አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 17/2019 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያ ለሳይንስ፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ዘርፍ የሰጠችው ትኩረት የሚበረታታ መሆኑን ዓለም አቀፍ የሳይንስ፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ምሁር እና ተመራማሪ ፕሮፌሰር ማሞ ሙጬ ገለጹ። ዘርፉን በጥናትና ምርምር ማገዝ የሚያስችሉ ሥራዎችን ከሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር በመሆን እየሠሩ መሆኑንም ጠቁመዋል። የመደመር መንግሥት በትኩረት እየሠራባቸው ካሉ ዘርፎች መካከል የሳይንስና ቴክኖሎጂ ዘርፍ ተጠቃሽ ሲሆን፣ የኢንፎርሜሽን ኮሙዩኒኬሽን ቴክኖሎጂ ትኩረት ከተሰጣቸው አምስቱ የኢኮኖሚ አምዶች ውስጥ አንዱ ነው። በዲጂታል ኢትዮጵያ 2025 ስትራቴጂ ትግበራም በሳይንስ፣ ዲጂታልና ቴክኖሎጂ ዘርፍ በርካታ ስኬቶች የተመዘገቡ ሲሆን፣ ዲጂታል ኢትዮጵያ 2030 ስትራቴጂም በርካታ ትልሞችን ለማሳካት በመተግበር ላይ ይገኛል። የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት በማቋቋም በሳይንስና ቴክኖሎጂ ዘርፍ ውጤታማ ሥራዎች እየተከናወኑ ሲሆን፣ የመደመር አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዩኒቨርሲቲ ግንባታም የዘርፉ ስኬት ማሳያ ነው። ስታርትአፖችን ለማበረታታትና የታዳጊዎችን የሳይንስና ቴክኖሎጂ ዕውቀትና ክህሎት ለማሳደግ የሚያስችሉ መሠረተ ልማቶችም ተከናውነዋል። የዓለም አቀፍ የሳይንስ፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ምሁር እና ተመራማሪ ፕሮፌሰር ማሞ ሙጬ ለኢዜአ እንዳሉት፤ የሳይንስ ሙዚየምን መጎብኘታቸውን ገልጸው በሙዚየሙ ያዩት የሚደነቅ ተግባር ነው። ሙዚየሙ ኢትዮጵያ በቴክኖሎጂ፣ በሳይንስና በኢኖቬሽን ላይ አተኩራ እየሠራች ያለችው ተግባር ማሳያ መሆኑንም ተናግረዋል። ህፃናትን ጨምሮ ከሁሉም የሀገሪቱ ክልሎች ታዳጊዎችና ወጣቶች በቴክኖሎጂው ዘርፍ መሳተፋቸው ትውልድን ለነገ የማዘጋጀት ተግባር መሆኑንም ገልጸዋል። ታዳጊዎችና ወጣቶች በሳይንስ፣ በሰው ሠራሽ አስተውሎትና በዲጂታል ቴክኖሎጂ ያላቸው አቅምና የሚያከናውኑት ተግባርም የሚበረታታ መሆኑን ተናግረዋል። ተጨማሪ ጥናትና ምርምሮችን በማድረግ ኢትዮጵያን ከዘርፉ የበለጠ ተጠቃሚ ለማድረግ የሚያስችሉ ተግባራትን ከሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር በመሆን እየሠሩ መሆኑን ጠቁመዋል። ለተለያዩ ሀገራት በዘርፉ በርካታ እያከናወኑ መሆኑን ጠቅሰው፤ ኢትዮጵያውያን ተማሪዎችን በተለያዩ መርሃ ግብሮች በሳይንስና ቴክኖሎጂ ዘርፍ እንዲደግፉ ለማድረግ እየሠሩ መሆኑንም ገልጸዋል።    

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 16/2019 (ኢዜአ)፦ በሀገሪቱ የተጀመሩ ግዙፍ ሀገራዊ ፕሮጀክቶች ለቴክኒክና ሙያ ዘርፍ ስልጠና ውጤታማነትና ለተግባራዊ እውቀት ሽግግር ትልቅ ዕድል መፍጠራቸውን የኢትዮጵያ የቴክኒክ ልህቀት ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ብሩክ ከድር (ዶ/ር) ገለጹ። የኢትዮጵያ የቴክኒክ ልህቀት ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ብሩክ ከድር (ዶ/ር) ለኢዜአ እንዳሉት፤ ባለፉት ዓመታት የተተገበሩት የስልጠና ፕሮግራሞች ለክህሎት ማደግ ከፍተኛ ትኩረት የሰጡና የወጣቶችን ፍላጎት መሰረት ያደረጉ ናቸው። ይህም የገበያውን ክፍተት የሚሞሉ አዳዲስ የሙያ ዘርፎችን በማካተት ለቴክኒክና ሙያ ዘርፉ ውጤታማነት አቅም መፍጠሩን ተናግረዋል። ኢንስቲትዩቱ የዲጂታል ዘመኑን እና ቴክኖሎጂውን ፍላጎት ለማሟላት የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI)፣ ሮቦቲክስ፣ ባዮሜዲካል እና የኒው ኢነርጂ ቴክኖሎጂዎችን ጨምሮ ዘመኑን የዋጁ አጫጭርና የረጅም ጊዜ ስልጠናዎችን እየሰጠ ይገኛል ብለዋል። ሰልጣኞች ከተቋሙ ከሚያገኙት ተግባር ተኮር ትምህርት ባለፈ በኢንዱስትሪዎች ያለውን ጠቃሚ ተሞክሮ እንዲቀስሙ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር ጠንካራ ቅንጅታዊ ስራ እየተከናወነ ነው። ተቋሙ ከ170 በላይ ልዩ ልዩ ኢንዱስትሪዎች ጋር በመፈራረም በኢነርጂ፣ በግብርና፣ በማኑፋክቸሪንግ፣ በአውቶሞቲቭ፣ በቱሪዝም እና በማዕድን ዘርፎች በክህሎትና በእውቀት የዳበረ የሰው ሃይል ለማፍራት በቅርበት እየሰራ ይገኛል። በተጨማሪም የሀገሪቱን ልማት ለማፋጠን ኢንስቲትዩቱ ችግር ፈቺ የሆኑ የቴክኖሎጂና የምርምር ውጤቶች የሚሰሩበት ምህዳር ለመፍጠር "ስኪል ኢትዮጵያ" በሚል ኢንሼቲቭ እየተንቀሳቀሰ መቆየቱን ተናግረዋል። የሀገሪቱን ልማት ለማፋጠን "ስኪል ኢትዮጵያ" የተሰኘው ኢንሼቲቭ ችግር ፈቺ የቴክኖሎጂና የምርምር ውጤቶች የሚፈጠሩበት ምህዳር በመፍጠር በኩል ትልቅ ሚና መጫወቱን ተናግረዋል። ኢንሼቲቩ የፈጠራ ተሰጥኦ ያላቸውን ሰልጣኞች በመደገፍ ባለፉት ሁለት ዓመታት ብቻ በግብርና፣ በአይሲቲ እና በማዕድን ዘርፎች 99 የሚደርሱ አዳዲስ የቴክኖሎጂ ውጤቶችን ማስገኘቱን አንስተዋል። እንደ ማሳያነት በግብርናው ዘርፍ ከተጠቀሱት ቴክኖሎጂዎች በተጨማሪ የገጠር ኮሪደር ልማትን ለማፋጠን የሚያግዙ የብሪክስ ማኑዋል እና የሀይድሮሊክ ማሽኖች በብዛት ተመርተው ለክልሎች ተደራሽ መደረጋቸውን ተናግረዋል። በሌላ በኩል የስልጠና ማዕከላት ውጤታማነት ለማጎልበት የአካባቢን ጸጋና አቅም መሰረት ያደረጉ ፕሮግራሞች እየተከፈቱ መሆኑ ገልጸዋል። በሀገሪቱ የተጀመሩ ግዙፍ ሀገራዊ ፕሮጀክቶች ለቴክኒክና ሙያ ዘርፍ ስልጠና ውጤታማነት ከፍተኛ አስተዋጽኦ እያበረከቱ እንደሚገኙም ነው የገለጹት። ኢንስቲትዩቱ እየተከናወኑ ያሉ የመሰረተ ልማት ስራዎችን በማፋጠን ረገድ የቴክኒክና ሙያ መስኩ ጉልህ ሚና እየተጫወተ እንደሚገኝም አንስተዋል። ዘርፉን የበለጠ ለማጠናከር በሀገር ውስጥ መተካት የሚችሉ ቴክኖሎጂዎችን በሀገር ውስጥ የማምረት አቅምን የመፍጠር ስራዎች ላይ ትኩረት መደረጉንም ተናግረዋል። በዚህም በየደረጃው ብቁና ተወዳዳሪ ሰልጣኞችን በማፍራት የሀገሪቱን የልማት ጉዞ የማፋጠን ድርሻውን አጠናክሮ እንደሚቀጥል አስረድተዋል።        

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 16/2019 (ኢዜአ)፦የኢትዮጵያ የኒውክሌር ልማት መርሃ ግብር የቴክኖሎጂ ሽግግርን በማፋጠን አስተማማኝ የኃይል አቅርቦት ለመገንባት ከፍተኛ ጠቀሜታ እንደሚኖረው የአዲስ አበባ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ የዘርፉ ምሁራን ገለጹ። ትልቅ ሀገር፣ ትልቅ ሕዝብና ታላቅ ርዕይ የአዲስ አበባ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ ከሀገር ውስጥና ዓለም አቀፍ ተቋማት ጋር በመተባበር የኢትዮጵያን የኒውክሌር ልማት የሚያፋጥን ብቁ የሰው ሃይል ለማፍራት እየሰራ መሆኑን አስታውቋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የኢትዮጵያ ኒውክሌር ኃይል ኮሚሽንን በጎበኙበት ወቅት፤ የኒውክሌር ልማት ለኢትዮጵያ የረጅም ጊዜ የልማት ርዕይ ከፍተኛ ስትራቴጂክ ፋይዳ ይኖረዋል ብለዋል።   የኢትዮጵያ ሰላማዊ የኒውክሌር ልማት አስተማማኝ የኃይል አቅርቦት አቅም በመገንባት የኢንዱስትሪና ሁለንተናዊ ኢኮኖሚ ሽግግርን ለማሳለጥ ወሳኝ ሚና እንዳለው አስረድተዋል። የኢትዮጵያ ኒውክሌር ኃይል ኮሚሽን ተቋማዊና ቴክኒካዊ መሰረቶችም የጉባ ብስራቶች የኢትዮጵያን የተትረፈረፈ ጸጋ ወደ ተጨባጭ የልማት ዕድል እየተቀየሩ መሆናቸውን እንደሚያመላክት አንስተዋል።   በአዲስ አበባ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ የምርምርና ልህቀት ማዕከል ዳይሬክተር ጌታቸው አዳም (ዶ/ር) እንዳሉት፤ የኒውክሌር ቴክኖሎጂ የኢኮኖሚ አቅምን የሚያጎለብት የኃይል አማራጭ ነው። በአሁኑ የዘመናዊ ዓለም የኒውክሌር ልማት ሳይንስና ፈጠራን በማበረታታት የግብርና፣ ጤና፣ ኢንዱስትሪና ተያያዥ ዘርፎችን የዕድገት ሽግግር በማፋጠን ከፍተኛ ሚና እየተወጣ እንደሚገኝ ገልጸዋል። በግብርና ዘርፍም ምርጥ ዘርና ተባይን መከላከል የሚያስችሉ የፈጠራና ምርምር ውጤቶችን በማፍለቅ ምርታማነትን ለማሳለጥ ከፍተኛ ጠቀሜታ እንዳለው ተናግረዋል። የኢትዮጵያ ሰላማዊ የኒውክሌር ልማት መርሃ ግብርም የኃይል አማራጭ አስተማማኝነትን በማጎልበት የሳይንስና ቴክኖሎጂ ፈጠራ ሽግግርን ለማፋጠን ዓይነተኛ ፋይዳ እንደሚኖረው አንስተዋል። ለአብነትም የኢትዮጵያን የግብርና፣ ጤና፣ ኢንዱስትሪና ሌሎች የልማት ዘርፎችን ምርታማነት በማሻሻል የኢንቨስትመንት አቅምን ለማጎልበት እንደሚረዳ ጠቅሰዋል።   በዩኒቨርሲቲው የኒውክሌር ማብላያ የልህቀት ማዕከል ኃላፊና ተመራማሪ ደረጃው አየለ (ዶ/ር) በበኩላቸው፤ ኒውክሌር አስተማማኝና የማይቋረጥ ኃይል የማመንጨት ከፍተኛ አቅም አለው ብለዋል። የኢትዮጵያ ሰላማዊ የኒውክሌር ኃይል ልማት መርሃ ግብርም ከአየር ብክለት የጸዳ የኃይል አቅርቦት አስተማማኝነትን ለመገንባት እንደሚያግዝ ገልጸዋል። የኒውክሌር ልማት መርሃ ግብሩም የጤና፣ ኢንዱስትሪና ግብርና ልማት ውጤታማነትን በማሳደግ የሳይንስና ፈጠራ ሽግግርን ለማሳለጥ ከፍተኛ ጠቀሜታ እንደሚኖረው ተናግረዋል። ዩኒቨርሲቲውም የኢትዮጵያን የኒውክሌር ልማት የሚያሳልጥ ሰው ሃይል ለማፍራት በሁለተኛ ድግሪ የትምህርት መርሃ ግብር ስልጠና እየሰጠ መሆኑን ገልጸዋል። በቀጣይም በመጀመሪያ ድግሪ የኒውክሌር ሳይንስ ትምህርትና ስልጠና ለመስጠት ዝግጅት እየተደረገ መሆኑን አንስተዋል። የኒውክሌር ፕሮግራም የዝግጅት፣ የግንባታ፣ የአወጋገድና ሌሎች ሂደቶች ሙያተኞችን የሚጠይቁ መሆናቸውን ታሳቢ በማድረግ እየሰራ እንደሚገኝ ተናግረዋል። በዚህም በዩኒቨርሲቲው ለማስተማሪያነት የሚያገለግል የኒውክሌር ሪሰርች ሪአክተር ላቦራቶሪ ግንባታ በማጠናቀቅ የኒውክሌር ማዕከል ተቋቁሞ እየተሰራበት እንደሆነም አስታውቀዋል። በተጨማሪም ከኢትዮጵያ ኒውክሌር ኃይል ኮሚሽን፣ ከሀገር ውስጥና ዓለም አቀፍ ተቋማት ጋር በመተባበር እየሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ኒውክሌር ኃይል ኮሚሽን ቴክኖሎጂውን ለሰላማዊ ዓላማ ለማዋል በበላይነት የሚቆጣጠርና ዘርፉን በብቃት ለመምራት የሚያስችሉ ዕቅዶችንና ፖሊሲዎችን በማዘጋጀት ላይ እንደሚገኝ ተናግረዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 15/2019 (ኢዜአ)፦የሀገር ውስጥ የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ሞዴሎችን በማልማት የኢትዮጵያን ዲጂታል ሉዓላዊነት ለማስጠበቅ በሚደረገው ጥረት የራሳችንን ሚና እንወጣለን ሲሉ በኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር የኢትዮጵያ የልዩ ተሰጥኦ ትምህርት ማዕከል ተማሪዎች ገለፁ። ማዕከሉ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ሃሳብ አመንጪነት በቡራዩ ከተማ በ4 ነጥብ 6 ሄክታር መሬት ላይ የተገነባውና እስከ አንድ ሺህ ተማሪዎችን የመቀበል አቅም ያለው ዘመናዊው የልዩ ተሰጥኦ ማዕከል ነው። ማዕከሉ ከፍተኛ የማሰብ፣ የፈጠራ እና ትኩረት የማድረግ ልዩ ተሰጥኦ ያላቸውን ወጣቶች በማሰባሰብ ሀገሪቱን የቴክኖሎጂ ባለቤት ለማድረግ ያለመ ሰፊ ስራ በመስራት ላይ ይገኛል። በዚህም ማዕከሉ በቅርቡ የመጀመሪያ ባች የሆኑ ሁለት መቶ ልዩ ተሰጥኦ ያላቸው ሰልጣኞች አስመርቋል። በዚሁ ልዩ የስልጠና ፕሮግራም አልፈው ከተመረቁትና ውጤታማ ስራዎችን በማቅረብ ላይ የሚገኙት ወጣቶች ለኢዜአ እንዳሉት በአገኙት እውቀት ኢትዮጵያ በዘርፉ የጀመረቻቸው ስራዎች ውጤታማነት የበኩላቸው ለመወጣት ተዘጋጅተዋል። ከአስተያየት ሰጪዎቹ መካከል ርብቃ በጋሻው ከኮሌጅ ህይወቷ ጀምሮ የሀገርን የዲጂታል ሉዓላዊነት የሚያስጠብቅ ገለልተኛ የዳታ እና የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ሲስተም በራስ አቅም መገንባት እንደሚያስፈልግ ስታስብ መቆየቷን አስታውሳለች። በዚህም ከማዕከሉ ባገኘችው በተግባር የተደገፈ ስልጠና የሰው ሰራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂን ከእውቀትና አመራር ጋር በማጣመር የበኩሏን ስራ ለመስራት መዘጋጀቷን ተናግራለች።   ሌላኛው አስተያየት ሰጪ በተሻለ አበበ በአምቦ ዩኒቨርሲቲ የ3ኛ ዓመት የኮምፒዩተር ሳይንስ ተማሪ ሲሆን፣ በኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር በኩል በሚሰጠው የሳይኮሜትሪክ ምዘና አልፎ ወደ ማዕከሉ መቀላቀሉ ተናግሯል። በቆይታውም በሳይበር ደህንነትና መልቲሚዲያ ላይ ትኩረት አድርጎ የሰራ ሲሆን፣ ወደፊት በኤአይ ኢንጂነሪንግ (AI Engineering) ሀገሩን ለማገልገል መዘጋጀቱን በመግለጽ ወጣቶች ያሉትን የኢንተርኔት እና የሰመር ካምፕ ዕድሎች በአግባቡ እንዲጠቀሙ ጥሪ አቅርቧል። የሰው ሰራሽ አስተውሎትን (AI) ከሀገሯ የአቪዬሽን ዘርፍ ጋር ለማስተሳሰር በመስራት ላይ እንደምትገኝ የተናገረችው ደግሞ በኢትዮጵያ አቪዬሽን ዩኒቨርሲቲ የ4ኛ ዓመት የኤሮኖቲካል ኢንጂነሪንግ ተማሪ ማክዳ ወርቅነህ ናት።   በአሁኑ ወቅት የአውሮፕላኖችን ጥገና ወጪ ለመቀነስ እና ብልሽት ከመከሰቱ በፊት አስቀድሞ መተንበይ የሚያስችል ፕሮጀክት ማዘጋጀቷን ገልጻለች። በኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር የኢትዮጵያ የልዩ ተሰጥኦና ተውህቦ ትምህርት ማዕከል ዋና ዳይሬክተር መሳይ ሀይለማርያም በበኩላቸው ማእከሉ ልዩ ተሰጥኦ ያላቸውን ወጣቶች አቅም በማውጣት ረገድ ውጤታማ ስራዎችን እያከናወነ ይገኛል።   በዚህም ታዳጊዎች የፈጠራ ክህሎትና ልዩ ተሰጧቸውን በማበልጸግ ችግር ፈቺ ውጤቶችን የሚያፈልቁበት ወሳኝ ዕድል እየፈጠረላቸው መሆኑን ገልጸዋል። ማዕከሉ ወጣቶች የሚያፈልቋቸውን የፈጠራ ስራዎች ከሀገር ውስጥና ከውጭ አጋሮች እንዲሁም ከግል ባለሃብቶች ጋር በማስተሳሰር ምቹ የስታርት አፕ ምህዳር ለመፍጠር እየሰራ ይገኛል ብለዋል። የእነዚህን ልዩ ተሰጥኦ ያላቸው ወጣቶች መብትና ደህንነት በጠበቀ መልኩ ተሰጥዋአቸውን በመለየት እና ምቹ ሁኔታዎችን ለመፍጠር ባለድርሻ አካላት አወንታዊ ድጋፋቸውን እንዲያጠናክሩ ጠይቀዋል።      

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 14/2019 (ኢዜአ):-አፍሪካ አቅሟን በማስተባበርና በራሷ ቁጥጥር ሥር የሚሆን የዲጂታል ቴክኖሎጂ ሥርዓት በመገንባት የቴክኖሎጂ ሉዓላዊነቷን ማረጋገጥ አለባት ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ገለጹ። የኢትዮጵያ የባሕር በር ማግኘት የሉዓላዊነትና የ130 ሚሊዮን ሕዝብ ህልውና ጉዳይ መሆኑንም አስገንዝበዋል። ትልቅ ሀገር፣ ትልቅ ሕዝብና ታላቅ ርዕይ 12ኛው የጣና ፎረም የመክፈቻ መርሐ ግብር በውቢቷ ባህርዳር በጣና ሐይቅ ዳርቻ "በአፍሪካ የሰላም መንገዶች፣ የኢኮኖሚ ሉዓላዊነትና የጂኦፖለቲካ ለውጥ" በሚል መሪ ሀሳብ መካሄድ ጀምሯል።   በአፍሪካ አህጉራዊ የሰላም መፍትሔ በማፍለቅ፣ የኢኮኖሚ ሉዓላዊነትና የጂኦፖለቲካ ለውጥ የዘንድሮው የጣና ፎረም የትኩረት አጀንዳዎች ናቸው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በዚህ ወቅት፤ በምድረ ቀደምቷ ኢትዮጵያ በዓባይ መነሻዋ ባህር ዳር የተገኙ እንግዶችን እንኳን ደህና መጣችሁ ብለዋል። የጣና ፎረም በአፍሪካ ሰላምና ደኅንነት ላይ ለመምከር ወሳኝ አፍሪካዊ መድረክ መሆኑን ገልጸዋል። በአፍሪካ የሚከሰቱ ሁሉንም አደጋዎች መቆጣጠር እንደማይቻል ገልጸው፤ የዜጎችን አይበገሬነት ማጠናከር ግን ከእኛ ይጠበቃል ብለዋል። በአፍሪካ ዘላቂ ሰላምና ልማትን ለማረጋገጥ በመጀመሪያ የህዝብን ደኅንነት መጠበቅ እንደሚገባ ገልጸዋል። ግጭትን በውይይት የመፍታት ልምድ ማዳበር ለዘላቂ ሰላም ወሳኝ መሆኑን ገልጸው፤ በጣና ፎረም ከምክክር ባለፈ የተግባር እርምጃ መውሰድ ይገባል ብለዋል። አፍሪካ የራሷን ሰላም በራሷ መወሰን አለባት ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ ትኩረታችን ሕዝባችን ላይ መሆን አለበት ሲሉ ገልጸዋል። ኢትዮጵያ ሰላምና ልማትን በማስተሳሰር የታላቁ ሕዳሴ ግድብን በማጠናቀቅ ከራሷ አልፎ ለጎረቤት ሀገራት ኃይል እያቀረበች መሆኑን ተናግረዋል። በቅርቡ የማዕድናት ማጣሪያ ፋብሪካ በመክፈት የአፍሪካ ማዕድናትን ለማጣራት አጋዥ ይሆናል ብለዋል።   አፍሪካ አቅሟን ማስተሳሰር እንዳለባት ገልጸው፤ ራሳችን የምንቆጣጠረው የዲጂታል ቴክኖሎጂ ሥርዓት በመገንባት የቴክኖሎጂ ሉዓላዊነትን ማረጋገጥ አለብን ብለዋል። ኢትዮጵያ የመደመር ኤአይ ዩኒቨርሲቲ በመገንባት ሂደት ላይ መሆኗን ገልጸው፣ ይህም አፍሪካውያንን ጭምር እንደሚያሳትፍ ተናግረዋል። የኢትዮጵያ የባሕር በር ማግኘት የሉዓላዊነትና የ130 ሚሊዮን ሕዝብ ህልውና ጉዳይ ነው ብለዋል። ኢትዮጵያ ከጎረቤት ሀገራት ጋር በጋራ እየሰራች መሆኑን አመልክተው፤ የአፍሪካ አህጉራዊ ነፃ የንግድ ቀጣና ገቢራዊ መደረግ አለበት ብለዋል። ኢትዮጵያ በአረንጓዴ ዐሻራ በቢሊዮን የሚቆጠር ችግኝ መትከሏን ገልጸው፣ ልማት ዋነኛው የሰላም መንገድ መሆኑን ተናግረዋል።

ደብረማርቆስ ፤ ጥቅምት 13/2019 (ኢዜአ)፦‎ በአማራ ክልል በዲጂታል ኢኒሼቲቭ ንቅናቄ መፍትሔ አፍላቂ የሰው ኃይል ለመገንባት ትኩረት መደረጉን የክልሉ ስራና ክህሎት ቢሮ አስታወቀ። ቢሮው የዲጂታል ኢኒሼቲቭ የንቅናቄ መድረክ በደብረ ማርቆስ ከተማ ዛሬ አካሂዷል።   የቢሮው ምክትል ኃላፊ አቶ አማረ አለሙ በመድረኩ እንዳሉት፣ በኢኒሼቲቩ መፍትሔ አፍላቂ የሰው ኃብት በመገንባት ዕውቀትና ክህሎትን ማስታጠቅ ያስፈልጋል። ለዚህም ዜጎች የቴክኖሎጂ ዕውቀታቸውን በማሳደግ የሥራ ዕድል የሚፈጥሩበትን፣ የመረጃ አያያዝና አገልግሎቶችን በዘመናዊ መንገድ የሚያገኙበትን አቅም ለመፍጠር እየተሠራ ነው ብለዋል። ለአብነትም በበጀት ዓመቱ ከ900 ሺህ ለሚበልጡ ወጣቶች የዲጂታል ክህሎት ሥልጠና ለመስጠት ታቅዶ፣ በሩብ ዓመቱ ከ6 ሺህ በላይ ሠልጥነው ሰርተፍኬት መውሰዳቸውን አስረድተዋል።   የክልሉ የከተማ ክላስተር ማስተባበሪያ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ መሐመድ ጀማል (ዶ/ር) በበኩላቸው፣ ኢንሼቲቩ ለወጣቶች የሥራ ዕድል የሚፈጥር ነው ብለዋል። የዲጂታል መሠረተ ልማትና የሰው ኃብት ልማትን በማሳደግም ለክልሉ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ልማት እንዲያበረክት እየተሠራ መሆኑን ገልጸዋል። በቀጣይ ቴክኖሎጂውን ተደራሽ በማድረግ ለሥራ ዕድል ፈጠራና ለተቀላጠፈ የአገልግሎት አሰጣጥ ይበልጥ ለማዋል በቅንጅት እየተሠራ ነው ብለዋል። ኢኒሼቲቩን ከሥራ ዕድል ፈጠራ ባሻገር፣ በርካታ ተቋማት ሥራቸውን ወደ ዲጂታል እንዲቀይሩ እንቅስቃሴ መጀመሩን የገለጹት ደግሞ የምሥራቅ ጎጃም ዞን ምክትል አስተዳዳሪ አቶ አበበ ጓዱ ናቸው።   የአንድ ማዕከል አገልግሎትን በሁሉም ወረዳዎች ሥራ ለማስጀመር ከ391 ሚሊዮን ብር በላይ በጀት ተመድቦ እየተሠራ መሆኑን አስታውቀዋል። በንቅናቄ መድረኩ የአዊ፣ የምዕራብ፣ የምሥራቅና የሰሜን ጎጃም እንዲሁም የባሕር ዳር ከተማ አስተዳደር ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች፣ የሥራና ክህሎት ባለሙያዎችና አጋር አካላት ተሳትፈዋል፡፡

አምቦ፣ ጥቅምት 13/2019 (ኢዜአ)፦ በኦሮሚያ ክልል በአምቦ ከተማ የመሬት አስተዳደር በዲጂታል የታገዘ አገልግሎት መስጠቱ የተቀላጠፈ አገልግሎት እንድናገኝ አስችሎናል ሲሉ ተገልጋዮች ተናገሩ። የኢዜአ ሪፖርተር በአምቦ ከተማ አስተዳደር የመሬት አስተዳደር ቢሮ በመገኘት የአገልገሎት አሰጣጡን በተመለከተ በመቃኘት ተገልጋዮችንም አነጋግሯል። በእለቱ አገልግሎት ፈልገው የመጡ ደንበኞችም የአገልግሎት አሰጣጡ ዲጅታል ከተደረገ በኋላ ፈጣንና ቀልጣፋ አገልግሎት እያገኘን ነው ብለዋል። ከተገልጋዮቹ መካከል አቶ ጥበበ ይማነ፤ ከዚህ ቀደም ከመኖሪያ ቤት ባለቤትነት ጋር የተያያዙ ጉዳዮችን ለማስፈጸም ከሁለት እስከ ሦስት ሳምንታት ይወስድ እንደነበር አስታውሰው አሁን ግን በአጭር ግዜ ውስጥ እየተገለገልን ነው ብለዋል። በከተማዋ የተጀመረው የዲጅታል አገልግሎት አሰጣጥ ጊዜ እና ጉልበትን እንዲሁም ገንዘብን የሚቆጥብ ምርጥ አሰራር መሆኑን ተናግረው ተጠናክሮ እንዲቀጥል ጠይቀዋል።   ሌላኛው ተገልጋይ አቶ ብርሃኑ ተስፋዬ፤ የመሬት ካርታ ለማግኘት ወደ ጽሕፈት ቤቱ መምጣታቸውን ገልጸው በፍጥነት ተስተናግደው ያጠናቀቁ መሆኑን ተናግረዋል። ከዚህ ቀደም እንዲህ አይነት አገልግሎቶችን የማግኘት ጉዳይ አሰልቺ እንደነበር አስታውሰው አሁን ላይ ዘመናዊና ቀልጣፋ አሰራር በመዘርጋቱ አመስግነዋል። በከተማዋ የመሬት አስተዳደር የካዳስተር ምዝገባ አገልግሎት ለማግኘት የመጡት ወይዘሮ ወይንሸት አቶምሳ፤ በቴክኖሎጂ የተደገፈው የመሬት አገልግሎት ከዚህ ቀደም የነበረውን እንግልት አስቀርቷል ብለዋል።   በመሆኑም አገልግሎቱን እየሰጡ ላሉት ባለሙያዎች ምስጋና በማቅረብ መሰል የአገልግሎት አሰጣጥ ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበት ተናግረዋል። በአምቦ ከተማ የመሬት አስተዳደር የካዳስተር ምዝገባ ባለሙያ መልካ አረጋ፤ ዘመናዊ የመሬት አስተዳደር ሥርዓቱ የከተማዋን የመሬት ሀብት በአግባቡ ከማስተዳደር ባለፈ ለተገልጋዮች ምቹ ሁኔታ መፍጠሩን ገልጸዋል።   አሰራሩ የመሬት መረጃዎችን በዘመናዊ መንገድ ለመመዝገብና ለመቆጣጠር በማስቻሉ ከዘርፉ ጋር የተያያዙ የመሬት ምዝበራና ወረራንም አስቀርቷል ብለዋል። በአምቦ ከተማ አስተዳደር ከ11 ሺህ በላይ ዜጎች በዘመናዊው ሥርዓት ተመዝግበው የመሬት ባለቤትነት ካርታ የወሰዱ መሆኑን መረጃዎች ይጠቁማሉ።  

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 12/2019 (ኢዜአ) ፦የኢትዮጵያ አየር መንገድ ተጓዦች በዲጂታል ፋይናንስ ቀላልና ቀልጣፋ አገልግሎቶች እንዲያገኙ የሚያስችሉ አሰራሮችን አጠናክሮ መቀጠሉን ገለፀ። የኢትዮጵያ አየር መንገድ፣ ዳሽን ባንክና እና ማስተር ካርድ በጋራ የተጓዦች ልዩ ጥቅሞችን የሚያስገኝ የፕላቲንየም ቅድመ ክፍያ ማስተር ካርድ የማስጀመሪያ መርሃ ግብር ተካሂዷል። የኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ የሎያሊቲ ፕሮግራም ሀላፊ አቶ ሰለሞን መኮነን በዚሁ ወቅት እንዳት፣ የአዲሱ ካርድ መጀመር አየር መንገዱ በትብብር የሚያቀርባቸውን አገልግሎቶችና የደንበኞችን ታማኝነት ያጠናክራል።   የኢትዮጵያ አየር መንገድ በአፍሪካ አቪዬሽን ታሪክ ውስጥ ቀዳሚና የኩራት ምንጭ መሆኑን የጠቆሙት ሀላፊው፤ አዲሱ ማስተር ካርድ የአየር መንገዱ አገልግሎት አሰጣጥ ከማዘመን በዘለለ በዲጂታል ክፍያ ዓለም አቀፍ ተወዳዳሪነቱን ከፍ ያደርጋል ብለዋል። አዳዲስ የዲጂታል አማራጮች መተግበራቸው ለተጓዦች ፈጣን፣ ደህንነቱ የተጠበቀ እና ልዩ ጥቅሞችና አገልግሎቶች ያስገኛሉ ብለዋል። አየር መንገዱ ዘመናዊ የክፍያ አማራጮች ተደራሽ ማድረጉ ተጓዦች በዲጂታል ፋይናንስ ቀላልና ቀልጣፋ አገልግሎቶች እንዲያገኙ የሚያስችሉ አሰራሮችን አጠናክሮ መቀጠሉን የሚያሳይ እንደሆነም ተናግረዋል። የማስተር ካርዱን የሚጠቀሙ ደንበኞች ለአየር መንገድ ትኬት ግዢ፣ ለሆቴል ክፍያ እና ለሌሎች ዓለም አቀፍ የጉዞ ወጪዎች ከጉዞ ጋር የተያያዙ የተለያዩ ቅናሾችን እና ልዩ የጉዞ ጥቅሞች እንዲሁም አገልግሎቶችን እንዲያገኙ ያስችላል ነው ያሉት፡፡   የዳሽን ባንክ ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ አስፋው አለሙ በበኩላቸው፤ ባንኩ ከኢትዮጵያ አየር መንገድና ከማስተር ካርድ ጋር በመተባበር ያዘጋጀው ማስተር ካርድ ደንበኞች የባንክ አገልግሎትን ከጉዞ ጋር አቆራኝተው በቀላሉ በዲጂታል መንገድ ክፍያዎችን እንዲፈጽሙ ያስችላል ብለዋል። በሀገር ውስጥና በውጭ የሚገኙ የዲጂታል አገልግሎቶች ለሚጠቀሙ ደንበኞች ቀጣይነት ያለው እሴት ለመፍጠር ያለመ መሆኑን አመልክተዋል። የማስተር ካርድ የምስራቅ አፍሪካና የህንድ ውቅያኖስ ደሴቶች ምክትል ፕሬዝዳንት እና ካንትሪ ዳይሬክተር ሚስተር ሼህርያር አሊ፤ ማስተር ካርድ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገር በዓለም አቀፍ ደረጃ ገንዘብ ሳይዙ በካርድ ብቻ ግብይት እንዲፈጸም የሚያስችል ዓለም አቀፍ አውታር መረብ መሆኑን አውስተዋል። ባንኮችን፣ ነጋዴዎችን እና ደንበኞችን በማገናኘት በዲጂታል መንገድ ክፍያዎችን እንዲፈጸሙ ማድረግ መሆኑን ገልፀው፤ ጉዞ ከዲጂታል አገልግሎት ማቀናጀት እና የደንበኞች ደህንነት በመጠበቅ ምቹና ተደራሽነት ያቀርባል ብለዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 12/2019 (ኢዜአ)፦ምርትና ምርታማነትን በዘላቂነት ለማሳደግ እና ሀገራዊ የምግብ ሉዓላዊነትን ለማረጋገጥ የሚከናወኑ የምርምር፣ የቴክኖሎጂ ሽግግር እና የዝርያ ማሻሻያ ተግባራት ተጨባጭ ውጤት ማምጣታቸውን የተለያዩ ክልሎች ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት የሥራ ኃላፊዎች ገለጹ። የአማራ ክልል ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር አስማረ ደጀን (ዶ/ር) እንደተናገሩት፤ ኢንስቲትዩቱ ከተቋቋመበት ከ1992 ዓ.ም. ጀምሮ በክልሉ የሰብል፣ የአትክልትና የፍራፍሬ፣ የጥራጥሬና የቅባት እህሎች ምርትና ምርታማነትን የሚያሳድጉ ተግባራትን በማከናወን ረገድ ተጨባጭ ውጤት አምጥቷል። በዚህም እስካሁን በ32 ሰብሎች ላይ 190 ዝርያዎችንና ከአንድ ሺህ በላይ ቴክኖሎጂዎችን ማፍለቁን አስታውቀዋል። በእንስሳት ዘርፍ የበግ፣ የፍየልና የዶሮ ዝርያዎችን በማሻሻል፣ የእንቁላል ምርትና ምርታማነትን የሚያሳድጉ ዘዴዎችን ለህብረተሰቡ ተደራሽ በማድረግ ላይ እንደሚገኙ አመልክተዋል። በሌሎች ክልሎች የተገኙ የግብርና ምርምር ውጤቶችን ተቀብለው እንደሚያስፋፉም ተናግረዋል። የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር አቶ ፀጋዬ ተረፈ በበኩላቸው፤ ኢንስቲትዩቱ ባለፉት ሦስት ዓመታት የአርሶ አደሩን ህይወት የሚቀይሩ፣ የግብርና ምርትና ምርታማነትን በእጥፍ የሚጨምሩ ቴክኖሎጂዎችን የማፍለቅ፣ የማላመድና የማስፋፋት ተግባራትን ማከናወኑን አብራርተዋል። ኢንስቲትዩቱ ከሰባት በላይ የሚሆኑ የስንዴ ምርጥ ዘር ዝርያዎችንና የሥራ ሥር ዘሮችን አባዝቶ ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች በማቅረብ ላይ እንደሚገኝ ገልጸዋል። የክልሉን ምርትና ምርታማነት መጨመርና የግብርና ማነቆ የሆኑ ተግዳሮቶችን በምርምር መፍታት ለሀገር እድገትና ብልፅግና ትልቅ ፋይዳ እንዳለው አንስተዋል።ይህም የአርሶ አደሩን ህይወት የመቀየር ዓላማ ያነገበ ተግባር መሆኑን አመልክተዋል። የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር አብዮት መብራቴ (ዶ/ር)፤ኢንስቲትዩቱ የተሻሻሉ ቴክኖሎጂዎችን፣ ዝርያዎችንና የአዘራር ሥርዓቶችን በማስረጽ ላይ እንደሚገኝ ጠቅሰዋል። አብዛኛው የክልሉ ህብረተሰብ ለምግብነት ከሚጠቀምባቸው ሥራ ሥሮች መካከል እንሰት አንዱ መሆኑን አንስተው፣ ይህን ዝርያ በማሻሻል ረገድ ደጋ፣ ወይና ደጋና ቆላ የአየር ንብረትን መቋቋም የሚችሉ ሰባት የእንሰት ዝርያዎችን መለየታቸውን አስታውቀዋል። ከዚህም በተጨማሪ ከ700 በላይ የሚሆኑ የተለያዩ የአካባቢ ዝርያዎችን በመሰብሰብና በመለየት ጥቅም ላይ እንዲውሉ ለማድረግ እየተሠራ መሆኑን አስታውቀዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 12/2019 (ኢዜአ)፦ በጤናው ዘርፍ የሚደረጉ አዳዲስ የቴክኖሎጂ ግኝቶች፣ በተለይም የሰው ሠራሽ አስተውሎት እመርታዎች፣ በሽታዎችን ቀድሞ በመመርመርና ትክክለኛ የሕክምና ውሳኔዎችን በመስጠት ረገድ አዲስ ምዕራፍ እየከፈቱ መሆኑን የጤና ሚኒስቴር ገለጸ። ትልቅ ሀገር፣ ትልቅ ሕዝብ፣ ታላቅ ርዕይ የጤና ሚኒስቴር ከኢትዮጵያ የዓይን ሕክምና ባለሙያዎች ማህበር ጋር በመተባበር “የዓይን ህክምና አገልግሎትን በኢትዮጵያ ማሻሻል፡ ሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI)፣ ፈጠራ እና ተደራሽነት” በሚል መሪ ሀሳብ ያዘጋጀው 26ኛው ዓመታዊ ሳይንሳዊ ጉባኤ እየተካሄደ ይገኛል። በጤና ሚኒስቴር የሰው ሀብት ልማትና ማሻሻያ መሪ ሥራ አስፈጻሚ አሰግድ ሳሙኤል በዚሁ ወቅት እንዳሉት፣ የሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) እና አዳዲስ ዲጂታል ቴክኖሎጂዎች የሕክምና ምርመራዎችንና አገልግሎቶችን ለማሻሻል ትልቅ ዕድል ይዘው መጥተዋል። እነዚህ የቴክኖሎጂ ፈጠራዎች በገጠር አካባቢዎች የሚኖሩ ዜጎች ጥራት ያለው የዓይን ሕክምና እንዲያገኙ ለማስቻል ጥቅም ላይ መዋል እንዳለባቸው ገልጸዋል። አክለውም የዓይን ጤና ችግሮችን በዘላቂነት ለመፍታት ባለሙያዎች፣ ተመራማሪዎች፣ ፖሊሲ አውጪዎች እና የልማት አጋሮች የሚያደርጉት የተቀናጀ ጥረት ከፍተኛ ዋጋ ያለው መሆኑን ጠቁመዋል። የኢትዮጵያ የዓይን ሕክምና ባለሙያዎች ማኅበር ፕሬዝዳንት ዶክተር ማንደፍሮ ስንታየሁ በበኩላቸው፤ ጉባኤው ሳይንሳዊ እውቀቶችን ለመለዋወጥ፣ ልምድ ለመካፈል፣ የባለሙያዎችን ትስስር ለማጠናከር እና የሀገሪቱን የዓይን ሕክምና የወደፊት ዕጣ ፈንታ ለመቅረጽ ትልቅ ዕድል እንደሚፈጥር ገልጸዋል። ሰው ሠራሽ አስተውሎት በምርመራ እና በሕክምና ውሳኔ አሰጣጥ ላይ አዳዲስ ዕድሎችን የሚከፍት ወሳኝ ምዕራፍ መሆኑን ተናግረዋል። ቴክኖሎጂን ብቻ መጠቀም በቂ ባለመሆኑ አዳዲስ ፈጠራዎችን ከሀገሪቱ እውነታ ጋር በማጣጣም በተለይም ለገጠሩ ማኅበረሰብ ጥራት ያለው የዓይን ጤና አገልግሎት ተደራሽ ለማድረግ በትኩረት ሊሠራ እንደሚገባ አስገንዝበዋል።

አዲስ አበባ፣ጥቅምት 11/2019 (ኢዜአ)፡-ኢትዮጵያ የመረጃ ሉዓላዊነትን ለማረጋገጥና አስተማማኝ የስታቲስቲክስ ስርዓት መገንባት የሚያስችል አቅም መገንባቷን የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር በከር ሻሌ (ዶ/ር) ገለጹ። የአፍሪካ ስታቲስቲክስ ኮሚሽን 10ኛ ጉባኤና የተባበሩት መንግሥታት የጂኦስፓሻል መረጃ አስተዳደር ኮሚቴ ለአፍሪካ 12ኛ ጉባዔ የጋራ የመክፈቻ መድረክ ተካሂዷል። በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን በተካሄደው ጉባዔ ላይ የኢፌዴሪ ፕሬዝዳንት ታዬ አጽቀሥላሴ፣ የኢሲኤ ዋና ጸሐፊ ክሌቨር ጋቴቴ ተገኝተዋል። በተጨማሪም ፖሊሲ አውጪዎች፣ የስታቲስቲክስ ባለሙያዎች፣ የልማት አጋሮችና የመረጃ ባለሙያዎች ተሳትፈዋል። የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር በከር ሻሌ (ዶ/ር) እንዳሉት፤ ጉባዔው የአፍሪካን ነባራዊ ሁኔታ የሚመጥን የስታቲስቲክስ ስርዓት በመገንባት የአህጉሪቱን የልማት ውጥኖች ማሳካት በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ይመክራል። ጉባዔው በኢትዮጵያ መካሄዱ የሀገሪቷን መልካም ገጽታ ለመገንባት፣ ኮንፈረንስ ቱሪዝምን ለማሳደግና ተጨማሪ የኢኮኖሚ ጥቅም ለማስገኘት ጉልህ አስተዋጽኦ እንዳለውም ተናግረዋል። በአሁኑ ወቅት የስታቲስቲክስ መረጃ መሰብሰቢያ መንገዶችን በማዘመን እንደ ብሔራዊ መታወቂያና የሰው ሰራሽ አስተውሎት የመሰሉ ቴክኖሎጂዎችን መጠቀም እንደሚገባ ተናግረዋል። እነዚህ ዘመናዊ አሰራሮች ፈጣን፣ አስተማማኝና ወቅታዊ የስታቲስቲክስ መረጃዎችን ለማግኘት ወሳኝ ሚና እንደሚጫወቱም ገልጸዋል። ሀገራት የመረጃ ሉዓላዊነታቸውን በማስጠበቅ በራሳቸው አቅም የስታቲስቲክስ ልማት መርሃ ግብሮቻቸውን መምራት እንዳለባቸውም ጠቁመዋል። ኢትዮጵያም ይህንን መርህ ተከትላ የመረጃ ሉዓላዊነቷን ለማስጠበቅ የሚያስችል ተግባር በማከናወን ላይ መሆኗን ጠቁመው፤ ለዚህም የሰው ሰራሽ አስተውሎት ኢንስቲትዩት በመገንባት አርአያነት ያለው ተግባር እየፈጸመች እንደምትገኝ ገልጸዋል። የሀገሪቷ የስታቲስቲክስ ልማት ፕሮግራም በተሳካ ሁኔታ መጠናቀቁንና በዚህም መሰረት አጠቃላይ የሀገር ውስጥ ምርት ክለሳና ጥናት እየተካሄደ እንደሚገኝ ጠቁመው፤ የጥናቱ ውጤትም በቅርቡ ይፋ እንደሚደረግ ተናግረዋል።  

ኮምቦልቻ፣ ጥቅምት 11/2019(ኢዜአ)፡-በአማራ ክልል መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት የተገልጋይ እርካታን ከማሳደግ ባለፈ ብልሹ አሰራርን እያስቀረ መሆኑን የክልሉ ሲቪል ሰርቪስ እና የሰው ሃብት ልማት ቢሮ አስታወቀ። ቢሮው በበጀት ዓመቱ ሩብ ዓመት በመሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትና አስተዳደር ሪፎርም አፈጻጸም ላይ የሚመክር መድረክ በኮምቦልቻ ከተማ አካሂዷል።   በመድረኩ ላይ የቢሮው ሃላፊ ወይዘሮ ባንቺአምላክ ገብረማሪያም እንደገለጹት፣ የተሻለ የተቋማት አደረጃጀትና የአሰራር ሥርዓት በመዘርጋት ፈጣንና ቀልጣፋ አገልግሎት ለመስጠት ተችሏል። ለዚህም በአዲስ መልክ እየተተገበረ የሚገኘው የሲቪል ሰርቪስ ሪፎርምን ውጤታማ ለማድረግ የሚያስችል መመሪያና ስትራቴጂ ተዘጋጅቶ ወደ ሥራ መገባቱን አውስተዋል። በክልሉ በስድስት ማዕከላት የተጀመረው መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትም ፈጣን፣ ቀልጣፋና ፍትሃዊ አገልግሎት በመስጠት የተገልጋይ እርካታን ለማሳደግና ብልሹ አሰራርን ለማስቀረት ማስቻሉን ገልጸዋል። ለእዚህም በተካሄደ ጥናት 99 ነጥብ 6 በመቶ የተገልጋይ እርካታን መፍጠር እንደተቻለ የጠቆሙት ሃላፊዋ፣ ውጤቱም በመሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት የገቡ ተቋማት የአገልጋይነት መንፈስ በመላበሳቸው የመጣ ነው ብለዋል። በተያዘው በጀት ዓመትም ይህን ወጤት ለማስቀጠል ተጨማሪ 149 መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ማዕከላትን ግንባታ ለማስጀመርና አራት ማዕከላትን ደግሞ ወደ ሥራ ለማስገባት እየተሰራ መሆኑን አስታውቀዋል።   የደሴ ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ አቶ ሽመልስ ጌታቸው በበኩላቸው እንዳሉት፣ በከተማው አገልግሎት አሰጣጡን ዲጂታላይዝ በማድረግ ፈጣንና ቀልጣፋ አገልግሎት መስጠት ተችሏል። በተለይ በመሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት በርካታ አገልግሎቶችን አንድ ሥፍራ ላይ መስጠት መቻሉ የተገልጋይን እንግልት፣ ጊዜና ወጪን ከመቆጠብ ባለፈ ብልሹ አሰራርን አስቀርቷል ብለዋል። የተገኘውን ውጤት ለማስቀጠል በሁለት ክፍለ ከተሞች ላይ ተጨማሪ መሶብ አንድ ማዕከል አገልግሎት ለማስጀመር ዝግጅት እየተደረገ መሆኑን አመልክተዋል። የሲቪል ሰርቪስ ሪፎርሙን በሙሉ አቅም ወደ ትግበራ በማስገባት የተሻለ አገልግሎት ለመስጠት እየተሰራ ነው ያሉት ደግሞ የደቡብ ወሎ ዞን ምክትል አስተዳዳሪ አቶ አሊ ይማም ናቸው።   አስተዳዳሪው እንዳሉት በዞኑ የመልካም አስተዳደር ችግሮችን ለመፍታት በዘጠኝ ከተማ አስተዳደሮች እና በ20 ወረዳዎች መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትን ሥራ ለማስጀመር ዝግጅት እየተደረገ ነው። የኮምቦልቻ ከተማ አስተዳደር ሲቪል ሰርቪስና የሰው ሃብት ልማት መምሪያ ኃላፊ ወይዘሮ ብዙነሽ ሰይድ፣ በከተማ አስተዳደሩ የሲቪል ሰርቪስ አሰራርን በማዘመን የተሻለ አገልግሎት መስጠት መቻሉን አንስተዋል።   በመድረኩ ላይ የክልል፣ የዞንና የከተማ አመራሮች፣ ባለሙያዎችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ተገኝተዋል።

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 11/2019 (ኢዜአ) ፦ የኢትዮጵያ ኒውክሊየር ኃይል ኮሚሽን ለኢትዮጵያ የረጅም ጊዜ የልማት ርዕይ ከፍተኛ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ አለው ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ገለጹ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የኢትዮጵያ ኒውክሊየር ኃይል ኮሚሽንን መጎብኘታቸውን አስታውቀዋል። ጉብኝታቸውን አስመልክተው በማኅበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት፦ይህ ተቋም ለኢትዮጵያ የረጅም ጊዜ የልማት ርዕይ ከፍተኛ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ አለው ብለዋል።   ኢትዮጵያ እጅግ ከፍተኛ በሆነ እምቅ አቅሟ እና በተትረፈረፈ ተፈጥሯዊ ሀብቷ ለረጅም ጊዜ ትታወቃለች ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ አዲሱ ምዕራፍ ደግሞ እነዚህን ሀብቶች ወደ ተጨባጭ ልማት፣ የቴክኖሎጂ እድገት እና ወደ ጋራ ብልጽግና መለወጥ ላይ እንደሚያተኩር አስታውቀዋል። አስተማማኝና ዘላቂ የኃይል አቅርቦት ለኢንዱስትሪ፣ ለማኑፋክቸሪንግ፣ ለዲጂታል መሠረተ ልማትና ለአጠቃላይ ኢኮኖሚያዊ ሽግግር ማዕከላዊ ሚና አለውም ብለዋል። የኒውክሊየር ቴክኖሎጂ ደግሞ የኃይል ዋስትናን በማጠናከር እየገሰገሰ ያለውን ፍላጎት ለማሟላት ትልቅ ዕድል የሚፈጥር ከመሆኑም በላይ፤ ከኃይል ምርት ባለፈ በጤና፣ በግብርና፣ በኢንዱስትሪና በአካባቢ ጥበቃ ዘርፎች ለሀገራዊ ልማትና ለቴክኖሎጂ አቅም ግንባታ መሠረታዊ አስተዋጽኦ እንደሚያበረክት ጠቁመዋል።   የኢትዮጵያ ኒውክሊየር ኃይል ኮሚሽን ለብሔራዊ የኒውክሊየር ኃይል ፕሮግራም አስፈላጊ የሆኑትን ተቋማዊ እና ቴክኒካዊ መሠረቶች በመጣል ይህንን ርዕይ ለማሳካት ስትራቴጂካዊ ሚና አለው ብለዋል። ብቁ የሰው ኃይል ማፍራት፣ ሳይንሳዊ ምርምርን ማስፋፋት እና የተቋሙን ዕውቀት ለቀጣዩ ትውልድ ማስተላለፍ ወሳኝ ተግባራት መሆናቸውንም አንስተዋል። ይህም ብሔራዊ አቅምንና ልዩ ሙያዊ ብቃትን በማዳበር የኒውክሊየር ኃይል ልማት ሰላማዊ፣ ደህንነቱ የተጠበቀ፣ አስተማማኝ እና ዘላቂ በሆነ መንገድ በኃላፊነት ስሜት እንዲከወን እንደሚያደርግ ገልጸዋል።

አዲስ አበባ ፤ጥቅምት 10/2019 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያ በአፍሪካም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ በሰው ሰራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂ አጠቃቀም ትልቅ አቅም እንዳላት የዓለም ጤና ድርጅት አስታወቀ። የተቋሙ ልዑክ የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩትን ጎብኝቷል።   በተጨማሪም ልዑኩ በጤናው ዘርፍ በሰው ሠራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂ አብሮ መሥራት በሚቻልባቸው መንገዶች ላይ ከኢንስቲትዩቱ አመራሮች ጋር ተወያይተዋል። የልዑካን ቡድኑ አባላት ኢትዮጵያ በኤአይ ቴክኖሎጂ አጠቃቀም በአፍሪካም እና በዓለም አቀፍ ደረጃ ትልቅ አቅም እንዳላት ተናግረዋል። የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ታዬ ግርማ (ዶ/ር) የጤና አገልግሎትን ለሁሉም ተደራሽ ለማድረግ የተዘጋጁ የኤአይ መፍትሔዎችን አስተዋውቀዋል። ሁሉም ዜጋ ከቴክኖሎጂው ተጠቃሚ እንዲሆን ሰፊ ሥራ እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በውይይቱ ወቅት አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የጤናውን ዘርፍ የሚለውጥበት፣ በአንደኛ ደረጃ የጤና ተቋማት ውስጥ ሥራ ላይ የሚውልበት እንዲሁም የሕክምና ባለሙያዎችን አቅም ለማሳደግ በሚያስችሉ ጉዳዮች ላይ ሃሳብ ተለዋውጠዋል።   ልዑካኑ ኢንስቲትዩቱ በተፈጥሮ ቋንቋ ቅንብር (NLP) ያከናወናቸው ሥራዎች አስደናቂ መሆናቸውን በመግለጽ፣ የማሽን ቋንቋ እና የንግግር ማወቂያ ቴክኖሎጂዎች ለጤናው ዘርፍ ሰፊ ጠቀሜታ እንዳላቸው አንስተዋል። እንደ ኤአይ ያሉ አዳዲስ የቴክኖሎጂ ውጤቶች በአህጉሪቱ መስፋት እንዳለባቸው ጠቅሰው ከኢንስቲትዩቱ ጋር በጋራ ለመሥራትና አጋርነትን ለማጠናከር ጽኑ ፍላጎት እንዳላቸው አረጋግጠዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 9/2019 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያ በስፔስ ሳይንስና ጂኦስፓሻል ዘርፍ በግንባር ቀደምትነት እየሰራች መሆኑን በተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን የጂኦ-ስፓሻል መረጃ አስተዳደር ክፍል ኃላፊ አንድሬ ኖንጉዌማ ገለጹ። የተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ዓለም አቀፍ የጂኦስፓሻል መረጃ አስተዳደር 12ኛ ጉባዔ በአዲስ አበባ መካሄድ ጀምሯል። ጉባዔው ከዛሬ ጥቅምት 9ቀን 2019ዓ.ም ጀምሮ ለአምስት ቀናት የሚካሄድ ሲሆን የጂኦስፓሻል መሪዎችን፣ ፖሊሲ አውጪዎችንና የልማት አጋሮችን የሚሳተፉበት ይሆናል። ጉባዔው በአፍሪካ የጂኦስፓሻል መረጃ አስተዳደር ዘላቂ የፋይናንስ አቅርቦትና ፈጠራ ላይ የሚመክርም ሲሆን በዛሬው ዕለት የቅድመ ጉባዔ መድረክ ተካሂዷል። በዚህ ወቅት በተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን የጂኦ-ስፓሻል መረጃ አስተዳደር ክፍል ኃላፊ አንድሬ ኖንጉዌማ እንዳሉት ጉባዔው አባል ሀገራት ያላቸውን ትብብር ለማጠናከር በጋራ የሚመካከሩበት መድረክ የሚፈጥር ነው። ሀገራት ልምድ በመለዋወጥና እርስ በርስ መማር የጋራ መፍትሔዎችንና አማራጮችን ለማዘጋጀት የሚረዳ ነውም ብለዋል። አፍሪካ በጂኦስፓሻል መረጃ ዓለም አቀፍ አዝማሚያዎችን በመገምገም ተወዳዳሪ ሆና እንድትቀጥል ማድረግ መሆኑንም ገልጸዋል። የጂኦስፓሻል መረጃ እንደ መንገድ፣ ግድብና ትምህርት ቤት ግንባታ አስፈላጊ የሆነ መሠረተ ልማት ከመሆኑም በላይ ለእያንዳንዱ የመሠረተ ልማት ግንባታ የጂኦስፓሻል መረጃ ወሳኝ መሆኑን ጠቁመዋል። የጂኦስፓሻል መረጃ ለዕለት ተዕለት የህይወት ተግባራችን የሚጠቅምና የተባበሩት መንግሥታት አጀንዳ 2030ንና የአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽንን አጀንዳ 2063 ለመተግበር እገዛ የሚያደርግ ነው ብለዋል። ኢትዮጵያ ብሔራዊ የስፔስ አቅም በማልማት ግንባር ቀደምት ሆና በዘርፉ እየሰራች መሆኑን ጠቅሰው የመሬት ምልከታ ሳተላይትን ማምጠቋን አንስተዋል። ለአባል አገራት፣ ለፖሊሲ አውጪዎችና ለውሳኔ ሰጪዎች የጂኦስፓሻል መረጃን እንደሌሎች መሠረተ ልማቶች ትኩረት ሰጥተው ሊሰሩበት እንደሚገባ ገልጸዋል። ትክክለኛ መረጃ ለዕቅድ ዝግጅት፣ ለልማት ስራዎችና ክትትል ለማድረግ ወሳኝ በመሆኑ ይህን በመገንዘብ መስራት ይጠይቃልም ብለዋል።    

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 9/2019 (ኢዜአ):- ኢትዮጵያ ለሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) እና ለዲጂታል ክህሎት ልማት ጠንካራ መሠረት መጣሏን የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ እዮብ ተካልኝ (ዶ/ር) ገለጹ። የ2026 የዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት እና የዓለም ባንክ ዓመታዊ ስብሰባ በታይላንድ ባንኮክ ተካሄዷል። ከዓመታዊው ስብሰባ ጎን ለጎን ዓለም ባንክ ያዘጋጀው የሰው ሀብት ሚኒስትሮች የከፍተኛ ውይይት መድረክ ተካሂዷል።   በውይይቱ ላይ የተሳተፉት የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ እዮብ ተካልኝ (ዶ/ር) ኢትዮጵያ ለሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) እና ለዲጂታል ክህሎት ልማት የጣለችውን ጠንካራ መሠረት አንስተዋል። ብሔራዊ የሰው ሰራሽ አስተውሎት ፖሊሲን፣የኢትዮጵያ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩትን፣ የዲጂታል ኢትዮጵያ 2030 ስትራቴጂን፣ የአምስት ሚሊዮን ኮደሮች ኢኒሼቲቭን እና የመደመር ኤአይ ዩኒቨርሲቲን በማሳያነት ጠቅሰዋል። በተጨማሪም በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች በሙከራ ደረጃ ሥራ ላይ የዋሉትን የኤአይ አሰልጣኝ (AI Coach) እና የኤአይ አስተማሪ (AI Tutor) ፕሮግራሞችን አንስተዋል። ከዓለም ባንክ ጋር በመተባበር በቴክኒክና ሙያ ተቋማት ውስጥ ስደተኞችና ተቀባይ ማህበረሰቦችን ጨምሮ ለወጣቶች የሚሆን በኤአይ የሚታገዝና የጾታ እኩልነትን ያቀናጀ ክህሎቶች ለሥራ እድል (Skills-for-Jobs) የትብብር ማዕቀፍ ለመፍጠር እየተሰራ መሆኑን አመልክተዋል።   የክህሎት ልማት የመንግሥት፣የአሰሪዎች እና የስልጠና ተቋማት የጋራ ኃላፊነት መሆኑን ጠቅሰው የስልጠናዎች ስኬት መመዘን ያለበት ሰልጣኞች ለገበያው የሚመጥን ተዛማጅ ክህሎት አግኝተው በቋሚነት ወደ ስራ በመሰማራተቸው እንጂ ስልጠና የወሰዱ ሰዎችን ብዛት በመቁጠር ሊሆን እንደማይገባ ገልጸዋል። በተጨማሪም ለክህሎት ልማት የሚሰበሰበው የግል ካፒታል በግልጽ የተቀመጡ የሕዝብ የቅድሚያ ፍላጎቶችን፣የጥራት ደረጃዎችን እና የፍትሃዊ ተደራሽነት መርሆዎችን መሠረት ያደረገ መሆን እንዳለበት አሳስበዋል። ይህ ከፍተኛ የውይይት መድረክ በዓለም ባንክ የሰው ሀብት ፕሮጀክት (Human Capital Project) አስተባባሪነት የተዘጋጀ ሲሆን ሁነቱ በሰው ሀብት ልማት ላይ መዋዕለ ንዋይ ለማፍሰስ ለማድረግ ቁርጠኝነት ያላቸው ሀገራት የፖሊሲ አውጪዎች መድረክ ነው። ኢትዮጵያ መድረኩ ከተመሰረተበት ጊዜ ጀምሮ ንቁ ተሳታፊ እና የመሪነት ሚና ስትጫወት የቆየች ሀገር መሆኗ ተመላክቷል።

ሐረማያ ፤ ጥቅምት 9/2019 (ኢዜአ)፦ ሐረማያ ዩኒቨርሲቲ የግብርናውን ዘርፍ ውጤታማ ለማድረግ የሚያግዝ የዘር ብዜት ስራ እያከናወነ መሆኑን ገለጸ። የዘር ብዜት ስራው ምርጥ ዘሮችን ለአርሶ አደሮች ለማዳረስ የሚደረገውን ጥረት እንደሚያግዝ ተመላክቷል። በሐረማያ ዩኒቨርሲቲ ምርምርና ፋሲሊቲ የሰብልና እንስሳት ልማት ቡድን አስተባባሪ ብርቱኳን ይማም ለኢዜአ እንደገለጹት፤ ዩኒቨርሲቲው ከመማር ማስተማርና ምርምር ስራው በተጓዷኝ የዘር ብዜት ስራ እያከናወነ ነው።   ዩኒቨርሲቲው የዘር ብዜቱን እያከናወነ የሚገኘው በዋናው ግቢ፣ በባቢሌ፣ በኩርፋ ጨሌ፣ በፈዲስ፣ በግራዋ ሂርና፣ ድሬዳዋን ጨምሮ በ14 የምርምር ጣቢያዎች መሆኑን ተናግረዋል። የዘር ብዜት ስራው የሚከናወነው በቦሎቄ፣ በስንዴ፣ በአተር፣ በለውዝ፣ በባቄላና በሌሎች የሰብል አይነቶች እንዲሁም በድንች ላይ መሆኑን ጠቅሰዋል። ምርጥ ዘሮቹ የዝናብ እጥረትንና በሽታን ተቋቁመው የተሻለ ምርት የሚሰጡ መሆናቸውን ተናግረዋል።   በዩኒቨርሲቲው የኢንተርፕራይዝ ልማት የግብርና መካናይዜሽን አስተባባሪ አቶ ታደሰ አዱኛ በበኩላቸው፤ ዩኒቨርሲቲው የምርጥ ዘር እጥረት እንዳይከሰት የሚደረገውን ጥረት ለማገዝ በምርምር የተሻሻሉ የሰብል አይነቶች ላይ በማተኮር የዘር ብዜት ስራውን እያከናወነ መሆኑን ተናግረዋል። ባለፈው ዓመት 'ቡቡ' እና 'ጉደኔ' የተሰኙ የድንች ዝርያዎችን በማባዛት 2ሺ ኩንታል ዘር በአካባቢው ለሚገኙ አርሶ አደሮችና ለሌሎች ተጠቃሚዎች በተመጣጣኝ ዋጋ ማሰራጨቱን ለአብነት ጠቅሰዋል።   በሐረማያ ዩኒቨርሲቲ የእንስሳት ሳይንስ ትምህርት ክፍል መምህርና የእንስሳት ፋርም አስተባባሪ ጉታ ኩምሳ በበኩላቸው፤ ዩኒቨርሲቲው እንስሳት ሀብት ልማትን ለማዘመንና ምርታማነት ለማሳደግ በትኩረት እየሰራ ይገኛል ብለዋል። በዩኒቨርሲቲው የእንስሳት እርባታ ማዕከል በቀን እስከ 30 ሊትር ወተት የሚሰጡ የከብቶች ዝርያን የማሻሻል ስራ እየተከናወነ መሆኑን ጠቅሰዋል።   በሰው ሰራሽ ስነ ዘዴ በመጠቀም ዝርያቸው የተሻሻሉ ከብቶችን ለአካባቢው ማህበረሰብና ለሌሎች ተቋማት በማቅረብ የማስፋፋት ስራ እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። ዩኒቨርሲቲው በዋናው ግቢ በሚያካሂደው የዘር ብዜት ስራ ላይ የተሳተፉት የአካባቢው ነዋሪ ወይዘሮ ጀሚላ ኡመር እንደገለጹት ዘንድሮ የዝናብ እጥረት ቢያጋጥምም መስኖን በመጠቀም የዘር ብዜት ስራ ተከናውኗል።   የሚሰበሰበው ምርት በዝናብ እጥረት ለሚያጋጥም የምርት እጥረት የማካካሻ ዘር አቅርቦት እንደሚያግዝም አመልክተዋል።

ሰቆጣ፤ ጥቅምት 8/2019 (ኢዜአ):-ከሰቆጣ ዝናብ አጠር ግብርና ምርምር ማዕከል የቀረበላቸው የተሻሻለ የጤፍ ዝርያ ምርታማነታቸውን እንደሚያሳድገው በዋግኽምራ ብሔረሰብ አስተዳደር የሰቆጣ ወረዳ አርሶ እደሮች ገለጹ። በምርምር ማዕከሉ የተሻሻሉ የሰብል ዝርያዎችን ተጠቅመው ያለሙ አርሶ አደሮች ማሳ ላይ ዛሬ ምልከታ ተደርጓል።   በሰቆጣ ወረዳ የቀበሌ 06 ነዋሪ አርሶ አደር ጌታወይ መኮንን እንደገለጹት፣ ከምርምር ማዕከሉ ያገኙትን "መና" የተባለ የጤፍ ዝርያ ለመጀመሪያ ጊዜ በግማሽ ሄክታር መሬታቸው ላይ አልምተዋል። ዝርያው ዝናብ አጠር ለሆነው ለአካባቢያችን ተስማሚ ከመሆኑ በላይ በፍጥነት የሚደርስና ድርቅን ተቋቁሞ የተሻለ ምርት ለማግኘት የሚያስችለን ነው ብለዋል። በአሁኑ ወቅት የሰብሉ ቁመና በጥሩ ሁኔታ ላይ ስለሚገኝ ከግማሽ ሄክታር መሬታቸው ቀደም ሲል ያገኙት ከነበረው የተሻለ ምርት እንደሚጠብቁም ተናግረዋል።   ሌላው አርሶ አደር ያለው አገኝ በበኩላቸው "በምርምር ማዕከሉ የቀረበልኝን የተሻሻለ የጤፍ ዝርያ ተጠቅሜ በአንድ ሄክታር መሬቴ ላይ በኩታ ገጠም እያለማሁ ነው" ብለዋል። የማዕከሉን የተሻሻለ የጤፍ ዝርያ ተጠቅመው ሲያለሙ ዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ መሆኑን ጠቁመው፣ የተሻሻለው የጤፍ ዝርያ ከአካባቢው ዝርያ የበለጠ ምርት እንደሚሰጥ የፍሬ አያያዙ ያሳያል ብለዋል። በሰቆጣ ወረዳ የሃሙሲት ቀበሌ ነዋሪ አርሶ አደር አማረ አንበሳው በበኩላቸው በምርምር ማዕከሉ የቀረበላቸውን የተሻሻለ የጤፍ ዝርያ ተጠቅመው ከዘሩት አንድ ሄክታር መሬታቸው የተሻለ ምርት እንደሚጠብቁ ተናግረዋል።   የሰቆጣ ዝናብ አጠር ግብርና ምርምር ማዕከል ዋና ዳይሬክተር አዳነ ባህሩ (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ ማዕከሉ የብሔረሰብ አስተዳድሩን ስነ-ምህዳር መሰረት ያደረጉ የተሻሻሉ የሰብል ዝርያዎችን እያቀረበ ይገኛል። በአነስተኛ ዝናብ ፈጥነው የሚደርሱ የጤፍ፣ የስንዴ፣ የማሽላና የዳጉሳ የተሻሻሉ ዝርያዎችን ለአርሶ አደሩ በማቅረብ እያስፋፋ መሆኑን ገልጸው፣ በተሻሻለው የጤፍ ዝርያ በአርሶ አደሩ ማሳ በሄክታር እስከ 14 ኩንታል እየተገኘበት ነው ብለዋል። የተሻሻሉ ዝርያዎቹ ለአካባቢው ሥነ ምህዳር ተስማሚ መሆናቸውን ገልጸው፣ ለበጋ ወራት የመስኖ ልማትም ተስማሚ የሆኑ የተሻሻሉ የስንዴ ዝርያዎችን ለአርሶ አደሩ ለማቅረብም እየተሰራ ይገኛል ብለዋል።   የብሔረሰብ አስተዳደሩ ግብርና መምሪያ ሃላፊ አቶ አዲስ ወልዴ በበኩላቸው፣ ምርምር ማዕከሉ የአርሶ አደሩን ምርታማነት ለማሳደግ የተሻሻሉ ዝርያዎችን በማቅረብ እያገዘ ይገኛል። መምሪያው በማዕከሉ የሚወጡ የተሻሻሉ የሰብል ዝርያዎች ፈጥነው ለአርሶ አደሩ ተደራሽ እንዲሆኑ በቅንጅት እየሰራ መሆኑንም አመልክተዋል። በአርሶ አደሮች ማሳ ምልከታ ላይ የግብርና አመራሮች፣ ባለሙያዎችና አርሶ አደሮች መሳተፋቸው ታውቋል።

ጊምቢ፤ ጥቅምት 6/2019 (ኢዜአ)፡-በጊምቢ ከተማ መሶብ የአንድ ማዕከል ፈጣንና ቀልጣፋ አገልግሎት እያገኙ መሆኑን በምእራብ ኦሮሚያ ዞን የጊምቢ ከተማ ነዋሪዎች ተናገሩ። ነዋሪዎች ከዚህ ቀደም አገልግሎት ለማግኘት ረጅም ርቀት መጓዛቸውና በርካታ መሥሪያ ቤቶችን በማዳረስ ጊዜያቸውን፣ ጉልበታቸውንና ገንዘባቸውን ከማባከኑም በላይ ለቅሬታ ዳርጓቸው ቆይቷል። በዚህም መንግሥት የህዝብን እንግልት ለማስቀረት እና ፍትሃዊ፣ ፈጣን እንዲሁም ከወረቀት ንክኪ የጸዳ አገልግሎት ለመስጠት መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎትን በማስፋፋት ላይ ይገኛል። ይህ አሰራር ዜጎች ጊዜያቸውን በአግባቡ ተጠቅመው ወደ ስራ ገበታቸው እንዲመለሱ በማድረግ በማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ልማት ላይ አዎንታዊ አስተዋጽኦ እያበረከተ ይገኛል። በዚሁ ጉዳይ ላይ ለኢዜአ አስተያየታቸውን የሰጡት የጊምቢ ከተማ ነዋሪዎች እንዳሉት፤ በመሶብ የአንድ ማዕከል ፈጣንና ቀልጣፋ አገልግሎት እያገኙ ነው። ከነዋሪዎቹ መካከል አቶ ኮርሳ ተክሌ እንደገለጹት በአከባቢው ከዚህ ቀደም ጉዳያቸውን ለማስፈጸም የተለያዩ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችን በመዞር ጊዜያቸውና ገንዘባቸው ሲባክን እንደነበረ አስታውሰዋል። በአሁኑ ወቅት በጊምቢ መሶብ በመከፈቱ በአጭር ጊዜ ውስጥ ጉዳያቸውን ማጠናቀቅ በመቻላቸው የተሰማቸውን ደስታ ገልጸዋል። ግብር ለመክፈል ወደ ማዕከሉ የመጡት አቶ ኮርሳ ከወረቀት ንክኪ በጸዳ መልኩ በቴክኖሎጂ የታገዘ ቀልጣፋ አገልግሎት ማግኘታቸውን ተናግረዋል። መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ቀልጣፋ አገልግሎት በአንድ ማዕከል እንድናገኝ በማድረግ፤ ቀደም ሲል ይደርስብን የነበረውን እንግልትና ያልተገባ ወጪ አስቀርቶታል ያሉት ደግሞ ሌላው የከተማዋ ነዋሪ አቶ ግርማ ቢራሳ ናቸው።   አገልግሎቱን በአንድ ቦታ በተሟላና በአጭር ጊዜ ውስጥ ማግኘታችን፤ የህብረተሰቡን እንግልት ከማስቀረትም ባሻገር፣ ወደ ሥራ ገበታችን ተመልሰን በሌላ ልማት ሀብት እንድናፈራ የሚያግዘን ነው ብለዋል። ማዕከሉ ተግባራዊ መሆኑ ዜጎች የተሻለ አገልግሎት በእኩልነት እንዲያገኙ የሚያስችል በመሆኑም፣ ተግባሩ ተጠናክሮ መቀጠል አለበት ብለዋል።   የንግድ ፍቃድ ለማሳደስ ወደ ማዕከሉ የመጡት አቶ ዋቅጂራ ታምሩ በበኩላቸው፣ ከዚህ በፊት ከነበረው አላስፈላጊ ወጪና ምልልስ በጸዳ መልኩ የፈለጉትን አገልግሎት ማግኘት መቻላቸውን አስታውቀዋል። የጊምቢ ከተማ መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ሥራ አስኪያጅ አቶ ዋቅቶሌ መልካ እንደገለጹት፣ ማዕከሉ ለህብረተሰቡ ፈጣን እና ቀልጣፋ አገልግሎት በመስጠት ላይ ይገኛል።   በማዕከሉ የአገልግሎት ተደራሽነትን ከመቀላቀል ባለፈ፣ የነበሩ ውስብስብ የአገልግሎት አሰጣጥ ችግሮችን በመቅረፍ ተገልጋዮች የሚፈልጉትን አገልግሎት ከእንግልት በጸዳ መልኩ እንዲያገኙ ተችሏል ብለዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 5/2019 (ኢዜአ)፦ማህበራዊ ሚዲያን ለሀገር ልማት፣ ለዜጎች አብሮነትና አንድነት መጠናከረ በሚጠቅም መልኩ በኃላፊነት መጠቀም እንደሚገባ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር አቶ ፍቃዱ ፀጋ ገለጹ። ኢንስቲትዩቱ "የማህበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም እና አስፈላጊነት በኢትዮጵያ" በሚል ርዕስ ያካሄደውን አጠቃላይ ጥናት ይፋ አድርጓል።   ጥናቱን አስመልክቶ ማብራሪያ የሰጡት አቶ ፍቃዱ ፀጋ፤ ዲጂታላይዜሽን ለሀገረ-መንግሥት ግንባታ አይነተኛ ሚና እንዳለው ገልጸዋል። ማህበራዊ ሚዲያን በአግባቡ መጠቀም የጋራ ትርክትን ለመገንባት፣ በክህሎትና በእውቀት የዳበረ ትውልድ ለመፍጠር እና ሀገራዊ እሳቤዎችን ለማስረፅ ከፍተኛ አዎንታዊ ሚና እንደሚጫወት አብራርተዋል። ባለፉት ዓመታት ማህበራዊ ሚዲያ ለሀገረ-መንግሥት ግንባታ ጥቅም ላይ እንዲውል የተደረጉት ጥረቶች በማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ዘርፎች የላቀ አስተዋጽኦ ማበርከታቸውን ጠቅሰዋል። የጥላቻ ንግግርን እና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር በወጣው አዋጅ ማህበራዊ ሚዲያን ለመምራትና በአግባቡ ጥቅም ላይ ለማዋል አስቻይ ሁኔታ መፍጠሩንም ጠቁመዋል፡፡ ማህበራዊ ሚዲያን በአግባቡ በመጠቀም ለሀገረ-መንግሥት ግንባታ፣ ለህዝቦች አብሮነት እና ለሁለንተናዊ እድገት የሚያበረክተውን አወንታዊ አስተዋጽኦ በላቀ ደረጃ ማሳካት ይቻላል ብለዋል፡፡ በመሆኑም ማህበራዊ ሚዲያን ለዜጎች አብሮነት በሚጠቅም መልኩ የመጠቀም ባህልን ማሳደግ እንዲሁም የዲጂታል ምህዳሩን ህግ እና ስነ-ምግባር አክብሮ የመንቀሳቀስ ሃላፊነትን ማጠናከር እንደሚገባ አጽንኦት ሰጥተዋል። በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሚዲያና ኮሙዩኒኬሽን ትምህርት ቤት መምህርና ተመራማሪ አብዱላዚዝ ዲኖ (ዶ/ር) በጥናቱ ይዘት ዙሪያ ማብራሪያ ሰጥተዋል። በማብራሪያቸውም በኢትዮጵያ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ቁጥር እየጨመረ መምጣቱን ጠቅሰው መድረኩን በእውቀት፣ በክህሎት እንዲሁም ሀገራዊ አንድነትና አብሮነትን ታሳቢ ባደረገ መልኩ ከመጠቀም አኳያ ክፍተቶች መኖራቸውን ጠቁመዋል።   በጥናቱ ማህበራዊ ሚዲያ ይዞ የመጣውን አዎንታዊ እድል ወደ ዘላቂ ጥቅም በመቀየር ረገድ አዎንታዊ ውጤቶች እየተመዘገቡ መሆኑም መዳሰሱንም ጠቁመዋል፡፡ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎችን የስነ-ምግባር እና የዲጂታል ክህሎት አቅም ይበልጥ ለማጎልበት፣ አወንታዊ አጠቃቀምን የሚያበረታቱ የግንዛቤ ማስጨበጫ መርሃ ግብሮች በተለያዩ አማራጮች ሊዘጋጁ እንደሚገባ ጥናቱ አመላክቷል ብለዋል። ጥናቱ ማህበራዊ ሚዲያን ተከትሎ በሀገርና በዜጎች ላይ የሚደርሱ አሉታዊ ተፅዕኖዎችን ለመከላከል ግልጽና ተፈጻሚ የሚሆኑ ህጎች ስራ ላይ ሊውሉ እንደሚገባ አሳስቧል።