ኢትዮጵያ የኮፕ32 (COP32) ዓለም አቀፍ የአየር ንብረት ጉባኤ ላይ በአፍሪካ የንጹህ ኢነርጂ መሪነቷን ለማረጋገጥ በመዘጋጀት ላይ ትገኛለች። ሀገሪቱ ከታላቁ የህዳሴ ግድብ በተጨማሪ በደቡብ ምዕራብ አገሪቱ በሚገኘው የኦሞ ወንዝ ላይ እየተገነባ የሚገኘው የኮይሻ ግዙፍ የውሃ ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት በመገንባት ላይ ስትሆን፣ይህም የሀገር ውስጥ የኤሌክትሪክ ፍላጎትን ከማሟላት ባሻገር ለጎረቤት አገራት የሚደረገውን የኃይል ኤክስፖርት ለማሳደግ ያለመ ነው። አዲሱ ግድብ በአሁኑ ወቅት የሀገሪቱን 95 በመቶ የኤሌክትሪክ ኃይል ከሚያመነጩት 16 ዋና ዋና የውሃ ኃይል ማመንጫዎች ጋር የሚቀላቀል ሲሆን፣ የኢትዮጵያን የኃይል ዋስትና የበለጠ ያጠናክራል። ይህም ሀገሪቱ ለአገር ውስጥ ፍጆታ ከማዋል ባለፈ ለጎረቤት አገራት የምታቀርበውን የንጹህ ኢነርጂ አቅርቦት በበቂ ሁኔታ እንድታሳድግ የሚያስችል መሆኑን የፍራንስ 24 ጋዜጠኛ ቶም ካኔቲ ዘገባ ያመለክታል።   ግዙፍ የሆነ የውሃ ኃይል ማመንጨት አቅም አለን፤ ነገር ግን እስከ አሁን የተጠቀምንበት የሀብታችንን ጥቂት ድርሻ ብቻ ነው።ስለዚህ የተፈጥሮ ሀብታችንን በአግባቡ ለመጠቀም ጠንክረን መስራት ይኖርብናል ይላሉ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል የፕሮጀክት ማናጀር መብራቱ ተሾመ። ኢትዮጵያ በውሃ ኃይል አጠቃቀሟ ምክንያት በአፍሪካ ዝቅተኛ የካርቦን ልቀት ካላቸው ሀገራት አንዷ ስትሆን፣ የአንድ ግለሰብ የካርቦን ልቀት መጠንም ከዓለም አቀፉ አማካይ በ97 በመቶ ያነሰ ነው። የኮይሻ ግድብ ግንባታ ሌላኛው የኢትዮጵያ የንጹህ ኢነርጂ ዋና ማሳያ ነው። የዊቢውልድ ፕሮጀክት ማናጀር ስቴፋኖ ሲልቪ የምንጠቀምበት ኃይል ራሱ ከ150 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ካለው ሌላ የውሃ ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት በተዘረጋ መስመር ነው የሚቀርበው ሲሉ ገልጸዋል። የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብም የሀገሪቷን ፍትሃዊ የሀብት አጠቃቀም እና በጋራ የመልማት ጽኑ መሻት በግልጽ የሚያሳይ ነው። የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካ ሳይንስና የዓለም አቀፍ ግንኙነት ተባባሪ ፕሮፌሰር እና የውሃ ተመራማሪ ያዕቆብ አርሳኖ (ዶ/ር) የግድቡ አላማ ውሃን አግዶ ማስቀረት ሳይሆን ውሃን በመጠበቅ ለኃይል ማመንጫነት ከተጠቀመ በኋላ ወደ ታችኛው ተፋሰስ እንዲፈስ የሚያደርግ መሆኑን ገልጸዋል። አክለውም የግብፅ ምንጮችን ጨምሮ በተለያዩ አካላት እንደተረጋገጠው የወንዙ ፍሰት የቀጠለና ይበልጥ የጨመረ እንጂ በግድቡ ምክንያት የተከሰተ የውሃ እጥረት የለም ብለዋል። እ.አ.አ በ2027 የኮፕ32 አየር ንብረት ጉባኤን የምታስተናግደው ኢትዮጵያ፣ መድረኩን በአህጉሪቱ የታዳሽ ኢነርጂ መሪነቷንና አቅራቢነቷን ይበልጥ ለማረጋገጥ ልትጠቀምበት ማቀዷን የፍራንስ 24 ዘገባ ያመለክታል።

ባህር ዳር፤ ጥቅምት 25/2019 (ኢዜአ)፡-በአማራ ክልል የተቀናጀ የውሃና የተፋሰስ ልማት ሥራዎችን በላቀ ውጤታማነት ለማስቀጠል ቅንጅታዊ አሰራር ይበልጥ እንደሚጠናከር የዓባይ ተፋሰስ አስተዳደር ጽህፈት ቤት አስታወቀ። በውሃና ተዛማጅ ዘርፎች ላይ ያተኮረ የባለድርሻ አካላት የውይይት መድረክ በባህር ዳር ከተማ እየተካሄደ ይገኛል።   የዓባይ ተፋሰስ አስተዳደር ጽህፈት ቤት ኃላፊ አቶ ዮሐንስ መላክ በመድረኩ እንደገለጹት፤ መሬትና ውሃን በአግባቡ በማስተዳደር ትውልድ ተሻጋሪ ሀብት ለማድረግ በቅንጅት እየተሰራ ነው። ተቋማትና ሌሎች ባለድርሻ አካላት በተናጠል የሚያከናውኗቸው ሥራዎች ዘላቂና ቀጣይ እንዲሆኑ የተቀናጀ የውሃ ሃብት አስተዳደር ተቋቁሞ እየተሰራ መሆኑንም ገልጸዋል። ‘‘የተቀናጀ የውሃ አስተዳደር ልማት መቋቋም ፈጻሚ አካላት ተቀናጅተው እንዲሰሩ ለማድረግ ያለመ ነው’’ ያሉት አቶ ዮሐንስ ይህም መሬትን ከመጠበቅ ባለፈ ውሃን በአግባቡ ተጠቅሞ ልማትን ለማፋጠን ጠቀሜታው የጎላ ነው ብለዋል። በዓባይ ተፋሰስ ውስጥ ብቻ ከ600 ሺህ ሄክታር በላይ መሬት የሚሸፍን የተፋሰስ ልማት ሥራዎች መከናወናቸውና በቀጣይም ቅንጅታዊ አሰራርን በማጠናከር ልማቱ ይበልጥ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ገልጸዋል።   በክልሉ ግብርና ቢሮ የተፈጥሮ ሃብት ልማትና አጠቃቀም ዳይሬክተር አቶ እስመላለም ምህረት በበኩላቸው እንዳሉት በክልሉ ባለፉት ዓመታት ከ8 ሚሊዮን ሄክታር በላይ መሬት ላይ የአፈርና ውሃ ጥበቃ ሥራ ተሰርቷል። የተራቆቱ አካባቢዎችን ከሰውና ከእንስሳት ንኪኪ ነጻ በማድረግና መልሶ እንዲለማ በማድረግ ውጤታማ ሥራ መሰራቱንም ጠቅሰዋል። በዚህም ምንጮች እንዲጎለብቱ፣ የሰብል ምርታማነት እንዲጨምር እና የአፈር መከላት እንዲቀንስ ለማድረግ ተችሏል ብለዋል። በተቀናጀ የውሃ ሃብት አስተዳደር ዘርፍ የሚስተዋለውን ችግር ለመፍታትና ቅንጅታዊ አሰራርን ለማጠናከር ፕሮጀክት ተቀርፆ እየተሰራ መሆኑን የገለፁት ደግሞ በወርልድ ሪሶርስ ኢንስቲትዩት የፕሮግራምና ሪሰርች ባለሙያ አቶ ሙሉነህ ቢምረው ናቸው።   በጣና ተፋሰስ ውስጥ ተቋማት፣ የልማት ድርጅቶችና መንግስታዊና መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ከውሃ፣ ከአካባቢ ጥበቃ፣ ከሕብረት ስራ ማህበራትና ከግብርና ተቋማት ጋር ተቀናጅተው እየሰሩ መሆኑን ተናግረዋል። ለሁለት ቀናት እየተካሄደ ባለው የውይይት መድረክ ላይ ከተለያዩ ተቋማት፣ ከልማት ድርጅቶችና ከሌሎች ባለድርሻ አካላት የመጡ ተወካዮች በመሳተፍ ላይ ናቸው።

ወልቂጤ፤ ጥቅምት 24/2019 (ኢዜአ)፦የማዕከላዊ ኢትዮጵያ የስምጥ ሸለቆ ጂኦፓርክ በዩኔስኮ በዓለም ጂኦፓርክ ዝርዝር ውስጥ መካተቱ የክልሉን እምቅ የቱሪዝም ሀብቶች ለማስተዋወቅና ለመጠቀም ተጨማሪ አቅም ይሆናል ሲል የክልሉ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ አስታወቀ። የማዕከላዊ ኢትዮጵያ የስምጥ ሸለቆ ጂኦፓርክ በተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (ዩኔስኮ) የዓለም ጂኦፓርኮች ዝርዝር ውስጥ ተካቶ ዓለም አቀፍ እውቅና ማግኘቱ ትናንት መዘገቡ ይታወሳል። ይህም የኢትዮጵያ እምቅ የቱሪዝም ሀብቶችን ከማልማት ባለፈ ለዓለም ለማስተዋወቅ የሚያግዝ ብሔራዊ ድል መሆኑን የባህል እና ቱሪዝም ሚኒስቴር መግለጹም የሚታወስ ነው። በጉዳዩ ላይ ኢዜአ ያነጋገራቸው የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል የባህልና ቱሪዝም ቢሮ ኃላፊ ቶፊቅ አጫሉ (ዶ/ር) እንደገለጹት ጂኦፓርክ ማለት ልዩ ተፈጥራዊ የመሬት አቀማመጥ ላይ የሚገኙ ቅርሶች፣ የተለያዩ የመሬት ገጽታዎች፣ ተፈጥሮአዊ እና ታሪካዊ ቦታዎች በአንድነት ተቀናጅተው የሚገኙበት ነው።   ይህም በእሳተ ገሞራዎች የተፈጠሩ የተለያዩ ቅርጽና መልክ ያላቸው የድንጋይ አይነቶች እንዲሁም የእንስሳት ቅሪተ አካላትን አቀናጅቶ የያዘ ሥፍራ ተብሎ በዓለም የጂኦፓርክ ዝርዝር ተመዝግበዋል። የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ስምጥ ሸለቆም ጂኦፓርክ ልዩ የተራራ አፈጣጠሮች ያሉበት አካባቢ ከመሆኑ በተጨማሪ እፅዋት፣ እንስሳትን፣ እንዲሁም የሰዎችን ባህል፣ ታሪክ እና አፈ ታሪኮች አጣምሮ ያያዘ አካባቢ በመሆኑ በዓለም ጂኦፓርክ ዝርዝር ውስጥ እንዲካተት መደረጉን ተናግረዋል። ይህም የክልሉን የቱሪዝም እምቅ ፀጋዎች ለማስተዋወቅና ጥቅም ላይ ለማዋል ተጨማሪ አቅም መሆኑን ነው የቢሮው ሃላፊ ቶፊቅ (ዶ/ር) የገለጹት። የስምጥ ሸለቆ ጂኦፓርክ በሀገሪቱም ሆነ በክልሉ ያለውን እምቅ የቱሪዝም ሀብት ለማስተዋወቅና አልምቶ ለመጠቀም የራሱ ፋይዳ እንዳለውም አመልክተዋል። ጂኦፓርኩ በዓለም አቀፍ ቅርስነት መመዝገቡ ክልሉን የሚጎብኙ ቱሪስቶችን እንዲጨምር በማድረግ የአካባቢውን ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት ይበልጥ ለማሳደግም ያስችላል ነው ያሉት። ስምጥ ሸለቆ በዓለም ጂኦፓርኩ ዝርዝር ውስጥ መካተቱ የባህል እሴቶቻችንን ይበልጥ በማጉላት የኢኮኖሚ አቅምን ከማሳደግ ባሻገር የምርምር እና የጥናት ሥራዎች ተጠናክረው እንዲቀጥሉም ያግዛል ነው ያሉት። ለዚህ ታሪካዊ ስኬት መመዝገብ አስተዋጾ ላደረጉ ሁሉም ባለድርሻ አካላት ቶፊቅ (ዶ/ር) ምስጋና አቅርበዋል። የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ስምጥ ሸለቆ ጂኦ ፓርክ በ11ኛው የዩኔስኮ ዓለም አቀፍ ጂኦፓርኮች ካውንስል ስብሰባ ላይ ዕውቅና መገኘቱ የሚታወስ ነው።        

በዓለም አቀፍ ደረጃ ስለ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ዕድገትና ተፎካካሪነት ሲነሳ የብዙዎች አእምሮ የሚያስበው እንደ ኖርዌይ፣ ቻይና ወይም ካሊፎርኒያ ያሉ የበለጸጉ ሀገራትና ከተሞችን ነው። ነገር ግን፣ ብሉምበርግ “The World's Most Aggressive EV Push Isn't in China” በሚል ርዕስ በሰራው ፕሮግራም ላይ ከማንም በፈጠነ እርምጃና ደፋር ውሳኔ ወደ ኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች የተሸጋገረችው በመኪና አምራችነቷ የማትታወቀው ኢትዮጵያ መሆኗን ገልጿል። ኢትዮጵያ እ.ኤ.አ. በ2024 የነዳጅ ተሽከርካሪዎችን ወደ ሀገር ውስጥ እንዳይገቡ በማድረግ ዓለምን ያስደመመ ታሪካዊና ወሳኝ እርምጃ ወስዳለች። በርካታ የበለጸጉ ሀገራት የነዳጅ መኪኖችን አጠቃቀም ለመቀነስ የአስር ዓመት እቅድ እያወጡ ውሳኔያቸውን በተደጋጋሚ ሲያራዝሙ፣ ኢትዮጵያ ግን እቅዷን በአጭር ጊዜ ውስጥ ወደ ተግባር ቀይራለች። ቀደም ሲል ሀገር ውስጥ ያሉ የነዳጅ መኪኖች መስራታቸውን እንዲቀጥሉ ቢፈቀድላቸውም፣ ከአዲሱ ህግ በኋላ የሚገቡት ግን ሙሉ በሙሉ ኤሌክትሪክ ብቻ እንዲሆኑ ተደርጓል። ይህ ውሳኔ ሀገሪቱ ለነዳጅ ግዥ ታወጣው የነበረውን በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር ለመቆጠብ የሚያስችል ትልቅ የኢኮኖሚ ስትራቴጂ መሆኑ ተጠቅሷል። በውጤቱም፣ ከህግ ትግበራው በፊት ከነበረው አነስተኛ የኤሌክትሪክ መኪና አጠቃቀም በመነሳት፣ በአሁኑ ወቅት የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች በኢትዮጵያ መንገዶች ላይ ያላቸው ድርሻ ስድስት በመቶ ደርሷል፤ ይህም ከዓለም አቀፉ አማካይ አራት በመቶ በላይ በመሆኑ ሀገሪቱ በቀዳሚ ደረጃ ያስቀምጣታል። የዚህ ፈጣን አብዮት ሌላኛው ማረጋገጫ በኢትዮጵያ መንገዶች ላይ የሚታዩ የኤሌክትሪክ መኪኖች ቁጥር እ.ኤ.አ. በ2022 ከነበረበት 7,000 ተነስቶ በ2025 ከ100,000 በላይ መድረሱ ነው። ብሉምበርግ በዘገባው እንደጠቀሰው፣ እ.ኤ.አ. በ2024 በአዲስ አበባ ከተማ አዲስ ከተመዘገቡት መኪኖች ውስጥ ከ60 በመቶ በላይ የሚሆኑት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሪክ የሚሰሩ ናቸው። ይህ ሽግግር የሕዝብ ትራንስፖርትና የታክሲ አሽከርካሪዎችን የኢኮኖሚ አቅም ከመደገፉም በላይ፣ ቀደም ሲል ለነዳጅ ያወጡ የነበረውን ወጪ በመቀነስ በወር እስከ 150 ዶላር እንዲቆጥቡ አድርጓቸዋል፤ ይህም ከጠቅላላ ወርሃዊ ገቢያቸው አንጻር ትልቅ እፎይታ መሆኑ አንስቷል። ለዚህ አመርቂ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ሽግግር ስኬት ዋናው መሠረት ሀገሪቱ ያላት የታዳሽ ኃይል አቅም መሆኑንም የብሉምበርግ (Bloomberg) መረጃ ያመለክታል። በአሁኑ ወቅት ከሀገሪቱ የኤሌክትሪክ ኃይል 99 በመቶ የሚሆነው ከንጹህ እና ታዳሽ ምንጮች የሚመነጭ ሲሆን፣ 96 በመቶ የሚሆነው ደግሞ ከውሃ ኃይል የሚገኝ ነው። በዓባይ ወንዝ ላይ የተገነባው ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ለዚህ የትራንስፖርት አብዮት አስተማማኝና ርካሽ የኃይል ምንጭ ሆኗል። ይህም ሀገሪቱ የራሷን ፍጆታ አሟልታ እንደ ታንዛኒያ፣ ኬንያ እና ጅቡቲ ላሉ የጎረቤት ሀገራት ጭምር ኤሌክትሪክ እንድትልክ አግዟታል። በኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ ዋጋ በኪሎዋት ሰዓት 10 ሳንቲም (በአሜሪካ 18 ሳንቲም፣ በእንግሊዝ 40 ሳንቲም መሆኑ ሲታሰብ) እጅግ አነስተኛ ከሚባሉት ተመኖች አንዱ በመሆኑ፣ ተሽከርካሪዎችን በኤሌክትሪክ መሙላት አነስተኛ ወጪ የሚጠይቅና አትራፊ ያደርገዋል። በተጨማሪም ኢትዮጵያ ተሽከርካሪዎችን ከመግዛት ባሻገር የሀገር ውስጥ የመገጣጠም አቅሟ እያደገ እንደሚገኝም እንዲሁ። መንግሥት የሀገር ውስጥ አምራቾችን ለማበረታታት ባወጣው መመሪያ መሠረት፤ ሙሉ በሙሉ ተገጣጥመው የሚገቡ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ላይ 15 በመቶ ቀረጥ የሚጣል ሲሆን፣ በከፊል የተበተኑ (SKD) ክፍሎች ላይ 5 በመቶ ቀረጥ ይከፈላል፤ ሙሉ በሙሉ በነጠላ ክፍሎች (CKD) መጥተው በሀገር ውስጥ የሚገጣጠሙት ግን ምንም ዓይነት ቀረጥ ሳይጣልባቸው እንዲገቡ ይደረጋል። በዚህም ምክንያት እንደ በላይነህ ክንዴ ያሉ ሀገር በቀል ኩባንያዎች ሚኒባሶችንና የሕዝብ ማጓጓዣዎችን በሀገር ውስጥ መገጣጠም ጀምረዋል። የብሉምበርግ ቡድን በበላይነህ ክንድ የማምረቻ ስፍራ በመገኘት፣ በስልጠና ሂደት መጀመሪያ ላይ ከቻይና ኢንጂነሮች ጋር አብረው ይሰሩ የነበሩት የኢትዮጵያ ባለሙያዎችና ወጣቶች በአሁኑ ወቅት ሙሉ ስልጠና አግኝተው የምርት ሂደቱን በሙሉ አቅምና እውቀት በራሳቸው እየመሩት እንደሚገኝ ለመመልከት መቻሉን ገልጿል። ኢትዮጵያ እ.ኤ.አ. በ2033 በሀገሪቱ ያሉ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎችን ቁጥር ወደ 500,000 ለማድረስና የኃይል መሙያ ጣቢያዎችን ከ2000 በላይ ለማድረስ አቅዳ በቁርጠኝነት እየሰራች ትገኛለች። በአሁኑ ወቅትም የኃይል መሙያ መሠረተ ልማቱ ከዋና ከተማዋ አዲስ አበባ አልፎ ወደ አዳማ እና ሀዋሳ ባሉ ከተሞች በፍጥነት እየተስፋፋ ይገኛል። እ.አ.አ በ2027 ኢትዮጵያ 32ኛው የተባበሩት መንግሥታት የአየር ንብረት ለውጥ ጉባኤ (ኮፕ 32) ታስተናግዳለች። ጉባኤውን በአዲስ አበባ ለማስተናገድ በዝግጅት ላይ የምትገኘው ኢትዮጵያ፣ በማደግ ላይ ያሉ ሀገራት በራሳቸው አቅም ወደ አረንጓዴና ዘላቂ የትራንስፖርት ሥርዓት እንዴት በፍጥነት መሸጋገር እንደሚችሉ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የምታሳይበት ታላቅ አጋጣሚ መሆኑን ብሉምበርግ በዘገባው አስታውቋል።

የሐገር በቀል የአካባቢ ጥበቃ ስራችን ተጨባጭ ለውጥን እያስመዘገብንበት ይገኛል   በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል በየም ዞን ፎፋ ወረዳ ከዚህ ቀደም የተጎዳ መሬትን በማከም እና በአፈር እና ውሀ ጥበቃ ስራ መልሶ ጥቅም ላይ በማዋል በሮዝመሪ ምርት እንዲሸፈን ማድረግ ተችሏል።   ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ

ኢትዮጵያ በተፈጥሮ ሀብት የታደለች፣ ለአየር ንብረት ለውጥ የማይበገር አረንጓዴ ኢኮኖሚ ለመገንባት በቁርጠኝነት እየሰራች የምትገኝ ምድረ ቀደምት ሀገር ናት። በተለይም በታዳሽ የኃይል አቅርቦት ዘርፍ እያከናወነች ያለው አበረታች ተግባር ሀገሪቱን በቀጣናው ብሎም በአህጉር ደረጃ ሞዴል አድርጓታል። ሀገራችን ኢትዮጵያ ከውሃ፣ ከንፋስ፣ ከፀሐይ እና ከጂኦተርማል ሀብቶች አጠቃላይ ከ 60,000 ሜጋ ዋት በላይ ኃይል የማመንጨት ግዙፍ አቅም ያላት ሲሆን፤ አሁን ላይም የኃይል ማመንጨት አቅሟን ከ 9 ሺህ 760 ሜጋ ዋት በላይ አድርሳለች። የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል መረጃ እንደሚያሳየው ኢትዮጵያ ባለፉት ስምንት ዓመታት ኃይል የማምረት አቅሟን ከ15 ነጥብ 3 ቴራ ዋት ሰዓት ወደ 29 ነጥብ 5 ቴራ ዋት ሰዓት አሳድጋለች።በተለይም ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብን ጨምሮ በሀገሪቱ የተገነቡና በመገንባት ላይ ያሉ ግዙፍ የኃይል ማመንጫ ፕሮጀክቶች ኢትዮጵያ ለአካባቢ ጥበቃና ለታዳሽ ኃይል ልማት ያላትን እውነተኛ ቁርጠኝነት የሚያሳዩ ህያው ምስክሮች ናቸው። ኢትዮጵያ የታዳሽ ኃይል ልማቷን ለራሷ ብቸኛ ጥቅም ብቻ ሳይሆን ለጎረቤት ሀገራትና ለመላው ምስራቅ አፍሪካ ቀጣና የጋራ እድገት እያዋለች ትገኛለች። የኤሌክትሪክ ኃይል መስመሮችን ወደ ሱዳን፣ ጂቡቲ፣ እና ኬንያ በመዘርጋት በቀጣናው የኃይል ትስስር እንዲፈጠር እና የኢኮኖሚ ውህደት እንዲጠናከር ግንባር ቀደም ሚና እየተጫወተች ይገኛል። ይህ የኃይል ትስስር የጎረቤት ሀገራትን የኃይል ፍላጎት ከመሙላቱ ባለፈ፣ አካባቢያዊ ሰላም፣ ወንድማማችነት እና ዘላቂ የኢኮኖሚ ትብብር እንዲጎለብት ያደረገ ወሳኝ እርምጃ ነው። ኢትዮጵያ በታዳሽ ኃይል ዘርፍ ያመጣችው ተጠቃሚነትና ያስመዘገበችው ስኬት በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና እያገኘ መጥቷል። ኢትዮጵያ ኮፕ 32 ጉባኤን ለማስተናገድ በመዘጋጀት ላይ ባለችበት በዚህን ወቅት የታዳሽ ኃይል ልማት የኢትዮጵያ መለያ ከሆኑ ዋና ዋና ጉዳዮች መካከል አንዱ መሆኑ ኢትዮጵያ በአረንጓዴ ኢኮኖሚ ግንባታ ያላትን መሪነት የሚያረጋግጥ ነው። በአጠቃላይ፣ ኢትዮጵያ በታዳሽ ኃይል ልማት እያከናወነች ያለችው አበረታች ስራ የራሷን የኃይል ሉአላዊነት ከማረጋገጡ በላይ፣ የቀጣናውን ሀገራት በጋራ ተጠቃሚነት ማዕቀፍ ያስተሳሰረና የዓለምን ትኩረት የሳበ ስኬት ነው። ታዳሽ ኃይል በእርግጥም የኢትዮጵያ አዲስ መለያና ኩራት ሆኖ ቀጥሏል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 23/2019 (ኢዜአ)፦የማዕከላዊ ኢትዮጵያ የስምጥ ሸለቆ ጂኦፓርክ በተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (ዩኔስኮ) የዓለም ጂኦፓርኮች ዝርዝር ውስጥ በመካተት ዓለም አቀፍ እውቅና አገኘ። ይህ ስኬት የኢትዮጵያን የተፈጥሮ ሀብት፣ ልዩ የጂኦሎጂ ቅርስና የቱሪዝም መስህቦች ለዓለም የሚያስተዋውቅ ከፍተኛ ብሔራዊ ድል መሆኑን የባህል እና ቱሪዝም ሚኒስቴር መረጃ ያመለክታል። ጂኦ ፓርክ (Geopark) ማለት በዓለም አቀፍ ደረጃ በዩኔስኮ (UNESCO) እውቅና የተሰጠው ልዩ የጂኦሎጂካል ቅርሶች፣ የመሬት ገጽታዎችና ታሪካዊ ቦታዎች ያሉበትን አካባቢ የሚያመለክት ነው። እነዚህ ፓርኮች የጂኦሎጂካል ታሪካቸውን ለመጠበቅ፣ ለማስተማር እና ለዘላቂ ልማት ለማዋል የሚያስችል የተቀናጀ አስተዳደር ስርዓት አላቸው።

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 21/2019 (ኢዜአ) ፦በኢትዮጵያና በጅቡቲ ኮሪደር ላይ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ ቻርጅ መሙያ ኔትወርክ ለመዘርጋት ከሶስት የውጭ ኩባንያዎች ጋር የጋራ ኢንቨስትመንት ስምምነት መፈጸሙን የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት አስታወቀ። የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ዋና ሥራ አስፈጻሚ ኢንጂነር ጌቱ ገረመው እንደገለጹት፤ በአዲስ አበባ-ጅቡቲ የትራንስፖርት መስመር ላይ የኤሌክትሪክ መኪኖች ቻርጅ መሙያ አውታር ለመዘርጋት ከቻይና ሮድ ኤንድ ብሪጅ ኮርፖሬሽን፣ ከቤጂንግ ፎርኤቨር ቴክኖሎጂ ሊሚትድ እና ከሁዋዌ ቴክኖሎጂስ ጋር ስምምነት ተደረጓል። ይህ የትብብር ስምምነት ቀደም ሲል የኃይል ፍላጎትን በማጥናት፣ ጣቢያዎቹ የሚገነቡባቸውን አካባቢዎች በመለየት እንዲሁም የቴክኒክ ሞዴሎችን እና የጊዜ ሰሌዳዎችን በማውጣት ተግባራዊ ለማድረግ ያግዛል። ስምምነቱ በኮሪደሩ ላይ የተሽከርካሪ መሙያ ጣቢያዎችን በማቀናጀት ተደራሽነታቸውን ለማስፋት ያለመ እንደሆነም ተናግረዋል። በተጨማሪም ፕሮጀክቱ የቴክኖሎጂ ሽግግር እንዲኖር፣ የባለሙያዎች አቅም እንዲያድግ እና የሥራ ዕድል እንዲፈጠር ድጋፍ ያደርጋል ብለዋል። በዚህም አረንጓዴ የትራንስፖርት ሥርዓትን በማስተዋወቅ የነዳጅ ጥገኝነትንና ለነዳጅ ግዢ የሚወጣውን የውጭ ምንዛሪ ለመቀነስ፣ የአየር ንብረት ብክለትን ለመከላከል እና የታዳሽ ኃይል አጠቃቀምን ለማሳደግ ትልቅ ሚና እንደሚኖረው ጠቁመዋል።

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 21/2019 (ኢዜአ) ፦በቢሾፍቱ ከተማ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ቻርጅ መሙያ ጣቢያዎች መስፋፋት የቱሪዝምና አረንጓዴ ልማት እንቅስቃሴ እንዲያድግ ያግዛል ሲሉ የቢሾፍቱ ከተማ ከንቲባ አቶ አለማየሁ አሰፋ ገለጹ። የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት በቢሾፍቱ፣ ሞጆ፣ አዳማ፣ ባቱ እና ሀዋሳ እንዲሁም አዲስ አበባ አምስት ቦታዎች ያስገነባቸውን የኤሌክትሪክ ቻርጅ መሙያ ጣቢያዎች እያስመረቀ ይገኛል።   የቢሾፍቱ ከተማ ከንቲባ አቶ አለማየሁ አሰፋ፤ በቢሾፍቱ ከተማ የተገነቡ የኤሌክትሪክ ቻርጅ መሙያ ጣቢያዎች ምረቃ ወቅት ባደረጉት ንግግር እንደገለጹት፤ ቢሾፍቱ ከአዲስ አበባ 47 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የምትገኝ፣ በተፈጥሮ ሀብቶቿና በሐይቆቿ የታወቀች የቱሪዝምና የኢኮኖሚ ማዕከል ናት። በከተማዋ የተቋቋሙት ጣቢያዎች የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎችን በቀላሉ ቻርጅ ለማድረግ የሚያስችሉ መሆናቸውን አውስተው፤ በተለያዩ ምክንያቶች ወደ ቢሾፍቱ የሚመጡ ተጓዦች በከተማዋ በምቾት ቆይታቸውን እንዲያደርጉ እንደሚያግዝ አመልክተዋል። የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎችን መጠቀም የነዳጅ ፍላጎትን ለማቃለል፣ የአየር ብክለትን ለመቀነስና አረንጓዴ ልማትን ለማጠናከር አስፈላጊ አማራጭ መሆኑን ተናግረዋል። በቀጣይ በቢሾፍቱና በአካባቢው ተጨማሪ የኤሌክትሪክ ቻርጅ መሙያ ጣቢያዎች ሲገነቡ ለፕሮጀክቶቹ የሚያስፈልጉ ቦታዎችን ከማዘጋጀት ጀምሮ እስከ ሥራ ማስጀመር ድረስ የከተማ አስተዳደሩ የሚጠበቅበትን ትብብር እንደሚያደርግ አረጋግጠዋል። የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ዋና ሥራ አስፈጻሚ ኢንጂነር ጌቱ ገረመው በበኩላቸው፤ በስድስት ዋና ዋና ከተሞች የተገነቡ 11 ዘመናዊ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ ፈጣን ቻርጅ መሙያ ጣቢያዎች በአንድ ጊዜ 96 ተሽከርካሪዎችን የመሙላት አቅም እንዳላቸው ገልጸዋል።   ተቋሙ በአንድ ጊዜ እስከ 150 ተሽከርካሪዎችን የኤሌክትሪክ ቻርጅ ለማድረግ የሚስችል አቅም መፍጠሩን ጠቅሰዋል። የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ ቻርጅ መሙያ ጣቢያዎች መስፋፋት የንጹህ ኢነርጂ አጠቃቀምን ከማበረታታት ባለፈ የአየር ብክለትንና በነዳጅ ላይ ያለውን ጥገኝነት ለመቀነስ እንደሚያግዝ ገልጸዋል። በቀጣይም በመቀሌ፣ በባህር ዳር፣ በጎንደር፣ በጅግጅጋ፣ በድሬዳዋ፣ በጅማ፣ በአርባ ምንጭና በሌሎች ከተሞች ተጨማሪ የኤሌክትሪክ ቻርጅ መሙያ ጣቢያዎችን ለማስፋፋት ዕቅድ መያዙን ገልጸዋል።

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 21/2019 (ኢዜአ) ፦በመላ ሀገሪቱ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች የቻርጅ መሙያ ጣቢያዎችን ተደራሽነት ለማስፋት ተቋሙ እየሠራ መሆኑን የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ዋና ሥራ አስፈጻሚ ኢንጂነር ጌቱ ገረመው ገለጹ። የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት በአዲስ አበባ በተለምዶ ሀጫሉ መንገድ ተብሎ በሚጠራው አካባቢ ያስገነባውን የኤሌክትሪክ ቻርጅ መሙያ ጣቢያ አስመርቋል። የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ዋና ሥራ አስፈጻሚ ኢንጂነር ጌቱ ገረመው በዚህ ወቅት እንዳሉት፤ ተቋሙ በአንድ ቀን 11 የቻርጅ መሙያ ጣቢያዎችን ማስመረቁ ለተቋሙ ልዩ ቀን ነው። በሀጫሉ መንገድ የተገነባው የቻርጅ መሙያ ማዕከል ከከተማው አስተዳደር ጋር በትብብር የተሠራ ሲሆን፣ በአንድ ጊዜ ወደ 12 የሚጠጉ ተሽከርካሪዎችን ቻርጅ የማድረግ አቅም እንዳለው ገልጸዋል። ማዕከሉ በአካባቢው ያለውን የቻርጅ መሙያ አገልግሎት ፍላጎት እንደሚያግዝ ገልጸው፤ ወደፊትም የማዕከሉን አቅም ለማስፋት ሰፊ ዕድል መኖሩን ጠቁመዋል።   በአዲስ አበባና በዙሪያዋ የቻርጅ መሙያ ጣቢያዎችን በስፋት ለማስገንባት ተቋሙ እየሠራ መሆኑን ተናግረዋል። በቀጣዩ አንድ ዓመት የቻርጅ መሙያ ጣቢያዎችን ቁጥር ከአሁኑ በአምስት ዕጥፍ ለማሳደግ ዕቅድ መያዙንም ገልጸዋል። ከአዲስ አበባና አካባቢዋ ባሻገር ድሬዳዋ፣ መቐለ፣ ባሕር ዳር፣ አርባ ምንጭና ሌሎች የክልል ከተሞችንም በተለያዩ የሥራ ምዕራፎች የቻርጅ መሙያ አገልግሎቱን ለማዳረስ መታቀዱን አስረድተዋል። ተቋሙ የንጹሕ ኃይል አጠቃቀምን ለማስፋፋት ከሚያከናውናቸው ሥራዎች መካከል የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎችን ማበረታታትና የቻርጅ መሙያ መሠረተ ልማትን ማስፋፋት አንዱ መሆኑን ገልጸዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 20/2019 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያ በተፈጥሮ ሀብት ጥበቃ እና በተፋሰስ ልማት ያስመዘገበችው ስኬት ለቀጣናው የጋራ እድገትና ተጠቃሚነት ከፍተኛ አስተዋጽኦ እያበረከተ መሆኑን የውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር አስታወቀ። የሦስተኛው የኢትዮጵያ የውሃና ኢነርጂ ሳምንት "ለውሃና ኢነርጂ ዋስትና የተጠበቀለት የወደፊት ሁኔታ ሳይንሳዊ መሠረት ያላቸውን ፖሊሲዎችና አጋርነቶችን ማሳደግ" በሚል መሪ ሐሳብ በተለያዩ መርሃ ግብሮች መካሄዱን ቀጥሏል።   በውኃና ኢነርጂ ሚኒስቴር የሚኒስትሩ አማካሪ ሚካኤል መሀሪ (ዶ/ር) በዚህ ወቅት እንዳሉት፤ የውኃ ሀብትን በተቀናጀ አስተዳደር ማልማት የውኃ፣ የምግብና የኢነርጂ ደህንነትን በአንድነት ለማረጋገጥ የሚያስችል መሆኑን ጠቁመዋል። ዘርፈ ብዙ ጥቅም ያላቸውን የውኃ ማከማቻና መሠረተ ልማቶች በማስፋፋት የመስኖ ልማትንና የኤሌክትሪክ ኃይል ምርትን በተቀናጀ መንገድ ማሳደግ እንደሚገባ አስረድተዋል። ኢትዮጵያ ወደ አባይ ወንዝ ሥርዓት ከሚገባው ውኃ ከ86 በመቶ በላይ የምታበረክት መሆኗን አንስተው፣ የውኃ ሀብቷን በአግባቡ ማልማትና መጠበቅ ለሀገር ውስጥ ልማት ብቻ ሳይሆን ለተፋሰሱ ሀገራት የጋራ ጥቅምም አስፈላጊ መሆኑን አብራርተዋል። ኢትዮጵያ በአፈርና ውኃ ጥበቃ፣ በተፋሰስ ልማትና በተፈጥሮ ሀብት ጥበቃ ላይ እያከናወነች ያለችውን በርካታ ሥራዎች አንስተው፤ የላይኛው ተፋሰስ ሥነ-ምህዳርን መጠበቅ ለሀገር ውስጥ ልማት እንዲሁም ለታችኛው ተፋሰስ ሀገራት የጋራ ጥቅም ወሳኝ መሆኑን ገልጸዋል። በዚህም በወንዞች ድንበር ተሻጋሪ አስተዳደር ላይ በጋራ ጥቅምና በፍትሐዊ ተጠቃሚነት መርህ ላይ የተመሠረተ ትብብር ማጠናከር እንደሚገባ አስገንዝበዋል። በውኃና ኢነርጂ ዘርፎች የሚደረጉ ፖሊሲዎችና የልማት ውሳኔዎች በሳይንሳዊ ጥናትና በተጨባጭ መረጃ ላይ መመሥረት እንዳለባቸውም ተናግረዋል። በዘርፉ የሚደረጉ ኢንቨስትመንቶችን ማሳደግ፣ የአገር ውስጥ ተቋራጮችንና የግሉን ዘርፍ አቅም ማጠናከር እንደሚያስፈልግ ገልጸዋል። የውኃ፣ የኢነርጂ፣ የምግብና የሥነ-ምህዳር ትስስርን በጋራ ማየት ለዘላቂ ልማት ወሳኝ መሆኑን ገልጸው፣ የዘርፎቹ ጉዳይ ከቴክኒካዊ ውይይት ባለፈ ከሀገራዊ ህልውና፣ ብልጽግናና ሉዓላዊነት ጋር የተያያዘ መሆኑን አስገንዝበዋል። በውኃና ኢነርጂ ሳምንት በአረንጓዴ ኢነርጂ፣ በኤሌክትሪክ ተደራሽነት፣ ጤናንና አካባቢን የሚጠብቁ የማብሰያ ኃይል አማራጮችን በማስፋፋት፣ በተቀናጀ የውኃ ሀብት አስተዳደር፣ በንጽህናና በዲጂታል ፈጠራ ዙሪያ ውይይቶች መካሄዳቸውን ጠቁመዋል።

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 10/2019 (ኢዜአ) ፦ በቀጣዮቹ 10 ቀናት በደቡብ፣ በደቡብ ምስራቅ እና በምዕራብ የኢትዮጵያ ክፍሎች የተሻለ የዝናብ ስርጭት እንደሚኖር የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት አስታወቀ። ኢኒስቲትዩቱ ከጥቅምት 11 እስከ 21 2019 ዓ.ም የሚኖረውን የአየር ሁኔታ ትንበያ ይፋ አድርጓል። በዚሁ መሰረት በእነዚህ ቀናት በሚኖረው የአየር ሁኔታ ትንበያ፣ አሁን ከሚታዩትና በቀጣይነትም የተተነበዩት የትንበያ መረጃዎች እንደሚያሳዩት ዝናብ ሰጭ የአየር ሁኔታ ክስተቶች በደቡብ፣ ደቡብ ምስራቅ፣ ደቡብ ምዕራብ፣ በምዕራብና በምስራቅ የሀገሪቱ ክፍሎች ላይ ከሳምንቱ አጋማሽ ጀምሮ የተሻለ ገጽታ እንደሚኖራቸው ተገልጿል። በመሆኑም በጋ ሁለተኛ የዝናብ ወቅታቸው በሆኑት የጉጂ፣ ምስራቅ ጉጂ፣ ቦረና፣ ምስራቅ ቦረና ዞኖች፤ የሲዳማ ክልል ዞኖች፤ የሶማሌ ክልል ደቡባዊ ዞኖች፣ የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ዞኖች ላይ ከቀላል እስከ መካከለኛ መጠን ያለው ዝናብ እንደሚኖራቸው አሃዛዊ የትንበያ መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ በተጨማሪም በፀሀይ ሀይል ታግዘው ከሚጠናከሩት የደመና ክምችቶች ላይ በመነሳት ደቡብ ምዕራብ እና ደቡብ የሀገሪቱ አካባቢዎች ላይ አልፎ አልፎ በሚኖሩት ቀናት በ24 ሰዓት ውስጥ ከ11 እስከ 30 ሚሊ ሜትር የሚደርስ ከመካከለኛ እስከ ከባድ መጠን ያለው ዝናብ ይኖራቸዋል ተብሎ ይጠበቃል፡፡ በሌላ በኩል በሚኖሩት ቀናት አልፎ አልፎ ሰሜን ምዕራብ እና በሰሜን የሀገሪቱ አካባቢዎች ወቅቱን ያልጠበቀ ቀላል መጠን ያለው ዝናብ እንደሚያገኙ የኢንስቲትዩቱ መረጃ ያመለክታል፡፡

አዲስ አበባ፤ጥቅምት 10/2019 (ኢዜአ)፦ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)፤ በኤልዶሬት ቤተመንግስት የችግኝ ተከላ መርሐ ግብር ላይ በመሳተፍ አረንጓዴ ዐሻራቸውን አኑረዋል! ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ለኬንያ ነፃነት፣ ሉዓላዊነትና ልማት የላቀ አስተዋጽኦ ላበረከቱ ጀግኖች ክብር በሚሰጥበት የማሹጃ ቀን (የጀግኖች ቀን) ብሔራዊ በዓል አከባበር ላይ በክብር እንግድነት በመገኘትና ንግግር በማድረግ፤ ለሀገራቸው ነጻነት ለታገሉና ሉዓላዊነታቸውን ለማስከበር ታላቅ መስዋዕትነት ለከፈሉ ጀግኖች ያላቸውን ታላቅ ክብር መግለጻቸው ይታወሳል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 9/2019 (ኢዜአ)፦የኢትዮጵያ የታዳሽ ኃይል አማራጭ መሰረተ ልማት የዜጎችን ተጠቃሚነት እያጎለበተ መሆኑን በውሃ እና ኢነርጂ ሚኒስቴር የኤሌክትሪፊኬሽንና ኢነርጂ መረጃ መሪ ሥራ አስፈጻሚ መስፍን ዳቢ ገለጹ። ትልቅ ሀገር፤ ትልቅ ሕዝብ፤ ታላቅ ርዕይ ኢትዮጵያ በውሃ፣ በንፋስ፣ በፀሐይ፣ ጂኦተርማልና በባዮጋዝ ለዜጎች ኃይል አቅርቦት በማሟላት አፍሪካዊት የታዳሽ ኃይል ልማት መሪ የሚያደርጋትን አቅም እያጎለበተች ትገኛለች ። የኢትዮጵያ ሰፊ የታዳሽ ኃይል መሰረተ ልማት ዝርጋታም የሀገር ውስጥ የኤሌክትሪክ ፍላጎትን ከማሟላት ባሻገር ለጎረቤት ሀገራት የሚደረገውን የኃይል ኤክስፖርት ለማሳደግ ትልቅ ሚና እየተጫወተ ነው።   ይህም የመደመር መንግሥት የኃይል አማራጭ መሰረተ ልማት በማስፋት የአረንጓዴ ኢኮኖሚ ግንባታን የሚያሳልጥ የኃይል አቅርቦት አቅም እየገነባ እንደሚገኝ ያመላክታል። በውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር የኤሌክትሪፊኬሽንና ኢነርጂ መረጃ መሪ ሥራ አስፈጻሚ መስፍን ዳቢ ለኢዜአ እንዳሉት፤ ኢትዮጵያ በሁሉም አማራጮች ታዳሽ ኃይልን የማመንጨት ከፍተኛ አቅም አላት። በዚህም የኢትዮጵያን በውሃ፣ ንፋስ፣ ፀሐይና በጂኦተርማል ኃይል የማመንጫ ጸጋዎችን በመጠቀም ለዜጎች የኃይል አቅርቦት ፍላጎት ምላሽ እየተሰጠ እንደሚገኝ ተናግረዋል። የኢትዮጵያን የታዳሽ ኃይል የመሰረተ ልማት አቅርቦት በማስፋት የዜጎችን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ በሚደረገው ጥረትም የግሉ ዘርፍ ተሳትፎ ወሳኝ መሆኑን አስረድተዋል። በአሁኑ ወቅትም በዜጎች ትብብር የተገነባው ታላቁ የሕዳሴ ግድብ የኢትዮጵያን የኤሌክትሪክ ኃይል የማመንጨት አቅም 10 ሺህ ሜጋ ዋት ማድረስ እንዳስቻለ ገልጸዋል። የመደመር መንግሥት የኃይል አቅርቦት መሰረተ ልማት ግንባታና ተደራሽነትም የዜጎችን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት በማረጋገጥ በሀገር ዕድገት ላይ ጉልህ ሚና እየተወጣ መሆኑን አንስተዋል።   ከዋናው የኃይል ቋት በርቀት የሚገኙ አርሶና አርብቶ አደሮችን የኤሌክትሪክ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥም የፀሐይና የባዮጋዝ መሰረተ ልማት ተደራሽነት ትኩረት እንደተሰጠው አስረድተዋል። ይህም አርሶና አርብቶ አደሩ ማህበረሰብ በቴክኖሎጂ የታገዘ የውሃ ፓምፕ በመጠቀም የምግብ ሉዓላዊነትን የሚያረጋግጥ የግብርና ሥራ የሚያሳልጡበትን ዕድል እየፈጠረ ነው ብለዋል። የአረንጓዴ ዐሻራ መርሃ-ግብርም የኃይል ማመንጫ ግድቦችን የውሃ ደኅንነት አስተማማኝነት በማጎልበትና ደለልን በመከላከል ስትራቴጂክ ፋይዳ እያበረከተ መሆኑን አስረድተዋል። በተለይ በዓባይ፣ በጊቤና ሌሎች የኢትዮጵያ ወንዞች ተፋሰስ በአረንጓዴ ዐሻራ የሚከናወኑ የችግኝ ተከላ መርሃ ግብሮች ለኃይል ማመንጫ ግድቦች ከፍተኛ ጠቀሜታ እያበረከቱ እንደሚገኝ አብራርተዋል።

ዲላ፤ ጥቅምት 6/2019 (ኢዜአ)፦በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል እየጣለ ያለው ከፍተኛ መጠን ያለው ዝናብ ሊያስከትል የሚችለውን አደጋ ለመከላከል የቅድመ ጥንቃቄ ሥራዎች ሊጠናከሩ እንደሚገባ የክልሉ አደጋ ስጋት ሥራ አመራርና ምግብ ዋስትና ኮሚሽን አስታወቀ። ኮሚሽኑ በወቅታዊ የሚቲዮሮሎጂ መረጃ ላይ ተመስርቶ የቅድመ ማስጠንቀቂያ መልዕክት አስተላልፏል። የኮሚሽኑ ኮሚሽነር ወገኔ ብዙነህ ለኢዜአ እንዳሉት በክልሉ ሁሉም አካባቢዎች በመጠኑም ሆነ በስርጭቱ ከፍተኛ የሆነ ዝናብ እየጣለ መሆኑን የሚቲዎሮሎጂ ትንበያ ያመላክታል። እየጣለ ያለውን ከፍተኛ መጠን ያለው ዝናብ ተከትሎ ሊከሰት የሚችለውን አደጋ ቀድሞ ከመከላከል ባለፈ ውሃውን ለበጋ ወቅት የመስኖ ልማት ለመጠቀም አርሶና አርብቶ አደሩን በማስተባበር የውሃ እቀባና እርጥበት ማቆያ ቴክኖሎጂዎችን ተግባራዊ ማድረግ እንደሚገባ አስገንዝበዋል። አሁን እየጣለ ያለው ዝናብ በተለይ የመኸር እርሻ ዘግይቶ ለገባባቸው የክልሉ አካባቢዎች መልካም አጋጣሚ የፈጠረ መሆኑንም ጠቁመዋል። ይሁንና በከፍተኛ የዝናብ መጠን አደጋ እንዳይፈጥር ለመከላከል ባለድርሻ አካላትን በማስተባበር የጎርፍ መቀልበሻ ቦዮችን የመጥረግና ሌሎች የአደጋ መከላከል ሥራዎች ማከናወን እንደሚገባ መክረዋል። በተለይም በተራራማና ተዳፋት አካባቢዎች የአፈር መንሸራተትና የናዳ አደጋዎች ሊከሰቱ እንደሚችሉ ያለፉ ዓመታት ልምዶች ያሳያሉ ያሉት ኮሚሽነሩ፣ አደጋዎችን ቀድሞ ለመከላከል የተጀመሩ ተግባራትን ማጠናከር ይገባል ብለዋል። ለአብነትም በወላይታ፣ ጋሞ፣ ጎፋ፣ ባስኬቶ እና ጌዴኦ ዞኖች በሚገኙ ከፍተኛ አካባቢዎች የቅድመ ጥንቃቄ ስራዎች እየተሰሩ መሆናቸውን ጠቅሰዋል። በተጨማሪም የጋሞ ዞን፣ አርባ ምንጭ ከተማ አስተዳደርና የአርባ ምንጭ ዙሪያ ወረዳን ጨምሮ የደቡብ ኦሞ ዞን አብዛኞቹ የወንዝ ተፋሰስ አካባቢዎች ጎርፍ በሰው፣ በእንስሳትና በንብረት ላይ ጉዳት እንዳያደርስ የመከላከል ስራዎች መጠናከር አለባቸው ብለዋል። ህብረተሰቡ ኮሚሽኑን ጨምሮ ከፌዴራልና ከክልሉ የሚወርዱ የቅድመ ማስጠንቀቂያ መረጃና ምክረ-ሀሳቦችን በአግባቡ እንዲተገብርም አስገንዝበዋል። በተለይ ለአደጋ ተጋላጭ በሆኑ አካባቢዎች የሚኖሩ የክልሉ ነዋሪዎች የሚሰጡ የቅድመ ማስጠንቀቂያ መረጃዎችን በመከታተል አስፈላጊውን ቅድመ ጥንቃቄ እንዲያደርጉም አሳስበዋል፡፡

ወላይታ ሶዶ፤ ጥቅምት 6/2019 (ኢዜአ)፦ በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል በቀጣይ ቀናት የሚጠበቀውን ከመደበኛ በላይ ዝናብ ለግብርና ምርታማነት ለማዋልና አደጋዎችን ቀድሞ ለመከላከል ዝግጅት መደረጉን የክልሉ መንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት አስታወቀ። የአገልግሎቱ ኃላፊ አቶ ኃይለማርያም ተስፋዬ፤ በክልሉ በቀጣይ ቀናት የሚጠበቀውን ከመደበኛ በላይ ዝናብና ሊደረግ የሚገባውን ቅድመ ጥንቃቄ አስመልክተው ለመገናኛ ብዙሃን መግለጫ ሰጥተዋል። በኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት እና የምስራቅ አፍሪካ የልማት በይነ መንግስታት ድርጅት (ኢጋድ) ባወጡት የአየር ትንበያ መሠረት በቀጣዮቹ ወራት በክልሉ አብዛኛዎቹ አካባቢዎች ከመደበኛ በላይ ዝናብ ይጥላል ተብሎ ይጠበቃል። በመሆኑም ዝናቡን ለግብርና ምርታማነት በአግባቡ ለመጠቀምና ሊከሰቱ የሚችሉ የተፈጥሮ አደጋዎችን በቅድሚያ ለመከላከል የሚያስችሉ ቀጣይ የትኩረት አቅጣጫዎችንና ተግባራትን መለየት መቻሉን አቶ ኃይለማርያም አስታውቀዋል። በዚህም ዝናቡን ወደ ምርታማነት፣ ስጋቱን ደግሞ ወደ ዝግጁነት በመቀየር ለልማት የተፈጠረውን ዕድል በአግባቡ መጠቀምና ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎችን በቅድሚያ የመከላከል ተግባር ትኩረት እንደተሰጠው አንስተዋል። በክልሉ የመኸር አምራች አካባቢዎች በዝናብ እጥረት ምክንያት የተስተጓጎሉ የግብርና ሥራዎችን ለማካካስ የሚጠበቀውን ዝናብ በአግባቡ መጠቀም ወሳኝ መሆኑን ገልጸዋል። በተለይም በኮንሶ፣ ኮሬ፣ ጋርዱላ እና ቡርጂ ዞኖች እና በሌሎችም አካባቢዎች የሚገኙ አርሶ አደሮችና ከፊል አርብቶ አደሮች ከዝናቡ የበለጠ ተጠቃሚ እንዲሆኑ የተቀናጀ ጥረት ሊያደርጉ እንደሚገባ አመልክተዋል። ለዚህም በየደረጃው የሚገኙ የግብርና ተቋማት፣ አመራሮችና ባለሙያዎች አስፈላጊውን የግብርና ግብዓት፣ የቴክኒክ ድጋፍና የባለሙያ እገዛ በወቅቱ በማቅረብ የእርሻ ዝግጅቱን እንዲያፋጥኑ አስገንዝበዋል። ከመደበኛው በላይ የሚጠበቀው ዝናብ ለመሬት መንሸራተት፣ ለጎርፍና ለሌሎች ተያያዥ አደጋዎች መንስኤ ሊሆን ስለሚችል ተጋላጭ በሆኑ በጋሞ፣ ጎፋ፣ ወላይታ፣ ጌዴኦ እና አሪ ዞኖችና መሰል አካባቢዎች ጥንቃቄ ማድረግ እንደሚገባ አሳስበዋል። በቆላማ እና አርብቶ አደር አካባቢዎች የሚኖሩ ዜጎች ደግሞ ጎርፍና ሌሎች አደጋዎች ተከሰተው እንዳይጎዷቸው ቦዮችን የመቅደድና ማፋሰስ፣ በተጨማሪም ዝናቡን ለመኖ ልማትና የእንስሳት ሀብት ልማት እንደ ዕድል መጠቀም አለባቸው ብለዋል። በሌላ በኩል ደግሞ በደቡብ ኦሞ ዞን ዳሰነች እና አካባቢው የሚኖሩ ዜጎች የኦሞ ወንዝ ውሃ ሞልቶ ከቱርካና ሐይቅ ከሚፈሰው ጎርፍ በመፍጠር ጉዳት እንዳያደርስ ማህበረሰቡ የወንዙን ሙላት በጥንቃቄ ሊከታተል እንደሚገባ አስገንዝበዋል። ስጋት ባለባቸው አካባቢዎች የተጀመሩ የአደጋ መከላከል ሥራዎች ተጠናክረው መቀጠላቸውን ጠቅሰው፤ የቅድመ ማስጠንቀቂያ ሥርዓትን በመዘርጋት ችግሩን አስቀድሞ ለመከላከል እየተሰራ መሆኑን አስረድተዋል። ከአየር መዛባት ጋር ተያይዘው ሊፈጠሩ የሚችሉ የአንበጣ፣ የግሪሳ ወፍና የውሃ ወለድ በሽታዎችም ሕዝቡ ላይ ያልተጠበቀ ጉዳት እንዳያደርሱ ባለድርሻ አካላትን ያሳተፈ የመከላከል ስራ ትኩረት ተደርጎ ወደ ተግባር መገባቱን ገልጸዋል። በተጨማሪም ለአደጋ ተጋላጭ በሆኑ አካባቢዎች የሚኖሩ የክልሉ ነዋሪዎች የሚሰጡ የቅድመ ማስጠንቀቂያ መረጃዎችን በትኩረት በመከታተል አስፈላጊውን ጥንቃቄ እንዲያደርጉም አሳስበዋል።  

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 4/2019 (ኢዜአ) ፦ ኢትዮጵያ እና ዴንማርክ በአየር ንብረት ለውጥ ላይ ያላቸውን ትብብር የበለጠ ለማጠናከር የሚያስችላቸውን ስምምነት ተፈራርመዋል። ስምምነቱን በገንዘብ ሚኒስትር ፍጹም አሰፋ (ዶ/ር) እና በኢትዮጵያ የዴንማርክ አምባሳደር ሱኔ ክሮግስትሩፕ ፈርመዋል።   በተደረገው ስምምነት መሰረት ኢትዮጵያ በአየር ንብረት ለውጥ ዙሪያ ያሏትን ቅድመ አጀንዳዎችና የትኩረት አቅጣጫዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ ለማስተዋወቅና ለማሳየት የሚያስችላትን የገንዘብ ድጋፍ ዴንማርክ እንደምታቀርብ ተመላክቷል። ይህ አዲስ ስምምነት ዴንማርክ ቀደም ሲል ኢትዮጵያ በአየር ንብረት ለውጥ ሁነቶች ላይ ስታደርግ የቆየችውን ንቁ ተሳትፎ መሰረት በማድረግ የተፈጸመ ሲሆን የሁለቱን ሀገራት ዘላቂ የወደፊት ወዳጅነትና አጋርነት የበለጠ እንደሚያጠናክርም ተገልጿል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 3 /2019 (ኢዜአ)፦የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት የተሟላ የአየር ትንበያ አገልግሎት በመስጠት ለሀገሪቱ ልማትና አቅም ወሳኝ ሥራዎችን የሚያከናውን የረጅም ዘመን እድሜ ያለው ተቋም ነው ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) ገለጹ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩትን ጎብኝተዋል፡፡ ጉብኝታቸውን አስመልክተው በማኅበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት፤ተቋሙ የተሟላ የአየር ትንበያ አገልግሎት በመስጠት ለሀገሪቱ ልማትና አቅም ወሳኝ ሥራዎችን የሚያከናውን የረጅም ዘመን እድሜ ያለው ተቋም ነው ብለዋል።   ‎ጉብኝቱ እየተለዋወጠ ያለውን የአየር ፀባይና የአየር ንብረት ሁኔታዎችን ለመረዳት እና ምላሽ ለመስጠት ያለንን አቅም ለማጠናከር ሚቲዎሮሎጂያዊ መረጃዎችን የመሰብሰብ፣ የሳይንሳዊ ምርምር እና የቴክኖሎጂ ዕድገት ያለውን የላቀ ጠቀሜታ ያረጋገጠ ሆኖ አግኝቸዋለሁ ሲሉም ገልጸዋል። ‎‎እንደ ኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት ያሉ ተቋማትን ማጠናከር እጅግ አስፈላጊ መሆኑንም ጠቁመዋል። ግብርና፣ ውሃ፣ ጤና፣ አቪዬሽን እና የአደጋ ሥጋት ሥራ አመራርን ጨምሮ ቁልፍ ዘርፎች የሚደገፉባቸውን አገልግሎቶች ለማሻሻል በሰው ኃይል አቅም ግንባታ፣ በዘመናዊ ቴክኖሎጂዎች እና በመረጃ መሠረተ-ልማት ላይ መዋዕለ-ንዋይ ማፍሰስ ወሳኝ ነውም ብለዋል።   በተለይም አደጋዎችን አስቀድሞ ለመተንበይ፣ የትኞቹ አካባቢዎች ላይ ጣልቃ ገብነት ይበልጥ እንደሚያስፈልግ ለመወሰን፣ እንዲሁም ወቅታዊና ውጤታማ በሆነ መንገድ እንድንንቀሳቀስ ለማድረግ የቅድመ ማስጠንቀቂያ ሥርዓቶች ያላቸው ጠቀሜታ አበረታቶኛል ሲሉም ገልጸዋል። አስተማማኝ መረጃ ወደ ተግባራዊ መመሪያዎች ሲቀየር ሕይወትን ይታደጋል፣ ሐብትን ይጠብቃል፣ እንዲሁም የተሻለ ውሳኔ ለመስጠት ያግዛል ብለዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 2 /2019 (ኢዜአ)፦ኢትዮጵያ የአየር ንብረት ለውጥ ተፅዕኖን መቋቋም የሚያስችል አረንጓዴ ኢኮኖሚ እየገነባች መሆኗን የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትር ኢንጂነር ሀብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ገለጹ። የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት ከ192 አባል ሀገራት የመጡ ሳይንቲስቶች፣ ውሳኔ ሰጪዎች፣ የሚቲዎሮሎጂ ባለሙያዎች እና የዘርፉ ተመራማሪዎች የተገኙበትንና ከጥቅምት 2 እስከ 6 ቀን 2017 ዓ.ም የሚቆየውን ዓለም አቀፍ ፎረም ማካሄድ ጀምሯል። የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትር ኢንጂነር ሀብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) በዚሁ ወቅት እንዳሉት፣ ኢትዮጵያ የአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖን መቋቋም የሚያስችል የአረንጓዴ ኢኮኖሚ አቅም እየገነባች ነው። በዚህም መንግሥት የአየር ንብረት ተለዋዋጭነትን የሚቋቋም አረንጓዴ ኢኮኖሚ ስትራቴጂን በመተግበር የታዳሽ ኃይል ምንጮችን እያስፋፋ እንደሚገኝ ገልጸዋል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) አመራር የተጀመረው የአረንጓዴ አሻራ መርሐ ግብር የሀገሪቱን የደን ሽፋን ከ17 ነጥብ 2 በመቶ ወደ 23 ነጥብ 6 በመቶ ማሳደጉንም አመልክተዋል። የዓለም አቀፉ የአየር ንብረት ለውጥ መንግሥታት አቀፍ ባለሙያዎች ፓናል ሰባተኛው የግምገማ ሪፖርት ውስጥ ለፖሊሲ አውጪዎች ተግባራዊ መፍትሔዎች እንዲቀርቡ፣ በታዳጊ ሀገራት ያሉ የመረጃ ክፍተቶች እንዲሞሉና የአየር ንብረት ለውጥ ተጋላጭነትን በትክክል ለመለየት እንዲረዳ ጥሪ አቅርበዋል። የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ፈጠነ ተሾመ (ዶ/ር) በበኩላቸው፤ በአፍሪካ ድርቅ፣ ጎርፍ፣ የሙቀት መጨመርና የዝናብ ሁኔታ መለዋወጥ እየተባባሱ ነው ብለዋል።   አህጉሪቱ ለዓለም አቀፍ የግሪንሃውስ ጋዝ ልቀት ያላት አስተዋጽኦ እጅግ አነስተኛ ቢሆንም፤ ለአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖዎች ግን ከፍተኛ ተጋላጭ መሆኗን አስረድተዋል። ለዚህም የቅድመ ማስጠንቀቂያ ሥርዓቶችን፣ የአየር ንብረት መረጃ አገልግሎቶችን፣ የምልከታ መረቦችንና የምርምር አቅሞችን ማሳደግ የሕብረተሰቡን ሕይወት ለመታደግና ዘላቂ ልማትን ለማረጋገጥ ወሳኝ መሆኑን ተናግረዋል። ኢትዮጵያ በኢንስቲትዩቱ አማካይነት የአየር ሁኔታና የአየር ንብረት ምልከታ መረቦችን በማስፋፋት፣ የትንበያ አገልግሎቶችን በማሻሻል እንዲሁም የአየር ንብረት ምርምርን በመደገፍ ለቀጣናዊና ዓለም አቀፍ ትብብሮች የላቀ አስተዋጽኦ እያደረገች መሆኑን ጠቁመዋል። የዓለም አቀፉ የአየር ንብረት ለውጥ መንግሥታት አቀፍ ባለሙያዎች ፓናል ሪፖርቶች ለመንግሥታት፣ ለተመራማሪዎችና ለልማት አጋሮች የአየር ንብረት ስጋቶችን በትክክል ለመረዳትና ውጤታማ ምላሾችን ለማዘጋጀት ጠቃሚ መሠረት እንደሚሆኑ ገልጸዋል። በሰባተኛው የግምገማ ዙር የሚካሄዱ ውይይቶች ሳይንሳዊ ግኝቶችን ለፖሊሲ አውጪዎችና ለማኅበረሰቡ የበለጠ ተደራሽ ለማድረግ እንደሚያግዙ ተናግረዋል።  

አዲስ አበባ ፤ መስከረም 29/2019 (ኢዜአ) ፦የአረንጓዴ ዐሻራ መርሃ ግብር የኢትዮጵያን የደን ሽፋን በማሳደግ ዘርፈ ብዙ ኢኮኖሚያዊ ትሩፋት እያስገኘ መሆኑን የኢትዮጵያ ደን ልማት ገለጸ። ትልቅ ሀገር፤ ትልቅ ሕዝብ፤ ታላቅ ርዕይ የመደመር መንግሥት ምሥረታ እና ሰባተኛው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መክፈቻ ሥነ ሥርዓት መስከረም 25 ቀን 2019 ዓ.ም ተካሂዷል። በዚህም የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)ን ለቀጣይ አምስት ዓመታት የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር አድርጎ ሰይሟል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በዚህ ወቅት፤ በአረንጓዴ ዐሻራ መርሃ ግብር የተተከሉት 56 ቢሊዮን ችግኞች የተራቆቱ መሬቶችን በማገገም ጉልህ ፋይዳ እያስገኙ መሆኑን ገልጸዋል። የአረንጓዴ ዐሻራ መርሃ ግብሩም የግብርና ምርታማነትን በማገዝ ዘርፈ ብዙ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ጠቀሜታ ያስገኘ ዓለም አቀፍ ተነሳሽነት ነው።   በኢትዮጵያ ደን ልማት የተፈጥሮ ደን መሪ ሥራ አስፈጻሚ ካብታሙ ግርማ ለኢዜአ እንዳሉት፤ ደን የአካባቢ መራቆትና የሥነ-ምኅዳር ደህንነትን በመጠበቅ ለግብርና ምርታማነት ጉልህ ጠቀሜታ አለው። የደን ሽፋን ዕድገትም አየር ንብረት ለውጥ ተፅዕኖን በመቀነስ ብርቅዬ እንስሳትና የብዝኅ ሕይወት ደኅንነትን ለማረጋገጥ ከፍተኛ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ እንደሚኖረው ገልጸዋል። የመደመር መንግሥት በአረንጓዴ ዐሻራ መርሃ ግብር ለደን ልማት የሰጠው ትኩረት የአካባቢ ተጽዕኖ ውጤታማነትን በማሻሻል ተጨባጭ ውጤት እያመጣ መሆኑን ተናግረዋል። ይህም ዜጎች በአትክልትና ፍራፍሬ እንዲሁም ተያያዥ የልማት መስኮች የሚሰማሩበትን ዕድል በመፍጠር ዘርፈ ብዙ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ፋይዳ እያስገኘ መሆኑን አንስተዋል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ሐሳብ አመንጭነት በ2011 ዓ.ም. የተጀመረው የአረንጓዴ ዐሻራም 17 ነጥብ 2 በመቶ የነበረውን ደን ሽፋን ወደ 23 ነጥብ 6 በመቶ ማሳደጉን አስታውሰዋል።   የአረንጓዴ ዐሻራ መርሃ ግብር የደን ጥበቃ ውጤታማነትን በማላቅ የተስተካከለ ሥነ-ምኅዳርና የብዝኅ ሕይወት እንዲፈጠር እያደረገ እንደሚገኝ ጠቅሰዋል። በተለይም የተራቆቱ አካባቢዎች እንዲያገግሙ በማድረግ ለምግብነት የሚውሉ የፍራፍሬ እፅዋት ልማትን በማስፋፋት የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ መሠረት እየጣለ መሆኑን አብራርተዋል። የህብረተሰቡን የደን ጥበቃና እንክብካቤ ባህል በማሻሻል የደን አስተዳደር ሥርዓት ውጤታማነትን ማሳደግ የሚያስችል አቅም መፈጠሩንም አስረድተዋል። የኢትዮጵያ ደን ልማትም የተራቆቱ አካባቢዎች እንዲያገግሙ፣ የደን ሀብት በዘላቂነት እንዲጠበቅና እንዲለማ የሚያስችል ሥራ እየተሠራ እንደሚገኝ አንስተዋል። በተጨማሪም የደን ውጤቶች ምርታማነትን በማሻሻል የደን ሀብት ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ተጠቃሚነትን በማላቅ የአየር ንብረት ለውጥ ተፅዕኖን መቋቋም የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወኑ ነው ብለዋል።