ወልቂጤ፣ ሕዳር 4/2019 (ኢዜአ)፦ በምስራቅ ጉራጌ ዞን ወቅቱን ያልጠበቀ ዝናብ በደረሰ ሰብል ላይ ጉዳት እንዳያደርስ ምርት በዘመቻ እየተሰበሰበ መሆኑን የዞኑ ግብርና መምሪያ አስታወቀ። አርሶ አደሮች በበኩላቸው የተለያዩ የሰው ሃይል አደረጃጀቶችን እና ኮምባይነሮችን ተጠቅመው ምርታቸውን እየሰበሰቡ መሆናቸውን ተናግረዋል። የምስራቅ ጉራጌ ዞን ግብርና መምሪያ ምክትል ሀላፊ አቶ ሀይሉ ሰይፉ እንደገለጹት የደረሰ ሰብል ወቅቱን ባለጠበቀ ዝናብ ለጉዳት እንዳይዳረገ የሰብል አሰባሰብ ሥራው በዘመቻ እየተከናወነ ነው። "እኔ እያለሁ አንድም ፍሬ አትባክንም" በሚል መሪ ሃሳብ በዞኑ ማህበረሰቡን ያሳተፈ ንቅናቄ በማድረግ እየተከናወነ ያለው የምርት አሰባሰብ ሥራ ተጠናክሮ መቀጠሉንም ገልጸዋል። በምርት አሰባስብ ሥራው ከአርሶ አደሩ በተጨማሪ በየአካባቢው የተለያዩ የማህበረሰብ አደረጃጀቶች አቀናጅቶ በመጠቀም እየተሰራ መሆኑንም ተናግረዋል። ከሰው ሃይል በተጨማሪ ከ78 በላይ የምርት መሰብሰቢያና መውቂያ ኮምባይነሮች የሰብል አሰባሰብ ሥራውን እያቀላጠፉ መሆናቸውን ጠቁመዋል። እስካሁንም በተለያዩ ሰብሎች ከለማው 73 ሺህ 120 ሄክታር መሬት ውስጥ በ54 ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የደረሰ ሰብል መሰብሰቡንም አቶ ሀይሉ ተናግረዋል። በአሁኑ ወቅትም በቀሪ መሬት ላይ ያለውን የደረሰ ሰብል ወቅቱን ካልጠበቀ ዝናብ ለመታደግ በዘመቻ የመሰብሰብ ሥራው ተጠናክሮ ቀጥሏል ብለዋል። ምርታቸውን በዘመቻ እየሰበሰቡ ካሉ የዞኑ አርሶ አደሮች መካከል የመስቃን ወረዳ አርሶ አደር መሃመድ ደድገባ በመኸር ወቅት ያለሙት የጤፍና የበቆሎ ምርት በመድረሱ ከአካባቢያቸው ነዋሪዎች ጋር በጋራ እየሰበሰቡ መሆኑን ተናግረዋል። የተሰበሰበው ሰብልም ለዝናብ እንዳይጋለጥ መንግስት ባደረገላቸው የመውቂያ ማሽን ድጋፍ ወቅተው ወደ ጎተራ እያስገቡ መሆናቸውን ገልጸዋል። በምርት አጨዳና አሰባሰብ ወቅት ሊያጋጥም የሚችለውን የምርት ብክነት ለመቀነስ በየደረጃው ባሉ አመራሮችና ባለሙያዎች ድጋፍ ሲደረግላቸው መቆየቱን የተናገሩት ደግሞ የሶዶ ወረዳ አርሶ አደር ሻወል ወዳጆ ናቸው ። ይህም በመኸር አዝመራ ያለሙት የጤፍ ምርት ወቅቱን ባልጠበቀ ዝናብ ሳይጎዳባቸውና ሳይባክን ለመሰብሰብ እንዳስቻላቸው ገልፀዋል። በመንግስት ዘመናዊ የመውቂያ ማሽን መቅረቡ ሥራቸውን ለማፋጠን እንዳስቻላቸው ጠቁመው፣ በተደረገላቸው እገዛም መደሰታቸውን ገልጸዋል። ፎቶ አለው አርሶ አደሮች በበኩላቸው የተለያዩ የሰው ሃይል አደረጃጀቶችን እና ኮምባይነሮችን ተጠቅመው ምርታቸውን እየሰበሰቡ መሆናቸውን ተናግረዋል። የምስራቅ ጉራጌ ዞን ግብርና መምሪያ ምክትል ሀላፊ አቶ ሀይሉ ሰይፉ እንደገለጹት የደረሰ ሰብል ወቅቱን ባለጠበቀ ዝናብ ለጉዳት እንዳይዳረገ የሰብል አሰባሰብ ሥራው በዘመቻ እየተከናወነ ነው። "እኔ እያለሁ አንድም ፍሬ አትባክንም" በሚል መሪ ሃሳብ በዞኑ ማህበረሰቡን ያሳተፈ ንቅናቄ በማድረግ እየተከናወነ ያለው የምርት አሰባሰብ ሥራ ተጠናክሮ መቀጠሉንም ገልጸዋል። በምርት አሰባስብ ሥራው ከአርሶ አደሩ በተጨማሪ በየአካባቢው የተለያዩ የማህበረሰብ አደረጃጀቶች አቀናጅቶ በመጠቀም እየተሰራ መሆኑንም ተናግረዋል። ከሰው ሃይል በተጨማሪ ከ78 በላይ የምርት መሰብሰቢያና መውቂያ ኮምባይነሮች የሰብል አሰባሰብ ሥራውን እያቀላጠፉ መሆናቸውን ጠቁመዋል። እስካሁንም በተለያዩ ሰብሎች ከለማው 73 ሺህ 120 ሄክታር መሬት ውስጥ በ54 ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የደረሰ ሰብል መሰብሰቡንም አቶ ሀይሉ ተናግረዋል። በአሁኑ ወቅትም በቀሪ መሬት ላይ ያለውን የደረሰ ሰብል ወቅቱን ካልጠበቀ ዝናብ ለመታደግ በዘመቻ የመሰብሰብ ሥራው ተጠናክሮ ቀጥሏል ብለዋል። ምርታቸውን በዘመቻ እየሰበሰቡ ካሉ የዞኑ አርሶ አደሮች መካከል የመስቃን ወረዳ አርሶ አደር መሃመድ ደድገባ በመኸር ወቅት ያለሙት የጤፍና የበቆሎ ምርት በመድረሱ ከአካባቢያቸው ነዋሪዎች ጋር በጋራ እየሰበሰቡ መሆኑን ተናግረዋል። የተሰበሰበው ሰብልም ለዝናብ እንዳይጋለጥ መንግስት ባደረገላቸው የመውቂያ ማሽን ድጋፍ ወቅተው ወደ ጎተራ እያስገቡ መሆናቸውን ገልጸዋል። በምርት አጨዳና አሰባሰብ ወቅት ሊያጋጥም የሚችለውን የምርት ብክነት ለመቀነስ በየደረጃው ባሉ አመራሮችና ባለሙያዎች ድጋፍ ሲደረግላቸው መቆየቱን የተናገሩት ደግሞ የሶዶ ወረዳ አርሶ አደር ሻወል ወዳጆ ናቸው ። ይህም በመኸር አዝመራ ያለሙት የጤፍ ምርት ወቅቱን ባልጠበቀ ዝናብ ሳይጎዳባቸውና ሳይባክን ለመሰብሰብ እንዳስቻላቸው ገልፀዋል። በመንግስት ዘመናዊ የመውቂያ ማሽን መቅረቡ ሥራቸውን ለማፋጠን እንዳስቻላቸው ጠቁመው፣ በተደረገላቸው እገዛም መደሰታቸውን ገልጸዋል።    

ሆለታ ህዳር 04/2019 (ኢዜአ) የሆለታ ግብርና ምርምር ማዕከል ሀገራዊውን የሌማት ትሩፋት መርሃ-ግብር ስኬታማ ለማድረግ የሚያስችሉ የምርምር ውጤቶችንና የቴክኖሎጂ ድጋፎችን ለአርሶ አደሮች ተደራሽ እያደረገ መሆኑን ገለጸ። በኢትዮጵያ የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥና የቤተሰብን ሥርዓተ-ምግብ ለማሻሻል በሀገር አቀፍ ደረጃ ተቀርጾ እየተተገበረ የሚገኘው የ«ሌማት ትሩፋት» መርሃ-ግብር ፣ በተለይም በወተት፣ በእንቁላል፣ በዶሮ፣ በማርና በዓሣ ምርቶች ላይ ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ ያለመ ሀገራዊ ኢኒሼቲቭ ነው። ይህንን ሀገራዊ ግብ እውን ለማድረግ የግብርና ምርምር ተቋማት በሳይንሳዊ ጥናት የተደገፉ ቴክኖሎጂዎችን በማፍለቅና ለአርሶ አደሩ በማስተዋወቅ ረገድ ቁልፍ ሚና ይጫወታሉ። በዚህም መሠረት የሆለታ ግብርና ምርምር ማዕከል፣ በተለይም በእንስሳት ሀብት ልማት፣ በተሻሻሉ የወተት ላሞች ዝርያ ማዳቀል፣ በመኖ አዘገጃጀትና በእንስሳት ጤና አጠባበቅ ዙሪያ ያፈለቃቸውን የምርምር ውጤቶች ለአርሶ አደሮች ተደራሽ በማድረግ ዘርፉን የማዘመን ሥራውን አጠናክሮ ቀጥሏል። በማዕከሉ የእንስሳት ዝርያ ማሻሻል ከፍተኛ ተመራማሪ ዶክተር ተመስገን ጀምበሬ ለኢዜአ እንደ ገለጹት፤ የሆለታ ግብርና ምርምር የህብረተሰቡን ተጠቃሚነት መሰረት በማድረግ በወተት ላሞች፣ በበግና በፊየል እና በዶሮ ዝርያ ማሻሻያ ላይ እንዲሁም በእንስሳት መኖ እና ጤና አጠባበቅ ላይ ምርምር በማካሄድ ላይ ይገኛል። ማዕከሉ በተለይም በሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር የቤተሰብ ሥርዓተ ምግብ እንዲሻሻልና የምግብ ሉዓላዊነት እንዲረጋገጥ፣ የእንስሳትና የሰብል ምርቶችን በማጥናት፣ በማባዛትና ለአርሶ አደሩ ተደራሽ በማድረግ ረገድ ትኩረት ሰጥቶ እየሠራ መሆኑን ገልጸዋል። በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር ማስጀመሪያ ሥነ-ሥርዓት የክልሉ ፕሬዚዳንት አቶ ሽመልስ አብዲሳ እና ሌሎች የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች በተገኙበት በማዕከሉ መካሄዱን አስታውሰው፤ በወቅቱም ዝርያቸው የተሻሻሉ 100 የወተት ላሞች ለአርሶ አደሩ መከፋፈላቸውን ለአብነት ጠቅሰዋል። ከዚህም ባለፈ ማዕከሉ በቴክኖሎጂ ሽግገር እና በሀገር አቀፍ ደረጃ በሚዘጋጁ የዘርፉ ዕቅዶችና ስትራቴጂዎች ላይ የቴክኒክ ድጋፍ እየሰጠ መሆኑን አክለዋል። በማዕከሉ የእንስሳት ጤና ከፍተኛ ተመራማሪ ዶክተር ታምራት ስዩም በበኩላቸው፣ በእንስሳት ምርትና ምርታማነት ላይ ተጽዕኖ የሚያሳድሩ በርካታ በሽታዎች መኖራቸውን ጠቁመው፤ እነዚህ በሽታዎች በሰዎች ጤና ላይም ጉዳት ስለሚያስከትሉ ይህንን ለመከላከል ሰፊ ጥናትና ምርምር እንደሚደረግ ገልጸዋል። የቀንድ ከብቶችና የወተት ላሞች የሀገሪቱን ኢኮኖሚ አንጡራ ሀብት በመደገፍ ረገድ ያላቸውን ሚና እንዳለው አንስተው፤ ለዚህ ወሳኝ ዘርፍም ከፍተኛ ትኩረት ተሰጥቶ እየተሠራ መሆኑን ተናግረዋል። በተለይም በእንስሳት ላይ የሚከሰቱ የተለያዩ ባክቴሪያዎችን በመቆጣጠርና ቴክኖሎጂዎችን በመጠቀም፣ የጤና አጠባበቅ ሥርዓቱን በማሻሻል የምርትና ምርታማነት ዕድገት እየተመዘገበ መሆኑን ገልጸዋል። በማዕከሉ ድጋፍ የወተት ላሞችን በማርባት ውጤታማ ከሆኑት የአካባቢው አርሶ አደሮች መካከል አቶ ገረመው ወልደሰማያት በበኩላቸው፣ ቀደም ሲል የወተት ላሞች እንዳልነበሯቸው አስታውሰዋል። በአሁኑ ወቅት ከማዕከሉ ባገኙት ሙያዊ ድጋፍና ምክር የወተት ምርት በማምረትና ለሆለታ ከተማ ነዋሪዎች በማቅረብ ኑሯቸውን ማሻሻላቸውን ገልጸዋል።    

ደንቢያ ኢዜአ ኅዳር 4/2019 ዓ.ምበማዕከላዊ ጎንደር ዞን የተገነባው የሳራቫ መስኖ ፕሮጀክት በዓመት ሦስት ጊዜ በማምረት ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነታቸውን ለማሳደግ እንዳስቻላቸው በምዕራብ ደንቢያ ወረዳ የሚገኙ አርሶ አደሮች ተናገሩ። በማዕከላዊ ጎንደር ዞን ግብርና መምሪያ አስተባባሪነት በምዕራብ ደንቢያ ወረዳ የበጋ መስኖ ስንዴ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር ተካሂዷል። የምዕራብ ደንቢያ ወረዳ ዳህና ዋዋ ቀበሌ ነዋሪ አርሶ አደር ታድሎ አስረስ በዚሁ ወቅት እንደገለጹት፤ በመስኖ ፕሮጀክቱ ለማልማት መቻሌ ተጠቃሚነቴን ለማሳደግ ረድቶኛል። በዘንድሮው ዓመትም ከአንድ ሄክታር በላይ መሬት በበጋ መስኖ ለማልማት የእርሻ ዝግጅት ሥራ እየሠሩ እንደሚገኙም ነው የተናገሩት። የዚሁ ቀበሌ ነዋሪ የሆኑት አርሶ አደር ደምሌ በለጠ በበኩላቸው፤ በ2018 በጀት ዓመት በግማሽ ሄክታር መሬት ባለሙት ስንዴ 20 ኩንታል ምርት እንዳገኙ ገልጸዋል። የፕሮጀክቱ ተግባራዊ መደረግና ከግብርና ባለሙያዎች ጋር የሚደረገው የቅርብ ድጋፍ አርሶ አደሩ በመስኖ ልማት ተሳታፊና ተጠቃሚ ለመሆን እንዳስቻለው አንስተዋል። የምዕራብ ደንቢያ ወረዳ ግብርና ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ ማንአምቶ አገዘው፤ በተያዘው የበጋ ወቅት 9 ሺሕ 535 ሄክታር መሬት በመስኖ ለማልማት ጥረት እየተደረገ መሆኑን ገልጸዋል። ከዚህ ውስጥ7 ሺሕ ሄክታር የሚጠጋ መሬት ላይ የበጋ መስኖ ስንዴ ለማልማት ወደ ትግበራ መገባቱን ጠቅሰው፣ ከ270 ሺሕ ኩንታል በላይ የስንዴ ምርት ለመሰብሰብ መታቀዱንም አስታውቀዋል። በዛሬው እለትም በዳህና ዋዋ ቀበሌ የሳራቫ ካናል ፕሮጀክት የበጋ መስኖ ስንዴ ክላስተር በ15 ሄክታር መሬት ላይ የማስጀመሪያ ሥራ ተከናውኗል። የማዕከላዊ ጎንደር ዞን ግብርና መምሪያ ምክትል ኃላፊ አቶ ደጀኔ ሲሳይ እንዳሉት፤ የበጋ መስኖ ልማት አቅምን በመጠቀም የተሻለ ምርት ለመሰብሰብ በትኩረት እየተሠራ ነው። ለበጋ መስኖ ስንዴ ልማት ስኬት ከወረዳ እስከ ቀበሌ ያሉ አመራሮችና የግብርና ባለሙያዎች ከአርሶ አደሩ ጋር በመሆን የቅርብ ድጋፍና ክትትል እያደረጉ ነው ያሉት ደግሞ የማዕከላዊ ጎንደር ዞን ምክትል አስተዳዳሪ አቶ አስረሳው ደሴ ናቸው። የሳራቫ መስኖ ፕሮጀክት የካናል ጥገና ሥራ በተደራጀ አግባብ እየተከናወነ መሆኑን ጠቅሰው፤ የፕሮጀክቱን 4 ሺሕ ሄክታር የማልማት አቅም በተሟላ መንገድ ለመጠቀም እየተሠራ መሆኑንም አስገንዝበዋል።  

አዲስ አበባ፤ ህዳር 4/2019(ኢዜአ)፦ የአዲስ አበባ የተቀናጀ መሰረተ ልማት ዘመናዊ የተሽከርካሪ ስምሪትና ቁጥጥር ሥርዓት መፍጠሩን በከተማ አስተዳደሩ ምክር ቤት የመሠረተ ልማትና ማዘጋጃ ቤታዊ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ ግዛቸው አይካ (ዶ/ር) ገለጹ። የአዲስ አበባ ትራንስፖርት ቢሮ አዲስ የተቀናጀ የተሽከርካሪ ስምሪትና ቁጥጥር ሥርዓት የምረቃና ማስተዋወቂያ መድረክ አካሂዷል። በመርሃ ግብሩ የተገኙት የከተማ አስተዳደሩ ምክር ቤት የመሠረተ ልማትና ማዘጋጃ ቤታዊ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ ግዛቸው አይካ (ዶ/ር) ዲጂታል አሰራር ብክነትን፣ ብልሹ አሰራርንና የህዝብ እንግልትን በማስቀረት ቀልጣፋ አገልግሎት መስጠት ያስችላል ብለዋል። አዲስ አበባ ከተማ መሶብ የአንድ ማዕከል አሰራርን በመተግበር አገልግሎቶችን ግልጽ እና ቀልጣፋ በማድረግ የነዋሪዎችን እርካታ እያረጋገጠች እና ውጤት እያስመዘገበች እንደምትገኝ ገልጸዋል። ዛሬ በከተማው ትራንስፖርት ቢሮ የተጀመረው የተቀናጀ የተሽከርካሪ ስምሪትና ቁጥጥር ሥርዓት የዚሁ ሥራ አካል መሆኑን በመግለጽ የከተማው የትራንስፖርት ዘርፍ ስማርትና ቀልጣፋ ለማድረግ ሚናው ከፍተኛ እንደሆነ ተናግረዋል የአዲስ አበባ ከተማ ትራንስፖርት ቢሮ ኃላፊ ተፈራ ሞላ (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ የህብረተሰቡን እርካታ ለማረጋገጥና ቀልጣፋ አገልግሎት ለመስጠት ቴክኖሎጂን መጠቀም የዘመኑ ግዴታ ነው። በከተማዋ መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትን ጨምሮ የተለያዩ አገልግሎቶች በቴክኖሎጂ መደገፋቸው የመልካም አስተዳደር ችግሮችን በመፍታት የህብረተሰቡን እርካታ እያረጋገጡ መሆናቸውንም አንስተዋል። አዲሱ የተቀናጀ የተሽከርካሪ ስምሪትና ቁጥጥር ሥርዓት ከዚህ ቀደም የነበረውን የስምሪትና ቁጥጥር ችግር በመቅረፍ፣ ሂደቱ በቴክኖሎጂ የተደገፈ እንዲሆን ያስችላል ነው ያሉት። ይህም ምቹ የትራፊክ እንቅስቃሴ እንዲኖር መደላድል በመፍጠር የትራንስፖርት አገልግሎቱ ፈጣን፣ አስተማማኝና ደህንነቱ የተጠበቀ ያደርጋል ብለዋል። የለማው ሲስተም ህገወጥ ተሽከርካሪን ለመከታተል፣ የትራፊክ መጨናነቅን ለመቅረፍ ጉልህ አስተዋጽኦ ያበረክታል ያሉት ደግሞ ሲስተሙን ያበለጸገው የኤጂ ቴክኖሎጂ መስራችና ሥራ አስኪያጅ ወጣት ጌታሰው አበበ ናቸው። ሲስተሙ የተሽከርካሪ ምደባ፣ የተሽከርካሪ ተቆጣጣሪ ምደባ፣ የተሽከርካሪ አቴንዳንስ፣ የተገልጋይ ጥቆማ፣ የተጠሪ ተቋማት ሪፖርት እና ዕለታዊ ክስተት ሪፖርት ይዘቶችን እንደሚያካትት ገልጸዋል። በአዲስ አበባ ከተማ የሰላም ታክሲ ማህበር መሪ አቶ ጌቱ ተስፋዬ የበለጸገው ሲስተም ለረዥም ጊዜ ስንፈልገው የነበረና በተቆጣጣሪና በታክሲ ሾፌር መካከል ይከሰት የነበረውን አለመግባባት ይፈታል ብለዋል። የአደይ አበባ ብዙሃን ትራንስፖርት አክስዮን ማህበር አባል ብርሃኔ የኋላሸት በበኩላቸው ሲስተሙ የእጅ ንክኪን በማስቀረት ዲጂታል ሥርዓትን እንደሚያሰፍን ተናግረዋል።

አዲስ አበባ፤ ህዳር 4/2019 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያ እና የተባበሩት መንግስታት የልማት ፕሮግራም (UNDP) በአየር ንብረት እና በዘላቂ የልማት ስራዎች ዙሪያ ያላቸውን ትብብር ለማጠናከር እንደሚሰሩ ገለጹ። 31ኛው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የአየር ንብረት ለውጥ ጉባኤ (ኮፕ 31) በቱርኪዬ አንታሊያ እየተካሄደ ይገኛል። “ጉዞ ወደ ዘላቂ፣ አይበገሬነት እና ፍትሃዊነት ወደተረጋገጠበት መጻኢ ዘመን” የጉባኤው መሪ ቃል ነው። የገንዘብ ሚኒስትር እና የኮፕ 32 ዋና ተደራዳሪ ፍጹም አሰፋ (ዶ/ር) ከጉባኤው ከተባበሩት መንግስታት የልማት ፕሮግራም (UNDP) ዋና ሀላፊ አሌክሳንደር ደ ክሩ ጋር ውጤታማ የሁለትዮሽ ውይይት አድርገዋል። በውይይታቸውም ኢትዮጵያ እና ዩኤንዲፒ በአየር ንብረት ፋይናንስ፣ ዘላቂ ልማት፣ በኢንቨስትመንት እና የአየር ንብረት ለውጥን የመቋቋም አቅምን በማጎልበት ላይ ያላቸውን የረጅም ጊዜ አጋርነት ይበልጥ አጠናክሮ ለማስቀጠል በሚቻልባቸው ዕድሎች ዙሪያም ሀሳብ ተለዋውጠዋል።

አዲስ አበባ፤ ህዳር 4/2019 (ኢዜአ)፦ የመደመር እሳቤ የኢትዮጵያን ብዝኃነትና አንድነት አስተሳስሮ ለማራመድ ትልቅ መሠረት መሆኑን የባህልና ቱሪዝም ሚኒስትር ዴኤታ ረዳት ፕሮፌሰር ነቢዩ ባዬ ገለጹ። በመደመር እሳቤ ላይ የተመሠረተ ህብረ-ብሔራዊ አንድነትን የማጠናከር ሥራዎች እየተከናወኑ መሆኑንም አመልክተዋል። የመደመር መንግሥት የባህልና ቱሪዝም ዘርፍን እንደ ትልቅ ሀገራዊ ሀብት በመውሰድ፣ የኢትዮጵያን ብዝኃነትና ሕብረ-ብሔራዊ ትስስር በማጠናከር ላይ ይገኛል። በርካታ ታሪካዊ፣ ተፈጥሯዊና መንፈሳዊ ስፍራዎችን በማልማት እንዲሁም ቅርሶችን በመንከባከብ የሀገራችንን ገጽታ ከፍ የማድረግ ሥራዎችን እያከናወነ ይገኛል፡፡ በዘርፉ የተከናወኑ ዘመናዊ መሠረተ ልማቶችና መዳረሻዎችን የማስዋብ ሥራዎችም ሕዝቦች በአብሮነት እንዲያድጉ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያበረከተ ሲሆን እነዚህ ሁለገብ ጥረቶች ኢትዮጵያ ከአለም አቀፍ ቱሪዝም ማግኘት የሚገባትን ተጠቃሚነት እያሳደጉት ይገኛሉ። ረዳት ፕሮፌሰር ነቢዩ ባዬ ከኢዜአ ጋር ባደረጉት ቆይታ፣ የመደመር ፍልስፍና የኢትዮጵያን ብዝኃነት፣ የባህል እና የማንነት መገለጫዎች መሠረት አድርጎ የተነሳ አጠቃላይ ሀገር በቀል እሳቤ መሆኑን ገልጸዋል። የመደመር ፍልስፍናው የኢትዮጵያን እውነተኛ ገጽታ፣ የሕዝቦቿን ማንነትና የዕለት ተዕለት አኗኗር ሥርዓት የሚመጥን አጠቃላይ መርህ እንደሆነም ተናግረዋል። እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ የራሱን የኑሮ እሳቤ ይዞ፣ ከባህል ድምርና ጥርቅም ጋር በታላቋ ሀገር ውስጥ አብሮ የመኖርና የመከባበር እሴቶችን እንደሚያጎለብትም ጠቁመዋል። የመደመር እሳቤ የኢትዮጵያን ብዝኃነትና መልከ-ብዙነት ሙሉ በሙሉ የሚቀበልና ይህንኑ መሠረት አድርጎ የሚንቀሳቀስ መሆኑን ያስረዱት ሚኒስትር ዴኤታው፤ አንዳችን የሌላኛችንን ጥንካሬ እያጎላን፣ ክፍተት እየሞላንና እየተጋገዝን መኖር አለብን በሚለው አስተሳሰብ ላይ የተመሠረተ ትልቅ ፍልስፍና መሆኑን አብራርተዋል። መንግሥት ከሚመራባቸው ዘርፎች አንዱ የባህልና ቱሪዝም ዘርፍ መሆኑን ገልጸው፤ በብራንዲንግ፣ በባህልና በኪነ-ጥበብ ዘርፎች ሰፊ ሥራዎች እየተከናወኑ መሆናቸውን ጠቅሰዋል። የብዝኃነት እሴት ለወደፊት የሥልጣኔ ጉዞ እንደ ጉልበትና አጋዥ ሆኖ ለሰላም፣ ለብልፅግና እንዲሁም ለነገ ልጆች የኑሮ ዋስትና በሚሰጥ መልኩ ተግባራዊ እየተደረገ እንደሚገኝም ገልጸዋል። በመንግሥት ሕዝቦች በቋንቋቸውና በባህላቸው እንዲጠቀሙበት የሚያስችል ሰፊ አውድ መፈጠር መጀመሩን አስረድተዋል። የኢትዮጵያ ሀብት የሆኑትን ቋንቋዎች፣ ባህሎችና እምነቶች እንደ ውብ የአብሮነት አበባ በመቁጠር በቅንጅት እና በማዕከላዊ መንገድ ማቀንቀን ተገቢ መሆኑንም ገልጸዋል። የኢትዮጵያን ብዝኃነትና አንድነት አስተሳሰቦች አጣጥሞ በመያዝ ጠንካራ፣ የበለፀገችና ለሁሉም ዜጎች ምቹ የሆነች ሀገር ለመፍጠር የሚደረገው ጥረት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል አረጋግጠዋል።      

አዲስ አበባ፤ ህዳር 4/2019 (ኢዜአ)፦ በቴክኖሎጂ የተደገፈው የተቀናጀ የተሽከርካሪ ስምሪትና ቁጥጥር ስርዓት የከተማውን የትራንስፖርት ስምሪት በማሳለጥ፣ የንግድ እንቅስቃሴውንና ማህበራዊ ግንኙነቱን የሚያጠናክር መሆኑን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ትራንስፖርት ቢሮ ገለጸ። ቢሮው የተቀናጀ የተሽከርካሪ ስምሪትና ቁጥጥር ስርዓት የምረቃና ማስተዋወቂያ መድረክ አካሂዷል። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ትራንስፖርት ቢሮ ኃላፊ ተፈራ ሞላ (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ የህብረተሰቡን እርካታ ለማረጋገጥና ቀልጣፋ አገልግሎት ለመስጠት ቴክኖሎጂን መጠቀም የዘመኑ ግዴታ ነው። በከተማዋ መሶብ አንድ ማዕከል አገልግሎትን ጨምሮ የተለያዩ አገልግሎቶች በቴክኖሎጂ መደገፋቸው የመልካም አስተዳደር ችግሮችን በመፍታት የህብረተሰቡን እርካታ እያረጋገጡ መሆናቸውንም አንስተዋል። አዲሱ የተቀናጀ የተሽከርካሪ ስምሪትና ቁጥጥር ስርዓት ከዚህ ቀደም የነበረውን የስምሪትና ቁጥጥር ችግር በመቅረፍ፣ ሂደቱ በቴክኖሎጂ የተደገፈ እንዲሆን የሚያስችል መሆኑን አስረድተዋል። ይህም በከተማዋ የትራንስፖርት ስምሪትን በማቀላጠፍና ምቹ የትራፊክ እንቅስቃሴ እንዲኖር መደላድል በመፍጠር ሀገራችን የያዘችውን የብልጽግና ራዕይ እውን ለማድረግ እንደሚያግዝ ጠቁመዋል። ስርዓቱ የከተማውን የንግድ ስርዓት በማፋጠን ማህበራዊ ግንኙነትን የሚያጠናክር ከመሆኑም ባለፈ፣ የትራንስፖርት አገልግሎቱ ፈጣን፣ አስተማማኝና ደህንነቱ የተጠበቀ እንዲሆን ከፍተኛ እገዛ እንደሚያደርግ በመድረኩ ተመላክቷል።  

አዲስ አበባ፤ ህዳር 4/2019 (ኢዜአ)፦ ዜጎች ቤቶችን በቀላሉ እንዲገዙ ከባንኮች እና ከፋይናንስ ፈንድ አደረጃጀቶች ጋር በመቀናጀት እየኖሩባቸው የሚከፍሉበት ሥርዓት እየተመቻቸ እንደሚገኝ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) እንዳመለከቱት፣ በሀገር አቀፍ ደረጃ 1.5 ሚሊየን ቤቶችን ለመገንባት በሚደረገው ጥረት የኮንስትራክሽን ማቴሪያሎችን ማለትም ብረት፣ መስታወት እና ሴራሚክ በሀገር ውስጥ የማምረት አቅምን ማሳደግ ላይ ሰፊ ትኩረት ተደርጎ እየተሠራ ይገኛል። ቤቶችን በመገንባት ሂደት የፋይናንስ ስኪም እና የሞርጌጅ አገልግሎት አብሮ ካልተዘረጋ ዜጎች ቤቶችን በቀላሉ መግዛት እንደማይችሉ ገልጸዋል። ከባንኮች እና ከፋይናንስ ፈንድ አደረጃጀቶች ጋር በቅንጅት በመሥራት ዜጎች እየኖሩባቸው የሚከፍሉበት ሥርዓት እየተመቻቸ መሆኑን አመልክተዋል። በመንግስትና በግል አጋርነት በአዲስ አበባ ውስጥ ብቻ ከመቶ ሺህ በላይ ቤቶች ተጀምረው ከአመት ባነሰ ጊዜ ውስጥ በጥሩ ሁኔታ መጠናቀቃቸውን ጠቁመዋል። በተለይም እንደ መርካቶ ቅጠል ተራ ባሉ አካባቢዎች የታየው ፈጣን የቤት ግንባታና የአኗኗር ዘይቤ ለውጥ በአጭር ጊዜ ውስጥ የተገኘ ትልቅ ውጤት ሲሆን፣ መቶ ሺህ ቤቶች ተጠናቀው ሲያልቁም ይህንኑ ተሞክሮ በስፋት የማስቀጠል ሥራ እንደሚከናወን ተናግረዋል። በኢትዮጵያ በገጠር የአርሶ አደሮችን የመኖሪያ ሁኔታ ለመለወጥ እንዲሁም በከተሞች መሠረታዊ አገልግሎቶችን ሳያገኙ የሚኖሩ ዜጎችን ችግር ለመቅረፍ ሚሊየን ቤቶች እንደሚያስፈልጉም ነው የገለጹት። ይህንን ሰፊ ክፍተት ለመሙላት ገንዘብ ብቻ ሳይሆን እውቀት፣ ጥራት ያለው ዲዛይን እና ዘላቂነት ያለው ግንባታ ስለሚያስፈልግ፣ ሥራውን በፍጥነትና በጥራት ለመፈጸም ሁሉም ባለድርሻ አካላት በትብብር እንዲሠሩ ጠቅላይ ሚኒስትሩ አሳስበዋል።

አዲስ አበባ፤ ህዳር 4/2019 (ኢዜአ)፦ የሕዝባችንን የቤት ጫና ማቃለል ለእኛ የልማት ግብ ብቻ ሳይሆን አደራና ኃላፊነት ነው ሲሉ የአዲስ አበባ ከተማ ከንቲባ አዳነች አቤቤ ገለጹ። ከንቲባዋ ቃል በተግባር በሚል ርዕስ በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት እንዳመለከቱት፣ ከጉባ ብስራቶች አንዱ በሆነውና እንደ ሀገር በአምስት ዓመታት ውስጥ 1.5 ሚሊዮን ቤቶችን ለዜጎች ለማስረከብ በተገባው ቃል መሠረት በአዲስ አበባም ሰፊ የግንባታ ሥራዎች እየተከናወኑ ይገኛሉ። በከተማዋ በ21 ሳይቶች እየተገነቡ ካሉት 100 ሺህ ቤቶች ውስጥ 50 ሺህ የሚሆኑት በከተማ አስተዳደሩ በጀት፣ ቀሪዎቹ 50 ሺህ ቤቶች ደግሞ በመንግሥትና በግል አጋርነት እንዲሁም በቤት ሥራ ማኅበራት አማካኝነት ግንባታቸው እየተካሄደ መሆኑን ጠቁመዋል። ከዚህ ጋር ተያይዞም ከንቲባ አዳነች አቤቤ ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ጋር በመሆን በቱሉ ዲምቱ እየተገነቡ የሚገኙ 33 ብሎኮችን እና በአዲስ ከተማ ቅጠል ተራ የሚገኙ 9 ብሎኮችን መጎብኘታቸውን ገልጸው፣ የግንባታዎቹ ሂደት በጥሩ አፈፃፀም ላይ እንደሚገኝ መመልከታቸውን አስታውቀዋል። የሕዝባችንን የቤት ጫና ማቃለል ለእኛ የልማት ግብ ብቻ ሳይሆን አደራና ኃላፊነት ነው ያሉት ከንቲባዋ፣ ይህንን ለመወጣት በቀን 24 ሰዓት በሳምንት 7 ቀን (24/7) ተግተው እንደሚሰሩ አረጋግጠዋል።

አዲስ አበባ፤ ህዳር 4/2019 (ኢዜአ)፦ ዋነኛ ትኩረታችን ተጨባጭ ውጤት ማስመዝገብ፣ የሕዝባችንን የመኖሪያ ቤት ጫና ማቃለል እና በመላው ሀገሪቱ ለሚገኙ ቤተሰቦች የተሻለ የኑሮ ምዕራፍ መክፈት የው ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት፤ በአምስት ዓመታት ውስጥ ቤቶችን ገንብተን ለማስረከብ ለሕዝባችን ቃል ገብተናል፤ ይህንንም ቃላችንን በተግባር ለማረጋገጥ ቀን ከሌት ያለ እረፍት እየተጋን እንገኛለን ብለዋል። ሕዝባችን በመኖሪያ ቤት እጥረት ምክንያት የሚገጥመውን ፈተናና ስጋት በሚገባ እንረዳለን፤ ደረጃቸውን የጠበቁና በተመጣጣኝ ዋጋ የሚቀርቡ መኖሪያ ቤቶችን ማመቻቸት የልማት ግብ ብቻ ሳይሆን፣ ለዜጎቻችን ያለብን አደራና ኃላፊነት መሆኑንም ጠንቅቀን እንገነዘባለን ሲሉ ገልጸዋል። ዋነኛ ትኩረታችን ተጨባጭ ውጤት ማስመዝገብ፣ የሕዝባችንን የመኖሪያ ቤት ጫና ማቃለል እና በመላው ሀገሪቱ ለሚገኙ ቤተሰቦች የተሻለ የኑሮ ምዕራፍ መክፈት እንደሆነም ተናግረዋል።

ጅማ፤ ኅዳር 4/2019 (ኢዜአ)፦ 21ኛውን የኢትዮጵያ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ቀን ለማስተናገድ በዝግጅት ላይ የምትገኘው ጅማ፣ በሁለተኛው ምዕራፍ የኮሪደር ልማት አማካኝነት ገጽታዋን ከማሳመር ባሻገር ሰፊ የሥራ ዕድል እየፈጠረች መሆኑን የከተማዋ ነዋሪዎች ተናገሩ። የዘንድሮውን 21ኛውን የብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ቀን የኦሮሚያ ክልል በታሪካዊቷና የንግድ ማዕከል በሆነችው ጅማ ከተማ እንዲያስተናግድ መመረጡን ተከትሎ፣ ከተማዋ እንግዶቿን በተሟላ መሠረተ ልማትና ውብ ገጽታ ለመቀበል ሰፊ ዝግጅት ስታደርግ ቆይታለች። በሀገር አቀፍ ደረጃ ከተሞችን ዘመናዊ፣ ጽዱና ለነዋሪዎች ምቹ ለማድረግ የተጀመረው የኮሪደር ልማት ኢንሼቲቭ አካል የሆነው የጅማ ከተማ የኮሪደር ልማት፣ የመጀመሪያውን ምዕራፍ በስኬት አጠናቅቆ በአሁኑ ወቅት ሁለተኛውን ምዕራፍ የመጨረሻ ሥራዎች ላይ ይገኛል። ይህ ልማት የከተማዋን የትራፊክ ፍሰት ከማቀላጠፍና ገጽታዋን ከመቀየር ባለፈ፣ ለበርካታ ወጣቶች የሥራ ዕድል በመፍጠርና የአካባቢውን የንግድ እንቅስቃሴ በማነቃቃት የከተማዋን ኢኮኖሚያዊ ዕድገት እያፋጠነ ይገኛል። የከተማዋ ነዋሪዎች የኮሪደር ልማቱ በጥራትና በፍጥነት እየተከናወነ መሆኑ እንዳስደሰታቸው ገልጸው፣ ልማቱ ከተማዋ ለብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ህዝቦች ቀን አከባበር የተሻለ ገጽታ ይዛ እንድትቀርብ ከማስቻሉም በላይ በኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ዘርፎች እያመጣ ያለውን ለውጥ አድንቀዋል። አቶ ሚሊዮን ዘለቀ፤ የኮሪደር ልማቱ የጅማ ከተማን ገጽታ እያሻሻለና ይበልጥ ማራኪ እያደረጋት መሆኑን ገልጸዋል። በተለይም በሁለተኛው ምዕራፍ እየተከናወኑ ያሉ ሥራዎች የከተማዋን ውበት ከማሳደግ ባሻገር የንግድ ማዕከላት እንዲስፋፉና የከተማዋ እንቅስቃሴ እንዲጎለብት እያገዘ መሆኑን አስረድተዋል። ከዚህ በተጨማሪም የኮሪደር ልማቱ የትራፊክ አደጋን ለመቀነስ የራሱን አስተዋጽኦ እያበረከተ መሆኑን ጠቅሰው፣ የልማቱ ውጤት ለከተማዋ ነዋሪዎች የተሻለ የኑሮና የእንቅስቃሴ አካባቢ እየፈጠረ መሆኑን ገልጸዋል። ሌላኛዉ የከተማዋ ነዋሪ ወጣት ነዚፍ ቢያ በበኩሉ፣ የኮሪደር ልማቱ ለበርካቶች ሰፊ የስራ ዕድል መፍጠሩን ተናግሯል። አሁን ላይ በልማቱ ምክንያት የሥራ ዕድል አግኝቶ በመሥራት የቤተሰቡን ወጪ እየሸፈነ መሆኑንም ገልጿል። ልማቱ ከከተማ ውበትና መሠረተ ልማት ግንባታ ባሻገር በዜጎች የኑሮ ሁኔታ ላይ ተጨባጭ ለውጥ ለማምጣት ያለውን አቅም የሚያሳይ መሆኑን አመልክቷል። ሌላኛው ነዋሪ አቶ አህመድ ቡሹራ በበኩላቸው፣ በንግድ ሥራ የተሰማሩ እንደመሆናቸው የኮሪደር ልማቱ ለንግዳቸው መስፋፋት የተሻለ ዕድል እየፈጠረ መሆኑን ገልጸዋል። የከተማዋ ገጽታ መሻሻልና የንግድ ማዕከላት መስፋፋት ለንግድ እንቅስቃሴ ምቹ ሁኔታ እየፈጠረ መሆኑንም አስረድተዋል። በተጨማሪም የኮሪደር ልማቱ በጥራትና በፍጥነት እየተከናወነ መሆኑ እንዳስደሰታቸው ጠቅሰው፣ ሥራው በታቀደለት ጊዜ እንዲጠናቀቅ እየተደረገ ያለውን ጥረት አድንቀዋል። የጅማ ከተማ ከዓመታት በኋላ ደረጃውን በጠበቀ መልኩ እየለማች እና እየተዋበች መሆኑ እንዳስደሰታቸው የተናገሩት ደሞ አቶ ደመላሽ ዘውዴ ናቸዉ። የጅማ ከተማ የኮሪደር ልማት የመጀመሪያ ምዕራፍ መጠናቀቁን ተከትሎ፣ ሁለተኛውን ምዕራፍ በመጪው ህዳር 29 ቀን በጅማ ከተማ ለሚከበረው 21ኛው የብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ህዝቦች ቀን አከባበር ዝግጁ ለማድረግ የማጠናቀቂያ ሥራዎች እየተከናወኑ ነው። ነዋሪዎቿም የኮሪደር ልማቱ ለበዓሉ ተሳታፊዎችና እንግዶች የተሻለ የከተማ ገጽታ ለማቅረብ ከማገዙም በላይ፣ ከበዓሉ በኋላም ለከተማዋ ነዋሪዎች የሚጠቅም ዘላቂ የልማት ውጤት ይሆናል የሚል ተስፋ እንዳላቸው ተናግረዋል

ጎባ ፤ ህዳር 03/2019(ኢዜአ)፦ በደቡብ ምሥራቅ ኦሮሚያ ዞን የእንስሳት ዝርያን በማሻሻል ከዘርፉ የሚገኘውን ጥቅም ለማሳደግ በተሰሩ ሥራዎች ውጤት እየታየ መምጣቱን የዞኑ ግብርና ጽህፈት ቤት ገለጸ። በዞኑ በሰው ሰራሽ ስነ-ዘዴ የወተት ላሞች ማዳቀልና የዝርያ ማሻሻያ ስራ የዞኑ የስራ ኃላፊዎች በተገኙበት ዛሬ በጎባ ወረዳ ተካሂዷል።   የደቡብ ምሥራቅ ኦሮሚያ ዞን ግብርና ጽህፈት ቤት ምክትል ኃላፊ አቶ ዘላለም አለማየሁ በወቅቱ እንዳሉት በዞኑ ባለፉት ዓመታት የእንስሳት ዝርያን በማሻሻል ከዘርፉ የሚገኘውን ጥቅም ለማሳደግ በተከናወኑ ተግባራት ውጤት እየታየ ነው። በተለይም ባለፉት ዓመታት የወተት ላሞችን በሰው ሰራሽና በመደበኛ መንገድ በማዳቀል የእንስሳት ሀብት ልማቱን ለማሳደግ ውጤታማ ስራ ተከናውኗል ብለዋል። በዞኑ ባለፉት ዓመታት በስፋት የማይታወቀው በሰው ሰራሽ ስነ ዘዴ የተሻሻሉ የእንስሳት ዝርያዎች የማዳቀሉ ተግባር አሁን ላይ በስፋት እየተተገበረ መምጣቱን አስታውሰዋል።   በዚህም ከአካባቢው ዝርያ ላሞች በቀን ይገኝ የነበረውን ሁለት ሊትር የማይበልጠውን ወተት ከ12 እስከ 20 ሊትር ማሳደግ የተቻለ ሲሆን፤ የዞኑን ዓመታዊ የወተት ምርትና ከዘርፉ የሚገኘውን ገቢ ማሳደግ እንደተቻለም አብራርተዋል። አቶ ዘላለም እንዳሉት በተያዘው የበጀት ዓመትም በዞኑ 63 ወረዳዎች ውስጥ ከ900 ሺህ በላይ ላሞችን ለማዳቀል ተግባራዊ እንቅስቃሴ መጀመሩን አረጋግጠዋል። እስከ አሁን በተከናወነው የሥራ እንቅስቃሴም 45 በመቶ የሚሆነውን ማከናወን መቻሉንና ሥራው ተጠናክሮ መቀጠሉን አክለዋል። በጎባ ወረዳ የእንስሳት ዝርያ በማሻሻል የሚገኘውን ውጤት ማሳደግ ዓላማ ያደረገው ሥራ የዚሁ ጥረት አካል እንደሆነም አቶ ዘላለም አመልክተዋል። በወረዳው የወተት ላሞችን በሰው ሰራሽና በመደበኛ መንገድ በማዳቀል የእንስሳት ሀብት ልማቱን ለማሳደግ እየተሰራ መሆኑን የገለጹት ደግሞ የጎባ ወረዳ ግብርና ጽህፈት ቤት ኃላፊ አቶ አበባ ጌታቸው ናቸው። በወረዳው በበጀት ዓመቱ ለማሳካት ከተያዘው 20 ሺህ የወተት ላሞች በሰው ሰራሽ ስነ ዘዴና በመደበኛ መንገድ የማዳቀል ሥራ ውስጥ 40 በመቶ ማከናወን መቻሉን አስታውቀዋል። አርሶ አደሩም የእንስሳት ዝርያውን በማሻሻል ከዘርፉ የሚገኛው ውጤት ለማሳደግ ሙያዊ ድጋፍና ክትትል እያደረገ መሆኑንም ተናግረዋል። በዚህም ከዘርፉ የሚገኛው ውጤትና የተጠቃሚው ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሻሻለ መምጣቱን አስተውሰዋል። አስተያየታቸውን ለኢዜአ ከሰጡ የጎባ ወረዳ አርሶ አደሮች መካከል አቶ ግዛቸው ተሾመ ከዚህ ቀደም ካላቸው የአካባቢ ላሞች የሚያገኙት ሁለት ሊትር ወተት እንደነበር በማስታወስ አሁን ላይ ዝርያቸው ከተሻሻሉ ላሞች በቀን ከአንዲት ላም ወደ 15 ሊትር እንደሆነ ገልጸዋል። ላሞችን በሰው ሰራሽ ስነ-ዘዴ ማዳቀል ከጀመሩ ወዲህ ከአንድ ላም በቀን 20 ሊትር ወተት ማግኘት መጀመራቸውና ቴክኖሎጂውን እያስፋፉ መሆናቸውን የገለጹት ደግሞ ሌላው የወረዳው ነዋሪ ወይዘሮ ገነት ከበደ ናቸው።

አዲስ አበባ ፣ ህዳር 3 /2019 (ኢዜአ)፦የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርና የCOP32 ተመራጭ ፕሬዚዳንት ጌዲዎን ጢሞቲዎስ (ዶ/ር)፣ ከሩዋንዳ ሪፐብሊክ የአካባቢ ጥበቃ ሚኒስትር ዶ/ር በርናዴት አራክዊዬ ጋር ለCOP32 ዝግጅት ትብብርን ለማጠናከር ሁለትዮሽ ውይይት አካሂደዋል። ሁለቱ ወገኖች በጋራ ቅድሚያ በተሰጣቸው ጉዳዮች ላይ በቅርበት ለመሥራትና ለሁሉም አካላት ትርጉም ያላቸው ውጤቶችን የሚያስገኝ የተሳካ COP32 እንዲኖር ጥረቶቻቸውን ለማስተባበር ተስማምተዋል። #COP31 #COP32 #ClimateAction

ዲላ፣ ህዳር 3/2019 (ኢዜአ)፡-ኢትዮጵያ የኃይል አማራጮችን ማስፋፋቷ የብዝሃ ኢኮኖሚ ውጤታማነትን ለማጠናከር ድርሻው የጎላ መሆኑን ምሁራን ገለጹ። በዲላ ዩኒቨርሲቲ "የታዳሽ ኃይል ጥናትና ትምህርት በኢትዮጵያ" በሚል ርዕሰ አውደ ጥናት ተካሂዷል። በአውደ ጥናቱም ከ22 በላይ ጥናታዊ ጽሁፎች ቀርበው ውይይት ተደርጎባቸዋል። በሀዋሳ ዩኒቨርሲቲ የወንዶ ገነት ደንና ተፈጥሮ ሃብት ኮሌጅ ዲን ተሻለ ወልደአማኑኤል (ዶ/ር) ለኢዜአ እንዳሉት ኢትዮጵያ ከእጽዋት ተረፈ ምርት እስከ ኒውክሌር የብዝሃ ታዳሽ ኃይል ምንጭ የሚሆን ምቹ ሀብት ባለቤት ናት። ሀገሪቱ ባለፉት ዓመታት ያከናወነቻቸው የአፈርና ውሃ ጥበቃ ሥራዎች የታዳሽ ሃይል አቅሟን ያሳደገ እንዲሁም የአረንጓዴ ልማት ስራው ግድቦች በቂ ውሃ እንዲይዙ በማድረግ ለዘላቂ የኃይል አቅርቦት መኖር አቅም የፈጠረ ነው ብለዋል። የአየር ንብረት ለውጥ የልማት ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የህልውና ጉዳይ ጭምር ነው ያሉት ምሁሩ ኢትዮጵያ የታዳሽ ኃይል አጠቃቀምን ጨምሮ በአረንጓዴ ልማት ዓለም አቀፍ እውቅና ማግኘቷን ጠቅሰዋል። ከውሃ፣ ከንፋስ፣ ከፀሐይ፣ ከጂኦተርማልና ከባዮጋዝ በተጨማሪ የሃይል ዘርፏን ወደ ኒውክሌር ጭምር ማስፏቷ የጀመረችውን ብዝሃ ኢኮኖሚ ውጤታማነት የሚያጠናከር ነው ብለዋል።   ኢትዮጵያ የብዝሃ ታዳሽ ኃይል መገኛ ምንጭ ነች ያሉት ደግሞ በኖርወይ ላይፍ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪ ፕሮፌሰር ሳሙኤል አዳራማላ ናቸው። ይህንን ሃብት በቅንጅትና በትብብር ማልማት ከተቻለ ከምስራቅ አፍሪካ ቀጠና አልፎ የአፍሪካን የነዳጅ ጥገኝነት ጫናን የሚያቃልል ነው ብለዋል። በዚህ ረገድ ኢትዮጵያ ውሃን ጨምሮ የታዳሽ ኃይልን በጋራ የመጠቀም አቋሟ የሚበረታታ መሆኑን ተናግረዋል። ይህንን በጋራ አቀናጀተን መጠቀም ከቻልን በቀጠናው የነዳጅ ጥገኝነትን የሚያቃልል ነው። የዲላ ዩኒቨርሲቲ ምርምርና ቴክኖሎጂ ሽግግር ምክትል ፕሬዚዳንት ሀብታሙ ተመስገን (ዶ/ር) በበኩላቸው ኢትዮጵያ ኑውክሌርን ጨምሮ የኃይል አማራጯን ማስፋቷ የብዝሃ ኢኮኖሚ ትግብራ ውጤታማነትን ያጠናክራል ብለዋል።   በተለይ የኢትዮጵያ የኃይል ምንጯ ታዳሽ መሆኑ የአየር ንብረት ለውጥን በመከላከል ለአካባቢ ጥበቃ መሰረት መጣሉን ጠቅሰው፣ ይህም ዓለም አቀፍ እውቅና በማግኝት የኮፕ-32 ጉባኤን እንድታዘጋጅ ለመመረጧ ምክንያት መሆኑን ተናግረዋል። ዩኒቨርሲቲው በቤተሰብ ደረጃ የባዮ ጋዝ ተጠቃሚነትንና በዘርፉ የማህበረሰቡን ግንዛቤን በማሳደግ የአካባቢውን የጥምር ደን ልማት እንዲስፋፋ ውጤታማ ተግባራት ማከናወኑን ተናግረዋል። በአውደ ጥናቱ የሀገር ውስጥና የውጭ ተመራማሪዎችና ባለድርሻ አካላት ተገኝተዋል።      

ዲምቱ፣ ህዳር 3/2019(ኢዜአ)፡- በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ከ8 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በበጋ መስኖ ስንዴ ለማልማት ወደ ስራ መገባቱን የክልሉ ግብርና ቢሮ አስታወቀ። በወላይታ ዞን የ2019 ዓ.ም የበጋ መስኖ ስንዴ ልማት ማስጀመሪያ መርሐ ግብር "የውሃ ጸጋችንን አሟጠን በመጠቀም ከዝናብ ጥገኝነት የተላቀቀ ግብርናን እውን ለማድረግ እንሠራለን!" በሚል መሪ ሐሳብ በዱጉና ፋንጎ ወረዳ ብላቴ ኤታ ቀበሌ ተካሄዷል። የክልሉ ግብርና ቢሮ ኃላፊ ካርታ ካስኬ (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ ግብርናን ከዝናብ ጥገኝነት በማላቀቅ የአርሶ አደሩን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ እየተሠራ ይገኛል።   ለበጋ መስኖ ልማቱ የውሃ አማራጮችን በመጠቀም የግብርና ምርታማነትን በማሳደግ የምግብ ሉዓላዊነትን ለማረጋገጥ ልዩ ትኩረት መሰጠቱንም ጠቁመዋል። በዚህም በዘንድሮ የመስኖ ልማት ከ8 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በበጋ መስኖ ስንዴ እንደሚለማ ገልጸዋል። በበጋ ወራት የመስኖ ልማትን በማሳካት የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ እየተሠራ መሆኑን የገለጹት ደግሞ የወላይታ ዞን ዋና አስተዳዳሪ ረዳት ፕሮፌሰር ሳሙኤል ተሰማ ናቸው።   ከዚህ መነሻ በዘንድሮ መስኖ ልማት በመጀመሪያውና በሁለተኛው ዙር 2 ሺህ 100 ሄክታር መሬት በበጋ መስኖ ስንዴ እንደሚሸፈን አስታውቀዋል። የዱጉና ፋንጎ ወረዳ ዋና አስተዳዳሪ አቶ ዘካሪያስ ዎንታሞ በበኩላቸው፣ ከመደመር መንግሥት ዋነኛ ኢኒሼቲቮች አንዱ በሆነው የበጋ መስኖ ስንዴ ልማት ስንዴን በማምረት የምግብ ዋስትናን ከማረጋገጥ ባሻገር አርሶ አደሩን ተጠቃሚ ለማድረግ እየተሠራ መሆኑን ተናግረዋል። በበጋ መስኖ ስንዴ 472 ሄክታር ማሳ በማልማት 16 ሺህ 48 ኩንታል ምርት ለማግኘት ታቅዶ እየተሠራ መሆኑንም ገልጸዋል። የቀበሌው አርሶ አደሮች ኢዮብ ግያና አክሊሉ ገበየሁ እንዳሉት፣ ከዚህ ቀደም በዝናብ ጥገኛ ሆነው በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ በማምረት እምብዛም ሳይጠቀሙ ከእጅ ወደ አፍ የሆነ ሕይወት ሲመሩ ቆይተዋል። አሁን ግን የመስኖ ሥራ ከጀመሩ ወዲህ በዓመት እስከ ሦስት ጊዜ በኩታ ገጠም በማምረት በየግላቸው እስከ 50 ኩንታል ምርት ማግኘት መጀመራቸውን ገልጸው፣ ዘንድሮም ማሳቸውን እያዘጋጁ መሆኑን ተናግረዋል። በመርሐ ግብሩ ላይ የክልል፣ የዞንና የወረዳ የመንግሥት ሥራ ኃላፊዎችና የአካባቢው አርሶ አደሮች ተገኝተዋል።  

ወላይታ ሶዶ፣ ሕዳር 3/2019 (ኢዜአ):-በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል የቡና ልማትና ምርታማነትን ለማሳደግ ቡናን ለመጀመሪያ ጊዜ በኩታ ገጠም በመስኖ የማልማት ሥራ መጀመሩን የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ግብርና ቢሮ አስታወቀ። በወላይታ ዞን ድጉና ፋንጎ ወረዳ ከ4 ነጥብ 5 ሄክታር በላይ በሚሆን ማሳ ላይ ቡናን ለመጀመሪያ ጊዜ በኩታ ገጠም በመስኖ የማልማት ሥራ ዛሬ በይፋ ተጀምሯል።   የኩታ ገጠም ልማት መርሐ-ግብሩን ያስጀመሩት የክልሉ ግብርና ቢሮ ኃላፊ ካርታ ካስኬ የቡና ልማትን በኩታ ገጠም ማካሄድ ምርታማነትን ለማሳደግና የምርት ጥራትን ለማሻሻል ወሳኝ ሚና አለው። ልማቱም የተሻሻሉ የቡና ዝርያዎችን፣ ተገቢ የእርሻ ቴክኖሎጂዎችንና ዘመናዊ የአመራረት ሥርዓቶችን በመጠቀም የሚካሄድ መሆኑን ገልጸዋል።   በመስኖ የሚካሄደው የክላስተር ልማት የቡና ምርትን በመጠንም ሆነ በጥራት በማሳደግ የአርሶ አደሩን ተጠቃሚነት ለማሳደግ ሰፊ ዕድል እንደሚፈጥርም ተናግረዋል። በክልሉ ውሀ ገብ በሆኑና ለቡና ልማት ምቹ በሆኑ አካባቢዎች በመስኖ ታግዞ ቡናን የማልማት ሥራ ለመጀመሪያ ጊዜ መጀመሩን የገለጹት ቢሮ ሀላፊው፣ በክልሉ የቡና ልማት እንደ አንድ ኢኒሼቲቭ ተይዞ ወደ ሥራ ተገብቷል ብለዋል። በቀጣይ የአረንጓዴ አሻራ መርሐ-ግብር አካል ተደርጎ እንደሚሰራ ጠቁመው ለዚህም፣ በየደረጃው ያለ አመራርና ባለሙያ ለአርሶ አደሩ ተገቢውን ድጋፍ ማድረግ እንዳለበት አሳስበዋል። በዛሬው እለትም ለቆላማ አካባቢዎች የሚሆን የቡና ዝርያ ተለይቶ ለመጀመሪያ ጊዜ በመስኖ መተከሉን ገልጸው፣ በቀጣይም በሁሉም ወረዳዎች ቡናን በመስኖ ማልማት በስፋት ይከናወናል ብለዋል።   የወላይታ ዞን ዋና አስተዳዳሪ ረዳት ፕሮፌሰር ሳሙኤል ተሰማ በበኩላቸው እንዳሉት፤ በዞኑ ቡናን በኩታ ገጠም ማልማት የመደመር መንግስት ዋነኛ ኢኒሼቲቭ ተደርጎ በንቅናቄ እየተመራ ይገኛል። አርሶ አደሩ ከዘርፉ የተሻለ ተጠቃሚ እንዲሆን፣ ይህንን ምርጥ የቡና ዘር ለአካባቢው አርሶ አደሮች ተደራሽ ለማድረግ በልዩ ትኩረት እንደሚሰራ ተናግረዋል። የቡና ልማትን በኩታ ገጠም ማልማት የአርሶ አደሩን የኢኮኖሚ አቅም ለማጠናከርና ዘላቂ ልማትን ለማረጋገጥ ከፍተኛ አቅም ያለው ተግባር መሆኑንም ዋና አስተዳዳሪው አመልክተዋል። በመሆኑም ይህንን ተግባር በሁሉም ወረዳዎች አጠናክሮ ለማስቀጠል ልማቱ በልዩ ትኩረት እንደሚመራም ገልጸዋል። በመርሃ ግብሩ ላይ የክልል፣ የዞንና የወረዳ ሥራ ኃላፊዎች፣ የግብርና ባለሙያዎችና ሌሎች የአካባቢው ነዋሪዎች ተገኝተዋል።

አዲስ አበባ፤ህዳር 3/2019(ኢዜአ)፦12ኛው የአፍሪካ ምርት አቅርቦትና ፋሽን ሳምንት (ASFW Addis 2026) በአዲስ አበባ መካሄድ ጀምሯል። የአፍሪካ ትልቁ የጨርቃጨርቅና የቆዳ ውጤቶች ኤግዚቢሽንም በአዲስ ዓለምአቀፍ ኮንቬንሽን ማዕከል በይፋ ተከፍቷል። በማስጀመሪያ መርሀግብሩ የኢንዱስትሪ ሚኒስትር ዴኤታ ዳጋቶ ኩምቤ፣ የኢንዱስትሪ ፓርኮች ልማት ኮርፖሬሽን ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፍጹም ከተማ እንዲሁም የበርካታ ሀገራት የዘርፉ ተዋንያን ተገኝተዋል። ‎በማስጀመሪያ መርሃ ግብሩ የተገኙት የኢንዱስትሪ ሚኒስትር ዴኤታ ዳጋቶ ኩምቤ ኢትዮጵያ ከጥሬ ዕቃ ላኪነት ወደ ከፍተኛ ተጨማሪ እሴት ያላቸው የቆዳና የጨርቃጨርቅ ምርቶች አምራችነት እየተሸጋገረች ነው ብለዋል። መርሃ ግብሩ የኢንዱስትሪዎችን አቅም ለማሳየት፣ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን ለማስተዋወቅ፣ የንግድ ትብብሮችን ለማጠናከር፣ ልምድ ለመለዋወጥና የኢትዮጵያን ኢንዱስትሪዎች ከዓለም-አቀፍ ገበያዎች ጋር ለማገናኘት ዕድል እንደሚፈጥር ተናግረዋል። ‎የኢንዱስትሪ ፓርኮች ልማት ኮርፖሬሽን ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፍጹም ከተማ በበኩላቸው ኢትዮጵያ የማኑፋክቸሪንግ ዘርፉን ለማጠናከር በርካታ ተግባራትን ማከናወኗን ገልጸዋል። ‎የኢንዱስትሪ ፓርኮች ልማት ኮርፖሬሽን (IPDC) በመላ አገሪቱ የሚገኙ 14 ልዩ የኢኮኖሚ ዞኖችን እያስተዳደረ እንደሚገኝ ገልጸዋል። ‎ኤግዚቢሽኑ ከዛሬ ጀምሮ አስከ ህዳር 6 ቀን 2019 ድረስ እንደሚቆይ ተገልጿል።  

ጂንካ፤ ሕዳር 3/2019 (ኢዜአ)፡-በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል አሪ ዞን ከተረጂነት ወደ ምርታማነት ለመሸጋገር የተጀመሩ ሥራዎች ውጤት እያመጡ መሆናቸውን የዞኑ ግብርና መምሪያ አስታወቀ። የአሪ ዞን ግብርና መምሪያ ኃላፊ አቶ ጉራልቅ ይዥማልቅ ለኢዜአ እንደገለጹት በዞኑ የአየር ንብረት ለውጥ የሚያሳድረውን ተጽዕኖ ለመከላከል የተለያዩ ተግባራት እየተከናወኑ ነው። በተለይ በዞኑ የተጀመረው የአረንጓዴ አሻራ ልማት ለአፈር ለምነት መጠበቅ እንዲሁም ለኑሮና ለእርሻ ተስማሚ ስነምህዳር በመፍጠር ረገድ ትልቅ አስተዋጽኦ እያበረከተ ነው። በዞኑ በቤተሰብ ደረጃ የአየር ንብረት ለውጥ ተጋላጭነትን ለመከላከልና ለአደጋ ሥጋት የማይበገር ማህበረሰብ ለመፍጠር የሌማት ትሩፋት መርሀግብር በስፋት እየተተገበረና ለውጥም እየተገኘበት ይገኛል ብለዋል። በዚህም የዶሮ፣ ዕንቁላል፣ የአሣ ፣ የማርና የወተት ምርት በእጥፍ እያደገ መምጣቱን ነው የገለጹት። በዞኑ የአደጋ ሥጋትን ለመከላከልና ከተረጂነት ለመውጣት ትኩረት ከተደረገባቸው ሌላው ምርታማነትን በእጥፍ ማሳደግ መሆኑን ጠቁመው ለዚህም የኩታ ገጠም እርሻዎችን የማስፋፋት ሥራ በትኩረት እየተከናወነ ይገኛል ብለዋል። በልማቱም በየዓመቱ ከ7 ሚሊዮን ኩንታል በታች ይገኝ የነበረውን አጠቃላይ የሰብል ምርት ወደ 15 ሚሊዮን ኩንታል ማሳደግ እንደተቻለ አቶ ጉራልቅ አመልክተዋል።   እንደእሳቸው ገለጻ አርሶ አደሮች ባላቸው አነስተኛ ማሳ የስብጥር አመራረት ዘዴን በመከተል በትንሽ ቦታ ብዙ ጥቅሞችን የሚያገኙበት ስልት ተግባራዊ ተደርጓል። የአሪ ዞን ለአፈር መንሸራተት አደጋ በብዛት ተጋላጭ እንደሆነ የገለጹት ሀላፊው፣ በነዚህ አካባቢዎች የተፋሰስ ልማት በማከናወን የተራቆቱ አካባቢዎችን በደን የመሸፈን እና ህብረተሰቡን ስለ አደጋ መከላከል የማስገንዘብ ሥራ በስፋት መሰራቱንም ጠቁመዋል። ድንገተኛ አደጋ ቢከሰት አፋጣኝ ምላሽ መስጠት እንዲቻልም ከ8 ሚሊዮን ብር በላይ ተጠባባቂ ገንዘብ ተቀማጭ የተደረገ ሲሆን፣ ከ464 ኩንታል በላይ እህልም በመጋዘን እንዲከማች መደረጉን ገልጸዋል።   በቀጣይም ለአደጋ ሥጋት የማይበገር ዘመናዊ የአደጋ ሥጋት ሥራ አመራር በመዘርጋት ለአየር ንብረት ለውጥ የማይበገር ማህበረሰብ ለመፍጠር ትኩረት መሰጠቱን አስታውቀዋል። በአሪ ዞን አስተያየታቸውን ከሰጡ አርሶ አደሮች መካከል ባካዳውላ አሪ ወረዳ የሚኖሩት አርሶ አደር ሀዝሚ ማርቆስ እና አርሶ አደር አለሙ አንክሺ እንዳሉት፣ የአየር ንብረት ለውጥ በሚያሳድረው ተፅዕኖና መፍትሄው ላይ ከግብርና ባለሙያዎች ትምህርት አግኝተዋል። በዚህም በዝናብ ወቅቶች ከሚያከናውኑት የግብርና ልማት ሥራ በተጨማሪ የመስኖ ውሃ በመጠቀም፣ በማሳቸው ውሃ በማሰባሰብ እና የመሬት እርጥበትን በመጠቀም የእርሻ ሥራቸውን እያከናወኑ መሆናቸውን ገልጸዋል። በተጨማሪም የወተት ላም፣ ዶሮ፣ አሣ እና ንብ በማርባት ተጨማሪ ገቢ የሚያገኙበትን ዕውቀት ከግብርና ባለሙያዎች እንዳገኙ ጠቁመው፤ ይህንንም ወደተግባር በመቀየራቸው ገቢያቸውን እያሳደጉ መምጣታቸውን ተናግረዋል።

ባህር ዳር፣ ህዳር3/2018 (ኢዜአ) ፡-በአማራ ክልል አቮካዶን በክላስተር በማልማት የአርሶ አደሩን ዘላቂ ተጠቃሚነት ለማሳደግ ትኩረት መሰጠቱን የክልሉ ግብርና ቢሮ አስታወቀ። በቢሮው የብሔራዊ አቮካዶ ልማት ፕሮግራም አስተባባሪ ይበልጣል ወንድምነው ለኢዜአ እንደገለጹት፣ በክልሉ የአቮካዶ ልማትን በማስፋፋት የአርሶ አደሩ ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት እያደገ መጥቷል።   በዚህም ባለፉት ዓመታት ከ15 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በአቮካዶ የለማ ሲሆን፣ ምርቱን ለሀገር ውስጥና ለውጭ ገበያ በማቅረብ አርሶ አደሩን የላቀ ተጠቃሚ ማድረግ ተችሏል ብለዋል። በቀጣዮቹ አምስት ዓመታት በ39 ወረዳዎች 32 ሺህ 433 ሄክታር መሬት በክላስተር ለማልማት ግብ ተይዞ ተግባራዊ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። በአቮካዶ ልማቱም 129 ሺህ አርሶ አደሮች የሚሳተፉ ሲሆን፣ ምርቱን ለሀገር ውስጥና ለውጭ ገበያ የማቅረብ ሥራ እንደሚከናወን ገልጸዋል። ለዚህም ባለፈው የክረምት ወቅት ብቻ በ700 ሄክታር መሬት ላይ የተሻሻሉ የአቮካዶ ችግኞችን በክላስተር በመትከል እንክብካቤ እየተደረገ እንደሚገኝ አመልክተዋል። በተለይ በያዝነው ዓመት የበጋ ወቅት በመስኖና በመጪው ክረምት 14 ሺህ ሄክታር መሬት በአቮካዶ ችግኝ ለመሸፈን ከወዲሁ ችግኝ የማዘጋጀት ሥራ እየተከናወነ ይገኛል።   የአቮካዶ ልማት መስፋፋት የሥርዓተ ምግብን ከማሻሻልና የምግብ ዋስትናን ከማረጋገጥ ባለፈ፣ ለመዋቢያ ቅባት አምራች ኢንዱስትሪዎች በግብዓትነት እንደሚውልም አስታውቀዋል። በሰሜን ጎጃም ዞን የሰሜን ሜጫ ወረዳ ነዋሪ አርሶ አደር መጣዓለም ፈንታሁን እንዳሉት፣ ቀደም ሲል በሁለት ሄክታር መሬት ላይ አቮካዶ ተክለው በማልማት ላይ ይገኛሉ። በየዓመቱ የሚሰበስቡትን ምርት ወደ ገበያ በማቅረብ የተሻለ ተጠቃሚ መሆን እንደቻሉ ጠቅሰው፣ በቀጣይም ልማቱን ለማስፋፋት እየሠሩ መሆኑን ገልጸዋል። ዘንድሮ ሩብ ሄክታር የሚጠጋ መሬትን የአቮካዶ ችግኝ ተክለው በመስኖ ለማልማት እየተዘጋጁ መሆኑን የገለጹት ደግሞ የዚሁ ወረዳ ነዋሪ አርሶ አደር ገብሬ አሞኘ ናቸው። ቀደም ሲል ተክለው እያለሙት ካለው ግማሽ ሄክታር መሬት ከ30 ኩንታል የሚበልጥ ምርት ሰብስበው ለገበያ በማቅረብ የተሻለ ተጠቃሚ እንደሆኑም አስረድተዋል።  

አዲስ አበባ፤ ህዳር 3/2019 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያ የባህር በር ለማግኘት የምታደርገው ጥረት ህጋዊ መሰረት ያለው ብሔራዊ ፍላጎት መሆኑን የቀድሞው የኮትዲቯር ጠቅላይ ሚኒስትር እና የሀገሪቱ የሕዝባዊ ግንባር (FPI) ፕሬዝዳንት ፓስካል አፊ ንጌሳን ገለጹ። ኢትዮጵያ ያለችበትን ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ፣ታሪካዊ ቁርኝት እና እያደገ የመጣውን የኢኮኖሚ ፍላጎት መሠረት በማድረግ ወደ ቀይ ባሕር ዘላቂና አስተማማኝ መውጫ ለማግኘት ከፍተኛ ጥረት በማድረግ ላይ ትገኛለች። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ኢትዮጵያ በር ተዘግቶባትና የጂኦግራፊ እስረኛ ሆና መቀጠል እንደማትችል መናገራቸው ይታወሳል። በዚህም ኢትዮጵያ የባሕር በር ጥያቄዋ ምላሽ እንዲያገኝ ሠላማዊ፣ ዲፕሎማሲያዊና በንግድ ሕግ ላይ የተመሰረተ አካሄዶችን እንደምትከተል በተደጋጋሚ አረጋግጣለች። የቀድሞው የኮትዲቯር ጠቅላይ ሚኒስትር ፓስካል አፊ ንጌሳን የኢትዮጵያ የባሕር በር ጥያቄ ተገቢውን ዕውቅና ማግኘት እንዳለበት ለኢዜአ ተናግረዋል። የኢትዮጵያ ፍላጎት ቀጣናውን የጋራ ተጠቃሚ በሚያደርግ መልኩ በውይይት እና በስምምነት ምላሽ ማግኘት እንደሚገባም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ከሰፊው ጂኦፖለቲካዊ ሁኔታና ከአፍሪካ ቀንድ ሀገራት የጋራ መፃኢ ዕድል አንጻር መቃኘት እንደሚያስፈልግም አንስተዋል። የኢትዮጵያ ፍላጎት በሁሉም ወገኖች ዘንድ ተቀባይነት ባለው መንገድ እንደሚፈታ ያላቸውን እምነት ገልጸዋል። በመሆኑም በጉዳዩ ላይ የሰከነ እና ገንቢ ውይይት ማድረግ እንደሚገባም ጠቅሰው፤ አፍሪካዊ መፍትሔዎች ለዘላቂ ሰላም እና ብልጽግና ወሳኝ ናቸው ብለዋል። አፍሪካ ማደግ የምትችለው በአንድነት ነው፤ እውነተኛ አንድነት ደግሞ በሀሳብና በሀብት መጋራት ሊገለጽ ይገባል ብለዋል። በመሆኑም የኢትዮጵያን የባህር በር የማግኘት ፍላጎት ከዚህ ማዕቀፍ አንጻር ማየት እንደሚገባም ነው የቀድሞው የኮትዲቯር ጠቅላይ ሚኒስትር እና የሀገሪቱ የሕዝባዊ ግንባር (FPI) ፕሬዝዳንት ፓስካል አፊ ንጌሳን የተናገሩት።