ENA - ኢዜአ አማርኛ
ቀጥታ፡
አርእስተ ዜና
በአሁኑ ወቅት በትግራይ ክልል ያለው የሰብዓዊ መብት ረገጣ ተባብሶ ቀጥሏል-ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት
Jul 9, 2026 46
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 2/ 2018(ኢዜአ):- ህገ-ወጡ የህወሃት ቡድን የሰላም ስምምነቱን በማፍረስ በትግራይ ክልል የሰብዓዊ መብት ረገጣውን እያባባሰ መምጣቱን የመጀመሪያው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ካቢኔ ሴክሬታሪያት ኃላፊ የነበሩት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት ገለጹ፡፡ የመጀመሪያው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ካቢኔ ሴክሬታሪያት ኃላፊ የነበሩት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት ወቅታዊውን የትግራይ ክልል ሁኔታ አስመልክቶ ለኢዜአ እንደገለፁት፤ በአሁኑ ወቅት በክልሉ ውስጥ የሚገኙ ወጣቶች ሁለንተናዊ እድላቸው እየጠበበና በከፍተኛ ጭንቀት ውስጥ እየገቡ ነው። ቡድኑ ወጣቶችን በተለያየ መልክ ለጦርነት መማገጃነትና ለውክልና ጦርነት እየተጠቀመባቸው እንደሚገኝም አጋልጠዋል። የሰብዓዊ መብት ረገጣው ከበፊቱ በበለጠ ሁኔታ እጅግ እየከፋና ጫፍ ላይ መድረሱንም ገልፀው፤ በርካታ ወጣቶች በግድ እየታፈሱ ወደ ማሰልጠኛ ማዕከላት እየተወሰዱ መሆኑን አስረድተዋል። ከዚህም አልፎ ወደ አዲስ አበባ ለመውጣት የሚሞክሩ ተጓዦችን ጭምር በየመንገዱ ከነበሩበት ተሽከርካሪ እያስወረዱ ወደ ስልጠና የሚወስዱበት፣የሚያስሩበትና እስከ ሞት ቅጣት የሚደርስ እርምጃ የሚፈጽሙበት ሁኔታ መኖሩን ጠቅሰዋል። የቡድኑን ፍላጎት የማይቀበሉ በርካታ ወላጆችም በየአካባቢው ለእስር እየተዳረጉ ይገኛሉ ሲሉ ተናግረዋል። ታጣቂዎች ወጣቶች ትምህርታቸውን በግድ እንዲያቋርጡ በማድረግ በካምፕ ውስጥ በማሰልጠን ላይ መሆናቸውን አስታውቀዋል። በዚህም ምክንያት በትግራይ ክልል ውስጥ መደበኛ የልማትና የዴሞክራሲ እንቅስቃሴ ጠፍቶ ህዝቡ ወደ ውጭ ሀገራት እንዲሰደድ እየተገደደ ነው ብለዋል። ይህ ህዝብን አሸብሮና አስገድዶ ወታደር የማድረግ ዓላማ ከሻዕቢያ የተኮረጀና የተማሩት ትምህርት ነው ያሉት ፕሮፌሰር ክንደያ፤በአሁኑ ወቅት ድርጊቱ በፍጥነትና በስፋት እየተገበረ እንደሚገኝ ገልጸዋል። በትግራይ ህዝብ ዘንድ ስለ ሰላምና ዴሞክራሲ ሳይሆን ስለ ራሱ ህልውና ብቻ የሚጠይቅበት አስገዳጅ ሁኔታ መፈጠሩን ጠቁመዋል። ይህ በትግራይ ክልል ውስጥ ችግር እየፈጠረ ያለው ቡድን በአስቸኳይ ተጠያቂ የሚሆንበት አሰራር ሊዘረጋ እንደሚገባ ፕሮፌሰሩ አሳስበዋል። መገናኛ ብዙሃን ሰላም እንዲመጣ በትግራይ ክልል ያለውን እውነተኛ ጥፋት ለህዝብ በማጋለጥ በቁርጠኝነት መስራትና መታገል ይኖርባቸዋል ሲሉ አስገንዝበዋል።
በአሪ ዞን በዘንድሮ የመኸር እርሻ ከ5 ሚሊዮን በላይ ኩንታል ምርት ይጠበቃል
Jul 9, 2026 37
ጂንካ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፡- በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል አሪ ዞን በዘንድሮ የመኸር እርሻ ከ5 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ለማግኘት መታቀዱን የዞኑ ግብርና መምሪያ አስታወቀ። የአሪ ዞን ግብርና መምሪያ ኃላፊ አቶ ጉራልቅ ይዥማልቅ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ የዞኑ ሥነ-ምህዳር ለእርሻ ሥራው ተስማሚ በመሆኑ በተለይ በደጋው አካባቢ ዓመቱን ሙሉ ዝናብ ለማግኘት ያስችላል። በቆላማ አካባቢዎች ደግሞ የተለያዩ የውሃ አማራጮችን በመጠቀም የእርሻ ሥራው እንደሚከናወን ተናግረዋል። በዘንድሮው የመኸር እርሻም ከ46 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በማልማት ከ5 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ለማግኘት ታቅዶ ወደ ተግባር መገባቱን ገልጸዋል። በዚህም በደጋማው የዞኑ አካባቢ ገብስ፣ ስንዴ፣ በቆሎ፣ ባቄላ እና አተር በስፋት እንደሚመረት ጠቅሰው፤ በቆላማ አካባቢዎች ደግሞ በቆሎ፣ ማሽላ፣ ለውዝ፣ ሰሊጥ፣ ማሾ፣ ጤፍ እና ሱፍ በስፋት እየለማ እንደሚገኝ አመልክተዋል። አርሶ አደሩ ኮረሪማ፣ ቡና፣ ዝንጅብል፣ ሱፍ፣ ካሳቫ እና ሌሎች በገበያ ላይ ተፈላጊ የሆኑ ምርቶችን በስፋት በማልማት ተጠቃሚ እንዲሆንም በትኩረት እየተሠራ መሆኑን አስረድተዋል። ለእርሻ ሥራው ስኬታማነት በዩኒየኖች አማካኝነት ምርጥ ዘርና የአፈር ማዳበሪያ በወቅቱ እየቀረበ መሆኑንም አክለዋል። በዞኑ የደቡብ አሪ ወረዳ አርሶ አደር ማርቆስ አንክሺ ጥሩ ምርት ያገኙበትን የበልግ ሰብል በማንሳት፣ በአሁኑ ወቅት ማሳቸውን ለመኸር እርሻ እያዘጋጁ መሆኑን ገልጸዋል። አስፈላጊውን ግብዓት ተጠቅመው ማሳቸውን እንደሚያለሙና የተሻለ ምርት ለማግኘት እንደሚሠሩም አርሶ አደሩ ተናግረዋል። ሌላው የወረዳው አርሶ አደር አቶ አዲሱ ፈለቀ በበኩላቸው፤ በዘንድሮው የመኸር እርሻ የተሻለ ምርት ለማግኘት ማቀዳቸውን ገልጸዋል። የግብርና ባለሙያዎችም እገዛ እያደረጉላቸው መሆኑን ጠቅሰው፣ የምርጥ ዘርና ማዳበሪያ አቅርቦቱ በወቅቱ እየተከናወነ ነው ብለዋል። በዘንድሮው የመኸር አዝመራ በቆሎ በስፋት እንደሚያለሙ የጠቆሙት አቶ አዲሱ፤ በተጨማሪም አትክልቶችን በማልማት ተጨማሪ ገቢ ለማግኘት እየሠሩ መሆናቸውን ገልጸዋል።
በክልሉ በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ጤናማና አምራች ዜጋን የማፍራት ሥራው ይጠናከራል
Jul 9, 2026 51
ሆሳዕና፤ ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦በማዕክላዊ ኢትዮጵያ ክልል የአካል ብቃት እንቅስቃሴን ባህል በማድረግ ጤናማና አምራች ዜጋን ለማፍራትና አብሮነትን ለማሳድግ የተጀመረው ሥራ እንደሚጠናከር የክልሉ ወጣቶችና ስፖርት ቢሮ ገለጸ። የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እንዲሁም የወጣቶችና ስፖርት ቢሮ ሠራተኞችና ሃላፊዎች የተሳተፉበት የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መርሀግብር ዛሬ በሆሳዕና ከተማ ተካሂዷል። የክልሉ ወጣቶችና ስፖርት ቢሮ ሀላፊ አቶ ጌታቸው ሌሊሾ በዚህ ወቅት እንዳሉት በክልሉ የአካል ብቃት እንቅስቃሴን ባህል በማድረግ ጤናማና አምራች ዜጋን ለማፍራትና የአብሮነት እሴትን ለማጠናከር እየተሰራ ነው። በየአካባቢው የሚካሄደው የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ጤናማና አምራች ዜጋ ለማፍራት ጉልህ ፋይዳ እንዳለው ገልጸው፣ የእርስ በርስ ግንኙነትን በማሳደግ በኩል ፋይዳው የጎላ በመሆኑም ስፖርቱን ለማስቀጠል ይሰራል ብለዋል። የዛሬው መርሀግብር ስፖርትን ባህል የማድረግ ሥራን ከማጠናከር ባለፈ ወጣቶች በበጎ ፍቃድ ሥራ እንዲሳተፉ ያለመ እንደሆነና መሰል መርሀግብሮችም በየአካባቢው እየተከናወኑ መሆኑን ገልጸዋል። የቢሮው ምክትል ሀላፊና የስፖርት ዘርፍ ሀላፊ አቶ ሰይፈ አለሙ በበኩላቸው እንደገለጹት በስፖርት ልማት ዘርፉ ክልሉ ያለውን አቅም ለይቶ መጠቀም የሚያስችል ሥራ እየተሰራ ነው። ለእዚህም ደረጃቸውን የጠበቁ የስፖርት ማዘወተሪያ ስፍራዎችን ለማስፋትና በሁሉም የስፖርት ዘርፍ ታዳጊና ተተኪ ስፖርተኞችን በማፍራት የተለያዩ ተግባራት እየተከናወኑ መሆናቸውን አመልክተዋል። በተያዘው ክረምት ክልሉን የሚወክል የሰርከስ ቡድን ለማቋቋም መታቀዱን የገለጹት ሀላፊው የአካል ብቃት እንቅስቃሴዎችም ብቃት ያላቸው ወጣቶችን ለመለየት አይነተኛ ሚና እንዳለው ገልጸዋል። በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ከተሳተፉት የማህበረሰብ ክፍሎች መካከል አቶ ብዙአየሁ ሀይሌ እና አቶ አብድልፈታ ናስር ጤናቸውን ለመጠበቅና የተሟላ ስብዕና ለመገንባት በአካል ብቃት እንቅስቃሴ በመርሀግብሩ ላይ መሳተፋቸውን ተናግረዋል። ስፖርቱ በተለይ የእርስ በርስ ግንኙነታቸውን ከማጠናከር ባለፈ የበጎ ፈቃድ ስራዎችን በጋራ ለማከናወን ምቹ ሁኔታ እንደተፈጠረላቸውም ገልጸዋል። በመርሐ ግብሩ ላይ ከተለያዩ መዋቅሮች የተውጣጡ ስፖርተኞችም መሳተፋቸው ታውቋል።
ኢትዮጵያ ለኢንቨስትመንት፣ ለንግድና ለቀጣናዊ ደህንነት መረጋገጥ ቁልፍ ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ያላት ሀገር ናት-የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች
Jul 9, 2026 78
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያ ለኢንቨስትመንት፣ ለንግድና ለቀጣናዊ ደህንነት መረጋገጥ ቁልፍ ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ያላት ሀገር መሆኗን የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች ገለጹ። ከኢትዮጵያ ጋር ያላቸውን የሁለትዮሽ አጋርነት ለማጠናከር ፍላጎት እንዳላቸው አምባሳደሮቹ አንስተዋል። ከኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ጋር ቆይታ ያደረጉ አምባሳደሮች በሰጡት አስተያየት፤ ኢትዮጵያ ኢኮኖሚዋን በማሳደግ ረገድ የምታደርገው ጥረት ከጠንካራ የትራንስፖርት ትስስር ጋር ተዳምሮ ቀጣናዊ የማዕከልነት ደረጃዋን አጠናክሮታል ብለዋል። በኢትዮጵያ የሮማኒያ አምባሳደር ጁሊያ ፓታኪ እንደገለጹት፤ ኢትዮጵያ በቀጣናው ኢኮኖሚያዊ ውህደት እንዲሳለጥ እንዲሁም ሰላምና ደህንነት እንዲጠበቅ እየተጫወተች ያለው ሚና የሚደነቅ ነው። ኢትዮጵያ በአፍሪካ ፈጣን ዕድገት እያስመዘገቡ ካሉ ሀገራት ግንባር ቀደም መሆኗን የጠቀሱት አምባሳደሯ፤ ነፃ ንግድ እና የገበያ ትስስር በአህጉቱ ያለውን የኢኮኖሚ ልማት ለማፋጠን አስፈላጊ መሆናቸውን አመልክተዋል። አዲስ አበባ የአፍሪካ ህብረት መቀመጫ መሆኗና ታሪካዊ ሚናዋ ኢትዮጵያን ለዲፕሎማሲ እና የአፍሪካን ተግዳሮቶች ለመፍታት በሚደረጉ የጋራ ጥረቶች ተመራጭ ሀገር እንዳደረጋት አብራርተዋል። በኢትዮጵያ የኦማን ሚሲዮን መሪ አፍካር አል ፋርሲ በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ ባላት ሰፊ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥና በማደግ ላይ ባለው ኢኮኖሚዋ ሳቢያ በቀጣናው ወሳኝ ሀገር ናት ብለዋል። ቀጣናውን የማስተሳሰር አህጉራዊ ሚናዋ እያደገ ነው ያሉት ሚሲዮን መሪው፤ በአፍሪካ ግዙፉ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ለቀጣናዊ እና ለአህጉራዊ ውህደት ትልቅ አስተዋፅኦ አለው ሲሉ ገልጸዋል። በንግድ እና በኢንቨስትመንት ዙሪያ የኢትዮጵያ እና የኦማን የሁለትዮሽ ግንኙነት እየጎለበተ መምጣቱን ጠቁመው፤ ኦማን የብረት ምርቶችን እና የፕላስቲክ ፓሌቶችን ወደ ኢትዮጵያ ስትልክ፣ ኢትዮጵያ ደግሞ ቡና፣ ሰሊጥ እና ሌሎች የግብርና ምርቶችን ወደ ኦማን እንደምትልክ አስረድተዋል። በሀገራቱ መካከል ያለውን የንግድ ልውውጥ ይበልጥ ማስፋት የሚቻልበት ዕድል መኖሩን ጠቅሰው፥ ኦማን በተለያዩ መስኮች ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን የሁለትዮሽ ግንኙነት ለማሳደግ ፍላጎት እንዳላት ጠቁመዋል። በኢትዮጵያ በሪል ስቴት እና መሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች፣ በአምራች፣ በኮንስትራክሽንና በግብርና ዘርፎች የኦማን ባለሀብቶች ሊሰማሩባቸው የሚችሉባቸው ሰፊ የኢንቨስትመንት አማራጮች መኖራቸውን ጠቅሰዋል።
መንግሥት ለታጠቁ ኃይሎች የሚያቀርበው ተደጋጋሚ የሰላም ጥሪ ለሀገር ዘላቂ ሰላም ያለውን ፅኑ ቁርጠኝነት በተግባር የሚያሳይ ነው
Jul 9, 2026 66
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦መንግሥት ለታጠቁ ኃይሎች የሚያቀርበው ተደጋጋሚ የሰላም ጥሪ ለሀገር ዘላቂ ሰላም ያለውን ፅኑ ቁርጠኝነት በተግባር የሚያሳይ መሆኑን የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ገለፁ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 5ኛ ዓመት የስራ ዘመን 30ኛ መደበኛ ስብሰባ የ2018 በጀት ዓመት የመንግሥት አፈጻጸምን በተመለከተ ከምክር ቤት አባላት ለተነሱላቸው ጥያቄዎች ምላሽና ማብራሪያ ሰጥተዋል። በማብራሪያቸውም መንግስት ለዘላቂ ሰላም፣ ለንግግርና ውይይት ሁልጊዜም ዝግጁ መሆኑን አስረድተዋል። የግጭትና የጦርነት እሳቤ አውዳሚና ትርፍ የሌለው መሆኑን በአሁኑ ወቅት ለሀገር የሚያስፈልገው ሰላም፣ ትብብርና አብሮነት መሆኑን በማብራሪያቸው አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል። መንግሥት ዛሬም ቢሆን በጫካ ከሚንቀሳቀሱ ታጣቂ ኃይሎች ጋር ለመወያየትና ለሰላም ያለው በር ክፍት መሆኑን አስታውቀዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የሰጡት ማብራሪያ ተከትሎ ኢዜአ ያነጋገርናቸው የመዲናዋ ነዋሪዎች እንደገለጹት፤ መንግስት በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም እንዲረጋገጥ የሚያደርገው ጥረት የሚበረታታ ነው ብለዋል፡፡ ከነዋሪዎች መካከል ተስፋዬ ጸጋዬ እንዳሉት፤ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሰላም ዙሪያ የሰጡት ማብራሪያ መንግሥት ለዘላቂ ሰላም መረጋገጥ ያለውን ጽኑ አቋም ያሳየበት ነው። መንግሥት በጫካ ለሚንቀሳቀሱ የታጠቁ ኃይሎች በተደጋጋሚ የሚያቀርበውን የሰላም ጥሪ ለአብነት አንስተዋል። በመሆኑም የታጠቁ ኃይሎች ይህንን የመንግሥት ጥሪ በአዎንታ በመቀበል ለዘላቂ ሰላምና ልማት የበኩላቸውን ድርሻ ሊወጡ እንደሚገባ አሳስበዋል። በተመሳሳይ አቶ ፍቃዱ ንጉሤ፤ የግጭትና የጦርነት እሳቤ አውዳሚና ትርፍ የሌለው መሆኑን በመገንዘብ፣ የታጠቁ አካላት የመንግስትን የሰላም ጥሪ መቀበል እንዳለባቸው አስታውቀዋል። በልማት የተገኘውን ስኬት ዘላቂ ለማድረግ ዘላቂ ሰላም ወሳኝ መሆኑን ጠቅሰው ለሁለንተናዊ ዕድገትና ለጋራ ተጠቃሚነት መሥራት እንደሚገባ የገለጹት ደግሞ አቶ አስናቀ ለጪሳ ናቸው። የታጠቁ ኃይሎች መንግሥት ለሰላም የከፈተውን በር በአግባቡ በመጠቀም ለአገር ልማትና ብልጽግና በትጋት መሥራት እንደሚገባቸው አስገንዝበዋል።
የሚታይ
በአሁኑ ወቅት በትግራይ ክልል ያለው የሰብዓዊ መብት ረገጣ ተባብሶ ቀጥሏል-ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት
Jul 9, 2026 46
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 2/ 2018(ኢዜአ):- ህገ-ወጡ የህወሃት ቡድን የሰላም ስምምነቱን በማፍረስ በትግራይ ክልል የሰብዓዊ መብት ረገጣውን እያባባሰ መምጣቱን የመጀመሪያው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ካቢኔ ሴክሬታሪያት ኃላፊ የነበሩት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት ገለጹ፡፡ የመጀመሪያው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ካቢኔ ሴክሬታሪያት ኃላፊ የነበሩት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት ወቅታዊውን የትግራይ ክልል ሁኔታ አስመልክቶ ለኢዜአ እንደገለፁት፤ በአሁኑ ወቅት በክልሉ ውስጥ የሚገኙ ወጣቶች ሁለንተናዊ እድላቸው እየጠበበና በከፍተኛ ጭንቀት ውስጥ እየገቡ ነው። ቡድኑ ወጣቶችን በተለያየ መልክ ለጦርነት መማገጃነትና ለውክልና ጦርነት እየተጠቀመባቸው እንደሚገኝም አጋልጠዋል። የሰብዓዊ መብት ረገጣው ከበፊቱ በበለጠ ሁኔታ እጅግ እየከፋና ጫፍ ላይ መድረሱንም ገልፀው፤ በርካታ ወጣቶች በግድ እየታፈሱ ወደ ማሰልጠኛ ማዕከላት እየተወሰዱ መሆኑን አስረድተዋል። ከዚህም አልፎ ወደ አዲስ አበባ ለመውጣት የሚሞክሩ ተጓዦችን ጭምር በየመንገዱ ከነበሩበት ተሽከርካሪ እያስወረዱ ወደ ስልጠና የሚወስዱበት፣የሚያስሩበትና እስከ ሞት ቅጣት የሚደርስ እርምጃ የሚፈጽሙበት ሁኔታ መኖሩን ጠቅሰዋል። የቡድኑን ፍላጎት የማይቀበሉ በርካታ ወላጆችም በየአካባቢው ለእስር እየተዳረጉ ይገኛሉ ሲሉ ተናግረዋል። ታጣቂዎች ወጣቶች ትምህርታቸውን በግድ እንዲያቋርጡ በማድረግ በካምፕ ውስጥ በማሰልጠን ላይ መሆናቸውን አስታውቀዋል። በዚህም ምክንያት በትግራይ ክልል ውስጥ መደበኛ የልማትና የዴሞክራሲ እንቅስቃሴ ጠፍቶ ህዝቡ ወደ ውጭ ሀገራት እንዲሰደድ እየተገደደ ነው ብለዋል። ይህ ህዝብን አሸብሮና አስገድዶ ወታደር የማድረግ ዓላማ ከሻዕቢያ የተኮረጀና የተማሩት ትምህርት ነው ያሉት ፕሮፌሰር ክንደያ፤በአሁኑ ወቅት ድርጊቱ በፍጥነትና በስፋት እየተገበረ እንደሚገኝ ገልጸዋል። በትግራይ ህዝብ ዘንድ ስለ ሰላምና ዴሞክራሲ ሳይሆን ስለ ራሱ ህልውና ብቻ የሚጠይቅበት አስገዳጅ ሁኔታ መፈጠሩን ጠቁመዋል። ይህ በትግራይ ክልል ውስጥ ችግር እየፈጠረ ያለው ቡድን በአስቸኳይ ተጠያቂ የሚሆንበት አሰራር ሊዘረጋ እንደሚገባ ፕሮፌሰሩ አሳስበዋል። መገናኛ ብዙሃን ሰላም እንዲመጣ በትግራይ ክልል ያለውን እውነተኛ ጥፋት ለህዝብ በማጋለጥ በቁርጠኝነት መስራትና መታገል ይኖርባቸዋል ሲሉ አስገንዝበዋል።
ኢትዮጵያ ለኢንቨስትመንት፣ ለንግድና ለቀጣናዊ ደህንነት መረጋገጥ ቁልፍ ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ያላት ሀገር ናት-የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች
Jul 9, 2026 78
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያ ለኢንቨስትመንት፣ ለንግድና ለቀጣናዊ ደህንነት መረጋገጥ ቁልፍ ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ያላት ሀገር መሆኗን የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች ገለጹ። ከኢትዮጵያ ጋር ያላቸውን የሁለትዮሽ አጋርነት ለማጠናከር ፍላጎት እንዳላቸው አምባሳደሮቹ አንስተዋል። ከኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ጋር ቆይታ ያደረጉ አምባሳደሮች በሰጡት አስተያየት፤ ኢትዮጵያ ኢኮኖሚዋን በማሳደግ ረገድ የምታደርገው ጥረት ከጠንካራ የትራንስፖርት ትስስር ጋር ተዳምሮ ቀጣናዊ የማዕከልነት ደረጃዋን አጠናክሮታል ብለዋል። በኢትዮጵያ የሮማኒያ አምባሳደር ጁሊያ ፓታኪ እንደገለጹት፤ ኢትዮጵያ በቀጣናው ኢኮኖሚያዊ ውህደት እንዲሳለጥ እንዲሁም ሰላምና ደህንነት እንዲጠበቅ እየተጫወተች ያለው ሚና የሚደነቅ ነው። ኢትዮጵያ በአፍሪካ ፈጣን ዕድገት እያስመዘገቡ ካሉ ሀገራት ግንባር ቀደም መሆኗን የጠቀሱት አምባሳደሯ፤ ነፃ ንግድ እና የገበያ ትስስር በአህጉቱ ያለውን የኢኮኖሚ ልማት ለማፋጠን አስፈላጊ መሆናቸውን አመልክተዋል። አዲስ አበባ የአፍሪካ ህብረት መቀመጫ መሆኗና ታሪካዊ ሚናዋ ኢትዮጵያን ለዲፕሎማሲ እና የአፍሪካን ተግዳሮቶች ለመፍታት በሚደረጉ የጋራ ጥረቶች ተመራጭ ሀገር እንዳደረጋት አብራርተዋል። በኢትዮጵያ የኦማን ሚሲዮን መሪ አፍካር አል ፋርሲ በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ ባላት ሰፊ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥና በማደግ ላይ ባለው ኢኮኖሚዋ ሳቢያ በቀጣናው ወሳኝ ሀገር ናት ብለዋል። ቀጣናውን የማስተሳሰር አህጉራዊ ሚናዋ እያደገ ነው ያሉት ሚሲዮን መሪው፤ በአፍሪካ ግዙፉ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ለቀጣናዊ እና ለአህጉራዊ ውህደት ትልቅ አስተዋፅኦ አለው ሲሉ ገልጸዋል። በንግድ እና በኢንቨስትመንት ዙሪያ የኢትዮጵያ እና የኦማን የሁለትዮሽ ግንኙነት እየጎለበተ መምጣቱን ጠቁመው፤ ኦማን የብረት ምርቶችን እና የፕላስቲክ ፓሌቶችን ወደ ኢትዮጵያ ስትልክ፣ ኢትዮጵያ ደግሞ ቡና፣ ሰሊጥ እና ሌሎች የግብርና ምርቶችን ወደ ኦማን እንደምትልክ አስረድተዋል። በሀገራቱ መካከል ያለውን የንግድ ልውውጥ ይበልጥ ማስፋት የሚቻልበት ዕድል መኖሩን ጠቅሰው፥ ኦማን በተለያዩ መስኮች ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን የሁለትዮሽ ግንኙነት ለማሳደግ ፍላጎት እንዳላት ጠቁመዋል። በኢትዮጵያ በሪል ስቴት እና መሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች፣ በአምራች፣ በኮንስትራክሽንና በግብርና ዘርፎች የኦማን ባለሀብቶች ሊሰማሩባቸው የሚችሉባቸው ሰፊ የኢንቨስትመንት አማራጮች መኖራቸውን ጠቅሰዋል።
የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር የኢትዮጵያን የምግብ ዋስትና የሚያረጋግጥ ተጨባጭ ውጤት እያስገኘ ነው
Jul 9, 2026 153
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር የኢትዮጵያን የምግብ ዋስትና የሚያረጋግጥ ተጨባጭ ውጤት እያስገኘ መሆኑን የግብርና ሚኒስቴር ገለጸ። የግብርና ሚኒስትር ዴኤታ ፍቅሩ ረጋሳ (ዶ/ር) የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር ትግበራን አስመልክተው ለመገናኛ ብዙኅን በሰጡት መግለጫ፤ መርሃ ግብሩ የምግብ ሉዓላዊነትን ለማረጋገጥ በሚደረገው ጥረት የኢኮኖሚ አቅም እየፈጠረ ነው። መርሃ ግብሩ የአርሶና አርብቶ አደሩን የምግብና ሥርዓተ-ምግብ ዋስትና ከማረጋገጥ ባሻገር፣ የከተሞችን የእንስሳት ተዋጽኦ ምርቶች የገበያ ፍላጎት በማሟላት ጉልህ ሚና እየተጫወተ እንደሚገኝ አስረድተዋል። የዜጎችን ሁለንተናዊ ተጠቃሚነት እያረጋገጠ ያለው የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር የምግብ ዋጋ ንረትን በመቆጣጠር ረገድም ከፍተኛ ጠቀሜታ እያስገኘ መሆኑን አስረድተዋል። የእንስሳት ሀብት ምርታማነትን በማሻሻል በኩልም፤ የወተት ላም ዝርያ ማሻሻልን ጨምሮ በዶሮና እንቁላል ምርት ዘርፍ ለወጣቶችና ለሴቶች በርካታ የሥራ ዕድሎችን መፍጠሩን አንስተዋል። ለአብነትም የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር ከመጀመሩ በፊት በዓመት ይሰራጭ የነበረው 26 ሚሊየን የዶሮ ጫጩት ብቻ የነበረ ቢሆንም ዘንድሮ ግን ወደ 184 ሚሊዮን ማደጉን አስታውቀዋል። ለውጭ ገበያ የሚቀርብ የስጋ ምርትን ለማሳደግ የተከናወኑ ዘመናዊ የከብት ማደለብ ስራዎችና የእንስሳት ክትባት ተደራሽነት መሻሻሎች፣የዘርፉን የኤክስፖርት አቅም በከፍተኛ ሁኔታ እንዳሳደጉት አብራርተዋል። ከዚህ ባሻገርም የኩሬ ዓሣ እርባታን በማስፋፋትና በዘመናዊ የንብ ማነብ ሥርዓት የዜጎችን የአመጋገብ ሥርዓትና የምርታማነት ባህል በማሳደግ የውጭ ምንዛሬን የሚያስገኝ ምቹ ሁኔታ መፍጠሩን ገልጸዋል።
በጠመንጃ አፈሙዝ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ ነው-የአብን ምክትል ሊቀመንበር
Jul 9, 2026 197
ባህር ዳር፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦ በኢትዮጵያ በጠመንጃ አፈሙዝ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ መሆኑን የአማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (አብን) ምክትል ሊቀመንበር መልካሙ ፀጋዬ ገለጹ። ባለፉት ጥቂት ዓመታት በኢትዮጵያ የፖለቲካ ስርአት ተለውጦ አካታችና አሳታፊ በመሆኑ በሀገሩ ጉዳይ ላይ ሁሉም በእኩልነት የሚሳተፍበት ምቹ የፖለቲካ ምህዳር ተፈጥሯል። በኢትዮጵያ አጋር ተብለው የዳር ተመልካች የነበሩ ክልሎች አሁን ላይ እኩል ተሳታፊ ሆነው በሀገራቸው ጉዳይ ላይ እየወሰኑ ነው። በውጭና በሀር ውስጥ መሰረታቸውን አድርገው በትጥቅ ትግል ውስጥ የነበሩ ወገኖችም የለውጡ መንግስት የፈጠረውን ምቹ መደላድል ተጠቅመው በሰላማዊ ትግል ቀጥለዋል። የፖለቲካ ስርአቱ በዴሞክራሲያዊ የምርጫ ሂደት እየዳበረ በኢትዮጵያ ጠንካራ ሀገረ መንግስት የመገንባት ስራም በመከናወን ላይ ይገኛል። እነዚህን መልካም እድሎች በመግፋት በጠመንጃ ለጥያቄያችን መልስ እናገኛለን፤ አሸንፈንም ስልጣን እንይዛለን በማለት በጫካ የሚንቀሳቀሱ ጽንፈኞች ይስተዋላሉ። በመሆኑም በዚህ ዘመን በኢትዮጵያ ከሰላማዊ የትግል ስልት ውጭ የትኛውም አይነት የሀይል እንቅስቃሴ አክሳሪና የማያዋጣ መሆኑን የአማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (አብን) ምክትል ሊቀመንበር መልካሙ ፀጋዬ ገልጸዋል። በዚህ ዘመን በምክክር ችግሮችን የመፍታት እና በምርጫ ተወዳድሮ የማሸነፍ ሰፊ እድል እያለ በጫካ የሚደረግ የጠመንጃ እንቅስቃሴ በፍፁም ተቀባይነት የሌለው መሆኑን ፓርቲያችን በፅኑ ያምናል ብለዋል። በኢትዮጵያ በጠመንጃ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ በመሆኑንም ተናግረዋል። በኢትዮጵያ የሃይል አማራጮችን በመተው በመቀራረብ በምክክር የቆዩ ሀገራዊ ችግሮችን ለመፍታት የሁላችንም ዝግጁነትና ቁርጠኝነት ያስፈልጋል ብለዋል። በተቃርኖ የከረሩ ዋልታ ረገጥ እሳቤዎችን በማለዘብ በምክክር ወደ መሀል በማምጣት ለችግሮቻችን ዘላቂ መፍትሄ ልናበጅ ይገባል ሲሉ ተናግረዋል። በኢትዮጵያ ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ የተገኘውን ሀገራዊ የምክክር እድል መጠቀም የትውልድንና የሀገርን ቀጣይ እጣ ፋንታ መወሰን ይገባናል ብለዋል። በሀገራዊ ምክክር ኮሚሽኑ የተለዩ አጀንዳዎች የዜጎችን የዘመናት ጥያቄዎች ጭምር ማእከል ያደረጉ በመሆኑ ለስኬታማነቱ መስራት የሁላችንም ሃላፊነት ነው ሲሉ አቶ መልካሙ ተናግረዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት በሰጡት ማብራሪያ ሀገራዊ ምክክሩ የሁሉንም ሃሳብ ለማካተት ጥረት የተደረገበት መሆኑን አንስተው እድሉን በአግባቡ መጠቀም ይገባል ማለታቸው ይታወሳል።
አዲስ አበባ ለሌሎች የአፍሪካ ከተሞች ምሳሌ የሚሆን አስደናቂ ዕድገት እያስመዘገበች ነው
Jul 8, 2026 725
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):- አዲስ አበባ ለሌሎች የአፍሪካ ከተሞች ምሳሌ የሚሆን አስደናቂ ዕድገት እያስመዘገበች መሆኗን የአፍሪካ ሕክምና ትምህርት ጉባዔ ተሳታፊዎች ገለጹ። በአዲስ አበባ ከተማ ለሦስት ቀናት ሲካሄድ የቆየው የአፍሪካ ሕክምና ትምህርት ጉባኤ (MedEdAfrica 2026) ዛሬ ተጠናቋል። የጉባዔው ተሳታፊዎች በከተማዋ የአድዋ ድል መታሰቢያን ጨምሮ የተለያዩ የልማት ፕሮጀክቶችን የጎበኙ ሲሆን፥ በተመለከቱት ለውጥ በእጅጉ መደነቃቸውን ገልጸዋል። አዲስ አበባ ለሌሎች የአፍሪካ ከተሞች ምሳሌ የሚሆን አስደናቂ ዕድገት እያስመዘገበች እንደምትገኝም ተናግረዋል። በቆይታቸው የከተማዋ ነዋሪዎች ያደረጉላቸው ደማቅ እንግዳ ተቀባይነት እንዳስገረማቸው አንስተው፤ በሁለተኛ ቤታቸው ኢትዮጵያና በውቧ የአህጉሪቱ መዲና አዲስ አበባ በነበራቸው ቆይታ መደሰታቸውንና መኩራታቸውን ገልጸዋል።
POA English
Pulse Of Africa - English Language
Your news, current affairs and entertainment channel
Join us on
POA Arabic - عربي
Pulse Of Africa - Arabic Language
قناتكم الاخبارية و الترفيهية
Join us on
ፖለቲካ
በአሁኑ ወቅት በትግራይ ክልል ያለው የሰብዓዊ መብት ረገጣ ተባብሶ ቀጥሏል-ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት
Jul 9, 2026 46
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 2/ 2018(ኢዜአ):- ህገ-ወጡ የህወሃት ቡድን የሰላም ስምምነቱን በማፍረስ በትግራይ ክልል የሰብዓዊ መብት ረገጣውን እያባባሰ መምጣቱን የመጀመሪያው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ካቢኔ ሴክሬታሪያት ኃላፊ የነበሩት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት ገለጹ፡፡ የመጀመሪያው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ካቢኔ ሴክሬታሪያት ኃላፊ የነበሩት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት ወቅታዊውን የትግራይ ክልል ሁኔታ አስመልክቶ ለኢዜአ እንደገለፁት፤ በአሁኑ ወቅት በክልሉ ውስጥ የሚገኙ ወጣቶች ሁለንተናዊ እድላቸው እየጠበበና በከፍተኛ ጭንቀት ውስጥ እየገቡ ነው። ቡድኑ ወጣቶችን በተለያየ መልክ ለጦርነት መማገጃነትና ለውክልና ጦርነት እየተጠቀመባቸው እንደሚገኝም አጋልጠዋል። የሰብዓዊ መብት ረገጣው ከበፊቱ በበለጠ ሁኔታ እጅግ እየከፋና ጫፍ ላይ መድረሱንም ገልፀው፤ በርካታ ወጣቶች በግድ እየታፈሱ ወደ ማሰልጠኛ ማዕከላት እየተወሰዱ መሆኑን አስረድተዋል። ከዚህም አልፎ ወደ አዲስ አበባ ለመውጣት የሚሞክሩ ተጓዦችን ጭምር በየመንገዱ ከነበሩበት ተሽከርካሪ እያስወረዱ ወደ ስልጠና የሚወስዱበት፣የሚያስሩበትና እስከ ሞት ቅጣት የሚደርስ እርምጃ የሚፈጽሙበት ሁኔታ መኖሩን ጠቅሰዋል። የቡድኑን ፍላጎት የማይቀበሉ በርካታ ወላጆችም በየአካባቢው ለእስር እየተዳረጉ ይገኛሉ ሲሉ ተናግረዋል። ታጣቂዎች ወጣቶች ትምህርታቸውን በግድ እንዲያቋርጡ በማድረግ በካምፕ ውስጥ በማሰልጠን ላይ መሆናቸውን አስታውቀዋል። በዚህም ምክንያት በትግራይ ክልል ውስጥ መደበኛ የልማትና የዴሞክራሲ እንቅስቃሴ ጠፍቶ ህዝቡ ወደ ውጭ ሀገራት እንዲሰደድ እየተገደደ ነው ብለዋል። ይህ ህዝብን አሸብሮና አስገድዶ ወታደር የማድረግ ዓላማ ከሻዕቢያ የተኮረጀና የተማሩት ትምህርት ነው ያሉት ፕሮፌሰር ክንደያ፤በአሁኑ ወቅት ድርጊቱ በፍጥነትና በስፋት እየተገበረ እንደሚገኝ ገልጸዋል። በትግራይ ህዝብ ዘንድ ስለ ሰላምና ዴሞክራሲ ሳይሆን ስለ ራሱ ህልውና ብቻ የሚጠይቅበት አስገዳጅ ሁኔታ መፈጠሩን ጠቁመዋል። ይህ በትግራይ ክልል ውስጥ ችግር እየፈጠረ ያለው ቡድን በአስቸኳይ ተጠያቂ የሚሆንበት አሰራር ሊዘረጋ እንደሚገባ ፕሮፌሰሩ አሳስበዋል። መገናኛ ብዙሃን ሰላም እንዲመጣ በትግራይ ክልል ያለውን እውነተኛ ጥፋት ለህዝብ በማጋለጥ በቁርጠኝነት መስራትና መታገል ይኖርባቸዋል ሲሉ አስገንዝበዋል።
መንግሥት ለታጠቁ ኃይሎች የሚያቀርበው ተደጋጋሚ የሰላም ጥሪ ለሀገር ዘላቂ ሰላም ያለውን ፅኑ ቁርጠኝነት በተግባር የሚያሳይ ነው
Jul 9, 2026 66
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦መንግሥት ለታጠቁ ኃይሎች የሚያቀርበው ተደጋጋሚ የሰላም ጥሪ ለሀገር ዘላቂ ሰላም ያለውን ፅኑ ቁርጠኝነት በተግባር የሚያሳይ መሆኑን የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ገለፁ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 5ኛ ዓመት የስራ ዘመን 30ኛ መደበኛ ስብሰባ የ2018 በጀት ዓመት የመንግሥት አፈጻጸምን በተመለከተ ከምክር ቤት አባላት ለተነሱላቸው ጥያቄዎች ምላሽና ማብራሪያ ሰጥተዋል። በማብራሪያቸውም መንግስት ለዘላቂ ሰላም፣ ለንግግርና ውይይት ሁልጊዜም ዝግጁ መሆኑን አስረድተዋል። የግጭትና የጦርነት እሳቤ አውዳሚና ትርፍ የሌለው መሆኑን በአሁኑ ወቅት ለሀገር የሚያስፈልገው ሰላም፣ ትብብርና አብሮነት መሆኑን በማብራሪያቸው አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል። መንግሥት ዛሬም ቢሆን በጫካ ከሚንቀሳቀሱ ታጣቂ ኃይሎች ጋር ለመወያየትና ለሰላም ያለው በር ክፍት መሆኑን አስታውቀዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የሰጡት ማብራሪያ ተከትሎ ኢዜአ ያነጋገርናቸው የመዲናዋ ነዋሪዎች እንደገለጹት፤ መንግስት በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም እንዲረጋገጥ የሚያደርገው ጥረት የሚበረታታ ነው ብለዋል፡፡ ከነዋሪዎች መካከል ተስፋዬ ጸጋዬ እንዳሉት፤ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሰላም ዙሪያ የሰጡት ማብራሪያ መንግሥት ለዘላቂ ሰላም መረጋገጥ ያለውን ጽኑ አቋም ያሳየበት ነው። መንግሥት በጫካ ለሚንቀሳቀሱ የታጠቁ ኃይሎች በተደጋጋሚ የሚያቀርበውን የሰላም ጥሪ ለአብነት አንስተዋል። በመሆኑም የታጠቁ ኃይሎች ይህንን የመንግሥት ጥሪ በአዎንታ በመቀበል ለዘላቂ ሰላምና ልማት የበኩላቸውን ድርሻ ሊወጡ እንደሚገባ አሳስበዋል። በተመሳሳይ አቶ ፍቃዱ ንጉሤ፤ የግጭትና የጦርነት እሳቤ አውዳሚና ትርፍ የሌለው መሆኑን በመገንዘብ፣ የታጠቁ አካላት የመንግስትን የሰላም ጥሪ መቀበል እንዳለባቸው አስታውቀዋል። በልማት የተገኘውን ስኬት ዘላቂ ለማድረግ ዘላቂ ሰላም ወሳኝ መሆኑን ጠቅሰው ለሁለንተናዊ ዕድገትና ለጋራ ተጠቃሚነት መሥራት እንደሚገባ የገለጹት ደግሞ አቶ አስናቀ ለጪሳ ናቸው። የታጠቁ ኃይሎች መንግሥት ለሰላም የከፈተውን በር በአግባቡ በመጠቀም ለአገር ልማትና ብልጽግና በትጋት መሥራት እንደሚገባቸው አስገንዝበዋል።
በጠመንጃ አፈሙዝ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ ነው-የአብን ምክትል ሊቀመንበር
Jul 9, 2026 197
ባህር ዳር፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦ በኢትዮጵያ በጠመንጃ አፈሙዝ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ መሆኑን የአማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (አብን) ምክትል ሊቀመንበር መልካሙ ፀጋዬ ገለጹ። ባለፉት ጥቂት ዓመታት በኢትዮጵያ የፖለቲካ ስርአት ተለውጦ አካታችና አሳታፊ በመሆኑ በሀገሩ ጉዳይ ላይ ሁሉም በእኩልነት የሚሳተፍበት ምቹ የፖለቲካ ምህዳር ተፈጥሯል። በኢትዮጵያ አጋር ተብለው የዳር ተመልካች የነበሩ ክልሎች አሁን ላይ እኩል ተሳታፊ ሆነው በሀገራቸው ጉዳይ ላይ እየወሰኑ ነው። በውጭና በሀር ውስጥ መሰረታቸውን አድርገው በትጥቅ ትግል ውስጥ የነበሩ ወገኖችም የለውጡ መንግስት የፈጠረውን ምቹ መደላድል ተጠቅመው በሰላማዊ ትግል ቀጥለዋል። የፖለቲካ ስርአቱ በዴሞክራሲያዊ የምርጫ ሂደት እየዳበረ በኢትዮጵያ ጠንካራ ሀገረ መንግስት የመገንባት ስራም በመከናወን ላይ ይገኛል። እነዚህን መልካም እድሎች በመግፋት በጠመንጃ ለጥያቄያችን መልስ እናገኛለን፤ አሸንፈንም ስልጣን እንይዛለን በማለት በጫካ የሚንቀሳቀሱ ጽንፈኞች ይስተዋላሉ። በመሆኑም በዚህ ዘመን በኢትዮጵያ ከሰላማዊ የትግል ስልት ውጭ የትኛውም አይነት የሀይል እንቅስቃሴ አክሳሪና የማያዋጣ መሆኑን የአማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (አብን) ምክትል ሊቀመንበር መልካሙ ፀጋዬ ገልጸዋል። በዚህ ዘመን በምክክር ችግሮችን የመፍታት እና በምርጫ ተወዳድሮ የማሸነፍ ሰፊ እድል እያለ በጫካ የሚደረግ የጠመንጃ እንቅስቃሴ በፍፁም ተቀባይነት የሌለው መሆኑን ፓርቲያችን በፅኑ ያምናል ብለዋል። በኢትዮጵያ በጠመንጃ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ በመሆኑንም ተናግረዋል። በኢትዮጵያ የሃይል አማራጮችን በመተው በመቀራረብ በምክክር የቆዩ ሀገራዊ ችግሮችን ለመፍታት የሁላችንም ዝግጁነትና ቁርጠኝነት ያስፈልጋል ብለዋል። በተቃርኖ የከረሩ ዋልታ ረገጥ እሳቤዎችን በማለዘብ በምክክር ወደ መሀል በማምጣት ለችግሮቻችን ዘላቂ መፍትሄ ልናበጅ ይገባል ሲሉ ተናግረዋል። በኢትዮጵያ ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ የተገኘውን ሀገራዊ የምክክር እድል መጠቀም የትውልድንና የሀገርን ቀጣይ እጣ ፋንታ መወሰን ይገባናል ብለዋል። በሀገራዊ ምክክር ኮሚሽኑ የተለዩ አጀንዳዎች የዜጎችን የዘመናት ጥያቄዎች ጭምር ማእከል ያደረጉ በመሆኑ ለስኬታማነቱ መስራት የሁላችንም ሃላፊነት ነው ሲሉ አቶ መልካሙ ተናግረዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት በሰጡት ማብራሪያ ሀገራዊ ምክክሩ የሁሉንም ሃሳብ ለማካተት ጥረት የተደረገበት መሆኑን አንስተው እድሉን በአግባቡ መጠቀም ይገባል ማለታቸው ይታወሳል።
.jpg)
7ኛው ጠቅላላ ምርጫ የኢትዮጵያን ፖለቲካ ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋገረና ለጠንካራ ዴሞክራሲ መሠረት የጣለ ነው-ምሁራን
Jul 9, 2026 139
ቦንጋ ፤ ሀምሌ 2 /2018 (ኢዜአ)፦ 7ኛው ጠቅላላ ምርጫ የኢትዮጵያን ፖለቲካ ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋገረና ለጠንካራ ዴሞክራሲ መሠረት የጣለ መሆኑን ምሁራን ገለፁ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባቀረቡት ምላሽና ማብራሪያ፣ የዘንድሮው ምርጫ ከተለመደው የፖለቲካ ፉክክር ባለፈ ጠንካራ የዴሞክራሲ ሥርዓት ልምምድ የታየበት መሆኑን መግለጻቸው ይታወሳል። ምርጫው እንዳይካሄድ በሚፈልጉ ኃይሎች ከፍተኛ ጫና ሲደርስ እንደነበር የገለጹት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ ሕዝቡ እነዚህን ማስፈራሪያዎችና ጫናዎች ወደ ጎን በመተው እስከ እኩለ ሌሊት ድምፁን በመስጠት ፍላጎቱን በግልጽ ማሳየቱን ተናግረዋል። ብልጽግና ፓርቲ ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ሲል፣ 15 በመቶ የሚሆነውን የምክር ቤት ወንበር ተፎካካሪ ፓርቲዎች ብቻቸውን እንዲወዳደሩበት ማድረጉንና ይህም በርካታ ፓርቲዎች ፓርላማ እንዲገቡ ዕድል መፍጠሩን አብራርተዋል። በጠቅላይ ሚኒስትሩ ማብራሪያና በ7ኛው ዙር ጠቅላላ ምርጫ ላይ ኢዜአ ያነጋገራቸው የዘርፉ ምሁራን በበኩላቸው፤ ምርጫው የኢትዮጵያን ፖለቲካ ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋገረና ለጠንካራ የዴሞክራሲ ሥርዓት መሠረት የጣለ መሆኑን ገልጸዋል። የቦንጋ ትምህርት ኮሌጅ የስነ-ዜጋና ሥነ-ምግባር ምሁር መሐመድ ናጂ እስማኤል፤ 7ኛው ጠቅላላ ምርጫ እስካሁን ከተደረጉ ምርጫዎች በተለየ መልኩ አሳታፊ፣ ዴሞክራሲያዊ፣ ሕዝቡ በነቂስ ወጥቶ ድምፁን የሰጠበትና ሰላማዊ እንደነበር ተናግረዋል። ይህም የውጭና የሀገር ውስጥ ታዛቢዎች የመሰከሩት ሃቅ መሆኑን ጠቁመው ገዢው ፓርቲ ለዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ በሰጠው ትኩረት የፖለቲካ ምሕዳሩ በመስፋቱ የተገኘ መሆኑን አስረድተዋል። በምርጫው ብልጽግና ፓርቲ 15 በመቶ መቀመጫዎችን ተፎካካሪ ፓርቲዎች ብቻቸውን እንዲወዳደሩበት ማድረጉ፣ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ከ"እኔ ብቻ" እሳቤ ተላቆ ወደ ትብብር መሻገሩን የሚያሳይ እርምጃ መሆኑን አመልክተዋል። ይህም የሚመሠረተው መንግሥት አካታችና በርካታ ድምፆች የሚሰሙበት እንዲሆን ዕድልን እንደሚፈጥርም አስረድተዋል። የዘንድሮው ምርጫ በርካታ ዜጎች ድምፅ የሰጡበት፣ 42 የፖለቲካ ፓርቲዎች የተሳተፉበት፣ በቴክኖሎጂ የታገዘና ጠንካራ ትብብር ጎልቶ የታየበት መሆኑ ኢትዮጵያ ወደ አዲስ የዴሞክራሲ ምዕራፍ መሻገሯን የሚያሳይ ነው ያሉት ደግሞ በኮሌጁ የስነ-ምግባርና ሥነ-ዜጋ መምህር እንግዳ ገብረማርያም ናቸው። ከወትሮ በተለየ መልኩ ሕዝቡ ጫናዎች ሳይበግሩት በነቂስ ወጥቶ ያስተዳድረኛል ያለውን መምረጡ ለዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ያለውን ፍላጎት ያሳየበትና ለመንግሥትም ትልቅ የቤት ሥራ የሰጠበት መሆኑን ተናግረዋል። አብላጫውን መቀመጫ ብልጽግና ፓርቲ ቢያገኝም፣ ሌሎች ተፎካካሪ ፓርቲዎችም በተፈጠረው ምቹ ሁኔታ መቀመጫ ማግኘታቸው በቀጣይ በፓርላማም ሆነ በክልል ምክር ቤቶች የተለያዩ ሐሳቦች እንዲንሸራሸሩ ዕድል መፍጠሩን ጠቁመዋል። ይህም በጋራ የመስራት ባህል እንዲጎለብት በማድረግ ኢትዮጵያን ወደ ተሻለ ደረጃ እንደሚያሻግራት ገልጸው የሚመሠረተውን መንግሥት በተሳትፎ እንዲጠነክር እንደሚያደርገውም አመልክተዋል።
ዋናው የምክክር ጉባኤ ጠንካራ ሀገር ለመገንባት ወሳኝ መሰረት የሚጥል ነው - ተመካካሪዎች
Jul 8, 2026 771
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):-ዋናው የምክክር ጉባኤ መሠረታዊ ሀገራዊ ችግሮችን በመፍታትና መግባባትን በመፍጠር ጠንካራ ሀገር ለመገንባት ወሳኝ መሰረት የሚጥል መሆኑን በጉባኤው የሚሳተፉ ተመካካሪዎች ገለጹ። ከሐምሌ 8 ጀምሮ 2018 ዓ.ም ጀምሮ በአዲስ ዓለም አቀፍ ኮንቬንሽን ማዕከል በሚካሄደው የሀገራዊ ምክክር ጉባኤ የሚሳተፉ ተመካካሪዎች አዲስ አበባ መግባት ጀምረዋል። ኢትዮጵያ ባለፉት ዓመታት ስታከናውነው የቆየችው የሀገራዊ ምክክር ሂደት አሁን ላይ የመጨረሻና ወሳኝ ምዕራፍ ላይ ደርሷል። ዋናው ሀገራዊ የምክክር ጉባኤ ላይ ምክክር የሚካሄድባቸው ስምንት ዋና ዋና አጀንዳዎች የተለዩ ሲሆን በእነዚህም ላይ በዝርዝር ለመምከርና ዘላቂ መፍትሔዎችን ለማስቀመጥ፣ ከሁሉም የሀገሪቱ አካባቢ የተወከሉ 4 ሺህ ተመካካሪዎች ወደ አዲስ አበባ በመግባት ላይ ይገኛሉ። የሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን የክልሎች፣ የከተማ አስተዳደሮች እና ዳያስፖራ አስተባባሪ አቶ ረታ ጌራ ለመገናኛ ብዙኃን በሰጡት መግለጫ፥ ከክልሎች እንዲሁም ከዳያስፖራው ማህበረሰብ የሚመጡ ተመካካሪዎች ለዋናው የምክክር ጉባኤ አዲስ አበባ እየገቡ መሆኑን አስታውቀዋል። ኮሚሽኑ ለተሳታፊዎቹ በኢትዮጵያ ፐብሊክ ሰርቪስ ዩኒቨርሲቲ እና በሌሎችም በተዘጋጁ ምቹ ቦታዎች ላይ አቀባበል እያደረገላቸው እንደሚገኝ ተናግረዋል። ኢዜአ ያነጋገራቸው ተመካካሪዎች በበኩላቸው፣ ለዘመናት የዘለቁ አለመግባባቶችንና ልዩነቶችን በሰለጠነ መንገድ ለመፍታት በሚደረገው በዚህ ታሪካዊ መድረክ ላይ ለመመካከር ዕድል በማግኘታቸው የተሰማቸውን ደስታ ገልጸዋል። ከተመካካሪዎቹ መካከል ከፌደራል ተፅዕኖ ፈጣሪዎች ወገን የመጡት ሀንፍሬ ከዳፎ፣ ይህ ታሪካዊ መድረክ በአለመግባባቶች ላይ በመመካከር ጠንካራ አንድነት ያላትና የተረጋጋች ሀገር ለመገንባት ወሳኝ መሆኑን አንስተዋል፡፡ ከኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን የማህበረሰብ መሪዎች መካከል የመጡት ዘርፌ በቀለ በበኩላቸው፣ በዚህ ወሳኝ ወቅት ተመካክረን፣ ተደማምጠን እና ተቀራርበን ጠንካራ ሀገር ለሚመጣው ትውልድ ለማስተላለፍ ትልቅ ተስፋ ሰንቀናል ብለዋል። ከአማራ ክልል ሰሜን ጎጃም ዞን የወጣት ተወካይ ያረጋል ታደሰ፥ የምክክር ጉባኤው ህብረ ብሔራዊ አንድነትን ለማጠናከር ትልቅ አቅም እንደሚሆን ተናግረዋል። ምክክሩ ለዘላቂ ሀገራዊ እና ዴሞክራሲያዊ ግንባታ ትልቅ አስተዋፅኦ ያበረክታል ያሉት ደግሞ ከጋምቤላ ክልል የመጡት ተመካካሪ ሉክ ኬዌ ናቸው። ከደቡብ ኢትዮጵያ የመጡት ተመካካሪ ኢንጂነር ምንትዋብ ምንጃር እና ከአዲስ አበባ የመጡት ገረመው ጫልቃ መድረኩ ተመካካሪዎች ሀሳባቸውን በነጻነት በማንሸራሸር ለቀጣይ ትውልድ የምትሆን ጠንካራ ሀገር የሚገነቡበት ነው ብለዋል።
መንግሥት ባለፉት ዓመታት የተከተለው የዲፕሎማሲ መርህ የኢትዮጵያን ተሰሚነት ያሳደገና የውሳኔ ሉዓላዊነቷን ያስከበረ ነው - የምክር ቤት አባላት
Jul 8, 2026 723
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):-መንግሥት ባለፉት ዓመታት የተከተለው ብሔራዊ ጥቅምን ያማከለና ገቢር ነበብ የዲፕሎማሲ መርህ የኢትዮጵያን ተሰሚነት ያሳደገና የውሳኔ ሉዓላዊነቷን ያስከበረ መሆኑን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በትናንትናው ዕለት የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባካሄደው 5ኛ የሥራ ዘመን 30ኛ መደበኛ ስብሰባ ከምክር ቤት አባላት ለተነሱላቸው ጥያቄዎች ምላሽና ማብራሪያ ሰጥተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በዲፕሎማሲው ዘርፍና በቀጣናዊ ጉዳዮች ዙሪያ በሰጡት ምላሽና ማብራሪያ፤ ኢትዮጵያ በመቋቋም፣ በመጠቀምና መግራት የዲፕሎማሲ መርህ ብሔራዊ ጥቅሟን የሚያስጠብቅ አቅም ገንብታለች ብለዋል። ውስብስብ፣ ተለዋዋጭና ኢ-ተገማች በሆነ አውድ ውስጥ ብሔራዊ ጥቅምን ያማከለና ገቢር ነበብ የዲፕሎማሲ አካሄድ መከተል እንደሚያስፈልግ ገልጸዋል። የመንግሥት መርህ የኢትዮጵያን የውሳኔ ሉዓላዊነት ማስጠበቅ ነው ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ በኢትዮጵያ የብሔራዊ ጥቅም ውሳኔዎች ውስጥ ሌሎች አካላት ተፅዕኖ እንዲያደርጉ አለመፍቀድ ቀዳሚ ተግባር መሆኑንም አስገንዝበዋል። በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕግና ፍትሕ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ እፀገነት መንግስቱ እንደገለጹት፤ ባለፉት አምስት ዓመታት ኢትዮጵያ በዲፕሎማሲው ዘርፍ በርካታ ስኬቶች አስመዝግባለች። ኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄን ያነሳችበትና በዓለም አቀፍ መድረክ ተቀባይነት ያገኘችበት ወቅት መሆኑም የመንግሥትን ገቢር ነበብ የዲፕሎማሲ አካሄድ ውጤታማነት ያሳየ መሆኑን ተናግረዋል። በምክር ቤቱ የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ምክትል ሰብሳቢ አራሬ ሞሲሳ በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ የብሪክስ አባል ሀገር መሆኗ ባለፉት አምስት ዓመታት ከተመዘገቡ ዓለም አቀፍ የዲፕሎማሲ ስኬቶች አንዱ ነው ብለዋል። መንግሥት ባለፉት አምሥት ዓመታት የተከተለው በሳል የዲፕሎማሲ መርህ ኢትዮጵያን ከዳር ተመልካችነት ወደ ተደማጭነትና የዓለም አቀፍ ጥምረቶች ንቁ ተሳታፊ ወደመሆን እንዳሸጋገራት ተናግረዋል። የሀገራችንን የባህር በር ጥያቄ ተገቢነትን ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ እንዲገነዘብ መደረጉም የስኬታማ የዲፕሎማሲያዊ ስራ ውጤት መሆኑን ጠቁመዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በአዲስ አበባ በርካታ ዓለም አቀፍ ኮንፍረንሶች መካሄዳቸው እና ኢትዮጵያ ታላቅ የአየር ንብረት ጉባዔን ለማስተናገድ መመረጧ የዲፕሎማሲ ተሰሚነቷ እያደገ ለመምጣቱ ማሳያ ነው ብለዋል። ኢትዮጵያ ለጎረቤት ሀገራት ቅድሚያ በመስጠት የተከተለችው የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ውጤታማ መሆኑን ያነሱት ደግሞ የምክር ቤቱ አባል አቡኔ ዓለም ናቸው። በተለይም የሀገር ውስጥ የልማት ስራዎች ለዲፕሎማሲው ስኬት መሰረት መሆናቸውንም ተናግረዋል። ዓለም አቀፍ ማህበረሰብና መሪዎች ወደ ኢትዮጵያ መጥተው የተመለከቷቸው እንደ አረንጓዴ ዐሻራና የኮሪደር ልማት ያሉ ሥራዎች የሀገርን ገጽታ የለወጡና ተሰሚነቷን ያሳደጉ መሆናቸውንም ገልጸዋል።
ኢትዮጵያ እና ሳዑዲ አረቢያ የጋራ ፍላጎታቸውን መሠረት አድርገው በትብብር እንደሚሰሩ ገለጹ
Jul 8, 2026 721
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):- ኢትዮጵያ እና ሳዑዲ አረቢያ ሰላም እና ደህንነትን ጨምሮ የጋራ ፍላጎታቸው በሆኑ ጉዳዮች ላይ ያላቸውን ግንኙነት ለማጠናከር እንደሚሰሩ አስታወቁ። የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) በኢትዮጵያ የሳዑዲ አረቢያ አምባሳደር አብዱላህ ቢን ሀሰን አል-ዛህራኒ ጋር ዛሬ በጽህፈት ቤታቸው ተወያይተዋል። ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ኢትዮጵያ እና ሳዑዲ አረቢያ ያላቸውን የረጅም ዘመን የሁለትዮሽ ግንኙነት አድንቀዋል። ሁለቱ ወገኖች የጋራ ትኩረት በሆኑ ቀጣናዊ የሰላምና ደህንነት ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት አድርገዋል። በተጨማሪም ሀገራቱ የጋራ ፍላጎታቸውን መነሻ በማድረግ በተለያዩ ዘርፎች ያላቸውን ትብብር ማጠናከር እንዲሁም በሳዑዲ አረቢያ በሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ዜጎች ጉዳይ ላይ መወያየታቸውን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታውቋል።
ኢትዮጵያውያን በምርጫው ያሳዩት የጋራ አቋም የትኛውም የፖለቲካ ልዩነት ከሀገር በታች መሆኑን ያስገነዘበ ነው
Jul 8, 2026 719
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 1/2018 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያውያን በሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ያሳዩት የጋራ አቋም የትኛውም የፖለቲካ ልዩነት ከሀገር በታች መሆኑን እንዳስገነዘበ የአማራ ዴሞክራሲያዊ ኃይል ንቅናቄ (አዴኃን) ሊቀመንበርና በአማራ ክልል የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት ሰብሳቢ ተስፋሁን አለምነህ ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባካሄደው 30ኛ መደበኛ ስብሰባ ላይ ከምክር ቤቱ አባላት ለተነሱ ጥያቄዎችና አስተያየቶች ምላሽ እና ማብራሪያ ሰጥተዋል። በማብራሪያቸውም፤ በሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ዜጎች የፅንፈኞች ማስፈራሪያና ዛቻ ሳይበግራቸው ከማለዳ እስከ እኩለ ሌሊት ድረስ ድምፅ በመስጠት፣የካበተ ዕሴታቸውን በተግባር ማሳየታቸውን ገልጸዋል። በዚህም ኢትዮጵያውያን በአንድ ድምፅ "ፅንፈኝነትን፣ ባንዳነትንና ዘረኝነትን በመፀየፍ የጋራ ሀገርን ማልማትና ማበልፀግ እንፈልጋለን" የሚል ጉልህ መልዕክት ለዓለም ማስተጋባት እንደቻሉ አስገንዝበዋል። የባንዳነትና የፅንፈኝነት ፍላጎትን ማሸነፍ የሚቻለው ለዘመናት የተከማቹ ችግሮችን በስልጡን ሀገራዊ ውይይት መፍትሔ መስጠት ሲቻል መሆኑን አመላክተዋል። ለዚህም በተለያዩ አካባቢዎች የሚከሰቱ አለመረጋጋቶችን ዘላቂ መፍትሔ ለመስጠት፣ ከ4 ሺህ በላይ የሕዝብ ወኪሎች የሚሳተፉበት ሀገራዊ የምክክር ሂደት ወሳኝ ምዕራፍ ላይ እንደሚገኝ አንስተዋል። አያይዘውም በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገራት የሚኖሩ ዜጎች፣ የጋራ መግባባትን ለመፍጠር በሚደረገው ስልጡን ሀገራዊ የምክክር ሂደት ገንቢ ሚና እንዲወጡ ጥሪ አቅርበዋል። በሌላ በኩል የአማራ ዴሞክራሲያዊ ኃይል ንቅናቄ (አዴኃን) ሊቀመንበርና በአማራ ክልል የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት ሰብሳቢ ተስፋሁን አለምነህ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ የሕብረተሰቡ ንቁ ተሳትፎ በጉልህ የተንጸባረቀበትና የኢትዮጵያን የማድረግ አቅም አስመስክሯል። በምርጫ ሂደቱ የታየው የዜጎች ተሳትፎም፣ የፅንፈኛና የባንዳ ኃይሎችን ከንቱ መሻት በማክሸፍ ጠንካራ የዴሞክራሲ ባህል ለመገንባት ያላቸውን ቁርጠኝነት በተግባር ያስመሰከረ መሆኑን ገልጸዋል። በክልልና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕዝብ ውክልና ማግኘታቸውም ከአዲሱ መንግሥት ጋር በብሔራዊ ጥቅምና በሕዝብ አብሮነት ላይ በትብብር የሚሰሩበትን ዕድል እንደፈጠረ አክለዋል። በክልልና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕዝብ ይሁንታ ያገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎች መኖራቸው በሃሳብ ብዝኅነት የተመሰረተ የዴሞክራሲ ባህል ለመገንባት ጉልህ አስተዋጽኦ እንዳለው ተናግረዋል። በመሆኑም የሕዝብ ይሁንታ የተቸራቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች በቀጣይ ለሕዝብ አብሮነትና ለሁለንተናዊ ብሔራዊ ጥቅም መጠበቅ በትብብር ሊሰሩ እንደሚገባ አስገንዝበዋል። የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር የፖለቲካ ልዩነቶችን በሰላማዊና በሰለጠነ መንገድ መፍትሔ በመስጠት፣ሀገራዊ መግባባትን ለመፍጠር የተዘጋጀ ወሳኝ ዕድል መሆኑን ጠቁመዋል። የኃይል አማራጭ የዜጎችን ሰላምና ደህንነት አደጋ ላይ የሚጥልና የልማት ተጠቃሚነትን የሚያቀጭጭ በመሆኑ ለሕዝብ እንታገላለን የሚሉ ኃይሎች የሰላም አማራጭን መከተል እንዳለባቸው መልዕክት አስተላልፈዋል።
ፖለቲካ
በአሁኑ ወቅት በትግራይ ክልል ያለው የሰብዓዊ መብት ረገጣ ተባብሶ ቀጥሏል-ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት
Jul 9, 2026 46
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 2/ 2018(ኢዜአ):- ህገ-ወጡ የህወሃት ቡድን የሰላም ስምምነቱን በማፍረስ በትግራይ ክልል የሰብዓዊ መብት ረገጣውን እያባባሰ መምጣቱን የመጀመሪያው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ካቢኔ ሴክሬታሪያት ኃላፊ የነበሩት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት ገለጹ፡፡ የመጀመሪያው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ካቢኔ ሴክሬታሪያት ኃላፊ የነበሩት ፕሮፌሰር ክንደያ ገብረሕይወት ወቅታዊውን የትግራይ ክልል ሁኔታ አስመልክቶ ለኢዜአ እንደገለፁት፤ በአሁኑ ወቅት በክልሉ ውስጥ የሚገኙ ወጣቶች ሁለንተናዊ እድላቸው እየጠበበና በከፍተኛ ጭንቀት ውስጥ እየገቡ ነው። ቡድኑ ወጣቶችን በተለያየ መልክ ለጦርነት መማገጃነትና ለውክልና ጦርነት እየተጠቀመባቸው እንደሚገኝም አጋልጠዋል። የሰብዓዊ መብት ረገጣው ከበፊቱ በበለጠ ሁኔታ እጅግ እየከፋና ጫፍ ላይ መድረሱንም ገልፀው፤ በርካታ ወጣቶች በግድ እየታፈሱ ወደ ማሰልጠኛ ማዕከላት እየተወሰዱ መሆኑን አስረድተዋል። ከዚህም አልፎ ወደ አዲስ አበባ ለመውጣት የሚሞክሩ ተጓዦችን ጭምር በየመንገዱ ከነበሩበት ተሽከርካሪ እያስወረዱ ወደ ስልጠና የሚወስዱበት፣የሚያስሩበትና እስከ ሞት ቅጣት የሚደርስ እርምጃ የሚፈጽሙበት ሁኔታ መኖሩን ጠቅሰዋል። የቡድኑን ፍላጎት የማይቀበሉ በርካታ ወላጆችም በየአካባቢው ለእስር እየተዳረጉ ይገኛሉ ሲሉ ተናግረዋል። ታጣቂዎች ወጣቶች ትምህርታቸውን በግድ እንዲያቋርጡ በማድረግ በካምፕ ውስጥ በማሰልጠን ላይ መሆናቸውን አስታውቀዋል። በዚህም ምክንያት በትግራይ ክልል ውስጥ መደበኛ የልማትና የዴሞክራሲ እንቅስቃሴ ጠፍቶ ህዝቡ ወደ ውጭ ሀገራት እንዲሰደድ እየተገደደ ነው ብለዋል። ይህ ህዝብን አሸብሮና አስገድዶ ወታደር የማድረግ ዓላማ ከሻዕቢያ የተኮረጀና የተማሩት ትምህርት ነው ያሉት ፕሮፌሰር ክንደያ፤በአሁኑ ወቅት ድርጊቱ በፍጥነትና በስፋት እየተገበረ እንደሚገኝ ገልጸዋል። በትግራይ ህዝብ ዘንድ ስለ ሰላምና ዴሞክራሲ ሳይሆን ስለ ራሱ ህልውና ብቻ የሚጠይቅበት አስገዳጅ ሁኔታ መፈጠሩን ጠቁመዋል። ይህ በትግራይ ክልል ውስጥ ችግር እየፈጠረ ያለው ቡድን በአስቸኳይ ተጠያቂ የሚሆንበት አሰራር ሊዘረጋ እንደሚገባ ፕሮፌሰሩ አሳስበዋል። መገናኛ ብዙሃን ሰላም እንዲመጣ በትግራይ ክልል ያለውን እውነተኛ ጥፋት ለህዝብ በማጋለጥ በቁርጠኝነት መስራትና መታገል ይኖርባቸዋል ሲሉ አስገንዝበዋል።
መንግሥት ለታጠቁ ኃይሎች የሚያቀርበው ተደጋጋሚ የሰላም ጥሪ ለሀገር ዘላቂ ሰላም ያለውን ፅኑ ቁርጠኝነት በተግባር የሚያሳይ ነው
Jul 9, 2026 66
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦መንግሥት ለታጠቁ ኃይሎች የሚያቀርበው ተደጋጋሚ የሰላም ጥሪ ለሀገር ዘላቂ ሰላም ያለውን ፅኑ ቁርጠኝነት በተግባር የሚያሳይ መሆኑን የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ገለፁ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 5ኛ ዓመት የስራ ዘመን 30ኛ መደበኛ ስብሰባ የ2018 በጀት ዓመት የመንግሥት አፈጻጸምን በተመለከተ ከምክር ቤት አባላት ለተነሱላቸው ጥያቄዎች ምላሽና ማብራሪያ ሰጥተዋል። በማብራሪያቸውም መንግስት ለዘላቂ ሰላም፣ ለንግግርና ውይይት ሁልጊዜም ዝግጁ መሆኑን አስረድተዋል። የግጭትና የጦርነት እሳቤ አውዳሚና ትርፍ የሌለው መሆኑን በአሁኑ ወቅት ለሀገር የሚያስፈልገው ሰላም፣ ትብብርና አብሮነት መሆኑን በማብራሪያቸው አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል። መንግሥት ዛሬም ቢሆን በጫካ ከሚንቀሳቀሱ ታጣቂ ኃይሎች ጋር ለመወያየትና ለሰላም ያለው በር ክፍት መሆኑን አስታውቀዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የሰጡት ማብራሪያ ተከትሎ ኢዜአ ያነጋገርናቸው የመዲናዋ ነዋሪዎች እንደገለጹት፤ መንግስት በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም እንዲረጋገጥ የሚያደርገው ጥረት የሚበረታታ ነው ብለዋል፡፡ ከነዋሪዎች መካከል ተስፋዬ ጸጋዬ እንዳሉት፤ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሰላም ዙሪያ የሰጡት ማብራሪያ መንግሥት ለዘላቂ ሰላም መረጋገጥ ያለውን ጽኑ አቋም ያሳየበት ነው። መንግሥት በጫካ ለሚንቀሳቀሱ የታጠቁ ኃይሎች በተደጋጋሚ የሚያቀርበውን የሰላም ጥሪ ለአብነት አንስተዋል። በመሆኑም የታጠቁ ኃይሎች ይህንን የመንግሥት ጥሪ በአዎንታ በመቀበል ለዘላቂ ሰላምና ልማት የበኩላቸውን ድርሻ ሊወጡ እንደሚገባ አሳስበዋል። በተመሳሳይ አቶ ፍቃዱ ንጉሤ፤ የግጭትና የጦርነት እሳቤ አውዳሚና ትርፍ የሌለው መሆኑን በመገንዘብ፣ የታጠቁ አካላት የመንግስትን የሰላም ጥሪ መቀበል እንዳለባቸው አስታውቀዋል። በልማት የተገኘውን ስኬት ዘላቂ ለማድረግ ዘላቂ ሰላም ወሳኝ መሆኑን ጠቅሰው ለሁለንተናዊ ዕድገትና ለጋራ ተጠቃሚነት መሥራት እንደሚገባ የገለጹት ደግሞ አቶ አስናቀ ለጪሳ ናቸው። የታጠቁ ኃይሎች መንግሥት ለሰላም የከፈተውን በር በአግባቡ በመጠቀም ለአገር ልማትና ብልጽግና በትጋት መሥራት እንደሚገባቸው አስገንዝበዋል።
በጠመንጃ አፈሙዝ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ ነው-የአብን ምክትል ሊቀመንበር
Jul 9, 2026 197
ባህር ዳር፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦ በኢትዮጵያ በጠመንጃ አፈሙዝ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ መሆኑን የአማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (አብን) ምክትል ሊቀመንበር መልካሙ ፀጋዬ ገለጹ። ባለፉት ጥቂት ዓመታት በኢትዮጵያ የፖለቲካ ስርአት ተለውጦ አካታችና አሳታፊ በመሆኑ በሀገሩ ጉዳይ ላይ ሁሉም በእኩልነት የሚሳተፍበት ምቹ የፖለቲካ ምህዳር ተፈጥሯል። በኢትዮጵያ አጋር ተብለው የዳር ተመልካች የነበሩ ክልሎች አሁን ላይ እኩል ተሳታፊ ሆነው በሀገራቸው ጉዳይ ላይ እየወሰኑ ነው። በውጭና በሀር ውስጥ መሰረታቸውን አድርገው በትጥቅ ትግል ውስጥ የነበሩ ወገኖችም የለውጡ መንግስት የፈጠረውን ምቹ መደላድል ተጠቅመው በሰላማዊ ትግል ቀጥለዋል። የፖለቲካ ስርአቱ በዴሞክራሲያዊ የምርጫ ሂደት እየዳበረ በኢትዮጵያ ጠንካራ ሀገረ መንግስት የመገንባት ስራም በመከናወን ላይ ይገኛል። እነዚህን መልካም እድሎች በመግፋት በጠመንጃ ለጥያቄያችን መልስ እናገኛለን፤ አሸንፈንም ስልጣን እንይዛለን በማለት በጫካ የሚንቀሳቀሱ ጽንፈኞች ይስተዋላሉ። በመሆኑም በዚህ ዘመን በኢትዮጵያ ከሰላማዊ የትግል ስልት ውጭ የትኛውም አይነት የሀይል እንቅስቃሴ አክሳሪና የማያዋጣ መሆኑን የአማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (አብን) ምክትል ሊቀመንበር መልካሙ ፀጋዬ ገልጸዋል። በዚህ ዘመን በምክክር ችግሮችን የመፍታት እና በምርጫ ተወዳድሮ የማሸነፍ ሰፊ እድል እያለ በጫካ የሚደረግ የጠመንጃ እንቅስቃሴ በፍፁም ተቀባይነት የሌለው መሆኑን ፓርቲያችን በፅኑ ያምናል ብለዋል። በኢትዮጵያ በጠመንጃ ስልጣን ለመያዝ መሞከር ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር እሳቤ በመሆኑንም ተናግረዋል። በኢትዮጵያ የሃይል አማራጮችን በመተው በመቀራረብ በምክክር የቆዩ ሀገራዊ ችግሮችን ለመፍታት የሁላችንም ዝግጁነትና ቁርጠኝነት ያስፈልጋል ብለዋል። በተቃርኖ የከረሩ ዋልታ ረገጥ እሳቤዎችን በማለዘብ በምክክር ወደ መሀል በማምጣት ለችግሮቻችን ዘላቂ መፍትሄ ልናበጅ ይገባል ሲሉ ተናግረዋል። በኢትዮጵያ ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ የተገኘውን ሀገራዊ የምክክር እድል መጠቀም የትውልድንና የሀገርን ቀጣይ እጣ ፋንታ መወሰን ይገባናል ብለዋል። በሀገራዊ ምክክር ኮሚሽኑ የተለዩ አጀንዳዎች የዜጎችን የዘመናት ጥያቄዎች ጭምር ማእከል ያደረጉ በመሆኑ ለስኬታማነቱ መስራት የሁላችንም ሃላፊነት ነው ሲሉ አቶ መልካሙ ተናግረዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት በሰጡት ማብራሪያ ሀገራዊ ምክክሩ የሁሉንም ሃሳብ ለማካተት ጥረት የተደረገበት መሆኑን አንስተው እድሉን በአግባቡ መጠቀም ይገባል ማለታቸው ይታወሳል።
7ኛው ጠቅላላ ምርጫ የኢትዮጵያን ፖለቲካ ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋገረና ለጠንካራ ዴሞክራሲ መሠረት የጣለ ነው-ምሁራን
Jul 9, 2026 139
ቦንጋ ፤ ሀምሌ 2 /2018 (ኢዜአ)፦ 7ኛው ጠቅላላ ምርጫ የኢትዮጵያን ፖለቲካ ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋገረና ለጠንካራ ዴሞክራሲ መሠረት የጣለ መሆኑን ምሁራን ገለፁ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባቀረቡት ምላሽና ማብራሪያ፣ የዘንድሮው ምርጫ ከተለመደው የፖለቲካ ፉክክር ባለፈ ጠንካራ የዴሞክራሲ ሥርዓት ልምምድ የታየበት መሆኑን መግለጻቸው ይታወሳል። ምርጫው እንዳይካሄድ በሚፈልጉ ኃይሎች ከፍተኛ ጫና ሲደርስ እንደነበር የገለጹት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ ሕዝቡ እነዚህን ማስፈራሪያዎችና ጫናዎች ወደ ጎን በመተው እስከ እኩለ ሌሊት ድምፁን በመስጠት ፍላጎቱን በግልጽ ማሳየቱን ተናግረዋል። ብልጽግና ፓርቲ ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ሲል፣ 15 በመቶ የሚሆነውን የምክር ቤት ወንበር ተፎካካሪ ፓርቲዎች ብቻቸውን እንዲወዳደሩበት ማድረጉንና ይህም በርካታ ፓርቲዎች ፓርላማ እንዲገቡ ዕድል መፍጠሩን አብራርተዋል። በጠቅላይ ሚኒስትሩ ማብራሪያና በ7ኛው ዙር ጠቅላላ ምርጫ ላይ ኢዜአ ያነጋገራቸው የዘርፉ ምሁራን በበኩላቸው፤ ምርጫው የኢትዮጵያን ፖለቲካ ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋገረና ለጠንካራ የዴሞክራሲ ሥርዓት መሠረት የጣለ መሆኑን ገልጸዋል። የቦንጋ ትምህርት ኮሌጅ የስነ-ዜጋና ሥነ-ምግባር ምሁር መሐመድ ናጂ እስማኤል፤ 7ኛው ጠቅላላ ምርጫ እስካሁን ከተደረጉ ምርጫዎች በተለየ መልኩ አሳታፊ፣ ዴሞክራሲያዊ፣ ሕዝቡ በነቂስ ወጥቶ ድምፁን የሰጠበትና ሰላማዊ እንደነበር ተናግረዋል። ይህም የውጭና የሀገር ውስጥ ታዛቢዎች የመሰከሩት ሃቅ መሆኑን ጠቁመው ገዢው ፓርቲ ለዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ በሰጠው ትኩረት የፖለቲካ ምሕዳሩ በመስፋቱ የተገኘ መሆኑን አስረድተዋል። በምርጫው ብልጽግና ፓርቲ 15 በመቶ መቀመጫዎችን ተፎካካሪ ፓርቲዎች ብቻቸውን እንዲወዳደሩበት ማድረጉ፣ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ከ"እኔ ብቻ" እሳቤ ተላቆ ወደ ትብብር መሻገሩን የሚያሳይ እርምጃ መሆኑን አመልክተዋል። ይህም የሚመሠረተው መንግሥት አካታችና በርካታ ድምፆች የሚሰሙበት እንዲሆን ዕድልን እንደሚፈጥርም አስረድተዋል። የዘንድሮው ምርጫ በርካታ ዜጎች ድምፅ የሰጡበት፣ 42 የፖለቲካ ፓርቲዎች የተሳተፉበት፣ በቴክኖሎጂ የታገዘና ጠንካራ ትብብር ጎልቶ የታየበት መሆኑ ኢትዮጵያ ወደ አዲስ የዴሞክራሲ ምዕራፍ መሻገሯን የሚያሳይ ነው ያሉት ደግሞ በኮሌጁ የስነ-ምግባርና ሥነ-ዜጋ መምህር እንግዳ ገብረማርያም ናቸው። ከወትሮ በተለየ መልኩ ሕዝቡ ጫናዎች ሳይበግሩት በነቂስ ወጥቶ ያስተዳድረኛል ያለውን መምረጡ ለዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ያለውን ፍላጎት ያሳየበትና ለመንግሥትም ትልቅ የቤት ሥራ የሰጠበት መሆኑን ተናግረዋል። አብላጫውን መቀመጫ ብልጽግና ፓርቲ ቢያገኝም፣ ሌሎች ተፎካካሪ ፓርቲዎችም በተፈጠረው ምቹ ሁኔታ መቀመጫ ማግኘታቸው በቀጣይ በፓርላማም ሆነ በክልል ምክር ቤቶች የተለያዩ ሐሳቦች እንዲንሸራሸሩ ዕድል መፍጠሩን ጠቁመዋል። ይህም በጋራ የመስራት ባህል እንዲጎለብት በማድረግ ኢትዮጵያን ወደ ተሻለ ደረጃ እንደሚያሻግራት ገልጸው የሚመሠረተውን መንግሥት በተሳትፎ እንዲጠነክር እንደሚያደርገውም አመልክተዋል።
ዋናው የምክክር ጉባኤ ጠንካራ ሀገር ለመገንባት ወሳኝ መሰረት የሚጥል ነው - ተመካካሪዎች
Jul 8, 2026 771
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):-ዋናው የምክክር ጉባኤ መሠረታዊ ሀገራዊ ችግሮችን በመፍታትና መግባባትን በመፍጠር ጠንካራ ሀገር ለመገንባት ወሳኝ መሰረት የሚጥል መሆኑን በጉባኤው የሚሳተፉ ተመካካሪዎች ገለጹ። ከሐምሌ 8 ጀምሮ 2018 ዓ.ም ጀምሮ በአዲስ ዓለም አቀፍ ኮንቬንሽን ማዕከል በሚካሄደው የሀገራዊ ምክክር ጉባኤ የሚሳተፉ ተመካካሪዎች አዲስ አበባ መግባት ጀምረዋል። ኢትዮጵያ ባለፉት ዓመታት ስታከናውነው የቆየችው የሀገራዊ ምክክር ሂደት አሁን ላይ የመጨረሻና ወሳኝ ምዕራፍ ላይ ደርሷል። ዋናው ሀገራዊ የምክክር ጉባኤ ላይ ምክክር የሚካሄድባቸው ስምንት ዋና ዋና አጀንዳዎች የተለዩ ሲሆን በእነዚህም ላይ በዝርዝር ለመምከርና ዘላቂ መፍትሔዎችን ለማስቀመጥ፣ ከሁሉም የሀገሪቱ አካባቢ የተወከሉ 4 ሺህ ተመካካሪዎች ወደ አዲስ አበባ በመግባት ላይ ይገኛሉ። የሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን የክልሎች፣ የከተማ አስተዳደሮች እና ዳያስፖራ አስተባባሪ አቶ ረታ ጌራ ለመገናኛ ብዙኃን በሰጡት መግለጫ፥ ከክልሎች እንዲሁም ከዳያስፖራው ማህበረሰብ የሚመጡ ተመካካሪዎች ለዋናው የምክክር ጉባኤ አዲስ አበባ እየገቡ መሆኑን አስታውቀዋል። ኮሚሽኑ ለተሳታፊዎቹ በኢትዮጵያ ፐብሊክ ሰርቪስ ዩኒቨርሲቲ እና በሌሎችም በተዘጋጁ ምቹ ቦታዎች ላይ አቀባበል እያደረገላቸው እንደሚገኝ ተናግረዋል። ኢዜአ ያነጋገራቸው ተመካካሪዎች በበኩላቸው፣ ለዘመናት የዘለቁ አለመግባባቶችንና ልዩነቶችን በሰለጠነ መንገድ ለመፍታት በሚደረገው በዚህ ታሪካዊ መድረክ ላይ ለመመካከር ዕድል በማግኘታቸው የተሰማቸውን ደስታ ገልጸዋል። ከተመካካሪዎቹ መካከል ከፌደራል ተፅዕኖ ፈጣሪዎች ወገን የመጡት ሀንፍሬ ከዳፎ፣ ይህ ታሪካዊ መድረክ በአለመግባባቶች ላይ በመመካከር ጠንካራ አንድነት ያላትና የተረጋጋች ሀገር ለመገንባት ወሳኝ መሆኑን አንስተዋል፡፡ ከኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን የማህበረሰብ መሪዎች መካከል የመጡት ዘርፌ በቀለ በበኩላቸው፣ በዚህ ወሳኝ ወቅት ተመካክረን፣ ተደማምጠን እና ተቀራርበን ጠንካራ ሀገር ለሚመጣው ትውልድ ለማስተላለፍ ትልቅ ተስፋ ሰንቀናል ብለዋል። ከአማራ ክልል ሰሜን ጎጃም ዞን የወጣት ተወካይ ያረጋል ታደሰ፥ የምክክር ጉባኤው ህብረ ብሔራዊ አንድነትን ለማጠናከር ትልቅ አቅም እንደሚሆን ተናግረዋል። ምክክሩ ለዘላቂ ሀገራዊ እና ዴሞክራሲያዊ ግንባታ ትልቅ አስተዋፅኦ ያበረክታል ያሉት ደግሞ ከጋምቤላ ክልል የመጡት ተመካካሪ ሉክ ኬዌ ናቸው። ከደቡብ ኢትዮጵያ የመጡት ተመካካሪ ኢንጂነር ምንትዋብ ምንጃር እና ከአዲስ አበባ የመጡት ገረመው ጫልቃ መድረኩ ተመካካሪዎች ሀሳባቸውን በነጻነት በማንሸራሸር ለቀጣይ ትውልድ የምትሆን ጠንካራ ሀገር የሚገነቡበት ነው ብለዋል።
መንግሥት ባለፉት ዓመታት የተከተለው የዲፕሎማሲ መርህ የኢትዮጵያን ተሰሚነት ያሳደገና የውሳኔ ሉዓላዊነቷን ያስከበረ ነው - የምክር ቤት አባላት
Jul 8, 2026 723
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):-መንግሥት ባለፉት ዓመታት የተከተለው ብሔራዊ ጥቅምን ያማከለና ገቢር ነበብ የዲፕሎማሲ መርህ የኢትዮጵያን ተሰሚነት ያሳደገና የውሳኔ ሉዓላዊነቷን ያስከበረ መሆኑን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በትናንትናው ዕለት የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባካሄደው 5ኛ የሥራ ዘመን 30ኛ መደበኛ ስብሰባ ከምክር ቤት አባላት ለተነሱላቸው ጥያቄዎች ምላሽና ማብራሪያ ሰጥተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በዲፕሎማሲው ዘርፍና በቀጣናዊ ጉዳዮች ዙሪያ በሰጡት ምላሽና ማብራሪያ፤ ኢትዮጵያ በመቋቋም፣ በመጠቀምና መግራት የዲፕሎማሲ መርህ ብሔራዊ ጥቅሟን የሚያስጠብቅ አቅም ገንብታለች ብለዋል። ውስብስብ፣ ተለዋዋጭና ኢ-ተገማች በሆነ አውድ ውስጥ ብሔራዊ ጥቅምን ያማከለና ገቢር ነበብ የዲፕሎማሲ አካሄድ መከተል እንደሚያስፈልግ ገልጸዋል። የመንግሥት መርህ የኢትዮጵያን የውሳኔ ሉዓላዊነት ማስጠበቅ ነው ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ በኢትዮጵያ የብሔራዊ ጥቅም ውሳኔዎች ውስጥ ሌሎች አካላት ተፅዕኖ እንዲያደርጉ አለመፍቀድ ቀዳሚ ተግባር መሆኑንም አስገንዝበዋል። በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕግና ፍትሕ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ እፀገነት መንግስቱ እንደገለጹት፤ ባለፉት አምስት ዓመታት ኢትዮጵያ በዲፕሎማሲው ዘርፍ በርካታ ስኬቶች አስመዝግባለች። ኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄን ያነሳችበትና በዓለም አቀፍ መድረክ ተቀባይነት ያገኘችበት ወቅት መሆኑም የመንግሥትን ገቢር ነበብ የዲፕሎማሲ አካሄድ ውጤታማነት ያሳየ መሆኑን ተናግረዋል። በምክር ቤቱ የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ምክትል ሰብሳቢ አራሬ ሞሲሳ በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ የብሪክስ አባል ሀገር መሆኗ ባለፉት አምስት ዓመታት ከተመዘገቡ ዓለም አቀፍ የዲፕሎማሲ ስኬቶች አንዱ ነው ብለዋል። መንግሥት ባለፉት አምሥት ዓመታት የተከተለው በሳል የዲፕሎማሲ መርህ ኢትዮጵያን ከዳር ተመልካችነት ወደ ተደማጭነትና የዓለም አቀፍ ጥምረቶች ንቁ ተሳታፊ ወደመሆን እንዳሸጋገራት ተናግረዋል። የሀገራችንን የባህር በር ጥያቄ ተገቢነትን ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ እንዲገነዘብ መደረጉም የስኬታማ የዲፕሎማሲያዊ ስራ ውጤት መሆኑን ጠቁመዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በአዲስ አበባ በርካታ ዓለም አቀፍ ኮንፍረንሶች መካሄዳቸው እና ኢትዮጵያ ታላቅ የአየር ንብረት ጉባዔን ለማስተናገድ መመረጧ የዲፕሎማሲ ተሰሚነቷ እያደገ ለመምጣቱ ማሳያ ነው ብለዋል። ኢትዮጵያ ለጎረቤት ሀገራት ቅድሚያ በመስጠት የተከተለችው የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ውጤታማ መሆኑን ያነሱት ደግሞ የምክር ቤቱ አባል አቡኔ ዓለም ናቸው። በተለይም የሀገር ውስጥ የልማት ስራዎች ለዲፕሎማሲው ስኬት መሰረት መሆናቸውንም ተናግረዋል። ዓለም አቀፍ ማህበረሰብና መሪዎች ወደ ኢትዮጵያ መጥተው የተመለከቷቸው እንደ አረንጓዴ ዐሻራና የኮሪደር ልማት ያሉ ሥራዎች የሀገርን ገጽታ የለወጡና ተሰሚነቷን ያሳደጉ መሆናቸውንም ገልጸዋል።
ኢትዮጵያ እና ሳዑዲ አረቢያ የጋራ ፍላጎታቸውን መሠረት አድርገው በትብብር እንደሚሰሩ ገለጹ
Jul 8, 2026 721
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):- ኢትዮጵያ እና ሳዑዲ አረቢያ ሰላም እና ደህንነትን ጨምሮ የጋራ ፍላጎታቸው በሆኑ ጉዳዮች ላይ ያላቸውን ግንኙነት ለማጠናከር እንደሚሰሩ አስታወቁ። የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) በኢትዮጵያ የሳዑዲ አረቢያ አምባሳደር አብዱላህ ቢን ሀሰን አል-ዛህራኒ ጋር ዛሬ በጽህፈት ቤታቸው ተወያይተዋል። ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ኢትዮጵያ እና ሳዑዲ አረቢያ ያላቸውን የረጅም ዘመን የሁለትዮሽ ግንኙነት አድንቀዋል። ሁለቱ ወገኖች የጋራ ትኩረት በሆኑ ቀጣናዊ የሰላምና ደህንነት ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት አድርገዋል። በተጨማሪም ሀገራቱ የጋራ ፍላጎታቸውን መነሻ በማድረግ በተለያዩ ዘርፎች ያላቸውን ትብብር ማጠናከር እንዲሁም በሳዑዲ አረቢያ በሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ዜጎች ጉዳይ ላይ መወያየታቸውን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታውቋል።
ኢትዮጵያውያን በምርጫው ያሳዩት የጋራ አቋም የትኛውም የፖለቲካ ልዩነት ከሀገር በታች መሆኑን ያስገነዘበ ነው
Jul 8, 2026 719
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 1/2018 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያውያን በሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ያሳዩት የጋራ አቋም የትኛውም የፖለቲካ ልዩነት ከሀገር በታች መሆኑን እንዳስገነዘበ የአማራ ዴሞክራሲያዊ ኃይል ንቅናቄ (አዴኃን) ሊቀመንበርና በአማራ ክልል የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት ሰብሳቢ ተስፋሁን አለምነህ ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባካሄደው 30ኛ መደበኛ ስብሰባ ላይ ከምክር ቤቱ አባላት ለተነሱ ጥያቄዎችና አስተያየቶች ምላሽ እና ማብራሪያ ሰጥተዋል። በማብራሪያቸውም፤ በሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ዜጎች የፅንፈኞች ማስፈራሪያና ዛቻ ሳይበግራቸው ከማለዳ እስከ እኩለ ሌሊት ድረስ ድምፅ በመስጠት፣የካበተ ዕሴታቸውን በተግባር ማሳየታቸውን ገልጸዋል። በዚህም ኢትዮጵያውያን በአንድ ድምፅ "ፅንፈኝነትን፣ ባንዳነትንና ዘረኝነትን በመፀየፍ የጋራ ሀገርን ማልማትና ማበልፀግ እንፈልጋለን" የሚል ጉልህ መልዕክት ለዓለም ማስተጋባት እንደቻሉ አስገንዝበዋል። የባንዳነትና የፅንፈኝነት ፍላጎትን ማሸነፍ የሚቻለው ለዘመናት የተከማቹ ችግሮችን በስልጡን ሀገራዊ ውይይት መፍትሔ መስጠት ሲቻል መሆኑን አመላክተዋል። ለዚህም በተለያዩ አካባቢዎች የሚከሰቱ አለመረጋጋቶችን ዘላቂ መፍትሔ ለመስጠት፣ ከ4 ሺህ በላይ የሕዝብ ወኪሎች የሚሳተፉበት ሀገራዊ የምክክር ሂደት ወሳኝ ምዕራፍ ላይ እንደሚገኝ አንስተዋል። አያይዘውም በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገራት የሚኖሩ ዜጎች፣ የጋራ መግባባትን ለመፍጠር በሚደረገው ስልጡን ሀገራዊ የምክክር ሂደት ገንቢ ሚና እንዲወጡ ጥሪ አቅርበዋል። በሌላ በኩል የአማራ ዴሞክራሲያዊ ኃይል ንቅናቄ (አዴኃን) ሊቀመንበርና በአማራ ክልል የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት ሰብሳቢ ተስፋሁን አለምነህ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ የሕብረተሰቡ ንቁ ተሳትፎ በጉልህ የተንጸባረቀበትና የኢትዮጵያን የማድረግ አቅም አስመስክሯል። በምርጫ ሂደቱ የታየው የዜጎች ተሳትፎም፣ የፅንፈኛና የባንዳ ኃይሎችን ከንቱ መሻት በማክሸፍ ጠንካራ የዴሞክራሲ ባህል ለመገንባት ያላቸውን ቁርጠኝነት በተግባር ያስመሰከረ መሆኑን ገልጸዋል። በክልልና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕዝብ ውክልና ማግኘታቸውም ከአዲሱ መንግሥት ጋር በብሔራዊ ጥቅምና በሕዝብ አብሮነት ላይ በትብብር የሚሰሩበትን ዕድል እንደፈጠረ አክለዋል። በክልልና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕዝብ ይሁንታ ያገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎች መኖራቸው በሃሳብ ብዝኅነት የተመሰረተ የዴሞክራሲ ባህል ለመገንባት ጉልህ አስተዋጽኦ እንዳለው ተናግረዋል። በመሆኑም የሕዝብ ይሁንታ የተቸራቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች በቀጣይ ለሕዝብ አብሮነትና ለሁለንተናዊ ብሔራዊ ጥቅም መጠበቅ በትብብር ሊሰሩ እንደሚገባ አስገንዝበዋል። የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር የፖለቲካ ልዩነቶችን በሰላማዊና በሰለጠነ መንገድ መፍትሔ በመስጠት፣ሀገራዊ መግባባትን ለመፍጠር የተዘጋጀ ወሳኝ ዕድል መሆኑን ጠቁመዋል። የኃይል አማራጭ የዜጎችን ሰላምና ደህንነት አደጋ ላይ የሚጥልና የልማት ተጠቃሚነትን የሚያቀጭጭ በመሆኑ ለሕዝብ እንታገላለን የሚሉ ኃይሎች የሰላም አማራጭን መከተል እንዳለባቸው መልዕክት አስተላልፈዋል።
ማህበራዊ
መንግሥት በየጊዜው የሚያቀርባቸው የሰላም ጥሪዎች ለሀገራዊ መረጋጋት ያላቸው ፋይዳ ከፍተኛ ነው - የሀገር ሽማግሌዎች
Jul 9, 2026 120
ጅግጅጋ፤ ሐምሌ 2/2018(ኢዜአ)፦ መንግሥት በየጊዜው የሚያቀርባቸው የሰላም ጥሪዎች ለሀገራዊ መረጋጋትና ዘላቂ ሰላም ያላቸው ፋይዳ ከፍተኛ መሆኑን የሶማሌ ክልል የሀገር ሽማግሌዎች አስታወቁ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ለቀረቡላቸው ጥያቄዎች ምላሽና ማብራሪያ መስጠታቸው ይታወቃል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ በማብራሪያቸውም መንግስት ለዘላቂ ሰላም፣ ለንግግርና አብሮ ለመስራት ቁርጠኛ መሆኑን በማብራሪያቸው አስረድተዋል። የጠቅላይ ሚኒስትሩን ማብራሪያ መሰረት በማድረግ ኢዜአ ያነጋገራቸው የሶማሌ ክልል የሀገር ሽማግሌዎች፤ መንግሥት በየጊዜው የሚያቀርባቸው የሰላም ጥሪዎች ለሀገራዊ መረጋጋትና ዘላቂ ሰላም ከፍተኛ አስተዋጽኦ አለው ብለዋል። ከአስተያየት ሰጪዎች መካከል ሱልጣን መሀሙድ ፋረህ፤ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በምክር ቤቱ ያቀረቡት የሰላም ጥሪ መንግሥት ለሀገር ሠላም ያለውን ቁርጠኝነትና ሆደ ሰፊነት የሚያሳይ መሆኑን ገልጸዋል። ኢትዮጵያ ረጅም ታሪክ ያላት ጥንታዊ ሀገር እና የህዝቧም የሰላም እሴት ጠንካራ መሆኑን የጠቀሱት የሀገር ሽማግሌው፤ በሀገሪቱ የሚያጋጥሙ ማናቸውንም አለመግባባቶችና ቅራኔዎች በውይይትና በምክክር መፍታት እንደሚቻል አጽንኦት ሰጥተዋል። ሰላም ከምንም በላይ ቅድሚያ የሚሰጠው ጉዳይ መሆኑን በመጥቀስ፤ የሀሳብ ልዩነት ያላቸው አካላት የመንግስትን የሰላም ጥሪ በቅንነት በመቀበል፣ ሀሳብና ጥያቄዎቻቸውን በውይይት መፍታት እንደሚችሉ ማሳያ መሆኑን ገልጸዋል። ኢትዮጵያ ለሁሉም በቂ መሆኗንና ግጭት ልማትን የሚያደናቅፍ መሆኑን ጠቅሰው፤ በሁሉም የሀገሪቱ አካባቢዎች ሰላም እንዲረጋገጥ እያንዳንዱ አካል የመንግስትን የሰላም ጥሪ በመስማትና ወደ ሰላማዊ ህይወት በመመለስ የድርሻውን መወጣት እንዳለበት ገልጸዋል። ሌላው የአገር ሽማግሌ አቶ አብዲ ኡመር በበኩላቸው፤ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ልዩነቶች በሰላማዊ መንገድ እንዲፈቱና ዘላቂ ሰላም እንዲሰፍን መንግሥት እያደረገ ያለውን ጥረት በተደጋጋሚ መግለጻቸው የሚደገፍ መሆኑን ተናግረዋል። በሀገሪቱ አስተማማኝ ሰላምና ልማት እንዲመጣ የሃይማኖት አባቶችና የአገር ሽማግሌዎች ሊወጡት የሚገባው ሚና ከፍተኛ መሆኑንም አቶ አብዲ አጽንኦት ሰጥተዋል። የሰላም ጉዳይ የመንግሥት ብቻ ኃላፊነት አለመሆኑን የጠቆሙት ደግሞ ሌላው አስተያየት ሰጪ አቶ አሊ ሙሀመድ ናቸው። ለሀገር ሰላም መረጋገጥ የሁሉም አካላት ተሳትፎ እንደሚያስፈልግ የገለጹት የአገር ሽማግሌው፤ ተቃርኖ ያላቸው ኃይሎች ሕዝቡን ወደ ችግር ውስጥ ከመክተት ውጭ በጦርነት አሸናፊ የሚሆን አካል እንደማይኖር ተናግረዋል። በመሆኑም ማናቸውንም አለመግባባቶች በሰለጠነ መንገድና በውይይት የመፍታት ባህል ሊጎለብት እንደሚገባ ገልጸዋል። መንግሥት የተለያዩ የሀሳብ ነጸብራቆችን በማቀራረብ አካታች የፖለቲካ ምህዳር ለመፍጠር እያደረገ ያለውን ጥረት የጠቀሱት አስተያየት ሰጪው፤ ከጦርነትና ከግጭት የሚገኝ ትርፍ ባለመኖሩ ሁሉም ለሰላም ቅድሚያ ሊሰጥ እንደሚገባ ጠቁመዋል።
.jpg)
ኢትዮጵያ ለተለዋዋጭ ሁኔታዎች የማይበገር አህጉራዊ የጤና ሥርዓት ለመገንባት ሚናዋን አጠናክራ ትቀጥላለች
Jul 8, 2026 618
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):-ኢትዮጵያ ለተለዋዋጭ ሁኔታዎች የማይበገር አህጉራዊ የጤና ሥርዓት ለመገንባት ሚናዋን አጠናክራ እንደምትቀጥል የጤና ሚኒስትር ዴኤታ ሳህረላ አብዱላሂ ገለጹ፡፡ "የአፍሪካ የጤና ባለሙያዎችን አቅም ለመጪው ዘመን ማዘጋጀት፦ ትብብርን፣ ቴክኖሎጂን፣ ፈጠራንና አመራርን መጠቀም" በሚል መሪ ቃል በአዲስ አበባ ለሦስት ቀናት ሲካሄድ የነበረው የአፍሪካ የሕክምና ትምህርት ጉባኤ ተጠናቋል። ኢትዮጵያ በጤናው ዘርፍ ያላትን ልምድ እና የካበተ አቅም በመጠቀም የጎረቤት ሀገራት ተማሪዎችን በነጻ በማስተማርና በጤና አገልግሎት ተደራሽነትና ጥራት ያላትን ልምድ ለጉባኤው አካፍላለች። የጤና ሚኒስትር ዴኤታ ሳህረላ አብዱላሂ በወቅቱ እንደገለጹት፤ ጉባዔው በአህጉሪቱ ለሚያጋጥሙ የጤና ተግዳሮቶች በአፍሪካውያን የሚመራ መፍትሄ ማስቀመጥ ላይ ትኩረት ያደረገ ነው። በጉባኤው ላይ ከበርካታ የአፍሪካ ሀገራት የመጡ የሕክምና ሳይንስ ምሁራን፣ ተመራማሪዎችና ፖሊሲ አውጪዎች የተሳተፉ ሲሆን፣ በጋራ አህጉራዊ ተግዳሮቶችና መፍትሔዎቻቸው ላይ ሰፊ ውይይት መደረጉን ጠቁመዋል። በአህጉሪቱ የሚገኙ የሕክምና ማሰልጠኛ ተቋማት ዘመኑ ከዋጀው የቴክኖሎጂ ዕድገት ጋር እንዲራመዱ እና ብቁ የሰው ኃይል እንዲያፈሩ ለማስቻል ምክክር መደረጉንም አንስተዋል። በጉባኤው ማጠናቀቂያ ላይ የወደፊቱን የጤና ሥርዓት ተግዳሮቶች በብቃት መቋቋም የሚያስችል ጠንካራና ተለዋዋጭ አቅም ለመገንባት የሚያስችል የጋራ አቋም መያዙን አስታውቀዋል። በተጨማሪም የአፍሪካን የጤና ሥርዓት ለማጠናከርና የሥልጠና ጥራትን ለማሻሻል ሰፊ ምክክር ተደርጓል። በዚህም ኢትዮጵያ ለጤናው ዘርፍ የሰው ኃይል ግንባታ የሰጠችውን ልዩ ትኩረት፣ የጎረቤት አገራት ተማሪዎችን በነጻ በማስተማርና የሕክምና መሠረተ ልማት ማስፋፋት ረገድ ያላትን ልምድ በማካፈል አርዓያነት ያለው ተግባር ማከናወኗን ገልጸዋል። በቀጣይም በጉባኤው የተቀመጡ ግቦችን ለማሳካት፣ ኢትዮጵያ ሰው ሠራሽ አስተውሎትን ጨምሮ በቴክኖሎጂ በታገዘ መልኩ ከሌሎች የአፍሪካ ሀገራት ጋር በትብብር እንደምትሠራ ተናግረዋል። የአፍሪካ የሕክምና ትምህርት ቤቶች ስብስብ ፕሬዚዳንት ፕሮፌሰር ላዮኔል ግሪን ቶምሰን በበኩላቸው፤ በጉባኤው የተቀመጡ አቅጣጫዎች የአህጉሪቱን የጋራ አቅም በማቀናጀት አፍሪካን ከውጭ የሕክምና ጥገኝነት ሙሉ በሙሉ ተላቃ ራሷን እንድትችል ለማድረግ ወሳኝ መሠረት የሚጥሉ መሆናቸውን ገልጸዋል።
.jpg)
የብሔራዊ ፓርኮችን ደህንነት ለመጠበቅ በተሰሩ ስራዎች ውጤት እየተገኘ ነው
Jul 8, 2026 448
አርባ ምንጭ ፤ሐምሌ 1/2018 (ኢዜአ)፡- የብሔራዊ ፓርኮችን ደህንነት ለመጠበቅ በተሰሩ ስራዎች ውጤት እየተገኘ መሆኑን የቱሪዝም ሚኒስቴር አስታወቀ። የብሔራዊ ፓርኮችን ዘላቂነት ለማረጋገጥ በተከናወኑ ተግባራት እና በተገኙ ውጤቶች ላይ ያተኮረ የባለድርሻ አካላት የውይይት መድረክ በአርባ ምንጭ ከተማ እየተካሄደ ነው። በመድረኩ ላይ የተሳተፉት የቱሪዝም ሚኒስትር ደኤታ ስለሺ ግርማ፤ ብሔራዊ ፓርኮች የብርቅዬ የዱር እንስሳትና ዕፅዋት መገኛ ናቸው ብለዋል። የቱሪዝም ልማት በአንድ አካል ብቻ ጥረት የሚረጋገጥ ባለመሆኑ መንግሥት፣ መንግሥታዊ ካልሆኑና ከልማት አጋሮች ጋር በቅንጅት እየተሠራ መሆኑን ተናግረዋል። በተለይም ሰሜንና ባሌ ተራሮች ብሔራዊ ፓርኮች የተከናወኑ ተግባራት ለዘርፉ ልማት ሰፊ ልምድ የተገኘበት በመሆኑ በዚህ ሥራ የተገኘውን ውጤት የ2019 በጀት ዓመት የዕቅድ አካል ማድረግ ይገባል ብለዋል። የኢትዮጵያ ዱር እንስሳት ጥበቃ ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር አቶ ኩመራ ዋቅጅራ እንደተናገሩት ብሔራዊ ፓርኮችን ከሰው ሰራሽ ችግሮች ለመታደግ የተቀናጁ ሥራዎች ሲከናወኑ መቆየታቸውን አስታውሰዋል። ከዚህ ቀደም ሰሜንና ባሌ ተራሮች ብሔራዊ ፓርኮች ለልቅ ግጦሽ፣ ለእርሻና ለሰፈራ እንዲሁም ለእሳት አደጋና ለሕገ-ወጥ አደን የተጋለጡ እንደነበሩ ጠቅሰዋል። ችግሮቹን ከመሠረቱ ለመፍታት የኢትዮጵያ መንግሥት ከጀርመን ልማት ባንክ ጋር በመተባበር ላለፉት ዘጠኝ ዓመታት ባከናወናቸው ሥራዎች ተጨባጭ ውጤት መመዝገቡን ገልጸዋል። በተለይ ባለድርሻ አካላትን ማሳተፍ በመቻሉ የወሰንና የእሳት አደጋ ችግሮች፣ የልቅ ግጦሽ፣ የእርሻ፣ የሰፈራና ሕገ-ወጥ አደን ችግሮች እየተቀረፉ መምጣታቸውን አስረድተዋል። በቀጣይ በሰሜን ተራሮችና በባሌ ብሔራዊ ፓርኮች ጥበቃ የተገኙ መልካም ተሞክሮዎችን ወደ ሌሎች ፓርኮች ለማስፋፋት መታቀዱን ጠቁመዋል። መድረኩ ዛሬን ጨምሮ ለሁለት ቀናት የተዘጋጀ ሲሆን የቱሪዝም ሚኒስቴር፣ የኢትዮጵያ ዱር እንስሳት ባለሥልጣን፣ የብሔራዊ ፓርኮች ኃላፊዎች፣ የክልሎች ዱር እንስሳት ጥበቃ የሥራ ኃላፊዎችና ከፍተኛ ባለሙያዎች እየተሳተፉ ይገኛሉ።
.jpg)
መንግስት ለቅድመ መደበኛ ትምህርት የሰጠው ትኩረት ለትውልድና ለሀገር ግንባታ ትልቅ መሠረት የሚሆን ነው
Jul 8, 2026 381
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):- መንግስት የነገ ሀገር ተረካቢ ትውልድን ከመሰረቱ ለማነጽ በቅድመ-መደበኛ ትምህርት ላይ ትኩረት አድርጎ እየሰራቸው ያሉ ስራዎች ለኢትዮጵያ ብልጽግና እውን መሆን ታላቅ መሰረት መሆናቸውን የኢዜአ ያነጋገራቸው የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 5ኛ ዓመት የስራ ዘመን 30ኛ መደበኛ ስብሰባ የ2018 በጀት ዓመት የመንግሥት አፈጻጸምን በተመለከተ ከምክር ቤት አባላት ለተነሱላቸው ጥያቄዎች ምላሽና ማብራሪያ ሰጥተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ የትምህርት ዘርፍን በተመለከተ በሰጡት ምላሽና ማብራሪያ፤ የትምህርት ጥራትን ለማረጋገጥ በተሰሩ ስራዎች ከፍተኛ ለውጥ እየመጣ ነው ሲሉ ገልጸዋል። ባለፉት ሰባት ዓመታት ውስጥ ብቻ 35 ሺህ የሚሆኑ መዋለ ሕፃናት መገንባታቸውን ጠቁመው ይህ የመዋለ ሕፃናት ግንባታ ቁጥር እጅግ ከፍተኛ መሆኑንና ይህም የትምህርት መሠረትን ከታች ጀምሮ ለማጠንከር ታስቦ የተሠራ መሆኑን ገልጸዋል። ኢዜአ የጠቅላይ ሚኒስትሩን ማብራሪያ ተከትሎ ያነጋገራቸው የኅብረተሰብ ክፍሎች እንዳመለከቱት፤ መንግሥት የትምህርት ጥራትን ለማረጋገጥ እያከናወነ ያለው ሥራ ተስፋ ሰጪ መሆኑንና ማብራሪያውንም በቅርበት መከታተላቸውን ገልጸዋል። አስተያየት ሰጪዎቹ በተለይም በትምህርት ጥራትና ተደራሽነት ላይ ባለፉት ዓመታት የተከናወኑ ተግባራት ይበል የሚያሰኙ መሆናቸውን በመጥቀስ፣ ለመዋዕለ ሕፃናት የተሰጠው ትኩረት ለነገዋ ታላቅ ኢትዮጵያ ጠንካራ መሠረት የሚጥል መሆኑን ተናግረዋል። ከአስተያየት ሰጪዎች መካከል መጋቢ ስርዓት አበራ ግሩም እንደገለጹት፤ ቀደም ሲል በአገር ደረጃ ለትምህርት ሥርዓቱና ለጥራቱ የተሰጠው ትኩረት ዝቅተኛ እንደነበር አስታውሰዋል። ሀገራዊ ለውጡን ተከትሎ የነገዋን የበለጸገች ኢትዮጵያ እውን ለማድረግ እንዲሁም ብቁ፣ ተወዳዳሪ፣ አገሩን የሚወድና ኃላፊነቱን የሚወጣ ትውልድ ለመፍጠር በትምህርት ዘርፍ እየተሰሩ ያሉ ሥራዎች የሚደነቁ መሆናቸውን ገልጸዋል። ባለፉት ዓመታት 35 ሺህ የሚሆኑ መዋዕለ ሕፃናት መገንባቸው ሕፃናት መልካም መሠረት ኖሯቸው እንዲያድጉ የሚያስችልና የነቃና የበቃ ትውልድ ለመፍጠር ትልቅ አስተዋጽኦ እንዳለው አብራርተዋል። ሌላኛው አስተያየት ሰጪ አቶ ዮሐንስ ይገዙ በበኩላቸው፤ በአሁኑ ወቅት ለትምህርት ጥራት የተሰጠው ትኩረት የተማረና ምክንያታዊ የሆነ ትውልድ ለመፍጠር ትልቅ ሚና እንዳለው ጠቁመዋል። የትምህርት ተደራሽነትን በማስፋት ረገድ በተከናወነው ሥራ በርካታ ዜጎች ተጠቃሚ የሚሆኑበት ሰፊ ዕድል መፈጠሩን አንስተው፣ በቀጣይም የተገኘውን ውጤት ይበልጥ አጠናክሮ ማስቀጠል እንደሚገባ ተናግረዋል። አቶ ተሾመ ኤርጎ በሰጡት አስተያየትም፤ የትምህርት ጥራትን ማስጠበቅ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ዘርፎችን በቀጥታ ከማሻሻል ጋር የተያያዘ መሆኑን ጠቅሰዋል። በመሆኑም መንግሥት በዚህ ረገድ የጀመረው ውጤታማ ሥራ ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበት ተናግረዋል። መንግሥት ተማሪዎች ከትምህርት ገበታቸው እንዳይቀሩና ትምህርታቸውን በአግባቡ መከታተል እንዲችሉ በርካታ ተግባራትን ማከናወኑን የገለጹት ደግሞ ወይዘሮ ወርቅነሽ ማሞ ናቸው። ለዚህም የተማሪዎች ምገባ ፕሮግራምን ለአብነት መጥቀስ እንደሚቻል አስረድተዋል።
ኢኮኖሚ
በአሪ ዞን በዘንድሮ የመኸር እርሻ ከ5 ሚሊዮን በላይ ኩንታል ምርት ይጠበቃል
Jul 9, 2026 37
ጂንካ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፡- በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል አሪ ዞን በዘንድሮ የመኸር እርሻ ከ5 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ለማግኘት መታቀዱን የዞኑ ግብርና መምሪያ አስታወቀ። የአሪ ዞን ግብርና መምሪያ ኃላፊ አቶ ጉራልቅ ይዥማልቅ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ የዞኑ ሥነ-ምህዳር ለእርሻ ሥራው ተስማሚ በመሆኑ በተለይ በደጋው አካባቢ ዓመቱን ሙሉ ዝናብ ለማግኘት ያስችላል። በቆላማ አካባቢዎች ደግሞ የተለያዩ የውሃ አማራጮችን በመጠቀም የእርሻ ሥራው እንደሚከናወን ተናግረዋል። በዘንድሮው የመኸር እርሻም ከ46 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በማልማት ከ5 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ለማግኘት ታቅዶ ወደ ተግባር መገባቱን ገልጸዋል። በዚህም በደጋማው የዞኑ አካባቢ ገብስ፣ ስንዴ፣ በቆሎ፣ ባቄላ እና አተር በስፋት እንደሚመረት ጠቅሰው፤ በቆላማ አካባቢዎች ደግሞ በቆሎ፣ ማሽላ፣ ለውዝ፣ ሰሊጥ፣ ማሾ፣ ጤፍ እና ሱፍ በስፋት እየለማ እንደሚገኝ አመልክተዋል። አርሶ አደሩ ኮረሪማ፣ ቡና፣ ዝንጅብል፣ ሱፍ፣ ካሳቫ እና ሌሎች በገበያ ላይ ተፈላጊ የሆኑ ምርቶችን በስፋት በማልማት ተጠቃሚ እንዲሆንም በትኩረት እየተሠራ መሆኑን አስረድተዋል። ለእርሻ ሥራው ስኬታማነት በዩኒየኖች አማካኝነት ምርጥ ዘርና የአፈር ማዳበሪያ በወቅቱ እየቀረበ መሆኑንም አክለዋል። በዞኑ የደቡብ አሪ ወረዳ አርሶ አደር ማርቆስ አንክሺ ጥሩ ምርት ያገኙበትን የበልግ ሰብል በማንሳት፣ በአሁኑ ወቅት ማሳቸውን ለመኸር እርሻ እያዘጋጁ መሆኑን ገልጸዋል። አስፈላጊውን ግብዓት ተጠቅመው ማሳቸውን እንደሚያለሙና የተሻለ ምርት ለማግኘት እንደሚሠሩም አርሶ አደሩ ተናግረዋል። ሌላው የወረዳው አርሶ አደር አቶ አዲሱ ፈለቀ በበኩላቸው፤ በዘንድሮው የመኸር እርሻ የተሻለ ምርት ለማግኘት ማቀዳቸውን ገልጸዋል። የግብርና ባለሙያዎችም እገዛ እያደረጉላቸው መሆኑን ጠቅሰው፣ የምርጥ ዘርና ማዳበሪያ አቅርቦቱ በወቅቱ እየተከናወነ ነው ብለዋል። በዘንድሮው የመኸር አዝመራ በቆሎ በስፋት እንደሚያለሙ የጠቆሙት አቶ አዲሱ፤ በተጨማሪም አትክልቶችን በማልማት ተጨማሪ ገቢ ለማግኘት እየሠሩ መሆናቸውን ገልጸዋል።
ኢትዮጵያ ለኢንቨስትመንት፣ ለንግድና ለቀጣናዊ ደህንነት መረጋገጥ ቁልፍ ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ያላት ሀገር ናት-የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች
Jul 9, 2026 78
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያ ለኢንቨስትመንት፣ ለንግድና ለቀጣናዊ ደህንነት መረጋገጥ ቁልፍ ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ያላት ሀገር መሆኗን የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች ገለጹ። ከኢትዮጵያ ጋር ያላቸውን የሁለትዮሽ አጋርነት ለማጠናከር ፍላጎት እንዳላቸው አምባሳደሮቹ አንስተዋል። ከኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ጋር ቆይታ ያደረጉ አምባሳደሮች በሰጡት አስተያየት፤ ኢትዮጵያ ኢኮኖሚዋን በማሳደግ ረገድ የምታደርገው ጥረት ከጠንካራ የትራንስፖርት ትስስር ጋር ተዳምሮ ቀጣናዊ የማዕከልነት ደረጃዋን አጠናክሮታል ብለዋል። በኢትዮጵያ የሮማኒያ አምባሳደር ጁሊያ ፓታኪ እንደገለጹት፤ ኢትዮጵያ በቀጣናው ኢኮኖሚያዊ ውህደት እንዲሳለጥ እንዲሁም ሰላምና ደህንነት እንዲጠበቅ እየተጫወተች ያለው ሚና የሚደነቅ ነው። ኢትዮጵያ በአፍሪካ ፈጣን ዕድገት እያስመዘገቡ ካሉ ሀገራት ግንባር ቀደም መሆኗን የጠቀሱት አምባሳደሯ፤ ነፃ ንግድ እና የገበያ ትስስር በአህጉቱ ያለውን የኢኮኖሚ ልማት ለማፋጠን አስፈላጊ መሆናቸውን አመልክተዋል። አዲስ አበባ የአፍሪካ ህብረት መቀመጫ መሆኗና ታሪካዊ ሚናዋ ኢትዮጵያን ለዲፕሎማሲ እና የአፍሪካን ተግዳሮቶች ለመፍታት በሚደረጉ የጋራ ጥረቶች ተመራጭ ሀገር እንዳደረጋት አብራርተዋል። በኢትዮጵያ የኦማን ሚሲዮን መሪ አፍካር አል ፋርሲ በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ ባላት ሰፊ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥና በማደግ ላይ ባለው ኢኮኖሚዋ ሳቢያ በቀጣናው ወሳኝ ሀገር ናት ብለዋል። ቀጣናውን የማስተሳሰር አህጉራዊ ሚናዋ እያደገ ነው ያሉት ሚሲዮን መሪው፤ በአፍሪካ ግዙፉ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ለቀጣናዊ እና ለአህጉራዊ ውህደት ትልቅ አስተዋፅኦ አለው ሲሉ ገልጸዋል። በንግድ እና በኢንቨስትመንት ዙሪያ የኢትዮጵያ እና የኦማን የሁለትዮሽ ግንኙነት እየጎለበተ መምጣቱን ጠቁመው፤ ኦማን የብረት ምርቶችን እና የፕላስቲክ ፓሌቶችን ወደ ኢትዮጵያ ስትልክ፣ ኢትዮጵያ ደግሞ ቡና፣ ሰሊጥ እና ሌሎች የግብርና ምርቶችን ወደ ኦማን እንደምትልክ አስረድተዋል። በሀገራቱ መካከል ያለውን የንግድ ልውውጥ ይበልጥ ማስፋት የሚቻልበት ዕድል መኖሩን ጠቅሰው፥ ኦማን በተለያዩ መስኮች ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን የሁለትዮሽ ግንኙነት ለማሳደግ ፍላጎት እንዳላት ጠቁመዋል። በኢትዮጵያ በሪል ስቴት እና መሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች፣ በአምራች፣ በኮንስትራክሽንና በግብርና ዘርፎች የኦማን ባለሀብቶች ሊሰማሩባቸው የሚችሉባቸው ሰፊ የኢንቨስትመንት አማራጮች መኖራቸውን ጠቅሰዋል።
የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር የኢትዮጵያን የምግብ ዋስትና የሚያረጋግጥ ተጨባጭ ውጤት እያስገኘ ነው
Jul 9, 2026 153
አዲስ አበባ፤ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር የኢትዮጵያን የምግብ ዋስትና የሚያረጋግጥ ተጨባጭ ውጤት እያስገኘ መሆኑን የግብርና ሚኒስቴር ገለጸ። የግብርና ሚኒስትር ዴኤታ ፍቅሩ ረጋሳ (ዶ/ር) የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር ትግበራን አስመልክተው ለመገናኛ ብዙኅን በሰጡት መግለጫ፤ መርሃ ግብሩ የምግብ ሉዓላዊነትን ለማረጋገጥ በሚደረገው ጥረት የኢኮኖሚ አቅም እየፈጠረ ነው። መርሃ ግብሩ የአርሶና አርብቶ አደሩን የምግብና ሥርዓተ-ምግብ ዋስትና ከማረጋገጥ ባሻገር፣ የከተሞችን የእንስሳት ተዋጽኦ ምርቶች የገበያ ፍላጎት በማሟላት ጉልህ ሚና እየተጫወተ እንደሚገኝ አስረድተዋል። የዜጎችን ሁለንተናዊ ተጠቃሚነት እያረጋገጠ ያለው የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር የምግብ ዋጋ ንረትን በመቆጣጠር ረገድም ከፍተኛ ጠቀሜታ እያስገኘ መሆኑን አስረድተዋል። የእንስሳት ሀብት ምርታማነትን በማሻሻል በኩልም፤ የወተት ላም ዝርያ ማሻሻልን ጨምሮ በዶሮና እንቁላል ምርት ዘርፍ ለወጣቶችና ለሴቶች በርካታ የሥራ ዕድሎችን መፍጠሩን አንስተዋል። ለአብነትም የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር ከመጀመሩ በፊት በዓመት ይሰራጭ የነበረው 26 ሚሊየን የዶሮ ጫጩት ብቻ የነበረ ቢሆንም ዘንድሮ ግን ወደ 184 ሚሊዮን ማደጉን አስታውቀዋል። ለውጭ ገበያ የሚቀርብ የስጋ ምርትን ለማሳደግ የተከናወኑ ዘመናዊ የከብት ማደለብ ስራዎችና የእንስሳት ክትባት ተደራሽነት መሻሻሎች፣የዘርፉን የኤክስፖርት አቅም በከፍተኛ ሁኔታ እንዳሳደጉት አብራርተዋል። ከዚህ ባሻገርም የኩሬ ዓሣ እርባታን በማስፋፋትና በዘመናዊ የንብ ማነብ ሥርዓት የዜጎችን የአመጋገብ ሥርዓትና የምርታማነት ባህል በማሳደግ የውጭ ምንዛሬን የሚያስገኝ ምቹ ሁኔታ መፍጠሩን ገልጸዋል።
.jpg)
በተጠናቀቀው በጀት ዓመት 8 ሺህ 961 ኪሎ ግራም ወርቅ ለብሔራዊ ባንክ ገቢ ተደርጓል
Jul 9, 2026 162
አሶሳ፤ ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፡- በተጠናቀቀው በጀት ዓመት 8 ሺህ 961 ኪሎ ግራም ወርቅ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገቢ መደረጉን የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል የማዕድን ሀብት ልማት ቢሮ አስታወቀ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርበው በሰጡት ምላሽና ማብራሪያ፥ ሀገሪቱ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ከወርቅ ማዕድን ዘርፍ 5 ነጥብ 5 ቢሊዮን ዶላር ታሪካዊ ገቢ ማስመዝገቧን ይፋ አድርገዋል። መንግስት ህገ-ወጥ የወርቅ ዝውውርና ኮንትሮባንድን በመከላከልና አምራቾችን በማበረታታት የወርቅ ግዥ ሥርዓትና የዋጋ ማሻሻያ ማድረጉ ይታወሳል። በማዕድን ዘርፍ የተደረገው የፖሊሲ ማሻሻያ እና ድጋፍ ዘርፉ ለሀገር ኢኮኖሚ ከፍተኛ አስተዋጽኦ እንዲያበረክት ማስቻሉንም አስታውሰዋል። የማዕድን ሀብት ክምችት ከሚገኝባቸው አካባቢዎች አንዱ የሆነው የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልልም ከለውጡ ወዲህ ለዘርፉ በተሰጠው ትኩረት የማዕድን ምርት ዕድገት በከፍተኛ ደረጃ ጨምሯል። የክልሉ ማዕድን ሀብት ልማት ቢሮ ምክትል ኃላፊ ናስር ሙሐመድ ለኢዜአ እንደተናገሩት፤ መንግስት ለማዕድን ዘርፍ የሰጠው ትኩረት ዘርፉ የሀገር ኢኮኖሚ በመደገፍ ለበርካታ ዜጎች የስራ ዕድል እንዲፈጥር አስችሎታል። በክልሉ ወርቅን ጨምሮ በርካታ ማዕድናትን በማልማት የአካባቢውን ማኅበረሰብ ተጠቃሚ ማድረግ መቻሉን የገለጹት ኃላፊው፤ ክልሉ ከዘርፉ የሚያገኘው ገቢም በከፍተኛ ደረጃ እያደገ መምጣቱን አስታውቀዋል። ለአብነትም በ2018 በጀት ዓመት 8 ሺሕ 961 ኪሎ ግራም ወርቅ ለብሔራዊ ባንክ መግባቱን ገልጸው፤ ለስኬቱም መንግሥት በዘርፉ የወሰደው የፖሊሲ ማሻሻያ ለአምራቾች የፈጠረው ምቹ ሁኔታ ቀጥተኛ አስተዋጽኦ ማድረጉን ተናግረዋል። ዘርፉ ለክልሉ የገቢ አቅም መጠናከር ጉልህ ሚና እየተጫወተ መሆኑን እና በበጀት ዓመቱ ቢሮው ከ246 ሚሊዮን ብር በላይ ገቢ ከዘርፉ ማግኘቱን ገልጸዋል። በክልሉ በተለይም አነስተኛ የወርቅ አምራቾች ቴክኖሎጂን በመጠቀም ወርቅን በዘመናዊ መልኩ ማምረት ከጀመሩ ወዲህ በዘርፉ የሚታየው ውጤት እየጨመረ መምጣቱን ገልጸዋል። በክልሉ ከወርቅ በተጨማሪ ግራናይት፣ ድንጋይ ከሰል፣ እምነበረድ እና ሌሎች ማዕድናትን ለማልማት የሚያስችሉ ተግባራት በመከናወን ላይ መሆናቸውን ጠቅሰው፤ ዘርፉ ለሀገር ኢኮኖሚ ያለውን አበርክቶ አጠናክሮ በማስቀጠል ሁሉንም ማዕድናት ጥቅም ላይ ማዋል ይገባል ብለዋል። በዘርፉ የሚሠማሩ ወጣቶችም በተግባር የታገዘ ስልጠና ወስደው የማዕድን ስረው ላይ እንዲሰማሩ በማድረግ ውጤታማ ስራ በመከናወን ላይ መሆኑን አብራርተዋል።
ቪዲዮዎች
.jpg)
.jpeg)
ሳይንስና ቴክኖሎጂ
.jpg)
የመሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት መጀመር፣ ከአገልግሎት አሰጣጥ ጋር ለተያያዙ ችግሮች ዘላቂ መፍትሄ የሚያስገኝ ነው
Jul 8, 2026 305
ጅማ ፤ሐምሌ 1/2018(ኢዜአ)፡- የመሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት መጀመር፣ ከአገልግሎት አሰጣጥ ጋር ለተያያዙ ችግሮቻችን ዘላቂ መፍትሄ የሚያስገኝ ነው ሲሉ የጅማ ዞን ማና ወረዳ ነዋሪዎች ገለጹ። በጅማ ዞን ማና ወረዳ መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትን ጨምሮ የተለያዩ የልማት ፕሮጀክቶች የዞኑና የወረዳው ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች በተገኙበት ተመርቀው ለአገልግሎት ክፍት ሆኑ። የማና ወረዳ ነዋሪዎች መንግሥት ለማኅበረሰቡ ጥያቄዎች ቅድሚያ በመስጠት እንደ መሶብ ያሉ ማዕከላትን ወደ ሥራ ማስገባቱ የገባውን ቃል በተግባር እየፈጸመ መሆኑን የሚያሳይ ነው ብለዋል። በኢንቨስትመንት ሥራ ላይ የተሰማሩት የወረዳው ነዋሪ አቶ ዛኪር አወል በሰጡት አስተያየት፤ ከዚህ ቀደም ለአንድ ጉዳይ በተለያዩ ቦታዎች የሚገኙ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችን ለማግኘት ብዙ ጊዜ ይባክንባቸው እንደነበር አስታውሰዋል። ዛሬ አገልግሎት የጀመረው መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ይህንን እንግልት እንደሚያስቀርላቸው ተስፋ ማድረጋቸውን ገልጸዋል። ሌላኛው ነዋሪ አቶ መሐመድኑር ሸምሱ በበኩላቸው፣ ለዘመናት ይመኙት የነበረውን ፈጣን አገልግሎት በማዕከሉ ማግኘት መጀመራቸውን ጠቅሰው፣ አገልግሎቱ በቴክኖሎጂ የተደገፈ፣ የተቀላጠፈ እንዲሁም ጊዜና ገንዘብን የሚቆጥብ በመሆኑ መደሰታቸውን ገልጸዋል። ነዋሪዎቹ የማዕከሉ ስራ መጀመር ከአገልግሎት አሰጣጥ ጋር የተያያዙ ችግሮቻቸው ዘላቂ መፍትሄ እንደሚያገኙ ተስፋ እንዲሰንቁ እንዳደረጋቸው ተናግረዋል። የማና ወረዳ አስተዳዳሪ አቶ ሰመሩዲን አህመድ በበኩላቸው፣ በወረዳው በበጀት ዓመቱ ከ400 ሚሊዮን ብር በላይ በሆነ ወጪ 32 ፕሮጀክቶች ተገንብተው መጠናቀቃቸውን አስታውቀዋል። ከተገነቡት መሠረተ ልማቶች መካከል ሁለት ድልድዮች፣ የወጣቶች መሥሪያ ሼዶች፣ የአስተዳደር ሕንጻ እንዲሁም የመሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት እንደሚገኙበት ጠቅሰዋል። በማዕከሉ 88 ዓይነት አገልግሎቶች በ9 መስኮቶች እንደሚሰጡ የገለጹት አስተዳዳሪው፣ በወረዳው ከሚገኙ 14 ሴክተሮች ውስጥ 10 የሚሆኑት ወደ ማዕከሉ እንዲገቡ መደረጉ የተገልጋዩን እርካታ ከፍ እንዳደረገው አብራርተዋል። በዛሬው ዕለት በወረዳው በበጎ ፈቃድ አገልግሎት የ362 አቅመ ደካሞች ቤቶች ግንባታና እድሳት መጀመሩን አንስተዋል። የጅማ ዞን አስተዳዳሪ አቶ ቲጃኒ ናስር፣ በዞኑ በማኅበረሰቡ የሚነሱ የልማትና የመልካም አስተዳደር ጥያቄዎችን የሚመልሱ የመሠረተ ልማት ግንባታዎች በስፋት እየተከናወኑ መሆኑን ገልጸዋል። መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ለነዋሪዎች ቀልጣፋ አገልግሎት ከመስጠት ባለፈ፣ የመንግሥትንና የዜጎችን ከአላስፈላጊ ወጪ መታደጉን ጠቁመዋል። የአገልግሎት አሰጣጥን ይበልጥ ቀላልና ዲጂታላይዝ በማድረግ የተገልጋዩን እርካታ የማሳደግ ሥራ ተጠናክሮ እንደሚቀጥልም አቶ ቲጃኒ አክለዋል። ከመሠረተ ልማት ግንባታዎች በተጨማሪ በበጎ ፈቃድ አገልግሎት የበርካታ አቅመ ደካሞችን ቤት የማደስ ሥራ እየተከናወነ መሆኑንም ጠቅሰዋል።
በአፍሪካ ቀዳሚና ተወዳዳሪ የሆነ የጥራት ማረጋገጫ ተቋም ተገንብቷል
Jul 8, 2026 348
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/2018(ኢዜአ)፦ በአፍሪካ ቀዳሚና ተወዳዳሪ የሆነ የጥራት ማረጋገጫ ተቋም መገንባቱን የኢትዮጵያ የተስማሚነት ምዘና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ኢንጂነር መዓዛ አበራ ገለጹ፡፡ ድርጅቱ በበጀት ዓመቱ ከ36 ሺህ በላይ የምርት ጥራት ማረጋገጫ አገልግሎቶችን መስጠት መቻሉንም ጠቅሰዋል፡፡ የኢትዮጵያ የተስማሚነት ምዘና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ኢንጂነር መዓዛ አበራ ከኢዜአ ጋር በነበራቸው ቆይታ፤ ድርጅቱ በተደራጁ የፍተሻ ላቦራቶሪዎቹ አማካኝነት የምርትና የአገልግሎት ጥራት የማረጋገጥ፣ የምርትና የስራ አመራር ሰርተፊኬሽን እንዲሁም የኢንስፔክሽን አገልግሎቶችን እየሰጠ ይገኛል ብለዋል። በዚህም ድርጅቱ በተጠናቀቀው በጀት ዓመቱ ከ36 ሺህ በላይ የምርት ጥራት ማረጋገጫ አገልግሎቶችን መስጠቱን አስታውቀዋል። በበጀት ዓመቱ የተሰጠው የጥራት ማረጋገጫ አገልግሎት ከአምናው ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር የ5 ሺህ 500 በላይ አገልግሎቶች እድገት ያሳየ መሆኑን ጠቁመዋል። የድርጅቱን ተደራሽነት ለማስፋትና አገልግሎቱን ወደ ክልሎች ተደራሽ ለማድረግ በተሰራው ሰፊ ስራ በድሬዳዋ ከተማ የመጀመሪያ የሆነውን የነዳጅ፣ የምግብና የንጽህና መጠበቂያ ግብዓቶች ፍተሻ ላቦራቶሪ ስራ ማስጀመሩንም ገልጸዋል። በተጨማሪም በአዳማ ቅርንጫፍ ባለ አምስት ወለል ህንጻ በማስገንባት በምግብ፣ መጠጥና በግብርና ግብዓቶች ላይ ተጨማሪ የፍተሻ አገልግሎት እየተሰጠ ሲሆን በደሴና ኮምቦልቻ ያሉ ቅርንጫፎችንም የማዘመን ስራዎች መከናወናቸውን አብራርተዋል። በምርትና ስራ አመራር ሰርተፊኬሽን ዘርፍ ከ900 በላይ ድርጅቶች የምርት ጥራት ማረጋገጫ ሰርተፊኬት እንዲያገኙ መደረጉን ተናግረዋል። ወደ ሀገር ውስጥ የሚገቡ ምርቶች ጥራታቸውን ጠብቀው እንዲገቡ በጅቡቲ ወደብ የጅምላ ጭነት ኢንስፔክሽን አገልግሎት እየተሰጠ እንደሚገኝም ጠቁመዋል። መንግስት የምርትና የአገልግሎት ጥራትን ለማስጠበቅ የጀመረው ሰፊ የሪፎርም ስራ ለተቋሙ ስኬት ትልቅ አስተዋጽኦ ማድረጉን አስታውቀዋል። ይህ የተከናወነው የሪፎርም ስራ ኢትዮጵያ ከተቀላቀለችው የአፍሪካ ነጻ የንግድ ቀጣና እና ለመቀላቀል በድርድር ላይ ካለችበት የዓለም ንግድ ድርጅት አንጻር የሀገሪቱን የንግድ ልውውጥና ኢኮኖሚ ለማሳደግ መሆኑን አስረድተዋል። ይህም ጥራታቸውን ያልጠበቁ የውጭ ምርቶች ወደ ሀገር እንዳይገቡ ለመከላከልና የሀገር ውስጥ ምርቶች በዓለም አቀፍ ገበያ ተወዳዳሪ እንዲሆኑ ትልቅ ሚና እንዳለው አብራርተዋል። በዚህም በአፍሪካ ቀዳሚና ተወዳዳሪ የሆነ የጥራት ማረጋገጫ ተቋም መገንባቱን ዋና ዳይሬክተሯ ጨምረው ተናግረዋል፡፡
በኦሮሚያ ክልል መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት በ53 ማዕከላት እየተሰጠ ነው
Jul 8, 2026 305
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):- በኦሮሚያ ክልል የመሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትን ወደ 53 ማዕከላት በማስፋፋት፣ ለማህበረሰቡ ፈጣንና ቀልጣፋ አገልግሎት እየተሰጠ መሆኑን የክልሉ ፐብሊክ ሰርቪስና የሰው ሀብት ልማት ቢሮ አስታወቀ። በኢትዮጵያ የመንግስታዊ አገልግሎት አሰጣጥ ችግሮችን በዘላቂነት ይቀርፋል ተብሎ ወደ ስራ የገባው ይህ የመሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት፣ በአሁኑ ወቅት በሁሉም ክልሎች እየተስፋፋ ይገኛል። በኦሮሚያ ክልል የተጀመረው ይኸው አገልግሎት በሁሉም የክልሉ አካባቢዎች ተደራሽ እየሆነ መምጣቱንና የአገልግሎት አሰጣጡም ፈጣንና ቀልጣፋ መሆኑ ተገልጿል። የቢሮው ምክትል ኃላፊ አቶ ዳምጠው ገመቹ ለኢዜአ እንደተናገሩት፤ በ2018 በጀት ዓመት አገልግሎቱን ይበልጥ ተደራሽ በማድረግ ለህብረተሰቡ ቀልጣፋ ምላሽ ለመስጠት በርካታ ተግባራት ተከናውነዋል። በቴክኖሎጂ በመታገዝ በአምስት ዋና ዋና ከተሞች የተጀመረውን አሰራር በማስፋፋት፣ አሁን ላይ በክልሉ በሁሉም ዞኖች 53 ማዕከላት ተከፍተው አገልግሎት እየሰጡ መሆኑን አስረድተዋል። በማዕከላቱ የሚሰጡ አገልግሎቶችን ጥራት ይበልጥ ለማሻሻልና ተጠቃሚነቱን ለማስፋትም በትኩረት እየተሰራ እንደሚገኝ ጠቁመዋል። በአገልግሎቱ አማካኝነት ህብረተሰቡ በአጭር ጊዜ ውስጥ የሚፈልገውን ጉዳይ ማሳካት ችሏል፤ ይህም ዜጎችን ከእንግልትና ካልተገባ ወጪ ከመታደጉም ባለፈ፣ ጊዜና ጉልበታቸውን በአግባቡ በልማት ስራዎች ላይ እንዲያውሉ አስችሏል ነው ያሉት። ይህ አሰራር በክልሉ የአገልግሎት ዘርፉ ላይ ከፍተኛ መሻሻል እያስገኘ እንደሚገኝ የገለጹት ምክትል ኃላፊው፤ በተለይም አገልግሎቱ በአንድ ማዕከል የተደራጀ፣ ፈጣን፣ ምቹና ግልጽነት ያለው በመሆኑ የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴውን በተሻለ ሁኔታ እያነቃቃው መሆኑን አክለዋል። በአገልግሎቱ የህብረተሰቡን እርካታ ጭምር ከፍ ማድርግ መቻሉንና እስካሁንም ከ700 ሺህ በላይ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች የአገልግሎቱ ተጠቃሚ መሆናቸውን አቶ ዳምጠው ጠቁመዋል። ማዕከላቱ ከዞኖች ባለፈ ወደ ወረዳዎችም ተደራሽ እየሆኑ በመሆኑ፣ በቀጣይ በሁሉም የክልሉ ወረዳዎች አገልግሎቱን ለማድረስ እየተሰራ ይገኛል ብለዋል። ከዚህም በተጨማሪ በቀጣይ የዲጂታላይዜሽን አሰራርን ሙሉ በሙሉ እውን በማድረግ፣ ህብረተሰቡ አገልግሎቱን ባለበት ሆኖ በኦንላይን (Online) ማግኘት እንዲችል በትኩረት እንደሚሰራ ተናግረዋል።
በክልሉ የመንግስት አገልግሎት ጥራትና ተደራሽነትን ለማስፋት የተጀመሩ ተግባራት ይጠናከራሉ - ርዕሰ መስተዳድር እንዳሻው ጣሰው (ዶ/ር)
Jul 7, 2026 585
ቡታጅራ፤ ሰኔ 30/2018(ኢዜአ)፦ በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል የመንግስት አገልግሎት ጥራትና ተደራሽነትን ለማስፋት የተጀመሩ ተግባራት እንደሚጠናከሩ የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር እንዳሻው ጣሰው (ዶ/ር) ገለፁ። ርዕሰ መስተዳድሩ የቡታጅራ መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትን መርቀው ለአገልግሎት ክፍት አድርገዋል። ርዕሰ መስተዳድሩ በዚህ ወቅት እንዳሉት በክልሉ በመንግሥት አገልግሎት አሰጣጥ ላይ ማህበረሰቡ ሲያነሳቸው የነበሩ ቅሬታዎችን መፍታት የሚያስችሉ አሰራሮችን የማጠናከር ሥራ በትኩረት ይከናወናል፡፡ በዚህም የተለያዩ አገልግሎቶችን በአንድ ቋት በማቅረብ መስጠት የሚያስችለውን መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትን በማስፋፋት ቀልጣፋ አገልግሎት ለመስጠት የተጀመረው ሥራ ይጠናከራል ብለዋል። የክልሉ መንግስት ከማህበረሰቡ ለሚነሱ የልማት፣ የፍትሀዊ ተጠቃሚነትና የመልካም አስተዳደር ጥያቄዎችን ደረጃ በደረጃ ለመፍታት ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ እንደሚገኝም ጠቁመዋል። በክልሉ የመንግስት አገልግሎትን ለማቀላጠፍ የሚያግዙ ማዕከላትን ከማስፋት ባለፈ የማህበረሰቡን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ የተጀመሩ የልማት ሥራዎች ተጠናክረው እንደሚቀጥሉም አረጋግጠዋል። የምስራቅ ጉራጌ ዞን ዋና አስተዳዳሪ ሙስጠፋ ሀሰን በበኩላቸው የማዕከሉ ሥራ መጀመር ሰው ተኮር ፕሮጀክቶችን እውን በማድረግ የማህበረሰቡን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ የተጀመረውን ጥረት ያጠናክራል ብለዋል። በማዕከሉ የተለያዩ አገልግሎቶች መሰጠቱም የማህበረሰቡን እንግልት ከማስቀረት በተጨማሪ የተጠያቂነት ስርዓትን በማስፈን ረገድ የሚያበረክተው አስተዋጽኦ ከፍተኛ ነው ብለዋል፡፡ የቡታጅራ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አብዱ አህመድ እንደገለጹት፣ በከተማው ተገንብቶ ለአገልግሎት ክፍት የተደረገው መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ከ210 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ ተደርጎበታል። ማዕከሉ የመንግስትን አገልግሎት በማዘመን በአገልግሎት አሰጣጥ ላይ የሚነሱ ዘርፈ ብዙ ችግሮችን ለመፍታት እንደሚያስችልም ተናግረዋል፡፡ በማዕከሉ የስድስት ተቋማት 22 አገልግሎቶች ለህብረተሰቡ ተደራሽ እንደሚደረጉም ገልጸዋል። በመርሃ ግብሩ የክልሉ፣ የምስራቅ ጉራጌ ዞንና የቡታጅራ ከተማ አስተዳደር ከፍተኛ አመራሮችና የአካባቢው ነዋሪዎች ተሳትፈዋል።
ስፖርት
በክልሉ በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ጤናማና አምራች ዜጋን የማፍራት ሥራው ይጠናከራል
Jul 9, 2026 51
ሆሳዕና፤ ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦በማዕክላዊ ኢትዮጵያ ክልል የአካል ብቃት እንቅስቃሴን ባህል በማድረግ ጤናማና አምራች ዜጋን ለማፍራትና አብሮነትን ለማሳድግ የተጀመረው ሥራ እንደሚጠናከር የክልሉ ወጣቶችና ስፖርት ቢሮ ገለጸ። የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እንዲሁም የወጣቶችና ስፖርት ቢሮ ሠራተኞችና ሃላፊዎች የተሳተፉበት የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መርሀግብር ዛሬ በሆሳዕና ከተማ ተካሂዷል። የክልሉ ወጣቶችና ስፖርት ቢሮ ሀላፊ አቶ ጌታቸው ሌሊሾ በዚህ ወቅት እንዳሉት በክልሉ የአካል ብቃት እንቅስቃሴን ባህል በማድረግ ጤናማና አምራች ዜጋን ለማፍራትና የአብሮነት እሴትን ለማጠናከር እየተሰራ ነው። በየአካባቢው የሚካሄደው የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ጤናማና አምራች ዜጋ ለማፍራት ጉልህ ፋይዳ እንዳለው ገልጸው፣ የእርስ በርስ ግንኙነትን በማሳደግ በኩል ፋይዳው የጎላ በመሆኑም ስፖርቱን ለማስቀጠል ይሰራል ብለዋል። የዛሬው መርሀግብር ስፖርትን ባህል የማድረግ ሥራን ከማጠናከር ባለፈ ወጣቶች በበጎ ፍቃድ ሥራ እንዲሳተፉ ያለመ እንደሆነና መሰል መርሀግብሮችም በየአካባቢው እየተከናወኑ መሆኑን ገልጸዋል። የቢሮው ምክትል ሀላፊና የስፖርት ዘርፍ ሀላፊ አቶ ሰይፈ አለሙ በበኩላቸው እንደገለጹት በስፖርት ልማት ዘርፉ ክልሉ ያለውን አቅም ለይቶ መጠቀም የሚያስችል ሥራ እየተሰራ ነው። ለእዚህም ደረጃቸውን የጠበቁ የስፖርት ማዘወተሪያ ስፍራዎችን ለማስፋትና በሁሉም የስፖርት ዘርፍ ታዳጊና ተተኪ ስፖርተኞችን በማፍራት የተለያዩ ተግባራት እየተከናወኑ መሆናቸውን አመልክተዋል። በተያዘው ክረምት ክልሉን የሚወክል የሰርከስ ቡድን ለማቋቋም መታቀዱን የገለጹት ሀላፊው የአካል ብቃት እንቅስቃሴዎችም ብቃት ያላቸው ወጣቶችን ለመለየት አይነተኛ ሚና እንዳለው ገልጸዋል። በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ከተሳተፉት የማህበረሰብ ክፍሎች መካከል አቶ ብዙአየሁ ሀይሌ እና አቶ አብድልፈታ ናስር ጤናቸውን ለመጠበቅና የተሟላ ስብዕና ለመገንባት በአካል ብቃት እንቅስቃሴ በመርሀግብሩ ላይ መሳተፋቸውን ተናግረዋል። ስፖርቱ በተለይ የእርስ በርስ ግንኙነታቸውን ከማጠናከር ባለፈ የበጎ ፈቃድ ስራዎችን በጋራ ለማከናወን ምቹ ሁኔታ እንደተፈጠረላቸውም ገልጸዋል። በመርሐ ግብሩ ላይ ከተለያዩ መዋቅሮች የተውጣጡ ስፖርተኞችም መሳተፋቸው ታውቋል።
.jpg)
ፈረንሳይ ከሞሮኮ፦ ማን ወደ ግማሽ ፍፃሜው ያልፋል?
Jul 9, 2026 188
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 2/2018 (ኢዜአ)፦ የ23ኛው የፊፋ ዓለም ዋንጫ ከእንድ ቀን እረፍት በኋላ ዛሬ በሩብ ፍጻሜ መርሐ ግብር ይመለሳል። ምሽት አምስት ላይ ፈረንሳይ ከሞሮኮ በቦስተን ስታዲየም የሚያደርጉት ጨዋታ ይጠበቃል። ፈረንሳይ በ16ቱ የጥሎ ማለፍ መርሐ ግብር ፓራጓይን በመርታት በዓለም ዋንጫ ተሳትፎ ታሪኳ ለ10ኛ ጊዜ ወደ ሩብ ፍጻሜው ገብታለች። ተጋጣሚዋ ሞሮኮ ከዓለም ዋንጫው አዘጋጅ ሀገራት መካከል አንዷ የሆነችውን ካናዳን 3 ለ 0 አሸንፋለች። ሞሮኮ በዓለም ዋንጫው ታሪክ ሁለት ጊዜ ሩብ ፍጻሜ የገባች የመጀመሪያዋ ሀገር ሆናለች። ሁለቱ ቡድኖች ከዚህ ቀደም በዓለም ዋንጫው አንድ ጊዜ ተገናኝተዋል። ኳታር እ.አ.አ በ2022 ባዘጋጀችው 22ኛው የፊፋ ዓለም ዋንጫ በግማሽ ፍጻሜው ተገናኝተው ፈረንሳይ 2 ለ 0 አሸንፋለች። ቴዎ ሄርናንዴዝ እና ራንዳል ኮሎ ሙዋኒ በወቅቱ ግቦቹን ያስቆጠሩ ተጫዋቾች ናቸው። ሞሮኮ በጨዋታው ሽንፈት ቢገጥማትም በዓለም ዋንጫ ታሪክ ግማሽ ፍጻሜ የገባች የመጀመሪያ ሀገር በመሆን ታሪክ ሰርታለች። ሁለቱ ሀገራት በአጠቃላይ በውድድር እና በወዳጅነት ጨዋታዎች ላይ ስድስት ጊዜ ተገናኝተዋል። ፈረንሳይ አራት ጊዜ በማሸነፍ የበላይነቱን ይዛለች። ሞሮኮ አንድ ጊዜ ስታሸንፍ በቀሪ አንድ ጨዋታ አቻ ተለያይተዋል። ሞሮኮ በታሪኳ ፈረንሳይን ማሸነፍ የቻለችው አንድ ጊዜ ብቻ ሲሆን እሱም እ.ኤ.አ. በ1998 በንጉሥ ሀሰን ሁለተኛ ዋንጫ ላይ ሁለት እኩል ተለያይተው በፍጹም ቅጣት ምት 6 ለ 5 ያሸነፈችበት ጨዋታ ነበር። በነዚህ ስድስት ጨዋታዎች ላይ ፈረንሳይ 14 ጎሎችን ስታስቆጥር፣ ሞሮኮ 7 ግቦችን ከመረብ ላይ አሳርፋለች። የዓለም ዋንጫውን ታነሳለች ተብላ ሰፊ ግምት ያገኘችው ፈረንሳይ የማጥቃት ኃይሏ ለተጋጣሚዎቿ የራስ ምታት ሆኗል። የ27 ዓመቱ ኪሊያን እምባፔ በዘንድሮው ውድድር 7 ግቦችን በማስቆጠር እና ሁለት ለግብ የሚሆኑ ኳሶችን በማቀበል ተመሳሳይ የግብ መጠን ያለውን አርጀንቲናዊውን ሊዮኔል ሜሲ በመብለጥ የኮከብ ግብ አግቢነቱን እየመራ ይገኛል። ምባፔ በዓለም ዋንጫው በአጠቃላይ 19 ግቦችን ከመረብ ላይ ያሳረፈ ሲሆን ከምንጊዜም ከፍተኛ ግብ አስቆጣሪው ሜሲ (20 ጎሎች) በአንድ ግብ ዝቅ ብሎ ይገኛል። ማይክል ኦሊሴ በዘንድሮው የዓለም ዋንጫ አምስት ለግብ የሚሆኑ ኳሶችን በማቀበል ድንቅ ብቃቱን እያሳየ ይገኛል። በሞሮኮ በኩል ሶስት ግቦችን በዓለም ዋንጫው ያስቆጠረው የ25 ዓመቱ አጥቂ ኢስማኤል ሳይባሪ ከካናዳ ጋር በነበረው ጨዋታ ባጋጠመው የጡንቻ መሳሳብ ጉዳት ከዛሬው ጨዋታ ውጪ ሆኗል። የሳይባሪን ቦታ ሶፊያን ራሂሚ በዛሬው ጨዋታ እንደሚሸፍን ይጠበቃል። በዓለም ዋንጫው በተመሳሳይ ሁለት ግቦችን ያስቆጠሩት አዜዲን ኡናሂ እና ሶፊያን ራሂሚ የማጥቃት እንቅስቃሴውን በዋነኛነት ይመሩታል። ምርጥ ጓደኛማቾች እየተባሉ የሚጠሩት አሽራፍ ሀኪሚና ኪሊያን እምባፔ በጨዋታው ላይ የሚኖራቸው ፉክክር ተጠባቂ ሆኗል። ፈረንሳንይ ጨዋታውን የማሸነፍ የቅድሚያ ግምት ብትወስድም ሞሮኮ ጠንካራ ተፋላሚነቷን ታሳያለች ተብሎ ይጠበቃል። የዛሬው ጨዋታ አሸናፊ በግማሽ ፍጻሜው ከስፔን እና ቤልጂየም አሸናፊ ጋር ይገናኛል።
.jpg)
የኢትዮጵያ ዋንጫን ማን ያነሳል? ሲዳማ ቡና ወይስ ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ?
Jul 9, 2026 160
አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 2 /2018(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ ዋንጫ የፍጻሜ ጨዋታ በሲዳማ ቡና እና ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ መካከል ዛሬ ይደረጋል። ጨዋታው ከረፋዱ አምስት ሰዓት ላይ በአዲስ አበባ ስታዲየም ይካሄዳል። በግማሽ ፍጻሜው ሲዳማ ቡና ኢትዮጵያ መድንን፣ ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ መቀሌ 70 እንደርታን በተመሳሳይ በመለያ ምት አሸንፈዋል። ሲዳማ ቡና ለሁለተኛ ተከታታይ ዓመት ለኢትዮጵያ ዋንጫ ፍጻሜ ደርሷል። ቡድኑ ባለፈው ዓመት ውድድሩን አሸንፎ የነበረ ቢሆንም ቅጣት የተጣለባቸውን ተጫዋቾችን በፍጻሜው ላይ በመጠቀሙ ምክንያት ዋንጫው ለወላይታ ድቻ መሰጠቱ የሚታወስ ነው። ሲዳማ ቡና ለመጀመሪያ ጊዜ የኢትዮጵያ ዋንጫ ለማንሳት ይፋለማል። ተጋጣሚው ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ ለኢትዮጵያ ዋንጫ ፍጻሜ ሲያልፍ የአሁኑ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው። ሁለቱ ክለቦች በዘንድሮው የውድድር ዓመት ሲገናኙ የአሁኑ ለሶስተኛ ጊዜ ነው። በሊጉ ባደረጓቸው ሁለት ጨዋታዎች ሲዳማ ቡና አንድ ጊዜ ሲያሸንፍ በቀሪው መርሐ ግብር አቻ ተለያይተዋል። ቡድኖቹ በሊጉ የመጀመሪያ ሳምንት ተገናኝተው ሲዳማ ቡና 4 ለ 1 ማሸነፉ አይዘነጋም። በወቅቱ በነበረው ጨዋታ አበባው አጂሶ፣ አስቻለው ሙሴ፣ ተመስገን መንገሻ እና የወልዋሎው ጌታሁን ባፋ በራሱ ላይ ግቦቹን ከመረብ ላይ አሳርፈዋል። ሰመረ ሀፍታይ ለወልዋሎ ብቸኛውን ጎል ከመረብ ጋር አገናኝቷል። በ20ኛ ሳምንት ባደረጉት ጨዋታ ደግሞ ያለ ግብ አቻ ተለያይተዋል። ሲዳማ ቡና የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ ያነሳ ሲሆን ይህን ተከትሎም በካፍ ሻምፒዮንስ ሊግ መሰታፉን አረጋግጧል። ቡድኑ የውድድር ዓመቱን በሁለት ዋንጫ ለመደምደም ዛሬ ወደ ሜዳ ይገባል። ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ የዘንድሮውን የውድድር ዓመት በ46 ነጥብ 16ኛ ደረጃን በመያዝ አጠናቋል። ሲዳማ ቡና በአህጉራዊ ውድድር ተሳትፎውን በማረጋገጡ ምክንያት፣ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የውድድር ደንብ መሰረት ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ የፍጻሜ ተፋላሚ መሆኑን ተከትሎ የጨዋታውን ውጤት ሳይጠብቅ በቀጥታ በካፍ ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ላይ መሳተፉን አረጋግጧል። ሁለቱም ቡድኖች ታሪካዊውን የኢትዮጵያ ዋንጫ ለማንሳት ይፈለማሉ። በ1937 ዓ.ም የተጀመረው የኢትዮጵያ ዋንጫ የ80 ዓመት ታሪክ ያለው አንጋፋ ውድድር ነው።
ስዊዘርላንድ ከ72 ዓመታት በኋላ ለዓለም ዋንጫ ሩብ ፍጻሜ አለፈች
Jul 8, 2026 658
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 30/ 2018 (ኢዜአ):- በ23ኛው የፊፋ ዓለም ዋንጫ የ16ቱ የጥሎ የመጨረሻ ማለፍ መርሐ ግብር ስዊዘርላንድ ኮሎምቢያን በመለያ ምት አሸንፋለች። ማምሻውን በቢሲ ፔሌስ ቫንኩቨር ስታዲየም በተካሄደው ጨዋታ በመደበኛው የጨዋታ ክፍለ ጊዜ ያለ ግብ በአቻ ውጤት ተጠናቋል። ይህንንም ተከትሎ 30 ደቂቃ የተጨመረ ሲሆን ግብ ባለመቆጠሩ ምክንያት ወደ መለያ ምት አምርቷል። በዚህም ስዊዘርላንድ 4 ለ 3 በማሸነፍ ወደ ሩብ ፍጻሜው ገብታለች። ስዊዘርላንድ ከ72 ዓመታት በኋላ ለሩብ ፍጻሜ አልፋለች። በታሪኳ ለአራተኛ ጊዜ ስምንት ውስጥ ገብታለች። በሩብ ፍጻሜው ከአርጀንቲና ጋር ትጫወታለች። የደቡብ አሜሪካዋ ኮሎምቢያ በዓለም ዋንጫ ለሁለተኛ ጊዜ ለሩብ ፍጻሜ የማለፍ ህልሟ አልተሳካም። አጠቃላይ የሁለቱ ቡድኖች ጨዋታ ሳቢ ያልነበረ እና የግብ እድሎች በበቂ ሁኔታ ያልተፈጠሩበት ነበር። ጨዋታውን ተከትሎ የ16ቱ የጥሎ ማለፍ መርሐ ግብር ተጠናቋል። የሩብ ፍጻሜ ጨዋታዎች ከአንድ ቀን እረፍት በኋላ ከሐምሌ 2 ቀን 2018 ዓ.ም አንስቶ ይካሄዳሉ። ፈረንሳይ ከሞሮኮ፣ ኖርዌይ ከብራዚል፣ ስፔን ከቤልጂየም እና አርጀንቲና ከስዊዘርላንድ በሩብ ፍጻሜው የሚደረጉ ጨዋታዎች ናቸው።
አካባቢ ጥበቃ
በምስራቅ ጎጃም ዞን በክረምቱ ወቅት በሁለት ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የፍራፍሬ ልማት ይካሔዳል
Jul 9, 2026 65
ደብረ ማረቆስ ፤ሃምሌ 2/2018(ኢዜአ)፡- በምስራቅ ጎጃም ዞን በዘንድሮው ዓመት የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር ሁለት ሺህ ሄክታር መሬት የሚሸፍን የፍራፍሬ ልማት እንደሚካሔድ የዞኑ ግብርና መምሪያ ገለፀ። በመምሪያው የአትክልትና ፍራፍሬ ልማት ባለሙያ አቶ ተሾመ በላይ ለኢዜአ እንደገለጹት፤በተያዘው ክረምት ለሚካሔደው የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር ከአንድ ሚሊዮን በላይ የፍራፍሬ ችግኞች ለተከላ ተዘጋጅተዋል። ለተከላ ከተዘጋጁት ችግኞች ውስጥ የአቮካዶ፣ ብርቱካን ፣ ማንጎ ፣ ሎሚ ፣ ፓፓያ እና የአፕል ዝርያዎች እንደሚገኙበት ነው ያመለከቱት። የችግኝ ተከላው በሁለት ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የሚካሔድ ሲሆን እስካሁን በተደረገው ጥረት ከ80 ሺህ በላይ የፍራፍሬ ችግኝ መተከሉን ገልፀዋል ። በዚሁ የፍራፍሬ ችግኝ ተከላ ከ20 ሺህ በላይ አርሶ አደሮችን እንደሚሳተፉም ነው ያመለከቱት። በአሁኑ ወቅትም አርሶ አደሩ ከሰብል ልማት ጎን ለጎን በፍራፍሬ ልማት ተሳትፎ ተጠቃሚነቱን እንዲያረጋግጥ የተሻሉ ስራዎች እየተሰሩ ነው ብለዋል። ለአብነትም ባለፉት ጥቂት ዓመታት ቡናን ጨምሮ ሌሎች የፍራፍሬ አይነቶችን በማልማት አርሶ አደሩ ቋሚ ገቢ በማግኘት ጥሪት እንዲያፈራ እየተደረገ መሆኑንም ጠቅሰዋል። በየደረጃው ያለው የዘርፉ አመራርና በላሙያም አርሶ አደሩን በመደገፍ እያደረገ ያለው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን አስገንዝበዋል። በዞኑ ባለፉት ዓመታት ጥቂት ዓመት በአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር ከ20 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በፍራፍሬ ልማት መሸፈኑን ከዞኑ የተገኘው መረጃ ያመላክታል።
በአቮካዶ ምርት የተመዘገበውን ስኬት በቆላ ፍራፍሬ ልማት ለመድገም እየተሰራ ነው
Jul 8, 2026 378
ገንዳ ፤ ሐምሌ 1/ 2018 (ኢዜአ):- የአቮካዶ ምርትን ወደ ውጭ በመላክ እየተመዘገበ ያለውን ስኬት በሌሎች የቆላ የፍራፍሬ ልማቶች ለመድገም የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆኑን የምዕራብ ጎንደር ዞን ግብርና መምሪያ አስታወቀ። በምዕራብ ጎንደር ዞን "ተስፋን እንትከል" በሚል መሪ ሃሳብ የአረንጓዴ አሻራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር በዞኑ በገንዳውኃ ጊዮርጊስ ተፋሰስ ተጀምሯል። የዞኑ ግብርና መምሪያ ኃላፊና ምክትል አስተዳዳሪ አቶ አንዳርጌ ጌጡ እንደገለጹት ፤ለዘንድሮው ዓመት የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር ከአንድ ነጥብ አምስት ሚሊዮን በላይ ችግኞች በማዘጋጀት የተከላ ስራ ተጀምሯል። ለተከላ የተዘጋጁት ችግኞችም ለምግብነት የሚውሉ፣ ቀጥተኛ ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ ያላቸው የደን ዝርያዎችና ለእንስሳት መኖ የሚውሉ መሆናቸውን ተናግረዋል። በዞኑ ለቆላ ፍራፍሬ ልማት ያለውን ምቹ የአየር ንብረት፣ ለም መሬትና ከፍተኛ የውሃ አማራጭ በመጠቀም የተሻለ ውጤት ለማምጣት በትኩረት እየተሰራ ነው ብለዋል። "ለፍራፍሬ ልማት ቀደም ብለን ተዘጋጅተናል" ያሉት ኃላፊው ከ200 ሺህ በላይ የችግኝ መትከያ ጉድጓዶች በክላስተር መዘጋጀቱን ጠቁመው ከ600 ሺህ በላይ የሙዝ፣ ማንጎ ፣ ዘይቱን ፓፓያና ብርቱካን ችግኞች ይተከላሉ ብለዋል። የዞኑ ዋና አስተዳዳሪ አቶ እያሱ ይላቅ በበኩላቸው “ተስፋን እንትከል” በሚል መሪ ቃል በተጀመረው የአረንጓዴ አሻራ መርሃ-ግብር ላይ የዞኑ ሕዝብ በንቃት በመሳተፍ ተጠቃሚነቱን እንዲያሳድግ አሳስበዋል። ችግኞችን ከመትከል ባለፈ፣ በዘላቂነት ፀድቀው ለታለመላቸው ፍሬ እንዲበቁ ተገቢውን እንክብካቤ ማድረግ እንደሚገባም ነው ያመለከቱት። በመርሃ ግብሩ ላይ የተሳተፉት ወጣት አሸናፊ ታፈረና ደጉ ገብረ እግዚአብሔር በበኩላቸው፣በአረንጓዴ አሻራ የተተከሉ ችግኞች በአጭር ጊዜ ለውጥ ማምጣታቸውን እንደተመለከቱ ተናግረዋል። እየተገኘ ያለውን ጥቅም ለማሳደግም በክረምቱ በሚካሄደው የችግኝ ተከላ መርሃ ግብር ያለምንም ቀስቃሽ በፈቃዳቸው በንቃት እየተሳተፉ መሆኑን አስረድተዋል። በማስጀመሪያው መርሐግብሩ ላይ የዞኑ የሥራ ኃላፊዎች፣ የመከላከያ ሰራዊት ከፍተኛ መኮንኖች፣ የፌዴራል ፖሊስ አመራሮችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ተሳትፈዋል።
.jpg)
የአረንጓዴ አሻራ እያስገኘ የሚገኘውን ኢኮኖሚያዊ ጥቅም አጠናክሮ ማስቀጠል ይገባል
Jul 7, 2026 525
ጎንደር፤ሰኔ 30/2018 (ኢዜአ):- የአረንጓዴ አሻራ መርሃ- ግብር እያስገኝ ያለውን ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት የማስቀጠል ተግባር ተጠናክሮ እንደሚቀጥል የጎንደር ከተማ አስተዳደር ተቀዳሚ ምክትል ከንቲባ አቶ ቻላቸው ዳኜው ገለጹ። ከተማ አስተዳደሩ የክረምት የአረንጓዴ አሻራ የችግኝ ተከላ መርሃ ግብር በአዘዞ ክፍለ ከተማ በአባ ሳሙኤል ፓርክ ዛሬ አስጀምሯል። ተቀዳሚ ምክትል ከንቲባው አቶ ቻላቸው ዳኜው በዚሁ ወቅት እንደገለጹት ፤ የአረንጓዴ አሻራ መርሃ- ግብር ባጭር ጊዜ ውስጥ ዘርፈ ብዙ እና ተጨባጭ ለውጥ ለማስመዝገብ ያስቻለ ነው። በመርሃ- ግብሩ የለሙ ተፋሰሶች አርሶ አደሩ በመስኖ፣ በእንስሳት እርባታና ማድለብ፣ በንብ ማነብ ፣ በመኖና ሌሎች የልማት ዘርፎች በመሳተፍ ተጠቃሚ መሆን የቻለበት ነው ሲሉ ገልፀዋል። በተለይም በአትክልት እና ፍራፍሬ ልማት አርሶ አደሩ ዘላቂና ተጨማሪ ሃብት እንዲያፈራ መርሃ ግብሩ ሰፊ እድል ለመፍጠር እያስቻለ መሆኑንም ነው ያነሱት። በመሆኑም በዘንድሮው ዓመትም የአትክልት ፍራፍሬና ሌሎች ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ ያላቸው ችግኞች ላይ በማተኮር የችግኝ ተከላ መርሃ ግብር እንደሚካሔድ አስረድተዋል። የከተማ አስተዳደሩ ግብርና መምሪያ ኃላፊ አበራ አደባ ፤በበኩላቸው በክረምቱ የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር ከ476 ነጥብ 5 ሔክታር መሬት ላይ 4 ነጥብ 3 ሚሊዮን ችግኞች እንደሚተከሉ ገልጸዋል። ባለፉት ዓመታት በተካሄደው መርሃ ግብርም 758 ሺህ ዜጎችን በአትክልት እና ፍራፍሬ ልማት ተሰማርተው ተጠቃሚ መሆናቸውን ነው የተናገሩት። በዘንድሮ ዓመትም ባለፉት ዓመታት የተገኘውን ተጠቃሚነት ለማስፋትም 500 ሺህ የአቡካዶ፣ ሙዝ፣ ማንጎና ሌሎች የፍራፍሬ ችግኞችን ለመትከል አስፈላጊው ዝግጅት መደረጉን አስገንዝበዋል። የተተከሉ ችግኞችን የመጽደቅ ምጣኔ 95 በመቶ ለማድረስ ማህበረሰቡን ያሳተፈ የእንክብካቤና ጥበቃ ስራ እንደሚከናወን አስገንዝበዋል። የአረንጓዴ አሻራ መርሐ ግብር ለእንስሳት መኖ፣ ለንብ ማነብ፣ ለከብት ማድለብና በወተት ልማት ዘርፍ እድገት ማስመዝገብን ጨምሮ ስርአተ ምግብም እንዲሻሻል ማድረጉን አስረድተዋል።
የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እና የኢትዮጵያ የኮፕ 32 ፕሬዝዳንት ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ከኮፕ 30 ፕሬዝዳንት ጋር ተወያዩ
Jul 6, 2026 968
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 29/2018(ኢዜአ)፡-የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እና የኢትዮጵያ የኮፕ 32 ፕሬዝዳንት ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ከ30ኛው የተባበሩት መንግስታት የአየር ንብረት ለውጥ ጉባኤ(ኮፕ 30) ፕሬዝዳንት አምባሳደር አንድሬ አራንሃ ኮሪያ ዶ ላጎ እና ከቡድናቸው ጋር ውይይት አድርገዋል። ኢትዮጵያ 32ኛውን የተባበሩት መንግስታት የአየር ንብረት ለውጥ ጉባኤ (COP32) አስተናጋጅ ለመሆን በምታደርገው ዝግጅት ላይ፣ ከቀደምት አዘጋጅ ሀገራት ልምድ መቅሰም ዋነኛው የትኩረት አቅጣጫ ሆኗል። በዚህም መንፈስ፣ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እና የኢትዮጵያ የኮፕ 32 ፕሬዝዳንት ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ከኮፕ 30 ፕሬዝዳንት አምባሳደር አንድሬ አራንሃ ኮሪያ ዶ ላጎ እና ከቡድናቸው ጋር የሁለትዮሽ ውይይት አድርገዋል። የውይይቱ ዓላማ ዓለም አቀፉን የአየር ንብረት ጉባኤ ከማዘጋጀት ጋር የተያያዙ ዕውቀቶችን እና የተወሰዱ ትምህርቶችን መለዋወጥ መሆኑን ተመላክቷል።
ዓለም አቀፍ ዜናዎች
የአፍሪካን አንድነት የበለጠ በማጎልበት የበለፀገች አህጉር መገንባት አለብን-መሐሙድ አሊ ዩሱፍ
May 25, 2026 17383
አዲስ አበባ፤ግንቦት 17/2018 (ኢዜአ)፦የአፍሪካን አንድነት የበለጠ በማጎልበት የበለፀገች አህጉር መገንባት እንደሚያስፈልግ የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ ገለጹ። 63ኛው የአፍሪካ ቀን ''የ63 ዓመታትን ዓመታት አንድነት፣ ትስስርና ልማት፤ አብረን እናክብር” በሚል መሪ ሃሳብ በአዲስ አበባ የአፍሪካ ህብረት ቅጥር ግቢ በተለያዩ ሁነቶች እየተከበረ ይገኛል። በዝግጅቱም የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ፣ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር ሀደራ አበራ ጨምሮ የሕብረቱ አባል ሀገራት ዲፕሎማቶችና ተጋባዥ እንግዶች ታድመዋል። የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ በዚሁ ወቅት እንዳሉት፤ አፍሪካ በዓለም መድረክ ያላት ሚና በየ ጊዜው እየታደሰ መምጣቱን ገልጸዋል። የአህጉሪቷ የሕዝብ ቁጥርና የኢኮኖሚ ዕድገትም በጥቂት ዓመታት ውስጥ የአፍሪካን ጥቅል የሀገር ውስጥ ዕድገት ምጣኔ 10 ትሪሊዮን ዶላር ያደርሰዋል ተብሎ እንደሚጠበቅ ተናግረዋል። የአፍሪካ ወጣቶችም ሌሎች አህጉራት ጭምር የሚመኟቸው የአህጉሪቷ ዕድገትና ብልፅግና አቅም መሆናቸውን አንስተዋል። በቀጣይም የአፍሪካዊያንን የአንድነት ኃይል የበለጠ በማጎልበት የአህጉሪቱን ዕምቅ ፀጋዎች ለሁለንተናዊ ዕድገትና ብልፅግና መቀየር እንደሚያስፈልግ አስገንዝበዋል። የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር ሀደራ አበራ በበኩላቸው፥የአፍሪካዊያን ባህልና ዕሴት ለአህጉሪቷ መፃኢ ዕድል፣ ዕድገትና ብልፅግና የሚተርፍ የጥንካሬ ምንጭ ነው ብለዋል። የአፍሪካን የትብብር አቅም በማጎልበት የአህጉሪቷ ዜጎችን ተጠቃሚነት የሚያረጋግጥና የራስን የተሻለ ዕድል መቅረፅ እንደሚያስፈልግ ገልጸዋል። ለዚህም በሁሉም ዘርፍ የአፍሪካን የኢኮኖሚ ዕድገት በማስፋት የአህጉሪቱን ዕምቅ የልማት ፀጋ ወደ ዘላቂ ብልፅግና መቀየር እንደሚገባ ተናግረዋል። በአህጉሪቷ ላይ የደረሱ በደሎች ፍትሕ እንዲያገኙ ከማድረግ ባሻገርም ለአጀንዳ 2063 ስኬት በቁርጠኝነት በመስራት የወደፊት እጣ ፋንታ መወሰን እንደሚያስፈልግ አስገንዝበዋል። በየዓመቱ የአፍሪካ ቀን መከበር የጀመረው የአፍሪካ አንድነት ድርጅት የአሁን የአፍሪካ ህብረት እ.ኤ.አ በ1963 መመስረቱን እንደሆነ ይታወቃል። የዘንድሮው የአፍሪካ ቀንም የህብረቱ ኮሚሽን ከህብረቱ ሰራተኞች ማኅበር፣ አባል ሀገራት፣ ከህብረቱ አደረጃጀቶችና ቀጣናዊ የኢኮኖሚ ማህበረሰቦች ጋር በመተባበር ተዘጋጅቷል። #Ethiopian_News_Agency #ኢዜአ
የአፍሪካ ሕብረት ለታዳጊው ዓለም የፍትህ ድምፅ እና ለባለብዙ ወገን ግንኙነት ዋነኛ መገለጫ ነው
May 13, 2026 11457
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 5/2018 (ኢዜአ)፦ የአፍሪካ ሕብረት ለታዳጊው ዓለም የፍትህ ድምፅ እና ለባለብዙ ወገን ግንኙነት ዋነኛ መገለጫ መሆኑን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ፀሐፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ ገለጹ፡፡ የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን እና የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በሰላም፣ በጸጥታ፣ በዘላቂ ልማት እና በሰብአዊ መብቶች ዙሪያ ያላቸውን ትብብር ይበልጥ ተቋማዊ ለማድረግ የሚያስችል ስምምነት ተፈራርመዋል። ስምምነቱን የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ እና የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ፀሐፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ ፈርመውታል። የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ፀሐፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ በዚሁ ወቅት በሰጡት መግለጫ፣ የአፍሪካ ህብረት ለታዳጊው ዓለም የፍትህ ድምፅ እና ለባለብዙ ወገን ግንኙነት ዋነኛ መገለጫ መሆኑን ገልጸዋል። አጋርነታቸውን ይበልጥ ተቋማዊ የሚያደርገው ይህ ስምምነት በቁልፍ ዘርፎች ላይ የተመዘገቡ ስኬቶችንና የወደፊት ዕቅዶችን መነሻ ያደረገ መሆኑን ጠቁመዋል። አፍሪካ በተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክር ቤት ውስጥ በቋሚ አባልነት አለመካተቷን ታሪካዊ ኢ-ፍትሃዊነት ነው ያሉት ዋና ጸሐፊው፣ ይህም የምክር ቤቱን ተቀባይነትና ውጤታማነት እንደሚጎዳው አስገንዝበዋል። በተጨማሪም ዓለም አቀፍ የፋይናንስ ሥርዓት ሊስተካከል እንደሚገባ ጠቅሰው አፍሪካ ከጥሬ ዕቃ አቅራቢነት ወጥታ ለአረንጓዴ ኢነርጂ ሽግግር የማምረቻና የማጣሪያ ማዕከል መሆን እንዳለባት ጠቁመዋል፡፡ የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ በበኩላቸው፣ የአፍሪካ ህብረት የ2063 አጀንዳ እና የተባበሩት መንግሥታት የ2030 አጀንዳ የተጣጣሙ መሆናቸውን ገልጸዋል። በአፍሪካ ቀንድ ያሉ ፈተናዎችን ለመፍታት በቅርበት እየተሰራ መሆኑን ጠቅሰው ዓለም አቀፍ የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ተደርጎ የአፍሪካ ሀብቶች ጥቅም ላይ እንዲውሉም ጥሪ አቅርበዋል፡፡ በናይሮቢ የተካሄደው የ"አፍሪካ ፎርዋርድ" (Africa Forward) ጉባኤ ውጤቶች ክትትል እንዲደረግባቸው አሳስበዋል፡፡ አፍሪካ በፀጥታው ምክር ቤት ውስጥ ድምጽን በድምጽ የመሻር መብትን ጨምሮ ቋሚ መቀመጫና ፍትሃዊ ውክልና እንዲኖራት የሚለውን የአህጉሪቱን ጥያቄ በድጋሚ አረጋግጠዋል። ይህ ስምምነት በሁለቱ ድርጅቶች መካከል ያለውን ስልታዊ ግንኙነት ወደ ላቀ ደረጃ እንደሚያሸጋግረው ይጠበቃል። 10ኛው የአፍሪካ ህብረት እና የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የከፍተኛ ደረጃ ውይይት ዛሬ በአዲስ አበባ መካሄዱ ይታወቃል፡፡
አፍሪካ በፀጥታው ምክር ቤት ቋሚ መቀመጫ እንዳይኖራት ማድረግ የዓለም አቀፍ ተቋማትን ኢ-ፍትሐዊነት የሚያንጸባርቅ ነው
May 13, 2026 10255
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 5/2018(ኢዜአ)፦ አፍሪካ በፀጥታው ምክር ቤት ቋሚ መቀመጫ እንዳይኖራት ማድረግ የዓለም አቀፍ ተቋማትን ኢ-ፍትሐዊነት የሚያንጸባርቅ ተግባር መሆኑን የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሀፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ ገለጹ። የአፍሪካ ሕብረትና የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት 10ኛ ዓመታዊ ኮንፍረንስ በአፍሪካ ሕብረት እየተካሄደ ነው። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሀፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በዚህ ወቅት እንዳሉት፤ የመንግስታቱ ድርጅት በሁሉም ዘርፎች ቀዳሚ ተግባር አፍሪካን የማድረግ የፖለቲካም ሆነ የሞራል ግዴታ አለበት። አፍሪካ አህጉራዊ ግጭቶችን በማርገብ፣ አህጉራዊ ዕድገትና ብልፅግናን ለማረጋገጥ የምታደርገው ጥረት የሚደነቅ መሆኑን በመግለጽ፤ የአፍሪካ አህጉራዊ ነፃ የንግድ ቀጣናና ሌሎች የሰላምና ጸጥታ ኢኒሼቲቮች አስደናቂ መሆናቸውን ገልጸዋል። አፍሪካ በዓለም ሁለንተናዊ እንቅስቀሴ ላይ ያላት ሚና የጎላ መሆኑን እንገነዘባለን ያሉት ዋና ጸሀፊው፤ በታሪክና በዓለም ኢ-ፍትሐዊ አሰራር የደረሰባትን በደል ለመቀልበስ የምታደርገውን ጥረት ለመደገፍ ቁርጠኛ መሆናቸውን ተናግረዋል። ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በርካታ የአፍሪካ ሀገራት ከቅኝ ግዛት ባልወጡበት ወቅት የተቋቋሙ ዓለም አቀፍ ተቋማት አህጉሪቱ በፀጥታው ምክር ቤት ቋሚ መቀመጫ እንዳይኖራት ማድረጋቸው ተገቢ አለመሆኑን ገልጸዋል። አፍሪካ ባልተሳተፈችበት የተቋቋሙ የዓለም አቀፍ ተቋማት ኢ-ፍትሐዊነት አፍሪካን ብዙ አሳጥቷታል ያሉት ዋና ጸሀፊው፤ አፍሪካዊ ችግሮችን በአፍሪካ ለመፍታት የተጀመሩ ኢንሼቲቮችን መደገፍ እንደሚገባ ተናግረዋል። የመንግሥታቱ ድርጅት አፍሪካዊ ግጭቶች በአፍሪካ ማዕቀፍ እንዲፈቱ በመሪነት ከመሳተፍ ባለፈ የአፍሪካ ሕብረትን ጥረት እንደሚደግፍ ጠቁመዋል። አፍሪካ በወሳኝ ማዕድናትና በአረንጓዴ ኢኮኖሚ ትልቅ አቅም እንዳላት ገልጸው፤ ሀብቷን እሴት በመጨመር ለዓለም ገበያ የምታቀርብበትን መንገድ መቀየስ ይገባል ብለዋል።
አፍሪካ ለ2030 እና አጀንዳ 2063 ግቦች የሚያስፈልጋትን የልማት ፋይናንስ ለማግኘት የራሷን የብድር ደረጃ መመጠኛ ተቋም ለማቋቋም ወሰነች
May 13, 2026 10155
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 5/2018(ኢዜአ)፦ አፍሪካ ለ2030 እና አጀንዳ 2063 ግቦች የሚያስፈልጋትን የልማት ፋይናንስ ለማግኘት የተዛባውን የዓለም የፋይናንስ ስርዓት የሚያጣጥም የራሷን የብድር ደረጃ መመጠኛ ተቋም (African Rating Agency) ለማቋቋም መወሰኗን የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀ-መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ ገለጹ። የአፍሪካ ሕብረትና የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት 10ኛ ዓመታዊ ኮንፍረንስ በአፍሪካ ሕብረት አዳራሽ እየተካሄደ ነው። የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀ-መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ በዚህ ወቅት እንዳሉት፤ መድረኩ በአፍሪካ ሰላምና ጸጥታ፣ ዘላቂ ልማት፣ ዓለም አቀፍ የፋይናንስ አስተዳደርና በተለዋዋጭ ዓለም የአፍሪካ ፈተናዎች ዙሪያ የሚያተኩር ነው። የመካከለኛው ምስራቅ ጦርነትን ጨምሮ የዓለም ነባራዊ ሁኔታ በአሕጉሪቱ ላይ የሚያደርሰውን ተፅዕኖ ለመቋቋም የሚደረግ ጥረት ቢኖርም በሚሊየን የሚቆጠሩ ሰዎች የሚሰቃዩበትና የሚሰደዱበት አስቸጋሪ ሁኔታ ተፈጥሯል ብለዋል። ይሄውም በአፍሪካ አስተማማኝና ዘላቂ መፍትሔ ለማበጀት በሚደረገው ጥረት ላይ እንቅፋት እየፈጠረ መሆኑን በመጥቀስ፣ ከጸጥታ ባለፈ በመልካም አስተዳደር፣ በልማትና የማይበገር ኢኮኖሚ በመገንባት አስቻይ ሁኔታ መፍጠር እንደሚገባ ገልጸዋል። በአፍሪካ የልማት ፋይናንስ አሳሳቢ ጉዳይ መሆኑን የገለጹት የኮሚሽኑ ሊቀ መንበር፤ ዓለም አቀፉ የፋይናንስ አስተዳደር የአጀንዳ 2063 እና 2030 ግቦችን ለማሳካት እንቅፋት ፈጥሯል ብለዋል። በተለይም ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የተቋቋሙና አሁንም ያለው ዓለም አቀፍ የፋይናንስ ስርዓት ለአፍሪካ ፍላጎትና እውነታ ምላሽ የማይሰጥ መሆኑንም ተናግረዋል። በመሆኑም አፍሪካን ከዓለም አቀፉ የፋይናንስ ስርዓት ጋር ለማጣጣም የራሷን የብድር ደረጃ መመጠኛ ተቋም (Africa Rating Agency) ለማቋቋም መወሰኗን ገልጸዋል። ይሄውም የአፍሪካ ሕብረት በጉዳዩ ላይ በጥልቀት ሲሰራ ቆይቶ እ.አ.አ በመጪው ሰኔ ወር 2026 በሞሪሼስ በይፋ እንደሚጀመር አስታውቀዋል። የመካከለኛው ምስራቅ ጦርነት በአፍሪካ ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ ማሳደሩን ገልጸው፤ በብዙ ሀገራት የምግብ ሸቀጦች ዋጋ ንሯል፤ በአንዳንድ ሀገራት የነዳጅ ዋጋ ከ100 እስከ 150 በመቶ ጨምሯል ነው ያሉት። የአፍሪካ ሕብረት ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጋር በትብብር ሲሰራ መቆየቱን በመጥቀስ፣ የእርስ በርስ ትብብሩን ለማጠናከር በቅርበት እንደሚሰሩም አረጋግጠዋል። ሁለቱ ተቋማት አጋርነታቸውን ማጠናከር እንዳለባቸው በመግለጽ፤ በተቋማቱ መካከል ያለውን ዘርፈ ብዙ ትብብር ወደፊት ማሻገር ያስፈልጋል ብለዋል።
ሐተታዎች
የክልሎች ቅኝት- በወፍ በረር
Jul 5, 2026 1264
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 28/2018(ኢዜአ):- የክልሎች ቅኝት- በወፍ በረር በዚህ ዝግጅታችን በሳምንቱ በክልሎች የተከናወኑ ዋና ዋና ጉዳዮችን በወፍ በረር በመቃኘት ማስታወስ ይሆናል። በመሆኑም በዚህ ሳምንት በክልሎች ምን ምን ዋና ዋና ጉዳዮች ነበሩ ስንል እንጠይቃለን? ኢትዮጵያ እያከናወነች ነው የገጠር ትራንስፎርሜሽን በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ሃሳብ አመንጭነት የተጀመረው የከተሞች ኮሪደር ልማት ወደ ገጠሩም ተስፋፍቶ የገጠሩን ማህበረሰብ አኗኗርና አመጋገብ እንዲሁም ጤናን መሰረት በማድረግ የገጠር ኮሪደር ልማት በመከናወን ላይ ይገኛል። ለጤናም ይሁን ለኑሮ ምቹ ባልሆነ ሁኔታ ለዘመናት በተመሳሳይ ሁኔታ የኖረው አርሶና አርብቶ አደሩ አሁን ላይ መሰረታዊ የአኗኗር ለውጥ እያመጣ ይገኛል። በገጠር የኮሪደር ልማት የሰዎችና እንስሳት መኖሪያ እየተለየ፤ በባዮ ጋዝ እና በፀሃይ ብርሃን በሚሰራ የሃይል ምንጭ መብራት ማግኘትና ምግብ መስራት የተቻለበት፤ በጓሮ የተለያዩ አትክልትና ፍራፍሬዎችን መመገብ የሚቻልበት ዘመናዊ አኗኗር ጀምረዋል። የገጠር ትራንስፎርሜሽን የልማት እንቅስቃሴው በጅምር ላይ ቢሆንም በብዙ አካባቢዎች እየተስፋፋ ሞደል መንደሮች እየተበራከቱ መጥተዋል። በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል በጋሞ ዞን ምዕራብ አባያ ወረዳ ሀማሳ በ79 ነጥብ 4 ሄክታር መሬት ላይ የተሰራው ሞዴል መንደር የዚሁ ጥረት ማሳያ ነው። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በይፋ ተመርቆ ለነዋሪዎች የተላለፈው የሀማሳ ሞዴል መንደር በአንድ ግቢ ውስጥ የንጽህና መጠበቂያ፣ የተደራጀ የቤት እንስሳት ማቆያ፣ በባዮ ጋዝ የሚሰራ የሃይል አቅርቦትን እንዲሁም የተሟላ የጓሮ ግብርናን ማእከል አድርጎ የተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። ከዚህ ቀደም መንግሥት በተለያዩ የገጠር አካባቢዎች ሞዴል ቤቶችን መስራቱን አስታውሰው ከዚህ በመነሳት ነዋሪዎቹ በራሳቸው ተነሳሽነት የራሳቸውን መኖሪያዎች መገንባት ጀምረዋል ብለዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ በመልእክታቸው ''ንጽህና ካለ ጤና አለ፤ ምግብ ካለ ጤና አለ፤ የተስተካከለ ኮሪደር ካለ ሰላም አለ። እነዚህ ጉዳዮች ከፍተኛ ግምት ሊሰጣቸው ይገባል ብለዋል። የዜጎቻችንን ሕይወት ይቀይራሉ፤ የአኗኗር ዘዬአችንን ያሻሽላሉ፤ ኢትዮጵያን ወደ ምናስበው ከፍታ ወደ ምናስበው መሻሻል የመውሰድ አቅም አላቸው'' ሲሉም ተናግረዋል። የጠቅላይ ሚኒስትሩ ጉብኝት ቀጥሎ በጋሞ ዞን የ'ዮ ሆልዲንግ’ የድንጋይ ከሰል ፋብሪካን የስራ እንቅስቃሴ ተዘዋውረው ተመልክተዋል። ከጥቂት ዓመታት በፊት ለኢንዱስትሪ ግብአት የሚሆን የድንጋይ ከሰል ከውጭ ሀገር ለማስገባት እስከ 300 ሚሊዮን ዶላር ውጪ የሚደረግ መሆኑን አንስተዋል። አሁን ላይ በኢትዮጵያ የተለያዩ የከሰል ማምረቻ ፋብሪካዎች ተመርቀው ወደ አገልግሎት መግባታቸውንና ይህም የሀገር ውስጥ ፍላጎትን ከመሙላት ባለፈ ለውጭ ገበያ የማቅረብ እድል ይፈጥራል ብለዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ የአርባምንጭ ዘመናዊ የኮንፈረንስ ሪዞርት መርቀው ስራ ያስጀመሩ ሲሆን በዶርዜ ሎጅ እና አካባቢው መሰረተ ልማቶችን እንዲሁም የአርባ ምንጭ ከተማን የኮሪደር ልማት፤ በከተማዋ የሚገኘውን ኩሪፍቱ ሪዞርትና ስፓንም ጎብኝተዋል። በሁሉም ዘርፎች ኢትዮጵያ ማከናወኗን አጠናክራ ቀጥላለች፤ እድገትና ማንሰራራቷ ላይቀለበስ ጉዞውን ቀጥሏል። ከዩኔስኮ ምርጥ አምስት ቅርሶች አንዱ የቱሪዝም ሚኒስቴር በዚህ ሳምንት እንዳስታወቀው የላሊበላ ውቅር አብያተክርስቲያናት በዓለማችን ከፍተኛ ተጓዦች ከተመረጡ የዩኔስኮ ምርጥ አምስት ቅርሶች መካከል አንዱ ሆኗል። በዩሮኒውስ የዜና አውታር በተደረገ ጥናት፤ ሁሉንም የዓለም ክፍሎች ያዩ አንጋፋ ተጓዦች ካስቀመጧቸው ተወዳጅ የዩኔስኮ የዓለም ቅርሶች መካከል የላሊበላ ውቅር አብያተክርስቲያናት በግንባር ቀደምትነት ተቀምጧል። በዚሁ ሳምንትም ከአርባ በላይ ሀገራት እና ከአሥር በላይ ዓለም አቀፍ ተቋማት የተወከሉ ዲፕሎማቶች የላሊበላ ከተማና ውቅር አብያተክርስቲያናትን ጎብኝተዋል። ይህ ከፍተኛ የዲፕሎማቶች ልዑክ በቆይታው ከ800 ዓመታት በላይ ዕድሜ ያስቆጠሩትን፣ የሕንጻ ጥበብ እና የኢንጂነሪንግ ጥበብ ማስተርፒስ እንዲሁም የሃይማኖትና የታሪክ ሕያው ምስክር የሆኑትን የዓለም ቅርስ የላሊበላ ውቅር አብያተክርስቲያናትን ጎብኝተዋል። የኢትዮጵያ አስተማማኝ መከታ የኢትዮጵያ ብሔራዊ መከላከያ ኮሌጅ በመከላከያና ስትራቴጂክ የደህንነት ጥናት መስክ ያሰለጠናቸውን ተመራቂዎች በዚሁ ሳምንት አስመርቋል። በመርሃ ግብሩ ላይ በመገኘት ንግግር ያደረጉት የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ፤ ሰራዊቱ የውስጥ ባንዳና የውጭ ታሪካዊ ጠላቶችን ከንቱ ህልም በማምከን የሀገርን ሉዓላዊነት በአስተማማኝ መልኩ እየጠበቀ ይገኛል ብለዋል። የኢትዮጵያን የባሕር በር ባለቤትነት ጥያቄና ቀጣናዊ የትብብር መርህ ለማደናቀፍ ታሪካዊ ጠላቶችና የውስጥ ባንዳዎች ግንባር ፈጥረው እየሰሩ መሆኑን አንስተዋል። ኢትዮጵያን ከባሕር ለማስወጣት የተጠቀሙበት የረጅም ዘመናት ሴራም ዛሬ ላይ “ፅምዶ” በሚል የተሰለፉ አካላት ስለመኖራቸው ተናግረዋል። የሀገር መከላከያ ሰራዊት በአደረጃጀት ልዩ እና በዘመናዊ ትጥቅ ተጠናክሮ በማንኛውም ሁኔታ ለሀገሩ ክብርና ሉአላዊነት መጠበቅ አስተማማኝ የዝግጁነት ደረጃ ላይ ይገኛል ብለዋል። የ12ኛ ክፍል ፈተና በሳምንቱ በሁሉም የሀገሪቷ አካባቢዎች የ12ኛ ክፍል ሀገር አቀፍ ፈተና ስኬታማ በሆነ መልኩ ተከናውኗል። በሁሉም አካባቢዎች ተፈታኞች በበይነመረብ (ኦንላይን) እንዲሁም በወረቀት እንደየ ዝግጅቱና ምቹ ሁኔታውን መሰረት በማድረግ ፈተናውን በመውሰድ ላይ ይገኛሉ። በገጠር ኮሪደር አዲስ የህይወት ምእራፍ የደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ህዝቦች ክልል ካፋ ዞን የጊምቦ ወረዳ በተገነባው ሞዴል የገጠር መንደር የሚኖሩ አርሶ አደሮች አዲስ የህይወት ምእራፍ መጀመራቸውን ገልጸዋል። የኤሌክትሪክና ሌሎች አገልግሎቶች የተሟላለት የገጠር ሞዴል መኖሪያ መንደር የአኗኗር ዘይቤያችንን ምቹና ዘመናዊ አድርጎታል ያሉት ነዋሪዎቹ ይህንን ላደረጉ ሁሉ እናመሰግናለን ብለዋል። የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ኢንጂነር ነጋሽ ዋጌሾ (ዶ/ር) በካፋ ዞን ጊምቦ ወረዳ የተገነባውን የገጠር ሞዴል መኖሪያ መንደር መመረቃቸው ይታወሳል፡፡ የግብርናና ገጠር ሽግግርን እውን በማድረግ የአርሶ አደሩን አኗኗር ለማዘመን እየተሰራ መሆኑን ገልፀው የመብራት፣ የውሃ፣ የመንገድን ሌሎች መሰረታዊ አገልግሎቶችን አርሶ አደሩ በአቅራቢያው ማግኘት የሚያስችልና የኢኮኖሚ አቅሙን የሚያሳድጉ መሆናቸውን በወቅቱ ተናግረዋል። በቀጣይም ተግባሩን በማስፋት ከገጠር ወደ ከተማ የሚደረግን ፍልሰት ለማስቀረት በቁርጠኝነት እንሰራለን ብለዋል። የአረንጓዴ አሻራ በሸገር ከተማ ቡራዩ ክፍለ ከተማ አኔ ዲማ ወረዳ የጨፌ ኦሮሚያ አፈ ጉባዔ ሰኣዳ አብዱረህማንና የከተማው ከንቲባ ተሾመ አዱኛ(ዶ/ር)ን ጨምሮ ሌሎችም የአከባቢው ማህበረሰብ በተገኙበት የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር ተካሄዷል። የጨፌ ኦሮሚያ አፈ ጉባዔ ሰዓዳ አብዱረህማን በወቅቱ፤ ዛሬ የምንተክላቸው ችግኞች ለሀገራችን ብቻ ሳይሆን ለመላው ዓለም የአየር ንብረት ለውጥ መፍትሔ የሚሰጡ ናቸው ብለዋል። የአረንጓዴ አሻራ መርሃ-ግብር የአየር ንብረት ለውጥን ከመከላከል ባለፈ የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ እና ለትውልድ ቀጣይነት አስተማማኝ ዋስትና ጭምር መሆኑን ተናግረዋል። የሸገር ከተማ ከንቲባ ተሾመ አዱኛ (ዶ/ር)፤ በሸገር ከተማ የአካባቢውን አረንጓዴነት ለማረጋገጥና ኢኮኖሚውን ለመደገፍ በተከናወኑ ዘርፈ ብዙ ተግባራት በርካታ ስኬቶች መመዝገባቸውን ገልጸዋል። በዘንድሮው የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር 19 ነጥብ 1 ሚሊዮን የተለያዩ ዝርያ ያላቸውና ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ ያላቸው ችግኞችን ለመትከል ዝግጅት ተደርጎ ወደ ተግባር ገብተናልም ብለዋል። የባቡር መስመር ጥገና የአዋሽ-ኮምቦልቻ- ሃራ ገበያ ባቡር መስመር ፕሮጀክት ጥገናን በጥራትና በፍጥነት ለማጠናቀቅ ርብርብ እየተደረገ መሆኑን የኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን አስታውቋል። የምድር ባቡር ኮርፖሬሽን ከፍተኛ አመራሮችና ባለድርሻ አካላት በቅርቡ የጥገና ስራው የተጀመረውን የአዋሽ-ኮምቦልቻ- ሃራ ገበያ የባቡር መስመር ፕሮጀክት የጥገና ሂደት በዚሁ ሳምንት ጎብኝተዋል። ከአዋሽ -ኮምቦልቻ -ሃራ ገበያ 392 ኪሎ ሜትር የሚሸፍነውን ፕሮጀክት በአራት አቅጣጫ የጥገና ሥራው እየተከናወነ መሆኑም ታውቋል። ለልማት ተነሽዎች የተገነቡ ቤቶች በዚሁ ሳምንት የጅማ ከተማ አስተዳደር ለልማት ተነሺዎች ያስገነባውን 300 መኖሪያ ቤቶች መርቆ ማስረከቡን እንመለከታለን። በመርሃ ግብሩ ላይ የተገኙት የኦሮሚያ ክልል ግብርና ቢሮ ሃላፊ ጌቱ ገመቹ፤ በክልሉ በገጠርም ይሁን በከተሞች ሰው ተኮር የልማት ፕሮጀክቶች ተጠናክረው የሚቀጥሉ መሆኑን ገልጸዋል። የጅማ ከተማ ከንቲባ ጠሃ ቀመር፤ በከተማው በርካታ ፕሮጀክቶች በመንግስት እየተከናወኑ እንደሆኑና የተጠናቀቁትም ለአገልግሎት ክፍት እየተደረጉ እንደሚገኙ ገልጸዋል። በከተማዋ በዚህ አመት 80 የልማት ፕሮጀክቶች ተጠናቀው ለአገልግሎት ክፍት መደረጋቸውን ጠቅሰው ዛሬ ለልማት ተነሺዎች ተገንብተው የተላለፉ መኖሪያ ቤቶች የዚሁ ጥረት አንድ አካል ናቸው ብለዋል። እነዚህ መኖሪያ ቤቶች ከ700 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ የተደረገባቸው መሆኑን ጠቁመው ግንባታቸው ተጠናቆ ለ300 አባወራና እማወራዎች ተላልፈዋል ብለዋል።
ለአስም በሽታ አጋላጭ ምክንያቶችና ሊደረጉ የሚገባቸው ጥንቃቄዎች
Jun 29, 2026 3772
የጤና ነገር በዮሐንስ ደርበው ለአስም በሽታ አጋላጭ ምክንያቶችና ሊደረጉ የሚገባቸው ጥንቃቄዎች የድንገተኛ እና ጽኑ ህሙማን ሐኪም ዶክተር ፍጹም አሸብር ከኢዜአ ጋር ባደረጉት ቆይታ፤ ለአስም ስለሚያጋልጡ መንስኤዎች፣ ምልክቶች፣ መደረግ ስላለበት ጥንቃቄና ሕክምናው አብራርተዋል። • ምንድንነት የሕክምና ባለሙያው እንዳሉት፤ አስም ለረጅም ጊዜ የሚኖር የመተንፈሻ አካላት ህመም ነው። የመተንፈሻ አካላት በቀላሉ፣ በተለያየ ሁኔታና መጠን መዘጋት ሲያጋጥም ‘አስም’ እንደሚባልም አስረድተዋል። በኢትዮጵያ በገዳይነታቸው ቀዳሚ ከሆኑ አምስት በሽታዎች አንዱ እየተስፋፋ ያለው የጉበት ስብን (ቅባት) እንዴት መከላከል ይቻላል? የኪንታሮት ህመም እንዳይከሰት መከላከል የሚቻልበት ብልኀት አለ? ሾተላይ ምንድነው? እንዴትስ ይከሰታል? ቀድሞ መከላከልስ ይቻላል? • ምልክቶች የትንፋሽ ማጠር፣ የደረት መጨናነቅ እና ሳል ከአስም ምልክቶች መካከል መሆናቸውን ጠቁመዋል። ምልክቶቹም በአብዛኛው በሌሊት ወይም በማለዳ እንደሚባባሱ አስገንዝበዋል። • የአስም ዓይነቶች 1. የአለርጂ አስም፡- ይህ የአስም ዓይነት በአለርጂዎች የሚቀሰቀስ መሆኑን ገልጸዋል። ለምሳሌ አቧራ፣ የአበባ ዱቄት (ዘር)፣ የእንስሳት አይነ ምድር ሽታዎች ለዚህኛው አስም አጋላጭ መሆናቸውን ጠቅሰዋል። 2. አለርጂ ያልሆነ አስም፡- ይህ ደግሞ በኢንፌክሽን፣ በቀዝቃዛ አየር እንዲሁም በተበከለ አየር የሚነሳ የአስም ዓይነት መሆኑን ነው ያስረዱት። 3. በአካል ብቃት እንቅስቃሴ ምክንያት የሚመጣ አስም፡- አካላዊ እንቅስቃሴ በሚደረግበት ወቅት እንዲሁም ከሥራ በኋላ የሚከሰት የአስም ዓይነት መሆኑን ገልጸዋል። 4. ከሥራ ጋር የተያያዘ አስም፡- በሥራ ቦታ ተጋላጭነት ምክንያት የሚቀሰቀስ የአስም ህመም ዓይነት መሆኑን አስረድተዋል። 5. ከባድ የአስም በሽታ፡- ይህኛው የአስም ህመም ዓይነት ለመቆጣጠር አስቸጋሪ እና ባብዛኛው ባዮሎጂካል ሕክምናን የሚፈልግ መሆኑንም ተናግረዋል። • አጋላጭ (ለህመሙ መባባስ) መንስዔዎች አለርጂዎች (የመተንፈሻ አካላት ኢንፌክሽን፣ የዓየር ብክለት፣ ጭስ)፣ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ፣ ቀዝቃዛ የዓየር ሁኔታ፣ ጭንቀት እንዲሁም የጄኔቲክ ቅድመ-ዝንባሌ ለአስም ህመም ከሚያጋልጡ እና ህመሙን ከሚያባብሱ ምክንያቶች መካከል መሆናቸውን አብራርተዋል። • አስም ያለባቸው ሰዎች ምን ዓይነት ጥንቃቄ ያድርጉ? 👉ከአቧራ፣ ጭስ፣ አለርጂዎችዎች መራቅና መጠንቀቅ፤ 👉 በኢንፍሉዌንዛ እና በኒሞኮካል ክትባቶች ወቅታዊ ክትባቶችን መውሰድ፤ 👉 በቀዝቃዛ የዓየር ሁኔታ ሙቀት የሚሰጡ መከላከያ ልብሶችን መልበስ፤ 👉 ጥሩ እንቅልፍ መተኛት፣ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ፣ የተመጣጠነ አመጋገብን ማዘውተር እና መሰል ተግባራት የአስም ህመም እንዳይባባስ ያግዛሉ ብለዋል ባለሙያው። የጡት ካንሰርን ለመከላከል … ሕጻናትን ለውስብስብ ችግር እየዳረገ ያለው የስኳር ህመም (Diabetes) እንደዋዛ የበርካቶችን በር የሚያንኳኳው በዓለም ላይ አሳሳቢ ደረጃ ከደረሱ የህመም ዓይነቶች አንዱ • ሕክምናው የአስም ህመም የማስታገሻ እና የመቆጣጠሪያ (የረዥም ጊዜ) ሕክምናዎች እንዳሉት ያስታወቁት ባለሙያው እንደ ህመሙ ሁኔታ ስለሚወሰን ወደ ሕክምና ተቋም መሄድ እንደሚገባ መክረዋል። በተለይም ምልክቶቹ በተባባሱበት ወቅት ከፍተኛ የዓየር ትቦ መዘጋት ደረጃ ላይ እንዳይደርስ በጊዜ ሕክምናውን ማግኘት አስፈላጊ መሆኑን በአጽንኦት አንስተዋል። ከ 3 እስከ 10 በመቶ ያህሉ የዓለም ሕዝብ በአስም ተጠቂ መሆኑንም ጠቁመዋል። #Ethiopian_News_Agency #የኢትዮጵያ_ዜና_አገልግሎት #ኢዜአ #የጤና_ነገር
በኢትዮጵያ በገዳይነታቸው ቀዳሚ ከሆኑ አምስት በሽታዎች አንዱ -የሳምባ ምች (ኒሞኒያ)
Jun 28, 2026 3502
የጤና ነገር በዮሐንስ ደርበው በጥቁር አንበሳ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል የውስጥ ደዌ፣ የሳምባ እና የጽኑ ህሙማን ሰብስፔሻሊስት ዶክተር እስማኤል ሙሐመድ ከኢዜአ ጋር ባደረጉት ቆይታ፤ የሳምባ ምች መንስዔዎችን፣ ምልክቶቹን፣ መደረግ ስላለባቸው ጥንቃቄዎችና ሕክምናው ሳይንሳዊ ገለጻ አድርገዋል። · ምንድንነት እንደ ዶክተር እስማኤል ማብራሪያም፤ የሳምባ ምች (ኒሞኒያ) ማለት ሳምባ ላይ የሚፈጠር ኢንፌክሽ ነው። ይህም በተለያዩ ምክንያቶች እንደሚከሰት ያስረዳሉ። · የሳምባ ምች ከተለመዱት የሳምባ ህመሞች በምን ይለያል? ከተለመዱት የሳምባ ህመሞች (አስም፣ ብሮንካይትስ፣ ሲኦፒዲና ሌሎችም …) የሳምባ ምች እንደሚለይም ነው የሚገልጹት። ይህን ሲያብራሩም፤ የተለመዱት የሳምባ ህመሞች (አስም፣ ብሮንካይትስ፣ ሲኦፒዲና ሌሎች …) የሚያጠቁት የሳምባ አየር ቱቦን መሆኑን ገልጸዋል። በአንጻሩ ኒሞኒያ የሚያጠቃው፤ ካርበንዳይ ኦክሳይድ የሚወጣበትንና ኦክስጅን የሚገባበትን (ጋዝ ኤክስቸንጅ የሚካሄድበትን) የታችኛውን የሳምባ ክፍል መሆኑን አስገንዝበዋል። · መንስዔዎች እንደ ሕክምና ባለሙያው ገላጸ፤ የሳምባ ምች በርካታ መንስዔዎች አሉት። ከእነዚህም መካከል በዋናነት የሳምባ ምች የሚከሰተው በቫይረስ (40 በመቶ ገደማ) እና በባክቴሪያ (እስከ 50 በመቶ ገደማ) መሆኑን ያብራራሉ። በሌላ በኩል አልፎ አልፎ ቢሆን በፈንገስ (ከ5 በመቶ በታች) ምክንያት የሚከሰት የሳምባ ምች መኖሩን አንስተዋል። ባብዛኛው በቫይረስና በባክቴሪያ ምክንያት የሚከሰት የሳምባ ምች በትንፋሽ አማካኝነት ከሰው ወደ ሰው እንደሚተላለፍም አረጋግጠዋል ባለሙያው። · ምልክቶቹ ህመሙ ሳምባን እንደሚያጠቃ ያወሱት ባለሙያው፤ ከምልክቶቹ መካከል አንዱ ሳል ማሳል መሆኑን ገልጸዋል። ሳሉ ደረቅ ወይም አክታ ያለው ሊሆን እንደሚችል በመጠቆም፤ የአክታው ቀለምም ነጭ፣ ቢጫ፣ ደም የቀላቀለ ወይም የዛገ ብረት የሚመስል ሊሆን እንደሚችል ያስረዳሉ። በተጨማሪም ይላሉ፤በሁለቱም ወይም በአንዱ በኩል የደረት ውጋት እና የትንፋሽ ማጠር (ለመተንፈስ መቸገር) ከምልክቶቹ መካከል ናቸው። እንዲሁም የሳምባ ምቹ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ከደረሰ፤ ራስን መሳት፣ መረበሽ (ኮንፊውዝ መሆን ነገሮችን ወይም ሁኔታዎች ላይ የመዘባረቅ ነገር) ሊስተዋል እንደሚችል አንስተዋል። · ወደ ሕክምና ተቋም መቼ ይሂዱ? በቀላሉ የማይጠፋ ከ24 እስከ 48 ሠዓት የሚቆይ ከፍተኛ ትኩሳት ሲኖር፣ ከፍተኛ የድካም ስሜት ካለ፣ ከፍተኛ የትንፋሽ ማጠር ሲስተዋል፣ ኮንፊውዝ መሆን (ነገሮችን መዘበራረቅ) ሲኖር፣ ራስን መሳት ካለ እንዲሁም እነዚህ ምልክቶች ዝቅተኛ ቢሆኑ እንኳ ተጓዳኝ ህመሞች ማለትም (የስኳር፣ የኤች አይ ቪ፣ የካንሰር ታካሚ (ኬሞ ቴራፒን ጨምሮ ለካንሰር ህመም መድኃኒት እየወሰዱ ከሆነ)፣ የበሽታ መከላከል ዐቅምን የሚቀንሱ መድኃኒቶች (እንደ ፕሪኒሶሎ ያሉና መሰል) የሚጠቀሙ ከሆነ ወደ ሕክምና በመሄድ ዕርዳታ ማግኘት ይኖርባቸዋል ነው ያሉት። ምክንያቱም እነዚህ ታካሚዎች ቶሎ ካልታከሙ፤ ከጊዜ ወደ ጊዜ የሳምባ ምቹ የህመም ደረጃ ከፍ እያለ በመሄድ ለሕይዎት የሚያሰጋበት ሁኔታ ስለሚፈጠር ነው ብለዋል። ·ሳምባ ምችና የአየር ሁኔታ ብርድ (ቀዝቃዛ ዓየር) በራሱ የሳምባ ምች እንደማያመጣ የሚገልጹት ባለሙያው፤ በአንጻሩ የሳምባ ምች እንዲከሰት ምቹ ሁኔታዎችን ሊፈጥር ይችላል ብለዋል። ይህንም በምሳሌ ሲያስረዱ፤ አንድ ሰው ቀዝቃዛ አየር ወደ ውስጥ በሚስብበት ወቅት በሰውነት ውስጥ በሚገኝ የአየር ቱቦ ላይ የሚገኙት ሲሊያ የተሰኙ ስትራክቸሮች ተግባራቸውን በአግባቡ ማከናወን ይሳናቸዋል ብለዋል። የሲሊያ ዋና ተግባርም ከአየር ጋር ወደ ውስጥ የሚገቡትን ቆሻሻ፣ ባክቴሪያ፣ ቫይረስ እና ፈንገስ በመግፋት ከሰውነት እንዲወጣ ማድረግ መሆኑን በማስገንዘብ። በተጨማሪም አንድ ሰው ቀዝቃዛ አየር በሚስብበት ጊዜ የበሽታ መከላከል ሠራዊት ተግባርን እንደሚቀንሰው ነው ያስረዱት። አክለውም በሳይንስ ብርድ መመታት የሚባል ህመም እንደሌለ በመግለጽ፤ ሰዎች በቀዝቃዛ አየር ውስጥ ሲቆዩ በሽታ የመከላከል ዐቅማቸው ስለሚቀንስ ምናልባት ሳምባ ምችን ጨምሮ ለተለያዩ ህመሞች ሊጋለጡ የሚችሉበት ሁኔታ ሊኖር እንደሚችል አብራርተዋል። · የሳምባ ህመም እና የሳምባ ምች አንድ ነው ወይስ ይለያያል? በሕክምና ቋንቋው ‘ኒሞኒያ’ የሚባለው በአማርኛ የሳምባ ምች መሆኑን በመግለጽ፤ ህመሙም ሳምባ ላይ በሚከሰት ኢንፌክሽን የሚፈጠር መሆኑን ነው ያስረዱት ዶክተር እስማኤል። በተለየ በሽታ አምጭ ተኅዋስያን ምክንያት የሚከሰተው የሳምባ ህመም ‘ቲበርክሎሲስ’ ወይም የሳምባ ቲቢ (የሳምባ ነቀርሳ) እንደሚባል በመግለጽ በቀላሉ መፈወስ ስለማይቻል መድኃኒቱም ረዘም ላለ ጊዜ (እንደሁኔታው እስከ 6 ወርና ከዚያ በላይ) እንደሚወሰድና ከሳምባ ምች ጋር የማይገናኝ መሆኑን ተናግረዋል። · የተባባሰ ጉንፋን እና የሳምባ ምች ጉንፋን በቫይረስ ኢንፌክሽን የሚከሰት እንደመሆኑ፤ አንድ ሰው በቫይረስ ኢንፌክሽን ሲጠቃ ባክቴሪያዎች ይህን ሁኔታ ተጠቅመው ኢንፌክሽን ሊፈጥሩ እንደሚችሉ ጠቁመዋል የሕክምና ባለሙያው። ስለዚህ ቫይረሱ ሳምባ አካባቢ ያሉ የአየር ቱቦዎችን ስለሚያጠቃ ለባክቴሪያ መራባት ምቹ ሁኔታ ይፈጥራሉ ይላሉ። በዚህም መሠረት አንድ ሰው ጉንፋን ይዞትና እየቆየበት ሲሄድ፤ በተደራቢነት የባክቴሪያ ኒሞኒያ (የሳምባ ምች) ሊያጠቃው እንደሚችል አስረድተዋል። · ለሳምባ ምች በይበልጥ እነማን ተጋላጭ ናቸው? የሳምባ ምች ተጋላጭነት በዕድሜ ክልል ተወስኖ ሊታይ እንደሚችል ገልጸው፤ በዚህም መሠረት ከ65 ዓመት በላይ እና ከ5 ዓመት በታች ያሉ ሰዎች በከፍተኛ ሁኔታ ተጋላጭ መሆናቸውን አረጋግጠዋል። በሌላ በኩል ደግሞ የተለያዩ ህመሞች ያሉባቸው (የስኳር፣ የኤች አይ ቪ እና የካንሰር ታካሚዎች እንዲሁም በሽታ የመከላከል ዐቅም ለመቀነስ መድኃኒት የሚወስዱ) ከሌላው ሕብረተሰብ አንጻር ለሳምባ ምች ተጋላጭ ናቸው ብለዋል። · የአሳሳቢነት ሁኔታ የሳምባ ምች አሳሳቢነት ከፍተኛ መሆኑን የሕክምና ባለሙያው አሃዛዊ ማስረጃዎችን በመጥቀስ አስረድተዋል። ለምሳሌ በኢትዮጵያ በተለይም በገዳይነታቸው ደረጃ ከሚጠቀሱት አምስት በሽታዎች መካከል እንደሚመደብ አንስተዋል። የሳምባ ምች በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ሊከሰት የሚችል መሆኑን በመግለጽ፤ የጥናቶች ውጤቶች እንደሚያመላክቱት በኢትዮጵያ ከ25 እስከ 30 በመቶ የሚደርሰው የማኅበረሰብ ክፍል በሳምባ ምች ሊጠቃ ይችላል ብለዋል። በዓለም አቀፍ ደረጃም ከ20 እስከ 25 በመቶ የሚደርሰው የዓለም ሕዝብ በሳምባ ምች የመጠቃት ዕድል እንዳለው አመላክተዋል። የሞት ምክንያት ከመሆን አንጻርም ይላሉ ዶክተር እስማኤል፤ በሀገር አቀፍ ደረጃ ከአምስት ዓመት በታች በሆኑ ሕጻናት ሞት ውስጥ እስከ 25 በመቶ የሚሆነው ምክንያቱ የሳምባ ምች መሆኑን ይናገራሉ። በተመሳሳይ በዓለም ላይ ከ18 እስከ 20 በመቶ ያህሉ የሞት ምክንያት የሳምባ ምች ነው ይላሉ። · የሳምባ ምችን መከላከል ይቻላል? ዶክተር እስማኤል እንዳረጋገጡት፤ የሳምባ ምችን አስቀድሞ መከላከል ይቻላል። ዋናው መከላከያውም ክትባት መሆኑን በመግለጽ። በተለይም ከአምስት ዓመት በታች ያሉ ሕጻናት የሳምባ ምች ክትባት በመከተብ ለበሽታው እንዳይጋለጡ መካለከል ይቻላል ብለዋል። ተጓዳኝ ህመም ያለባቸው፣ ከ65 ዓመት በላይ የሆናቸው እንዲሁም ቋሚ የሳንባ ህመም ያለባቸው ክትባቱን በመውሰድ ኒሞኒያን መከላከል እንደሚችሉ አስረድተዋል። በተጨማሪም በምግብ እጥረት ሊከሰት የሚችልን የሳምባ ምች የአመጋገብ ሥነ-ሥርዓትን በማስተካከል አስቀድሞ መከላከል እንደሚቻል አመላክተዋል። በትንፋሽ ስለሚተላለፍ በሳምባ ምች ከተጠቃ ሰው ጋር ንክኪ ባለማድረግ፤ ማስክ በመጠቀም፣ በተፋፈገ (በጣም በተጨናነቅ) ሁኔታ ውስጥ ባለመሆን ተስፋፊነቱን መከላከል እንደሚቻልም ጠቁመዋል። · ሕክምና የሳምባ ምች እንደሚታከም ያስገነዘቡት ዶክተር እስማኤል፤ እንደ በሽታው ደረጃ የሚወሰን ሆኖ ሕክምናው ከተመላላሽ በሆስፒታል ተኝቶ እስከ መታከም ሊደርስ እንደሚችል አስረድተዋል። በዚህም መሠረት የህመሙ ደረጃ ከፍተኛ ካልሆነ በተመላላሽ፤ ከፍተኛ ከሆነ ከ5 እስከ 7 አንዳንዴም ከዚያ በላይ ለሆኑ ቀናት እንደሚታከም አክለዋል። ምልክቶች እንደታዩ ወደ ሕክምና ተቋም መሄድ አዋጭና ቶሎ ለመፈወስ እንደሚረዳ አስገንዝበዋል። #Ethiopian_News_Agency #ኢዜአ #የኢትዮጵያ_ዜና_አገልግሎት #የጤና_ነገር
ከተጽዕኖ ፈጣሪነትና ተደማጭነት መጎልበት እስከ የአኅጉር ድምጽ መሆን - የኢትዮጵያን ታላቅነት የገለጠው የዲፕሎማሲው ዘርፍ ስኬት
Jun 25, 2026 4199
በዮሐንስ ደርበው ኢትዮጵያ በዲፕሎማሲያዊ ጥረቷ የፓን አፍካኒዝም ንቅናቄን በማንሳት አኅጉራዊ ተቋማት እንዲመሠረቱ ፊታውራሪ ከመሆን ጀምሮ ለጎረቤቶቿ ሰላም ጉልኅ ሚና ተጫውታለች፤ አሁንም ለአፍሪካዊ ችግሮች አፍሪካዊ መፍትሔን እያሰረጸች በርካቶች እንዲጋሯት አድርጋለች። እንደ ሀገር ከለውጡ መንግሥት ወዲህ ከተገኙ በርካታ ትላልቅ ስኬቶች መካከል በዲፕሎማሲው ዘርፍ የተመዘገበው አንዱ ነው። ትውልዱ ዛሬንም ነገንም በሚጠቅመው የአረንጓዴ ዐሻራ ኢኒሼቲቭ ንቁ ተሳታፊ መሆን ይጠበቅበታል እየተስፋፋ ያለው የጉበት ስብን (ቅባት) እንዴት መከላከል ይቻላል? ምክክር - ወደ መግባባት መሸጋገሪያው ድልድይ! የለውጡ መንግሥት የዲፕሎማሲ እንቅስቃሴ ዋነኛ መለኪያም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም ነው። የኢትዮጵያ ሁኔታዎችን የማሰብ፣ የመፈለግና የመከወን ሂደት ንጥል (ለራስ ብቻ የሚል) ሳይሆን፤ በወንድማማችነት/እህትማማችነት ዕሳቤ በጋራ ማደግን ያነገበ ነው። ይህ ሂደቷም በበርካታ ሀገራት፣ ዓለም አቀፍ እንዲሁም አኅጉር አቀፍ ተቋማት ተወድሷል። በዚህም ሐሳቦቿ ቅቡል ሲሆኑ ተመልክተናል። ኢትዮጵያ የ#BRICS አባል መሆን መቻሏ አንዱ ማሳያ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። ይህም ተሰሚነቷን ያረጋገጠ ማስረጃ ሲሆን፤ በኢኮኖሚ፣ በንግድ፣ ኢንቨስትመንትና ተያያዥ ጉዳዮች ዘርፈ-ብዙ ጥቅም በማስገኘት የበለጸገች ኢትየጵያን ዕውን የማድረግ ጉዞው ያፋጥናል። ወዲህ ደግሞ በተባበሩት መንግሥታት የሰብዓዊ መብቶች ምክር ቤት አባልና አፍሪካን በመወከል ምክትል ፕሬዚዳንት ሆና መመረጧም የአኅጉሪቱ ድምጽ መሆኗን ይነግረናል። ዓለም አቀፍ ብሎም አኅጉር አቀፍ የሆኑ በርካታ ኮንፈረንሶችም በኢትዮጵያ አስተናጋጅነት እንዲካሄዱ መደረጉ አንድምታው ብዙ ነው። በብቃት ማስተናገዷ ደግሞ ሌላኛው ጥንካሬዋ። ሌላው የሀገራችንን የተጨበጠ የአረንጓዴ ዲፕሎማሲ ስኬት የሚገልጽልን፤ የዓለም የዓየር ንብረት ለውጥ ጉባዔን (COP32) እንድታዘጋጅ መመረጧ ነው። ይህን ትልቅ ዕድል በርካቶች ስለተመኙት አላገኙትም፤ ኢትዮጵያ ግን ዜጎቿን አስተባብራ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ቁርጠኛ አመራር ሰጭነት ባከናወነችው ያላሰለሰ ትጋት አግኝታዋለች። ግጭት ባለባቸው የቀጣናው ሀገራትም በመንግሥታቱ እንዲሁም በአፍሪካ ሕብረት ሥር ከምታበረክተው ከፍተኛ አስተዋጽዖ ባለፈ፤ በግሏ የሰራችው ብዙ ነው። ከራሷ አልፋ ለጎረቤቶቿ ዘብ መሆኗ፤ በአብሮነት መኖርን እና በጋራ ማደግን በተግባር የገለጠች ሀገርም ያደርጋታል። ለአፍሪካዊ ችግሮች አፍሪካዊ መፍትሔ በሚለው ቅድሚያ ለሀገር በቀል ዕውቀቶች በሩን ክፍት ባደረገው ትጋቷም፤ በበርካታ የአኅጉሪቱ ሀገራት ዘንድ ምሥጋና አስችሯታል። በዜጋ ተኮር ዲፕሎማሲዋም በተለያዩ ሀገራት በችግር ውስጥ የነበሩ ዜጎቿን ከሀገራቱ እና ከሚመለከታቸው ተቋማት ጋር በመነጋገር በተሳካ ሁኔታ ልጆቿን ወደ ዕቅፏ መልሳለች፤ በቅርቡ በሳዑዲ ዓረቢያ ለእስር ተዳርገው የነበሩ ኢትዮጵያውያን የፍርድ ሂደታቸው ተቋርጦ የምኅረት ዐዋጅ እንዲሰጣቸው መደረጉ አንድ ማሳያ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ፤ ኢትዮጵያ አፍሪካን ጨምሮ በተለያዩ አኅጉራት በሚገኙ ሀገራት መሪዎችና ተወካዮች ዘንድ በስፋት የተመረጠችና የተጎበኘች ሀገር መሆኗን ማስታወስ ተገቢ ነው። ከጉብኝት ባለፈ ትላልቅ ስምምነቶችም የተፈራረመች መሆኗን ልብ ማለት ይገባል፤ ይህም የምታነሳውን ሐሳብ ገዥነትና የአፍሪካ መግቢያ በር መሆኗን ያሳያል። በአጠቃላይ የኢትዮጵያ ዲፕሎማሲ ከአጀንዳ ተቀባይነት ወደ አጀንዳ ሰጭነት በመሸጋገር ብሔራዊ ጥቅምን በሚያስጠብቅ ከፍታ እየተጓዘ መሆኑን መረዳት ይገባል። ኢትዮጵያ በታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ግንባታ ድርድር ሂደት የተጎናጸፈችው የዲፕሎማሲ ስኬት ለሌሎች የአፍሪካ ሀገራት መነቃቃት መፍጠሩንም ማጤን ያስፈልጋል። ይህ የተሳካው ሀገሪቱ ኢትዮጵያ መንገዷም የጋራ ልማትን የሰነቀ ዕውነት በመሆኑ ነው። በቀጣይ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን ለአንዲት ሀገራቸው አምባሳደር በመሆን፤ የዲፕሎማሲውን ሥራ በይበልጥ ማገዝ ይጠበቅባቸዋል። ኢትዮጵያውያን ለሀገራቸው ካልሠሩ ማን ለሀገራቸው ሊሠራ ይችላል?
ትንታኔዎች
ምክክር-ለኢትዮጵያ ብሩህ ነገ
Jul 3, 2026 1890
ምክክር-ለኢትዮጵያ ብሩህ ነገ (በቀደሰ ተክሌ ከኢዜአ-ሚዛን አማን ቅርንጫፍ) ጥቃቅን ችግሮች እያደጉ ሔደው ሀገር የማፍረስ አደጋን ከመደቀናቸው በፊት ከሥር መሠረቱ ማስተካከያ ማድረግ ብቸኛው መንገድ ሁሉን አካታች ሀገራዊ ምክክርን ማካሔድ ነው። በዚህም ራሳቸውን ከመጥፋት ታድገው ሀገር በሚል ስያሜ ሕልውናቸውን ያቆዩ ሀገራት አሉ። ከእነዚህም መካከል በአካታች ምክክር ከግጭት ወደ ዘላቂ ሰላምና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት የተሸጋገሩትን ማንሳት ይቻላል። ለአብነት የቱኒዚያ ሀገራዊ ምክክር በዓለም ላይ ካሉ የቅርብ ጊዜ ስኬታማ ተሞክሮዎች ቀዳሚው ነው። እ.አ.አ በ2011 የ"አረብ አብዮት" መነሻ የነበረችው ቱኒዚያ፣ የፖለቲካ መሪዎች መገዳደል እና ከፍተኛ አለመረጋጋት ገጥሟት ነበር። አራት የሲቪክ ማህበራት (የሰራተኞች ማህበር፣ የጠበቆች ማህበር፣ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች እና የነጋዴዎች ማህበር) በጋራ በመሆን "የቱኒዚያ ብሔራዊ ምክክር ኳርትት አቋቋሙ። ፖለቲከኞችን አስገድደው በጠረጴዛ ዙሪያ እንዲቀመጡ አደረጉ። በዚህም ሳቢያ ሀገሪቱ አዲስ እና ሁሉን አቀፍ ህገ-መንግስት ቀረጸች፤ ሰላማዊ ምርጫ ተካሄደ፤ ሀገሪቱ ወደ ለየለት የእርስ በእርስ ጦርነት ከመግባት ዳነች። ይህንን ምክክር የመሩት አራት ድርጅቶችም እ.አ.አ በ2015 የኖቤል የሰላም ሽልማትን አግኝተዋል። ደቡብ አፍሪካም ለዘመናት የዘለቀውን የዘረኝነት እና የአፓርታይድ ስርዓት ያቆመችው በጦርነት ሳይሆን በሁሉን አካታች ብሔራዊ ምክክር ነው። በኔልሰን ማንዴላ የሚመራው ኤ.ኤን.ሲ እና የነጮች ገዥ ፓርቲ በጥላቻ ፋንታ "ለነገዋ ሀገር" በሚል ይቅርታን እና ድርድርን አስቀደሙ። በምክክሩ ላይ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የሃይማኖት መሪዎች እና የነገዶች ተወካዮች በሙሉ ተሳትፈዋል። ያለምንም ደም መፋሰስ የስልጣን ሽግግር ተደረገ፤ በአለም ላይ እጅግ ተራማጅ የሚባል አዲስ ህገ-መንግስት ተቀረጸ፤ "የእውነትና የእርቅ ኮሚሽን" በማቋቋም ያለፈው ቁስል እንዲሻር ተደረገ። የቀድሞው ፕሬዚዳንት ሁዋን ማኑኤል ሳንቶስን የኖቤል ተሸላሚነት ያበቃው ምክክር የተካሄደው በኮሎምቢያ መንግስት እና በኤፍ.ኤ.አር.ሲ አማፂያን መካከል ለአምስት አስርት ዓመታት የዘለቀው እና ከ200 ሺህ በላይ ዜጎች ላለቁበት ጦርነት እልባትን ሰጥቷል። ምክክሩ ከሀገር ውጭ (በኩባ እና ኖርዌይ) በተደረጉ ድርድሮች የተደገፈ ሲሆን፣ ዋናው ትኩረቱ ግን የአርሶ አደሩን የመሬት ባለቤትነት ጥያቄ፣ የፖለቲካ ተሳትፎ እና የአደንዛዥ ዕፅ ንግድን ማቆም ላይ ያተኮረ ነበር አማፂያኑ ሙሉ በሙሉ ጦርነቱን አቁመው ነፍጣቸውን አስረክበው፤ ወደ ሰላማዊ የፖለቲካ ፓርቲነት በመቀየር ሰላማዊ ትግላቸውን እንዲቀጥሉ ያስቻለ ነው። ኢትዮጵያም ዛሬ ለዘመናት ሲንከባለል የመጣን ዕዳ በጫንቃዋ ላይ ተሸክማ ቆማ ያንን አሳራፊ መድኃኒት ሽታለች። በዘመነኛው ዓለም ውስጥ ሆና በትላንት በሽታ ትታመማለች። የቀደሙት የጣሉት የስህተት እርሾ ዛሬም ከሊጥ ጋር እየተቦካ የኮመጠጠ የአኗኗር ሥርዓትን ትውልዱ እንዲጋፈጥ ምክንያት መሆን ከጀመረ ከራርሟል። ይህም የማይነጋ ሌሊት መስሎ ታይቶ ብዙዎችን ለቀቢጸ-ተስፋ ዳርጓል። የሰላም በር ዘግቶ ሰላም መፈለግ፣ መክፈቻ ቁልፍ በእጅ ይዞ ወደ ሌላ ማማተር ሆነና ነገሩ፤ ችግሩ ከነግሳንግሱ እያደገ ጥቁር ደመናን በሀገሬ ሰማይ ላይ ለመጋረድ አቅሙን ተጠቀመ። ሆኖም እንደተባለው የማይነጋ ሌሊት፣ የማይፈታ ሕልም የለም። "ፈጣሪም ሀገርን ያለ አንዳች አይተውም" ነውና ቃሉ፤ የተስፋ ብርሃን በኢትዮጵያ ሰማይ ሥር ፈነጠቀ። ወደ ውስጥ የሚመለከት፣ የራስ ማንነትን በኢትዮጵያዊ ቀለም የሚፈትሽ፣ ችግርን ሳይሆን መፍትሔን አነፍንፎ ገሃድ የሚያወጣ፣ ሀገር በቀል ዕውቀትን ያከበረና መልካም የሆኑ ነባር እሴቶችን ለችግሮቻችን ወጌሻ ያደረገ የለውጥ ተስፋ ከተፍ አለ። የመጋቢት ብስራት ኢትዮጵያን ወደ ፍካት ለመለወጥ በሀገር ፍቅር ስሜት አዳዲስ የሰላም መንገዶችን መክፈት ጀምሯል። ከመገፋፋት ይልቅ መደመርን፣ ከመካሰስም ይቅርታን የሚያስቀድመው የመደመር መንግሥት ሁሉንም ወገን አሸናፊ የሚያደርግ ሀሳብ ይዞ የምክክር ኮሚሽንን በማቋቋሙ አንድ እርምጃ ወደፊት የሚያስብል ተግባር በኢትዮጵያ ተወጠነ። በፖለቲካ እሳቤም ሆነ በሐሰት ትርክት አልያም የማያግባባ የትኛውንም ጉዳይ በመምዘዝ አኩርፎ ነፍጥ ማንገብን ልምድ ያደረገ የፖለቲካ ሥርዓት ባለበት፤ በአንጻሩ አቅም ኖሮት ሥልጣን የጨበጠ በሀሳብ የተቃረነውን በሚኮንንበትና ቀፍድዶ በወህኒ ቤት በሚያሰቃይባት ምድር በጠረጴዛ ዙሪያ ተቀምጦ መመካከር ትልቅ ትርጉም አለው። ይህ በደማቅ የታሪክ ቀለም የሚመዘገብ ክስተትም ነው። ምክክር በባህላችን አብሮን የኖረ የማንነታችን አካል የሆነ እሴታችን ቢሆንም ለፖለቲካው ሜዳ ግን እንግዳ ነገር ነውና። ጠላቶቻችን የኢትዮጵያን ሰላምና ዕድገት ማየት አይሹምና ሂደቱን ለማደናቀፍ ጥረዋል። በዚህም የመለወጥ መንገዳችንን ለመዝጋት ብዙ ጉድጓዶችን ምሰዋል። ጉድጓድ ለማዘጋጀት ከሩቅ ያመጡት ቁሳቁስ የለም፤ ከራሳችን ጋር አብሮ ባደገው የዘርኝነት፣ የጽንፈኝነትና አክራሪነት ገሶ (ትልቅ የጉድጓድ መቆፈሪያ) ነው እንጂ። በተለይ የኢትዮጵያ ጌጥ የሆነው ብዝኃ-ብሔር እና ሃይማኖት ብዙ ሳይደክሙ ያጠመዷቸው ፈጣን ውጤት የሚያስገኙላቸው ወጥመዶች ነበሩ። የወል ትርክት በሐሰተኛ ትረካ ተሞልቶ ለብዙዎች ሕይወት መጥፋት መንስኤ ሆነ። ጠንካራዋ ሀገር ኢትዮጵያ ግን መሠረቶቿ ዓለት ላይ ስለሆኑ ይህ ሁሉ የጥፋት ጎርፍና ነፋስ ሊያነቃንቃት አልቻለም። ይልቁንም በጽናት ቆማ ወጀብ ማዕበሉን ጸጥ የሚያደርግ ሀገርኛ መሣሪያ ታጥቃለች - የኢትዮጵያ ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን! በሚዛን ቴፒ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ እና ቅርስ አስተዳደር ትምህርት ክፍል መምህር እና ተመራማሪ አማረ ፈንታው (ዶ/ር) እንደሚሉት፤ ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን መቋቋምና በአግባቡ የቅድመ ዝግጅት ተግባራትን አጠናቆ አጀንዳ መለየት መቻሉ የኢትዮጵያውያንን የሥነ-ልቦና እና የሞራል ከፍታ ማሳያ ነው። ለዚህም አመክንዮ ሲያስቀምጡ፤ ኢትዮጵያ በታሪኳ ለችግር መፍቻ ወደ ጠረጴዛ ሳይሆን ወደ ጫካ የሚሮጥ የፖለቲካ ሥርዓትን ነው ስታስተናግድ የቆየችው ብለዋል። ዛሬ ላይ ግን ያ ልክ አለመሆኑን የተረዳ ትውልድ በስብዕና ሞራል ላይ አዎንታዊ ተጽዕኖን አሳድሮ በጥይት ሳይሆን በሀሳብ ለማሸነፍ ራሱን አዘጋጅቷል። በጦር ግንባር ሳይሆን በጠረጴዛ ዙሪያ መፍትሔ ሊያገኝ ከራሱ ጋር ተስማምቷል። ይህ የመማርና የማደግ ውጤት ነው። የትናንት አካሔድ ሞትና ችግርን እንጂ ብልጽግናን አላተረፈም። መመካከር በእጃችን የነበረ አውጥተን ያልተጠቀምንበት ሀብታችን ነው። እንደ ተፈጥሮው ሁሉ እሴታችን የተሸፈነበት አቧራ በምክክር ተራግፎ በአብሮነት እና ዘላቂ ሰላም የምንደምቅባትን ጀንበር ልናይ ንጋት ላይ ተቃርበናል። የኢትዮጵያ ሕዝብ በታሪኩ ትልቅ ተስፋ የጣለበት ጉዳይና ውጤቱን አጥብቆ የሻተበት አጀንዳ ምን ይሆን ተብሎ ቢጠና፤ "የምክክር ኮሚሽን ወደ ተግባር መግባት" ከሚለው በላይ ሌላ አጀንዳ ይኖራል ብሎ በልበ-ሙሉነት መግለጽ አይቻልም። ያለ ልዩነት ሁሉም ደግፎ በብርቱ ናፈቀው። የጥንት የአያት ቅድመ-አያቱ ወግ ነባርና አዲስ ሳይሆንበት በብርሃን ፍጥነት ዓላማውን ተረዳ። ተረድቶም ሳይቀር ተስፋውን ወደ ሚጨበጥ ውጤት ለመቀየር ባለው አቅም ሁሉ ለመደገፍ ተረባረበ። ዕድል የገጠመውም በቁርጠኝነት ሂደቱ ላይ ተሳተፈ። የዚህ ድምር ውጤት የምክክር ኮሚሽኑ ለኢትዮጵያ የነበሩ አለመግባባቶች ቁልፍ መፍቻዎች ናቸው ያላቸውን 8 ዋና ዋና የምክክር አጀንዳዎችን በስኬት ለመለየት አበቃው። የምክክሩ አጀንዳ ልየታ ሥርዓት ከአጀንዳ መለየት ያለፈ ትርጉም ያለው ነው። ስኬታማ የተቋም ግንባታ አንጸባራቂ ክስተት ጭምር እንጂ። አካታችነትን ባረጋገጠ መልኩ የሁሉንም አካባቢ ወግ፣ ባህልና ሥርዓት ተገንዝቦ ለሀገር የሚሆን አጀንዳ በስኬት መሰብሰብ የተቋማዊ ብቃት ማሳያ ነው። ይህም ኢትዮጵያ ማድረግ የምትችል መሆኗን ገላጭ ሌላኛው የድል ገጽ ቢባል ግነት አይሆንም። አጀንዳዎቹ የኢትዮጵያን መሠረታዊ ችግሮች መፍታት የሚያስችሉ ናቸው። ኃይል የተሞላበት የፖለቲካ ሥርዓትን በመገርሰስ ወደ ዴሞክራሲያዊ እና የተሟላ የሰላም ደሴት የሚያሸጋግር አጋጣሚ እንደሚሆንም ዶ/ር አማረ ይገልጻሉ። ምክክሩ ለኢትዮጵያ የለውጥ ጉዞ ወሳኝ ምዕራፍ ሲሆን በታሪክ ድርሳን የምናስቀምጠውና ወደፊት መጪው ትውልድ የሚያወሳው ኩነት ነው ብለዋል። መምህር ቢመርቅ በርሁን በሚዛን ቴፒ ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካል ሳይንስ መምህር ናቸው። እርሳቸው የምክክር ኮሚሽንን ተግባር ለኢትዮጵያ ያለውን መልካም ዕድልነት ሲገልጡ፤ ስር የሰደዱ ችግሮችን ከሥር የሚነቅል መሣሪያ ብለውታል። ከግለሰቦች የፖለቲካ ትርክት ተላቆ ወደ ተቋማዊ አሠራር መሸጋገሪያ ድልድይም እንደሆነ እንዲሁ። ኢትዮጵያ በበርካታ ነጠላ ትርክቶች ለሰላም እጦት ተዳርጋለች፣ በግለሰቦች ግላዊ ፍላጎት ብዙዎች ሕይወታቸውን ገብረዋል። ይህ የመጠፋፋት ሰንሰለት ይበጠስ ዘንድ ምክክሩ አስፈላጊ ነው። ለሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ተግባራት ስኬት አካታችነት ትልቅ አቅም እንደሆነውም መምህር ቢመርቅ ያነሳሉ። በኮሚሽኑ የተሠራው የአጀንዳ ማሰባሰብና ልየታ እንዲሁም የምክክሩ ተሳታፊ መረጣ ሂደት በተማሩ ኃይሎች አልያም በፖለቲካ ልሂቃን ላይ ብቻ መሠረት ያደረገ አይደለም። በታችኛውም እርከን ወርዶ አርሶ አደሩን፣ አካል ጉዳተኛውንና ሌሎችንም ኢትዮጵያዊ ዜግነት ያላቸው የኅብረተሰብ ክፍሎችን የጉዳዩ ባለቤቶች ናችሁ ብሎ ማሳተፉ በጎ ውጤት አመልካች ቅድመ-ሂደት ነበር ነው ያሉት። የአካታችነቱ ወሰን መስፋት ሰፊውን የማኅበረሰብ ጥያቄ ይዞ ለመነሳት አስችሎታል። የሁሉም ጥያቄ በስምንት ዋና ዋና አጀንዳዎች ማለትም፦ በሀገር ግንባታ፣ በመንግሥት አደረጃጀትና ቅርጽ እንዲሁም በፖለቲካ ሥርዓት፣ በፖለቲካ ውክልና እና በምርጫ ሥርዓት፣ በፌዴራል ከተሞች (የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና የድሬዳዋ አስተዳደር) ጉዳይ፣ በሃይማኖት ጉዳዮች፣ በተቋማት ግንባታ፣ በሕግ የበላይነት እና በሰብዓዊ መብቶች፣ በማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ እንዲሁም በአርሶ አደሮች እና አርብቶ አደሮች ጉዳዮች፣ በሙስና እና መልካም አስተዳደር እንዲሁም በሰላም ግንባታ አጀንዳዎች ሥር ተጠልሏል። እነዚህ አጀንዳዎች በአንድም በሌላም የመከፋፈል፣ በጎሪጥ የመተያየትና የጥርጣሬ መንፈስን በመንዛት ዜጎች እርስ በእርስ ከመተማመንና በአብሮነት ከመቀጠል ይልቅ "የኔ" የሚል አጥር ውስጥ እንዲገቡ ያደረጉ ናቸው። በሌላ በኩል "ተበደልኩ"ን ወልደው ኩርፊያን አስፍተዋል። ይህም በአንድ ወገን ሳይሆን ከሰሜን እስከ ደቡብ፣ ከምስራቅ እስከ ምዕራብ በተለያየ መጠን የሚንጸባረቅ ችግር ነው። አሁን የመጣ ሳይሆን ትናንት የነበረ፣ ለዛሬ የተዘራና እንክርዳድ እያበቀለ ያለ የግጭት ዘር ነው። ሀገራዊ የሆኑ የፖለቲካ እና ማኅበራዊ ጉዳዮችን የአስተዳደር ሥርዓት ፈትሾ እውነትን እና ለነገ የሚበጀውን የወል ትርክት በሕዝብ ይሁንታ ሊያጸና ቀጠሮ የያዘው ኮሚሽኑ፤ በሁሉም ዜጎች ትብብር ሀገራዊ ድልን ያጎናጽፋል። ሰላምና ስኬት ለኢትዮጵያችን! አበቃሁ!!
.jpg)
በመደመር የተቃኘ ኢትዮጵያን የሚመጥን የከተሜነት ጉዞ
Jul 3, 2026 2011
በዮሐንስ ደርበው ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ባሳለፍነው ጥቅምት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በተገኙ ጊዜ፤ የኮሪደር ልማት ዓላማ ኢትዮጵያን የሚመጥን ከተማ መገንባት መሆኑን ገልጸዋል። ከተማ ሲለማ ደግሞ ለነዋሪም ሆነ ለጎብኚ፤ ለዐይንም፣ ለጤናም ለእንቅስቃሴም ውበትና ምቾት ማላበሱ አይካድም። ትናንትን ከዛሬና ከነገ ጋር ማስተሣሠር የኢትዮጵያ የማከናወን ዐቅም ማሳያ ወደ መግባባት መሸጋገሪያው ድልድይ! የኮሪደር ልማት ጽዱ ከተሞችን ይሠራል፤ከትራንስፖርት፣ ከትራፊክ ምልክቶች፣ ከብስክሌትና እግረኛ መንገድ ደኅንነት ጋርም ተጣጥሞ ተሠርቷል። በዚህ ዐውድ የኮሪደር ልማት ውበትም ምቾትም ነው። መሠረተ-ልማት ተጠብቆ ለረጅም ጊዜ እንዲጠቅምም የኮሪደር ልማት ሚና የላቀ ነው። ኢትዮጵያ በከተሞቿ እና ገጠራማ አካባቢዎቿ የኮሪደር ልማት እያከናወነች ነው። ይህ በኢትዮጵያ ከውበት በላይ ነው። · ማኅበራዊ መሥተጋብርን በመጠገን፡- ኢትዮጵያውያን ከሚታወቁባቸው አንዱ በየዐውዱ የሚገለጠው ጥብቅ ማኅበራዊ መሥተጋብራቸው ነው። በጋራ መንቀሳቀስ፣ መጫወት፣ ከቤት ወጣ ብለው መመካከር የኑሯቸው አካል ነው። ይሁን እንጂ በተለይም ከተሜው ከወዳጅ ጋር በኅብረት በእግር ወይም በብስክሌት ለመንቀሳቀስ፣ አረፍ ብሎ የሚያወጋበት በቂ አረንጓዴ ስፍራና ፓርኮች ባለመኖራቸው ማኅበራዊ መሥተጋብሩ እየላላ የመጣ ይመስላል። አሁን የኮሪደር ልማት በደረሰባቸው ከተሞች፤ሰዎች ሲያሻቸው በእግር አሊያም በብስክሌት ከወዳጆቻቸው ጋር የልባቸውን እያወጉ ለመንቀሳቀስ ምቹ ሁኔታ ፈጥሯል። ሰዎች በእንቅስቃሴያቸው መሐል ዐረፍ ማለት ቢሹም ችግር የለም፤ አሁን እንደ ድሮ አይደለምና። አረንጓዴ መናፈሻ ስፍራ ፍለጋ ከከተማ መውጣት አያሻም። በሌላ በኩል ወጣቶች እና ሕጻናት ኳስ የሚጫወቱበት ስፍራ መመቻቸቱ ጤናን ከመጠበቅ ባሻገር፤ ማኅበራዊ መሥተጋብራቸውን ያጠናክራል። · ጤናማ አከባቢን በመፍጠር፡- የኮሪደር ልማት ለሰው ልጆች ከቸራቸው ጥቅሞች አንዱ፤ ጤናማ ከባቢን መፍጠር ነው። በተለይም በደካማ የፍሳሽና ደረቅ ቆሻሻ አያያዝና አወጋገድ ለሚታሙ ከተሞች የኮሪደር ልማት ሁነኛ መፍትሔ ሆኗል። ይህ ደግሞ በቀጥታ ከነዋሪዎች ጤና ጋር ይገናኛል። ደግሞም በንጹህ አካባቢ የመኖር መብትን ማስጠበቅ ነው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ (ዶ/ር)፤ በኮሪደር ልማት ሰፋፊ መንገድ ከመሥራት ባለፈ ታዳጊዎች እግር ኳስ የሚጫወቱባቸው የስፖርት ማዘውተሪያ ስፍራዎች እና የእግረኛ መንገዶች ተሠርተዋል ያሉትም ለዚሁ ነው። · በሥራ ዕድል ፈጠራ፡- የኮሪደር ልማት የዘመቻ ሥራ አይደለም።በትንሹ በአንድ ከተማ ወይም አካባቢ ተጀምሮ እየሰፋ ይቀጥላል። በዚህ ሂደት የሚፈጠረውን የሥራ ዕድል ማሰብ አያዳግትም። እንዲሁም የኮሪደር ልማት ሥራዎች ሲከናወኑ፤ ለሥራ ዕድል ፈጠራ የሚያገለግሉ የመኪና ማቆሚያ፣ ሱቆች እና መሰል ለንግድ ተግባራት እንዲበጁ ተደርገው ነው። የኮሪደር ልማት ከከተሜነት ዕድገት ጋር የተሣሠረ ልማት መሆኑን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) መናገራቸው ይታወሳል። · በገጽታ ግንባታ ረገድ፡- ከተሞች ሲጸዱና ምቹ ሲሆኑ በዓለም ዘንድ መታወቂያ ይሆናሉ። ነዋሪም በኩራት ስለአካባቢው በየሄደበት አምባሳደር ሆኖ ይመሠክራል። ቱሪስቶችንም ይስባሉ። የቆይታ ጊዜያቸውንም ለማራዘም ከፍተኛ አስተዋጽዖ ያበረክታሉ። ዓለም አቀፍ፣ አኅጉር አቀፍ እና ሀገር አቀፍ ጉባዔዎች እንዲካሄድባቸውም እንዲመረጡ ያስችላል። በከተሞች ከሚሠራው የኮሪደር ልማት ባሻገር፤ የገጠር ኮሪደር ልማት በውጤታማነት እየተሠራ ነው። ይህም ሁሉንም ተጠቃሚ የሚያደርግ ፍትሐዊ መሰረተ-ልማት ለዜጎች መቅረቡን ያሳያል። ኮሪደር ልማት ኢትዮጵያውያን የተሻለ ኑሮ ይገባቸዋል በሚል የተጀመረ መሆኑን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ (ዶ/ር) በአንድ ወቅት ተናግረዋል። የተሟላ ብልጽግና የምናረጋግጠው በዚሁ መንገድ ነውም ብለዋል። የተሻለ ኑሮ ፍለጋ ከገጠር ወደ ከተማ የሚደረገውን ፍልሰት በመቀነስ የተመጣጠነ ዕድገት በሁሉም አካባቢ ለማምጣት የገጠር ኮሪደር ልማት መጠናከር ጠቀሜታው የጎላ ነው። የገጠር ኮሪደር ልማት ኢኮኖሚያዊ፣ ማኅበራዊ እና ሥነ-ምኅዳራዊ ፋይዳን ጨምሮ ብዙ ጥቅም አለው፤ ይህም ዘላቂ ልማትና የተረጋጋ ኅብረተሰብ ለመፍጠር ከፍተኛ ሚና ይጫወታል። የከተሞች መዋብና ምቹ መሆን ለነዋሪው ነው፤ በቀጥታ ተጠቃሚውም ሕዝቡ። ስለዚህ መንግሥት ከሚያከናውናቸው በተጨማሪ ባለሃብቱ፣የመንግሥትም ሆኑ መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማት እንዲሁም ኅብረተሰቡ የኮሪደር ልማትን በተነሳሽነት ለማስፋፋት መትጋት ይጠበቅበታል።
ትላንትን ከዛሬና ከነገ ጋር ማስተሳሰር - የመደመር መንግስት እይታ በቱሪዝም
Jul 1, 2026 2071
በዮሐንስ ደርበው ቱሪዝም ልዩ ትኩረት የተሰጠው በመላው ዓለም ከፍተኛ ገንዘብ የሚንቀሳቀስበት ዘርፍ ነው። ይህ ዘርፍ በአህጉራችን አፍሪካም ከፍተኛ ገቢ የሚያገኙበት ሃገራት እንዳሉ ይታወቃል። ቱሪዝም ከገቢነት ከኢኮኖሚያዊ እቅምነት ባለፈ ትውልድን ያስተሳስራል ብሄራዊ ትርክትን ለመገንባትም ያግዛል ። ትላንትን ከዛሬ ዛሬንም ከነገ ጋር የሚያስተሳስር ነው። “ሀገራችን ከቱሪዝም ልታገኛቸው የምትችላቸውን ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊና አካባቢያዊ ጥቅሞች ሁሉ ከቀረው ዓለም ጋር ተወዳድራ እንድታገኝ፣ ከፍተኛ ቁጥር ያለው ጎብኚ ወደ ሀገራችን መሳብ አለብን። ለዚህም የተለያዩ ስልታዊ መላዎች ነድፈን እየተንቀሳቀስን እንገኛለን (የመደመር መንግሥት 273)። የቱሪዝም ኢንዱስትሪ የለውጡ መንግሥት እመርታዎችን ካስመዘገበባቸው ዘርፎች አንዱ ነው። መንግስት ከአምሥቱ የትኩረት መስኮች አንዱ አንድርጎም በጥናት፣ አካባቢያዊ ፀጋን ዐውቆና ለይቶ በተደመረ ዐቅም ባከናወናቸው ሥራዎች በገበታ ለሸገር፣ በገበታ ለሀገር፣ በገበታ ለትውልድ፣ በኮሪደር ልማት፣ በወንዝ እና የወንዝ ዳርቻዎች ልማት እሠየው ያሰኙ ተግባራት አከናውኗል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የተመረቀው ከእንጦጦ - ቀበና የተከናወነው የወንዝና የወንዝ ዳርቻ ልማት ፕሮጀክትም ለጎብኚም ለነዋሪም ምቹ ከባቢን በመፍጠር ረገድ እየተደረገ ያለውን ትጋት ያስረዳል። ምረቃውን ተከትሎ የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ባጋራው መረጃ፤ “መቆሸሽ እኛ አይገባንም፣ መጠልሸት እኛ አይገባንም፣ ማነስ እኛ አይገባንም! ሠርተን እንደምንችል ማሳየት ያስፈልጋል” ሲል የሥራውን ማራኪነትና ውበት ገልጿል። ጠቅላይ ሚኒስትሩም በዚሁ ወቅት፤ የተሰጠንን ሕዝባዊ አደራ በታማኝነት፣ በጽኑ ትጋት እና በቅንነት በመፈጸም የዜጎቻችንን የኑሮ ጥራት ለማሻሻልና መሠረታዊ ለውጥ ለማምጣት የጀመርነውን ጉዞ አበክረን እንቀጥላለን ሲሉ በቀጣይ ካለፈው የበለጠ እንደሚሠራ አመላክተዋል። ገንዘብን፣ ዕውቀትን፣ ጉልበትን፣ ሐሳብን፣ የአመራር ብቃትን ስንደምር የሚከሰተው ነገር እንደዚህ ያለው ውበት ይሆናል ሲሉም አስገንዝበዋል። በመደመር መንግሥት መጽሐፋቸው (ገጽ 256) ላይም፤ “የቱሪዝም ኢንዱስትሪ ሀገራት በዘመናቸው ሁሉ የሠሩትንና ተፈጥሮ ያደለቻቸውን መልካም ገጽታ በኩራት ለዓለም የሚያስተዋውቁበት፣ ‘ሀገሬ ይሄንን ትመስላለች’ የሚሉበት መድረክ ነው። ሀገርን በሚያኮራና ለሌሎች ለመጋበዝ በማያሳፍር መልኩ መገንባት፣ ለቱሪዝም ኢንዱስትሪ መሠረቱ ነው።” ያሉትም የበለጸገች ኢትዮጵያን ዕውን ለማድረግ በቁጭት መነሳታቸውን ይገልጻል። ነገን ዛሬ እየሠራች ያለችው ኢትዮጵያ ካላት ላይ ሳትነፍግ የገንዘብም ሆነ የሰው ኃብቷን ቱሪዝም ላይ ስታውል፤ አንድም የኢንዱስትሪውን ዐዋጭነት ብሎም የዜጎቿን በየዘርፉ ዘላቂ ተጠቃሚነት በመገንዘብ ነው። እዚህ ላይ ለሀገር ገቢ በማስገኘት እና የሥራ ዕድል በመፍጠር ዘርፉ የሚያበረክተውን ጥቅም ማጤን ይገባል። በአዲስ አበባ ከተከናወኑ ቁልፍ የቱሪዝም ልማቶች መከካከል፤ የመስቀል ዐደባባይ ቅርስን ማንበርና ማዘመን፣ ከአዲስ አበባ ልማት ጋር ተሣሥሮ የተገነባው የዓድዋ ድል መታሰቢያ፣ በአዲስ መልክ የታደሠው ብሔራዊ ቤተ-መንግሥት፣ የአምሥቱ ዕውቀት ተኮር ማዕከላት (አብርኾት ቤተ-መጻሕፍት፣ ሳይንስ ሙዝየም፣ የሀገር በቀል ዕጽዋት ማሳያ፣ የአንድነት ቤተ-መዛግብት እና የማዕድን ሙዝየም) ግንባታ፣ የአዲስ አበባ ኮንቬንሽን ማዕከል እና ሌሎችም ይገኙበታል። በሌላ በኩል ደግሞ ጎብኚዎች የሚያርፉበት ሎጂና ሆቴሎች ግንባታም በስፋት እየተከናወነ ይገኛል። ገበታ ለሸገር ብሎ ከአዲስ አበባ የተነሳው የቱሪዝም ልማት በገበታ ለሀገርና ገበታ ለትውልድ ወደ ክልሎች ተስፋፍቶ ደረጃቸውን የጠበቁ ሎጂዎች እንዲገነቡ አስችሏል። የተገነቡት ሎጂዎች ደግሞ ለጎብኚዎቹ ምቾትን የሚያስጠብቁ መሠረተ-ልማቶችን ስበዋል። በርካታ ጎብኚ መሳብና ገቢን ማሳደግ፣ በጎ ገጽታን መሸጥ፣ ለዜጎች የሥራ ዕድል መፍጠር፣ የበለጸገች ኢትዮጵያ ዕውን ማድረግ እየተከናወኑ ላሉ ተግባራት ሁሉ ግቦች ናቸው። መንግሥት ዕምቅ የጎብኚዎች መስኅብ ዐቅም የሆኑና አቧራ ለብሰው የተደበቁትን ፀጋዎች ውበታቸውን ገላልጦ እያሳዬ ያለውም ለዚህ ነው። ቱሪዝም በቀጥታ ዜጎች (ሰዎች) የሚጠቀሙበት ኢንዱስትሪ ነው። ለዚህ ደግሞ ሰዎች ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠርና መጠበቅ ይኖርባቸዋል።መሠረተ-ልማቶችን በመጠበቅ እንዲሁም ከመንግሥት ጎን በመሆን በሚፈለጉበት ሁሉ ንቁ ተሳትፎ በማድረግም ይጠበቅባቸዋል።
ምክክር - ወደ መግባባት መሸጋገሪያው ድልድይ!
Jun 24, 2026 5794
በዮሐንስ ደርበው በአመለካከት መለያየት ሥሪቱ ተፈጥሯዊ ነው። ሰዎች ልክ በመልክ፣ ቁመት ውፍረት ወይም ቅጥነት ሥብጥር፤ ምድርም በተፈጥሮ አቀማመጥ እና በዓየር ጠባይዋ ወጥ እንዳልሆኑት ሁሉ ማለት ነው። ለአንድ ሕዝብ እና ሀገር ብልጽግና ሲባል ከተበተነ ይልቅ የተደመረ ሐሳብ በእጅጉ ይጠቅማል። ሀገርኛ ብኂላችን “ከአንድ ብርቱ ሁለት መድኃኒቱ” ብሎ መሰባሰብን እንደሚሰብከው። የዋናው ሀገራዊ ምክክር ጉባኤ ከሐምሌ 8 ቀን 2018 ጀምሮ ይካሄዳል - የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ትውልዱ ዛሬንም ነገንም በሚጠቅመው የአረንጓዴ ዐሻራ ኢኒሼቲቭ ንቁ ተሳታፊ መሆን ይጠበቅበታል የአረንጓዴ ዐሻራ ኢኮኖሚያዊ ትሩፋት ከሥሪታቸው አንጻር ዕሳቤዎች የግድ ተጨፍልቀው አንድ እንዲሆኑ ባይጠበቅም፤ ሀገርና ሕዝብን ወዳስቀደመው በይበልጥ ገዥ ሐሳብ መቅረብ ግን ተገቢ ይሆናል። በአንጻሩ በተለያዩ ዋልታዎች ቆሞ መጓተት ለማን ይጠቅማል? በምክክር ሁሉንም አሸናፊ አድርጎ መቋጨት እየተቻለ ለበርካታ ዓመታት የሐሳብ ልዩነቶች የወለዷቸው ግጭቶች፤ እንደ ሀገር አያሌ ሰብዓዊ፣ ቁሳዊ፣ ሥነ-ልቡናዊ እና ማኅበራዊ ክስረቶች ማስከተላቸውን ታሪክ ይነግረናል። የለውጡ መንግሥት ለኢትዮጵያ ከቸራቸው ትልልቅ ጉዳዮች የሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሙ አንዱ ነው። ሀገራዊ ምክክር በአንድ ሀገር ውስጥ የምንኖር ሕዝቦች ራሳችንን በታማኝነት ፈትሸን በሐሳብ ልዩነቶች ላይ ለመነጋገር መፍቀዳችንን የሚጠይቅ ሂደት እንደመሆኑ፤ በቁጥር የማይተመኑ ረቂቅ የሆኑ ዋጋዎች አሉት። ይህም ፍላጎትን በኃይል ለመተግበር ሕይወትና ንብረት ከሚያወድመው ጦርነት ይልቅ አዋጭ የመግባቢያ መንገድ መሆኑን ያሳያል። የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ዋና ኮሚሽነር መስፍን አርአያ (ፕ/ር) ሰኔ 5 ቀን 2018 ዓ.ም በሰጡት መግለጫ እንዳስታወቁት፤ ሀገራዊ የምክክር ጉባዔው ከሐምሌ 8 ቀን 2018 ዓ.ም ጀምሮ በአዲስ አበባ ከተማ ይካሄዳል። እዚህ ደረጃ ከመደረሱ በፊት በርካታ ተግባራት መከናወናቸውን ኮሚሽኑ በየጊዜው ማሳወቁም ይታወሳል። ሀገራዊ ምክክር በአካታችና አሳታፊ ውይይት ወደ የጋራ መግባባት መድረሻ አትራፊ መንገድ ነው። የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽንም ኃላፊነቱን ለመወጣት ለምክክር በሩን ለሁሉም የማኅበረሰብ ክፍል ክፍት አድርጓል። በዚህም መሠረት ከዳያስፖራው፣ ከፖለቲካ ፓርቲዎች፣ በተለያዩ ክልሎች ታጥቀው ሲንቀሳቀሱ ከነበሩና ሰላምን ከመረጡ ብሎም ከመላው ኢትዮጵያውያን ጋር በሀገራዊ ጉዳዮች ላይ መክሮ፤ አጀንዳዎችንም ተቀብሏል። ኮሚሽኑ የመጨሻው የምክክር ምዕራፍ ላይ እንደሚገኝ የሚገልጹት ዋና ኮሚሽነሩ፤ አካታች የምክክር ጉባዔ ለማካሄድ በማንኛውም ጊዜ ወደ ምክክሩ ለሚመጡ አካላት በሩ ክፍት መሆኑንም አረጋግጠዋል። የኪንታሮት ህመም እንዴት ይከሰታል? እንዳይከሰት መከላከል የሚቻልበት ብልኀትስ አለ? 👉 ሀገራዊ ምክክር ምን ይጠግናል? የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ሥራ በሆነው የመደመር መንግሥት መጽሐፍ ገጽ 384 ላይ እንደተቀመጠው፤ በሀገረ-መንግሥት ዋና ዋና ጉዳዮች ላይ ሕዝብ ተመካክሮ፣ የጋራ መግባባት ላይ ደርሶ፣ የተግባባባቸውን በሕግና በሥርዓት አጽንቶ፤ ያልተግባባባቸውን ለወደፊት ምክክሮች አቆይቶ አልተጓዘም። በዚህ የተነሣ በየጊዜው ቅሬታ፣ ኩርፊያ፣ አብዮት፣ ዐመጽ ይፈጠራል። ነገሮች በተናጠል እየቀረቡ ለፖለቲካ ነጋዴዎች ምቹ ሁኔታ ይመቻቻል። ሁለንተናዊ ዕይታ ይጠፋል። ሀገራዊ ምክክር ይህን የዘመናት ስብራት ይጠግናል። 👉 ሀገሬው ለበለጸገችና ጠንካራ ሀገሩ ምን ይጠበቅበታል? መንግሥት በኢትዮጵያ የሐሳብ ገበያን ባሕል ለማድረግ እየተከተላቸው ካሉ መንገዶች አንዱ ሀገራዊ ምክክር ነው። በመደመር መንግሥት መጽሐፍ (ገጽ 383) ላይ እንደሰፈረው ደግሞ፤ በኢትዮጵያ የሚደረገው ሀገራዊ ምክክር የተለያዩ ሐሳቦች በአንድ መድረክ ቀርበው፤ በምክክርና ውይይት ጎልብተው አሰባሳቢና አስማሚ ሆነው የሚወጡበት መድረክ ነው። ስለሀገር የሚያገባው ሁሉም አካል በመሠረታዊ ጉዳዮች ላይ ሐሳብ አዋጥቶና ተነጋግሮ መግባባት የሚፈጥርበት ምኅዳር መሆኑም ተገልጿል። ስለዚህ ከሐምሌ 8 ቀን 2018 ዓ.ም ጀምሮ ለሚከናወነው ለዚህ ታሪካዊ ሁነት መሳካት ኢትዮጵያውያን ከኮሚሽኑ ጎን በመሆን የሚጠበቅባቸውን እንዲወጡ ኮሚሽኑ ጥሪ አቅርቧል። በሀገራዊ የምክክር ጉባዔው ለመሳተፍ የተመረጡ የማኅበረሰብ ክፍሎች እና የባለ ድርሻ አካላት ወኪሎችም ውጤታማ ጉባዔ ማካሄድ የሚችሉበትን ዝግጅት እንዲያደርጉ አሳስቧል። ሀገራዊ ምክክር በአንድ በኩል፤ አንድነትና ኅብረትን በማጠናከር ልሂቃንና ሕዝብ ለአንድ ከፍ ላለ ዓላማ በአንድ ላይ እንዲቆሙ ያደርጋል። በዚህም ጥረቶች ሁሉ በአንድ አቅጣጫ እንዲፈስሱ ያደርጋል። በሌላ በኩል ፖለቲካዊ መረጋጋትና ሰላምን በመፍጠር የመንግሥት ትኩረት፣ ሀብትና ጊዜ ሳይበታተን ብልጽግናን ለማረጋገጥ ብቻ እንዲውል ያደርጋል (የመደመር መንግሥት መጽሐፍ ገጽ 403)። #እንመካከር! #በምክክር_ከሰፈር_እስከ_ሀገር_የተሻለ_ነገን_እንገንባ! #ኢዜአ #Ethiopian_News_Agency #የኢትዮጵያ_ዜና_አገልግሎት #ኢትዮጵያ_እየመከረች_ነው
ልዩ ዘገባዎች
.png)
በታዳጊው የተሰራችው መኪና
Jun 17, 2026 8139
ለአዳዲስ ፈጠራ የማይታክተው ልጅዓለም ንጉሱ ትውልድና እድገቱ በአማራ ክልል ዋግ ኽምራ ብሔረሰብ አስተዳደር ሰቆጣ ወረዳ ፀመራ ቀበሌ ነው። ከሕጻንነቱ ጀምሮ ፈትቶ መግጠምና አፍርሶ መስራትን እየተለማመደ የመጣው ልጅዓለም፤ ከቤት እስከ ትምህርት ቤት ያልተቋረጠ ፈጠራውን አጠናክሮ ቀጥሏል። ከዚህ ቀደም ለሚማርበት ፀመራ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ከወዳደቁ ቁሶች የተለያዩ ቅርፃ ቅርፆችን በመስራት የፈጠራ አሻራውን አኑሯል። በትምህርትና በፈጠራ ሥራው ገፍቶበት አሁን ላይ የ8ኛ ክፍል ተማሪ የሆነው ልጅዓለም እንጨት ገጣጥሞ መኪና በመስራት ያለውን የጥበብና ፈጠራ ክህሎት አሳይቷል። በታዳጊው የተሰራችውና በፔዳል የምትነዳው መኪና ሁለት ሰዎችን የማያዝ አቅም አላት። በቀጣይ ተጨማሪ ቁሶችን በማቅረብና በተለያየ መንገድ የሚያግዘው ካገኘ መኪናዋ በዲናሞ እንድትንቀሳቀስ ለማድረግ መዘጋጀቱን ተናግሯል። የተሽከርካሪውን አካል የገጣጠመው በአካባቢው አጠራር "እንቋ" የተሰኘ ዛፍ እንጨትን በመጠቀም ሲሆን የተሽከርካሪውን እግር ለማዘጋጀት ደግሞ የዋርካ ዛፍ ተጠቅሟል። በዚህም መሰረት የልጅዓለም መኪና የመብራትና የመሪ ስራዋ ተጠናቆ ሁለት ሰዎችን ጭና መንቀሳቀስ እንደምትችል በተግባር አሳይቷል። "በቀጣይ የሚያግዘኝና የሚደግፈኝ ካገኘሁ በዲናሞ የሚሰራ ተሽከርካሪ ለመስራት ዝግጁ ነኝ" ያለው ጥበበኛው ተማሪ ወደ ፊት ለሀገሬ ብዙ የመፍጠር ህልም አለኝ ብሏል። የፀመራ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ግርማ ጌቴ፤ ከዚህ በፊት ተማሪ ልጅዓለም በትምህርት ቤቱ የተለያዩ የፈጠራ ሥራዎች እንዳሉት አስታውሰው ትምህርቱንም ፈጠራውንም አጠናክሮ መቀጠሉን ገልጸዋል። የፈጠራ ክህሎቱን፣ ተሰጥኦውንና ፍላጎቱን ከ5ኛ ክፍል ጀምሮ ተከታትያለሁ ያሉት መምህሩ የሳይንስ ትምህርቱንና የግል ክህሎቱን ደምሮ ለአዳዲስ ሥራዎች እየተጋ መሆኑን አንስተው፣ የመኪና ፈጠራውም ይህንኑ በተግባር ያሳየበት ነው ብለዋል። የግብዓት አቅርቦት ድጋፍ ከተደረገለት የተሻለና ውጤታማ ሥራ መስራት እንደሚችል ገልጸው ለሚፈጥሩ ወጣቶች በጥሩ ምሳሌነት የሚጠቀስ መሆኑን ተናግረዋል። በእንጨት የተገጣጠመችው መኪና በሁላችንም ድጋፍ የዲናሞ፣ የብረትና ሌሎች አስፈላጊ ቁሶች ከተሟሉላት በታዳጊው ጥበብ የተሻለች መኪና ሆና ልትሰራ ትችላለች ሲለም እምነታቸውን ገልጸዋል።
.png)
በኢትዮጵያ ስንት ዓይነት የአዕዋፍ ዝርያዎች አሉ?
Oct 13, 2025 19449
አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 3/2018 (ኢዜአ)፡- ኢትዮጵያ ለአዕዋፍ ኑሮ ምቹ እና ተስማሚ ሁኔታዎች ካሉባቸው ሀገራት አንዷ ናት። በፈረንጆቹ 2024 እና 2025 የተደረጉ የጥናት ውጤቶች እንዳመላከቱት፤ በኢትዮጵያ ከ881 እስከ 926 የሚደርሱ የአዕዋፍ ዝርያዎች ይገኛሉ። ይህ አሃዝ ነዋሪ እና ፍልሰተኛ የአዕዋፍ ዝርያዎችን እንደሚያካትት በኢትዮጵያ ዱር እንስሣት ጥበቃ ባለሥልጣን የጥበቃ ቦታዎችና የብሔራዊ ፓርኮች ዋርደን ፋንታዬ ነጋሽ ለኢዜአ ገልጸዋል። ኢትዮጵያ ለአዕዋፋት ኑሮ ምቹና አስፈላጊ ከሆኑ ሀገራት መካከል እንደምትመደብም ጠቅሰዋል። 639 ነዋሪዎችን እና 224 ወቅታዊ ፍልሰተኞችን ጨምሮ 926 የአዕዋፍ ዝርያዎች በኢትዮጵያ እንደሚገኙ ባሳለፍነው ነሐሴ ወር ላይ የተደረገ ጥናት ውጤት አመላክቷል ነው ያሉት። ከእነዚህ መካከል በኢትዮጵያ ብቻ የሚገኙት የአዕዋፍ ዝርያዎች ቁጥራቸው ከ18 እስከ 20 እንደሚደርስ ጠቁመዋል። አማካኝ የወፎች ዕድሜ እንደ ዝርያ፣ መጠን እና አካባቢ ስለሚለያይ ለሁሉም ወፎች አንድ አማካይ ዕድሜ አለመኖሩንም አንስተዋል። ትንሽ ዕድሜ የሚኖሩት የድንቢጥ ዝርያዎች መሆናቸውን ጠቅሰው አማካኝ ዕድሜያቸውም ሦስት ዓመት መሆኑን ተናግረዋል። እንደ አልባትሮስ (Albatrosses and Some Parrots) ያሉ ትላልቅ የአዕዋፍ ዝርያዎች እና አንዳንድ በቀቀኖች ለብዙ አሥርተ ዓመታት ሊኖሩ እንደሚችሉ አመላክተዋል። መጠን፣ ዝርያ እና የመኖሪያ አካባቢ በአዕዋፍ የሕይወት ዘመን ላይ ተጽዕኖ እንደሚያሳድሩም አስገንዝበዋል። በዚህም መሠረት ትልልቅ ወፎች ከትንንሽ ወፎች የበለጠ ረጅም ዕድሜ ይኖራሉ ብለዋል። እንደ ዝርያቸው የሚወሰን ቢሆንም አዕዋፋት ከቀዝቃዛ እስከ ሞቃታማ የአየር ንብረት ያላቸው አካባቢዎች ላይ መኖር እንደሚችሉም አንስተዋል። አንድ ተመራጭ የአየር ንብረት የላቸውም፤ አብዛኞቹ የአዕዋፍ ዝርያዎች የተረጋጋ፣ አስተማማኝ የምግብ አቅርቦት ለማግኘት እና ልጆቻቸውን ለመንከባከብ ተስማሚ ሁኔታዎችን የሚቸር የአየር ሁኔታን ይመርጣሉ ነው ያሉት። በአሁኑ ጊዜ በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚታወቁ 11 ሺህ 100 የሚጠጉ የአዕዋፍ ዝርያዎች እንዳሉም ነው ያስረዱት።
በየዓመቱ በሚሊየን የሚቆጠሩ ወፎች በፍልሰት ወደ ኢትዮጵያ ይገባሉ
Oct 11, 2025 12508
በዮሐንስ ደርበው በየዓመቱ በሚሊየን የሚቆጠሩ ፍልሰተኛ ወፎች ወደ ኢትዮጵያ እንደሚገቡ የኢትዮጵያ ዱር እንስሳት ጥበቃ ባለሥልጣን አስታውቋል። የዓለም የስደተኛ ወፎች ቀን በዓለም አቀፍ ደረጃ ለ20ኛ በኢትዮጵያ ደግሞ ለ15ኛ ጊዜ "ምቹ የመኖሪያ ቦታ፤ ለአዕዋፋት አኗኗር ምቹ የሆኑ ከተምች እና ማኅበረሰብ" በሚል መሪ ሐሳብ ዛሬ በመላው ዓለም እየተከበረ ነው። በኢትዮጵያ ዱር እንስሳት ጥበቃ ባለሥልጣን የጥበቃ ቦታዎችና የብሔራዊ ፓርኮች ዋርደን ፋንታዬ ነጋሽ ለኢዜአ እንዳሉት፤ የዓለም የፍልሰተኛ ወፎች ቀን የሚከበረው ስለ ፍልሰተኛ ወፎች ያለ የማኅበረሰብ ግንዛቤን ለማሳደግ እና በእንቅስቃሴያቸው ወቅት ተገቢ ጥበቃ እንዲደረግላቸው ዓለም አቀፍ ትብብርን ለማጎልበት ነው። ለምግብና ለመራባት በይበልጥ ምቹ ሁኔታ በመፈለግ ብሎም ከወቅታዊ ተፈጥሯዊ ሁኔታዎች (ቅዝቃዜና ሙቀት ) ለማምለጥ ወፎች ምቹ ወደሚሉት አካባቢ እንደሚፈልሱ አንስተዋል። በዚህም መሠረት ከአውሮፓ፣ እስያ፣ ከተለያዩ የአፍሪካ እና ባልካን ሀገራት በየዓመቱ በተለያዩ ወቅቶች በሚሊየን የሚቆጠሩ ወፎች በፍልሰት ወደ ኢትዮጵያ እንደሚገቡ ጠቁመዋል። አንዳንድ ፍልሰቶች አጭር መሆናቸውን ገልጸው፤ አኅጉራትን፣ በረሃዎችን እና ውቅያኖሶችን ማቋረጥ የግድ የሚሆንባቸው ረጅም ርቀት የሚሸፍኑ ፍልሰቶች እንዳሉም አስገንዝበዋል። ትክክለኛ ዓመታዊ ቆጠራ ላይ የተመሠረተ አሀዛዊ መረጃ ማግኘት ቢያዳግትም፤ በተለይም በምሥራቅ አፍሪካ ስምጥ ሸለቆ መስመር አማካኝነት በየዓመቱ በርካታ ፍልሰተኛ ወፎች ወደ ኢትዮጵያን ይመጣሉ ብለዋል። በዚህም መሠረት ከ1 ነጥብ 5 ሚሊየን የሚልቁ ፍልሰተኛ ወፎች በኢትዮጵያ በኩል የሚያልፈውን የስምጥ ሸለቆ መስመር ይጠቀማሉ ነው ያሉት። በተጨማሪም 199 ገደማ ዝርያዎች ከአውሮፓና እስያ እንዲሁም 47 ዓይነት ዝርያዎች ከአፍሪካ የተለያዩ ሀገራት በፍልሰት ወደ ኢትዮጵያ እንደሚገቡ እና ከወራት ቆይታ በኋላ ወደተለያዩ አቅጣጫዎች ተመልሰው እንደሚሄዱም አንስተዋል። እንደዝርያቸው ቢወሰንም ከቅዝቃዜ እስከ ሞቃታማ የአየር ንብረት ያላቸውን አካባቢዎች በማካለል የሚኖሩት እነዚህ ፍልሰተኛ ወፎች ቋሚ የመኖሪያ ሥፍራ እና ወጥ የአየር ንብረት የላቸውም ብለዋል። ነገር ግን አብዛኞቹ የወፍ ዝርያዎች ለአስተማማኝ የምግብ አቅርቦትና ልጆቻቸውን ለመንከባከብ ተስማሚ የአየር ንብረት ወዳላቸው አካባቢዎች ርቀው በመሄድ አስቸጋሪ ወቅቶች እስከሚያልፉ ይጠብቃሉ ነው ያሉት።
ባጃጅ ላይ ወድቆ የተገኘው የአደራ ገንዘብ- 82 ሺህ 265 ብር
Mar 5, 2025 18258
በአማራ ክልል ዋግኸምራ አስተዳደር የሰቆጣ ከተማ ነዋሪው ባለባጃጅ ወጣት ሠለሞን ቢምረው ተሳፋሪ ደንበኞቹን ከቦታ ቦታ በማዘዋወር ዕለታዊ ተግባሩን ይከውናል። ዛሬ ማለዳ ታዲያ በሰቆጣ ወረዳ የሰርክ ተግባሩን እያከናወነ ሳለ በድንገት ከአንድ ተሳፋሪ የተረሳ በኬሻ የተቀመጠ ንብረት ባጃጁ ውስጥ ያገኛል። ሰለሞን ቢምረው ማንነቱን ባላወቀው ተሳፋሪ የተረሳው ምንነቱን ያላወቀው በኬሻ የተቋጠረ ንብረት ገንዘብ መሆኑን ያወቀው ከደቂቃዎች በኋላ ነበር። 'ታማኝነት ለራስ ነው' የሚለው ወጣት ሰለሞን፥ ከተሳፋሪ ደንበኛ የተረሳን መጠኑን ያላወቀው ገንዘብ ለመመለስ ተጣደፈ። ተሳፋሪውን በእግር በፈረስ ማፈላለግ ይጀምራል። በሌላ በኩል የሰቆጣ ወረዳ ነዋሪዋ ወይዘር ኃይሌ በአደራ የተረከቡትን በኬሻ የተቋጠረ 82 ሺህ ብር በላይ ገንዘብ ፌርማታ ላይ ከባጃጅ ሲወርዱ መርሳታቸውን ካወቁበት ቅጽበት ጀምሮ በደንጋጤ ድባቴ ውስጥ ገብተዋል። ጉዳያቸውን ለፖሊስ አሳውቀው የአደራ ገንዘባቸውን በይገኛል ተስፋ እና ጭንቀት የባጃጅ አሽከርካሪውን ፍላጋ በየፌርማታው እየኳተኑ ነው። ተሳፋሪ እና አሳ'ፋሪ በየፊናው መፈላለጉን ተያያዙት። በዚህ መሀል የባጃጅ አሽከርክሪው ሰለሞን ቢምረው ወደ ተሳፋሪዋ ወይዘር ኃይሌ ድንገት ከተፍ ይላል። የወይዘሮ ወይዘር ደስታ ወደር አጣ። አሳፋሪው ሰለሞንም እፎይታ ተሰማው። በተለይ የአደራ ገንዘብ መሆኑን ሲረዳ። ባጃጅ አሽከርክሪው ሰለሞን እና ተሳፋሪዋ ወይዘሮ ወይዘር በፖሊስ ፊት ንብረት ተረካከቡ። ወጣቱ ሰለሞን እንደገለጸው የተሳፋሪ ንብረት በመመለሱ ደስተኛ ነው። ለወይዘሮ ወይዘር አደራ ያስረከበችው የገንዘቡ ባለቤት ወይዘሪት ወለለ ንጉስ፤ በሰለሞን ቢምረው ነባይነት(ታማኝነት) እንዳስገረማቸው ይናገራሉ። በዚህ ወቅት ይህን ያህል ገንዘብ አግኝቶ መመለስ በዕውነቱ በነፍስም በስጋም የሚያስመሰገን በጎ ምግባር ነው ስትል አመስግናለች። የሰቆጣ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ ጽህፈት ቤት ኃላፊ ምክትል ኢንስፔክተር ደሳለኝ አባተ ወጣት ሰለሞን ከአሁን ቀደምም ሞባይል ጥለው የሄዱትን ለባለቤቱ በታማኝነት መመለሱን አስታውሰዋል። አሁን ደግሞ በኬሻ የተቋጠረን 82 ሽህ 265 ብር ከግል ይልቅ የህዝብን ጥቅም በማስቀደም ለግለሰቧ በታማኝነት ማስረከቡን አረጋግጠዋል። ይህን መሰል በጎ ምግባር በሁሉም የማህበረሰብ ዘንድ በአርዓያነት ሊወሰድ የሚገባው ነው ሲሉም ጥሪ አቅርበዋል።
በብዛት የታዩ
ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ ታደርጋለች - አምባሳደር ስቴፋን አወር
Jun 17, 2023 97522
አዲስ አበባ ሰኔ 10/2015 (ኢዜአ) ፦ ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ እንደምታደርግ በአገሪቷ የኢትዮጵያ አምባሳደር ስቴፋን አወር ገለጹ። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምትሰጠውን የሰብአዊ ድጋፍ በእጥፍ ማሳደጓንም አመልክተዋል። ጀርመን ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ በፖለቲካው፣ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚ የትብብር መስኮች ያላቸው አጋርነት እየተጠናከረ መምጣቱን አምባሳደር ስቴፋን ለኢዜአ ገልጸዋል። ጀርመን በአቅም ግንባታ፣ በግብርና ምርታማነት እንዲሁም በማህበራዊ ልማትና በመልካም አስተዳደር ዘርፎች ለኢትዮጵያ የምታደርገው የልማት ትብብር ማደጉን አመልክተዋል። ጀርመን በተለይም በልማት ኤጀንሲዋ(ጂ አይ ዜድ) በኩል ለኢንዱስትሪው እድገት ወሳኝ የሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረጓን ጠቅሰዋል። በሌላ በኩል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽንና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሙያዊ ድጋፍ እንዲሁም የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ነው አምባሳደሩ የገለጹት። በኢትዮጵያ ለችግር የተጋለጡ ዜጎችን ለመደገፍ ሰው ተኮር የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለአብነትም የሰብአዊና የመልሶ ማቋቋም ስራዎች ድጋፍ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምታደርገውን የሰብአዊ እርዳታ ወደ 82 ነጥብ 5 ሚሊዮን ዶላር ከፍ በማድረግ በእጥፍ ማሳደጓንና ይሄም "ጀርመን በኢትዮጵያ ከፍተኛ የሰብአዊ ድጋፍ በማድረግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል" ብለዋል። በሌላ በኩል ጀርመንና ኢትዮጵያ በንግድና ኢንቨስትመንት ግንኙነቱን ለማጠናከር የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ጠቅሰው ይህንንም እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የሁለቱን አገራት የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችሉ ለአብነትም በጀርመን የባህል ተቋምና በሌሎችም ኢንስቲትዩት እየተከናወኑ ያሉ ስራዎችን በማሳየነት ጠቅሰዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል የተጀመረው የሰላም ስምምነት ቀጣይነት እንዲኖረው ጀርመን ፍላጎት እንዳላት ገልጸው ለዚህም ድጋፍ እያደረገች ትገኛለች ነው ያሉት አምባሳደር ስቴፋን። የኢትዮጵያ መንግሥት የሽግግር ፍትህ ለማረጋገጥ የጀመረው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን የጠቆሙት አምባሳደሩ ጀርመን ሂደቱ የተሳካ እንዲሆን ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ጀርመን የአፍሪካ ሕብረት እንዲጠናከር በተለይም በአፍሪካ አገራት መካከልም የፖለቲካና ምጣኔ ኃብታዊ ውህደት እንዲረጋገጥ የምታደርገውን ድጋፍ አጠናክራ እንደምትቀጥል ጠቁመዋል። ኢትዮጵያና ጀርመን ግንኙነታቸውን የጀመሩት እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1905 ነው።
በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ
Jun 29, 2023 74311
አዲስ አበባ ሰኔ 22/2015(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ የሀገራቱ ተወካዮች ገለጹ። 'የሩስያ ባህል ቀን በኢትዮጵያ' በሚል መሪ ሃሳብ የሀገሪቱን ባህል የተመለከተ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ የሩስያ ኤምባሲ አዘጋጅነት አዲስ አበባ በሚገኘው የሩስያ የሳይንስና ባህል ማዕከል/ፑሽኪን/ ተካሂዷል። የሩስያን ባህል የሚያስቃኝ የኪነ ሕንጻ ዐውደ ርዕይ በማዕከሉ የተከፈተ ሲሆን በሁለቱ ሀገራት ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶችና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት ተደርጓል። የኢትዮጵያና ሩስያ ታሪካዊ ግንኙነት በርካታ ምዕተ ዓመታትን ቢያስቆጥርም ይፋዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የተጀመረው ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ በዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዘመነ መንግስት እንደሆነ ይነገራል። 125ኛው ዓመቱን ያስቆጠረው የሁለቱ ሀገራት ዘመናትን የተሻገረ ጽኑ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ከፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብሮች ባሻገር ባህላዊና መንፈሳዊ ትስስሮችም እንደጎለበቱ ይወሳል። በኢትዮጵያ የሩስያ አምባሳደር ኢያቭገኒ ተርኪን እንዳሉት ዘመናትን በጽኑ ወዳጅነት የዘለቀው የኢትዮ-ሩስያ ዲፕሎማሲያዊ እና የህዝብ ለህዝብ ትስስር በባህላዊና መንፈሳዊ ቅርርብ ያዳበረ ነው። በሁለቱ ሀገራት መካከል ለዘመናት የዳበሩ ባህላዊ፣ መንፈሳዊ፣ ኪነ ጥበባዊ እና ታሪካዊ ግንኙነቶችና ትብብሮች ወደላቀ ደረጃ ለማሸጋገር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በመጭው ሕዳር ወር ዕውቅ የሩስያ ድምጻዊያንን ያካተተ ባህላዊ የሙዚቃ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስራውን እንደሚያቀርብ ገልጸዋል። ከዚህም በሻጋር የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ሙያተኞች ወደ ሩስያ በመሄድ የኢትዮጵያን ባህል የሚያስተዋውቁብትን ዕድል ለማመቻቸት ፍላጎት እንዳላቸውም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው በበኩላቸው የሁለቱን ወዳጅ አገሮች ባህል ልውውጥ ይበልጥ ለማጎልበት የሚያግዙ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ፑሽኪን ማዕከል ጋር በመተባበር እንደሚዘጋጁ ጠቁመዋል። የኢትዮ-ሩስያ ባህላዊ ትስስር ለማጠናከር በኪነ ሕንጻ፣ በስነ ጥበብ እና በሌሎች ኪነ ጥበብ ዘርፎች ላይ በስፋት እንደሚሰራ አረጋገጠዋል። ኢትዮጵያ ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶቿን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለማስተዋወቅ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን እያከናወነች መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትን የሚዘክር የአርኪኦሎጂና የቨርቹዋል ሪያሊቲ ቋሚ ዐውደ ርዕይ በላሊበላ መከፈቱን ገልጸዋል። ”ላሊበላ በእምነት የታነፀ” በሚል መሪ ሀሳብ የተከፈተው ዐውደ ርዕይ በቀጣይ ሩስያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ሀገራት እና ሰሜን አሜሪካ የመውሰድ ዕቅድ ተይዞ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የሩስያ ዘመናዊ ሥነ-ጽሁፍ አባት የሚሰኘው ዕውቁ ሩስያዊ ባለቅኔ አሌክሳንደር ፑሽኪን 225ኛ ልደት በዓል በቀጣይ ዓመት በድምቀት እንደሚከበር ተገልጿል። በአሌክሳንደር ፑሽኪን ልደት ቀን የተሰየመው የሩስያ ቋንቋ ቀን በቅርቡ በአዲስ አበባ መዘከሩም ይታወሳል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 53863
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት። እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል። የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
ባጃጅ ውስጥ ተረስቶ ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው የባጃጅ አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ነው
Mar 26, 2023 51412
አዲስ አበባ መጋቢት 17/2015 (ኢዜአ)፦ በድሬዳዋ ከተማ በሚያሽከረከረው ባጃጅ ውስጥ ተሳፋሪ ረስቶት ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ይገኛል። መኮንን ግርማ ኑሮውን ለማሸነፍ እና የነገውን ተሰፋ ብሩህ ለማድረግ በባጃጅ አሽከርካሪነት ተቀጥሮ የሚሰራ ወጣት ነው። ወጣቱ መጋቢት 15 ቀን 2015ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ ከምሽቱ 3 ሰዓት ላይ የተለመደ ስራውን እያከናወነ ሳለ የከተማው ነዋሪ የሆኑት አቶ መሐመድ ኡስማን ከሳቢያን ኦርቢት ተብሎ ወደሚጠራው የከተማው ክፍል ለመጓዝ መሳፈራቸውን ተናግሯል። ይህ ከሆነ ከአንድ ሰዓት በኋላ “ስልክ ተደውሎ ባጃጁ ላይ ገንዘብ ወድቆ እንደሆነ እንድመለከት” ተነገረኝ ይላል ወጣቱ አሽከርካሪ መኮንን። በተነገረው መሰረት ወደ ተሳፋሪ ወንበር ላይ ዞሮ ሲመለከት በላስቲክ የተጠቀለለ 150ሺህ ብር በማግኘቱ ወዲያው ወደ ድሬዳዋ ፖሊስ ትራፊክ ዳይሬክቶሬት በማምራት ብሩን ለባለቤቱ መመለሱን ገልጿል። ገንዘቡን ለባለቤቱ መመለሱ እንዳስደሰተው የተናገረው ወጣቱ፤ የራስ ያልሆነ ገንዘብ ለግል መጠቀም የህሊና ቁስል በመሆኑ በራስ ወዝ ብቻ ሀብት ማፍራት እንደሚገባ መናገሩን ከድሬዳዋ ፖሊስ ማህበራዊ ትስስር ገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። ገንዘባቸው የተመለሰላቸው አቶ መሐመድ ኡስማን በበኩላቸው ገንዘባቸው በጠፋ በአንድ ሰዓት ውስጥ የተሳፈሩበትን የባጃጅ የጎን ቁጥር ለትራፊክ ፖሊስ በመናገር በፍጥነት ገንዘባቸው በመገኘቱ መደሠታቸውን ገልጸዋል። አቶ መሐመድ ለድሬዳዋ ትራፊክ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት እና ለወጣት መኮንን ግርማ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የድሬዳዋ ፖሊስ ጠቅላይ መምሪያ አዛዥ ኮሚሽነር ዓለሙ መግራ ስነ-ምግባር ያለው አሽከርካሪ እንዲፈጠር እየሰራን ያለው ስራ ፍሬ እያፈራ መምጣቱን ይህ ትልቅ ማሳያ ነው ብለዋል።
የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አምባሳደር ታዬ አፅቀስላሴ በአልሸባብ ጥቃት በደረሰው ጉዳት የተሰማቸውን ጥልቅ ሃዘን ገለፁ
Feb 14, 2024 37441
አዲስ አበባ፤ የካቲት 6/2016 (ኢዜአ)፦ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አምባሳደር ታዬ አፅቀስላሴ አሸባሪው አልሸባብ ከሰሞኑ በሶማሊያ በፈፀመው የሽብር ጥቃት በደረሰው ጉዳት የተሰማቸውን ሃዘን ገለፁ። አምባሳደር ታዬ ባስተላለፉት የሃዘን መልዕክት በሽብር ቡድኑ ጥቃት ምክኒያት በደረሰው የሰው ህይወት መጥፋት እና አካል ጉዳት ጥልቅ ሃዘን እንደተሰማቸው ገልፀዋል። በኢትዮጵያ መንግስት እና ህዝብ እንዲሁም በራሳቸው ስም የተሰማቸውን ጥልቅ ሃዘን ለሶማሊያ መንግስት እና ህዝብ የገለጹት ሚኒስትሩ ፤ በልምምድ ወቅት ወታደራዊ መኮንኖችን ኢላማ በማድረግ የተፈፀመውን ጥቃት የወንጀል ተግባር ነው ብለዋል። የወንጀል ተግባሩን ኢትዮጵያ በፅኑ እንደምታወግዘውም ባስተላለፉት መልዕክት አስታውቀዋል። ጥቃቱ አልሸባብ የሽብር ቡድን በሶማሊያ እና በክፍለ አህጉሩ ደህንነት አደጋ መደቀኑን በግልፅ ያረጋገጠ መሆኑን በመግለፅ ፥ የአካባቢው ሀገራት በፀረ ሽብር የሚያደርጉትን ትብብር ሊያጠናክሩ እንደሚገባም አመልክተዋል። የሶማሊያን ሰላም እና ደህንነት በጋራ ለማረጋገጥ ኢትዮጵያ ትብብሯን አጠናክራ በቁርጠኛነት እንደምትቀጥልም ባስተላለፉት የሃዘን መልዕክት ማስታወቃቸውን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መረጃ ያመላክታል።
.jpg)
በአዲስ አበባ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ብቻ ይፈጸማል-ባለስልጣኑ
Apr 6, 2023 36989
አዲስ አበባ መጋቢት 28/2015(ኢዜአ)፡ በአዲስ አበባ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ብቻ እንደሚፈጸም የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን ገለጸ። የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ የሚፈፀምበትን የድርጊት መርሐ ግብር በተመለከተ ከባለድርሻ አካላት ጋር ዛሬ በአዲስ አበባ ተወያይቷል። የውይይቱ ዓላማ በመዲናዋ የሚገኙ ሁሉም የነዳጅ ማደያዎችና ኩባንያዎች በአሰራሩ ዙሪያ የጋራ ግንዛቤ እንዲይዙ ለማስቻል መሆኑ ተነግሯል። በዚህ ወቅት የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ወይዘሮ ሳህረላ አብዱላሂ፤ ባለስልጣኑ የነዳጅ ግብይትን በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ ለማድረግ የተለያዩ ስራዎችን ሲሰራ መቆየቱን ተናግረዋል። በዚህም ቀደም ብሎ ከነዳጅ ማደያና አከፋፋይ ኩባንያዎች ጋር ሲሰራ መቆየቱን ገልፀው፤ አሁን ደግሞ ለሙሉ ትግበራው ባለድርሻ አካላትን ያሳተፈ ውይይት ተደርጓል ብለዋል። በአዲስ አበባ የኤሌክትሮኒክስ የክፍያ ስርዓቱ በአማራጭነት ለሙከራ እየተተገበረ መሆኑን ጠቅሰው፤ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት በአስገዳጅ ሁኔታ ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ እንደሚፈጸም ተናግረዋል። በመሆኑም ህብረተሰቡ ማንኛውም የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ብቻ የሚፈጸም መሆኑን ተገንዝቦ ከወዲሁ አስፈላጊውን ዝግጅት ሊያደርግ እንደሚገባ አሳስበዋል። የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ አተገባበር በሀገር አቀፍ ደረጃ ከሀምሌ አንድ ጀምሮ በአስገዳጅነት እንደሚተገበርም ጠቁመዋል። በኢትዮ ቴሌኮም ቺፍ ሞባይል መኒ ኦፊሰር ብሩክ አድሃነ፤ የነዳጅ ግብይትን በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች በማድረግ ረገድ በቴሌ ብር ውጤታማ ስራ ሲሰራ ቆይቷል ብለዋል። ለዚህም ባለፉት ዘጠኝ የሙከራ ወራት በቴሌ ብር ብቻ ከ30 ቢሊዮን ብር በላይ የነዳጅ ግብይት መፈጸሙን አንስተዋል። የነዳጅ ግብይቱን በአግባቡ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ለማከናወን የሚያስችል ዘመናዊ የቴክኖሎጂ መገንባቱንም እንዲሁ። የኢትዮጵያ ነዳጅ ማደያዎች ማኅበር አባል የሆኑት አቶ ሚካኤል ገብረስላሴ እና የማህበሩ የቦርድ አባል አቶ ኤፍሬም ተስፋዬ የነዳጅ ግብይት ስርዓቱ በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ መሆኑ ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ አለው ብለዋል። በተለይ ለነዳጅ አዳዮች ጥሬ ገንዘብ በመቁጠር የሚያባክኑትን ጊዜ ከመቅረፍ አንፃር እንዲሁም በማደያዎች የሚቀመጥ የግብይት ገንዘብ እንዳይኖር በማድረግ የደህንነት ስጋትን እንደሚፈታ ተናግረዋል። በተጨማሪም መንግስት የነዳጅ ምርት ከመነሻው እስከ መድረሻው ያለውን ስርጭት ሂደት መረጃ እንዲኖረው እና ነጋዴዎችም ግብርና ታክስ እንዳያጭበረብሩ በማድረግ ቴክኖሎጂው ትልቅ ሚና አለው ነው ያሉት።
ለላቀ ውጤት - የተማሪ መምህርና ወላጆች ጥምር ጥረት
Mar 27, 2023 36476
በሃብታሙ ገዜ ስልጡን የመንገድ ጠበብቶች በጥንቃቄ የከተማ ውብ ገፅታ አልበሰው ባነጿት ከዚራ አካባቢ የሚገኘው የድሬዳዋ አስተዳደር ምክር ቤት አዳራሽ በሰው ተሞልቷል። የተሰበሰቡት ወጣት ተማሪዎች፣ የድሬደዋ አመራሮች፣ የትምህርት ዘርፍን የሚመሩ አካላትና ወላጆች በፈገግታ ተሞልተዋል። ይበልጥኑ ከወጣቶቹ ገፅታ የሚንፀባረቀው የደስታ ፈገግታ ለአዳራሹ የተለየ ብርሃን ደርቦለታል። የደስታቸው ምንጭ ደግሞ አምና የተፈተኑትን የ12ኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና በላቀ ውጤት አልፈው ሽልማት በመቀበል ላይ መሆናቸው ነው። የአዳራሹን የሽልማት መርሃ ግብር የሚመራው ሰው ድንገት "የዛሬው ልዩ ክስተት ከሚሸለሙት ተማሪዎቻችን መካከል ከ600 በላይ ውጤት በማምጣት ከወንድሞቿ ጋር ሦስት ሆነው ወደ ዩኒቨርሲቲ የሚገቡ የአንድ ቤተሰብ አባላት መገኘታቸው ነው" ሲል ተናገረ። ይሄኔ አዳራሹ በጭብጨባ ተናጋ፤ ሁሉም ተሰብሳቢ በአንድነት ቆሞ ጭብጨባውን አቀለጠው። ለሽልማት ወደ አደባባዩ የመጡት በደስታ ፀዳል የወረዙት የወላጅ ተወካይ እንጂ የድሉ ባለቤት የሆኑት እነዚህ ሦስት ተማሪዎቹ አይደሉም። በአዳራሹ የተሰባሰቡት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከዲር ጁሃርና የካቢኔ አባላት እንዲሁም ተሸላሚዎቹ ተማሪዎች "የዓመቱ የተለየ ክስተት የሆኑትን ተማሪዎች" ለማየት ዓይኖቻቸው ቢባዝንም አልተሳካም። ለምን ካላችሁ ተማሪዎቹ ወደ ተመደቡበት አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመጓዛቸው ነው። የመድረኩ የድምፅ ማጉያ ባለቤትም ሆነ ተሰብሳቢዎቹ የዓመቱ ክስተት የሆኑት ኒያ ሰላሃዲን 602፤ አሊ ሰላሃዲን 556፣ አማን ሰላሃዲን 526 ያመጡት ተማሪዎች መንትዮች መሆናቸውን ቢያውቁ ኖሮ አዳራሹ ሌላ የግርምት ደስታን ባስተናገደ ነበር። ሽልማቱን ያበረከቱት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከዲር ጁሃር ተሸላሚዎች በጥረታቸው በትጋታቸው ባመጡት ውጤት መደሰታቸውን አብስረዋል። አገር በዜጎች አንድነትና መተባበር እንደሚፀናው፤ የተማሪዎች ውጤትም በተማሪዎችና በመምህራን ጥረት ብቻ ሳይሆን በወላጆች ጠንካራ ክትትልና ድጋፍ ጭምር የሚመጣ ነው። "በተለይ ከአንድ ቤተሰብ የበቀሉት ተማሪዎችና የዛሬው ሽልማት እና ውጤት ያስተማረን ይህንኑ ነው" ብለዋል ከንቲባው። በዚህ አደራሽ ውስጥ የሁሉም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ርዕሰነ-መምህራን ታድመዋል። እንደ ድሬደዋ አስተዳደር ከተፈተኑት ከ3 ሺህ 700 በላይ ተማሪዎች መካከል በቀጥታ ያለፉት 250 ተማሪዎች ብቻ ናቸው። ለመጣው ውጤት ተሞጋሹም ተወቃሹም የዘርፉ አመራሮች፣ ተማሪዎች፣ መምህራንና ወላጆች ናቸው። የድሬዳዋ አስተዳደር ትምህርት ቢሮ ኃላፊ ወይዘሮ ሙሉካ መሐመድ "ለመጣው ዝቅተኛ ውጤት በትምህርት ዘርፍ ውስጥ ያለነው በሙሉ ተጠያቂዎች ነን" ብለዋል። ኃላፊዋ ሌላውም ከዚህ ትምህርት መውሰድ እንዳለበት ነው የገለጹት። እንደ አስተዳደሩም የትምህርት አመራሮች፣ ርዕሳነ መምህራን፣ መምህራንና ወላጆች ያካተተ ኮሚቴ ተዋቅሮ የተሻለ ውጤት ለማምጣት የተቀናጀ እንቅስቃሴ መጀመሩን አውስተዋል። በመንግስት የ12ተኛ ክፍል መልቀቂያ ብሔራዊ ፈተናን ከኩረጃ ነፃ ለማድረግ የተወሰደው እርምጃ ተማሪዎች በጥረታቸውና በብቃታቸው የልፋታቸውን ውጤት እንዲያገኙ ያስቻለ ነው። የፈተና አሰጣጡና ውጤቱ እንደአገር ያለንበትን አዘቀት አስተምሮ ለትምህርት ጥራት መረጋገጥ፤ ብቁና በራስ የሚተማመን ዜጋ ለማዋለድም ጥርጊያ መንገድ ሆኖ አልፏል ማለት ይቻላል። መንግስት የትምህርት ጥራትን ከታችኛው እርከን ጀምሮ ለማረጋገጥም በዘርፉ ሙሁራን ጥልቅ ጥናት ላይ ተመስርቶ ያዘጋጀውን የትምህርት ፍኖተ ካርታ መሠረት ያደረገ ስርዓተ ትምህርት ቀርጾ ዘንድሮ እስከ 8ተኛ ክፍል ተግባራዊ አድርጓል። ለመማር ማስተማሩ መጻህፍት ተዘጋጅተው ለመምህራን ስልጠና በመስጠትም ተግባራዊ እየተደረገ ይገኛል። በሚቀጥለው ዓመትም በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ለመጀመር ዝግጅት እየተደረገ ነው። በሽልማት ሥነስርዓቱ ላይ እንደታየው ለተማሪዎች ውጤት ማማር የወላጆች ሚና የጎላ ነው። ወላጆች ተገቢውን ድጋፍ እና ጥብቅ ክትትል ካደረጉ የሚፈልገው ለውጥና ውጤት ማምጣት ይቻላል። ወይዘሮ ሙሉካ በአትኩሮት ከገለጹት ሃሶቦች መካከል ዋናዎቹን ሰበዞች መዝዤ፤ "ተጠያቂዎቹ እኛው ነን" የሚለውን ሃሳብ አንግቤ ለድሬዳዋና ለአገር ከፍ ሲል ለዓለም ህዝብ ጭምር በየዘርፉ ታላላቅ ሙሁራን ወደ አፈሩት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች አመራሁ። ድንገት ሃሳቤን ቀለበስኩት። መነሻዬ የወላጆች ኃላፊነት እና ድጋፍ መሆኑን መርሳት ዞሮ ዞሮ የምፅፈው መዳረሻ መርሳት ይሆንብኛል ብዬ ነው። እናም ወደ ሦስቱዎቹ፤ የዓመቱ ክስተቶች አባት አመራሁ። ድሬዳዋን ለሁለት እኩሌታ የሚከፍላትን የደቻቱን ድልድይ ተሻግሬ ወደአንድ የግል የሕክምና አገልግሎት መስጫ ሆስፒታል ገባሁ። አምሮ በተሰናዳው ሆስፒታል ውስጥ ሙያዊ ኃላፊነታቸው እየተወጡ አገኘኋቸው፤ የማህፀንና የፅንስ ስፔሻሊስት ዶክተር ሰላሃዲን ዩሱፍን። የውጤታማ ተማሪዎቹ ወላጅ ናቸው፤ በ1970 ዎቹ ወደ ከፍተኛ የትምህርት ተቋም መዝለቅ በመርፌ ቀዳዳ የመሹለክ ያህል በሚቆጠርበት ዘመን በከፍተኛ ማዕረግ አልፈው በቀሰሙት ዕውቀትና ጥበብ የሰዎችን ሕይወት እየታደጉ ይገኛሉ። ዶክተር ሰላሃዲን ለትምህርት ጥራት መውደቅ ወደ ዩኒቨርሲቲ በስርቆትና ኩረጃ የመግባት ዝንባሌዎች እንደሆኑና ይሄም ሁሌም የሚያንገበግባቸው ጉዳይ መሆኑን አጫወቱኝ። መንግስት በተለይ የትምህርት ሚኒስትሩ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ እና ባልደረቦቻቸው በሁለተኛ ደረጃ የፈተና አሰጣጥ ላይ የወሰዱት እርምጃ አስደስቷቸዋል። "በተለይ ተማሪዎች በትምህርት ቤት ከሚያሳልፉት ጊዜ በበለጠ ከወላጆቻቸው ጋር ያላቸው ጊዜ ይበልጣል። ከሁሉም ነገር በላይ ለትምህርት ትኩረት ማድረጋቸውን መከታተልና መደገፍ የኛ ፋንታ ነው፤ አንዴ መስመር ከያዙ የሚመልሳቸው ችግር አይኖርም" ይላሉ። ሦስቱ ልጆቻቸውን በዚህ መንገድ በመደገፍ እና ከትምህርት ቤታቸው ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ አስችለዋል። 604 ያመጣችው ስኮላርሽፕ ሺፕ አግኝታ ወደ ውጭ ሄዳለች፤ ሁለቱ ደግሞ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ትምህርታቸውን እየተከታተሉ ናቸው። "ለልጆቼ የፈለጉትን የማድረግ አቅም ቢኖረኝም ያለትምህርት የሚፈጠር አንዳች ነገር እንደሌለ ገብቷቸው ለውጤት በቅተዋል" ይላሉ ዶክተር ሰላሃዲን። ብዙ የመስራት እንጂ ብዙ የመናገር ዝንባሌ የማይታይባቸው እኚህ የታታሪዎች አባት ለትምህርት ጥራት መረጋገጥ እና ውጤታማ ተማሪዎችን ለማፍራት በሚደረግ ጥረት የወላጆች ክትትልና ድጋፍ ወሳኝ መሆኑን ነው በአፅንኦት ያሳሰቡት። "የሽልማቱ መርሃ ግብር ወደሌላ አካባቢ በሄድኩበት አጋጣሚ በመካሄዱ ሳልገኝ ቀረሁ፤ በጣም የቆጨኝና ቅር ያለኝ ዕለት ሆኖ አልፏል" ብለዋል። እሳቸውን ጨምሮ አንቱ የተሰኙ ሙሁራን ያፈራው የድሬዳዋ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ፍቃዱ ሰንበቶ፤ የማርያም ሰፈር አንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ኢጀታ መኮንን ካለፈው ክፍተት በመማር ዘንድሮ የተሻለ ውጤት እንዲመጣ የተማሪዎች አመለካከት ላይ ለውጥ እና እችላለሁ የሚል መርህ የማስረጽ ሥራ ተሰርቷል ብለውኛል። ለውጤቱ ቀዳሚ ባለቤት ተማሪዎች ቢሆኑም ከወላጆቻቸው ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የተለያዩ የማካካሻና ለፈተና ዝግጁ የሚያደርጉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆናቸውን ነው ርዕሳነ መምህራኑ የገለጹት። ቅኝቴን በመቀጠል ሽቅብ ወደ ሳብያን ሁለተኛ እና የመሰናዶ ትምህርት ቤት አመራሁ። ይህ ትምህርት ቤት በከተማዋ ካሉት ትምህርት ቤቶች በውጤታማነት እና በብዛት ተማሪዎችን ወደ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በማሳለፍ ረገድ ወደር አልነበረውም፤ ባለፉት ዓመታት። ከተመሠረተ 22 ዓመታትን ያስቆጠረው ይህ ትምህርት ቤት በምክትል ርዕሰ መምህርነት የሚመሩት አቶ በፍቃዱ ወልደሰማያትን አገኘኋቸው። ትምህርት ቤት በ2014 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና ካስፈተናቸው ከ800 በላይ ተማሪዎች መካከል ያለፉት 20 ናቸው። የመጣው ውጤት ያለንበትን ደረጃ ፍንትው አድጎ ያሳየን መሆኑን ተከትሎ መሠረታዊ የሆኑት ችግሮች በጋራ ተነቅሰው ለመጪው ጊዜ የተሻለ ውጤት ለማምጣት የጋራ ኮሚቴ ተዋቅሮ ወደ ሥራ ተገብቷል። አቶ በፍቃዱ እንዳሉት ከድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ ጋር የጋራ የመግባቢያ ሰነድ በመፈራረም ትምህርት ቤቱን ሞዴል ትምህርት ቤት ለማድረግ እየተሰራ ሲሆን ለዘንድሮው ተፈታኞች ልዩ የማጠናከሪያ ትምህርት እየተሰጠ ነው። እነዚህን ሥራዎች የተማሪ፣ መምህርና ወላጅ ህብረት በቅርበት እንዲከታተል ተደርጓል። ለተማሪዎች ውጤት ማማር የወላጆች የቅርብ ክትትልና ደጋፍ መሠረታዊ ጉዳይ ነው የሚሉት አቶ በፍቃዱ፣ ለዚህ ጉዳይ ትምህርት ቤቱ ልዩ ትኩረት እንደሚሰጠው ነው የገለጹት። "በተለይ ወላጆች በትምህርት ውጤታማነት ላይ ሚናቸውን እንዲወጡ ልክ እንደ ዶክተር ሰላሃዲን አይነት ቤተሰቦች ተሞክሮ የማስፋት ሥራ ለመስራት ትምህርት ቤቱ አቅጣጫ አስቀምጧል" ብለዋል። "ፍቃደኛ ከሆኑ የመጀመሪያው እንግዳችን ዶክተር ሰላሃዲን በማድረግ ለወላጆች ህብረት ተሞክሮን እንዲያካፍሉ እናደርጋለን " ብለዋል። በድሬዳዋ ታሪክ ከፍ ሲልም እንደ አገር በ12ተኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና ከ1990 ዎቹ ዘመን ጀምሮ እንዲህ አይነት ዝቅተኛ ውጤት አለመምጣቱን የሚገልጹት ደግሞ የትምህርት ቤቱ አንጋፋ መምህር እዮብ ረታ ናቸው። የፊዚክስ መምህሩ እንደሚሉት የአምናው ክፍተት በሰከነ መንፈስ ታይቶ ዘንድሮ የተሻለ ሥራ ለመስራት መምህራን በጥሩ መንፈስ ጉዞ ጀምረዋል። ወላጆችም ልጆቻቸውን ትምህርት ቤት መላክ ብቻ ሳይሆን የዕለት ተዕለት ክትትልና ድጋፍ ማድረግ እንደሚጠበቅባቸው ነው የገለጹት። "የተማሪዎች የትምህርት ቤት ቆይታ ለሰዓታት ብቻ የተወሰነ መሆኑን በመረዳት ወላጆች በስነ ምግባር የታነፀ በራስ የሚተማመን ዜጋ ለማፍራት የተጀመረውን ጉዞ መደገፍ አለባቸው" በትምህርት ቤቱ የዘንድሮው የ12ተኛ ክፍል ተፈታኝ ተማሪ ረደኤት ገነሙ በበኩሏ "እንደአገር በዩኒቨርሲቲዎች የተጀመረው የፈተና አሰጣጥ ኩረጃን የሚጠየፍ በራሱ ጥረት ውጤት ለማምጣት የሚተጋ ትውልድ ለመፍጠር ያግዛል" ብላለች። በትምህርት ቤቱ የተጀመረው ልዩ ዕገዛ መጠናከርና መቀጠል እንዳለበት የምትገልጸው ተማሪ ረድኤት ወላጆቿ ተገቢውን ድጋፍ ከማድረግ በተጨማሪ ከመምህራን ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የልጆቻቸውን ትምህርት ሊከታተሉ እንደሚገባ አውግታኛለች። እኔም ሆንኩ የዘንድሮ ተፈታኞች ትምህርት ቤታችንንና ድሬዳዋን በውጤት ለማስጠራት ጠንክረን እያጠናን ነው ብላለች። ከገጠር ከተማ ተጉዞ የሚማረው የድሬዳዋ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የዘንድሮ ተፈታኝ ተማሪ አላሙዲን አልይ በበኩሉ፤ መንግሥት የፈተና ኩረጃን ለማስቀረት የጀመረውን ተግባር ይበልጥ ማጠናከር እንዳለበት ነው የገለፀው። "የዘንድሮ የመምህራን ድጋፍ የተለየ ነው፤ እኛም ልዩ የጥናት ጊዜ እንዲጀመር ጫና እየፈጠርን ነው፤ ወላጆቼም በአቅማቸው እየደገፉኝ በመሆኑ ቀሪው ሥራ የኔ ጥረትና ብርታት ይሆናል፤ ልፋቴ ውጤት እንዲያስገኝ የስርቆትና የኩረጃ ሂደት መወገድ አለበት" ብሏል ተማሪ አላሙዲን። ከሳብያን ሁለተኛ ደረጃና መሰናዶ ትምህርት ቤት ግቢ ለቅቄ ስወጣ ዶክተር ሰላሃዲን ዩሱፍ ያሉኝ ትዝ አለኝ። "ለተሞክሮ የሚሆን ነገር እኔ ጋር ካለ ያለችኝን ጊዜ አብቃቅቼ ለዘንድሮው ተፈታኞች ሃሳቤን ለማካፈል ዝግጁ ነኝ" ያሉኝ በአዕምሮዬ ደጋግሞ እያቃጨለብኝ ጉዞዬን ቀጠልኩ። ለመውጫ ያህል፤ በድሬዳዋ አስተዳደር ዘንድሮ በመንግሥት እና በግል 22 ትምህርት ቤቶች ከ5 ሺህ በላይ ተፈታኞች በትምህርት ገበታ ላይ ናቸው። እነዚህ ተፈታኞች በራሳቸው ጥረት የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ በየአቅጣጫው የተቀናጀ ድጋፍ የማድረግ ጅምር ተግባራት ተስተውለዋል፤ ይሄ በቀጣይም ተጠናክሮ መቀጠል አለበት። ይህን ዙሪያመለስ ድጋፍ በማጠናከር ተማሪዎቹን ለውጤት ማብቃት በሁሉም ዘንድ ለአፍታ መዘንጋት የለበትም። መድረሻውን ለማሳመር መነሻውን አድምቶ ማበጃጀት ግድ እንደሚልም እንዲሁ።
በልጆቿ የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነትን ሳትራብ ዘመናትን የተሻገረች-ኢትዮጵያ
Mar 1, 2023 35531
በቀደሰ ተክሌ (ሚዛን አማን ኢዜአ) ነፃነት የሰው ልጅ ከፈጣሪ ከተቸሩት ፀጋዎች አንዱና ዋነኛው ነው፤ በራስ ፈቃድ መወሰን፣ በራስ መሻት መከወንና በራስ ማንነት መኖር የሰው ልጅ የነፃነት አብነቶች ናቸው። ፈጣሪ ይህን ፀጋ የቸረው ያለ አንዳች ቅድመ ሁኔታ ነው። ይሁን እንጂ ይህን ከፈጣሪ የተቸረውን ነፃነት በራሱ በወገኑ የመነጠቅ ዕጣ ፈንታ መግጠሙ አልቀረም፤ ነፃነቱን በራሱ ወገን እየተነጠቀ በራስ ፈቃድ መወሰን የማይችል እንዲሆን ተደረገ። ጥቁር ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን በነጮች ዘንድ የባርነት ግብር ተሰጣቸው። ቅኝ መግዛት ለእነሱ የኃያልነት መገለጫ አድርገው መረጡ። በዚህም አፍሪካን ተቀራምተው የራሳቸው አደረጉ። ያኔ ቅኝ ግዛት አስተዳደር ዘመናቸው በራስ እምነት መቆም፣ በራስ ባህል፣ ወግና ማንነት መኖር አይታሰብም። የሰው ልጅ ከቆዳ ቀለም ልዩነት በስተቀር በራሱ አምሳል ለተፈጠረው ሰው ተገዥ ይሆን ዘንድ አውሮፓውያን ከእኛ ውጭ ሰው ብለው በግዞት የያዟቸውን አገሮች ዜጎች የስቃይና የመከራ ህይወት እንዲያሳልፉ ፈረዱ። ከባዱን የባርነት ቅንበር በጫንቃቸው ላይ ጫኑ። ማንነታቸውን አስረስተው ያሻቸውን አደረጉ። የቅኝ አገዛዝ ገፈት ቀማሽ እንድትሆን ፅዋ የደረሳት የጥቁሮች ፈርጥ ኢትዮጵያ ግን እንዲህ በቀላሉ ለቅኝ ገዥዎች እጅ አልሰጠችም። ሰውን በሰውነቱ ብቻ የምታከብረው ኢትዮጵያ የልጆቿ ነፃነት በማንም ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ አልፈቀደችም።ኢትዮጵያን አፅንቶ ያቆማት በመከባበርና በአብሮነት ላይ የታነፀ ባህል፣ እሴት፣ ወግና ሥርዓት በባዕዳን እጅ ወድቆ ከሚከስም ''እኛ እንቅደም'' የሚል ጠንካራ የሀገር ፍቅርና ወኔ በአበራኮቿ ክፋይ ልብ ውስጥ እንደ አቶን እሳት ተንቀለቀለ። በፈጣሪያቸው እንጂ በምድራዊ ኃይል የሚመኩ አይደሉምና ቅኝ ሊገዛቸው የመጣን የውጭ ወራሪ ኃይል በጀግንነት ታግለው የኢትዮጵያን አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅና ለማስከበር በአንድ ልብ ወስነው ቀፎው እንደተነካበት ንብ ወደ አውደ ገባሩ ተመሙ። ኢትዮጵያዊ አንድነትን ኃይል፤ ወኔና ሞራልን ትጥቃቸው አድርገው በዓድዋ ተራራ እስከ አፍንጫው ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀውን የኢጣሊያ ጦር ገጠመ። ደረታቸውን ለጥይት ሰጥተው ተፋለሙ፣ ደማቸውን አፍሰው፣ አጥንታቸውን ከስክሰው ለእኛ ለልጆቻቸው ነፃነትን አወረሱ፤ ለምንምና ለማንም የማይበገረው ኢትዮጵያዊ አንድነትን ትጥቅና ስንቃቸው ያደረጉትን የኢትዮጵያውያንን ከብረት የጠነከረ ክንድ መቋቋም የተሳነው ወራሪ የኢጣሊያ ኃይል ገሚሱ የጎራዴ እራት ሲሆን፤ ቀሪው ቁስለኛና ምርኮኛ ሆነ፤ ሌላው ደግሞ እግሬ አውጣኝ ብሎ ህይወቱን ለማትረፍ እግሩ ወደመራው ፈረጠጠ። ጅግኖች አባቶቻችን ደማቸውን አፍሰው፣ አጠንታቸውን ከሰክሰው የኢትዮጵያ ክብርና ሉዓላዊነት አስጠብቀውና አስከብረው የፈጣሪ ልዩ ፀጋ የሆነውን "ነፃነት" ለዛሬው ትውልድ አስረከቡ። ኢትዮጵያም በትውልድ ቅበብሎሽ ሉዓላዊነቷምን አፅንታ የቆመች ነፃ አገር ሆና ቀጠለች። በዘመኑ የነበረውን ጥቁር ነጭን ማሸነፍ አይችልም የሚለውን አስተሳሰብ በሀገር ፍቅርና ወኔ ወራሪውን የፋሽሽት ኢጣሊያ ኃይል በጦር በጎራዴ አርበድብደው ድል በመንሳት ጥቁር ነጭን ማሸነፍ እንደሚች በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ለነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተግባር አረጋገጡ። በደማቸው ዘመን ተሻጋሪ ደማቅ የአርነት የታሪክ ድርሳን ጻፋ። በዘመን ጅረት የማይወይብ ታሪክ የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በዓድዋ ተራሮች ላይ ተጻፈ። ኢትዮጵያ በልጆቿ አንድነትና የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነት ሳትራብ ዘመናትን ተሻገረች። የነፃነት ዓርማ ሆና ለአፍሪካውያን ታየች። የዓድዋ ድል በቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ይሰቃዩ የነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን የአርነት ትግል አድርገው የግፍ፣ የስቃይና የመከራ ቀንበርን ከጫንቃቸው ላይ አሽቀንጥረው እንዲጥሉ የፃነት ተምሳሌት ሆነ። በኢትዮጵያ የተለኮሰውን የነፃነት ችቦን አቀጣጥለው ብርቱ የአርነት ተጋድሎ አደረጉ፤ በዓድዋ ድል ከቅኝ ገዥዎች መዳፍ አፈተለኩ። የጥቁር ጭቁን ህዝቦች ነፃነት በዓድዋ የድል ገድል ለዓለም ታወጀ። አፍሪካውያን በራሳቸው ቋንቋ በነፃነት መናገር፣ በራሳቸው ባህል፣ወግና ሥርዓት እንዲሁም በራሳቸው መሪ ወደ ሚተዳደሩበት ምዕራፍ ተሸጋገሩ።የዓድዋ ድል ነገሮች አልጋ በአልጋ ሆነው በቀላሉ የተገኘ አይደለም። ኢትዮጵያውያውያ ለሀገራቸው ባላቸው ቀናሂነትና ከብረት በጠነከረ አንድነትና በጀግንነት ተጋድሎ ተጋምዶ በተደረገ እልህ አስጨራሽ ትግል እንጂ። የዓድዋ ድል ዛሬም ወደ ጀመርነው የልማት፣የዕድገትና የብልፅግና ማማ ላይ የሚያደርሰን መሰላል ነው። ይህ የሚሆነው ግን የአንድነት ኃይል ከጀግንነት ወኔ ሳይነጣጠል ፀንቶ ሲቆይ ብቻ መሆኑ እሙን ነው። ቀደምት አባቶቻቸን የዓድዋ ከፍታን በክብር መቆናጠጥ የቻሉት ዘር እየቆጠሩ ሳይሆን በኢትዮጵያዊ አብሮነትና አንድነት ተጋምደውና ተሰናስለው ነው። ያላቸውን የአንድነት ኃይል ተጠቅመው ድልን ተጎናጸፉ። በየዓመቱ ዓድዋን መዘከር ራስን ''እኔስ ምን ማድረግ እችላለሁ?'' በሚል እሳቤ ከሆነ ዓድዋ ህያው ነው፤ ወደ አለምነው የስኬትና የብልፅግና ከፍታ ላይ የአንድነታችን ኃይሉ እንደሚያደርሰን እሙን ነው። እንደ ቀደምት አባቶቻችን በተጋመደ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን በማጠናከር በኢኮኖሚው፣ ማኅበራዊ፣ በፖለቲካው ያሉ ፈተናዎችን በሀሳብ ልዕልና በማሸነፍ ለሌላ ድል መትጋት አለብን። አንድነታችንን በማፅናት በኅብረት ለኢትዮጵያ ከፍታ መትጋት ከሁላችንም ይጠበቃል።"ድር ቢያብር አንበሳ ያስር" እንዲ ሀገራዊ ብሂሉ ከተባበርን የማናልፈው ፈተና አይኖርም። አንዴ በጦርነት ሌላ ጊዜ በድርቅና በሌሎች መንስኤዎች ያጋጠሙንን ተግዳሮቶች በአብሮነት ተጋፍጠን ድል እያደረግን መጥተናል። ፈተና ሁሌም ይኖራል፤ ማሸነፍና መሸነፍ ግን በእኛ ፅናትና ጥንካሬ ይወሰናል። ለወደፊትም የሚያጋጥመንን ፈተና አንድነታችንን አፅንተን ኅብረታችን ለሀገራችን ልማት፣ ዕድገትና ብልፅግና በማዋል በርካታ ዓድዋዎችን እንሰራለን። የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያ አልፎ ለመላው ጥቁር ጭቁን ህዝቦች የኩራት ምንጭ የነፃነት ዓርማ ነው። የዓድዋን ታሪክ መጠበቅና መደጋገም የእኛ የኢትዮጵያውን ኃላፊነትና ግዴታ ነው። ልዩነትን መስበክ ከኢትዮጵያዊ ከፍታ መሸራተት ነው። እኛነትን ረስቶ እኔ ማለት የዓድዋን ታሪክ መሸጥ ነው። ኢትዮጵያውያን አንድ ሆነን እንጂ ተከፋፍለን የሰራነው ታሪክ የለም። የትናንት መልካም ስምና ዝና ከዘመኑ ጋር አብሮ ከፍ ከፍ እያለ አብቦ ማፍራት እንጂ፤ በልዩነት አስተሳሰብና አመለካከት ሊኮሰምን አይገባም። የኢትዮጵያውያን የአንድነትና የሉዓላዊነት መገለጫ፣ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌ-ዓድዋ ለዘላለም በክብር ሲዘከር ይኖራል‼
በብዛት የታዩ
ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ ታደርጋለች - አምባሳደር ስቴፋን አወር
Jun 17, 2023 97522
አዲስ አበባ ሰኔ 10/2015 (ኢዜአ) ፦ ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ እንደምታደርግ በአገሪቷ የኢትዮጵያ አምባሳደር ስቴፋን አወር ገለጹ። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምትሰጠውን የሰብአዊ ድጋፍ በእጥፍ ማሳደጓንም አመልክተዋል። ጀርመን ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ በፖለቲካው፣ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚ የትብብር መስኮች ያላቸው አጋርነት እየተጠናከረ መምጣቱን አምባሳደር ስቴፋን ለኢዜአ ገልጸዋል። ጀርመን በአቅም ግንባታ፣ በግብርና ምርታማነት እንዲሁም በማህበራዊ ልማትና በመልካም አስተዳደር ዘርፎች ለኢትዮጵያ የምታደርገው የልማት ትብብር ማደጉን አመልክተዋል። ጀርመን በተለይም በልማት ኤጀንሲዋ(ጂ አይ ዜድ) በኩል ለኢንዱስትሪው እድገት ወሳኝ የሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረጓን ጠቅሰዋል። በሌላ በኩል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽንና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሙያዊ ድጋፍ እንዲሁም የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ነው አምባሳደሩ የገለጹት። በኢትዮጵያ ለችግር የተጋለጡ ዜጎችን ለመደገፍ ሰው ተኮር የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለአብነትም የሰብአዊና የመልሶ ማቋቋም ስራዎች ድጋፍ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምታደርገውን የሰብአዊ እርዳታ ወደ 82 ነጥብ 5 ሚሊዮን ዶላር ከፍ በማድረግ በእጥፍ ማሳደጓንና ይሄም "ጀርመን በኢትዮጵያ ከፍተኛ የሰብአዊ ድጋፍ በማድረግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል" ብለዋል። በሌላ በኩል ጀርመንና ኢትዮጵያ በንግድና ኢንቨስትመንት ግንኙነቱን ለማጠናከር የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ጠቅሰው ይህንንም እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የሁለቱን አገራት የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችሉ ለአብነትም በጀርመን የባህል ተቋምና በሌሎችም ኢንስቲትዩት እየተከናወኑ ያሉ ስራዎችን በማሳየነት ጠቅሰዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል የተጀመረው የሰላም ስምምነት ቀጣይነት እንዲኖረው ጀርመን ፍላጎት እንዳላት ገልጸው ለዚህም ድጋፍ እያደረገች ትገኛለች ነው ያሉት አምባሳደር ስቴፋን። የኢትዮጵያ መንግሥት የሽግግር ፍትህ ለማረጋገጥ የጀመረው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን የጠቆሙት አምባሳደሩ ጀርመን ሂደቱ የተሳካ እንዲሆን ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ጀርመን የአፍሪካ ሕብረት እንዲጠናከር በተለይም በአፍሪካ አገራት መካከልም የፖለቲካና ምጣኔ ኃብታዊ ውህደት እንዲረጋገጥ የምታደርገውን ድጋፍ አጠናክራ እንደምትቀጥል ጠቁመዋል። ኢትዮጵያና ጀርመን ግንኙነታቸውን የጀመሩት እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1905 ነው።
በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ
Jun 29, 2023 74311
አዲስ አበባ ሰኔ 22/2015(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ የሀገራቱ ተወካዮች ገለጹ። 'የሩስያ ባህል ቀን በኢትዮጵያ' በሚል መሪ ሃሳብ የሀገሪቱን ባህል የተመለከተ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ የሩስያ ኤምባሲ አዘጋጅነት አዲስ አበባ በሚገኘው የሩስያ የሳይንስና ባህል ማዕከል/ፑሽኪን/ ተካሂዷል። የሩስያን ባህል የሚያስቃኝ የኪነ ሕንጻ ዐውደ ርዕይ በማዕከሉ የተከፈተ ሲሆን በሁለቱ ሀገራት ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶችና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት ተደርጓል። የኢትዮጵያና ሩስያ ታሪካዊ ግንኙነት በርካታ ምዕተ ዓመታትን ቢያስቆጥርም ይፋዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የተጀመረው ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ በዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዘመነ መንግስት እንደሆነ ይነገራል። 125ኛው ዓመቱን ያስቆጠረው የሁለቱ ሀገራት ዘመናትን የተሻገረ ጽኑ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ከፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብሮች ባሻገር ባህላዊና መንፈሳዊ ትስስሮችም እንደጎለበቱ ይወሳል። በኢትዮጵያ የሩስያ አምባሳደር ኢያቭገኒ ተርኪን እንዳሉት ዘመናትን በጽኑ ወዳጅነት የዘለቀው የኢትዮ-ሩስያ ዲፕሎማሲያዊ እና የህዝብ ለህዝብ ትስስር በባህላዊና መንፈሳዊ ቅርርብ ያዳበረ ነው። በሁለቱ ሀገራት መካከል ለዘመናት የዳበሩ ባህላዊ፣ መንፈሳዊ፣ ኪነ ጥበባዊ እና ታሪካዊ ግንኙነቶችና ትብብሮች ወደላቀ ደረጃ ለማሸጋገር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በመጭው ሕዳር ወር ዕውቅ የሩስያ ድምጻዊያንን ያካተተ ባህላዊ የሙዚቃ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስራውን እንደሚያቀርብ ገልጸዋል። ከዚህም በሻጋር የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ሙያተኞች ወደ ሩስያ በመሄድ የኢትዮጵያን ባህል የሚያስተዋውቁብትን ዕድል ለማመቻቸት ፍላጎት እንዳላቸውም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው በበኩላቸው የሁለቱን ወዳጅ አገሮች ባህል ልውውጥ ይበልጥ ለማጎልበት የሚያግዙ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ፑሽኪን ማዕከል ጋር በመተባበር እንደሚዘጋጁ ጠቁመዋል። የኢትዮ-ሩስያ ባህላዊ ትስስር ለማጠናከር በኪነ ሕንጻ፣ በስነ ጥበብ እና በሌሎች ኪነ ጥበብ ዘርፎች ላይ በስፋት እንደሚሰራ አረጋገጠዋል። ኢትዮጵያ ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶቿን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለማስተዋወቅ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን እያከናወነች መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትን የሚዘክር የአርኪኦሎጂና የቨርቹዋል ሪያሊቲ ቋሚ ዐውደ ርዕይ በላሊበላ መከፈቱን ገልጸዋል። ”ላሊበላ በእምነት የታነፀ” በሚል መሪ ሀሳብ የተከፈተው ዐውደ ርዕይ በቀጣይ ሩስያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ሀገራት እና ሰሜን አሜሪካ የመውሰድ ዕቅድ ተይዞ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የሩስያ ዘመናዊ ሥነ-ጽሁፍ አባት የሚሰኘው ዕውቁ ሩስያዊ ባለቅኔ አሌክሳንደር ፑሽኪን 225ኛ ልደት በዓል በቀጣይ ዓመት በድምቀት እንደሚከበር ተገልጿል። በአሌክሳንደር ፑሽኪን ልደት ቀን የተሰየመው የሩስያ ቋንቋ ቀን በቅርቡ በአዲስ አበባ መዘከሩም ይታወሳል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 53863
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት። እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል። የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
ባጃጅ ውስጥ ተረስቶ ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው የባጃጅ አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ነው
Mar 26, 2023 51412
አዲስ አበባ መጋቢት 17/2015 (ኢዜአ)፦ በድሬዳዋ ከተማ በሚያሽከረከረው ባጃጅ ውስጥ ተሳፋሪ ረስቶት ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ይገኛል። መኮንን ግርማ ኑሮውን ለማሸነፍ እና የነገውን ተሰፋ ብሩህ ለማድረግ በባጃጅ አሽከርካሪነት ተቀጥሮ የሚሰራ ወጣት ነው። ወጣቱ መጋቢት 15 ቀን 2015ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ ከምሽቱ 3 ሰዓት ላይ የተለመደ ስራውን እያከናወነ ሳለ የከተማው ነዋሪ የሆኑት አቶ መሐመድ ኡስማን ከሳቢያን ኦርቢት ተብሎ ወደሚጠራው የከተማው ክፍል ለመጓዝ መሳፈራቸውን ተናግሯል። ይህ ከሆነ ከአንድ ሰዓት በኋላ “ስልክ ተደውሎ ባጃጁ ላይ ገንዘብ ወድቆ እንደሆነ እንድመለከት” ተነገረኝ ይላል ወጣቱ አሽከርካሪ መኮንን። በተነገረው መሰረት ወደ ተሳፋሪ ወንበር ላይ ዞሮ ሲመለከት በላስቲክ የተጠቀለለ 150ሺህ ብር በማግኘቱ ወዲያው ወደ ድሬዳዋ ፖሊስ ትራፊክ ዳይሬክቶሬት በማምራት ብሩን ለባለቤቱ መመለሱን ገልጿል። ገንዘቡን ለባለቤቱ መመለሱ እንዳስደሰተው የተናገረው ወጣቱ፤ የራስ ያልሆነ ገንዘብ ለግል መጠቀም የህሊና ቁስል በመሆኑ በራስ ወዝ ብቻ ሀብት ማፍራት እንደሚገባ መናገሩን ከድሬዳዋ ፖሊስ ማህበራዊ ትስስር ገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። ገንዘባቸው የተመለሰላቸው አቶ መሐመድ ኡስማን በበኩላቸው ገንዘባቸው በጠፋ በአንድ ሰዓት ውስጥ የተሳፈሩበትን የባጃጅ የጎን ቁጥር ለትራፊክ ፖሊስ በመናገር በፍጥነት ገንዘባቸው በመገኘቱ መደሠታቸውን ገልጸዋል። አቶ መሐመድ ለድሬዳዋ ትራፊክ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት እና ለወጣት መኮንን ግርማ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የድሬዳዋ ፖሊስ ጠቅላይ መምሪያ አዛዥ ኮሚሽነር ዓለሙ መግራ ስነ-ምግባር ያለው አሽከርካሪ እንዲፈጠር እየሰራን ያለው ስራ ፍሬ እያፈራ መምጣቱን ይህ ትልቅ ማሳያ ነው ብለዋል።
መጣጥፍ
.jpg)
ቱሪዝም- የኢትዮጵያ የማከናወን ዐቅም ማሳያ
Jun 29, 2026 4353
በዮሐንስ ደርበው “ሀገራችን ከቱሪዝም ልታገኛቸው የምትችላቸውን ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊና አካባቢያዊ ጥቅሞች ሁሉ ከቀረው ዓለም ጋር ተወዳድራ እንድታገኝ፣ ከፍተኛ ቁጥር ያለው ጎብኚ ወደ ሀገራችን መሳብ አለብን። ለዚህም የተለያዩ ስልታዊ መላዎች ነድፈን እየተንቀሳቀስን እንገኛለን (የመደመር መንግሥት 273)። የቱሪዝም ኢንዱስትሪ የለውጡ መንግሥት እመርታዎችን ካስመዘገበባቸው ዘርፎች አንዱ ነው። መንግሥት ከአምሥቱ የትኩረት መስኮች አንዱ አንድርጎም በጥናት፣ አካባቢያዊ ፀጋን ዐውቆና ለይቶ በተደመረ ዐቅም ባከናወናቸው ሥራዎች በገበታ ለሸገር፣ በገበታ ለሀገር፣ በገበታ ለትውልድ፣ በኮሪደር ልማት፣ በወንዝ እና የወንዝ ዳርቻዎች ልማት እሠየው ያሰኙ ተግባራት አከናውኗል። የብርቱዎቹ ልጆች ብርታት በቀጣይ ...! በገበታ ለሸገር የተገለጠው የተደመረ ዐቅም - ለኢትዮጵያ ስኬቶች እንደማሳያ የመልከ መልካሟ ብዙ መልኮች ለአስም በሽታ አጋላጭ ምክንያቶችና ሊደረጉ የሚገባቸው ጥንቃቄዎች በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የተመረቀው ከእንጦጦ - ቀበና የተከናወነው የወንዝና የወንዝ ዳርቻ ልማት ፕሮጀክትም ለጎብኚም ለነዋሪም ምቹ ከባቢን በመፍጠር ረገድ እየተደረገ ያለውን ትጋት ያስረዳል። ምረቃውን ተከትሎ የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ባጋራው መረጃ፤ “መቆሸሽ እኛ አይገባንም፣ መጠልሸት እኛ አይገባንም፣ ማነስ እኛ አይገባንም! ሠርተን እንደምንችል ማሳየት ያስፈልጋል” ሲል የሥራውን ማራኪነትና ውበት ገልጿል። ጠቅላይ ሚኒስትሩም በዚሁ ወቅት፤ የተሰጠንን ሕዝባዊ አደራ በታማኝነት፣ በጽኑ ትጋት እና በቅንነት በመፈጸም የዜጎቻችንን የኑሮ ጥራት ለማሻሻልና መሠረታዊ ለውጥ ለማምጣት የጀመርነውን ጉዞ አበክረን እንቀጥላለን ሲሉ በቀጣይ ካለፈው የበለጠ እንደሚሠራ አመላክተዋል። ገንዘብን፣ ዕውቀትን፣ ጉልበትን፣ ሐሳብን፣ የአመራር ብቃትን ስንደምር የሚከሰተው ነገር እንደዚህ ያለው ውበት ይሆናል ሲሉም አስገንዝበዋል። በመደመር መንግሥት መጽሐፋቸው (ገጽ 256) ላይም፤ “የቱሪዝም ኢንዱስትሪ ሀገራት በዘመናቸው ሁሉ የሠሩትንና ተፈጥሮ ያደለቻቸውን መልካም ገጽታ በኩራት ለዓለም የሚያስተዋውቁበት፣ ‘ሀገሬ ይሄንን ትመስላለች’ የሚሉበት መድረክ ነው። ሀገርን በሚያኮራና ለሌሎች ለመጋበዝ በማያሳፍር መልኩ መገንባት፣ ለቱሪዝም ኢንዱስትሪ መሠረቱ ነው።” ያሉትም የበለጸገች ኢትዮጵያን ዕውን ለማድረግ በቁጭት መነሳታቸውን ይገልጻል። ነገን ዛሬ እየሠራች ያለችው ኢትዮጵያ ካላት ላይ ሳትነፍግ የገንዘብም ሆነ የሰው ኃብቷን ቱሪዝም ላይ ስታውል፤ አንድም የኢንዱስትሪውን ዐዋጭነት ብሎም የዜጎቿን በየዘርፉ ዘላቂ ተጠቃሚነት በመገንዘብ ነው። እዚህ ላይ ለሀገር ገቢ በማስገኘት እና የሥራ ዕድል በመፍጠር ዘርፉ የሚያበረክተውን ጥቅም ማጤን ይገባል። በአዲስ አበባ ከተከናወኑ ቁልፍ የቱሪዝም ልማቶች መከካከል፤ የመስቀል ዐደባባይ ቅርስን ማንበርና ማዘመን፣ ከአዲስ አበባ ልማት ጋር ተሣሥሮ የተገነባው የዓድዋ ድል መታሰቢያ፣ በአዲስ መልክ የታደሠው ብሔራዊ ቤተ-መንግሥት፣ የአምሥቱ ዕውቀት ተኮር ማዕከላት (አብርኾት ቤተ-መጻሕፍት፣ ሳይንስ ሙዝየም፣ የሀገር በቀል ዕጽዋት ማሳያ፣ የአንድነት ቤተ-መዛግብት እና የማዕድን ሙዝየም) ግንባታ፣ የአዲስ አበባ ኮንቬንሽን ማዕከል እና ሌሎችም ይገኙበታል። በሌላ በኩል ደግሞ ጎብኚዎች የሚያርፉበት ሎጂና ሆቴሎች ግንባታም በስፋት እየተከናወነ ይገኛል። ገበታ ለሸገር ብሎ ከአዲስ አበባ የተነሳው የቱሪዝም ልማት በገበታ ለሀገርና ገበታ ለትውልድ ወደ ክልሎች ተስፋፍቶ ደረጃቸውን የጠበቁ ሎጂዎች እንዲገነቡ አስችሏል። የተገነቡት ሎጂዎች ደግሞ ለጎብኚዎቹ ምቾትን የሚያስጠብቁ መሠረተ-ልማቶችን ስበዋል። በርካታ ጎብኚ መሳብና ገቢን ማሳደግ፣ በጎ ገጽታን መሸጥ፣ ለዜጎች የሥራ ዕድል መፍጠር፣ የበለጸገች ኢትዮጵያ ዕውን ማድረግ እየተከናወኑ ላሉ ተግባራት ሁሉ ግቦች ናቸው። መንግሥት ዕምቅ የጎብኚዎች መስኅብ ዐቅም የሆኑና አቧራ ለብሰው የተደበቁትን ፀጋዎች ውበታቸውን ገላልጦ እያሳዬ ያለውም ለዚህ ነው። ቱሪዝም በቀጥታ ዜጎች (ሰዎች) የሚጠቀሙበት ኢንዱስትሪ ነው። ለዚህ ደግሞ ሰዎች ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠርና መጠበቅ ይኖርባቸዋል።መሠረተ-ልማቶችን በመጠበቅ እንዲሁም ከመንግሥት ጎን በመሆን በሚፈለጉበት ሁሉ ንቁ ተሳትፎ ማድረግም ይጠበቅባቸዋል። ዜጎች ለዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ቁርጠኝነታቸውን ያረጋገጡበት ጠቅላላ ምርጫ ምክክር - ወደ መግባባት መሻጋገሪያው ድልድይ! ያልተቋረጠ የስኬት ጉዞ #የኢትዮጵያ_ዜና_አገልግሎት #Ethiopian_News_Agency #ቱሪዝም #PMOEthiopia #በኢዜአ_ዐይን #PMOEthiopia #EthiopiaDelivers
ኢትዮጵያ ያሸነፈችበት - የሕዝብ ድምጽ
Jun 26, 2026 3229
ኢትዮጵያ ያሸነፈችበት - የሕዝብ ድምጽ ኢትዮጵያ በዴሞክራሲ ፍኖቷ ለአፍሪካ አርአያ ሆና አሳይታለች... የአፍሪካውያን ቀንዲል ናት። የክፉ ቀን መሸሸጊያቸው፣ የመከራ ጊዜ መጽናኛቸው፣ የነጻነት ተምሳሌትና የጥቁር ሕዝቦች ኩራት የሆነችው ኢትዮጵያ፣ በረጅም ዘመናት ታሪካዊ መስተጋብር የተፈጠረ የሀገረ መንግሥት መዋቅር ባለቤት ናት። በተፈጥሮ ጸጋዎች፣ ምድሯን ሰንጥቀው በሚያልፉ ወንዞቿ የምትታወቅ አገር ናት። የተለያዩ ማዕድናት በብዛት የሚገኙባት ከመሆኗም በላይ፣ የበርካታ ብሔረሰቦች ባህልና እሴቶች ሕብር ሠርተው፣ ተስማምተው የሚኖሩባት የታሪክ ማህደር ናት። ይሁን እንጂ ይህ ታሪካዊ ግርማ ሞገስና የነጻነት አርማነት፣ በውስጣዊ የፖለቲካ ጉዞዋ ውስጥ ካጋጠሟት መዋቅራዊ ስብራቶችና የሥልጣን ፍትጊያዎች ሊታደጋት አልቻለም። ለዘመናት በሀገሪቷ የሰፈነው የሥልጣን ሥርዓት የሰፊውን ሕዝብ ፍላጎትና ተሳትፎ ያገለለ፣ በጥቂት የሕብረተሰብ ክፍሎችና ልሂቃን ፍላጎት ላይ ብቻ የተመሠረተ ነበር። ይህ አካሄድ በሀገሪቱ ታሪክ ውስጥ አንዱን ሥርዓት በሌላው እየተካ፣ የተተካው አገዛዝ ደግሞ የባሰ ጭቆናን ይዞ የሚመጣበትን አዙሪት ፈጥሯል። ከብዙ መቶ ዓመታት የዘውድ አገዛዝ በኋላ የመጣው ወታደራዊ ሥርዓት፣ በመቀጠልም ለ30 ዓመታት ገደማ የዘለቀው የአንድ ወገን የበላይነት የሰፈነበት አብዮታዊ ዴሞክራሲ ሀገሪቱንና ዜጎቿን ለከፍተኛ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ቀውስ ዳርገው አልፈዋል። ይህ ዓይነቱ የመከራና የጭቆና ሰንሰለት ግን በ2010 ዓ.ም በተቀጣጠለው ሀገራዊ ለውጥ ተገርስሶ ወደ አዲስ የፖለቲካና የዴሞክራሲ ምሕዳር ተሸጋግሯል። ያለፉትን ስምንት ዓመታት የኢትዮጵያን የፖለቲካ ጉዞ ስንመረምር፣ ሀገሪቷ ከአሮጌውና ከተለመደው የአፈና ሥርዓት ወጥታ አዲስ የዴሞክራሲ ሥርዓት ለመገንባት ቁርጠኛ አቅም ይዛለች። ይህ ወቅት የዜጎች የፖለቲካ ተሳትፎ መብት በተግባር የተረጋገጠበትና የሐሳብ ብዝኃነት የተስተናገደበት ምዕራፍ ነው። ከዚህ ቀደም የሥልጣን ማራዘሚያ ሆነው ያገለግሉ የነበሩ ዋና ዋና ተቋማት ገለልተኛና ነፃ ሆነው እንዲደራጁ መደረጉ የለውጡ ትልቁ ስኬት ሆኖ ሊጠቀስ ይችላል። በዚህ የሽግግር ሂደት ውስጥ የለውጡ የመጀመሪያ ፍሬ የታየው በ2013 ዓ.ም የተካሄደው ስድስተኛው ምርጫ ነበር። በወቅቱ የነበሩትን ሰው ሠራሽና ተፈጥሯዊ አስቸጋሪ ሁኔታዎች ተቆቁሞ ሕዝቡ ያሳየው የባለቤትነት ስሜት የዴሞክራሲ ናፍቆቱን በግልጽ ያሳየ ነው። ይህንን ተሞክሮ መሠረት በማድረግ፣ በዘንድሮው የ2018 ዓ.ም የሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ የኢትዮጵያ ሕዝብ ይበልጥ የነቃ አስደናቂ የፖለቲካ ተሳትፎ አሳይቷል። ግንቦት 24 ቀን 2018 ዓ.ም የተካሄደው ይህ ታሪካዊ መድረክ፣ የኢትዮጵያ ዜጎች ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ያላቸውን የማይናወጥ አቋም አሳይተውበታል። ከንጋት እስከ እኩለ ሌሊት ረጅም ሰዓታትን ተሰልፈው የተፈጥሮ የአየር ንብረት ተጽዕኖዎችንና ልዩ ልዩ ፈተናዎችን በሙሉ በትዕግሥት በመሻገር ድምፃቸውን ሰጥተዋል። ይህ ሂደት የሚያሳየው ሕዝቡ የሥልጣን ምንጭነቱን በተግባር የተረዳበትና ልዩነቶችን በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት የወሰነበት ትልቅ ምዕራፍ መሆኑን ነው። በዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ዘንድ የኢትዮጵያ የዴሞክራሲ ጉዞና የውስጥ መረጋጋት ሁልጊዜም በከፍተኛ ትኩረት የሚከታተሉት ጉዳይ ነው። ላለፉት ዓመታት በተለያዩ ዓለም አቀፍ መድረኮች ላይ የሚነሱ ሥጋቶችና የጂኦፖለቲካ ጫናዎች ቢኖሩም፣ ይህ በስኬት የተጠናቀቀው ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ የሀገሪቷን የውስጥ ጥንካሬና ሉዓላዊነት በተግባር ያስመሰከረ ሆኗል። በብዙ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ዜጎች በነፃነትና በሰላም ድምፅ የሰጡበት ይህ ሂደት፣ ኢትዮጵያ የራሷን የውስጥ ጉዳይ በራሷ ዜጎች ፍላጎት የመወሰን ሙሉ አቅም እንዳላት ለዓለም አሳይቷል። ምርጫው ከሁሉ በላይ ኢትዮጵያ ያሸነፈችበት ታላቅ ታሪካዊ ክስተት ነው። ሕዝቡ በነቂስ ወጥቶ ድምፁን በመስጠት የሀገሩን ሉዓላዊነትና አንድነት አስከብሯል። የፖለቲካ ሥልጣን የሚገኘው በጠመንጃ አፈሙዝ ወይም በሁከት ሳይሆን በሕዝብ የላቀ ውሳኔ ብቻ መሆኑን በማረጋገጥ፣ ሀገራችን ካለፈችባቸው የፖለቲካ ስብራቶች በላይ ከፍ ብላ እንድትቆም አድርጓታል። ይህ ደግሞ ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ መድረኮች ያላትን ተደማጭነትና የድርድር አቅም ከፍ የሚያደርግ ነው። የምርጫው ዝርዝር ስኬቶች ምን ምን ናቸው የሚለውን ስንመለከት፦ 👉የአፈሙዝ ድምፅንና የጽንፈኛ ዛቻን ያሸነፈው የሕዝብ ጽናት ግንቦት 24 ታሪካዊ ቀን ናት። በዚህች ታሪካዊ ዕለት፣ በየምርጫ ጣቢያው በነቂስ ወጥቶ ድምፁን የሰጠው ሕዝብ ያሳየው የነጻነት፣ የሉዓላዊነት እና የጽናት ማረጋገጫ ነው። ምርጫውን ለማደናቀፍና ሕዝቡን ለማስፈራራት የተቃጡ የአፈሙዞች ድምፆችና የሁከት ዛቻዎች ነበሩ፤ ነገር ግን ሕዝብ ከመምረጥ አላፈገፈገም። መራጮች የጽንፈኛ ኃይሎችን ዛቻ ወደ ጎን ትተው፣ የአካላቸውን ሕመም፣ የበሽታን ሥቃይ፣ አልፎ ተርፎም የወሊድ ምጥንና የቅርብ ዘመድ ሞት ያመጣውን ጥልቅ ሐዘን በሕሊናቸውና በሥጋቸው ተሸክመው ነበር ረጅሙን ሰልፍ ተሰልፈው ይበጀኛል ያሉትን በካርዳቸው የመረጡት። ይህ የሚያሳየው እውነት ለኢትዮጵያውያን የምርጫ ካርድ ሰላማቸውን የሚገዙበት፣ መብታቸውን የሚያስከብሩበትና የወደፊት ዕጣ ፈንታቸውን በገዛ እጃቸው የሚወስኑበት ብቸኛ የነጻነት አዋጃቸው መሆኑን ነው። ሕዝቡ ከምርጫ ውጭ በሆነ መንገድ፣ በኃይል ወይም በሁከት ሥልጣን ለመያዝ ምኞትና የቆየ የሥልጣን ናፍቆት ላላቸው ወገኖች በሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ግልጽና የማያሻማ መልዕክት አስተላልፏል። የኢትዮጵያ ሕዝብ የኃይልና የሁከት አካሄድን እንደማይቀበል፣ በድምፅ ላይ ብቻ የተመሠረተ ሕጋዊ ሥርዓትን ለማፅናት እንደሚታገል አረጋግጧል። ፕሬዝዳንት ታዬ አፅቀሥላሴ ይህን ጉዳይ በተመለከተ በአፅንኦት ሲያነሱ፤ "የዘመናችን ዲሞክራሲ አስተምህሮቱ ሰላምና ዕድገት፣ ቋንቋው ደግሞ መምረጥና መመረጥ ብቻ በመሆኑ የፖለቲካ ቅኝታችሁንና አካሄዳችሁን ከዚሁ ስልጡን መስመር ጋር ማስተካከል ይበጃችኋል። ካሁን በኋላ የሕዝብ ድምፅ ያልጎበኘው፣ የምርጫ ካርድ ያልዳሰሰው የፖለቲካ ሥልጣን መያዣ መንገድ በኢትዮጵያ ዝግ መሆኑን እነሆ እንዳየነው መሠረት የጣለ ስለሆነ ይህኑ ስልጡን መንገድ ለመቀበል የማትፈቅዱ ሁሉ ግን ግፋ ቢል የዘመናችን የፖለቲካ ድርሳን ሲጻፍ ልትሆኑ የምትችሉት የግርጌ ማስታወሻ ብቻ ነው።" ብለዋል። ስለሆነም ከዴሞክራሲያዊ፣ ሰላማዊና ሕጋዊ አካሄድ ውጭ የሚደረግ ሙከራ የጥፋት ተዋናይ ከመሆን ባሻገር ለሀገር የሚያተርፈው አንዳች ነገር እንደሌለ በዚህ ስሑት መንገድ ላይ የሚገኙ አካላት ሊገነዘቡ ይገባል። 1. ምርጫው በቁጥሮች ሲገለጽ የሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ በጉልህ የሚጠቀሱ አኃዛዊ መረጃዎች አሉት። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ምክትል ሰብሳቢ ተስፋዬ ንዋይ እንደገለጹት፤ ቦርዱ ከ120 ሚሊዮን በላይ የድምፅ መስጫ ወረቀቶችን በውጭ ሀገር አሳትሞ ካስመጣ በኋላ፣ ከምርጫው 4 ቀናት በፊት በሀገሪቱ ባሉት ከ52 ሺህ በላይ ለሚሆኑ የምርጫ ጣቢያዎች በታማኝነትና በጥንቃቄ ማድረስ ተችሏል። ይህንን እጅግ ግዙፍና ውስብስብ የሎጂስቲክስ ሥራ ሙሉ በሙሉ ያከናወኑት የቦርዱ ኢትዮጵያውያን ሠራተኞች ብቻ መሆናቸው ተቋማዊ አቅሙ ምን ያህል እንደጎለበተ ማሳያ ነው። የቦርዱ ሰብሳቢ ሜላትወርቅ እንደተናገሩት፤ የቦርዱ ሠራተኞችና የምርጫ አስፈጻሚዎች በዕረፍት ቀናትና በሌሊት በመጋዘን ውስጥ ጭምር እያደሩ የቁሳቁስ ማሸግ ሥራዎችን በትጋት አከናውነዋል። ሩቅና ተደራሽነታቸው አስቸጋሪ በሆኑ አካባቢዎች ደግሞ ቁሳቁሶችን በእግር፣ በእንስሳት ጀርባና በጀልባ ጭምር በማጓጓዝ፣ ወንዞችን ለመሻገር የራሳቸውን የፕላስቲክ ጀልባ ሠርተው ሀገራዊ አደራቸውን ተወጥተዋል። በድምፅ መስጫ ቀን ሥራቸውን ከንጋት እስከ ንጋት በልዩ ብርታት ፈጽመዋል። ይህ ልብ የሚነካ እውነታ የሚያሳየው፣ የዴሞክራሲ ተቋማት ግንባታና የሕዝብ ድምፅ እንዲከበር የሚደረገው ጥረት ከፍተኛ ዋጋ ያለው የተናጥልና የጋራ ትጋት የሚጠይቅ መሆኑን ነው። ሰፊ ተሳትፎ፦ 42 የፖለቲካ ፓርቲዎችና 80 የግል ዕጩዎች ተሳትፈዋል። 10 ሺህ 438 የፖለቲካ ፓርቲና የግል ዕጩዎች ተወዳድረዋል። ቦርዱ ለመጀመሪያ ጊዜ ፓርቲዎች ፖሊሲዎቻቸውን ለሕዝብ የሚያስተዋውቁበት የክርክር መድረክ ያዘጋጀ ሲሆን፤ ይህ ተግባር ፓርቲዎች ከምርጫው ውጭም ራሳቸውን ለሕዝብ የሚያቀርቡበትን ባህል ያዳብራል። የመራጮችና አስፈጻሚዎች ቁጥር፦ በአጠቃላይ 54 ሚሊዮን 57 ሺህ 861 መራጮች የተመዘገቡ ሲሆን፤ ምርጫውን ለማስፈጸም ከ350 ሺህ በላይ ኢትዮጵያውያን ተሳትፈዋል። ታዛቢዎችና ወኪሎች፦ ከ260 ሺህ በላይ የፖለቲካ ፓርቲ ወኪሎች፣ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ያሰማሯቸው ከ60 ሺህ በላይ የሀገር ውስጥ ታዛቢዎች፣ እንዲሁም 63 የአፍሪካ ኅብረት እና 26 የኢጋድ ታዛቢዎች ተሳትፈዋል። ለመራጩ ሕዝብ የሥነ ዜጋና የመራጮች ትምህርት ለመስጠት መስፈርቱን ላሟሉ 169 ሀገር በቀል የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ፈቃድ ተሰጥቷል። እንዲሁም 21 ሚሲዮኖችና አንድ የውጭ ሀገር የምርጫ አስፈጻሚ ተቋም ምርጫውን ተመልክተዋል። የአየር ሰዓት አጠቃቀም፦ የፖለቲካ ፓርቲዎችና የግል ዕጩዎች ነፃ የአየር ሰዓት የማግኘት መብት ስለነበራቸው ለሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ 752.5 ነፃ የሬዲዮ ሰዓት፣ 57.5 ነፃ የቴሌቪዥን ሰዓትና 576 የጋዜጣ ኮለምን በዘመናዊ የዕጣ ማውጣት ሥርዓት ተደልድሎ እንዲጠቀሙ ተደርጓል። መገናኛ ብዙኃን፦ 73 የሀገር ውስጥና የውጭ መገናኛ ብዙኃንን የወከሉ 1 ሺህ 827 የሀገር ውስጥና 45 የውጭ ጋዜጠኞች ለዘገባ ሥራ ተሰማርተዋል። የሕግ ማሻሻያ እና ዲጂታላይዜሽን፦ አዋጅ ቁጥር 1162/2011 ተሻሽሎ በአዋጅ ቁጥር 1394/2017 ተተክቷል። ቦርዱ 10 አዳዲስ መመሪያዎችን አጽድቋል። የፖለቲካ ፓርቲዎች ክርክር፦ ለመጀመሪያ ጊዜ በገለልተኛ ባለሙያዎች የሚመራ፣ እያንዳንዳቸው 2 ሰዓት የሚወስዱ 19 የክርክር መድረኮች በቦርዱ ተዘጋጅተዋል። 14ቱ በአማርኛ፣ 5ቱ በክልል ቋንቋዎች (አፋን ኦሮሞ፣ ሶማሊኛ፣ ሲዳምኛ፣ አፋርኛ) ተካሂደው በሰባት መገናኛ ብዙኃን በፕራይም ታይም ተላልፈዋል። አካታችነት፦ 28 ሺህ 632 የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮችና ከ20 ሺህ በላይ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችን ጨምሮ ሌሎች የኅብረተሰብ ክፍሎች በልዩ የምርጫ ጣቢያዎች እንዲመዘገቡ ተደርጓል። የቅሬታ አፈታትና ክትትል፦ የቅድመ አደጋ ማሳወቂያ ሥርዓት (Early Warning System) ተዘርግቷል። 663 የምርጫ ክልል ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴዎችና ልዩ የአጣሪ ጉባኤ ተደራጅተው 129 አቤቱታዎችን መርምረዋል። የሕግ ጥሰት በተገኘባቸው ጣቢያዎች ውጤት እንዲሰረዝ እና በፈጻሚዎች ላይ አስተዳደራዊና የወንጀል ተጠያቂነት እንዲኖር ተወስኗል። 2. ጠንካራና ገለልተኛ ተቋም፣ የቴክኖሎጂ ሽግግርና የሀገር ውስጥ አቅም ግንቦት 24 ቀን 2018 ዓ.ም የተካሄደው ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ መጠነ ሰፊ ተቋማዊና ሕጋዊ ማሻሻያዎች የተደረጉበት ከመሆኑም በላይ፣ በቴክኖሎጂ ሽግግር ረገድ ሀገራዊ አቅምን በተግባር ያሳየ ነበር። የዚህ ምርጫ ትልቁ ትርፍ ጠንካራና የማይናወጡ ብሔራዊ ተቋማትን መገንባት መቻላችን ነው። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ያሳየው ፍጹም ገለልተኝነት፣ የሕግ የበላይነትን የማስከበር ብቃት እና የቴክኖሎጂ ሽግግርን በሀገር ውስጥ ባለሙያዎች የመተግበር አቅም፣ ተቋማት ከግለሰቦችና ከፖለቲካ ጫና በላይ መሆናቸውን ያስመሰከረ ነው። ይህም ለቀጣዩ ትውልድ የሚሻገር አስተማማኝ የመንግሥት መዋቅር መሠረት ነው። ለምርጫው ስኬት ግንባር ቀደም ተጠቃሽ የሆነው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ነው። በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ መራጮችን በትዕግሥት በማስተናገድ፣ ብቁ አስፈጻሚዎችን በማሰማራትና ሂደቱን በታማኝነት በመምራት ረገድ ቦርዱ አድናቆት የተቸረው ሥራን ፈጽሟል። የሠራተኞቹ ቀንና ሌሊት መትጋት እንዲሁም በግንባር ቀደምትነት የሚመሩት አመራር አባላት ያሳዩት ቁርጠኝነት የላቀና ለሀገር ኩራት የሆነ ተግባር ነው። በዚህ ምርጫ ውስጥ ትልቁን ትኩረት የሳበውና ለመጀመሪያ ጊዜ በሥራ ላይ የዋለው የዲጂታል የመራጮች ምዝገባ ሥርዓት ነው። ይህ ዘመናዊ አሠራር ለምርጫው ከተመዘገቡ ከ54 ሚሊዮን በላይ መራጮች መካከል ከ5 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑት ወደ ምርጫ ጣቢያዎች በአካል መጓዝ ሳይጠበቅባቸው፣ ባሉበት ቦታ ሆነው በነፃነት እንዲመዘገቡ ዕድል ፈጥሯል። ቴክኖሎጂው የመራጮችን ማንነት በፎቶግራፍ ጭምር በማረጋገጡ በድምፅ መስጫ ቀን ሊፈጠሩ የሚችሉ ግድፈቶችንና ማጭበርበሮችን በከፍተኛ ደረጃ መከላከል ተችሏል። የዚህ ሥርዓት ዋነኛውና ትልቁ ድል ደግሞ ሙሉ በሙሉ ወጣት ኢትዮጵያውያን የቴክኖሎጂ ባለሙያዎች የበለጸገ መሆኑ ነው። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ሰብሳቢ ሜላትወርቅ ኃይሉ የዚህን የቴክኖሎጂ ስኬት አስፈላጊነት ሲያብራሩ፤ "እነዚህ የዲጂታል የምዝገባ ሥርዓቶች በውጭ ሀገር አገልግሎት አቅራቢ ድርጅቶች የለሙ ሳይሆን በራሳችን ወጣት ኢትዮጵያውያን የቴክኖሎጂ ባለሙያዎች የተገነቡ ናቸው። ይህም ተቋሙን ከውጭ አቅራቢዎች ጥገኝነት ነፃ በማድረግ በራሱ አቅም እንዲቆምና ለወደፊቱ ማሻሻያዎችን በራሱ እንዲያከናውን መሠረት ጥሏል።" ይህ እርምጃ ቦርዱ የውጭ የቴክኒክ ጥገኝነትን በመቀነስ የሀገር ውስጥ አቅምን ለመገንባትና የሉዓላዊነትና የደኅንነት ዋስትናን በራስ ቴክኖሎጂ ለማረጋገጥ የቻለበትን ስትራቴጂካዊ አካሄድ በግልጽ ያሳያል። በተጨማሪም በስድስተኛው ጠቅላላ ምርጫ በውጭ ዜጎች ይሠራ የነበረው የቴክኒክ ድጋፍ በአሁኑ ወቅት ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያውያን ሠራተኞች መተካቱ የተሳካ የእውቀት ሽግግር መኖሩን አሳይቷል። 3. ሕጋዊ ማሻሻያዎች፣ አካታችነትና ተጠያቂነት ዴሞክራሲ እውነተኛ ትርጉም የሚኖረው ዜጎች፣ በተለይም ሴቶችና አካል ጉዳተኞች ያለ ፍርሃትና ጫና፣ ደኅንነታቸው ተጠብቆ በፖለቲካዊ ሂደቶች እኩል መሳተፍ ሲችሉ ነው። ይህንን እውን ለማድረግ የሲቪል ማኅበራት ድርጅቶች ከፍተኛ ሚና ተጫውተዋል። ለምሳሌ የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ ሴቶች ማኅበር በታዛቢነት በመሳተፍ፣ ሴቶች የዴሞክራሲያዊ መብቶቻቸውን በነፃነት እንዲጠቀሙና በሂደቱ በንቃት እንዲሳተፉ አስችሏል። ቦርዱ የሴቶችን መብት ከማስከበር ባለፈ፣ ጾታዊ ጥቃትና ትንኮሳን ለመከላከል የሚያስችል ፖሊሲ ቀርጾ ተግባራዊ አድርጓል። ከዚህም በላይ በምርጫ ወቅት በሴቶች ላይ የሚደርሱ ጥቃቶችን ለመከላከልና ምላሽ ለመስጠት የሚያስችል ግብረ ኃይል ከባለድርሻ አካላት ጋር በመሆን ለመጀመሪያ ጊዜ አቋቁሟል። በተጨማሪም የምርጫውን ግልጽነትና ተዓማኒነት ለማረጋገጥ ቀድሞ የነበረው አዋጅ ቁጥር 1162/2011 በአዋጅ ቁጥር 1394/2017 እንዲተካ የተደረገ ሲሆን፣ ቦርዱ ይህንን መነሻ በማድረግ 10 አዳዲስ መመሪያዎችን አጽድቋል። በነዚህ ማሻሻያዎች ውስጥ የሴቶችና የአካል ጉዳተኞችን ተሳትፎ ማሳደግ እንደ ዋና መርህ የተወሰደ ነው። 4. ፈተናዎችን መጋፈጥና ገለልተኝነትን ማስከበር ይህ ሁሉ ስኬት ግን ያለ ፈተና አልመጣም። ምርጫው በተያዘለት ጊዜ አይካሄድም የሚሉ ጥርጣሬዎችና የተሳሳቱ መረጃዎች ተቋሙን ፈትነውት ነበር። ሆኖም ቦርዱ ጫናዎችን በመቋቋም ሕግና መርህን ብቻ ተከትሎ በመሥራት ምርጫውን ለስኬት ማብቃቱን ወይዘሮ ሜላትወርቅ ኃይሉ ያረጋግጣሉ። ቦርዱ በምርጫው ወቅት የተቋሙን ነፃነት ከማንኛውም ዓይነት ጫናና ጣልቃገብነት በመጠበቅ በሕግና በመርህ ላይ ተመሥርቶ ውሳኔዎችን ሲያሳልፍ ቆይቷል። በምርጫ አፈጻጸም የአሠራር ግድፈቶች እና ከፖለቲካ ፓርቲዎች የቀረቡ ቅሬታዎችን በመመርመር በአንዳንድ የምርጫ ክልሎች በድምፅ መስጫው ቀን ጭምር አስፈጻሚዎችን አሰናብቷል፤ በምርጫ ውጤቶች ላይም ውሳኔ ሰጥቷል። ይህም ቦርዱ ለሕግ የበላይነትና ለምርጫ ታማኝነት ያለውን ጽኑ አቋም ያሳያል። የሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ስኬት በአንድ ተቋም ወይም በጥቂት ግለሰቦች ብቻ ሳይሆን በሚሊዮን የሚቆጠሩ መራጮች በፀሐይና በዝናብ ሳይበገሩ በትዕግሥት የሰጡት ድምፅ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የጸጥታ አካላት፣ የሀገር ውስጥና ዓለም አቀፍ ታዛቢዎች (እንደ አፍሪካ ኅብረትና ኢጋድ) እንዲሁም የመገናኛ ብዙኃን ተቋማት የጋራ ጥረት ውጤት ነው። 5. የምርጫው ግልጽነትና ዓለም አቀፍ እውቅና የምርጫውን ታሪካዊ ሂደትና ተዓማኒነት ለማረጋገጥ የሀገር ውስጥና የውጭ አካላት በሰፊው ተሳትፈዋል። ሂደቱን ለመዘገብ 73 ለሚሆኑ የሀገር ውስጥና የውጭ መገናኛ ብዙኃን ፈቃድ የተሰጠ ሲሆን፣ በአጠቃላይ 1 ሺህ 827 ጋዜጠኞች የዘገባ ሥራቸውን አከናውነዋል። ከ260 ሺህ በላይ የፖለቲካ ፓርቲ ወኪሎች እና ከ64 ሺህ በላይ ሀገር በቀል የሲቪል ማኅበራት ታዛቢዎች በሂደቱ ላይ ተሳትፈዋል። በተለይም በምርጫ ቦርድ ዕውቅና የተሰጣቸው 55 የሀገር በቀል የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች 60 ሺህ 277 ታዛቢዎችን በማሰማራት ሂደቱን የተከታተሉ ሲሆን፤ 169 ድርጅቶች ደግሞ ለመራጮች የግንዛቤ ማስጨበጫ ትምህርት ሰጥተዋል። በአህጉር ደረጃም የኬንያ የቀድሞው ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ የሚመሩትና ከ60 በላይ ታዛቢዎችን ያቀፈው የአፍሪካ ኅብረት የምርጫ ታዛቢ ቡድን እና 26 የምስራቅ አፍሪካ የልማት በይነመንግስታት ባለስልጣን (ኢጋድ) ታዛቢዎች ሂደቱን በታዛቢነት ተከታትለዋል። ዓለም አቀፍ ታዛቢዎች ምርጫው ግልጽ፣ አሳታፊና ተዓማኒ ሆኖ በስኬት መካሄዱንም አረጋግጠዋል። 👉የአፍሪካ ህብረት እና የኢጋድ ታዛቢ ቡድኖች ምስክርነት የአፍሪካ ህብረት የምርጫ ታዛቢ ቡድን መሪ የኬንያ የቀድሞ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ በሰጡት መግለጫ፣ የምርጫው ዕለት ሰላማዊ፣ ሥነ ሥርዓት የሰፈነበት እና ግልፅነት የታየበት መሆኑን ነው ያረጋገጡት። በቴክኖሎጂ የታገዘ የመራጮች ምዝገባ መተግበሩ ወጣቶችን መሳቡን፣ ዜጎች በትዕግሥት ሰልፍ በመያዝ ጥልቅ ፍላጎታቸውን ማሳየታቸውን፣ የሎጂስቲክስ ዝግጅቱ የተሟላ መሆኑንና የምርጫ ሰዓት መራዘሙ የሚደነቅ መሆኑን ጠቁመዋል። በመስተንግዶ ረገድም ወንበሮችና የምግብ አቅርቦቶች መኖራቸው ረጅሙን ሰልፍ ታጋሽ እንዳደረገውና ለአረጋውያንና አካል ጉዳተኞች ቅድሚያ መሰጠቱን አረጋግጠዋል። የቀድሞ ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ለኢትዮጵያውያን ባስተላለፉት መልዕክት "ቅኝ ግዛትን በአንድነት የተከላከለች Couch፣ ለአፍሪካ ነፃነት የቆመች እና የአህጉሪቱ ዋና ከተማ በሆነች ሀገር ውስጥ የተደረገው ይህ ምርጫ ትልቅ ምዕራፍ በመሆኑ ኢትዮጵያውያን በታሪካቸው ሊኮሩ ይገባል፤ ወደፊት ለመራመድም በሕዝቦች መካከል ያለውን የፖለቲካ እና የማኅበረሰብ ውይይት ይበልጥ ማሳደግ፣ ወደ ኋላ የተተዉ የሚሰማቸውን አካላት ወደ መድረኩ በማምጣት እና አካታችና የተባበረች ኢትዮጵያን መገንባት ያስፈልጋል" ብለዋል። በሌላ በኩል፣ የኡጋንዳ የቀድሞ ምክትል ፕሬዝዳንት ዶክተር ስፔሲዮዛ ዋንዲራ ካዚብዌ የሚመራው የኢጋድ (IGAD) የምርጫ ታዛቢ ቡድን በሰባት ክልሎችና ከተማ አስተዳደሮች 28 ጣቢያዎችን በመጎብኘት የመጀመሪያ ደረጃ ሪፖርቱን አውጥቷል። ቡድኑ ጣቢያዎቹ በሰዓታቸው መከፈታቸውን፣ በቂ ቁሳቁስና አስፈጻሚዎች እንደነበሩ፣ የሳጥኖች አስተሻሸግ የድምፅ ምስጢራዊነትን ያረጋገጠ መሆኑንና የድምፅ አሰጣጡ ያለምንም መሰናክል በጥሩ ሁኔታ መካሄዱን በመታዘብ ምስክርነቱን ሰጥቷል። ለአረጋውያን፣ ሕፃናት ለያዙ ሴቶችና አካል ጉዳተኞች ቅድሚያ መሰጠቱንና መራጮች የሚቀመጡባቸው ወንበሮች መኖራቸውን የጠቀሰው ሪፖርቱ፤ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ምርጫውን በማዘጋጀትና በመምራት ረገድ ከፍተኛ አስተዳደራዊና ኦፕሬሽናል አቅም ማሳየቱን አጉልቷል። የኢጋድ የምርጫ ታዛቢ ቡድን ለሰላማዊና ተዓማኒ ምርጫ የተደረገውን የጋራ ቁርጠኝነት ያደነቀ ሲሆን፣ "ይህ ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ በኢትዮጵያ ዲሞክራሲያዊ እና ምርጫ ዕድገት ላይ በተለይም የምርጫ አስተዳደርን ለማሻሻል፣ አካታችነትን እና ተዓማኒነትን ለማሳደግ የተነደፉ ዋና ዋና ቴክኖሎጂያዊ እና ተቋማዊ ማሻሻያዎች የተስተዋሉበት ትልቅ ምዕራፍ ነው" ሲል ቡድኑ ምስክርነታቸውን በአፅንኦት የገለጹት። የአፍሪካ ኅብረት የፖለቲካ ጉዳዮች፣ የሰላምና ደኅንነት ኮሚሽነር አምባሳደር ባንኮሌ አዶዬ "ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ በኢትዮጵያ የዴሞክራሲ ታሪክ ውስጥ አዲስ ምዕራፍ የከፈተ ነው። በኢትዮጵያ የዴሞክራሲ ሥርዓት ይበልጥ እንዲጠናከርና ቀጣይነት ያለው መሻሻል እንዲመዘገብ አብረን ለመሥራት ያለንን ጽኑ ቁርጠኝነት እናረጋግጣለን።" ሲሉ ነው የተደመጡት። 6. የምርጫው ውጤት፣ የሕዝቡ ጽናትና የአሸናፊው ፓርቲ ከባድ ሸክም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ሰኔ 14 ቀን 2018 ዓ.ም ይፋ ባደረገው ውጤት መሠረት፣ ብልፅግና ፓርቲ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 438 መቀመጫዎችን በማግኘት አሸንፏል። በሌላ በኩል ተፎካካሪ ፓርቲዎችና የግል ዕጩዎችም በምክር ቤቶቹ ወንበሮችን ማግኘት የቻሉ ሲሆን፤ የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትሕ (ኢዜማ) 13፣ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ ስድስት፣ ነጻነትና እኩልነት ፓርቲ ሦስት፣ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ ሦስት፣ የአማራ ዴሞክራሲያዊ ኃይል ንቅናቄ ሦስት፣ ትብብር ለኢትዮጵያ አንድነት ሁለት ወንበሮችን አሸንፈዋል። በሌላ በኩል ኦብነግ፣ ጉህዴን፣ አርጎባ አንድነት ጀበርቲ፣ የአፋር ሕዝብ ፓርቲ፣ የወላይታ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ግንባር፣ አዲስ ትውልድ ፓርቲ፣ የሶማሌ ፌዴራሊስት ፓርቲ፣ ኅብረት ለዴሞክራሲና ለነጻነት፣ ሰላም ለኢትዮጵያ ጥምረት፣ የጌዴዮ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት እያንዳንዳቸው አንድ ወንበር ሲያገኙ 8 የግል ተወዳዳሪዎችም ምክር ቤት ለመግባት አሸንፈዋል። ይህን ሰባተኛውን ጠቅላላ ምርጫ ከሌሎች ጊዜያት ለየት የሚያደርገው ታላቅ ክስተት፣ መራጩ ሕዝብ በታጋሽነት ተሰልፎ የመምረጥ መብቱን ለመጠቀም ያሳየው ወደር የለሽ ጽናት ነው። በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ማዕረግ የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ማስተባበሪያ ማዕከል ኃላፊና የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አደም ፋራህ ይህንን የሕብረተሰብ አደራ "አሸናፊው ፓርቲ ትልቅ ሀገራዊ ሸክም የተጣለበት መሆኑን ብልፅግና ፓርቲ በሚገባ ይረዳል። ፓርቲያችን በማኒፌስቷችንና በአጠቃላይ በምርጫ ቅስቀሳችን ወቅት ለሕዝብ ቃል የገባናቸውን በተግባር ለማረጋገጥ በቁርጠኝነት ይንቀሳቀሳል" ብለዋል፡፡ 👉የፉክክርና የትብብር ሚዛን የኢትዮጵያ የፖለቲካ ምሕዳር በቀጣይነት ሊመራበት የሚገባው ስልጡን መስመር በፉክክርና በትብብር መካከል ያለውን ሚዛን ጠብቆ መጓዝ ነው። ብልፅግና ፓርቲ ከሌሎች ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎችና በሀገር ግንባታ ላይ ሚና ካላቸው አካላት ጋር በብሔራዊ ጥቅም ላይ በትብብር ለመሥራት ያለው አቋም የጸና መሆኑን የፓርቲው ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አደም ፋራህ በሰጡት አስተያየት፤ "ባለፉት ዓመታት የጀመርነውን በፉክክርና በትብብር መካከል ሚዛን ጠብቆ የሚሄድ ጥረታችንን በቀጣይ አጠናክረን የምንቀጥል ይሆናል። በምንሠራቸው ሥራዎች ሁሉ ሕዝቡን በማሳተፍ፣ በየጊዜው የሕዝቡን ግብረ መልስ በመስማት፣ ያንን እንደ ግብዓት ተጠቅመን የእቅድ አካል አድርገን ወደ ተግባር ለመተርጎም በቁርጠኝነት እንንቀሳቀሳለን።" ብለዋል። ይህ ዕይታ የኢትዮጵያ ፖለቲካ የሕዝብን ድምፅና ግብረ መልስ በየጊዜው የሚያዳምጥ፣ እንዲሁም ከተፎካካሪ ፓርቲዎች ጋር ለሀገር ጥቅም በጋራ የመሥራትን ስልጡንና አካታች የአሠራር ሥርዓት መከተል መጀመሩን ያሳያል። 7. ዴሞክራሲና ምርጫው የሚገለጽባቸው አራቱ ምሰሶዎች ለኢትዮጵያ ዴሞክራሲ ማለት አማራጭ የሌለው የህልውና ጉዳይና የሁለንተናዊ ብልጽግናችን መሠረት ነው። ብዝኃነትን በአግባቡ ማስተናገድ፣ ዘላቂ ሰላምን ማረጋገጥና ጠንካራ ሀገር መገንባት የሚቻለው በዴሞክራሲያዊ ምሰሶዎች ላይ በመመሥረት ብቻ ነው። መንግሥት ለዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ከፍተኛ ትኩረት በመስጠት ምቹ ሁኔታዎችን ለመፍጠር ሲሠራ ቆይቷል። በዚህ ሂደት ውስጥ የሲቪል ማኅበራት ሚና የማይተካና አዎንታዊ ሚና አላቸው። መራጩን ሕዝብ ከማስተማር፣ ሕገ መንግሥታዊ የመምረጥ መብቱን እንዲጠቀም ከማስቻል፣ እስከ ሰላም እሴት ግንባታና በመንግሥትና በሕዝብ መካከል ድልድይ በመሆን የዜጎችን ባለቤትነት ከማረጋገጥ አኳያ የላቀ አስተዋጽኦ አበርክተዋል። የኢፌዴሪ ፕሬዝዳንት ታዬ አፅቀሥላሴ እንደገለጹት፣ የሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ስኬት በአራት ዋና ዋና ምሰሶዎች ላይ የቆመ ነው። አንደኛው ምሰሶ፦ ምርጫ የሰላም ዋስትና መሆኑን መረዳት ነው። ሕዝቡ ልዩነቶችን በፀብና በአምባጓሮ ከመፍታት አዙሪት ተላቆ፣ በሰላማዊ መንገድ የመሻገር ባህልን መርጧል። በነቂስ ድምፁን መስጠቱ ኋላ ቀር የአመፃ መንገድን ለሚከተሉ ሁሉ "በቃችሁ" የሚል መልዕክት ያስተላለፈበት ሲሆን፣ የሰፊው ሕዝብ ማዕበላዊ ድምፅ ከአሮጌው የብጥብጥ ባህል መላቀቅ እንደሚፈልግ ማረጋገጫ ነው። ሁለተኛው ምሰሶ፦ የምርጫ ውግንና ከሕዝብ ጋር መሆኑን ማወቅ ነው። የምርጫ ተዓማኒነትና ክብሩ የሚገለጠው ሥልጣን ከሚመነጭበት ከሰፊው ሕዝብ ሉዓላዊ መብትና ፍላጎት ጋር የተሳሰረ በመሆኑ ነው። ምርጫ ከሚሰጠው ኃላፊነት በላይ ለእያንዳንዱ ዜጋ የዕለት ተዕለት ሕይወት መሻሻልና ከሀገር ሁለንተናዊ ዕድገት ጋር የተቆራኘ መሆኑን ሕዝቡ በትክክል ተገንዝቧል። ሦስተኛው ምሰሶ፦ የምርጫው የፖሊሲ ሐሳቦችና አማራጮች ከፍታ የታየበት ነው። በሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ የክርክር መድረኮች ተፎካካሪ ፓርቲዎች ያነሷቸውን የፖሊሲ አማራጮች ሕዝቡ በጥንቃቄ አዳምጧል። እነዚህ ሐሳቦች ለሀገር ዕድገት፣ ለጠንካራ መንግሥትና ለሰከነ የፖለቲካ ባህል ግንባታ መሠረት እንዲሆኑ በእያንዳንዱ ዜጋ ሕሊና ማስረፅ፣ በሰነድ በማዘጋጀትም መተግበር ይገባል። አራተኛው ምሰሶ፦ ምርጫ እንደ ማኅበራዊ ሀብት፤ ምርጫ ፖለቲካዊ ኩነት ብቻ ሳይሆን ትልቅ ማኅበራዊ ሀብት መሆኑን በተግባር አሳይቷል። ፕሬዝዳንት ታዬ አፅቀሥላሴ የዚህን ማኅበራዊ እሴት አንድምታ ሲያብራሩም "ሕዝባችን ስለ ኢትዮጵያዊ ቀናነቱና ፍቅሩ ጩኸቱን ሳይሆን የምርጫ ካርድ ድምፁን፣ ስላቅና ሃኬትን ሳይሆን ትሑትነቱን፣ የትኛውንም የፖለቲካ ሐሳብ ቢያራምድ እንኳን ማኅበራዊና ሀገራዊ ፍቅሩን ከጎኑ ላለው ወገኑ አለመንፈጉን ያየንበት እጅግ የተዋበ መድረክ ነበር። ስለዚህ የኢትዮጵያ ምርጫ ከፖለቲካዊ ፋይዳው ባልተናነሰ ሁኔታ ማኅበራዊ ፋይዳውም ከፍ ያለ ትልቅ የማኅበራዊ መሠረትን የሰጠው ነው።" ብለዋል። 8. የሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ታሪካዊ ሚና፦ የኢትዮጵያን የፖለቲካ ስብራቶች የመፈወስ ዕድል ኢትዮጵያ በረጅም ዘመን የሀገረ መንግሥትና የፖለቲካ ሥርዓት ጉዞዋ ውስጥ በርካታ አኩሪ ታሪኮችን ብታስመዘግብም፣ በሂደቱ ውስጥ የተፈጠሩና ዛሬም ድረስ ሀገራዊ አንድነቷን፣ ሰላሟንና የዴሞክራሲ ግንባታዋን እየተፈታተኑ ያሉ ሥር የሰደዱ የፖለቲካ ስብራቶች መኖራቸው አይካድም። እነዚህን ለዘመናት የዘለቁ ስብራቶች በመጠገን ረገድ ይህ ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ሀገሪቱን ወደ አዲስ ምዕራፍ ሊያሻግር የሚችል ታሪካዊና ስትራቴጂካዊ ዕድል ይዞ መጥቷል። ምርጫው በበሰለና አካታች መንገድ በመመራቱ በሀገሪቱ የፖለቲካ ታሪክ ላይ ጉልህና አዎንታዊ አሻራ ማሳረፍ የሚችልባቸው ዋና ዋና አቅጣጫዎች አሉት። እነዚህም፦ የቅቡልነት ስብራትን ማከም፦ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ የመንግሥታት ሥልጣን አመጣጥ አብዛኛውን ጊዜ ከኃይል ፖለቲካ ወይም ሙሉ በሙሉ ነፃ ካልሆኑ ምርጫዎች ጋር የተያያዘ በመሆኑ፣ የመንግሥት ሕዝባዊ ቅቡልነት ማጣት ለግጭቶች መነሻ ሲሆን ቆይቷል። ይህ ምርጫ ነፃና ታማኝ ሆኖ መካሄዱ አሸናፊው አካል ከሕዝብ የሚሰጠው እውነተኛ የሥልጣን አደራ እንዲኖረው ያደርጋል፤ ይህም በገዥው አካልና በሕዝቡ መካከል ያለውን መተማመን በማደስ ረገድ ትልቅ ዕድል ይሰጣል። የሰላማዊ ሥልጣን ሽግግር ባህልን መገንባት፦ ሥልጣንን በአፈሙዝ የመያዝ ልምድ ሀገሪቱን በተደጋጋሚ ለድቀት የዳረጋት መሆኑ ብዙ ትምህርት ሰጥቷል። በሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ ሁሉም ወገኖች የሕዝብን ድምፅ አክብረው የሚቀበሉበት ድባብ መፈጠሩ ምርጫን ብቸኛ የሥልጣን መያዣና መልቀቂያ መንገድ የማድረግ አዲስና ጤናማ የፖለቲካ ባህል በሀገሪቷ ውስጥ እንዲለመድ ያደርጋል። በተቋማት ላይ ያለውን አመኔታ ማደስ፦ ሕዝቡ እንደ ምርጫ ቦርድ፣ ፍርድ ቤቶችና የዴሞክራሲ ተቋማት ባሉ ገለልተኛ መሆን በሚገባቸው ተቋማት ላይ ያለው እምነት መሸርሸሩ ሌላው ስብራት ሲሆን፣ ይህንንም ምርጫ በስኬትና በገለልተኝነት ማካሄድ መቻሉ የተቋማቱን ነፃነትና ብቃት በተግባር የሚያሳይ በመሆኑ ዜጎች በሀገሪቷ የሕግ የበላይነት ላይ ያላቸው እምነት መልሶ እንዲያገግም ያደርጋል። ብሔራዊ መግባባትን መፍጠር፦ አካታች የሆነ ምርጫ ማካሄድ መሣሪያ ያነሱ ወይም በሰላማዊ መንገድ የሚያምፁ የፖለቲካ ኃይሎች ቅሬታቸውን በሕዝብ ድምፅ እንዲፈትሹ በር ይከፍታል። ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ የኢትዮጵያን የዘመናት የፖለቲካ ስብራቶች ለመፈወስ የራሱ አሻራ ሊያኖር የሚችለው ሂደቱ ፍትሐዊ፣ ግልጽና በርካታ የፖለቲካ ኃይሎችን ያሳተፈ፣ ከ54 ሚሊዮን በላይ ሕዝብ በንቃት የተሳተፈበት በመሆኑ ነው። በዚህም ምርጫው በተሳካ ሁኔታ መካሄዱ በራሱ ወደ ሰፊው ብሔራዊ ምክክር ለመሻገር እንደ ትልቅ መነሻ ሆኖ ያገለግላል። ማጠቃለያ፦ ምርጫው ለአፍሪካ ዴሞክራሲ የብርሃን ፍኖት አፍሪካ በፖለቲካዊ አለመረጋጋቶች፣ በወታደራዊ ኃይሎች ጣልቃ ገብነትና ኢ-ሕገመንግሥታዊ መንገድ መምራት፣ የመንግሥት ግልበጣዎች እየተፈተነች ባለችበት በዚህ የታሪክ ምዕራፍ፣ ኢትዮጵያ በሰላማዊና ስልጡን መንገድ ምርጫዋን ማጠናቀቋ ለአህጉሪቱ አዲስ ፍኖተ ዴሞክራሲ ሆና እንድትወጣ አድርጓታል። 'የአፍሪካ ችግሮች የአፍሪካውያን መፍትሔዎች' የሚለውን መርህ በተግባር በማሳየት፣ የራሳችንን ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት በራሳችን አቅም መቅረጽ እንደምንችል ለዓለም አሳይተናል። በዚህ አስቸጋሪ አህጉራዊ ድባብ ውስጥ፣ የፓን አፍሪካኒዝም ማዕከልና የአፍሪካ ኅብረት መቀመጫ የሆነችው ኢትዮጵያ ሰባተኛውን ጠቅላላ ምርጫ በሰላማዊና ፍትሐዊ መንገድ በስኬት ማጠናቀቋ ለአፍሪካ ትልቅ ተስፋን የሚሰጥ ነው። ኢትዮጵያ ለጫናዎች ሳትበገር፣ በራሷ ሁለንተናዊ አቅም ያከናወነችው ይህ ታሪካዊ መድረክ ሀገር በቀል ዴሞክራሲን እና አህጉራዊ ሉዓላዊነትን ያረጋገጠ በመሆኑ ለመላው አፍሪካ ኩራትና ተምሳሌት ሆኗል። የአፍሪካ ኅብረት የፖለቲካ ጉዳዮች፣ የሰላምና ደኅንነት ኮሚሽነር አምባሳደር ባንኮሌ አዶዬ፤ አህጉሪቱ ካለችበት ተጨባጭ ሁኔታ አንጻር ዲሞክራሲ አማራጭ የሌለው መንገድ መሆኑን ገልጸው፤ ሰላምና ልማት ሊመጡ የሚችሉት በጠመንጃ ኃይል ሳይሆን ሕዝብ በነፃነት የራሱን መሪ በሚመርጥበት ስልጡን መንገድ ብቻ መሆኑን ተናግረዋል። ኮሚሽነሩ አክለውም፦ "አህጉራችን ከዲሞክራሲ ውጭ ሌላ ምርጫ የላትም። ወደፊት ለመራመድ፣ ዕድገትን ለማረጋገጥና በተለይም ዘላቂ ሰላምን ለመገንባት ከሁሉ የተሻለው መንገድ ዴሞክራሲ ብቻ ነው" ሲሉ በአፅንኦት ጠቅሰዋል። በአጠቃላይ ሰባተኛው ጠቅላላ ምርጫ፣ ኢትዮጵያ ተቋማዊ አቅሟንና ሕጋዊ መሠረቷን በማጠናከር ወደ ተሻለ የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ የተሻገረችበት እና የጋራ የትብብር አቅምን ያሳየችበት አዲስ ታሪካዊ ምዕራፍ ሆኖ በስኬት ተጠናቋል። ለዚህም ስኬት በየሚናቸው አስተዋጽኦ ላበረከቱ መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ፣ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ዕጩዎች፣ ሲቪል ማኅበራት፣ የጸጥታ ኃይሎች፣ የአፍሪካ ኅብረትና የኢጋድ ታዛቢ ቡድኖች፣ የመገናኛ ብዙኃን ባለሙያዎች እንዲሁም ሀገር በቀል ታዛቢ ድርጅቶች በሙሉ ከፍ ያለ ምስጋና ይገባቸዋል። በምርጫው ወቅት የተሰጠው የሕዝብ አመኔታና ድምፅ ለተመራጮች ትልቅ አደራና ኃላፊነትን ጥሏል። ያሸነፉ ፓርቲዎችና ዕጩዎች ይህንን ታሪካዊ አደራ በመሸከም ለሕዝብ ፍላጎት ቅርብ የሆነ አገልግሎት በመስጠት፣ በታማኝነት፣ በቅንነትና ንጹሕ በሆነ ሕሊና በመሥራት የሕዝቡን ተስፋ ወደ ተጨባጭ ውጤት የመቀየር ግዴታ አለባቸው። የምርጫው ትልቁና የመጨረሻው ስኬት የሚለካው በተመራጮችና በሕዝብ መካከል በሚገነባው መተማመን፣ በሚረጋገጠው ዘላቂ ሰላምና ለሁሉም ተጠቃሚነትን በሚያሰፍነው ሀገራዊ ዕድገትና ብልጽግና ብቻ ነው።