አርባ ምንጭ፤ ሕዳር 1/2019 (ኢዜአ) ፦በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ጥራት ያለው የሙዝ ምርት ከሀገር ውስጥ ባለፈ ለውጭ ገበያ በማቅርብ ገቢን ለማሳደግ ትኩረት መሰጠቱን የክልሉ ንግድና ኢንዱስትሪ ቢሮ አስታወቀ። በቢሮው የገበያ መሠረተ ልማት ማስፋፊያ ድጋፍ ክትትልና አስተዳደር ዳይሬክተር አስናቀ ለገሠ እንደገለጹት፣ በክልሉ ሙዝን በስፋትና በጥራት በማምረት ከልማቱ የሚገኘውን ገቢ ለማሳደግ እየተሰራ ነው። በዚህም ክልሉ ምርቱን ከሀገር ውስጥ ባለፈ ወደውጭ በመላክ ለውጭ ምንዛሬ ገቢ ማደግ የራሱን አስተዋጾ እያደረገ መሆኑን አመልክተዋል። ቢሮው ህጋዊና ዘመናዊ የንግድ ሥርአትን በመዘርጋት የአምራቹን፣ የሸማቹንና የንግዱን ማህበረሰብ ተጠቃሚነት ላመሳደግ የበኩሉን እየተወጣ መሆኑንም አመለክተዋል።   በክልሉ በጋሞ፣ ጎፋ፣ ደቡብ ኦሞ እና አሪ ዞኖች ሙዝ በስፋት እንደሚመረት የገለጹት አቶ እስናቀ፣ ለሀገር ውስጥ ፍጆታ የሚውል ከ50 ሺህ ቶን በላይ ሙዝ ለገበያ መቅረቡንም ገልጸዋል። በተጨማሪም በበጀት ዓመቱ የመጀመሪያ ሩብ ዓመት 886 ቶን ሙዝ ወደ ውጭ ሀገር በመላክ ከ6 ሚሊዮን 644 ሺህ ዶላር በላይ ግብይት መፈጸሙን አስታውቀዋል።   ምርቱን በወቅቱ ለገበያ ለማድረስ በሚደረግ ጥረት በግብይት ስርዓት ውስጥ ማነቆ የሆኑ ህገ ወጥ ደላሎችና ኬላዎችን ለመቆጣጠርም ከባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ ከሙዝ አምራች አርሶ አደሮች መካከል በጋሞ ዞን አርባ ምንጭ ዙሪያ ወረዳ ሼሌ ሜላ ቀበሌ ነዋሪ ማርቆስ ኬቾ እና ዲዶ ጳኮ በሰጡት አስተያየት እንዳሉት የሙዝ ምርት ለአካባቢው ትልቅ የኢኮኖሚ ምንጭ ነው። ሙዝን በስፋት በማልማት ተጠቃሚ መሆናቸውን የተናገሩት አምራቾቹ፣ ከልማቱ ይበልጥ ተጠቃሚ እንዳይሆኑ እንቅፋት ለሆኑ ህገወጥ ደላሎች መንግስት መፍትሄ እንዲሰጥ ጠይቀዋል። በሙዝ ንግድ ሥራ ከተሰማሩት መካከል የጎፋ ዞን መሎ ኮዛ ወረዳ ላሃ ከተማ ነዋሪ አቶ ሳሙኤል ፈይሳ የሙዝ ምርትን ከአምራቹ በቀጥታ ገዝተው ለተለያዩ ከተሞች እንደሚያቀርቡ ገልጸዋል። ይበልጥ ጥራቱን የጠበቀ ምርት ለገበያ እንዲቀርብም አምራቹን ማደራጀትና ግንዛቤውን ማሳደግ እንደሚገባ ተናግረዋል። የሚመለከተው የመንግስት አካል ለግብይት ሥርአቱ እንቅፋት የሆኑ አሰራሮችና ህገ-ወጥ ኬላዎችን በማስወገድ የበኩሉን እንዲወጣም አመለክተዋል።

አዲስ አበባ ፤ ህዳር 1/2019 (ኢዜአ) ፦ በዓለም አቀፍ ደረጃ ለ19ኛ፣ በኢትዮጵያ ደግሞ ለ13ኛ ጊዜ የሚከበረው ዓለም አቀፍ የኢንተርፕረነርሺፕ ሳምንት ነገ በአዲስ አበባ ሳይንስ ሙዚየም ተከፍቶ በመላው ሀገሪቱ እንደሚከበር የኢትዮጵያ ኢንተርፕረነርሺፕ ኢንስቲትዩት አስታወቀ። ኩነቱን የሥራና ክህሎት ሚኒስቴር በኢንተርፕረነርሺፕ ዘርፍ ከሚሠራው "ድሪም ቪሲ" ከተሰኘ ዓለም አቀፍ ድርጅት ጋር በጋራ እንዳዘጋጀው ሁነቱን በማስመልከት በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ተመላክቷል። ድሪም ቪሲ ዋና መቀመጫውን በዩናይትድ ኪንግደም ለንደን ያደረገ ሲሆን፣ በአፍሪካ የቴክኖሎጂ እና የስታርትአፕ ንግድ ኢንቨስትመንት ዘርፍ ላይ ትኩረት አድርጎ የሚሠራ ዓለም አቀፍ ተቋም ነው።   ድርጅቱ በአፍሪካ የኢንቨስትመንት ማኅበረሰብ ውስጥ አዳዲስ ባለሙያዎችን በመቅረጽ እና የእውቀት ሽግግር እንዲደረግ በማድረግ የአህጉሪቱን የስታርትአፕ ሥነ-ምህዳር ለማጠናከር ይሠራል። በኢትዮጵያ ኢንተርፕረነርሺፕ ኢንስቲትዩት የኢንተርፕረነርሺፕ ሥነ-ምህዳር ግንባታ ዳይሬክተር አቶ ዱጋሳ ተሰማ በበኩላቸው፤ ሁነቱ አዳዲስ ሥራ ፈጣሪዎች ወደ ዘርፉ እንዲገቡ መነሳሳትን ለመፍጠር ያለመ መሆኑን ገልጸዋል። በተጨማሪም መድረኩ ሥራ ፈጣሪዎች እርስ በእርስ የሚገናኙበትና ልምድ የሚለዋወጡበት እንደሚሆን ጠቁመው፤ በሁነቱ ከዘርፉ ባለድርሻ አካላት፣ ከፖሊሲ አውጪዎች፣ ከትምህርት ተቋማት እና ከሕግ አውጪዎች ጋር ሰፊ ውይይቶች እንደሚደረጉ ተናግረዋል። አክለውም ኢንስቲትዩቱ የግለሰቦችንና የተቋማትን አቅም በመገንባት፣ ከመንግሥትና ከፋይናንስ ተቋማት ጋር በመቀናጀት ተገቢውን ድጋፍ እያደረገ እንደሚገኝ አስረድተዋል። የድሪም ቪሲ ተባባሪ መሥራችና ሥራ አስኪያጅ ሲምዲ ኤይ በበኩላቸው፤ በኢትዮጵያ የተደረገው ሀገር በቀል የኢኮኖሚ ማሻሻያ ለኢንተርፕረነርሺፕ ልማት ምቹ ሁኔታ መፍጠሩን ገልጸዋል፡፡   ሁነቱ ዓለም አቀፍ ካፒታልን ወደ ሀገር ውስጥ ከመሳብ ባለፈ በዓለም አቀፍ ባለሀብቶችና በሀገር ውስጥ ኩባንያዎች መካከል የእውቀትና የንግድ ልውውጥ ለመፍጠር እንደሚረዳ ተናግረዋል።

ጋምቤላ ፤ህዳር 1/2019 (ኢዜአ) ፦የጋምቤላ ብሔራዊ ፓርክን በዘላቂነት ለማልማትና ለመጠበቅ በሚደረገው ጥረት የባለድርሻ አካላት ድጋፍና ትብብር ሊጠናከር እንደሚገባ የኢትዮጵያ የዱር እንስሳት ጥበቃ ባለስልጣን አስታወቀ። አፍሪካን ፓርክስ ኔትዎርክ የፓርኩን ጥበቃ ለማጠናክር 48 አዲስ የሬንጀር አባላትን አሰልጥኖ ዛሬ በጋምቤላ ከተማ በማስመረቅ ወደ ስራ አሰማርቷል።   የኢትዮጵያ የዱር እንስሳት ጥበቃ ባለስልጣን ተወካይ ፋኑኤል ከበደ (ዶ/ር) በወቅቱ እንደገለጹት የጋምቤላ ብሔራዊ ፓርክን በማልማትና በመጠበቅ ለቱሪዝም ኢንዱስትሪው ልማት ለማዋል በሚደረገው ጥረት የባለድርሻ አካላት ጥረት ያስፈልጋል ። ብሔራዊ ፓርኩን ከአፍሪካን ፓርክስ ኔትዎርክ ጋር በመቀናጀት በዘላቂነት በማልማት ሀብቱን ጥቅም ላይ ለማዋል ዘርፈ ብዙ ስራዎች እየተከናወኑ መሆናቸውን ተናግረዋል። የፓርኩ ብዝሃ ህይወት ተጠብቆ በዘላቂነት ጥቅም ላይ እንዲውል የጥበቃ ስራዎችን ማጠናከር መሰረታዊ ጉዳይ መሆኑን ጠቁመው ለዚህም የጥበቃ ባለሞያዎችን በየግዜው በማፍራት ወደ ብሔራዊ ፓርኩ ማሰማራቱን አመልክተዋል።   ባለስልጣን መስሪያ ቤቱ ከአፍሪካን ፓርክስ ኔት ወርክ ጋር በመቀናጀት ሀብቱን በማልማትና በመጠበቅ ለዘላቂ የቱሪዝም ልማት ለማዋል የጀመራቸውን ስራዎች አጠናከሮ እንደሚቀጥልም ተናግረዋል። የጋምቤላ ክልል ርዕሰ መስተዳድር ተወካይ አቶ ብርሃኑ አሰፋ በበኩላቸው የአፍሪካ ፓርክስ ኔትዎርክ ፓርኩን በተረከበ አንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ በርካታ ውጤታማ ስራዎችን ማከናወኑን ገልጸዋል። የክልሉ መንግስት ፓርኩን በዘላቂነት ለማልማት ለተጀመሩ ስራዎች መሳካት ሁለንተናዊ ድጋፍና ትብብሩን አጠናክሮ እንደሚቀጥል ገልጸዋል። የዕለቱ ተመራቂዎች የፓርኩን ብዝሃ ህይወት በመጠበቅ ረገድ ኃላፊነታቸውን በትጋት እንዲወጡ አስገንዝበዋል። የአፍሪካን ፓርክስ ኔትዎርክ ዋና ኦፕሬሽናል ኦፊሰር ሚስተር ቻርልስ ዊልስ በወቅቱ እንዳሉት የኢትዮጵያ መንግስት ለተፈጥሮ ሀብት ልማትና ጥበቃ ያለው ቁርጠኝነት የሚደነቅ ነው ።   ለዚህም ማሳያው የጋምቤላ ብሔራዊ ፓርክ በአፍሪካን ፓርክስ ኔትዎርክ በዘላቂነት እንዲለማ የወሰደው እርምጃ ተጠቃሽ መሆኑን ተናግረዋል። የጋምቤላ ብሔራዊ ፓርክ ልዩ የተፈጥሮ ገጽታ ያለውና ለቱሪዝም ልማት ምቹ መሆኑን ጠቁመው በፓርኩ ለተጀመሩ የልማትና የጥበቃ ስራዎች መሳካት የሁሉም ድጋፍና ትብብር እንደሚያስፈልግ ገልጸዋል። የዕለቱ ተመራቂዎች ለሁለት ወር የተግባርና የንድፈ ሃሰብ ስልጠና የወሰዱ መሆናቸውን የገለጹት ደግሞ በአፍሪካ ፓርክስ ኔትወርክ የጋምቤላ ብሄራዊ ፓርክ ስራ አስኪያጅ አቶ ሀብተየሱስ ማቴዎስ ናቸው። የጋምቤላ ብሔራዊ ፓርክ በውስጡ 69 የአጥቢ ፣323 የአእዋፍ፣ 493 የዕፅዋትና ሌሎች የብዝሃ ህይወት ሀብቶች ይገኙበታል።

አዲስ አበባ ፤ ህዳር 1/2019 (ኢዜአ) ፦ ኢትዮጵያ የሰው ዘር መገኛነቷና የጥንታውያን ቅሪተ አካላት ባለቤት መሆኗ በዓለም አቀፍ ደረጃ የሳይንቲስቶችና ተመራማሪዎች ቀዳሚ መዳረሻ እንዳደረጋት የኢትዮጵያ ቅርስ ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው ገለጹ። ኢትዮጵያ የሰው ዘር መገኛ እና የረጅም ዘመናት አኩሪ ታሪክ ባለቤት የሆነች ድንቅ የሥልጣኔ ምድር ናት። ይህ ህያው ሀገራዊ እውነታ እና ልዩ ልዩ ተፈጥሮአዊና ታሪካዊ ቅርሶቿ የዓለምን ትኩረት በከፍተኛ ሁኔታ እንዲስብ አድርገዋል። የመደመር መንግሥትም ይህንን ታላቅ ሀብት መነሻ በማድረግ ሀገሪቱን ወደ ተሻለ የታሪክና የሥልጣኔ ከፍታ የሚያሸጋግሩ ስልታዊ ሥራዎችን በቁርጠኝነት በመተግበር ላይ ይገኛል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው ከኢዜአ ጋር ባደረጉት ቆይታ፣ ኢትዮጵያ ወደ ኋላ 4 ሺህ 300 ዓመታት ገደማ የሚሻገር የሥልጣኔ ታሪክ አላት። አክሱም፣ ላሊበላ፣ ፋሲለደስ፣ ጁጎል ግንብ፣ የጅማ አባ ጅፋር ቤተ መንግሥትና ሌሎችም ቅርሶች ኢትዮጵያ ረጅም የሀገረ መንግሥት ታሪክ ያላት መሆኗን የሚያሳዩ ናቸው ብለዋል። ከዚህም ባሻገር ኢትዮጵያ በዋናነት የምትታወቀው በሰው ዘር መገኛነቷ እንደሆነም አብራርተዋል። አሁን ሳይንስ በደረሰበት ደረጃ በዓለም ላይ 23 የሰው ልጅ ዝርያን የሚያሳዩ ቅሪተ አካላት የሚገኙ ሲሆን፤ ከእነዚህም መካከል 14ቱ በኢትዮጵያ እንደሚገኙ ገልጸዋል። እነዚህ 14 ቅሪተ አካላት በተለያዩ ዘመናት ላይ የተገኙ መሆናቸው ልዩ እንደሚያደርገውም አስረድተዋል። በዚህም በርካታ ተመራማሪዎች በዘርፉ ምርምር ለማካሄድ ኢትዮጵያን ተመራጭ ማድረጋቸውን አስረድተዋል። በሌላ በኩል ኢትዮጵያ የራሳቸው ባህልና እሴት ያላቸው የተለያዩ ብሔረሰቦች መኖሪያ መሆኗን ጠቅሰው፤ በርካታ የሚዳሰሱና የማይዳሰሱ ቅርሶች የታደለች ሀገር መሆኗን አብራርተዋል። ባለሥልጣኑ ኢትዮጵያ በሰው ዘር መገኛነቷ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላትን ቀዳሚነት ለማስጠበቅ በመካከለኛውና በታችኛው አዋሽ፣ በታችኛው ኦሞ ሸለቆና በሌሎች በተመረጡ ቦታዎች ላይ ምርምር እያካሄደ ነው ብለዋል። በኢትዮጵያ በአሁኑ ጊዜ የቅሪተ አካል ምርምር አቅም በሰው ኃይልም ሆነ በመሣሪያ የጎለበተ መሆኑን ተናግረዋል። ኢትዮጵያ የሰው ዘር መገኛ እና በዩኔስኮ ተመዝግበው የሚገኙ ዓለም አቀፍ ቅርሶች ባለቤት መሆኗን በስፋት ለማስተዋወቅ የሚያስችሉ ልዩ ልዩ ዝግጅቶች እንደሚካሄዱ ተናግረዋል። ለዚህም በኤግዚቢሽን፣ በሕትመት እንዲሁም ከቱሪዝም ሚኒስቴር ጋር በመቀናጀት ዓለም አቀፍ ቅርሶች የሚጎበኙበትን አሠራር ለመፍጠር እንደሚሙመቻች አረጋግጠዋል።

አዲስ አበባ ፤ ህዳር 1/2019 (ኢዜአ) ፦ የኢትዮጵያ የካፒታል ገበያ ለተቋማዊ እድገት፣ የኢንሹራንስ አገልግሎትንና አዳዲስ የኢንቨስትመንት አማራጮችን ለማስፋት ከፍተኛ አስተዋጽኦ እያበረከተ መሆኑን የኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ዳግማዊት ሽፈራው ገለፁ። የኢትዮጵያ ሰነደ መዋዕለ ነዋዮች ገበያ የአዋሽ ኢንሹራንስ አክሲዮን ማህበር የምዝገባ፣ የእውቅና መስጠት እና የግብይት መክፈቻ መርሃ ግብር አካሂዷል።   የኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ዳግማዊት ሽፈራው በዚሁ ጊዜ፤ የኢንሹራንስ ኩባንያዎች የረጅም ጊዜ ኢንቨስትመንት አቅም ያላቸው በመሆናቸው የኢንቨስትመንት አማራጮቻቸው ሊሰፉ ይገባል ብለዋል፡፡ አዋሽ ኢንሹራንስ በካፒታል ገበያው የተመዘገበ የመጀመሪያው የኢንሹራንስ ኩባንያ መሆኑን ዋና ዳይሬክተሯ ጠቅሰዋል፡፡ ይህም የካፒታል አቅርቦትን ለማሳደግ፣ የገበያውን እንቅስቃሴ ለማጠናከር፣ ባለ አክሲዮኖች በሁለተኛ ደረጃ ገበያ ዋጋ ወጥቶላቸው እንዲገበያዩ ለማስቻል እንዲሁም በዘርፉ ግልጽነትና ተጠያቂነትን ለማስፈን ትልቅ አስተዋጽኦ እንዳለው አብራርተዋል። የኢትዮጵያ ሰነደ መዋዕለ ነዋይ ገበያ ዋና ስራ አስፈፃሚ ዮዲት ካሳ በበኩላቸው፤ አዋሽ ኢንሹራንስ ወደ ገበያው በመቀላቀል ስምንተኛው መሆኑን ጠቅሰው የኢንሹራንስ ዘርፉን በመወከል ደግሞ የመጀመሪያው ኩባንያ መሆኑን ገልጸዋል።   የአዋሽ ኢንሹራንስ አክሲዮን ማህበር ዋና ስራ አስፈፃሚ ጂባት አለምነህ ኩባንያቸው አዳዲስ ለውጦችን በመቀበል ግንባር ቀደም መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡ በካፒታል ገበያው መመዝገቡ የእድገት ጉዟቸውን ወደ አዲስ ምዕራፍ የሚያሸጋግርና ለሀገሪቱ ኢኮኖሚ ትልቅ አስተዋጽኦ የሚያበረክት መሆኑን ተናግረዋል።   የኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ለተቋማዊ እድገት፣ ለኢንሹራንስ አገልግሎቶች መስፋፋት እና ለሀገራዊ ኢኮኖሚ ዕድገት አዲስ የኢንቨስትመንት አማራጮችን የሚፈጥር ታላቅ መድረክ መሆኑ ጠቁመዋል፡፡      

ሀዋሳ፣ ሕዳር1/2019(ኢዜአ)፡-የግብርና ምርቶችን እሴት ጨምረው ለውጭ ገበያ በማቅረብ ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነታቸውን እያሳደጉ መምጣታቸውን በግብርናው ዘርፍ የተሰማሩ ባለሀብቶች ገለጹ። ባለሀብቶች የግብርና ምርቶችን በጥሬ ከመላክ ይልቅ እሴት ጨምሮ መላክ ለውጭ ምንዛሬ ግኝትና ዓለም አቀፍ ተወዳዳሪነት ወሳኝ መሆኑንም አመልክተዋል። በአቮካዶና ማር ማቀነባበር ሥራ የተሰማራው "ጎልደን አቮካዶ ካምፓኒ" ሥራ አስኪያጅ ወይዘሮ ይርጋለም አስፋው እንዳሉት ድርጅታቸው የአቮካዶ እና የማር ምርትን እሴት ጨምሮ ወደ አውሮፓ ይልካል። በተለይ በድፍድፍ መልክ የሚያዘጋጀውን የአቮካዶ ምርት ሙሉ በሙሉ በማቀነባበር የተጣራ ዘይት ለማምረት የሚያስችል ኢንዱስትሪ ለማቋቋምም ቅድመ ዝግጅት ማጠናቀቁን ገልጸዋል። በተጨማሪም በቂ የአቮካዶ ምርት እንዲኖር በግብርና ኢንቨስትመንት መሬት ተቀብለው አቮካዶ የማልማት ሥራ መጀመራቸውን ተናግረዋል። ድርጅታቸው ከአቮካዶ ድፍድፍ በተጨማሪ ማርን በማቀነባበር ለገበያ እያቀረበ መሆኑን የገለጹት ወይዘሮ ይርጋለም፣ ከ400 ለሚበልጡ ሰዎች ቋሚና ጊዜያዊ የሥራ ዕድል መፍጠሩንም ገልጸዋል። የግብርና ምርቶችን በማቀነባበር እሴት ጨምሮ መላክ ለውጭ ምንዛሬ ግኝት ካለው ጠቀሜታ ባለፈ ዓለም አቀፍ ተወዳዳሪ እንደሚያደርግም ጠቁመዋል።   በቡና ማቀነባበር ሥራ የተሰማራው "ሜሚ አግሮ ኢንዱስትሪ" ምክትል አስተዳዳሪ አቶ ሲሳይ ታረቀኝ በበኩላቸው በማቀነባበር እሴት የተጨመረበት ቡና ለውጪ ገበያ እያቀረቡ መሆናቸውን ገልጸዋል። ኢንዱስትሪው በቡና ልማት ከተሰማሩ አርሶ አደሮች ምርታቸውን ተረክቦ በራሱ የማበጠሪያ ኢንዱስትሪ አዘጋጅቶና እሴት ጨምሮ ለውጭ ገበያ እያቀረበ መሆኑን ተናግረዋል። ኢንዱስትሪው ከይርጋለም የተቀናጀ የግብርና ምርቶች ማቀነባበሪያ ኢንዱስትሪያል ፓርክ መሰረተ ልማት የተሟላለት ቦታ መረከቡን የገለጹት አቶ ሲሳይ፣ እስካሁንም ከ300 ለሚበልጡ ዜጎች የሥራ ዕድል መፍጠሩን ገልጸዋል። በሥራቸው ውጤታማ ለመሆንም ከክልሉ መንግስት ተገቢውን ድጋፍና እገዛ እያገኙ መሆናቸውን ገልጸዋል።   በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል በስልጤና ሀላባ ዞኖች በግብርና ኢንቨስትመንት ዘርፍ የተሰማራው "ሎባ ጃብር ጥምር እርሻ ድርጅት" ሥራ አስኪያጅ ወይዘሮ ሽታ መሀመድ፣ በውጪ ምንዛሬ ከውጭ የሚገባን ቺያ ሲድ ምርት በሀገር ውስጥ አምርተው ለገበያ እያቀረቡ መሆናቸውን ገልጸዋል። ምርቱ በአብዛኛው ከአሜሪካ እና ከኤሲያ ሀገራት ወደ ሀገር ውስጥ እንደሚገባ የተናገሩት ሥራ አስኪያጇ፣ ይህን በሀገር ውስጥ በማምረት ለመተካት እየሰሩ መሆናቸውን ተናግረዋል። ለዚህም በስልጤና ሃላባ ዞኖች በ18 ሄክታር መሬት ላይ ምርቱን ከማምረት ባለፈ እሴት ጨምረው ለሀገር ውስጥ ገበያ እያቀረቡ መሆናቸውን አስረድተዋል። በቀጣይም ምርቱን በጥራትና በብዛት በማምረት ለውጪ ገበያ ለማቅረብ ግብ ተይዞ እየተሰራ መሆኑንም አመልክተዋል።   የግብርና ሚኒስትር ዴኤታ ሶፊያ ካሳ (ዶ/ር) በበኩላቸው እንዳሉት የግብርና ምርቶችን እሴት ጨምሮ ለውጪ ገበያ ማቅረብ እንደሀገር ልዩ ትኩረት የተሰጠው ነው፡፡ ምርቶችን እሴት ጨምሮ መላክ ለውጭ ምንዛሬ ግኝትና ዓለም አቀፍ ተወዳዳሪነት ለማሳደግ ወሳኝ መሆኑንም ገልጸዋል። ለዚህም መንግስት ለባለሀብቱ ምቹ ሁኔታን ከመፍጠር ባለፈ ከዘርፉ የሚገኘውን ኢኮኖሚያዊ ጥቅም ለማሳደግ ከክልሎች ጋር በጋራ እየተሰራ ነው ብለዋል። ሰሞኑን በግብርና ኢንቨስትመንት ላይ የመከረ ፎረም በሀዋሳ ከተማ መካሄዱ የሚታወስ ነው።  

ባህር ዳር፤ ህዳር 1/019 (ኢዜአ)፦ በአዊ ብሔረሰብ አስተዳደር ዞን በመጀመሪያው ሩብ ዓመት ከ10 ቢሊዮን ብር በላይ ካፒታል ላስመዘገቡ ባለሃብቶች የኢንቨስትመንት ፈቃድ መሰጠቱን የዞኑ ኢንዱስትሪና ኢንቨስትመንት መምሪያ ገለፀ። የመምሪያው የኢንቨስትመንት ዘርፍ ቡድን መሪ አቶ አበራ ገበየሁ ለኢዜአ እንደገለጹት፣ አልሚ ባለሃብቶችን ወደ አካባቢው በመሳብ የኢንቨስትመንት ዘርፉን የማሳደግ ሥራ በትኩረት እየተከናወነ ነው። በበጀት ዓመቱ 120 ለሚሆኑ ባለሃብቶች የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለመስጠት መታቀዱን ጠቅሰው፤ በመጀመሪያው ሩብ ዓመት 93 ለሚሆኑ ባለሃብቶች ፈቃድ መስጠት ተችሏል ብለዋል። ባለሃብቶቹ 10 ነጥብ 34 ቢሊዮን ብር ካፒታል ያስመዘገቡ ሲሆን፣ ወደ ተሟላ ሥራ ሲገቡም ለ15 ሺህ 764 ወገኖች የሥራ ዕድል በመፍጠር በኢኮኖሚ ተጠቃሚ ያደርጋሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ ገልጸዋል። በሩብ ዓመቱ ለ28 ባለሃብቶች ፈቃድ ለመስጠት የታቀደ ቢሆንም፣ በቅንጅት በተከናወነ ጠንካራ ሥራ ከዕቅድ በላይ ማከናወን እንደተቻለ ተናግረዋል። ፈቃዱ የተሰጠውም በማኑፋክቸሪንግ፣ በግብርና፣ በአገልግሎት እና መሰል የትኩረት ዘርፎች ላይ ለሚሰማሩ ባለሃብቶች እንደሆነም አብራርተዋል። በወተት ከብት እርባታ ፈቃድ ያገኙት አቶ ወርቁ አህመድ እንዳሉት፣ በዘርፉ ለመሰማራት የሚያስችላቸውን 7 ሺህ ካሬ ሜትር ቦታ ተረክበው ወደ ሥራ ለመግባት ዝግጅት ላይ ናቸው። በዘርፉ በተሻለ እንቅስቃሴ ውጤታማ ለመሆን አቅደው እየሠሩ መሆናቸውን ገልጸው፣ እየተሰጠ ያለው አገልግሎት ቀልጣፋና የባለሃብቱን የመሥራት ፍላጎት የሚያነሳሳ መሆኑንም አስረድተዋል። በዚህ ዓመት በእርሻና ሆቴል ኢንቨስትመንት ዘርፍ ወደ ሥራ ለመግባት ፈቃድ መውሰዳቸውን የገለጹት ደግሞ አቶ ሰውአገኝ ጥላሁን ናቸው። የመምሪያው አሠራር ፍትሐዊና ቀልጣፋ መሆኑን ገልጸው፣ ይህም በፍጥነት ወደ ልማት ለመግባት እያገዛቸው መሆኑን አንስተዋል። በብሔረሰብ አስተዳደሩ ከዚህ ቀደም በተለያየ ዘርፍ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የወሰዱ ከ870 በላይ ባለሃብቶች ያሉ ሲሆን፣ ከእነዚሁ ውስጥ 559 የሚሆኑት ወደ ማምረት የገቡና አገልግሎት በመስጠት ላይ እንደሚገኙም ተመልክቷል።

አዲስ አበባ፤ ህዳር 1/2019 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያ በመደመር እሳቤ በገነባችው የመንግስት ኤሌክትሮኒክ ግዥ ተቋማዊ ስርዓት ለአፍሪካ ሀገራት ልምድ እያካፈለች እንደምትገኝ የኢፌዴሪ የመንግስት ግዥና ንብረት ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር መሰረት መስቀሌ ገለጹ። የትልቅ ሀገር የትልቅ ሕዝብና የታላቅ ርዕይ ባለቤት የሆነችው ኢትዮጵያ የዜጎችን ሁለንተናዊ ተጠቃሚነት የሚያረጋግጡ በርካርታ ተግባራትን እያከናወነች ትገኛለች። በዚህም በመደመር እሳቤ እየተመራች የአገልግሎት አሰጣጡን ከማዘመን ጀምሮ በርካታ ስራዎችን በማከናወን ከራሷ አልፋ ለቀጣናው የሚተርፉ እመርታዊ ውጤቶችን አስመዝግባለች። ኢትዮጵያ የመንግሥት የኤሌክትሮኒክ ግዥ ሥርዓትን ( e-GP) የመንግሥት ግዥዎችን በዲጂታል ቴክኖሎጂ የታገዘ በማድረግ ወረቀት አልባ የአሰራር ስርዓት ዘርግታለች። የመንግስት ግዥና ንብረት ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር መሰረት መስቀሌ ከኢዜአ ጋር ባደረጉት ቆይታ እንደገለጹት ባለስልጣኑ የሪፎርም ስራዎችን እየተገበረ ይገኛል። የመደመር እሳቤ የተናጠል እሳቤዎችንና ጥረቶችን ወደ አንድ የጋራ ርዕይ፣ የቴክኖሎጂ አቅሞችንም ወደ ተጨባጭ ሀገራዊ ውጤት መቀየር መሆኑንም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ የኤሌክትሮኒክ ግዥ (e-GP) ስርዓት ስኬት የቴክኖሎጂ ለውጥ ብቻ ሳይሆን በጋራ ዓላማ፣ በትብብርና በተቋማት ቅንጅት የተገኘ እንደሆነ ተናግረዋል። የመደመር መንግሥት የግዥና ንብረት አስተዳደር ስርዓቱን ማዘመን ያስቻለ ሪፎርም ማድረጉን ገልጸዋል። ይህም በተቋሙ አሰራር ላይ ፈጣን ለውጥ ማምጣቱንና ባለስልጣኑ በ2023 ዓ.ም በዘርፉ በአፍሪካ ቀዳሚ የልምድና የእውቀት ማዕከል መሆን የሚያስችሉትን ስራዎች እያከናወነ መሆኑን ተናግረዋል። ለጋራ ዓላማ መደመር የጋራ አቅማችንን ለማጎልበትና የዕድገት ጉዟችንን ለማፋጠን ትልቅ አቅም እናገኛለን ያሉት ወይዘሮ መሰረት በዚህም ለአፍሪካ አርአያ የሚሆን ውጤት እያስመዘገብን ነው ብለዋል፡፡ ኢትዮጵያ በሁሉም አውድ ዘመናዊ የህግ ማዕቀፍና የዲጂታል ስርዓት እየገነባች መሆኑን ጠቁመው፤ በመንግሥት ኤሌክትሮኒክ ግዥ ዘርፍም ለሞዛምቢክ፣ ሩዋንዳ፣ ናይጀሪያና ጋምቢያ እና ሌሎች የአፍሪካ ሀገራት ልምድ እያካፈለች ትገኛለች ብለዋል፡፡ በመደመር እሳቤ ብቃት ያለው አመራርና ባለሙያ መፍጠር እንዲሁም ዘላቂ የተቋማት ግንባታን ታሳቢ ያደረገ የሪፎርም ስራ ተጠናክሮ እንደሚቀጥልም ዋና ዳይሬክተሯ ገልጸዋል፡፡    

አዲስ አበባ፤ ህዳር 1/2019 (ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያን ዘላቂ የኢኮኖሚ እድገት ማፋጠን፣ የውጭ ንግድ ፍሰትን ማሳደግ እና የዜጎችን ተጠቃሚነት ማረጋገጥ ያስችል ዘንድ የባሕር በር ባለቤትነትን ማረጋገጥ የመደመር ታላቁ ስትራቴጂ አንዱ እና ዋነኛው አካል መሆኑን የውኃና ኢነርጂ ሚኒስትር ኢንጂነር ሀብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ገለጹ። የውኃና ኢነርጂ ሚኒስትር ኢንጂነር ሀብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ለኢዜአ እንዳሉት፣ ኢትዮጵያ የዓባይን ወንዝ የማልማት የዘመናት ቁጭት በታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ግንባታ እውን በማድረግ ታሪክ ጽፋለች። በአሁኑ ወቅት ደግሞ የባሕር በር ባለቤትነት ታሪካዊ ጥያቄዋን ምላሽ ለማግኘትና ለማረጋገጥ እየሰራች እንደምትገኝ ተናግረዋል። ይህ ጉዳይ ለዘመናት በኢትዮጵያውያን ዘንድ ሲነሳ የኖረ ምላሽ ያላገኘና በሀገራዊ ቁጭትነት የቆየ ታሪካዊ ጥያቄ ነው ብለዋል። ኢትዮጵያ የባሕር በር መውጫዋን ማጣቷ በሀገራችን የታሪክ፣ የፖለቲካና የብሔራዊ ጥቅም ጉዞ ላይ ትልቅ ተጽዕኖ ያሳረፈ ክስተት መሆኑን አንስተዋል። በወቅቱ የነበረው የፖለቲካ አመራር የሀገራችንን ብሔራዊ ጥቅም እና የህዝቡን ጥያቄዎች አሳልፎ ለታሪካዊ ጠላቶች መስጠቱ በታሪክ ትልቁ ጠባሳ መሆኑን ተናግረዋል። በአሁኑ ወቅት በመንግሥት ላቅ ያለ የዲፕሎማሲ አካሄድ ኢትዮጵያ የባሕር በር ይገባታል የሚለው እሳቤ ከኢትዮጵያ አልፎ የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ጉዳይ እየሆነ መምጣቱን አስረድተዋል። ኢትዮጵያ ታላቁ ሕዳሴ ግድብ እንዳትገነባ በታሪካዊ ጠላቶቻችን የተፈጸመው ደባ በአንድነታችን እንደመከትነው ሁሉ አሁንም በሴራ ያጣነውን የባሕር በር በአንድነታችን አረጋግጠን የኢትዮጵያን ሥልጣኔ በከፍታ ላይ እንገነባለን ብለዋል። ኢትዮጵያ አሁን የምትከተለው ሥልጡን አካሄድ ከወቅታዊ ፍላጎት ባለፈ የመጪዎቹን ትውልዶች ዕድል የሚወስን ስትራቴጂካዊ አቅጣጫ ነው። የመደመር ታላቁ ስትራቴጂም በ2050 ብልፅግናዋን ያረጋገጠች፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ የተከበረችና የተፈራች ሀገር መገንባትን ዓላማ ማድረጉን አብራርተዋል። ይህ ስትራቴጂ የዛሬን ችግሮች ብቻ ለመፍታት ሳይሆን የነገውን ትውልድ የልማት፣ የኢኮኖሚና የሉዓላዊነት ፍላጎቶች ታሳቢ ማድረጉንም ገልጸዋል። ከዚህ አኳያ ኢትዮጵያ በራሷ ሉዓላዊ ግዛት ውስጥ ያሉ የተፈጥሮ ሀብቶቿን በአግባቡ ማልማት፣ የዓባይን ወንዝ ጨምሮ ያሏትን ሀብቶች ለሕዝቦቿ ብልፅግና ማዋልና የሀገራችን የኢኮኖሚ አቅም ማሳደግ ዋነኛ የልማት አቅጣጫዎች አድርጋለች ብለዋል። የባሕር በር ባለቤትነትን የማረጋገጥ ጉዳይም የዚሁ ስትራቴጂ አንዱ አካል መሆኑን አስረድተዋል። ከ130 ሚሊዮን በላይ ሕዝብ ያላትና በሕዝብ ብዛት ከአፍሪካ ቀዳሚ ሀገራት መካከል የምትገኘው ኢትዮጵያ፣ የባሕር መውጫ አለመኖሩ በንግድ፣ በትራንስፖርትና በኢኮኖሚያዊ ትስስር ላይ የሚፈጥረው ጫና ከፍተኛ መሆኑን አስገንዝበዋል። ስለሆነም የባሕር በር ባለቤትነት ጥያቄዋ በሕጋዊ፣ በሰላማዊና በዲፕሎማሲያዊ መንገድ መፍትሔ ማግኘቱ ለሀገሪቱ የወደፊት እድገት ወሳኝ ነው ብለዋል። ግብፅ እና ተላላኪዎቿ ኢትዮጵያ በድህነት ውስጥ እንድትቆይ ፍላጎታቸው መሆኑንም አንስተዋል። ኢትዮጵያ በሕዳሴ ግድብ የዓባይን ውሃ የማልማት ታሪካዊ ቁጭቷን በተግባር እንዳረጋገችው ሁሉ፣ የባሕር በር ባለቤትነት ጥያቄዋንም በሀገራዊ አንድነት፣ በጠንካራ ዲፕሎማሲና በሕጋዊ አካሄድ ለማረጋገጥ ቁርጠኛ መሆኗን ገልጸዋል።

ባህር ዳር፤ ህዳር 1/2019 (ኢዜአ)፡- በአማራ ክልል ጥራትና ደህንነቱ የተረጋገጠ የቡና ምርት ሰብስቦ ለሀገር ውስጥና ለውጭ ገበያ ለማቅረብ የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆናቸውን የክልሉ ግብርና ቢሮ አስታወቀ። በኢትዮጵያ ሀገራዊ ምጣኔ ሀብት ውስጥ የቡና ዘርፍ የውጭ ምንዛሬን በማስገኘት እና የብዙ ሚሊዮን ዜጎችን ኑሮ በመደገፍ ረገድ ቀዳሚውን ድርሻ ይይዛል። በአማራ ክልል በዋናነት በምዕራብ ጎጃም፣ በደቡብ ጎንደር፣ በምስራቅ ጎጃም እንዲሁም በአዊ ዞን አግሮ-ኢኮሎጂያቸው ለቡና ልማት ተስማሚ የሆኑ ሰፋፊ መሬቶች ይገኛሉ። የክልሉ ግብርና ቢሮ የቡና ምርት ጥራት እና ደህንነት ላይ አተኩሮ መስራቱ የገበያ ተወዳዳሪነትን ለማሳደግ፣ ለህገ-ወጥ ንግድ ቁጥጥር፣ ለአካባቢው አምራቾች ተጠቃሚነት እና ለሀገር ውስጥ አቅርቦት እና የጥራት ደረጃ መሻሻል ጉልህ ፋይዳ ይኖረዋል።   በመሆኑም ቢሮው ምርት ከመሰብሰብ ጀምሮ እስከ ማዘጋጀት፣ ማጓጓዝ እና ለገበያ ማቅረብ ባለው ሙሉ እሴት ሰንሰለት ላይ የቴክኒክ እና ቁጥጥር ድጋፍ ማድረጉ ለዘርፉ እድገት ቁልፍ ተግባር ነው።   የቢሮው የሆርቲካልቸር ልማትና ቴክኖሎጂ ሽግግር ዳይሬክተር አቶ አበበ መኮንን ለኢዜአ እንደገለጹት በክልሉ ለቡና ልማት ተስማሚ በሆኑ አካባቢዎች 36 ሺህ 135 ሄክታር መሬት በቡና ተክል እየለማ ነው። በቡና ልማቱም ከ572 ሺህ በላይ አርሶ አደሮች እየተሳፉ እንደሚገኝ ጠቅሰው የምርት ጥራትን ለማስጠበቅ የባለሙያ ክትትልና ድጋፍ እየተደረገ ይገኛል ብለዋል። እየለማ ከሚገኘው መሬት ውስጥ ለምርት ከደረሰው 22 ሺህ ሄክታር መሬት በምርት ዘመኑ 141 ሺህ ኩንታል ምርት ይገኛል ተብሎ እንደሚጠበቅም አመልክተዋል። በአሁኑ ወቅት እየተሰበሰበ ያለውን የቡና ምርት የጥራት ደረጃውን በጠበቀ መልኩ አድርቆና ፈልፍሎ ለገበያ ለማቅረብ የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆኑን አመልክተዋል። ከሚሰበሰበው ውስጥም 6 ሺህ 800 ኩንታል ምርት ለውጭ ገበያ የሚቀርብ መሆኑን ገልጸው፤ አርሶ አደሩ የተሻለ ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚ እንዲሆን እየተሰራ ነው ብለዋል። በአማራ ክልል የሚመረተው ቡና መለያ ስም እንዲያገኝና በዓለም ገበያ ታዋቂ እንዲሆን ቢሮው ከባህርዳር ዩኒቨርሲቲ ጋር በቅንጅት እየሰራ መሆኑንም ጠቅሰዋል። ልማቱን በቀጣይ ይበልጥ በማስፋፋትና የአርሶ አደሩን ተጠቃሚነት ለማሳደግ ሁሉን አቀፍ ጥረት ይደረጋል ብለዋል። በአማራ ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት የወራሚት የአትክልትና ፍራፍሬ ምርምርና ስልጠና ንዑስ ማዕከል የቡና ተመራማሪ አቶ መለሰ ዋለ እንደገለፁት፤ ማዕከሉ ለደጋና ለወይና ደጋ የሚሆኑ የተለያዩ የቡና ዝርያዎችን ሲያሰራጭ ቆይቷል።   ከጅማ ግብርና ምርምር ማዕከል የወጡና በሰርቶ ማሳያ ቦታዎች በሄክታር እስከ 18 ኩንታል ምርት የሚሰጡ ሶስት የቡና ዝርያዎችን ወደ አርሶ አደሩ እንዲደርሱ ማድረግ እንደተቻለም ገልጸዋል። ‎የክልሉ መንግስትም ለቡና ልማት ትኩረት በመስጠቱ ከፍተኛ ምርት የሚሰጡ ሶስት የቡና ዝርያዎችን በማላመድና በቲሹ ካልቸር በማባዛት የአርሶ አደሩን ተጠቃሚነት ለማሳደግ ማዕከሉ ምክረ ሃሳብ ማቅረቡን አመልክተዋል። በክልሉ ባለፈው ዓመት 130 ሺህ ኩንታል የቡና ምርት ተሰብስቦ ለአካባቢ ገበያ መቅረቡን የቢሮው መረጃ ያመለክታል።    

አዲስ አበባ፤ ህዳር 1/2019 (ኢዜአ)፦ በሐረር ከተማ በግብርና ኢንቨስትመንት የተከናወኑ የልማት ስራዎች ወደ አዲስ ምዕራፍ እየተሸጋገሩ እንደሚገኝ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ገለጹ። ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት፣ በአነስተኛ መነሻ ካፒታል የተጀመሩ ኢንቨስትመንቶች በጥቂት ዓመታት ውስጥ የካፒታል አቅማቸውን ማሳደግ መቻሉን አመልክተዋል።   የድለባ ጊዜያቸውን የጨረሱ የሐረር ሠንጋዎችን፣ በየሶስት ወሩ ለውጭ ገበያ በማቅረብም የውጭ ምንዛሬ ግኝት እንዲጠናከር ጉልህ አስተዋጽኦ እያበረከቱ እንደሚገኝ ተናግረዋል። በቀጣይም በዚህ ዘርፍ በሰፊው በመሰማራት የኢትዮጵያን ኢኮኖሚ እና የውጭ ምንዛሬን ለማሳደግ በሚደረገው ሂደት ውስጥ በየደረጃው ያሉ አመራሮች፣ ባለሙያዎች እና ሌሎች ባለድርሻ አካላት በትጋት እንዲሰሩ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ አሳስበዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 30/2019 (ኢዜአ)፡-ኢትዮጵያ ያከናወነችው የተሟላ የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያ በማዕድን ዘርፉ ላይ ትልቅ እመርታዊ ውጤት እንዲመጣ አስችሏል፡፡ የማዕድን ዘርፍ ከአምስቱ የሀገሪቱ ዋና ዋና የኢኮኖሚ ምሰሶዎች አንዱ ሲሆን፣ የዘርፉ ዕድገት ከጊዜ ወደ ጊዜ በፍጥነት እየጨመረ ይገኛል፡፡ የመደመር መንግሥት ለዘርፉ በሰጠው የላቀ ትኩረትና ባከናወናቸው የማስተዋወቅ ሥራዎች፣ የማዕድን ልማት በአሁኑ ወቅት የሀገሪቱ የኢኮኖሚ ጀርባ አጥንት ወደ መሆን ተሸጋግሯል። ባለፉት ሦስት አሥርት ዓመታት ውስጥ የማዕድን ዘርፍ ለአጠቃላይ የሀገር ውስጥ ምርት ያበረከተው አስተዋጽኦ እጅግ አነስተኛ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት ግን አስገራሚ መዋቅራዊ ሽግግር እየተመዘገበ ይገኛል። ኢትዮጵያ ከማዕድን ዘርፍ የምታገኘውን ገቢ ይበልጥ ለማሳደግና እሴት ጨምሮ ወደ ውጭ በመላክ እምርታዊ ለውጥ ለማምጣት በቅርቡ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በቦሌ ለሚ ልዩ የኢኮኖሚ ቀጣና የተገነባው ብሔራዊ የውድ ማዕድናት ማጣሪያ ፋብሪካ ተመርቋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በወቅቱ እንደገለጹት፤ የተገነባው ማጣሪያ ፋብሪካ ኢትዮጵያን ብቻ ሳይሆን ሰፊውን የምሥራቅ አፍሪካና አጠቃላይ የአፍሪካ ገበያን የማገልገል አቅም አለው። በኢትዮጵያ የመጀመሪያው የወርቅ ማጣሪያ ፋብሪካ ከአፍሪካ ግዙፍ የውድ ማዕድናት ማጣሪያ ተቋማት አንዱ የመሆን እና ወርቅ ማጣራትና ተጨማሪ እሴት ለመፍጠር ቀጣናዊ ማዕከል የመሆን ዓላማን ሰንቋል። የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ከፍተኛ ፕሮግራም ኦፊሰር ጌታቸው ተክለማርያም እንደገለጹት፣ ኢትዮጵያ በበርካታ የማዕድናት ሀብት የበለጸገች ሀገር ነች። በዘርፉ ከተደረገው የፖሊሲና የአሠራር ማሻሻያ በኋላ ለዘርፉ በተሰጠው ከፍተኛ ትኩረት ውጤት ማግኘት ተችሏል ብለዋል። የተሟላ የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያ የማዕድን ሀብቶችን በአግባቡ በመጠቀም፣ ገቢ ምርትን ለመተካትና የኢንዱስትሪ ዘርፉን ለመደገፍ የሚያስችሉ ዕድሎችን መፍጠሩን ተናግረዋል፡፡ ከዘርፉ የሚገኘው የውጭ ምንዛሬ በጠንካራ የፖሊሲ ማሻሻያዎችና እሴት መጨመር ስራዎች ታግዞ ከዚህ ቀደም ታይቶ በማይታወቅ ከፍተኛ ዕድገት ላይ እንደሚገኝም ጠቁመዋል፡፡   የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት ከፍተኛ ተመራማሪ ጋሻው አይፈራም (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ መንግሥት ለዘርፉ በሰጠው ቀዳሚ ትኩረት ምክንያት ታይቶ የማይታወቅ የገቢና የኤክስፖርት መጠን እየተመዘገበ ይገኛል። የፖሊሲ ማዕቀፉ ጥሬ ዕቃዎችን በቀጥታ ከመላክ ይልቅ እሴት በመጨመር ላይ ያተኮረ መሆኑን አንስተዋል። ከዚህ ጋር ተያይዞ ብሔራዊ የውድ ማዕድናት ማጣሪያ ፋብሪካ መመረቁን ጠቁመው የተፈጥሮ ጋዝ ማጣሪያ ፋብሪካዎችን ጨምሮ ሌሎችንም የመገንባት ሥራዎች ቅድሚያ ተሰጥቶ እየተሰራ መሆኑን አድንቀዋል፡፡ እየተከናወኑ የሚገኙ ውጤታማ ተግባራት እና የፖሊሲ አቅጣጫዎች ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቀንድ የማዕድናት ማዕከል እንድትሆን የሚከናወኑ እንቅስቃሴዎች አካል በመሆናቸው ለቀጣይ የአገሪቱ የኢኮኖሚ ጉዞ ከፍተኛ ጥቅም የሚሰጡ መሆናቸው ተመላክቷል።        

ጂግጂጋ፣ ጥቅምት 29/2019 (ኢዜአ)፡-በሶማሌ ክልል የግብርና ምርታማነትን ለማረጋገጥ የተከናወኑ ተግባራት ውጤታማ እየሆኑ መምጣታቸውን የክልሉ ግብርና ቢሮ አስታወቀ። የክልሉ ግብርና ቢሮ የኤክስቴንሽን ኮሙዩኒኬሽን ዳይሬክተር አቶ አሕመድ መሐመድ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ በክልሉ በ2018/2019 የምርት ዘመን ከ2 ሚሊዮን 11 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በማልማት ከ61 ሚሊዮን 223 ሺህ በላይ ኩንታል ምርት ለመሰብሰብ ታቅዶ በስፋት እየተሰራ ነው። በዚህም የሰብል ምርታማነትን በማሳደግ ከተረጂነት ለመውጣትና የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ ባለድርሻ አካላትን ያሳተፈ የልማት ሥራ እየተከናወነ መሆኑንም ገልጸዋል።   የመደመር መንግስት ለግብርና ልማት ሥራ የሰጠውን ትኩረት ተከትሎ በክልሉም ምርታማነትን ለማረጋገጥ የተከናወኑ ተግባራት ውጤታማ እየሆኑ መምጣታቸውን ተናግረዋል። የመኸር ወቅት የግብርና ዕቅድን ስኬታማ ለማድረግም 7ሺህ 200 ኩንታል ምርጥ ዘር እና 8 ሺህ 816 ኩንታል የአትክልት ዘር ለአርሶ አደሮች መሰራጨቱን አስታውቀዋል። በክረምት ዝናብ መቀነስ ምክንያት ሊከሰት የሚችለውን የምርት እጥረት ለማካካስ የበጋ መስኖ ልማት ዝግጅት በስፋት መጀመሩን የጠቀሱት ዳይሬክተሩ፤ የግብርና ምርታማነት ዕቅዱን ለማሳካትም የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎች፣ የባለሙያ ድጋፍና የቅርብ ክትትል ሥራ መጠናከሩን ጠቁመዋል።   በቢሮው የአነስተኛ መስኖ ጥናትና ዲዛይን ቡድን መሪ አቶ መሀድ ኑር በበኩላቸው እንደገለጹት፤ በክልሉ የበጋ መስኖ ግብርናን ይበልጥ ለማስፋፋት 14 የመስኖ ልማት አውታሮች ሥራ ላይ ውለዋል። የመስኖ አውታሮቹ በአጠቃላይ 1ሺህ 820 ሄክታር መሬት እንደሚያለሙ ገልጸው፣ ሥራውን ይበልጥ ውጤታማ ለማድረግ በፀሐይ ኃይል የሚሰሩ 198 የውኃ መሳቢያ ጄነሬተሮች ለአርሶ አደሮች መሰራጨታቸውን ገልጸዋል። በዚህም ከ9 ሺህ 600 በላይ አርሶ አደሮች በቀጥታ ተጠቃሚ እንደሚሆኑ አስታውቀዋል።

ድሬዳዋ፣ ጥቅምት 29/2019 (ኢዜአ)፡-የኢትዮጵያ የባህር በር ባለቤትነት ጥያቄ ምላሽ ማግኘት ለቀጠናው ዘላቂ ሰላምና የጋራ ዕድገት የላቀ አስተዋፅኦ እንዳለው የድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ ምሁራን ገለጹ። የድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካና ዓለም አቀፍ ግንኙነት መምህር ዋኬና ዓለማየሁ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ የኢትዮጵያ የባሕር በር የማግኘት ጥያቄ ታሪካዊና ሕጋዊ መሠረት ያለው፣ የትውልዱ ትክክለኛ የህልውና አጀንዳ ነው። ይህ ጥያቄ መፍትሔ እንዲያገኝ እየተደረገ ያለው ዲፕሎማሲያዊ ጥረት የሚበረታታ መሆኑን ገልጸዋል። ምሁራንም በጥናትና ምርምር የታገዙ እውነቶችን ለዓለም ማኅበረሰብ ተደራሽ በማድረግ የባህር ባለቤትነት ጥያቄው ፈጣን ምላሽ እንዲያገኝ እገዛ ማድረግ አለበን ያሉት መምህሩ፣ ለዚህም የበኩላቸውን እየተወጡ መሆኑን አረጋግጠዋል። የባሕር በር ጥያቄ ምላሽ ማግኘት ከኢትዮጵያ ባለፈ ለቀጣናው ዘላቂ ሰላምና ለጋራ ዕድገት የሚያበረክተው አስተዋፅኦ የጎላ መሆኑንም መምህር ዋኬና አስረድተዋል። በዩኒቨርሲቲው የታሪክና የቅርስ አስተዳደር ትምህርት ክፍል መምህር ቦንሳ አዱኛ በበኩላቸው፤ የኢትዮጵያ የባሕር በር ለማስመለስ የተጀመሩ ሁለንተናዊ ጥረቶች የአካዳሚውን ማኅበረሰብ የነቃ ተሳትፎ ይፈልጋሉ ብለዋል። የኢትዮጵያ የባህር በር ባለቤትነት ጥያቄ ህጋዊም ሆነ ታሪካዊ አመንክንዮ ያላት በመሆኑ እስኪሳካ ድረስ መንግስትና ዜጎች የጀመሯቸውን ጥረቶች ማጠናከር እንዳለባቸው ተናግረዋል። ኢትዮጵያ አሳማኝ መረጃ በሌለበት ሁኔታ በሕገ-ወጥ መንገድ ከባሕር በሯ በሴራ እንድትገለል የተደረገበት መንገድ የትውልድ ሁሉ ቁስል ነው ያሉት ደግሞ በዩኒቨርሲቲው የታሪክና የቅርስ አስተዳደር ትምህርት ክፍል መምህር ሁለመናይ ለገሰ ናቸው። ያለአግባብ ያጣቸውን የባህር በር ለማስመለስ ህዝብና መንግስት የሄዱበት ርቅት የሚበረታታ መሆኑንም ነው የገለጹት። ጉዳዩን በዘላቂነት ለማሳካት ምሁራን በተሰማሩበት የሙያ መስክ ሁሉ አበርክቷቸውን አጠናክረው ሊቀጥሉ እንደሚገባም ምሁሩ መክረዋል።

አዲስ አበባ፣ ጥቅምት 29/2019 (ኢዜአ)፡-የኢትዮጵያ ሁለንተናዊ የልማት፣ የዲጂታላይዜሽን እና የአረንጓዴ ኢኮኖሚ ስኬቶች ለአፍሪካ ዘላቂ ብልፅግና አርዓያ የሚሆኑና የሚደነቁ መሆናቸውን ከተለያዩ የአፍሪካ ሀገራት የመጡ እንግዶች ገለጹ። "ዕድገትን መምራት፤ ፖለቲካ ፓርቲዎች እንደ የአፍሪካ መጻኢ ኢኮኖሚ መሃንዲሶች" በሚል መሪ ሀሳብ በዓድዋ ድል መታሰቢያ ለሶስት ቀናት ሲካሄድ የቆየውን ሁለተኛው የአፍሪካ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጉባኤ ትናንት ተጠናቋል። በጉባኤው ተሳታፊ የነበሩ በርካታ የአፍሪካ ሀገራት የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች፣ ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎችና ተጋባዥ እንግዶች በመዲናዋ የተከናወኑ የልማት ስራዎችና የተመዘገቡ ውጤቶችን ጎብኝተዋል። ተሳታፊዎቹ ለኢዜአ እንዳሉት በኢትዮጵያ በመሠረተ ልማት፣ በከተማ ጽዳትና አረንጓዴ ልማት፣ በዲጂታል ቴክኖሎጂ ሽግግር፣ የሚታዩ ለውጦች የሚደነቁ ናቸው። እንዲሁም በወጣቶች አቅም ግንባታ የተመዘገቡ ስኬቶች ለአፍሪካ ትልቅ ትምህርት የሚሰጡ መሆናቸውን ገልፀዋል። ከአስተያየት ሰጪዎች መካከል የኬንያ ተመራማሪ ማርቲን ቡሩ እንዳሉት፣ በኢትዮጵያ የተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲዎች በሀገራቸው ልማት ጉዳይ በጋራ መስራታቸው አርዓያ የሚሆን ነው። በኢትዮጵያ በከተሞች ውበት፣ በመንገድ መሰረተ ልማት እና በግድብ ግንባታ ዘርፎች የታዩት ለውጦች የሚያስደምሙ ናቸው ሲሉ ተናግረዋል። በዚህም ኢትዮጵያ የአፍሪካ ህብረት መቀመጫ እንደመሆኗ አህጉራዊ ውህደትን ለማጠናከር የምታደርገው ጥረት ከፍተኛ መሆኑን ተመልክቻለሁ ብለዋል። ከኡጋንዳ የመጡት የፓርላማ አባል ኛካቶ አሲናንሲ ካማንዳ በበኩላቸው፤ አዲስ አበባ እጅግ ጽዱ፣ የለማችና የአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖን ለመቋቋም በአረንጓዴ ልማት የተሸፈነች ውብ ከተማ መሆኗን ተናግረዋል። የኢትዮጵያ መንግስት በዲጂታል ቴክኖሎጂ ፈጣን ሽግግር እያደረገ መሆኑ አፍሪካውያን በራሳቸው አቅም የቴክኖሎጂ ፈጠራዎችን እውን ማድረግ እንደሚችሉ የሚያሳይ ነው ብለዋል። አፍሪካውያን ከውጭ ብድር እና እርዳታ ጥገኝነት ወጥተው በጋራ ሀብታቸውን ማልማት እንዳለባቸው የመከሩት የፓርላማ አባሏ፤ የኢትዮጵያ እና የኡጋንዳ ህዝቦች በጋራ ሊሰሩ እንደሚገባ ጠቁመዋል። ኢትዮጵያ ያላትን የበለፀገ ባህላዊ ሀብት እና እንግዳ ተቀባይነት ለኢኮኖሚ እድገት በብቃት መጠቀም በመቻሏ አድናቆታቸውን የገለፁት ደግሞ የናይጄሪያው የመረጃ ተንታኝ ፋሩክ አዲሳፌ ናቸው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ወጣቶች በፖለቲካውና በልማቱ ምህዳር ውስጥ የላቀ ተሳትፎ እንዲኖራቸው ማድረጋቸው አርዓያነት ያለው ስራ መሆኑን ገልጸዋል። በአጠቃላይ በኢትዮጵያ እየታዩ ያሉ ሁለንተናዊ የልማት ምዕራፎች፣ የሰላም እና የአንድነት ጉዞዎች ለመላው አህጉሪቱ ብልፅግና ተስፋ ሰጪ ማሳያዎች መሆናቸው ተናግረዋል።

አዲስ አበባ፣ ጥቅምት 29/2019 (ኢዜአ)፡-ብልፅግና ፓርቲ በመደመር እሳቤ ያከናወናቸው ተግባራት ለአፍሪካ ሀገራት ተምሳሌት የሚሆኑና ትምህርት የሚቀሰምባቸው መሆናቸውን የአፍሪካ የፖለቲካ ፓርቲ ተወካዮች ገለጹ። "ዕድገትን መምራት፤ ፖለቲካ ፓርቲዎች እንደ የአፍሪካ መጻኢ ኢኮኖሚ መሃንዲሶች" በሚል መሪ ሀሳብ በዓድዋ ድል መታሰቢያ ለሶስት ቀናት ሲካሄድ የቆየው ሁለተኛው የአፍሪካ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጉባኤ ትናንት ተጠናቋል። በጉባኤው በርካታ የአፍሪካ ሀገራት የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች፣ ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎችና ተጋባዥ እንግዶች በመዲናዋ የተከናወኑ የልማት ስራዎችና የተመዘገቡ ውጤቶች ጎብኝተዋል። የካሜሩን የሶሻል ዲሞክራቲክ ፍሮንት (SDF) ሊቀ መንበርና የፓርላማ አባል ጆሹዋ ኦሲ ለኢዜአ እንዳሉት፤ የፖለቲካ ፓርቲዎች ለሀገራቸው ኢኮኖሚያዊ ሽግግርና ዕድገት ወሳኝ ሚና አላቸው፡፡ ከፖሊሲ ቀረጻ ባሻገር ዕድገትን የሚያፋጥኑ ዋና አንቀሳቃሾች መሆን እንደሚገባቸውም ገልጸዋል። የፖለቲካ ፓርቲዎች ለሀገራቸው የሚስማማ የልማት ሞዴል መቅረጽ እንዳለባቸው ጠቁመው፤ በኢትዮጵያ የሚተገበረው የመደመር ስትራቴጂ በሀገሪቱ እየሠራ ያለውን ሥራ አድንቀዋል። የፖለቲካ ስርዓት አካታች መሆን እንዳለበት አስገንዝበው፤ ለዚህም የመደመር መንግስት ሁነኛ ምሳሌ እንደሚሆን አንስተዋል። ኢትዮጵያ የአፍሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጉባኤን ማስተናገዷ የብልፅግና ፓርቲ እየሠራ ያለውን ሥራ የሚያሳይ ነዉ ብለዋል። በኢትዮጵያ በመደመር ፍልስፍና አካታች የልማት ሥራዎች እየተገነቡ እንደሚገኙ ገልጸዋል። ዓድዋ በካሜሩን ሕዝብ ዘንድ በጥልቅ የሰረጸ ታሪክ መሆኑን ጠቁመው፤ በመታሰቢያው መገኘታቸው ኩራትና ከፍተኛ የደስታ ስሜት እንደፈጠረባቸው ተናግረዋል። ኢትዮጵያ ከአፍሪካ የመተላለፊያ ማዕከልነት ባሻገር የባህል፣ የፈጠራና የኢንዱስትሪ ማዕከል እየሆነች እንደምትገኝም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ የመደመር እሳቤ ለአፍሪካ ሀገራት ልምድ የሚቀሰምበት እንደሆነ ገልጸዋል። የዩጋንዳ ምርጫ ኮሚሽን ኮሚሽነር ስቲቨን ታሾቢያ በበኩላቸው፤ በኢትዮጵያ የተመዘገቡ የልማት ስኬቶች ለአፍሪካ ሀገራት ትልቅ ትምህርት እንደሚሰጡ ገልጸዋል። ከዓመታት በፊት ወደ ኢትዮጵያ መጥተው ያዩትና አሁን የተመለከቱት የአዲስ አበባ ለውጥ እጅግ አስደናቂ መሆኑን አንስተዋል። ኢትዮጵያ ባለፉት ዓመታት ውስጥ ያስመዘገበችው እድገት እንዲሁም ከተማዋ በመሠረተ ልማት የተለወጠችበት ሁኔታ አስደናቂ መሆኑን ገልጸው፤ ይህም የብልፅግና ፓርቲ አካታችነት ትልቅ ምሳሌ መሆኑን ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ተሞክሮ ፖለቲካ የሥልጣን መያዣ ብቻ ሳይሆን የሕዝብን ሕይወት ለማሻሻልና ለሀገር ልማት ለማገልገል የሚውል መሆኑን ያሳያል ብለዋል። አፍሪካውያን ከኢትዮጵያ ሊማሩት ከሚገባ ትምህርቶች መካከል በትብብር መሥራት፣ አካታች የፖለቲካ ምህዳር መፍጠር ፣ፖለቲካን ለሕዝብ ደህንነት ማሻሻያ ማዋል ዋናዎቹ እንደሆኑ አመልክተዋል።

ዲላ፣ ጥቅምት 29/2019 (ኢዜአ)፡-በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል የእንሰት ተክልን ከተለመደው የአርሶ አደር ጓሮ እርሻ ወደሰፊ ማሳ በማሸጋገር የምግብ ዋስትናን በዘላቂነት ለማረጋገጥ እየተሰራ መሆኑን የክልሉ ግብርና ምርምር ኢንስትቲዩት አስታወቀ። በክልሉ ለእንሰት ተከል በተሰጠው ልዩ ትኩረት ዓመታዊ የምርት መጠንን ማሳደግ መቻሉም ተመላክቷል። እንሰት በደቡባዊ የኢትዮጵያ ክፍል የምግብ ምንጭ ብቻ ሳይሆን የህዝቡ ባህልና የአኗኗር ስርዓት ጭምር ነው። ተክሉ ለአፈር ለምነት መሻሻል፣ ምርቱ ሲደርስ ደግሞ የምግብ ምንጭ አልፎም ተረፈ ምርቱ ተጨማሪ ገቢ የሚያስገኝ በመሆኑ በክልሉ አርሶ አደሮች ዘንድ ተመራጭና ተፈላጊ ነው።   የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ግብርና ምርምር ኢንስትቲዩት ዳይሬክተር አብዮት መብራቴ (ዶ/ር) ለኢዜአ እንደገለጹት፤ እንሰት እርጥበት በመያዝና በማስረግ ድርቅን የመቋቋም ከፍተኛ አቅም አለው። በተለይ ዓመቱን ሙሉ ወቅት ሳይመርጥ ምርት የሚሰጥ ሰብል መሆኑ ለምግብ ዋስትና ችግር ፍቱን የሆነ ሀገራዊ መፍትሄ ነው ብለዋል። ይሁንና ቀደም ሲል በቂ ትኩረት አለማግኘቱ የምግብ ዋስትና ችግርን የማቃለል አቅሙን በአግባቡ እንዳንጠቀም እንቅፍት ሆኗል ነው ያሉት። ኢኒስቲትዩቱም የምርት ዝግጅቱን ለማዘመንና በሽታን የመቋቋም አቅሙን ለማሳደግ ውጤታማ የምርምር ሥራዎችን በቅንጅት ማከናወኑን ተናግረዋል።   በዚህም ተቋሙ 700 የእንሰት ዝርያዎችን ከማቆየቱ ባለፈ በሽታን መቋቋም የሚችሉ፣ በአጭር ጊዜ ወስጥ ምርት የሚሰጡና ድርቅን የመቋቋም ከፍተኛ አቅም ያላቸውን 7 ዝርያዎችን የማላመድና የማስፋት ሥራ እያከናወነ ይገኛል ብለዋል። "እንሰት በተናጠልም ሆነ በስብጥር የሚለማ ለግብርና ምርት ምቹ የሆነ ሰብል ነው" ያሉት አብዮት (ዶ/ር)፣ በተለይ እርጥበትን በመያዝና በማስረግ ለቡናና ስራስር ሰብሎች ልማት ጠቀሜታው የጎላ መሆኑን አስረድተዋል። እንሰት በሁሉም የክልሉ አካባቢዎች በተለይ በእርሻ ደረጃ በጌዴኦ ዞን በስፋት እንደሚለማ ገልጸው፣ በክልሉ የእንሰት ተክልን ከአርሶ አደር ጓሮ ወደ እርሻ ማሳ በማስፋት የምግብ ዋስትናን በዘላቂነት ለማረጋገጥ በቅንጅት እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል።   እንሰት ምግብ ብቻ ሳይሆን የዞኑ ህዝብ ባህልና የአኗኗር ስርዓት ጭምር ነው ያሉት ደግሞ የጌዴኦ ዞን ግብርና መምሪያ ምክትል ሃላፊ አቶ በድሉ አየለ ናቸው። በዞኑ ከ46 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በእንሰት ልማት የተሸፈነ ሲሆን፣ ምርታማነትን ለማሻሻል በተደረገ ርብርብም ዓመታዊ የምርት መጠኑን 3 ሚሊዮን 100 ሺህ ኩንታል ማድረስ ተችሏል ብለዋል።   እንሰት ከምግብ ዋስትና ባለፈ ተረፈ ምርቱ ተጨማሪ ገቢ የሚያስገኝ መሆኑን ጠቅሰው በሩብ ዓመቱ ብቻ ከ22 ሺህ ኪሎ ግራም በላይ ቃጫ ለገበያ ቀርቧል ብለዋል። በዚህም ገመድን ጨምሮ ለተለያዩ የእደ ጥበብ ውጤቶችና ለግንባታ ግብዓትነት በማዋል ለበርካቶች የሥራ ዕድል መፍጠር ተችሏል ብለዋል። ከግሉ ዘርፍ ጋር በመቀናጀት ምርቱን የሚያቀነባብር ኢንዱስትሪ ለመክፈት የጥናት ሥራ መጠናቀቁንም አመልክተዋል።   በዞኑ ወናጎ ወረዳ ነዋሪ የሆኑት አርሶ አደር ውዴ ጥላሁን በበኩላቸው፤ እንሰት ምግባቸውም መተዳደሪያቸውም መሆኑን ተናግረዋል። እንሰት ከደረሰ በቁሙ ይሸጣል ቆጮ ሆኖም ለምግብነት ይውላል ያሉት አርሶ አደሯ፣ በዘመናዊ መንገድ በማምረት ለምርት የሚደርስበትን ጊዜ ወደ ሁለት ዓመት ዝቅ ማድረጋቸውን ተናግረዋል። እንሰት የአፈር ለምነት ከማሻሻል ባለፈ ተረፈ ምርቱ ገቢ እያስገኘላቸው መሆኑንም ገልጸዋል። በአሁኑ ወቅት ከተክሉ የሚገኘውን ቃጫ በኪሎ 80 ብር በመሸጥ ተጠቃሚ መሆናቸውንም ተናግረዋል።

አዲስ አበባ፣ ጥቅምት 29/2019 (ኢዜአ)፡-የኢትዮጵያን በውሃ ሀብቶቿን የማልማት ተግባር ለማደናቀፍ የሚሞከሩ ውጫዊ ጫናዎችና የተዛቡ ትርክቶች የኢትዮጵያን ሕዝብ አንድነት የሚሸረሽሩ ሳይሆን ይበልጥ አጠናክሮ በጋራ እንዲቆም የሚያደርጉ መሆናቸውን የውኃና ኢነርጂ ሚኒስትር ኢንጂነር ሀብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ገለጹ። ኢትዮጵያ የምታካሂደው የልማት ሥራ ለቀጣናው ሀገራት ጭምር ጠቃሚ እንጂ ማንም ላይ የሚደርስ ጉዳት እንደሌለውም አመልክተዋል። ኢንጂነር ሀብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ከኢዜአ ጋር ባደረጉት ቆይታ እንደገለጹት፤ የኢትዮጵያን የውሃ ሀብት አጠቃቀምን በተመለከተ ከታሪክ አኳያ የሚነሱ የተሳሳቱ መረጃዎችና ትርክቶች እውነታውን የማያሳዩ ናቸው። በኢትዮጵያ ወንዞችና የውኃ ሀብት ልማት ላይ የሚደረጉ የተሳሳቱ ስሌቶችና ስጋቶች ተገቢ እንዳልሆኑ ጠቁመዋል።   የኢትዮጵያ ዓላማ ሁልጊዜም የጋራ ጥቅምን ማዕከል ያደረገ እንጂ ሌሎችን የሚጎዳ እንዳልሆነ አስታውቀዋል። ይሁን እንጂ የውጭ አካላት ኢትዮጵያ ውኃውን መጠቀም ከጀመረች እኛ እንጎዳለን ከሚል የተሳሳተ ስሌት በመነሳት የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ፕሮጀክት እንዳይሳካ የተለያዩ መሰናክሎችን ሲፈጥሩ እንደቆዩ አስታውሰዋል። ሆኖም በችግር ውስጥ አልፈውም የኢትዮጵያ ሕዝብና መንግስት በጋራ በመቆም ታላቁን የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብን ጨምሮ በርካታ የልማት ሥራዎችን እውን ማድረግ መቻላቸውን ሚኒስትሩ ገልጸዋል። ኢትዮጵያ የውሃ ሀብቶቿን ለማልማት የምታደርጋቸውን ጥረቶች ለማስተጓጎል የሚደረጉ ውጫዊ ግፊቶችና የተሳሳቱ የሚዲያ ዘመቻዎች የኢትዮጵያውያንን የአንድነት መንፈስ የሚፈትኑ ሳይሆን፣ ይበልጥ አጠናክረው በጋራ እንዲቆሙ የሚያደርጉ መሆናቸውንም አመልክተዋል። ኢትዮጵያ የውኃ ሀብቷን በፍትሃዊነትና በዘላቂነት ለሕዝቧ ልማት ለመጠቀም የምታደርገውን ጥረት አጠናክራ እንደምትቀጥልም ሚኒስትሩ አፅንኦት ሰጥቷል።   ኢትዮጵያ በታላቁ የሕዳሴ ግድብና በተለያዩ የልማት መስኮች እያከናወነቻቸው ያሉ የልማት ሥራዎች ግብፅን ጨምሮ ለቀጣናው ሀገራት ጠቃሚ እንጂ ሥጋት እንዳልሆኑ ሚኒስትሩ አስታውቀዋል። በአሁኑ ወቅት የምንሰራው የልማት ሥራ ለኢትዮጵያም ለግብፅም ጭምር የሚጠቅም በመሆኑ ምንም ዓይነት ሥጋት ሊገባቸው አይገባም ሲሉ አስታውቀዋል። የሀገራችንን የልማት እንቅስቃሴዎች ለማደናቀፍ የሚደረጉ ውይይቶች እና ፕሮፓጋንዳዎች ቢኖሩም፣ የኢትዮጵያ ትኩረት ሁልጊዜም በጋራ ልማት እና በውጤት ላይ ነው ሲሉም ገልጸዋል። ኢትዮጵያውያን ከውጭ የሚሰነዘሩ ማናቸውንም ተንኮሎችና ሴራዎች በጋራ በመቆም ማሸነፍ የምንችል ጽኑ ሕዝቦች ነን ብለዋል፡፡ ሚኒስትሩ አክለውም፣ ሀገራችን የምታከናውናቸውን የልማት ስራዎች እውነታና ትክክለኛ አቋም ለዓለም ማህበረሰብ በተለያዩ ቋንቋዎች ለማድረስ የሚደረጉ ጥረቶችን ማጠናከር እንደሚያስፈልግ አሳስበዋል።

ነቀምቴ፣ ጥቅምት 29/2019 (ኢዜአ)፡- በምዕራብ ኦሮሚያ ዞን በዘንድሮ የበጋ መስኖ 900 ሺህ ሄክታር መሬት በስንዴ የማልማት ስራ በመካሄድ ላይ ይገኛል። ኢትዮጵያ ባለፉት ጥቂት ዓመታት የበጋ መስኖ የስንዴ ልማትን እንደ ዋና የኢኮኖሚና የምግብ ዋስትና ማረጋገጫ ስትራቴጂ በመቅረጽ በስፋት ስትተገብር ቆይታለች። ከዚህ ቀደም ስንዴ የሚመረተው በክረምት የተፈጥሮ ዝናብ ላይ ብቻ ተመስርቶ የነበረ ቢሆንም፣በአሁኑ ወቅት የመስኖ ቴክኖሎጂንና አሰራርን በማስፋፋት በበጋ ወቅት በስፋት በማልማት ውጤት እየተገኘ ነው።   በዚህ ረገድ የኦሮሚያ ክልል የዚሁ ግዙፍ ኢንሼቲቭ ዋና የልማት ማዕከል በመሆን እየተንቀሳቀሰ ይገኛል። በተለይም በምዕራብ ኦሮሚያ የሚገኙ ዞኖች ከፍተኛ የውኃ ሀብት፣ ሰፋፊና ለም መሬት እንዲሁም ምቹ የአየር ንብረት ያላቸው በመሆኑ ለበጋ መስኖ ስንዴ ልማት ተመራጭ አካባቢዎች ናቸው። በዘንድሮው የበጋ ወቅትም በምዕራብ ኦሮሚያ ዞን 900 ሺህ ሄክታር መሬት በስንዴ ለማልማት የተያዘው እቅድ በትኩረት እየተከናወነ ይገኛል።   የዞኑ ግብርና ጽሕፈት ቤት ሃላፊ ተወካይ አቶ ኮርሳ ዋቅጅራ ለኢዜአ እንዳሉት፤ የበጋ መስኖ ልማቱ አርሶ አደሮች ምርታማነታቸውን በማሳደግ የምግብ ዋስትናቸውን የሚያረጋግጡበት በመሆኑ ፋይዳው ከፍተኛ ነው። ከጥቂት ዓመታት ወዲህ ተግባራዊ የተደረገው የስንዴ ልማቱ ከፍተኛ ውጤት ያስገኘና የአርሶ አደሩንና የወጣቱን ተጠቃሚነት በተጨባጭ ማረጋገጡን ጠቁመዋል። የተገኘውን ውጤት ለማስቀጠልም በዞኑ በ900 ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የበጋ መስኖ ስንዴ ልማት ለማካሄድ ታቅዶ ተግባራዊ ስራ ውስጥ መገባቱን ገልጸዋል። እስካሁን በየደረጃው በተካሄደው የተቀናጀ እንቅስቃሴ 300 ሺህ ሄክታር መሬት ታርሶና ለስልሶ በዘር እየተሸፈነ እንደሚገኝ ጠቅሰዋል። ልማቱን ለማሳለጥ የእርሻ ትራክተሮችን ጨምሮ አስፈላጊው የምርጥ ዘር እና የማዳበሪያ ግብዓት በበቂ ሁኔታ ቀርቧል ነው ያሉት።   በምግብ ራስን ለመቻል የተያዘውን አቅጣጫ ለማሳካት የስንዴ ልማቱን በጥራት፣ በፍጥነትና በስፋት የማካሄዱ ጥረት ተጠናክሮ እንደሚቀጥልም ተወካዩ አስታውቀዋል። ኢዜአ ያነጋገራቸው አርሶ አደር አለማየሁ ዋቅቶላ በሰጡት አስተያየት፤ በአሁን ወቅት በበጋ የመስኖ ስንዴ ልማት በማካሄድ የተሻለ ምርት በማግኘት ተጠቃሚ መሆናቸውን ተናግረዋል። ዘንደሮም ከአካባቢያቸው አርሶ አደሮች ጋር በመቀናጀት በ12 ሄክታር ይዞታቸው ላይ በኩታ ገጠም ስንዴን በማልማት ላይ መሆናቸውን ገልጸዋል። ሌላኛው አርሶ አደር በላይ ሂካ በበኩላቸው፤ ለልማቱ ስኬታማነት ቀድመው በኩታ ገጠም በማረስ እና በቂ ግብዓት በማሟላት አስፈላጊውን ዝግጅት ማድረጋቸውን ተናግረዋል። የመስኖ ውሃ አጠቃቀምን በማሻሻልና የተሻለ ቴክኖሎጂዎችን በአግባቡ በመጠቀም የስንዴ ምርማነታቸውን ለማሳደግ በልዩ ትኩረት እየሰሩ መሆኑንም አስታውቀዋል። እንደ አርሶ አደሮቹ ገለፃ በበጋ መስኖ ልማት ከክረምቱ የተሻለ የስንዴ ምርት እያገኙ መሆናቸውን አረጋግጠዋል።   የጉቶ ጊዳ ወረዳ ምክትል አስተዳዳሪና የግብርናና መሬት ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ አለማየሁ ሙላቱ በበኩላቸው፣ በወረዳው በዘንድሮው ዓመት ከ18 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በበጋ መስኖ በስንዴ ለማልማት መታቀዱን ገልጸዋል። አሁን ላይ የዘር ስራው በተደራጀ አግባብ እየተካሄደ መሆኑን ጠቁመው ለመስኖ ምቹ በሆኑ የወረዳው ቀበሌዎች ልማቱን ለማስፋፋት ጥረት እየተደረገ መሆኑንም አስረድተዋል።

ጎንደር ፣ ጥቅምት 29/2019 (ኢዜአ)፡- በአማራ ክልል ቀድመው የደረሱ ሰብሎችን በቴክኖሎጂ ታግዞ የመሰብሰብ ሥራ በተፋጠነ ሁኔታ እየተከናወነ እንደሚገኝ በምክትል ርዕሰ መስተዳድር ማዕረግ የክልሉ የገጠር ክላስተር አስተባባሪ ድረስ ሳህሉ (ዶ/ር) ገለፁ። በምክትል ርዕሰ መስተዳድር ማዕረግ የአማራ ክልል የገጠር ክላስተር አስተባባሪ ድረስ ሳህሉ(ዶ/ር) ለኢዜአ እንዳሉት፤ የደረሱ ሰብሎችን ከብክነት በፀዳ መንገድ የመሰብሰብ ስራ በተፋጠነ ሁኔታ እየተከናወነ ይገኛል። የደረሰ ሰብል ወቅቱን ባልጠበቀ ዝናብ ጉዳት እንዳይደርስበትና የድህረ ምርት ብክነትን ለመቀነስ ከላይ እስከ ታች ባለው አመራርና ሙያተኛ በቅንጅት እየተሠራ ይገኛል ብለዋል። በተለይም የአዝመራ ስብሰባ ወቅቱን ጠብቆ እንዲከናወንና አርሶ አደሩ በምርት ብክነት እንዳይጎዳ፣ የደረሱ ሰብሎችን በቴክኖሎጂ በታገዘ አግባብ ፈጣንና ውጤታማ በሆነ መንገድ የመሰብሰብ ሥራው ተጠናክሮ መቀጠሉን አመልክተዋል። በግብርና ኤክስቴንሽን አርሶ አደሩን አስቀድሞ የማዘጋጀት ሥራ መጠናቀቁን ተከትሎ፣ በአሁኑ ወቅት የደረሱ ሰብሎችን በፍጥነት እና በጥራት ለመሰብሰብ ከ80 በላይ ኮምባይነሮች አገልግሎት እየሰጡ ይገኛሉ ብለዋል። በምሥራቅና ምዕራብ ጎጃም፣ ምዕራብ ጎንደር እንዲሁም ሰሜን ሸዋ አካባቢዎች የስንዴ ምርትን በኮምባይነር የመሰብሰብ ሥራ በስፋት እየተከናወነ እንደሆነም ለአብነት አንስተዋል። ​በቀጣይም ተጨማሪ ኮምባይነሮችን ለማስገባትና ክልሉ የያዘውን የአምስት ዓመት ግብ ለማሳካት እየተሠራ ነው ብለዋል። ለእርሻ ትራክተርና ለኮምባይን ሃርቨስተር ማሽኖች ልዩ ትኩረት በመስጠት የሜካናይዜሽን አገልግሎቱ እየሰፋ መምጣቱን ጠቅሰው፤ ይህም የድህረ ምርት ብክነትን መቀነስ አስችሏል ብለዋል። የደረሱ ሰብሎችን ወቅቱን ባልጠበቀ ዝናብ ሊከሰት ከሚችል ጉዳት ለመጠበቅም አርሶ አደሩ በተሻለ ቅንጅትና ቅልጥፍና መሰብሰብ እንዳለበት አሳስበዋል።   የማዕከላዊ ጎንደር ዞን ግብርና መምሪያ ኃላፊ አቶ ንጉሴ ማለደ በበኩላቸው፤ በዞኑ በመኽር ወቅቱ በሰብል ከለማው 586 ሺህ ሄክታር 187 ሺህ ሄክታሩን መሰብሰብ ተችሏል ብለዋል። ከዚህ አጠቃላይ የለማ መሬትም ከ24 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ይሰበሰባል ተብሎ ታቅዶ እየተሠራ ይገኛል ብለዋል። አሁን ላይ የደረሱ ሰብሎችን በወቅቱ በመሰብሰብ የድህረ ምርት ብክነትን መቀነስ ላይ ትኩረት ተደርጎ እየተሠራ ይገኛል ሲሉም ገልፀዋል። አብዛኛው የማሳ ሰብል በመድረስ ላይ ያለ በመሆኑ ከቀጣይ ሳምንት ጀምሮ በንቅናቄ ሰብል የመሰብሰብ ሥራዎች በስፋት የሚከናወን መሆኑንም አስረድተዋል። በዚህም የሚሰበሰቡ ምርቶች ለወጭ ንግድ ደረጃውን የጠበቀ ለማድረግ ከማሳ እስከ መጋዘን ደረጃውን እና ጥራቱን ጠብቆ እንዲዘጋጅ በባለሙያ ድጋፍ እየተደረገ ይገኛል ብለዋል። በጎንደር ከተማ የመጀመሪያ ሩብ ዓመት የማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ እቅድ ትግበራ የውይይት መድረክ በመካሄድ ላይ መሆኑ ይታወቃል።