አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 27/2019 (ኢዜአ):- በምርጫ ወቅት የምንገባውን ቃል ተግብረን ማሳየት ይኖርብናል ሲሉ የአፍሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች ገለጹ። 2ኛው የአፍሪካ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጉባዔ "ዕድገትን መምራት ፖለቲካ ፓርቲዎች እንደ የአፍሪካ መጻኢ ኢኮኖሚ መሃንዲሶች" በሚል መሪ ሀሳብ በዓድዋ ድል መታሰቢያ መካሄዱን ቀጥሏል።   ኢትዮጵያ በጉባኤው ከመደመር ፍልስፍና የተቀዳውን የፖለቲካ ፓርቲ የለውጥ አስተዳደር ልምዷን አቅርባለች። ከዚህም ባሻገር በአፍሪካ ምርጫ ከማሸነፍ ወደ ኢኮኖሚ ሽግግር በሚል ርዕሰ ጉዳይ ላይ የፓናል ውይይት ተደርጓል። የላይቤሪያ አንድነት ፓርቲ ሊቀ መንበር ሉተር ትራፕህ (ዶ/ር) የሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች ወረቀት ላይ ያለ ፕሮግራም መልካም መሆኑን ገልጸዋል። ነገር ግን ትግበራ ላይ የተለየ መሆኑን ገልጸው፤ ይሄ አይነት አካሄድ መቆም አለበት ብለዋል። ከዚህ አንፃር የኢትዮጵያ የብልፅግና ፓርቲ የዜጎችን የኢኮኖሚ ፍላጎት ታሳቢ ያደረገ አጀንዳ ቀርፆ እየተንቀሳቀሰ መሆኑን በግልፅ ማሳየቱን ገልጸዋል።   የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስ ምክትል ሥራ አስፈፃሚ ዘለቀ ተመስገን (ዶ/ር)፤ የምርጫ የመጨረሻ ግብ ሥልጣን መያዝ መሆኑን የለበትም ብለዋል። የምርጫው ውጤት የዜጎችን ህይወት በመሰረታዊነት የሚያሻሽል የኢኮኖሚ ሽግግር የሚፈጥር መሆን እንዳለበት ገልጸዋል። ኢትዮጵያ በመደመር ፍልስፍና እየተመራች ግልጽ ፖሊሲና ፍኖተ ካርታ በማዘጋጀት መሰረታዊ ለውጥ አስመዝግባለች ብለዋል። የጋና ብሔራዊ ዲሞክራሲያዊ ኮንግረንስ ሊቀ መንበር ጆን አሴዱ ንኬቲህ ብልፅግና ፓርቲ የአፍሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች በጋራ የሚመክሩበትን መድረክ በማዘጋጀቱ ምስጋና አቅርበዋል። በአፍሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች በምርጫ ወቅት የምንገባውን ቃል ወደ መሬት ተግብረን ማሳየት ይኖርብናል ብለዋል። የኢኮኖሚ ፕሮግራሞችን በማጥራት፣ ያለንን የተፈጥሮ ሀብት በመለየት የሚተገበር ርዕዮት መቅረፅ እንደሚገባ ገልጸዋል። የኮቲዲቯር አይቮሪያን ፖፑላር ፍሮንት ፖርቲ ፕሬዝዳንት ፓስካል አፊ ጉይሳን፤ በምርጫ ያሸነፉ የፖለቲካ ፓርቲዎች የሀገራቸውን ኢኮኖሚ ማሸጋገር አለባቸው ብለዋል። የፖለቲካ ፓርቲዎች ግልፅና የሀገራቱን ነባራዊ ሁኔታ ታሳቢ ያደረገ የኢኮኖሚ ፕሮግራም ከሌላቸው በምርጫ መሳተፍ እንደማይገባቸው ገልጸዋል። ፓርቲዎች በዜጎች ተጠቃሚነትና ዲሞክራሲ ግንባታ የህዝብን ፍላጎት የሚያንጸባርቅ ርዕዮት ሊኖራቸው ይገባል ብለዋል። የቡሩንዲ የዲፌንስ ኦፍ ዲሞክራሲ ብሔራዊ ምክር ቤት ዋና ጸሀፊ ሪቨሪያን ንዲኩሪዮ አፍሪካውያን በትብብር የኢኮኖሚ ፖሊሲ መገንባት እንዳለባቸው ገልጸዋል። ተዓማኒነት ያለው፣ የሚለካና ሊተገበር የሚችል የፖለቲካ ርዕዮት ዓለም እንዲቀርጹም አሳስበዋል። አፍሪካ የምኞት ሀይቅ ሆና መቀጠል የለባትም ያሉት ዋና ጸሀፊው፤ ዕቅዶች ከምኞት አልፈው ገቢራዊ መደረግ እንዳለባቸው ገልጸዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 27/2019 (ኢዜአ)፦ በአፍሪካ ስልጣንን ኢ-ህገ መንግስታዊ በሆነ መንገድ ለመቆጣጠር መሞከር ለአለመረጋጋትና ግጭት የሚጋብዝ መሆኑን የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሀሙድ አሊ ዩሱፍ ገለጹ። 2ኛው የአፍሪካ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጉባዔ "ዕድገትን መምራት ፖለቲካ ፓርቲዎች እንደ የአፍሪካ መጻኢ ኢኮኖሚ መሃንዲሶች" በሚል መሪ ሀሳብ በዓድዋ ድል መታሰቢያ መካሄድ ጀምሯል።   የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሀሙድ አሊ ዩሱፍ እንደገለጹት፤ በአፍሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች በህዝብና በተቋማት መካከል ድልድይ በመሆን ማገልገል አለባቸው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ለአፍሪካ ለውጥ ለፈጠሩት የፖለቲካ ራዕይ ምስጋና ይገባቸዋል ብለዋል። የአፍሪካ ሕብረት አጀንዳ 2063 የዲሞክራሲ አስተዳደር ስርዓት በአሕጉሪቱ የተቀናጀ የፖለቲካ ስርዓት መፍጠር እንዳለባቸው መደንገጉን ገልጸዋል። በአፍሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች በፖሊሲ የተደገፈ የሕዝብ አገልግሎት መስጠት አለባቸው ያሉት የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር ከዚህም ባለፈ በህዝብና ተቋማት መካከል ድልድይ መሆን እንዳለባቸው ገልጸዋል። መሪ ፓርቲዎች ህገ መንግስታዊ አስተዳደር የመነጨ ተዓማኒ ምርጫ ማዘጋጀት አለባቸው ብለዋል። በፓርቲዎች መካከል ውይይትና ንግግር ወሳኝ መሆኑን ገልጸው፤ በአፍሪካ ስልጣንን ኢ- ሕገ መንግስታዊ በሆነ መንገድ ለመቆጣጠር መሞከር ተገቢ አይደለም ብለዋል። ይህም ለግጭትና አለመረጋጋት የሚጋብዝ መሆኑን ጠቅሰው፣ የአፍሪካ ሕብረት ኢ -ሕገ መንግስታዊ አካሄዶችን በፅኑ እንደሚያወግዝ ገልጸዋል።

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 26/2019 (ኢዜአ)፦የአፍሪካ ወጣቶች የአሕጉራቸውን መፃኢ ጊዜ የሚቀርጹ መሀንዲሶች መሆናቸውን የአፍሪካ ወጣቶች በፖለቲካ ፎረም የፓናል ውይይት አቅራቢዎች ገለጹ። የትልቅ ሀገር ትልቅ ሕዝብ እና ታላቅ ርዕይ የአፍሪካ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጉባኤ አካል የሆነው የአፍሪካ ሴቶችና ወጣቶች የፖለቲካ አመራር ፎረም 2026 በዓድዋ ድል መታሰቢያ እየተካሄደ ነው። የአፍሪካ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጉባዔ "ዕድገትን መምራት ፖለቲካ ፓርቲዎች እንደ የአፍሪካ መጻኢ ኢኮኖሚ መሃንዲሶች" የሚለው መሪ ሀሳብ ከአፍሪካ ወቅታዊ የትኩረት አጀንዳ ጋር የተጣጣመ መሆኑ ተመላክቷል። የካሜሩን ብሔራዊ ወጣቶች መሪና የፎረሙ ሊቀ መንበር ቤንጃሚን ፍሩ ኒዲ በዚህ ወቅት እንዳሉት አፍሪካ የወጣቶች አሕጉር ናት። በአፍሪካ እምቅ የተፈጥሮ ሀብትና ጸጋ እንዳለ ገልጸው፤ በማዕድን፣ በግብርና እና በሌሎችም ጸጋዎቿ ለወጣቶች አስተማማኝ የሥራ ዕድል መፍጠር አለባት ብለዋል። አሕጉሪቱ የምሁራን፣ የልሂቃን፣ ምጡቅ አዕምሮ ያላቸው ወጣቶች ምድር ናት ያሉት ሊቀ መንበሩ፤ የወጣቶችን አቅም ለቀጣይ መሪዎች መነሻ ማድረግ እንደሚገባ ገልጸዋል። ወጣቶችን ወደ ልማትና ብልፅግና መንገድ ለመምራት ለዜጎች ጠቃሚ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ማተኮር እንደሚገባ አንስተው፤ ለዚህ ደግሞ ሁሉም አካል አበርክቶ ሊኖረው እንደሚገባ ገልጸዋል።   የብልፅግና ፓርቲ ዋና ጽህፈት ቤት ዓለም አቀፍ ግንኙነት ዋና ዳይሬክተር ነብዩ ስሑል በበኩላቸው፤ የወጣቶችን ተሳትፎ በማጎልበት ለቀጣዩ ትውልድ የተሻለ ነገን ማውረስ የሁሉም ሀላፊነት ነው ብለዋል። ኢትዮጵያ በብልፅግና ፓርቲ መሪነት ሀገር በቀል በሆነው የመደመር ፍልስፍና ትውልድ ተሻጋሪ አጀንዳዎችን መቅረጿን ተናግረዋል። በዚህም ፓርቲው ትልልቅ ስትራቴጂዎችን በመቅረጽ ወደ ስራ መግባቱን ገልጸው፤ ይህም ብሔራዊ ዘላቂ የኢኮኖሚ ልማትን እያረጋገጠ ይገኛል ብለዋል። የመደመር ፍልስፍና ሁሉም አስተዋፅኦ እንዲኖራቸው የሚጋብዝ የወጣቶች ውርስ መሆኑን በማውሳት፤ ለዘላቂ ሰላምና ልማት ወሳኝ የትውልድ አደራ ነው ብለዋል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የተዘጋጀው የመደመር ትውልድ መፅሀፍ ትውልድ ተሻጋሪና የተሻለ ነገን መፍጠር የሚያስችል መሆኑን ገልጸዋል። የዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የቀድሞው የወጣቶችና ቱሪዝም ሚኒስትር ዶክተር ዩቪስ ቡንኩሉ፤ የወጣቶች የቅድሚያ ትኩረት በሀገራቸው ጉዳይ የሚሳተፉበት መድረክ መፍጠር መሆኑን ገልጸዋል። ይህ ደግሞ የሁሉንም ውሳኔ ሰጭዎች ሀላፊነትና የተግባር ርምጃ ይጠይቃል ብለዋል።   በኢትዮጵያ የሲሸልስ ኤምባሲ ምክትል ጸሀፊ ሺሻ ሀሮ፤ ለወጣቶች የነቃ ተሳትፎና አካታችነት የኢኮኖሚ ብዝሀነት አስፈላጊ መሆኑን ገልጸዋል። አፍሪካ ያላትን እምቅ ጸጋ በአግባቡ በመጠቀም የወጣቶችን ሁለንተናዊ ተሳትፎ ማረጋገጥ ይገባል ብለዋል። የዩጋንዳ ፕሬዝዳንት የወጣቶች ጉዳይ ልዩ ረዳት ዳንኤል ኦባል፤ ዓድዋ የአፍሪካውያን የህልውና ምልክት የለውጥ አብነት መሆኑን ገልጸዋል።   አፍሪካ ሀገራቸው፤ ዩጋንዳ ደግሞ ሰፈራቸው መሆኑን ገልጸው፤ በአፍሪካ ያለው አቅም ወደ ስራ ዕድል ካልተቀየረ ውድቀትን ያመጣል ብለዋል። በታንዛኒያ የቻማ ቻ ሞፒንዱዚ ፓርቲ የፖለቲካና ዓለም አቀፍ ጉዳዮች ዋና ጸሀፊ ፓስካል ማሳሎ በበኩላቸው፤ ያለ ወጣቶች ተሳትፎ የሚሳካ ግብ የለም ብለዋል።   በመሆኑም ወጣቶችን ያሳተፈና በፍትሐዊነት ያካተተ የአሰራር ሥርዓት መዘርጋት እንደሚገባ ገልጸዋል።

ሞስኮ፤ ጥቅምት 19/2019(ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያና ሩሲያ በረጅም ዘመናት ውስጥ በተገነባ ተምሳሌታዊ ትብብር የተሳሰሩ ሀገራት መሆናቸውን የሩሲያው ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) እና ቀዳማዊት እመቤት ዝናሽ ታያቸው በ3ኛው የአፍሪካ - ሩሲያ ጉባኤ ላይ ለመሳተፍ ሞስኮ ሲደርሱ ደማቅ አቀባበል የተደረገላቸው ሲሆን ከፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን ጋርም በኢትዮጵያና በሩሲያ መካከል ያለውን የቆየ ግንኙነት ይበልጥ ማጠናከር በሚቻልባቸው መንገዶች ዙሪያ ተወያይተዋል።   ኢዜአ ከስፍራው እንደዘገበው በውይይቱ ላይ ፕሬዝዳንት ፑቲን የሁለቱ ሀገራት ወዳጅነት ከኢኮኖሚያዊ ትስስር ባሻገር በሁለቱ ሕዝቦች መካከል ያለውን ታሪካዊ ቅርበት አጉልቶ የሚያሳይ መሆኑን ጠቁመዋል። ይህ የጋራ የሞራል እሴት በብዙ ደረጃ ሕዝቦችን የሚያቀራርብ አስፈላጊ መሠረት መሆኑንም ፕሬዝዳንቱ አስረድተው ሀገራቸው ከኢትዮጵያ ጋር በብዙ የልማት መስኮች በትብብር ለመስራት ዝግጁ መሆኗን ገልጸዋል። ኢትዮጵያ እና ሩሲያ በዓለም አቀፍ ጉዳዮች ላይ በጋራ እንደሚሰሩ የገለጹት ፑቲን፣ በተመድ፣ በብሪክስ እና በሌሎችም ባለብዙ ወገን መድረኮች ውይይቶች መደረጋቸውን አንስተዋል። አፍሪካ በከፍተኛ የእድገት ጎዳና ላይ እንደምትገኝ የገለፁ ሲሆን የኢትዮጵያ እና የሩሲያ ትብብር የአህጉሪቱን ተስፋ ሰጪ እድገት በጋራ ለማስቀጠል ማሳያ ነው ብለዋል። የአፍሪካ ሀገራት ሁለንተናዊ ብልፅግና ሊሳካ የሚችለውም ወቅቱ የሚጠይቀውን ቴክኖሎጂ በመታጠቅ ጭምር መሆኑን ገልጸው፣ በተለይም ሰው ሰራሽ አስተውሎት የሰው ልጅ የወደፊት እድገት ዋና መሠረት ከሚሆኑ ተስፋ ሰጪ ዘርፎች አንዱ ነው ብለውታል።   እንደሳቸው ገለጻ ዘርፉ እንዲያድግ የሂሳብና የሳይንስ ትምህርት ቤቶች፣ ማዕከላት ፣የሰው ኃይል እና የኃይል አቅርቦት መሠረተ ልማቶች ወሳኝ ናቸው። ሩሲያ በእነዚህ መስኮች ያላትን ዕምቅ አቅም ኢትዮጵያን ጨምሮ ለሌሎች የአፍሪካ ሀገራት ለማጋራት ዝግጁ መሆኗንም አክለዋል። ፕሬዝዳንት ፑቲን ሩሲያ ከቀድሞ ሶቪየት ሕብረት ጀምሮ የአፍሪካ ሀገራትን የነፃነት ትግል በመደገፍ የተገነባ ታሪካዊ የትብብር መሠረት እንዳላት ጠቅሰዋል። አሁን ግን የሩሲያ እና የአፍሪካ ትብብር ወደፊት በማተኮር ኢኮኖሚያዊ እድገትን ሊያፋጥን ወደሚችል ምዕራፍ መሸጋገር እንዳለበትም አመልክተዋል። የ3ኛውን የሩሲያ - አፍሪካ ጉባዔ ውይይቶችን ተከትሎ ማጠቃለያ መግለጫዎች የሚጠበቁ ሲሆን ከ2027 እስከ 2029 የሚዘልቀው አዲስ የሩሲያ እና የአፍሪካ አጋርነት የትግበራ ዕቅድ እንደሚፀድቅም ይጠበቃል።

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 19/2019 (ኢዜአ) ፦ኢትዮጵያ ለዘላቂ ብልጽግናዋ እና ለሀገራዊ እድገቷ መሰረት በሆኑ ሶስት ቁልፍ ምሰሶዎች ላይ ትኩረት አድርጋ እየሰራች ትገኛለች ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) ገለጹ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) በማኅበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልእክት፦በሞስኮ እየተካሄደ በሚገኘው 3ኛው የሩሲያ-አፍሪካ ጉባኤ ላይ በመገኘት መልዕክቴን ማስተላለፍ በመቻሌ ታላቅ ደስታ ይሰማኛል ብለዋል።   በዚህ ታሪካዊ መድረክ የምናሳልፋቸው ውሳኔዎች ተጨባጭ ውጤት እንዲያስመዘግቡ የጋራ ቁርጠኝነት እና ትብብር እጅግ አስፈላጊ ነው ሲሉም ገልጸዋል። ኢትዮጵያ ለዘላቂ ብልጽግናዋ እና ለሀገራዊ እድገቷ መሰረት በሆኑ ሶስት ቁልፍ ምሰሶዎች ላይ ትኩረት አድርጋ እየሰራች ትገኛለች ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ እነዚህም በምግብ ዋስትና እና ምርታማነት፣ በአስተማማኝ የኃይል አቅርቦት፣ እንዲሁም በክህሎት እና በዕውቀት ሽግግር ላይ የሚከናወኑ ተግባራት መሆናቸውን አብራርተዋል። የኢትዮጵያ እና የሩሲያ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ከአንድ ክፍለ ዘመን በላይ ያስቆጠረ፣ በመከባበር እና በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የጸና ታሪካዊ ወዳጅነት መሆኑንም አንስተዋል።   ይህንን ወዳጅነት ይበልጥ ወደ ላቀ ደረጃ ለማሸጋገር ከሩሲያ ጋር በጋራ በመሆን ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ የኒውክሊየር ኃይል ማመንጫ ለመገንባት የሚያስችሉ ተግባራትን በቁርጠኝነት እያከናወንን እንገኛለን ብለዋል። ይህ ስትራቴጂካዊ ትብብር የኃይል አማራጮቻችንን ከማስፋት ባለፈ የሀገራችንን የብልጽግና ጉዞ በእጅጉ የሚያፋጥን እንዲሁም የሁለቱን ሀገራት ትስስር ከምንጊዜውም በላይ የሚያጠናክር ይሆናል ሲሉም ገልጸዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 19 /2019 (ኢዜአ)፦ አፍሪካ የግብርና አቅሟን በአግባቡ ለመጠቀም እና የምግብ ዋስትናዋን ለማረጋገጥ የግብርና ምርምር፣ የሳይንስ እና የኢኖቬሽን ውጤቶችን ወደ ተግባራዊ እንቅስቃሴ ማሸጋገር እንደሚገባት የዓለም የምግብና የእርሻ ድርጅት (FAO) ምክትል ዳይሬክተር ጀነራል ማውሪዚዮ ማርቲና ገለጹ። በአዲስ አበባ በተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን አዳራሽ ሲካሄድ የቆየው የአፍሪካ ሳይንስና ኢኖቬሽን ፎረም 2026 የማጠቃለያ መድረክ በመካሄድ ላይ ይገኛል።   የፋኦ ምክትል ዳይሬክተር ጀነራል ማውሪዚዮ ማርቲና በዚሁ ወቅት እንዳሉት፣ የዘርፉን እድገት ለማረጋገጥ ከዩኒቨርሲቲዎች፣ ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማትና ከምርምር ማዕከላት ጋር በየዕለቱ በቅንጅት መስራት ያስፈልጋል። በግብርናና በምግብ ሥርዓት ዘርፍ ኢንቨስትመንትን ለማደራጀትና ለማስፋፋት በትኩረት መስራት እንደሚገባም ጠቁመዋል። ዘርፉ የተለያዩ አቅሞችንና ሀብቶችን በተለየ መንገድ ማቀናጀትን እንደሚጠይቅ ገልጸው፣ በርካታ እድሎች ያሉት መሆኑንም አመላክተዋል። ፋኦ ተልእኮውን መሰረት በማድረግ በዩኒቨርሲቲዎች፣ በምርምር ተቋማትና በኢንቨስትመንት ፕሮጀክቶች መካከል እንደ ድልድይና አቅም ማስፈጸሚያ መሣሪያ ሆኖ እንደሚያገለግል ተናግረዋል። የእውቀት ልውውጥ የሚደረግባቸው ቀጣይነት ያላቸው መድረኮችን ማዘጋጀት እንደሚገባም አስገንዝበዋል። በተጨማሪም የምርምር ውጤቶችን በፍጥነት ወደ ተግባርና ወደ ኢንቨስትመንት መቀየር እንደሚያስፈልግ ጠቁመዋል። እነዚህን እንቅስቃሴዎች በተቀናጀ አካሄድ ማስተዳደር ከተቻለ በዘርፉ የተቀመጡ ግቦችን ማሳካት እንደሚቻል ገልጸዋል። ገንዘብ አስፈላጊ ቢሆንም፣ የሰው ኃይል አቅምና ግልጽ የሆነ የአፈጻጸም መንገድ ከሌለ በቂ እንደማይሆን አስረድተዋል። በቂ ገንዘብ የተመደበላቸው አስፈላጊ ፕሮጀክቶች የታሰበውን ውጤት ሳያመጡ የቀሩት በገንዘብ እጥረት ሳይሆን በሰው ኃይል አቅም ማነስ ምክንያት መሆኑንም ገልጸዋል። በመሆኑም የፋይናንስና የሰው ኃይል አቅምን ውጤታማ በሆነ መንገድ ማቀናጀት እንደሚያስፈልግ ተናግረዋል። አፍሪካ በርካታ እድሎች ያሏት አህጉር መሆኗን ጠቅሰው፣ ከዓለም ባንክና ከዓለም አቀፉ የግብርና ልማት ፈንድ (IFAD) ጋር በመተባበር አስፈላጊ ፕሮጀክቶች ተቀርጸው ወደ ሥራ መግባታቸውን አብራርተዋል። በመሆኑም በግብርናና በምግብ ሥርዓት ዘርፍ በጋራ መሥራትና የሙከራ ፕሮጀክቶችን ወደ ተቀናጀና ዘላቂ የሥራ አካሄድ መቀየር እንደሚገባ አሳስበዋል። ጥረቶች አንድ ጊዜ ብቻ ተከናወነው በሚያበቁ ፕሮጀክቶች ላይ ሳይወሰኑ፣ በቀጣይነት የሚሰፉና ዘላቂ ውጤት የሚያመጡ መሆን እንዳለባቸውም ተናግረዋል። የአፍሪካ ሳይንስና ኢኖቬሽን ፎረም ሳይንስ፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽንን በመጠቀም በአፍሪካ የምግብና ግብርና ሥርዓት ውስጥ ያሉ ተደራራቢ ተግዳሮቶችን ለመፍታት የተዘጋጀ አህጉራዊ መድረክ ነው። በተጨማሪም ፎረሙ ምርታማነትን በመጨመር፣ የፖሊሲ ማሻሻያዎችን በማድረግ እና የግልና የመንግሥት ኢንቨስትመንቶችን በማሳደግ አህጉራዊ የምግብ ዋስትናን ማረጋገጥ ላይ ያተኮረ መሆኑንም አስገንዝበዋል።   በዓለም ባንክ የግብርና ዋና ኢኮኖሚስት እና የአፍሪካ የግብርና ልማት ፕሮግራም (CAADP) የልማት አጋሮች ማስተባበሪያ ቡድን ሊቀመንበር ሚዮ ታካዳ በበኩላቸው፣ የአለም ባንክ አግሪ ኮኔክት በተባለው ፕሮጀክቱ አማካይነት አርሶ አደሮችን እየደገፈ እንደሚገኝ ገልጸዋል ፕሮጀክቱ በመንግሥትና በግሉ ዘርፍ መካከል ትስስር በመፍጠር ከተለያዩ የልማት አጋሮች የሚሰጡ የተናጠል ድጋፎችን በማቀናጀት የጋራ አቅጣጫ እንዲኖር ማስቻሉን ተናግረዋል።   ለአርሶ አደሮች ፈጠራን ለማስፋፋት የሚያስችል የረጅም ጊዜ የፋይናንስ አቅርቦትን የሚያደናቅፉ ከአቅርቦትና ከፍላጎት ጎን የሚነሱ ችግሮችን ለመፍታት እየተሰራ መሆኑን የገለጹት ደግሞ በዓለም አቀፉ የግብርና ልማት ፈንድ (IFAD) የኢትዮጵያ፣ ኤርትራ እና ደቡብ ሱዳን ፕሮግራም ኦፊሰር ዳንኤል ሂጊንስ ናቸው። ይህም የግሉ ዘርፍ በቀጣይነት ድጋፉን እንዲረከብና በረጅም ጊዜ ውስጥ ፋይናንስ ማድረጉን እንዲቀጥል የሚያበረታታ መሆኑን ጠቁመዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 19 /2019 (ኢዜአ)፦ ብሪክስ ከአፍሪካ ጋር ያለውን የኢንዱስትሪ ትብብር ለማጠናከር አዳዲስ አሰራሮችን ይፋ አድርጓል። ይህ የተገለጸው በሞስኮ በተካሄደው በሶስተኛው የሩሲያ–አፍሪካ ጉባኤ “የብሪክስ መድረክ ለሩሲያ-አፍሪካ የንግድ ትብብር እድገት” በሚል መሪ ሀሳብ በተዘጋጀው የውይይት መድረክ ላይ ነው። የሩሲያ የኢኮኖሚ ልማት ሚኒስትር ማክሲም ረሼትኒኮቭ፣ ብሪክስ ለአፍሪካ ሀገራት ክፍት የሆነ ገበያ ከመሆኑም በላይ የቴክኖሎጂ፣ የኢንዱስትሪ ምርቶች እና የኢንቨስትመንት አቅርቦት ሆኖ እያገለገለ እንደሚገኝ ገልጸዋል። እንደ ሚኒስትሩ ገለጻ፤ እየተዘጋጁ ካሉ አዳዲስ አሰራሮች መካከል የልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች ማህበር እና የእህል የንግድ ልውውጥ (Grain Exchange) ይገኙበታል። በተጨማሪም የአባል ሀገራቱ የኢንዱስትሪ ሚኒስቴሮች የኢንዱስትሪ ዲጂታላይዜሽን እና የቴክኖሎጂ ትብብር ማዕቀፍ እንዲዘረጋ ሀሳብ ማቅረባቸውን የቲቪ ብሪክስ ዘገባ ያመለክታል። ረሼትኒኮቭ አክለውም፣ ብሪክስ አሁን ላይ ትብብሩን ከፖለቲካዊ ውይይት ባለፈ ወደ ተጨባጭ ውጤት የሚቀይሩ ፕሮግራሞችን እያዘጋጀ እንደሚገኝና የመንግስታት እንቅፋቶችን በማስወገድ የበኩላቸውን ሚና እንዲወጡ ጠይቀዋል። የንግዱ ማህበረሰብ ለአሰራሮች ውጤታማነት ቁልፍ ሚና እንደሚጫወት አመልክተዋል። በተለያዩ የአፍሪካ ሀገራት እና ሩሲያ መካከል የኢንዱስትሪ ትብብር ዞን መፈጠሩ ለሁለቱ ወገኖች ትስስር መጠናከር የበኩሉን ሚና እንደሚጫወት በስብሰባው ላይ ተመላክቷል። በብሪክስ ማዕቀፍ ውስጥ በመሰረተ ልማት፣ በትራንስፖርት፣ በሎጂስቲክስ፣ በኃይል እና በሳይበር ደህንነት ዘርፎች ውጤት የሚያመጡ ፕሮጀክቶችን በጋራ መተግበር እንደሚገባ ተመላክቷል። የብሪክስ (BRICS) አባል ሀገራት ነጻ የሆነ የክፍያ ስርዓት የመዘርጋት፣ ኢንቨስትመንትን የሚስቡ አሰራሮችን የመፍጠር እና የኢንዱስትሪ ትብብራቸውን የማስፋት ስራ እያከናወኑ እንደሚገኝም እንዲሁ። የስብሰባው መሪና የሩሲያ ሳይንስ አካዳሚ የአፍሪካ ጥናት ኢንስቲትዩት ዳይሬክተር ኢሪና አብራሞቫ በአሁኑ ወቅት ከ37 ሺህ በላይ የአፍሪካ ተማሪዎች በሩሲያ ትምህርታቸውን በመከታተል ላይ እንደሆኑ መግለጻቸውን የቲቪ ብሪክስ መረጃ ያመለክታል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 17/2019 (ኢዜአ)፦ የግብፅ መንግሥት የሱዳን ወታደሮችን የተከለከሉ የኬሚካል ጦር መሣሪያዎችን እንዲጠቀሙ እያሰለጠነ ነው ሲሉ ታዋቂው ግብፃዊ የፖለቲካ ጸሐፊና አክቲቪስት ሞሐመድ ሳድ ኪራላ ገለጹ። የግብፅ አየር ኃይል በሱዳን ግዛት ውስጥ በሚገኙ የወርቅ ማዕድን አውጪዎች ላይ ጥቃት መፈጸሙንና ለድርጊቱ ተጠያቂ የሆኑ አካላት ለሕግ እንዲቀርቡ ጠይቀዋል። የሱዳን ታጣቂ ኃይሎች (SAF) በፈጣን ደጋፊ ኃይሎች (RSF) ላይ የተከለከሉ የኬሚካል መሣሪያዎችን (በዋናነት የክሎሪን ጋዝ ተብሎ የተጠረጠረውን) ተጠቅመዋል በሚል አሜሪካ በሱዳን መንግስት ላይ ማዕቀብ መጣሏ ይታወሳል። አሜሪካ እ.ኤ.አ ጁን 2025 የመጀመሪያ ዙር የኤክስፖርት እና የፋይናንስ ማዕቀቦችን የጣለች ሲሆን፣ እ.ኤ.አ ጁላይ 2026 ደግሞ የአቪዬሽን እና የዓለም አቀፍ ብድር ገደቦችን የያዘ ተጨማሪ ማዕቀብ በሱዳን ላይ ጥላለች። ታዋቂው ግብፃዊ የፖለቲካ ጸሐፊና አክቲቪስት ሞሐመድ ሳድ ኪራላ ከኢዜአ ጋር ባደረጉት ቆይታ የግብፅ ጦር የሱዳን ወታደሮችን በገዛ ወገናቸው ላይ የኬሚካል መሣሪያ እንዲጠቀሙ ማሠልጠኑ አሳዛኝ ተግባር መሆኑን ገልጸዋል። በመሆኑም በዓለም ዙሪያ የሚገኙ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች እነዚህን የጦር ወንጀሎች በሚገባ በመሰነድ ጥፋተኞችን ለሕግ እንዲያቀርቡ አሳስበዋል። ጸሐፊው በቅርቡ በጉልበታቸው የሚተዳደሩ ንጹሀን የሱዳን የወርቅ ማዕድን አውጪዎች ላይ የተፈጸመውን የአየር ጥቃት አጥብቀው ኮንነዋል። ጥቃቱ ከግብፅ ወሰን ከ44 እስከ 46 ኪሎ ሜትር ያህል ወደ ሱዳን ግዛት ዘልቆ መፈጸሙን የጠቀሱት ጸሐፊው፣ ድርጊቱ የሱዳንን ሉዓላዊነት በግልጽ የጣሰ ነው ብለዋል። የግብፅ አየር ኃይል እ.ኤ.አ ጁን 16 እና ኦክቶበር 10/ 2026 በሱዳናውያን ንጹሐን ዜጎች ላይ ድንገተኛ የአየር ጥቃት አድርሷል። ድርጊቱ የካይሮን እውነተኛ ፍላጎትና በሁለቱ አገራት መካከል ያለውን የወደፊት ግንኙነት አስመልክቶ በርካታ ጥያቄዎችን አስነስቷል። የግብፅ መንግሥት ጥቃቱን በተመለከተ በሰጠው ምላሽ፣ ማዕድን አውጪዎቹ የግብፅን ድንበር ጥሰው በመግባታቸው በገዛ ግዛታችን ውስጥ እርምጃ ወስደናል" ሲል ገልጿል። ሆኖም ኪራላ ይህን ምክንያት ውድቅ ያደረጉ ሲሆን ድርጊቱ በቪዲዮ ከተቀረጸው ማስረጃ ጋር ሙሉ በሙሉ የሚጋጭና መሰረተ ቢስ እንደሆነ ነው የተናገሩት። ማዕድን አውጪዎቹ ወርቅ ለመፈለግ ወደ ግብፅ ግዛት ለመድረስ ረጅም ርቀት በእግር ተጉዘዋል የሚለው አባባል ከፍተኛ ጥርጣሬን የሚፈጥር መሆኑን የገለጹት ኪራላ ግብፅ ለጉዳዩ የሰጠችው ማብራሪያ ከንቱ መሆኑን አስረድተዋል። አክለውም የማዕድን አውጪዎቹ ዜግነት ከሌሎች የአፍሪካ አገራት ቢሆኑም እንኳ፣ የትኛውም አገር በሌላ ሉዓላዊ አገር ወሰን ውስጥ ዘልቆ ወታደራዊ ጥቃት የማድረስ ሕጋዊና ሞራላዊ መብት የለውም ብለዋል። በመሆኑም እንደዚህ ያሉ ከባድ የሕግ እና የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ያለ ማንም ተጠያቂነት ፈጽሞ በዝምታ ሊታለፉ እንደማይገባ አስገንዝበዋል። በግብፅ ወታደራዊ ተቋም ውስጥ ያሉ አንዳንድ አካላት ከሱዳን ወታደራዊ ኃይሎች ጋር በመመሳጠር የሱዳንን የተፈጥሮ ሀብትና ወርቅ ለመዝረፍ ሕገ-ወጥ እንቅስቃሴ እየተደረገ እንደሚገኝ አመልክተዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 14/2019 (ኢዜአ)፦ አፍሪካ የዓለም አቀፍ ውሳኔዎች ተቀባይ ብቻ መሆኗ አብቅቶ የገዛ እድሏን የመወሰን ጠንካራ ድምፅ ሊኖራት እንደሚገባ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ገለጹ። 12ኛው የጣና ፎረም በባህር ዳር ከተማ እየተካሄደ ነው። በፎረሙ ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)፣ የብሩንዲ ፕሬዝዳንት እና የወቅቱ የአፍሪካ ህብረት ሊቀመንበር ኤቫሪስቴ ንዳይሺሚዬ፣ የሞዛምቢክ ፕሬዚዳንት ዳኒኤል ቻፖ፣ የኬንያ ምክትል ፕሬዚዳንት ፕሮፌሰር ኪቱሬ ኪንዲኪ፣ የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ምክትል ሊቀመንበር ሳልማ ማሊካ ሃዳዲ ፣ የቀድሞ የሀገር መሪዎች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በፎረሙ ላይ ባደረጉት ንግግር፤ እንኳን ወደ የሰው ልጅ መገኛ ኢትዮጵያ እና ወደ አባይ መነሻ ባህር ዳር በደህና መጣችሁ ሲሉ ገልጸዋል። የጣና ፎረም ስለ አፍሪካ ደህንነት እና ጸጥታ ግልፅ ውይይት የሚደረግበት እና በአህጉራዊ ጉዳይ የሚያሰባስብ መድረክ መሆኑን አመልክተዋል። ዘንድሮ የተመረጠው መሪ ሀሳብ የኢኮኖሚ ጫናዎችን እና የጂኦፖለቲካዊ ለውጦችን ተቋቁሞ መቆም የሚችል ዘላቂ ሰላምን እንዴት መገንባት እንችላለን? የሚል ዋና ጥያቄ ያዘለ መሆኑን አመልክተዋል።   ሁሉንም ውጫዊ ድንገተኛ ጫናዎች መቆጣጠር ባንችልም፣ ውስጣዊ የመቋቋም አቅማችንን ግን ማጠናከር እንችላለን ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ አፍሪካ የወደፊት እድሏን የሚቀርጹ ህጎችን በማውጣትና በመወሰን ሂደት ላይ ጠንካራ ድምፅ ሊኖራት እንደሚገባ አስምረውበታል። ለኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም ማስፈን የህልውና ጉዳይ መሆኑን ያብራሩት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ ግጭትና ጦርነት በዜጎች ላይ የሚያደርሰውን ችግር እና መከራ ጠንቅቀን እናውቃልን ብለዋል። የእኛ የመጀመሪያ እና ዋነኛ ግዴታ ዜጎችን መጠበቅ እና ህገ-መንግስታዊ ስርዓቱን ማስከበር ነው ብለዋል ጠቅላይ ሚኒስትሩ። በተመሳሳይ ጊዜ ከኃይል እና ከጥቃት እርምጃዎች ወደ ፖለቲካዊ ውይይት የሚያመራው መንገድ ሁልጊዜ ክፍት መሆኑን አመልክተዋል። የሰላም ውይይትን ለመረጡ ወገኖች በሙሉ፣ እንደተለመደው፣ ሁልጊዜም በተዘረጋ እጅ እና በክፍት ልብ ለመቀበል ዝግጁ ነን፣ እንቀበላቸዋለን ሲሉ አረጋግጠዋል። ይህ የሰላም መንገድ ደግሞ ህዝቡ ሊተማመንባቸው በሚችላቸው የፍትህ ተቋማት ላይ የተመሰረተ ነው ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ አካሄዱም የዚሁ ጥረት አካል እንደሆነ ገልጸዋል። በሀገራዊ ምክክሩ የተዘጋጁት የውሳኔ ሃሳቦች ለፓርላማ እና ክልል መንግስታት የተረከቡ ሲሆን፣ አሁን ያለው ዋና ተግባር እነዚህን ሃሳቦች ወደ ውሳኔ፣ ውሳኔዎቹንም ወደ ተግባራዊ እርምጃ መለወጥ ነው ብለዋል። በአፍሪካ መሪነት የሚካሄዱ የሰላም ድርድሮች ተመሳሳይ ትምህርት አስተምረውናል፤ ስምምነት ማለት ሰላም የሚጀምርበት ቦታ ነው ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ ሰላም ዘላቂ ሆኖ የሚቀጥለው ግን ተደራዳሪ ወገኖች የገቡትን ቃልኪዳን እና ግዴታ ሲያከብሩ ብቻ እንደሆነ ተናግረዋል። የእኛ ትልቅ ምኞት ዘላቂ ብልፅግናን ማምጣት ነው ብለዋል።   ኢኮኖሚያዊ ሉአላዊነት ያንን የወደፊት ተስፋ እንድንገነባ ይረዳናል ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ ይህም በምናመርተው ምርት፣ በምንሰበስበው ገቢ እና ውስብስብ ስርዓቶችን የመምራትና የማስተዳደር አቅማችን ላይ የተመሰረተ ነው ብለዋል። በምርጫ በተመረጠው የመደመር መንግስት፤ አንድነትን እንገንባለን፣ አብዝተን እናመርታለን፣ የራሳችንንም ምርጫዎች ራሳችን እንወስናለን፣ የሀገራችንንና የአህጉራችንን ስልጣኔ ወደፊት የምናስቀጥለውም በዚህ መንገድ ነው ብለዋል። እንደ አፍሪካ ሀገራት አቅሞችንና ብቃቶችን አስተባብረን አንድ ላይ መጠቀም አለብን ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ የአፍሪካ ባለሀብቶችና የንግድ ማህበረሰቦች በአህጉራቸው ስራ ላይ የነቃ ተሳትፎ ሊያደርጉ እንደሚገባ አመልክተዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 14/2019 (ኢዜአ):-የአፍሪካን የግብርና ምርታማነት በውጤታማ ፖሊሲና ምርምር ለማላቅ ያለመ አህጉራዊ ጉባኤ ከፊታችን ሰኞ ጀምሮ በአዲስ አበባ እንደሚካሄድ የኢትዮጵያ ፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት አስታወቀ። ትልቅ ሀገር፣ ትልቅ ሕዝብና ታላቅ ርዕይ ከጥቅምት 16 እስከ 18 2019 ዓ.ም በአዲስ አበባ የሚካሄደውን ጉባኤ አስመልክቶ የኢትዮጵያ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩትና የአፍሪካ የግብርና ፖሊሲ ምርምር ተቋማት ኔትወርክ (ANAPRI) የጋራ መግለጫ ሰጥተዋል። በጉባኤውም የአፍሪካን የግብርና ምርታማነት ማነቆ፣ ከፍተኛ የማምረቻ ወጪና የግብርና ምርቶች እሴት ችግሮችን ለመፍታት የሚያስችሉ ተግባራዊ መፍትሔዎች ላይ እንደሚያተኩር ተገልጿል። በኢትዮጵያ ፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት የአፍሪካ የግብርና ፖሊሲ ምርምር ተቋማት ኔትወርክ ዳይሬክተር ደሳለኝ ቤኛ (ዶ/ር) በመግለጫቸው፤ ኢትዮጵያ በግብርና ዘርፍ ከፍተኛ ውጤት አስመዝግባለች ብለዋል። በጉባኤውም በኢትዮጵያ በበጋ መስኖ ስንዴና በተለያዩ ወቅቶች የግብርና ምርታማነትን ለማሻሻል ያስመዘገበቻቸውን ተምሳሌታዊ ስኬቶች በተሞክሮነት እንደምታቀርብ ገልጸዋል። ከጥቅምት 16 እስከ 18 2019 ዓ.ም በሚቆየው ጉባኤ የአፍሪካን ግብርና የሚያሻሽሉ የጥናትና ምርምር ጽሑፎች የሚቀርቡ መሆኑን አስታውቀዋል። የአፍሪካ የግብርና ፖሊሲ ምርምር ተቋማት ኔትወርክ ዋና ዳይሬክተር አንቶኒ ቻቡቶ (ዶ/ር) በዚሁ ወቅት፤ የአህጉሪቷን የግብርና ምርታማነት ለማሻሻል የበኩላቸውን ገንቢ ሚና እየተወጡ መሆናቸውን ገልጸዋል። በጉባኤውም ፖሊሲ አውጪዎች፣ ተመራማሪዎች፣ የግል ባለሀብቶች፣ የልማት አጋሮችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት በአፍሪካ ግብርና ጉዳዮች ላይ ጥልቅ ምክክር እንደሚያካሂዱ አስታውቀዋል። በመድረኩም የአህጉሪቱን የንግድ ትስስርና የግብርና-ምግብ ኢንዱስትሪያላይዜሽን ማሳለጥ፣ በግብርና ውስጥ የሰው ሰራሽ አስተውሎት አጠቃቀምና የፖሊሲ ጉዳዮች የሚዳሰሱ መሆኑን አመልክተዋል። የግብርና ድጎማዎች፣ የቴክኖሎጂ ፈጠራዎችና የአየር ንብረት ለውጥን የመቋቋም አቅም ግንባታ ላይ በጉባኤው ሰፊ ውይይት እንደሚካሄድና ጥናቶች እንደሚቀርቡ አስታውቀዋል። ለአፍሪካ የግብርና ችግሮች በአፍሪካውያን መረጃና በጠንካራ አህጉራዊ ተቋማት መፍትሔ የመስጠት አቅምን የሚያጠናክር ስትራቴጂክ ዕቅድ ይፋ እንደሚደረግ አብራርተዋል። በኢትዮጵያ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) አነሳሽነት እየተተገበረ ባለው «የሌማት ትሩፋት» ኢኒሼቲቭ ያመጣቸው ውጤቶችም በተሞክሮነት እንደሚዳሰሱ አመልክተዋል። በጉባኤው ማጠቃለያ ላይ የሚወጡ ጥናቶችና ውይይቶች የአፍሪካ ሀገራት የግብርና ልማት፣ የኤክስቴንሽን፣ የገበያና የትራንስፖርት ተደራሽነት ላይ ያሉ ችግሮችን ለመፍታት ግብዓት እንደሚሆኑ ገልጸዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 14/2019 (ኢዜአ):-በአፍሪካ ዘላቂ ሰላምና ልማትን ለማንበር ለወጣቶችና ሴቶች ተጠቃሚነት ልዩ ቦታ ሊሰጥ እንደሚገባ የወቅቱ የአፍሪካ ህብረት ሊቀ መንበር እና የቡሩንዲ ሪፐብሊክ ፕሬዝዳንት ኢቫሪስቴ ንዳይሺሚዬ ገለጹ። ትልቅ ሀገር፣ ትልቅ ሕዝብና ታላቅ ርዕይ 12ኛው የጣና ፎረም የመክፈቻ መርሐ ግብር በውቢቷ ባሕር ዳር በጣና ሐይቅ ዳርቻ "በአፍሪካ የሰላም መንገዶች፣ የኢኮኖሚ ሉዓላዊነትና የጂኦፖለቲካ ለውጥ" በሚል መሪ ሀሳብ መካሄድ ጀምሯል። በአፍሪካ አህጉራዊ የሰላም መፍትሔ በማፍለቅ፣ የኢኮኖሚ ሉዓላዊነትና የጂኦፖለቲካ ለውጥ የዘንድሮው የጣና ፎረም የትኩረት አጀንዳዎች ናቸው። የወቅቱ የአፍሪካ ህብረት ሊቀ መንበር እና የቡሩንዲ ሪፐብሊክ ፕሬዝዳንት ኢቫሪስቴ ንዳይሺሚዬ በዚህ ወቅት፤ አህጉራዊ ጸጋዎችን በማልማት የዜጎችን ሁለንተናዊ ደህንነት የሚያረጋግጥ የጋራ ዕድገት መገንባት አለብን ብለዋል።   አፍሪካ በርካታ ሀብቶች ያላት አህጉር መሆኗን በመግለጽ ፤ ሀብቷን ከግጭት ይልቅ ለሰላምና ለልማት ማዋል ይገባል ብለዋል። ሰላምና ኢኮኖሚ የሚነጣጠሉ አይደሉም ያሉት ፕሬዝዳንቱ፤ ለወጣቶች የስራ እድል መፍጠር እንደሚገባም ገልጸዋል። በአፍሪካ ለጦርነት የሚውለውን ሀብት ለሰላም ማዋል እንደሚገባ ገልጸው፣ ለዚህ የሚበጅ ፖሊሲ መኖር አለበት ብለዋል። ዘላቂ ሰላምና ቀጣይነት ያለው ልማት ለማረጋገጥ ወጣቶችና ሴቶች በሰላም ድርድርና ውይይት ላይ ቦታ እንዲያገኙ ማድረግ እንደሚገባም ተናግረዋል። ዓለም ፅንፍ የያዘችበት አውድ መፈጠሩን ገልጸው፤ ይህም አፍሪካውያንን ለክፍፍል እንዳይዳርገን አንድ ሆነን በአንድ ድምፅ መናገር አለብን ብለዋል። በመሆኑም አፍሪካውያን ለሕዝብ ጥቅም የሚበጅ አጋርነት መፍጠር ይገባናል፣ የጸጥታው ምክር ቤትን በተመለከተ አፍሪካዊ አቋም መያዝ አለብን ብለዋል።

አዲስ አበባ ፤ ጥቅምት 11/2019 (ኢዜአ) ፦ ኢትዮጵያ በፋይናንስና በዲጂታል ዘርፍ ውጤታማ ተግባራትን ማከናወኗን የኢፌዴሪ ፕሬዝዳንት ታዬ አጽቀሥላሴ ገለጹ። ፕሬዝዳንቱ ይህን የተናገሩት የአፍሪካ ስታቲስቲክስ ኮሚሽን 10ኛ ጉባኤና የተባበሩት መንግሥታት የጂኦስፓሻል መረጃ አስተዳደር ኮሚቴ ለአፍሪካ 12ኛ ጉባኤ የጋራ መድረክን በይፋ ባስጀመሩበት ወቅት ነው። መድረኩ በአዲስ አበባ እየተካሄደ ሲሆን፤ የኢፌዴሪ ፕሬዝዳንት ታዬ አጽቀሥላሴ፣ የሩዋንዳ የፋይናንስና ኢኮኖሚ ዕቅድ ሚኒስትር ዩሱፍ ሙራንግዋና የኢሲኤ ዋና ፀሐፊ ክሌቨር ጋቴቴ ተገኝተዋል። በተጨማሪም ፖሊሲ አውጪዎች፣ የስታቲስቲክስ ባለሙያዎች፣ የልማት አጋሮችና የመረጃ ባለሙያዎች እየተሳተፉ ይገኛሉ። የኢፌዴሪ ፕሬዝዳንት ታዬ አጽቀሥላሴ በዚህ ወቅት እንዳሉት፤ በኢትዮጵያ በፋይናንስና በዲጂታል ዘርፍ ውጤታማ ስራዎች ተከናውነዋል። ብሔራዊ የዲጂታል ክፍያ ስትራቴጂ መዘጋጀቱን፣ የፋይናንስ ዘርፉ ነፃ መደረጉንና የባንኮች የክፍያ መሠረተ ልማት መሻሻሉን ለአብነት ጠቅሰዋል። ብሔራዊ የዲጂታል መታወቂያ ፕሮግራም "ፋይዳ" ከለውጦቹ አንዱ መሆኑን ገልጸው፤ ፕሮግራሙ ደኅንነቱ የተጠበቀ የኤሌክትሮኒክ ማረጋገጫ እንደሚሰጥ ተናግረዋል።   ይህም የባንክ፣ የሞባይል ገንዘብ፣ የቴሌኮምና የሌሎች ማኅበራዊ አገልግሎቶችን ተደራሽነት እንደሚያሰፋም አስታውቀዋል። የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት የሀገሪቷን የስታቲስቲክስ ሥርዓት የመምራትና የማስተባበር ስራ እየሰራ መሆኑን ጠቁመው፤ ኢትዮጵያ ልምዷን ለማካፈልና ከሌሎችም ለመማር ዝግጁ መሆኗንም ገልጸዋል። የአፍሪካ ሀገራት የስታቲስቲክስ ነፃነትን እንዲያስጠብቁ፣ የሕግ ማዕቀፎችንና ተቋማትን እንዲያጠናክሩና በብሔራዊ የስታቲስቲክስ ሥርዓታቸው ላይ ኢንቨስት እንዲያደርጉም አሳስበዋል። የጥራት ጉድለት ያለበት መረጃ መጠቀም በማስረጃ ላይ የተመሠረተ ውሳኔን እንደሚያስተጓጉል፣ ልማትን እንደሚያደናቅፍና ተጠያቂነትን እንዳይሰፍን የሚያደርግ መሆኑንም ገልጸዋል። የተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽንን ጨምሮ ሁሉም ባለድርሻ አካላት የመረጃ ጥራትን ለማስጠበቅ በጋራ እንዲሰሩ ጠይቀዋል። ብሔራዊ የስታቲስቲክስ ቢሮዎችና መሪዎቻቸው ወቅታዊ መረጃ የማምረት፣ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን የመጠቀምና አዳዲስ የመረጃ ምንጮችን የማቀናጀት ኃላፊነት እንዳለባቸው ተናግረዋል። የአፍሪካ የስታቲስቲክስ ቻርተር በ2009 በአዲስ አበባ መጽደቁን አስታውሰው፤ የአፍሪካ የስታቲስቲክስና የጂኦስፓሻል መረጃ ባለሙያዎች መድረክ በአዲስ አበባ መካሄዱ ተገቢ መሆኑንም ተናግረዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 4/2019 (ኢዜአ)፦ የዓለም አቀፍ የብድር ሽግሽግ አሰራር ፈጣንና ግልጽ የጊዜ ሰሌዳ ሊኖረው እንደሚገባ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ኢዮብ ተካልኝ (ዶ/ር) ገለጹ። የ2026 የዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (IMF) እና የዓለም ባንክ ዓመታዊ ስብሰባ በታይላንድ ባንኮክ እየተካሄደ ነው። ከዓመታዊው ስብሰባ ጎን ለጎን የዓለም አቀፍ የሉዓላዊ ብድር ውይይት ተደርጓል። በውይይቱ ላይ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ኢዮብ ተካልኝ (ዶ/ር) የኢትዮጵያን የብድር ሽግሽግ ተሞክሮዎችን እና ልምዶችን አቅርበዋል። የብድር ማቃለያ ጥያቄ ለሚያቀርቡ አዳዲስ ሀገራት ሂደቱ የተሳለጠ እና ግልጽ የሆነ የጊዜ ሰሌዳን የተከተለ መሆን እንዳለበት አጽንኦት ሰጥተዋል። በተጨማሪም በአበዳሪዎች መካከል የተሻለ ቅንጅት እንዲኖር እና ለማማከር አገልግሎት የሚፈጸሙ ክፍያዎች ገና ከጅምሩ ገደብ ሊጣልባቸው እንደሚገባ አሳስበዋል።   ኢዮብ ተካልኝ (ዶ/ር) ኢትዮጵያ የዓለም አቀፉ የሉዓላዊ ብድር ውይይት መድረክ ቅድሚያ እንዲሰጥ የምትፈልጋቸውን ጉዳዮችንም አስቀምጠዋል። አይኤምኤፍ እና የዓለም ባንክ እርስ በእርስ ያላቸውን ትብብር ማጠናከር እንደሚገባቸው አመልክተዋል። የብድር ሽግሽግ ካመጠናቀቁ በኋላ የብድር ምዘናቸው በጊዜያዊነት ዝቅ ላለ ሀገራት የተቀመጡ ጠበቅ ያሉ የብድር ማግኛ መስፈርቶችን ማሻሻል እንደሚያስፈልግ አንስተዋል። ሀገራዊ የልማት እቅዶችን ውጤታማ በሆነ መንገድ ለመደገፍ የሚሰጡ አዳዲስ የፋይናንስ አቅርቦቶችን በቅንጅት መምራት እንደሚገባም አስገንዝበዋል። በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ኢዮብ ተካልኝ (ዶ/ር) የተመራ የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን በሁለቱ ተቋማት ዓመታዊ ስብሰባ ላይ እየተሳተፈ ይገኛል። ልዑኩ ከስብሰባው ጎን ለጎን የተለያዩ ውይይቶችን በማድረግ ላይ ነው።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 3/2019 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያ ሰፊ የኢንቨስትመንት እድሎችና አማራጮች ያሏት ሀገር መሆኗን በኢትዮጵያ የሳዑዲ ዓረቢያ አምባሳደር አብደላ ቢን ሀሰን አል-ዛህራኒ ገለጹ። በኢትዮጵያ እና በሳዑዲ ዓረቢያ መካከል ያለው ወዳጅነት በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ፣ በኢንቨስትመንት እና በቱሪዝም ዘርፎች በከፍተኛ ሁኔታ እየጎለበተ መምጣቱን አምባሳደሩ ከኢዜአ ባደረጉት ቆይታ ገልጸዋል። የሁለቱ ሀገራት መሪዎች ለግንኙነቱ ማደግ ያላቸው ቁርጠኝነት እና የጉብኝት ልውውጦች የትብብር መስኮችን በማስፋት ለአዲስ ስትራቴጂካዊ አጋርነት በር መክፈቱን አመልክተዋል። በቅርብ ወራት በሪያድ እና በአዲስ አበባ መካከል የተደረጉ ጉብኝቶች የሁለቱን ሀገራት የኢኮኖሚና የኢንቨስትመንት ትስስር ወደ አዲስ ምዕራፍ ማሸጋገሩን ተናግረዋል። በዚህም ኢኮኖሚን ጨምሮ የሁለቱን ሀገራትና ህዝቦች ተጠቃሚነት የሚያረጋግጡ ስምምነቶችን ለማጠናቀቅ ሰፊ ጥረቶች እየተደረጉ ይገኛሉ ነው ያሉት። የንግድና የኢንቨስትመንት ልውውጡን ለማሳደግ በሚደረገው ጥረት የሁለቱ ሀገራት ኤምባሲዎች የንግድ አጋርነትን በማስፋፋት ረገድ የጎላ ሚና እየተጫወቱ መሆኑን ገልጸዋል። በተጨማሪም የግል ባለሀብቶችንና በኢንቨስትመንት ዘርፍ ፍላጎት ያላቸውን አካላት ያሰባሰበ የሳዑዲ-ኢትዮጵያ የቢዝነስ ካውንስል ተቋቁሟል። ይህ የቢዝነስ ካውንስል ባለፉት ወራት በርካታ ስብሰባዎችን ያካሄደ ሲሆን፣ በቅርቡም ሌላ ስብሰባ በማካሄድ በሁለቱ ሀገራት የንግድ ማህበረሰብ መካከል ያለውን ትብብር ለማጠናከርና አዳዲስ የኢንቨስትመንት እድሎችን ለመዳሰስ አቅዷል። ስለ ሁለትዮሽ የንግድ ልውውጥ መጠን ማብራሪያ የሰጡት አምባሳደሩ፤ እአአ በ2025 ሳዑዲ ዓረቢያ ከኢትዮጵያ ያስገባችው የወጪ ንግድ መጠን ወደ ሁለት ቢሊዮን የሳዑዲ ሪያል መጠጋቱን ገልጸዋል። ከዚህ ውስጥ የኢትዮጵያ ቡና 80 በመቶ ድርሻ የሚይዝ ሲሆን፣ ከሳዑዲ ወደ ኢትዮጵያ የተላከው ምርት ደግሞ 184 ሚሊዮን ሪያል መድረሱንም ነው የጠቆሙት። ሁለቱ ሀገራት የንግድ ልውውጡን የበለጠ ለማሳደግ ፍላጎት እንዳላቸው የጠቆሙት አምባሳደሩ ይህን ለማድረግ የሚያስችል ሰፊ አቅም እንዳለ አንስተዋል። ኢትዮጵያ ያልተነካ ሰፊ ሀብት ያላት መሆኗን ገልጸው፤ የሳዑዲ አረቢያ ባለሀብቶች መዋዕለ ንዋያቸውን ማፍሰስ የሚችሉባቸው እድሎች መኖራቸውን አንስተዋል። አምባሳደሩ በማዕድን፣ በእርሻ፣ በቱሪዝም እና በውሃ ሀብት ዘርፎች ላይ ሳዑዲ ዓረቢያ አስፈላጊውን የፋይናንስና የቴክኒክ ድጋፍ በማድረግ አብራ ለመስራት ዝግጁ መሆኗንም አረጋግጠዋል።

አዲስ አበባ፤ ጥቅምት 3/2019 (ኢዜአ)፦ ዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (አይኤምኤፍ) ከገንዘብ ሚኒስቴር እና ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ጋር ያለውን የትብብር አድማስ ማስፋት እንደሚፈልግ አስታወቀ። የ2026 የዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (IMF) እና የዓለም ባንክ ዓመታዊ ስብሰባ በታይላንድ ባንኮክ እየተካሄደ ነው። የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን ከስብሰባው ጎን ለጎን ከዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት የፊሲካል ጉዳዮች ክፍል እና ከገንዘብና ካፒታል ገበያዎች የስራ ክፍል ጋር የሁለትዮሽ ውይይቶችን አድርጓል።   ከአይኤምፊ ፊስካል ጉዳዮች ዘርፍ ጋር በተካሄደው ውይይት፣ ለገንዘብ ሚኒስቴር በሚደረጉ የአቅም ግንባታ ሥራዎች ላይ ትኩረቱን አድርጓል። ድርጅቱ ለሚኒስቴሩ እየሰጠ የሚገኘውን የቴክኒክ ድጋፍ አፈጻጸም ተገምግሟል። በሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የሪፎርም አጀንዳዎች መሠረት በቀጣይ ተጨማሪ ድጋፍ የሚደረግባቸውን ዕድሎችና የትብብር መስኮች ላይ ምክክር ተደርጓል። በተያያዘም፣ ከተቋሙ የገንዘብና ካፒታል ገበያዎች የስራ ክፍል ጋር በተካሄደው ውይይት ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በሚሰጡ የአቅም ግንባታ ድጋፎች ላይ ያተኮረ ነው። ውይይቱ በዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት በኩል ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ እየተደረገ ያለውን የቴክኒክ ድጋፍ ያካተተ ነው። የተቋሙን የማስፈጸም አቅም የበለጠ ለማጠናከርና የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የጀመረውን የሪፎርም አጀንዳ ለማጠናከር የሚያስችሉ ተጨማሪ የድጋፍ መስኮችን የመለየት ሥራ ተከናውኗል። በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ እዮብ ተካልኝ (ዶ/ር) የተመራው ልዑክ ከስብሰባው ጎን ለጎን የተለያዩ ውይይቶችን እያደረገ ይገኛል።

አዲስ አበባ፤ መስከረም 10/2019 (ኢዜአ)፦ የአፍሪካ ህብረት እና የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በሰላም፣ ኢኮኖሚና ፍትሃዊ ዓለምን ለማስፈን በጋራ እያከናወኑ የሚገኘውን ስራ ይበልጥ ለማጠናከር እንደሚሰሩ አስታወቁ። 81ኛው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ከመስከረም 8 ቀን 2019 ዓ.ም አንስቶ በኒው ዮርክ እየተካሄደ ይገኛል። “መተማመንን ዳግም መገንባት እና አዳዲስ ለውጦችን በአግባቡ መምራት፣ ለሁሉም የሚሰራ የተባበሩት መንግስታት ድርጅትን መፍጠር” የጉባኤው መሪ ሀሳብ ነው። የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ በጉባኤው ላይ ለመታደም ኒው ዮርክ ይገኛሉ። ከጠቅላላ ጉባኤው ጎን ለጎን ስትራቴጂካዊ ትብብር ማጎልበት፣ የሰላምና ደህንነት ማዕቀፎችን ማጠናከርና አፍሪካን ተጠቃሚ የሚያደርጉ የዓለም አቀፍ የፋይናንስ ተቋማት ሪፎርሞች ላይ ያተኮረ ከፍተኛ የምክክር መድረክ ተካሄዷል። የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ እና የተባበበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ፀሐፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ መድረኩን በጋራ መርተውታል። ስብስባው ሁለቱ ተቋማት አፍሪካ መዋቅራዊ ፈተናዎችን ለመፍታት እያደረገች ያለቻቸውን ጥረቶች ለመደገፍና ፍትሃዊ የዓለም ስርዓትን ለመፍጠር ያላቸውን የጋራ ቁርጠኝነት ይበልጥ ያረጋገጠ መሆኑን የአፍሪካ ህብረት መረጃ ያመለክታል። የዓለም አቀፍ የፋይናንስ አወቃቀርን ማሻሻል፣ ዘላቂ የእዳ አስተዳደር እና የአፍሪካ ሀገራት ከቁልፍ የማዕድን ሀብቶች ይበልጥ ተጠቃሚ ማድረግ ውይይት ከተደረገባቸው አጀንዳዎች መካከል ይጠቀሳሉ። ሁለቱ ወገኖች በስብሰባው ላይ የአፍሪካ ህብረት እና የተመድን ትብብር ያለውን ስትራቴጂካዊ ፋይዳ አጽንኦት ሰጥተዋል። የተቋማቱ ሶስት ነባር የትብብር ማዕቀፎች በአዲስ መልክ ለማደስ እና እ.አ.አ በ2026 ትግበራው የሚጠናቀቀውን የጋራ ፍኖተ ካርታ የተፈጻሚነት ገደብ ለማራዘም መስራት እንደሚገባ ተመላክቷል። የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በአፍሪካ ያሉ የሰላም እና የደህንነት ተግዳሮቶችን ለመፍታት በሚደረገው ጥረት ውስጥ የአፍሪካ ህብረት ቁልፍ አጋር ሆኖ እንደሚቀጥል ዳግም አረጋግጧል። የአፍሪካን የሰላምና ደህንነት መዋቅር ማጠናከር፣ ግጭትን አስቀድሞ የመከላከል ዲፕሎማሲና የእርቅ ሂደትን በሚገባ መተግበርና ለአፍሪካ ፈተናዎች አፍሪካዊ መፍትሄዎችን ማረጋገጥ የሚያስችል በቂ አቅም መገንባት እንደሚያስፈልግ በስብሰባው ላይ ተነስቷል። በውይይቱ በሳሄል ቀጠና፣ በሊቢያ፣ በሱዳን፣ በደቡብ ሱዳን፣ ሶማሊያና ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ያሉ ወቅታዊ ጉዳዮችና የሰላም ጥረቶች ተገምግመዋል። በስብስባው ላይ ግጭቶች፣ በዓለም አቀፍ የአቅርቦት ሰንሰለት ላይ የተፈጠሩ መስተጓጎሎች እና የባህር በር መስመሮችን መዝጋትን ጨምሮ ሌሎች ውጫዊ ሁኔታዎች በአፍሪካ ኢኮኖሚ እና ምግብ ዋስትና ላይ ተጨማሪ ጫና እየፈጠሩ መሆኑ ተነስቷል። የአየር ንብረት ለውጥ እያደረሰ ያለው ጉዳትም ምክክር ተደርጎበታል። ሁለቱ ወገኖች በውይይቶች ጠንካራ የጋራ ግብረ መልስ መስጫ ማዕቀፍ ለመፍጠር ከስምምነት ላይ ደርሰዋል። የአፍሪካ ህብረት እና ተመድ ፍኖተ ካርታ ዝግጅን ለማጠናቀቅ፣ በአፍሪካ ሀገራት የሰላም ጉዳዮች ላይ ያላቸውን ትብብር ለማጠናከር፣ የምግብ ዋስትና ተግዳሮቶችን ለመፍታትና ለድንገተኛ አደጋዎች ምላሽ መስጠት የሚያስችሉ የአሰራር ማዕቀፎችን ለመቅረጽ በቅርበት እንደሚሰሩ መግለጻቸውን የአፍሪካ ህብረት መረጃ ያመለክታል። 81ኛው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ እስከ መስከረም 18 ቀን 2019 ዓ.ም ድረስ ይቆያል።

አዲስ አበባ፤ መስከረም 5/2019 (ኢዜአ)፦ በቀጣናው እያጋጠሙ የሚገኙ ፈተናዎች በዘላቂነት እንዲፈቱ የአባል ሀገራት አብሮነትና የጋራ ቁርጠኝነት ወሳኝ መሆኑን የምስራቅ አፍሪካ የልማት በይነ መንግስታት ባለስልጣን (ኢጋድ) ዋና ፀሐፊ ወርቅነህ ገበየሁ (ዶ/ር) ገለጹ። የኢጋድ የሚኒስትሮች ምክር ቤት 74ኛው አስቸኳይ ስብሰባውን ዛሬ በጅቡቲ አካሂዷል። በስብሰባው ላይ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች እና የኢጋድ አባል ሀገራት ተወካዮች ተሳትፈዋል። በቀጣናው ሰላም እና ጸጥታ እንዲሁም በሌሎች አበይት ጉዳዮች ላይ ምክክር ተደርጓል። የምስራቅ አፍሪካ የልማት በይነ መንግስታት ባለስልጣን (ኢጋድ) ዋና ፀሐፊ ወርቅነህ ገበየሁ (ዶ/ር) በዚሁ ወቅት እንዳሉት፤ በቀጣናው እያጋጠሙ ያሉ ፈተናዎችን በዘላቂነት ለመቋቋም የአባል ሀገራት አብሮነትና የጋራ ቁርጠኝነት ወሳኝ ነው።   በኢጋድ ሴክሬታሪያት በኩል የተከናወኑ የልማትና የሰላም ሥራዎች አበረታች ውጤቶችን እያስገኙ መሆናቸውን በመግለጽ፣ ተቋሙ ለቀጣናው ህዝቦች ብልጽግና መረጋገጥ የጸና አቋም እንዳለው አመልክተዋል። ምንም እንኳን የተለያዩ ጂኦፖለቲካዊ ፈተናዎች ቢኖሩም፣ የኢጋድ ሴክሬታሪያት ያለፉት ስድስት ወራት አፈጻጸም አበረታች የሚባል መሆኑን ተናግረዋል። በቀጣናዊ መሠረተ ልማት እና የጤና ዘርፍ የተመዘገቡ ስኬቶችን ያነሱት ዋና ፀሐፊው፤ የቀጣናው የከርሰ ምድር ውሃ መረጃ ሥርዓት የአገልግሎት ተደራሽነት የላቀ ውጤት ማስመዝገቡን ጠቁመዋል። እንዲሁም የቀጣናው ዓለም አቀፍ የጤና ሽፋን መረጃ ጠቋሚ (ኢንዴክስ) ከ60 ወደ 65 በመቶ ከፍ ማለቱንና ይህም እ.አ.አ በ2027 70 በመቶ ለማድረስ የተያዘውን እቅድ ለማሳካት የሚያስችል መሆኑን ነው ያነሱት። በሌላ በኩል ሱዳን ወደ ኢጋድ ሙሉ አባልነቷ መመለሷ የቀጣናውን ትብብርና አንድነት ይበልጥ እንደሚያጠናክረው ገልጸዋል። ዋና ፀሐፊው እ.አ.አ ጁላይ 2026 ወደ ሱዳን ባቀኑበት ወቅት የኢጋድ የሱዳን ልዑክ ቢሮ በድጋሚ በይፋ መከፈቱን አስታውሰው ይህ እርምጃ ከቀጣናው ሕዝቦች ጋር ያለውን ቀጥተኛና ዘላቂ ትስስር አጠናክሮ የሚያስቀጥል መሆኑን አመላክተዋል። ኢጋድ ከአፍሪካ ሕብረት፣ ከተባበሩት መንግስታት ድርጅት ኤጀንሲዎች እና ከሌሎች ስትራቴጂካዊ አጋሮች ጋር ያለው ግንኙነት ለቀጣናው ዘላቂ ልማት ወሳኝ ነው ብለዋል። አጋርነቱ የምስራቅ አፍሪካ ሀገራትን አቅም በማጠናከር ረገድ የጎላ ድርሻ እንደሚያበረክትም ነው ያነሱት። በቀጣይ ሊከሰቱ የሚችሉ የአየር ንብረት ለውጥ አደጋዎችን የቅድመ ማስጠንቀቂያ ስርዓትን በማጠናከር ለመቋቋም የሚያስችሉ አሰራሮች እየተቀረፁ መሆናቸውን ተናግረዋል። ሀገራት የኤልኒኖ (El Niño) የአየር ንብረት መዛባት የሚያስከትለውን ስጋት ለመቀነስ የቅድመ ዝግጅት ስራዎችን ማጠናከር እንዳለባቸው አሳስበዋል። በሌላ በኩል ቀጣናውን ከሰው ሰራሽ አስተውሎት ጋር ለማስተሳሰርና በቴክኖሎጂ የታገዘ የልማት መሠረት ለመጣል የተጀመሩ ስራዎች ተስፋ ሰጪ መሆናቸውን ገልጸዋል። ስብሰባው የቀጣናውን ሰላም፣ ደህንነት እና ሁለንተናዊ የኢኮኖሚ ዕድገት ለማፋጠን በሚያስችሉ ሀገራዊና ቀጣናዊ ጉዳዮች ላይ በመምከርና ውሳኔዎችን በማሳለፍ መጠናቀቁን ኢዜአ ከኢጋድ ሴክሬተሪያት ያገኘው መረጃ ያመለክታል። የኢጋድ ሚኒስትሮች ምክር ቤት ከተቋሙ ቁልፍ የፖሊሲ አደረጃጀቶች መካከል አንዱ ሲሆን፣ የድርጅቱን ሥራዎች በመምራትና በአባል ሀገራት መካከል ያለውን ትብብር በማጠናከር ረገድ ጉልህ ሚና የሚጫወት ነው።

አዲስ አበባ፤ ጳጉሜን 4/2018 (ኢዜአ):- አፍሪካ በዓለም ፊት ቦታ ለማግኘት አትማጸንም ፤ የሚገባትን ስፍራ እና ክብር በራሷ እያረጋገጠች ነው ሲሉ የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ ገለጹ። የአፍሪካ ህብረት ቀን ዛሬ እየተከበረ ይገኛል። የህብረቱ ኮሚሽን ሊቀ መንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ ቀኑን በማስመልከት መልዕክታቸውን አስተላልፈዋል። ሊቀ መንበሩ የአፍሪካ ህብረት ቀን እ.አ.አ በ1999 የቀድሞ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ለመተካት ይፋዊ ውሳኔ የተላለፈበት የሰርጥ ድንጋጌ (Sirte Declaration) የሚታወስበት እንደሆነ ገልጸዋል። በዚያን ወቅት የአፍሪካ መሪዎች አህጉራዊ ትስስርን ለማፋጠን እና የአፍሪካን ድምጽ በዓለም አቀፍ መድረክ ከፍ ለማድረግ የአፍሪካ ህብረትን ለመመስረት ወሳኝ እና ታሪካዊ እርምጃ የወሰዱበት ምዕራፍ ነው ብለዋል። የዘንድሮው የአፍሪካ ህብረት ቀን ለአህጉሪቱ እጅግ ልዩ ትርጉም ባለው ወቅት ላይ እየተከበረ እንደሚገኝ አውስተዋል። ከጥቂት ቀናት በፊት የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ የአፍሪካን እውነተኛ ቁመና እና ትክክለኛ መጠን የሚያሳይ የዓለም ካርታ አጠቃቀምን የሚደግፍ፣ በአፍሪካ መሪነት የቀረበ የውሳኔ ሀሳብ አፅድቋል። በቶጎ ሃሳብ አመንጪነትና በአፍሪካ ህብረት ድጋፍ እውን የሆነው ይህ እርምጃ ከቀላል የካርታ ማስተካከያ በላይ ትርጉም አለው ብለዋል ሊቀ መንበሩ። አፍሪካ በዓለም ፊት እንዴት እንደምትታይ ትኩረት የሚሰጠው መሆኑን እና አፍሪካ ራሷን የምትገመግምበትንና የምታሳይበትን ትርክት ራሷ መቅረጽ እንዳለባት አበክሮ የሚያስታውስ ነው። ይህ ውሳኔ አፍሪካ በዓለም ፊት በምን መልኩ መታየት እንዳለባት ከማሳየቱም በላይ፤ አፍሪካ ራሷን የምትመዝንበትንና እውነታዋን ለዓለም የምታሳይበትን ትርክት በራሷ መቅረጽ እንዳለባት በግልጽ የሚያሳይ መሆኑን ነው ያነሱት። የአፍሪካ እጣ ፈንታ የሚወሰነው በአፍሪካውያን የራሳቸው እይታ ነው። አፍሪካን በእውነተኛ ቁመናዋ፣ኃይሏ እና አቅሟ የምንመለከትበት ጊዜ አሁን ነው ብለዋል። የኮሚሽኑ ሊቀመንበር አያይዘውም ካርታውን የማስተካከል እርምጃ አፍሪካ ወደ ላቀ የጋራ ራዕይ የምታደርገው አህጉራዊ ጉዞ አካል መሆኑን አንስተዋል። ይህም በአፍሪካ አህጉራዊ ነፃ ንግድ ቀጠና (AfCFTA) አማካኝነት የኢኮኖሚ ትስስር ማጠናከርን፣ ሰላም እና ፀጥታን ማረጋገጥን፣ ዘላቂ ልማትን እውን ማድረግን እና በዓለም አቀፍ ውሳኔ ሰጪ አካላት ውስጥ የአፍሪካን ተሳትፎ ማሳደግን እንደሚያካትት በዝርዝር አስረድተዋል። የአፍሪካ ህብረት አጀንዳ 2063 የተሳሰረች፣ የበለጸገች እና ሰላማዊት አፍሪካን ለመገንባት የማዕዘን ድንጋይ ሆኖ እንደሚቀጥልም አረጋግጠዋል። ሰላም እና ፀጥታን ማረጋገጥ፣ የኢኮኖሚ ትስስርን በማፋጠን እና የአፍሪካን ዓለም አቀፍ ተሰሚነት መጨመር የአፍሪካ ህብረት ቀዳሚ ትኩረቶች ናቸው ብለዋል። አፍሪካ በዓለም ፊት እውቅና ለማግኘት አትለምንም፤ ይልቁንስ በዓለም አቀፍ መድረክ የሷ የሆነውን ትክክለኛ ስፍራ በራሷ ባለቤትነት እየያዘች ነው። አሁን የሚጠበቅብን ይህንን ጠንካራ እምነት ወደ ህብረት፣ ሀብትና ብልጽግና፣ ሰላም እና ተደማጭነት መለወጥ ነው ሲሉ ተናግረዋል። ሊቀመንበሩ አፍሪካ የምታስመዘግበው እድገት በዓለም አቀፍ መድረኮች በሚኖራት ውክልና ብቻ ሳይሆን፣ በዜጎቿ ላይ የኑሮ ጥራት መሻሻል ጭምር መለካት እንዳለበት አጽንኦት ሰጥተዋል። በዚህም መሰረት የአፍሪካ ህብረት የ2026 ዓመት ትኩረቱን በዘላቂ የንጹህ ውሃ አቅርቦት እና ደህንነቱ የተጠበቀ የንጽህና አገልግሎት ላይ ማድረጉ፣ ህብረቱ አህጉራዊ ራዕዮችን ከዕለት ተዕለት የዜጎች ህይወት ጋር ለማያያዝ ያለውን ጽኑ ቁርጠኝነት እንደሚያሳይ አመልክተዋል። በአፍሪካ ህብረት ቀን አከባበር አባል ሀገራት፣ ቀጣናዊ የኢኮኖሚ ማህበረሰቦች፣ የአፍሪካ ተቋማት፣ የግሉ ዘርፍ፣ የሲቪክ ማህበረሰብ ድርጅቶች፣ ሴቶች እና ወጣቶች ተባብረው ይበልጥ የተሳሰረች፣ በራሷ አቅም የምትተማመን እና የራሷን እጣ ፈንታ በራሷ መወሰን የምትችል አፍሪካን እንዲገነቡ ሊቀመንበሩ ጥሪ አቅርበዋል። የምንፈልጋት አፍሪካ የሚለውን አህጉራዊ ራዕይ እውን ለማድረግ በቁርጠኝነት እንደሚሰራ እና የሰርት ድንጋጌ ለቀጣዩ የአፍሪካ ትውልድ ዘላቂ የትምህርት እና የዕድገት መሰረት ሆኖ እንደሚቀጥል ገልጸዋል። የነገዋ አፍሪካ በካርታ ላይ ብቻ የተሻለ ውክልና ያላት ብቻ ሳትሆን፤ በዓለም አቀፍ መድረክ ሉዓላዊነቷ የጸና፣ ጠንካራ ውስጣዊ አንድነት ያላት፣ ለህዝቦቿም ዘላቂ ብልጽግናን የምታጎናጽፍ አህጉር መሆን ይኖርባታል ነው ያሉት። የኮሚሽኑ ሊቀመንበር ለመላው አፍሪካውያን እና በውጭ ሀገር ለሚገኙ የአፍሪካ ዳያስፖራዎች ሰላማዊ እና የትብብር መንፈስ የተሞላበት የአፍሪካ ህብረት ቀን እንዲሆን መልካም ምኞታቸውን ገልጸዋል።

አዲስ አበባ፤ ነሐሴ 29/2018 (ኢዜአ)፡- የአፍሪካ ህብረት እና አሜሪካ ስትራቴጂካዊ አጋርነታቸውን እና ሁሉን አቀፍ ትብብራቸውን የበለጠ ለማላቅ እንደሚሰሩ አስታወቁ። የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር መሐሙድ አሊ ዩሱፍ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት ሚኒስትር ፍራንክ ጋርሺያን ዛሬ በጽህፈት ቤታቸው ተቀብለው አነጋግረዋል። ውይይቱ በአፍሪካ ህብረትና አሜሪካ መካከል ያለውን ለረጅም ጊዜ የቆየ አጋርነት ማጠናከር እና በአህጉሪቱ ቁልፍ ጉዳዮች ላይ ያተኮረ ነው። የኮሚሽኑ ሊቀመንበር የአፍሪካና አሜሪካን ትብብር ታሪካዊ መሆኑን አውስተው በህብረቱ፣ በአባል ሀገራት እና በአሜሪካ መካከል የሁለቱንም ወገኖች ጥቅም በሚያስጠብቅ መልኩ ጠንካራ አጋርነት መገንባት እንደሚገባ አሳስበዋል። በምስራቅ ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ እና ሱዳን እየተደረጉ ላሉ አፍሪካ መር የሰላም ጥረቶች አሜሪካ እያደረገች ላለው ገንቢ አስተዋጽኦ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት ሚኒስትር ፍራንክ ጋርሺያ በበኩላቸው አፍሪካ አሜሪካ ቀዳሚ ትኩረት የምትሰጣት አህጉር እንደሆነች ገልጸዋል። የጋራ ፍላጎቶችንና ግቦችን ከህብረቱ ኮሚሽንና ከአባል ሀገራት ጋር በመሆን ለማሳካት ያላቸውን ጽኑ ቁርጠኝነት አረጋግጠዋል። በንግድ እና ኢንቨስትመንት፣ በመሰረተ ልማት ዝርጋታ፣ በዲፕሎማሲ፣ እንዲሁም በሰላምና ጸጥታ ያለውን ትብብር ማጠናከር እንደሚገባም አመልክተዋል። በውይይቱ ላይ በሱዳን ጉዳይ አስቸኳይ የተኩስ አቁም እንዲደረግ፣ የሰብአዊ እርዳታ ያለ ገደብ እንዲገባ እና በሲቪሎች የሚመራ ሁሉን አቀፍ የፖለቲካ ሂደት እንዲጀመር አጽንዖት ተሰጥቷል። በአፍሪካ ባለቤትነት የሚመሩ የሰላም ጥረቶች እና አሜሪካ የምትደግፋቸው የሰላም ሂደቶች በተቀናጀ መልኩ ለመተግበር ከስምምነት ላይ ተደርሷል። በንግድ፣ በኢንቨስትመንት፣ በመሰረተ ልማት እና በሰላም መስኮች የሁለቱን ወገኖች ትብብር ይበልጥ ለማጠናከር የሚያስችሉ የትብብር መስኮች ተገምግመዋል። ሁለቱ ወገኖች በአፍሪካ ህብረትና በአሜሪካ ስትራቴጂክ ኢንቨስትመንት ማዕቀፍ ውስጥ የተደረጉ ስምምነቶችን ወደ ተጨባጭ ውጤት ለመቀየር ከስምምነት ላይ ደርሰዋል። በሊቢያ ጉዳይ ዘላቂ የፖለቲካ መፍትሄ ማግኘት እንደሚያስፈልግም ተነስቷል። የኮሚሽኑ ሊቀ መንበር እና ረዳት ሚኒስትሩ የሁለቱን ወገኖች ስትራቴጂካዊ አጋርነት ይበልጥ ለማጠናከርና የትብብር አድማሱን ለማስፋት የጋራ ቁርጠኝነታቸውን መግለጻቸውን ኢዜአ ከአፍሪካ ህብረት ያገኘው መረጃ ያመለክታል።

አዲስ አበባ፤ ሐምሌ 29/2018 (ኢዜአ)፦ 76ኛው የዓለም ጤና ድርጅት የአፍሪካ ቀጣናዊ ኮሚቴ ስብሰባ (RC76) ከነሐሴ 18 እስከ 22 ቀን 2018 ዓ.ም በአዲስ አበባ ይካሄዳል። ስብሰባው ከዓለም ጤና ድርጅት የአፍሪካ ቀጣናዊ ጽሕፈት ቤት ጋር በመተባበር የሚዘጋጅ ነው። በዓለም ጤና ድርጅት የአፍሪካ ቀጣና መረጃ መሠረት፣ ስብስባው የቀጣናውን የጤና አጀንዳዎች ላይ መምከርና አህጉራዊ ትብብርን ማጠናከርን ያለመ ነው። የ47ቱ የአፍሪካ ቀጣና አባል አገራት የጤና ሚኒስትሮች፣ ከፍተኛ ባለሥልጣናት፣ የዓለም አቀፍ ጤና መሪዎች፣ የልማት አጋሮች፣ ለጋሾችና የዓለም ጤና ድርጅት ተወካዮችን ጨምሮ ከ600 በላይ ተወካዮች በስብስባው ላይ ይሳተፋሉ። የስብሰባው ተሳታፊዎች በቀጣናዊ የጤና አቅዶች ላይ የተመዘገቡ ውጤቶችን የሚገመግሙ ሲሆን በአዳዲስ ስትራቴጂዎችና የውሳኔ ሀሳቦች ላይ ይመክራሉ። እንዲሁም የጤና ሥርዓቶችን ለማጠናከር፣ ሁለንተናዊ የጤና ሽፋን ተደራሽነትን ለማስፋፋት፣ የጤና ደህንነትን ለማሻሻልና የአደጋ ጊዜ ዝግጁነትን ለማሳደግ የሚረዱ የጋራ አቅጣጫዎችን ያስቀምጣሉ ተብሎ ይጠበቃል። በኢትዮጵያ፣ በአፍሪካ ህብረትና በተባበሩት መንግስታት የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን (UNECA) የዓለም ጤና ድርጅት ተወካይ ፕሮፌሰር ፍራንሲስ ካሶሎ፤ ስብሰባው አባል አገራት የቀጣናውን የጤና አጀንዳ እንዲቀርጹ፣ አጋርነታቸውን እንዲያጠናክሩ እና በመላው አፍሪካ ጤናማ፣ አስተማማኝና ጠንካራ ማህበረሰቦችን የመገንባት ሂደት ለማፋጠን ትልቅ እድል የሚሰጥ ነው ብለዋል። ተወካዩ አክለውም የኢትዮጵያ ስብሰባውን ማስተናገድ፤ ለቀጣናዊ ወንድማማችነትና ለጋራ ትብብር ያላትን ቁርጠኝነት የሚያሳይ መሆኑን ገልጸዋል። ይህ አህጉራዊ ጉባኤ የኢትዮጵያን የጤና ሥርዓት ስኬቶች፣ በተለይም መሰረታዊ የጤና አገልግሎቶችን በማስፋፋትና በቅርቡ በክልል የተከሰተውን በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ተከስቶ የነበረውን የማርበርግ ቫይረስ በመቆጣጠር ረገድ የተመዘገቡ ውጤቶችን ለማሳየት ዕድል እንደሚፈጥር መረጃው አመልክቷል። ስብስባው የአፍሪካ ህብረትና የተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን (UNECA) መቀመጫ የሆነችው አዲስ አበባ፣ የዲፕሎማሲ ማዕከልነቷን በመጠቀም ለጋራ የጤና ፈተናዎች የተቀናጀ አህጉራዊ ምላሽ ለመስጠት ስትራቴጂካዊ መድረክ እንድትሆን ያደርጋታል። በስብስባው ላይ የቴክኒክ ውይይቶች፣ አውደ ርዕዮች ፣ የሁለትዮሽ ስብሰባዎችና የሕዝብ ግንኙነት ስራዎች የሚካሄዱ ሲሆን፣ እነዚህም በአፍሪካ ተቋማት መካከል የጤናው ዘርፍ የፈጠራ ስራዎችንና የእውቀት ልውውጥን የሚያጎሉ እንደሚሆኑ ተገልጿል። የዓለም ጤና ድርጅት የአፍሪካ ቀጣናዊ ኮሚቴ የቀጣናዊ ጽሕፈት ቤቱ የበላይ አካል ሲሆን፤ በየዓመቱ በመሰብሰብ የቀጣናውን የጤና ፖሊሲ ይወስናል፣ የድርጅቱን ሥራዎች ይገመግማል፣ እንዲሁም በመላው አህጉሪቱ ለሚከናወኑ የጤና ተግባራት ቅድሚያ የሚሰጣቸውን አጀንዳዎች ያስቀምጣል።