አርእስተ ዜና
የሚሰበሰበውን ገቢ ከፍ ለማድረግ ዘመናዊ የግብር አሰባሰብ ሥርዓትን ማጠናከር ይገባል-ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን
Mar 19, 2023 55
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ የሚሰበሰበውን ገቢ ከፍ ለማድረግ ዘመናዊ የግብር አሰባሰብ ሥርዓቱን ማጠናከር እንደሚገባ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን አሳሰቡ። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር "ግብር ለሀገር ክብር" በሚል መሪ ሃሳብ የታክስ ህግ ተገዥነት የንቅናቄ ማስጀመሪያና የእውቅና አሰጣጥ መርሃ-ግብር በሳይንስ ሙዚየም ዛሬ አካሂዷል። በመርሃ ግብሩ በ2014 የግብር ዘመን የሚጠበቅባቸውን የግብር ግዴታ በታማኝነትና በወቅቱ ለተወጡ 300 ግብር ከፋዮች ዕውቅና እና ሽልማት ተሰጥቷል። ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት አዲስ አበባ አስፈላጊው መሰረተ ልማት ተሟልቶላት ለዜጎች ምቹ እንድትሆን ገቢን በአግባቡ መሰብሰብ ወሳኝ ነው።   ገቢን በአግባቡ ለመሰብሰብ ደግሞ ከብልሹ አሰራር የጸዳ ዘመናዊ የግብር አሰራር ሥርዓት መዘርጋትና የተጀመሩትን ዘመናዊ አሰራሮች ይበልጥ ማጠናከር እንደሚገባ ነው ያሳሰቡት። ግብር መክፈል ግዴታ መሆኑን ተረድተው ግብርን የሚከፍሉ ታማኝ ግብር ከፋዮች መኖራቸውን ተናግረው በጎ ተግባራቸውን አጠናክረው እንዲቀጥሉ ጠይቀዋል።   በሌላ በኩል ከግብር ሥርዓቱ ውጪ የሆኑ አካላት ወደ ግብር ሥርዓቱ መካተት እንዳለባቸው ተናግረው ግብር በመክፈል የዜግነት ሃላፊነታቸውን በአግባቡ ሊወጡ እንደሚገባ አስገንዝበዋል። የታክስ አሰባሰብ ሂደቱ ሁሉንም ያቀፈና ውጤታማ እንዲሆን የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን ሊጠናከሩ እንደሚገባ አስታውቀዋል። በመድረኩ የግብር ግዴታቸውን በአግባቡ ለተወጡ 300 ግብር ከፋዮች እውቅና ተሰጥቷል።
አካታችነትና ቅቡልነት ያለው ሀገረ-መንግሥት ለመገንባት ወጣቱን በማሳተፍ እየተሰራ ነው-የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ
Mar 19, 2023 88
ባህር ዳር መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ አካታችነትና ቅቡልነት ያለው ሀገረ-መንግሥት በመገንባት የኢትዮጵያን ብልፅግና ዳር ለማድረስ ወጣቱን ያሳተፉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆኑን የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ።   በባህር ዳር ከተማ ለብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት "በወጣቶች አቅም የኢትዮጵያ ሁለንተናዊ ብልፅግና ይረጋገጣል" በሚል መሪ-ሃሳብ ለአንድ ሳምንት ሲሰጥ የቆየው ስልጠና ዛሬ ተጠናቋል። የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ በስልጠናው ማጠናቀቂያ ላይ እንዳሉት ብልፅግና ሀገሪቱ ከነበረችበት ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊና የውጭ ግንኙነት ውድቀት በማውጣት በትክክለኛው መስመር እንድትጓዝ አድርጓል። በኢኮኖሚው መስክ ፍትሃዊ ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥና ማህበራዊም ሆነ ህዝባዊ ትስስርን በማጎልበት የሀገር ብልፅግናን እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልፀዋል። ''አሁን የገጠመን ፈተና የእኔ ብቻ ትክክል፣ ሃቅና እውነት ነው ብሎ የሌላውን የማይቀበል ፅንፈኝነት ነው'' ያሉት አቶ አደም የወንድማማችነት መርህን ማስፈን የመሪ ድርጅቱ መርህ መሆኑን ወጣቶች ተገንዝበው መታገል እንደለባቸው አስገንዝበዋል።   ''በሀገራችን በመደመር እሳቤ የተጀመረውን የትውልድ ግንባታ አጠናክሮ ለማስቀጠል ወጣቶች ከፍተኛ ኃላፊነት አለባቸው'' ያሉት ደግሞ የብልፅግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ አባል አቶ መለስ ዓለሙ ናቸው። "በአባቶቻችን ትግል አንድነቷ ፀንቶ የኖረችውን ሀገራችንን እስከነ ሙሉ ክብሯ ለመጪው ትውልድ ለማስተላለፍ የሚጠበቅባችሁን ኃላፊነት ለመወጣት ስልጠናው አቅም እንደሆናችሁ እተማመናለሁ" ብለዋል። ስልጠናው የተዘጋጀው ለቀጣይ ተልኳቸው እንቅስቃሴ አቅጣጫ የሚያመላክቱና የስራ መመሪያ የሚሆኑ ጉዳዮች ተመርጠው እንደሆነም ገልፀዋል። እንዲሁም የወጣቶችን የእርስ በርስ ትስስር በማጎልበትና የብልፅግና መርሆዎችን በማስረፅ ውጤታማ ተግባራትን ለማከናወን በሚቻልበት ደረጃ በመሆኑ ፋይዳው የላቀ ነው ብለዋል። ለዚህም የወሰዱት ስልጠና ከዕውቀትና ክህሎት ባሻገር እርስ በርስ በመተዋወቅ፣ በመደጋገፍና በመረዳዳት የጋራ ዓላማ ግባቸውን ለማሳካት ወሳኝ መሆኑን አመልክተዋል።   የአማራ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድርና የብልፅግና ስራ አስፈጻሚ አባል ዶክተር ጌታቸው ጀንበር እንዳሉት በሀገራችን በልማትና በፖለቲካዊ ዘርፎች የመጡ ለውጦችን ዳር ለማድረስ የወጣቱ ተሳትፎ ወሳኝ ነው። ''አሁን ያለው የብልፅግና አመራር ቦታውን እየለቀቀ ሲሄድ የምትተኩት እናንተ ናችሁ'' ያሉት ዶክተር ጌታቸው ለዚህም በብልፅግና መርሆዎችና እሳቤዎች የወሰዳችሁት ስልጠና ለህይወታችሁ ስኬት ጠቃሚ ነው ብለዋል። በተግባር እንቅስቃሴዎች መልካም ጉዳዮችን በማስፋትና ጉድለቶችን በማረም ከአዳዲስ እሳቤዎችና ነባራዊ ሁኔታዎች ጋር በማቀናጀት ሀገራዊ ዕድገትና ብልፅግናን ለማረጋገጥ የወጣቶች ሚና የላቀ መሆኑንም ገልፀዋል።     የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ፕሬዚዳንት ወጣት አክሊሉ ታደሰ እንዳለው ስልጠናው በብልፅግና እሳቤዎችና ግቦች፣ በሀገራዊና ዓለም አቀፋዊ ነባራዊ ሁኔታዎችና ዘመናዊ ኮሙኒኬሽን ላይ ያተኮረ ነው። የሊጉ አመራሮችን ዕውቀትና ክህሎት በማጎልበት ለቀጣይ ተልዕኮ ከማዘጋጀት ባሻገር ለውጤታማ የስራ አፈፃፀም ስንቅ የሚሆን አቅም በመፍጠር አዳዲስ ስራዎችን ለመስራት መነሳሳት አለብን ብለዋል።
በመኸር ወቅት ከ151ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በተለያዩ ሰብሎች ለማልማት ታቅዶ የእርሻ ስራ ተጀምሯል-የጋምቤላ ክልል እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ
Mar 19, 2023 72
ጋምቤላ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ) በጋምቤላ ክልል በተያዘው መኸር ወቅት ከ151ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በተለያዩ ሰብሎች ለማልማት ታቅዶ የእርሻ ስራ መጀመሩን የክልሉ እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ አስታወቀ። በክልሉ በመኽር ወቅት በሰብል ለማልማት ከታቀደው መሬት ከ4 ነጥብ 8 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ይገኛል ተብሎ እንደሚጠበቅ ቢሮው አመላክቷል። የቢሮው ኃላፊ አቶ አጃክ ኡቻላ ለኢዜአ እንደገለጹት አሁን ላይ በምግብ ፍጆታ ምርቶች ላይ እያሻቀበ የመጣውን የዋጋ ንረትና የኑሮ ጫና ለማርገብ በተያዘው የመኸር እርሻ ምርታማነትን ለማሳዳግ ከመቼውም ጊዜ በላይ በትኩረት እየተሰራ ነው። አሁን ላይ የተከሰተውን የኑሮ ጫና ለማርገብ የሁሉንም ተሳተፎ በማጎልባት የግብርና ልማትን ማጠናከር ወሳኝ ጉዳይ መሆኑን ተናግረዋል።   በክልሉ በ2015/16 ምርት ዘመን መኽር ወቅት 151 ሺህ 971 ሄክታር መሬት በተለያዩ ሰብሎች በማልማት ከ4 ነጥብ 8 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ለመሰብሰብ ታቅዶ የተሰራ መሆኑን አቶ አጃክ አመላክተዋል። በምርት ወቅቱ ለማለማት የታቀደው መሬት ከባለፈው ተመሳሳይ ምርት ወቅት ከለማው ጋር ሲነፃፀር በ20 ሺህ ሄክታር ብልጫ ያለው መሆኑን ተናግረዋል። ለመሰብሰብ የታቀደው የምርት መጠንም ከ670ሺህ ኩንታል በላይ ብላጫ እንደሚኖረው አመላክተዋል። ቢሮው ለአርሶና ከፊል አርብቶ አደሩ ከ4ሺህ ኩንታል በላይ የበቆሎ፣ የማሽላ፣ የሰሊጥ፣ የሩዝና ሌሎች የምርጥ ዘር ግብዓቶች በማቅረብ ላይ መሆኑን ገልጸዋል። ለመኽር ወቅት እርሻው እየተደረገ ካለው ዝግጅት ጎን ለጎን በልግ አብቃይ በሆነው የማጃንግ ዞንም የምርጥ ዘር ስርጭት መካሄዱን ተናግረዋል። በተሻሻሉ የግብርና መሳሪያዎችና የአሰራር ዘዴ አርሶ አደሩን በመደገፍ የእርሻ ልማቱን ለማስፋፋት ከመስኖና ቆላማ አካባቢዎች ሚኒስቴር በድጋፍ የተገኙ 36 የእርሻ ትራክተሮች ወደ ወረዳዎች እንዲሰራጩ መደረጉን አቶ አጃክ አስታውቀዋል።   እቅዱን ስኬታማ ለማድረግ በሁሉም ዞኖችና ወረዳዎች የባለሙያዎችና የከፍተኛ አመራሮች ስምሪት ተደረጎ በእቅዱ ላይ ውይይት በማድረግ የተጠናከረ የንቅናቄና የማሳ ዝግጅት ስራዎች እየተከናወኑ መሆናቸውን አቶ አጃክ ተናግረዋል።   በዘርፉ እየተካሄደ ባለው ንቅናቄ ላይ እየተሳተፉ ከሚገኙት አመራሮች መካከል የአኝዋሃ ዞን አስተዳደሪ አቶ ኡቦንግ ኡጁሉ በሰጡት አስተያየት የዘንደሮውን የመኸር እርሻ ዝግጅት ባለሙያዎችና በየደረጃው የሚገኙ የአመራር አካላትን በማሰማራት በወቅቱ መጀመሩን ገልጸዋል። "አሁን ላይ የክልል አመራሩና ባለሙያዎች በተጨማሪ ወደ ዞኑ በመምጣት የተጠናከረ የንቅናቄና የማሳ ዝግጅት ስራ እየተከናወነ ነው" ብለዋል።   በአኝዋ ዞን አበቦ ወረዳ በዋንኮክ ቀበሌ የማሳ ዝግጅት እያደረጉ ከሚገኙ አርሶ አደሮች መካከል አሪያት ኡጁሉ በሰጡት አስተያየት ቀድሞ ለሚዘራ የቆሎ ሰብል የማሳ ዝግጅት እያደረጉ መሆናቸውን ተናግረዋል። "አሁን ላይ የተፈጠረውን የኑሮ ችግር ማሸነፍ የሚቻለው የግብርና ስራን ጠንክሮ በመስራት ነው፤ ስለዚህም ከኑሮ ጫናው ለመውጣት እየሰራሁ ነው" ብለዋል።   አሁን ላይ ለመኸር እርሻ የማሳ ዝግጅት የምንጣሮ ስራ በማከናወን ላይ መሆኑን የገለጸው ደግሞ የቀበሌው ነዋሪ ወጣት አርሶ አደር ተስፋዬ ኡላሞ ነው። በወቅቱ ወደ ግብርና ልማቱ በመግባት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባበሰ የመጣውን የኑሮ ውድነት ለማሸነፍ እየሰራ መሆኑን ተናግሯል። በጋምቤላ ክልል ባለፈው የመኸር ወቅት እርሻ ከ131ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በተለያዩ የሰብል ዓይነቶች መልማቱን የክልሉ እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ ገልጿል።
በሮም ማራቶን ለሻምበል አበበ ቢቂላ የመታሰቢያ መርሐ-ግብር ተካሄደ
Mar 19, 2023 49
አዲስ አበባ መጋቢት 10 2015(ኢዜአ):- በሮም ማራቶን ለሻምበል አትሌት አበበ ቢቂላ የመታሰቢያ ዝግጅት ተከናውኗል። የ2023 ሮም ማራቶን ዛሬ በጣሊያን ሮም ከተማ ተካሄዷል። የተዘጋጀው መርሐ-ግብር እ.አ.አ በ1960 በሮም በተካሄደው 18ኛው የኦሊምፒክ ጨዋታዎች ሻምበል አትሌት አበበ ቢቂላ በማራቶን በባዶ እግሩ በመሮጥ ለኢትዮጵያ ያስገኘውን የወርቅ ሜዳሊያ ለመዘከር በማሰብ መሆኑም ተጠቅሷል።   በዚህም አትሌቱን ለማሰብ የድንቅ ኢትዮጵያ ማኔጂንግ ዳይሬክተር አቶ ኤርሚያስ አየለ የሻምበል አትሌት አበበ ቢቂላ ከዛሬ 63 ዓመት በፊት በሮም በተካሄደው የኦሊምፒክ ውድድር ማራቶን ላይ በባዶ እግሩ የሮጠውን በማሰብ የሮም ማራቶንን በባዶ እግር በመሮጥ የብዙዎችን ትኩረት ስበዋል።   በመርሃ-ግብሩ ላይ በጣሊያን የኢትዮጵያ ባለሙሉ ስልጣን አምባሳደር ደሚቱ ሐምቢሳና በሮም የኢትዮጵያ ኤምባሲ ሰራተኞች፣ በሮም የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን፣ ትውልደ ኢትዮጵያውያንና የኢትዮጵያ ወዳጆች የአትሌቱ ፎቶ ያረፈባቸውን ቲሸርቶች ለብሰው በመሮጥ አትሌቱን አስበውታል።   አምባሳደር ደምቱ በዝግጅቱ ለተሳተፉ ምስጋና ማቅረባቸውን በሮም የኢትዮጵያ ኤምባሲ መረጃ ያሳያል። በ2023 የሮም ማራቶን በወንዶች ሞሮኳዊው አትሌት ታውፊክ አላም በሴቶች ኬንያዊቷ አትሌት ቤቲ ቼፕክዎኒ አሸንፈዋል።
ጥናትና ምርምር ላይ የተመሰረተ ጥራት ያለው የሕክምና አገልግሎት ለማስፋት በትኩረት እየተሰራ ነው - ዶክተር ሊያ ታደሰ
Mar 19, 2023 52
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ በማኅበረሰብ አቀፍ የጤና አጠባበቅ ዙሪያ የሚከናወኑ የምርምር ሥራዎችን ተግባራዊ በማድረግ ጥራት ያለው የሕክምና አገልግሎት ለማስፋት እየተሰራ መሆኑን የጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰ ተናገሩ። ሚኒስትሯ ይህንን ያሉት የኢትዮጵያ ጤና አጠባበቅ ማኅበር 34ኛ ዓመታዊ ጉባኤ ላይ ተገኝተው ባደረጉት የመክፈቻ ንግግር ነው።   ማኅበሩ በአገሪቱ እየተከናወነ ላለው የጤና አገልግሎት ጥራት መሻሻል የጎላ አስተዋፅኦ እያበረከተ መሆኑን አንስተዋል። በተለይም በጤና ፖሊሲና ስትራቴጂ መሻሻል፣ የጤና ልማትና ተደራሽነት የተመለከቱ ግብዓት የሆኑ የምርምር ሥራዎች ላይ በሃላፊነት እየሰራ ነው ብለዋል። መንግሥት ሁለተኛውን የጤና ዘርፍ ትራንስፎርሜሽን አቅድ ለማሳካት የትኩረት አቅጣጫውን ጥራት ያለው የህክምና አገልግሎት ላይ በትኩረት አድርጎ እየሰራ ነው። በዚህም ከአገር አልፎ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅናን በማግኘት የጤና አገልግሎቱን ለማሻሻል ከተለያዩ ተቋማት ጋር በጋራ እየሰራ ያለው ሥራ የሚበረታታ መሆኑን ገልጸዋል።   በመሆኑም ማኅበሩ በሽታን በመከላከል ላይ እያበረከተ ያለውን አስተዋጽኦ በህክምና አገልግሎት ተደራሽነት ላይ በትኩረት እንዲሰራ አጽንኦት ሰጥተዋል። በተለይም ማኅበሩ በስፋት የሚያከናወነውን ማኅበረሰብ አቀፍ የጤና አጠባበቅ የምርምር ሥራዎች ተግባራዊ በማድረግ ጥራት ያለው የህክምና አገልግሎትን ተደራሽ ማድረግ ይጠበቅበታል ብለዋል። ጤና ሚኒስቴር ከዚህ አንጻር የሚሰራቸውን ሥራዎች አጠናክሮ እንደሚቀጥል አረጋግጠዋል። ከዛሬ ጀምሮ ለሶስት ቀናት የሚካሄደው የኢትዮጵያ ጤና አጠባበቅ ማኅበር 34ኛ አመታዊ ጉባኤ የምርምር ውጤቶች ላይ ውይይት ማካሄድን ጨምሮ የእውቅናና የልምድ ልውውጥ መርሃ ግብሮችን አካቷል።
የሚታይ
የሚሰበሰበውን ገቢ ከፍ ለማድረግ ዘመናዊ የግብር አሰባሰብ ሥርዓትን ማጠናከር ይገባል-ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን
Mar 19, 2023 55
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ የሚሰበሰበውን ገቢ ከፍ ለማድረግ ዘመናዊ የግብር አሰባሰብ ሥርዓቱን ማጠናከር እንደሚገባ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን አሳሰቡ። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር "ግብር ለሀገር ክብር" በሚል መሪ ሃሳብ የታክስ ህግ ተገዥነት የንቅናቄ ማስጀመሪያና የእውቅና አሰጣጥ መርሃ-ግብር በሳይንስ ሙዚየም ዛሬ አካሂዷል። በመርሃ ግብሩ በ2014 የግብር ዘመን የሚጠበቅባቸውን የግብር ግዴታ በታማኝነትና በወቅቱ ለተወጡ 300 ግብር ከፋዮች ዕውቅና እና ሽልማት ተሰጥቷል። ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት አዲስ አበባ አስፈላጊው መሰረተ ልማት ተሟልቶላት ለዜጎች ምቹ እንድትሆን ገቢን በአግባቡ መሰብሰብ ወሳኝ ነው።   ገቢን በአግባቡ ለመሰብሰብ ደግሞ ከብልሹ አሰራር የጸዳ ዘመናዊ የግብር አሰራር ሥርዓት መዘርጋትና የተጀመሩትን ዘመናዊ አሰራሮች ይበልጥ ማጠናከር እንደሚገባ ነው ያሳሰቡት። ግብር መክፈል ግዴታ መሆኑን ተረድተው ግብርን የሚከፍሉ ታማኝ ግብር ከፋዮች መኖራቸውን ተናግረው በጎ ተግባራቸውን አጠናክረው እንዲቀጥሉ ጠይቀዋል።   በሌላ በኩል ከግብር ሥርዓቱ ውጪ የሆኑ አካላት ወደ ግብር ሥርዓቱ መካተት እንዳለባቸው ተናግረው ግብር በመክፈል የዜግነት ሃላፊነታቸውን በአግባቡ ሊወጡ እንደሚገባ አስገንዝበዋል። የታክስ አሰባሰብ ሂደቱ ሁሉንም ያቀፈና ውጤታማ እንዲሆን የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን ሊጠናከሩ እንደሚገባ አስታውቀዋል። በመድረኩ የግብር ግዴታቸውን በአግባቡ ለተወጡ 300 ግብር ከፋዮች እውቅና ተሰጥቷል።
አካታችነትና ቅቡልነት ያለው ሀገረ-መንግሥት ለመገንባት ወጣቱን በማሳተፍ እየተሰራ ነው-የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ
Mar 19, 2023 88
ባህር ዳር መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ አካታችነትና ቅቡልነት ያለው ሀገረ-መንግሥት በመገንባት የኢትዮጵያን ብልፅግና ዳር ለማድረስ ወጣቱን ያሳተፉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆኑን የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ።   በባህር ዳር ከተማ ለብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት "በወጣቶች አቅም የኢትዮጵያ ሁለንተናዊ ብልፅግና ይረጋገጣል" በሚል መሪ-ሃሳብ ለአንድ ሳምንት ሲሰጥ የቆየው ስልጠና ዛሬ ተጠናቋል። የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ በስልጠናው ማጠናቀቂያ ላይ እንዳሉት ብልፅግና ሀገሪቱ ከነበረችበት ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊና የውጭ ግንኙነት ውድቀት በማውጣት በትክክለኛው መስመር እንድትጓዝ አድርጓል። በኢኮኖሚው መስክ ፍትሃዊ ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥና ማህበራዊም ሆነ ህዝባዊ ትስስርን በማጎልበት የሀገር ብልፅግናን እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልፀዋል። ''አሁን የገጠመን ፈተና የእኔ ብቻ ትክክል፣ ሃቅና እውነት ነው ብሎ የሌላውን የማይቀበል ፅንፈኝነት ነው'' ያሉት አቶ አደም የወንድማማችነት መርህን ማስፈን የመሪ ድርጅቱ መርህ መሆኑን ወጣቶች ተገንዝበው መታገል እንደለባቸው አስገንዝበዋል።   ''በሀገራችን በመደመር እሳቤ የተጀመረውን የትውልድ ግንባታ አጠናክሮ ለማስቀጠል ወጣቶች ከፍተኛ ኃላፊነት አለባቸው'' ያሉት ደግሞ የብልፅግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ አባል አቶ መለስ ዓለሙ ናቸው። "በአባቶቻችን ትግል አንድነቷ ፀንቶ የኖረችውን ሀገራችንን እስከነ ሙሉ ክብሯ ለመጪው ትውልድ ለማስተላለፍ የሚጠበቅባችሁን ኃላፊነት ለመወጣት ስልጠናው አቅም እንደሆናችሁ እተማመናለሁ" ብለዋል። ስልጠናው የተዘጋጀው ለቀጣይ ተልኳቸው እንቅስቃሴ አቅጣጫ የሚያመላክቱና የስራ መመሪያ የሚሆኑ ጉዳዮች ተመርጠው እንደሆነም ገልፀዋል። እንዲሁም የወጣቶችን የእርስ በርስ ትስስር በማጎልበትና የብልፅግና መርሆዎችን በማስረፅ ውጤታማ ተግባራትን ለማከናወን በሚቻልበት ደረጃ በመሆኑ ፋይዳው የላቀ ነው ብለዋል። ለዚህም የወሰዱት ስልጠና ከዕውቀትና ክህሎት ባሻገር እርስ በርስ በመተዋወቅ፣ በመደጋገፍና በመረዳዳት የጋራ ዓላማ ግባቸውን ለማሳካት ወሳኝ መሆኑን አመልክተዋል።   የአማራ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድርና የብልፅግና ስራ አስፈጻሚ አባል ዶክተር ጌታቸው ጀንበር እንዳሉት በሀገራችን በልማትና በፖለቲካዊ ዘርፎች የመጡ ለውጦችን ዳር ለማድረስ የወጣቱ ተሳትፎ ወሳኝ ነው። ''አሁን ያለው የብልፅግና አመራር ቦታውን እየለቀቀ ሲሄድ የምትተኩት እናንተ ናችሁ'' ያሉት ዶክተር ጌታቸው ለዚህም በብልፅግና መርሆዎችና እሳቤዎች የወሰዳችሁት ስልጠና ለህይወታችሁ ስኬት ጠቃሚ ነው ብለዋል። በተግባር እንቅስቃሴዎች መልካም ጉዳዮችን በማስፋትና ጉድለቶችን በማረም ከአዳዲስ እሳቤዎችና ነባራዊ ሁኔታዎች ጋር በማቀናጀት ሀገራዊ ዕድገትና ብልፅግናን ለማረጋገጥ የወጣቶች ሚና የላቀ መሆኑንም ገልፀዋል።     የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ፕሬዚዳንት ወጣት አክሊሉ ታደሰ እንዳለው ስልጠናው በብልፅግና እሳቤዎችና ግቦች፣ በሀገራዊና ዓለም አቀፋዊ ነባራዊ ሁኔታዎችና ዘመናዊ ኮሙኒኬሽን ላይ ያተኮረ ነው። የሊጉ አመራሮችን ዕውቀትና ክህሎት በማጎልበት ለቀጣይ ተልዕኮ ከማዘጋጀት ባሻገር ለውጤታማ የስራ አፈፃፀም ስንቅ የሚሆን አቅም በመፍጠር አዳዲስ ስራዎችን ለመስራት መነሳሳት አለብን ብለዋል።
ጥናትና ምርምር ላይ የተመሰረተ ጥራት ያለው የሕክምና አገልግሎት ለማስፋት በትኩረት እየተሰራ ነው - ዶክተር ሊያ ታደሰ
Mar 19, 2023 52
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ በማኅበረሰብ አቀፍ የጤና አጠባበቅ ዙሪያ የሚከናወኑ የምርምር ሥራዎችን ተግባራዊ በማድረግ ጥራት ያለው የሕክምና አገልግሎት ለማስፋት እየተሰራ መሆኑን የጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰ ተናገሩ። ሚኒስትሯ ይህንን ያሉት የኢትዮጵያ ጤና አጠባበቅ ማኅበር 34ኛ ዓመታዊ ጉባኤ ላይ ተገኝተው ባደረጉት የመክፈቻ ንግግር ነው።   ማኅበሩ በአገሪቱ እየተከናወነ ላለው የጤና አገልግሎት ጥራት መሻሻል የጎላ አስተዋፅኦ እያበረከተ መሆኑን አንስተዋል። በተለይም በጤና ፖሊሲና ስትራቴጂ መሻሻል፣ የጤና ልማትና ተደራሽነት የተመለከቱ ግብዓት የሆኑ የምርምር ሥራዎች ላይ በሃላፊነት እየሰራ ነው ብለዋል። መንግሥት ሁለተኛውን የጤና ዘርፍ ትራንስፎርሜሽን አቅድ ለማሳካት የትኩረት አቅጣጫውን ጥራት ያለው የህክምና አገልግሎት ላይ በትኩረት አድርጎ እየሰራ ነው። በዚህም ከአገር አልፎ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅናን በማግኘት የጤና አገልግሎቱን ለማሻሻል ከተለያዩ ተቋማት ጋር በጋራ እየሰራ ያለው ሥራ የሚበረታታ መሆኑን ገልጸዋል።   በመሆኑም ማኅበሩ በሽታን በመከላከል ላይ እያበረከተ ያለውን አስተዋጽኦ በህክምና አገልግሎት ተደራሽነት ላይ በትኩረት እንዲሰራ አጽንኦት ሰጥተዋል። በተለይም ማኅበሩ በስፋት የሚያከናወነውን ማኅበረሰብ አቀፍ የጤና አጠባበቅ የምርምር ሥራዎች ተግባራዊ በማድረግ ጥራት ያለው የህክምና አገልግሎትን ተደራሽ ማድረግ ይጠበቅበታል ብለዋል። ጤና ሚኒስቴር ከዚህ አንጻር የሚሰራቸውን ሥራዎች አጠናክሮ እንደሚቀጥል አረጋግጠዋል። ከዛሬ ጀምሮ ለሶስት ቀናት የሚካሄደው የኢትዮጵያ ጤና አጠባበቅ ማኅበር 34ኛ አመታዊ ጉባኤ የምርምር ውጤቶች ላይ ውይይት ማካሄድን ጨምሮ የእውቅናና የልምድ ልውውጥ መርሃ ግብሮችን አካቷል።
በአግባቡና በጊዜው ግብርን መክፈል የታማኝ እጆች አሻራ ምልክት ነው - ከንቲባ አዳነች አቤቤ
Mar 19, 2023 54
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ "በአግባቡና በጊዜው ግብርን መክፈል የታማኝ እጆች አሻራ ምልክት ነው" ሲሉ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አዳነች አቤቤ ተናገሩ። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር "ግብር ለሀገር ክብር" በሚል መሪ ሀሳብ የታክስ ህግ ተገዥነት የንቅናቄ ማስጀመሪያና የእውቅና አሰጣጥ መርሃ-ግብር በሳይንስ ሙዚየም እያካሄደ ነው። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አዳነች አቤቤ በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት መርሃ-ግብሩ የተዘጋጀው ታማኝ ግብር ከፋዮችን ለማበረታታትና አርዓያነታቸውን አጠናክረው እንዲቀጥሉ ለማስቻል ነው። በተጨማሪም መርሃ-ግብሩ የተዘጋጀው የታማኝ ግብር ከፋዮችን አርዓያ በመመልከት ሌሎችም ወደ ግብር ሥርዓቱ እንዲገቡና የሚጠበቅባቸውን የዜግነት ሃላፊነት እንዲወጡ ለማድረግ ታስቦ መሆኑን ጠቁመዋል። "በአግባቡና በጊዜው ግብርን መክፈል የታማኝ እጆች አሻራ ምልክትም ነው" ያሉት ከንቲባዋ ግብር የሚጠበቅበት የትኛውም አካል ግዴታውን ሊወጣ ይገባል ብለዋል። የከተማዋ መሰረተ ልማት ግንባታና የሕዝብ አገልግሎቶች የታመኝ ግብር ከፋዮች ውጤት መሆኑን ጠቁመው ይህም ግብር ከፋዩን ሊያስመሰግነው የሚገባ ተግባር መሆኑን አንስተዋል። አዲስ አበባ ከተማ ግብር የማመንጨት ከፍተኛ አቅም እንዳላት ጠቁመው አሁን ላይ የሚሰበሰበው ግብር ከዚህ አንጻር አነስተኛ መሆኑንና ይህም ሊያድግ እንደሚገባው አመላክተዋል። ከተማ አስተዳደሩ በተለይም ሕገ-ወጥ ግብይትን በመከላከልና ዘመናዊ አሰራሮችን መዘርጋት ላይ ትኩረት ሰጥቶ እንደሚሰራ ገልጸው የሚመለከታቸው አካላት ርብርብ እንዲያደርጉ ጠይቀዋል። በመርሃ ግብሩ ላይ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንንን ጨምሮ የፌዴራልና የአስተዳደሩ ከፍተኛ አመራሮች፣ ግብር ከፋዮችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።
ኢትዮጵያን ጨምሮ የአፍሪካ አገራት የኒዩክሌር ቴክኖሎጂዎችን በስፋትና በአግባቡ ጥቅም ላይ እንዲያውሉ ድጋፉ ተጠናክሮ ይቀጥላል - ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ
Mar 19, 2023 57
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 ኢትዮጵያን ጨምሮ የአፍሪካ አገራት የኒዩክሌር ቴክኖሎጂዎችን በስፋትና በአግባቡ ጥቅም ላይ እንዲያውሉ የሚያደርገውን ድጋፍ አጠናክሮ እንደሚቀጥል ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ገለጸ። የኤጀንሲው ምክትል ዋና ዳይሬክተርና የቴክኒካል ትብብር ኃላፊ ሁዋ ሊዩ ለኢዜአ እንዳሉት፤ የአፍሪካውያንን የቴክኖሎጂ ሽግግር ሂደት ለማሳካት በሰው ኃይልና በአቅም ግንባታ ድጋፍ ይደረጋል። የአፍሪካ አገራት ኒዩክሌርን ለሰላማዊ አገልግሎቶች ለማዋል ያላቸውን መሻት ለማሳካት ኤጀንሲው በቅርበት አብሮ እንደሚሰራም ነው ያነሱት። ምክትል ዋና ዳይሬክትሩ ሊዩ “የኢትዮጵያ መንግሥት የቁጥጥር ሥርዓቱን እንዲያጠናክር፣ በኒዩክሌር ሳይንስ፣ የኒዩክሌር ሃይል፣ ኒዩክሌርን ለህክምና ግብዓቶች የማዋል ሂደት ላይ ያለውን አቅም እንዲያሳድግ ድጋፍ ለማድረግ ፍላጎቱ አለን” ነው ያሉት። ድጋፉም ኢትዮጵያዊ ተመራማሪዎችን በኒዩክሌር ሳይንስና ቴክኖሎጂ እስከ ሦስተኛ ዲግሪ ማስተማርን እንደሚጨምር ተናግረዋል። በኤጀንሲው የአፍሪካ ዳይሬክተር ፕሮፌሰር ሻውካት አብዱልራዛቅ እንደገለጹት፤ በሀገራዊና አካባቢያዊ የምግብና የግብርና እንዲሁም የጤናና ስርዓተ ምግብ ፕሮጀክቶች ላይ ድጋፍ እያደረገ ነው። የኒዩክሌር ሳይንስና ቴክኖሎጂ በአፍሪካ ወደ ተግባር እየገባ ሲሆን 47 አገራትም ቴክኖሎጂውን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ጥቅም ላይ እያዋሉ ነው። ዳይሬክተሩ አያይዘውም የኒዩክሌር እውቀትን ማሳደግ፣ የውሃና የአካባቢ ደኅንነትን ማስተዳደር፣ የኒዩክሌር ሃይልና የጨረራ አጠቃቀምን በተመለከተም ለአፍሪካ ድጋፍ እንደሚያደርግ ነው የገለጹት። የኒዩክሌር ቴክኖሎጂ ከግብርና እስከ ህክምና ከውሃ ንፅህና እስከ ተባይ ቁጥጥር እንዲሁም ኤሌክትሪክ እስከማመንጨት የደረሰ ጥቅም አለው። ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ቀጣናዊ ትብብርን በማሳደግ በኒዩክሌር ቴክኖሎጂ ራስን የመቻል ግብን ለማሳካት አቅዶ እየተንቀሳቀሰ ነው ብለዋል። ፕሮፌሰር ሻውካት አፍሪካውያን የሰብል ምርታማነትን ለማሳደግ የውሃ እጥረትንና የአፈር መከላትን ለማሻሻል እንዲሁም የእንስሳት ዘርፍ ላይ የሚታዩ ችግሮችን ለመቅረፍ የኒዩክሌር ቴክኖሎጂን መጠቀማቸው የሚበረታታ መሆኑን ገልጸዋል።
ማስታወቂያ
ፖለቲካ
አካታችነትና ቅቡልነት ያለው ሀገረ-መንግሥት ለመገንባት ወጣቱን በማሳተፍ እየተሰራ ነው-የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ
Mar 19, 2023 88
ባህር ዳር መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ አካታችነትና ቅቡልነት ያለው ሀገረ-መንግሥት በመገንባት የኢትዮጵያን ብልፅግና ዳር ለማድረስ ወጣቱን ያሳተፉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆኑን የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ።   በባህር ዳር ከተማ ለብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት "በወጣቶች አቅም የኢትዮጵያ ሁለንተናዊ ብልፅግና ይረጋገጣል" በሚል መሪ-ሃሳብ ለአንድ ሳምንት ሲሰጥ የቆየው ስልጠና ዛሬ ተጠናቋል። የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ በስልጠናው ማጠናቀቂያ ላይ እንዳሉት ብልፅግና ሀገሪቱ ከነበረችበት ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊና የውጭ ግንኙነት ውድቀት በማውጣት በትክክለኛው መስመር እንድትጓዝ አድርጓል። በኢኮኖሚው መስክ ፍትሃዊ ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥና ማህበራዊም ሆነ ህዝባዊ ትስስርን በማጎልበት የሀገር ብልፅግናን እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልፀዋል። ''አሁን የገጠመን ፈተና የእኔ ብቻ ትክክል፣ ሃቅና እውነት ነው ብሎ የሌላውን የማይቀበል ፅንፈኝነት ነው'' ያሉት አቶ አደም የወንድማማችነት መርህን ማስፈን የመሪ ድርጅቱ መርህ መሆኑን ወጣቶች ተገንዝበው መታገል እንደለባቸው አስገንዝበዋል።   ''በሀገራችን በመደመር እሳቤ የተጀመረውን የትውልድ ግንባታ አጠናክሮ ለማስቀጠል ወጣቶች ከፍተኛ ኃላፊነት አለባቸው'' ያሉት ደግሞ የብልፅግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ አባል አቶ መለስ ዓለሙ ናቸው። "በአባቶቻችን ትግል አንድነቷ ፀንቶ የኖረችውን ሀገራችንን እስከነ ሙሉ ክብሯ ለመጪው ትውልድ ለማስተላለፍ የሚጠበቅባችሁን ኃላፊነት ለመወጣት ስልጠናው አቅም እንደሆናችሁ እተማመናለሁ" ብለዋል። ስልጠናው የተዘጋጀው ለቀጣይ ተልኳቸው እንቅስቃሴ አቅጣጫ የሚያመላክቱና የስራ መመሪያ የሚሆኑ ጉዳዮች ተመርጠው እንደሆነም ገልፀዋል። እንዲሁም የወጣቶችን የእርስ በርስ ትስስር በማጎልበትና የብልፅግና መርሆዎችን በማስረፅ ውጤታማ ተግባራትን ለማከናወን በሚቻልበት ደረጃ በመሆኑ ፋይዳው የላቀ ነው ብለዋል። ለዚህም የወሰዱት ስልጠና ከዕውቀትና ክህሎት ባሻገር እርስ በርስ በመተዋወቅ፣ በመደጋገፍና በመረዳዳት የጋራ ዓላማ ግባቸውን ለማሳካት ወሳኝ መሆኑን አመልክተዋል።   የአማራ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድርና የብልፅግና ስራ አስፈጻሚ አባል ዶክተር ጌታቸው ጀንበር እንዳሉት በሀገራችን በልማትና በፖለቲካዊ ዘርፎች የመጡ ለውጦችን ዳር ለማድረስ የወጣቱ ተሳትፎ ወሳኝ ነው። ''አሁን ያለው የብልፅግና አመራር ቦታውን እየለቀቀ ሲሄድ የምትተኩት እናንተ ናችሁ'' ያሉት ዶክተር ጌታቸው ለዚህም በብልፅግና መርሆዎችና እሳቤዎች የወሰዳችሁት ስልጠና ለህይወታችሁ ስኬት ጠቃሚ ነው ብለዋል። በተግባር እንቅስቃሴዎች መልካም ጉዳዮችን በማስፋትና ጉድለቶችን በማረም ከአዳዲስ እሳቤዎችና ነባራዊ ሁኔታዎች ጋር በማቀናጀት ሀገራዊ ዕድገትና ብልፅግናን ለማረጋገጥ የወጣቶች ሚና የላቀ መሆኑንም ገልፀዋል።     የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ፕሬዚዳንት ወጣት አክሊሉ ታደሰ እንዳለው ስልጠናው በብልፅግና እሳቤዎችና ግቦች፣ በሀገራዊና ዓለም አቀፋዊ ነባራዊ ሁኔታዎችና ዘመናዊ ኮሙኒኬሽን ላይ ያተኮረ ነው። የሊጉ አመራሮችን ዕውቀትና ክህሎት በማጎልበት ለቀጣይ ተልዕኮ ከማዘጋጀት ባሻገር ለውጤታማ የስራ አፈፃፀም ስንቅ የሚሆን አቅም በመፍጠር አዳዲስ ስራዎችን ለመስራት መነሳሳት አለብን ብለዋል።
የብልፅግና ፓርቲ በፍትሃዊ ተጠቃሚነትና በዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ላይ የተመሰረተ አንድነት ለማስፈን እየተጋ ነው--የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ
Mar 19, 2023 66
ባህር ዳር መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ) የብልፅግና ፓርቲ በሀገራችን በፍትሃዊ ተጠቃሚነትና በዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ላይ የተመሰረተ አንድነት ለማስፈን እየተጋ ያለ ፓርቲ ነው ሲሉ የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ። ለብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት "በወጣቶች አቅም የኢትዮጵያ ሁለንተናዊ ብልፅግና ይረጋገጣል" በሚል መሪ ሃሳብ በባህር ዳር ከተማ ለአንድ ሳምንት ሲሰጥ የቆየው ስልጠና ተጠናቋል። የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንቱ አቶ አደም ፋራህ በዚሁ ጊዜ እንዳሉት ፓርቲው በሀገሪቱ ፍትሃዊ የኢኮኖሚ ተጠቃሚነትና እኩል ተሳትፎን ማረጋገጥ ዋናው ተግባሩ ነው።   ይህም በየአካባቢው ህዝቡ ባለው ፀጋና አቅም ልክ ሰርቶ የሚበለፅግበት ሀገር ለመገንባት በር የከፈተ በመሆኑ በኢኮኖሚ፣ በማህበራዊና በፖለቲካው መስክ ስኬት መመዝገቡን ተናግረዋል። በምርት አይነት ብዝሃነትን ያካተተ የኢኮኖሚ ፓሊሲ በመከተል ዘላቂነት ያለው ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥ በሚደረገው ጥረት የብልፅግና ወጣቶች ሊግ አመራሮችና አባላት የበኩላቸውን እንዲውጡም አሳስበዋል።   የአማራ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር ጌታቸው ጀንበር በበኩላቸው የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት አሁን የሚስተዋለውን ፅንፈኝነትን በመታገልና ህብረ-ብሄራዊ አንድነትን በማጠናከር ሀገር ለማፅናት የተያዘውን ግብ ለማሳካት ሚናቸው የጎላ ነው ብለዋል። አክለውም አሁን ላይ የብሄር፣ የፖለቲካና የሃይማኖት ፅንፈኝነት ችግር የብልፅግና ፓርቲያችን ፈተና በመሆን የተግባር ስራዎቻችን ላይ ጥላ በማጥላት ላይ ይገኛል ሲሉም ገልጸዋል። በህብረ-ብሄራዊ አንድነት የተመሰረተው ብልፅግና በእሳቤና በተግባር እንከን የሌለው ቢሆንም፤ የውስጥና የውጭ ፅንፈኞች ችግር ሲፈጥሩበት የሚስተዋል በመሆኑ ወጣቱ ይህን ተገንዝቦ፤ ለለውጡ ቀጣይነት መስራት አለበት ብለዋል። በኢትዮጵያ ተራማጅ አስተሳሰብና ለውጥን ለማረጋገጥ የሚታገል ወጣት በየደረጃው ለማፍራት እየተሰራ መሆኑን የገለፀው ደግሞ የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ፕሬዚዳንት ወጣት አክሊሉ ታደሰ ነው። ፕሬዝዳንቱ እንዳለው የተጀመርውን ሀገራዊ ግንባታ ግብ ለማሳካት በየደረጃው የሚገኘውን የሊጉ አመራርና አባላት አቅም በማጎልበትና በስነ-ምግባር የማነፅ ስራ ተጀምሯል።   ለማዕከላዊ አባላቱ ሰሞኑን በብልፅግና መርሆዎች፣ እሳቤዎችና ግቦች ላይ ያተኮረ ስልጠና መስጠት መቻሉ ዋና ማሳያ ነው ብሏል። ይህም ሀገራዊና ዓለም አቀፋዊ ነባራዊ ሁኔታዊውን በመገንዘብ በሀገር ደረጃ እየገጠሙን ያሉትን ተግዳሮቶች ለማለፍ የሚያስችል አቅም ለመገንባት መሆኑን ተናግሯል። በተጨማሪም የሊጉ አመራሮችና አባላት ተራማጅ አስተሳሰብንና አመለካከትን አጠናክሮ በማስቀጠል የተጀመረውን ለውጥ ዳር የማድረስ ኃላፊነትን ለመወጣት በማለም ነው ብሏል። የስልጠናው ተሳታፊዎችም ያገኙትን እውቀትና ልምድ በመጠቀም የነገ ሀገር ተረካቢ መሪ መሆናችሁን ተገንዝባችሁ መዘጋጀት አለባችሁ ሲል መልዕክት አስተላልፏል። በባህርዳር ከተማ ለስምንት ተከታታይ ቀናት በተሰጠው ስልጠና 223 የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት መሳተፋቸው ታውቋል።
ኢትዮጵያና አሜሪካ ሁሉን አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸውን ሊያጠናክሩ ይገባል - አሜሪካውያን ተንታኞች
Mar 19, 2023 110
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያና አሜሪካ ሁሉን አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸውን ሊያጠናክሩ እንደሚገባ አሜሪካውያን የመስኩ ተንታኞች ገለጹ። የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን በዚህ ሳምንት መጀመሪያ በኢትዮጵያ ያደረጉትን ጉብኝት በተመለከተ ኢዜአ ከፖለቲካና ኢኮኖሚ ጉዳዮች ተንታኙ ላውረንስ ፍሪማንና ከአፍሪካና መካከለኛው ምስራቅ ተንታኙ ከጋዜጠኛ ጆሴፍ ሃሞንድ ጋር ቆይታ አድርጓል። ተንታኞቹ ኢትዮጵያ በአፍሪካ አህጉር ስትራቴጂክ አገር መሆኗን ጠቅሰው፤ አሜሪካም ከኢትዮጵያ ጋር ጥብቅ ግንኙነት እንዲኖራት መሥራት እንዳለባት ጠቅሰዋል። የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን በኢትዮጵያ ያደረጉት ጉብኝት የፕሬዝዳንት ጆ ባይደን አስተዳደር በአፍርካ ቀንድ ተፅዕኖ ካላት ኢትዮጵያ ጋር መልካም ግንኙነትን ለመፍጠር እንቅስቃሴ መጀመሩን ያሳየ ነው ይላሉ። ላውረንስ ፍሪማን እንደሚሉት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ጉብኝት አሜሪካ ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን ግንኙነት ለማደስ የወሰደችው ቁልፍ ዲፕሎማሲያዊ እርምጃ ነው። አሜሪካ በአፍሪካ ተፅዕኖ መፍጠር እንደምትፈልግ ቢታወቅም የአንቶኒ ብሊንከን ጉብኝት ግን ከዚያም ያለፈ ነው ይላሉ የፖለቲካና ኢኮኖሚ ተንታኙ ላውረንስ ፍሪማን። አሜሪካ ባለፉት ሁለት ዓመታት ሰብዓዊ ድጋፍ በማቅረብ አጋርነቷን ማሳየቷን ጠቅሰው፤ የአሜሪካ መንግሥት ከዚህም ባለፈ ከኢትዮጵያ ጋር በኢኮኖሚ ልማት ጠንካራ ትብብር ሊፈጥር እንደሚገባ ጠቁመዋል። ሁለቱ አገራት ሁሉን አቀፍ ጠንካራ ወዳጅነት ሊኖራቸው እንደሚገባ ያነሱት ላውረንስ፤ በዚህም ሰፋፊ መሰረተ ልማቶችን የመዘርጋት፣ የልማት ፕሮግራሞችን የመተግበር ትብብር ይጠናከራል ብለዋል። አሜሪካ በአፍሪካ ቀንድ ሰላምና መረጋጋት እንዲኖር እንዲሁም በአፍሪካ ያላትን ተፅዕኖ ለማጠናከር ከእርዳታ ይልቅ ሰፋፊ የኢኮኖሚ ድጋፎችን ማድረግ ላይ ማተኮር እንዳለባትም ጠቅሰዋል። በተለይም ኢትዮጵያ በአህጉሪቱና በቀጣናው ያላትን የህዝብ፣ የጂኦ-ፖለቲካ አቀማመጥና የኢኮኖሚ ተፅዕኖ በአግባቡ መገንዘብ እንደሚገባ በመጠቆም።   የሰላምና ሚዲያ ኢኒሼቲቭስ ማዕከል ባልደረባ እና የአፍሪካና መካከለኛው ምስራቅ ተንታኙ ጋዜጠኛ ጆሴፍ ሃሞንድ በበኩላቸው፤ የብሊንከን ጉብኝት በሁለቱ አገራት መካከል መልካም ግንኙነትን የማደስ የመጀመሪያው ጡብ ነው ብለዋል። አክለውም ጉብኝቱ የሁለቱ አገራት የተቀዛቀዘ ወዳጅነት ወደ ተሻለ ምዕራፍ እንዲሸጋገር ፍላጎት ላላቸው የአሜሪካ ባለሥልጣናት ትልቅ ድል መሆኑን አክለዋል። የባይደን አስተዳደር በአፍሪካ መልካም ግንኙነትን ለማጠናከር በአህጉሪቱ ውስጥ ስትራቴጂክ አገር የሆነችውን ኢትዮጵያን በቀዳሚነት ማሳተፍና ጠንካራ ትብብርን መፍጠር እንዳለበት አመላክተዋል።
የመደመር ትውልድ መጽሐፍ ትውልድ ያለፈበትን መንገድ የሚያሳይና ነገን የተሻለ ለማድረግ መፍትሄ የሚያመላክት ነው...በመጽሐፉ ላይ ሂስ ያቀረቡ ባለሙያዎች 
Mar 18, 2023 132
አዲስ አበባ መጋቢት 9/2015 (ኢዜአ ) የመደመር ትውልድ መጽሐፍ በዘመናዊት ኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ትውልድ ያለፈበትን መንገድ የሚያሳይና ነገን የተሻለ ለማድረግ መፍትሄ የሚያመላክት መሆኑን በመጽሐፉ ላይ ሂስ ያቀረቡ ባለሙያዎች ተናገሩ። በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው የመደመር ትውልድ መጽሐፍ የክልል ርእሳነ መስተዳደሮችን ጨምሮ የመንግስት ከፍተኛ አመራሮች በተገኙበት ዛሬ ተመርቋል፡፡ በሶስት ክፍሎችና በ10 ምዕራፎች የተዘጋጀው ይህ መጽሐፍ የትውልድ ምንነት አፈጣጠርና አካሄድ ምን እንደሚመስል ያስቃኛል፡፡ መጽሐፉ በዘመናዊት ኢትዮጵያ ትውልዶችን ወግ አጥባቂ፣ ህልመኛ፣ ተስፈኛ፣ ውል አልባ እና የመደመር ትውልዶች ሲል በአምስት የሚከፍላቸው ሲሆን፤ በአማርኛ፣ አፋን ኦሮሞና እንግሊዘኛ ታትሞ ለንባብ በቅቷል፡፡ ከመጸሐፉ የሚገኘው ገቢም በሁሉም ክልሎች ታሪካዊ፣ ተፈጥሯዊና ባህላዊ ቅርሶችን ለማደስ እንዲሁም በአንዳንድ ክልሎች ደግሞ ቤተ መጽሃፍት ለመገንባት እንደሚውል ተጠቁሟል፡፡ መጽሃፉን በሚመለከት ሂሳዊ ዳሰሳ ካቀረቡት መካከል አንጋፋው የኪነጥበብ ባለሙያ ደበበ እሸቱ ደራሲው ወግ አጥባቂ ትውልድ በሚል ያስቀመጡትን ሃሳብ ዳሰዋል፡፡ ደራሲው ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ ይህን ትውልድ በዓድዋ ድል ኩራትና ሁለተኛው የጣሊያን ጦርነት ቁርኝት የተፈጠረ መሆኑን ያስቀምጣል፡፡ ወግን በመጠበቅ ዘመናዊነትን ሊያሳልጥ የተነሳ መሆኑንና የራሱ ድክመት ቢኖርበትም በመልካምነት የሚነሱና አገር ያቆዩ አሻራዎችን እንዳስቀመጡ በማንሳት፡፡   ደራሲ ህይወት ተፈራ በበኩሏ በመጽሐፉ ላይ ህልመኛው ትውልድ በሚል የተቀመጠውን ሃሳብ ዳሰዋል፡፡ ይህ ትውልድ አብዮታዊ ንቅናቄዎች በበዛበት ወቅት ያለፈ ትውልድ ሲሆን፤ የጠላትነት ፖለቲካን በስፋት በማራመድ በትውልዶች መካከል የፓራዳይም ልዩነት ማምጣቱን ያነሳሉ፡፡ ደራሲው ይህን ትውልድ አገራዊ ችግሮችን ከውጭ በመጡ መፍትሄዎች ለመፍታት ረዥም ርቀት የተጓዘ መሆኑን በግልጽ ማስቀመጣቸውን አንስተዋል፡፡ በ1990ዎቹ መጀመሪያ የተፈጠረውንና መጽሐፉ "ውል አልባ ትውልድ" ሲል ያሰቀመጠው ሃሳብ ላይ ዳሰሳ ያቀረቡት ዶክተር ታምራት ኃይሌ፤ ይህ ትውልድ በቀይ እና ነጭ ሽብር ዘመን ጀምሮ በነበረው የፖለቲካ እቀባ ምክንያት ከፖለቲካ አውድ የመራቅ አዝማሚያ የሚያሳይ መሆኑን ደራሲው በግልጽ ማመላከታቸውን ይናገራሉ፡፡   በ1997 በተወሰነ መልኩ በፓለቲካው አውድ ውስጥ ለመሳተፍ ቢሞክርም ከዚያ በኋላ በተፈጠረው የፖለቲካ አካሄድ ምክንያት ተመልሶ ወደነበረበት መመለሱን ጠቅሰዋል፡፡ መጽሐፉ ፈጥነው ለማንበብ የሚያጓጓ ግን ደግሞ በየ መሃሉ ለማሰላሰል ጊዜ የሚፈልግ መሆኑንም ጨምረው ገልጸዋል፡፡ የመደመር ትውልድ መጽሃፍ በትውልድ ጉዞ ውስጥ ትናንትና እና ዛሬን በማሳየት ነገ ምን ሊመስል እንደሚችል አሻግሮ የሚጠቁም መሆኑን የተናገሩት ደግሞ ዶክተር ዮሴፍ ቤኮ ናቸው፡፡   መጽሃፉ የአሁኑ ትውልድ ወደ ኋላ ተመልሶ ራሱን በቀደመው ትውልድ መስታዎት እንዲመለከት እድል እንደሚፈጥርም እንዲሁ፡፡ በመጽሃፉ ላይ ጥቅል ሂስ ያቀረቡት ዶክተር መሃመድ ሁሴን፤ የመደመር ትውልድ መጽሃፍ ደራሲው በተመሳሳይ አውድ ከዚህ ቀደም ለንባብ ካበቋቸው መደመርና የመደመር ትውልድ መጽሃፍ እንደሚለዩ ተናግረዋል፡፡   የቀደሙት መጽሃፍት የአገሪቱን ፖለቲካና ታሪክ እንዲሁም የህብረተሰቡን የወደፊት አቅጣጫ የሚያመላክቱ ሲሆኑ፤ የአሁኑ መጽሃፍ ግን ትውልዱን በምናባዊ ተሰጥኦና እውቀት ኮትኩቶ ማሳደግ ላይ ትኩረት ማድረጉን አንስተዋል፡፡ ይህም ትውልዱ ራሱን ፈትሾ እንዲያይ በማድረግ ረገድ ሚናው የጎላ መሆኑንም ነው የተናገሩት፡፡    
ብሔራዊ ተሃድሶ ኮሚሽን የሚያከናወናቸውን ስራዎችና ዘላቂ ሰላም ለማምጣት የሚደረጉ ጥረቶችን እናግዛለን--የተለያዩ ዓለም አቀፍ ተቋማት 
Mar 18, 2023 98
አዲስ አበባ መጋቢት 9/2015 (ኢዜአ)፡- የተለያዩ ዓለም አቀፍ ተቋማት ብሔራዊ ተሃድሶ ኮሚሽን የሚያከናወናቸውን ተግባራትና በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም ለማምጣት የሚደረጉ ጥረቶችን እንደሚደግፉ አስታወቁ። የኮሚሽኑ ኮሚሽነር አምባሳደር ተሾመ ቶጋ ከአይ.ኦ.ኤም የምስራቅ አፍሪካና የአፍሪካ ቀንድ ተጠሪ መሐመድ አብዲከር ጋር በተሃድሶ ኮሚሽን ጉዳዮች ላይ ምክክር አካሄደዋል። ኮሚሽኑ የተቋቋመበት አላማ በሰላም ስምምነቱ መሰረት ትጥቅ የፈቱ እና በሕጋዊ የምዝገባ ስርዓት ያለፉ የቀድሞ ተዋጊዎችን ከማህበረሰቡ ጋር መልሶ በመቀላቀል የኢትዮጵያ የሰላምና የልማት ኃይል እንዲሆኑ ማድረግ መሆኑን አምባሳደር ተሾመ ገልጸዋል። በዚህ ረገድ እስከ አሁን በኮሚሽኑ የተከናወኑ የዝግጅት ምዕራፍ ስራዎች እንዲሁም ከልማት አጋሮች ጋር በሚሰራባቸው የአጋርነትና ትብብር መስኮች ላይ ማብራሪያ መስጠታቸውን ከሰላም ሚኒስቴር ማህበራዊ ትስስር ገጽ የተገኘው መረጃ ያመለክታል። ዓለም አቀፉ የፍልሰት ድርጅት(አይ.ኦ.ኤም) የምስራቅ አፍሪካና የአፍሪካ ቀንድ ተጠሪ መሐመድ አብዲከር ተቋሙ ኮሚሽኑ ለሚያከናውናቸው ስራዎች ድጋፍ ለማድረግ መዘጋጀቱን ገልጸዋል። በሌላ በኩል አምባሳደር ተሾመ ቶጋ ዘጠኝ አባላትን ከያዘው የአውሮፓ ሕብረትና የተባበሩት መንግስታት የልማት ፕሮግራም(ዩ.ኤን.ዲ.ፒ) ልዑካን ቡድን አባላት ጋር ተወያይተዋል። ሁለቱ ተቋማት የኢትዮጵያ የሰላም ግንባታ ጉዞ እንዲሳካና ሁለንተናዊ ሰላም እንዲሰፍን በሁሉም መስኮች ድጋፍ ለማድረግ ቃል መግባታቸውን የሰላም ሚኒስቴር መረጃ ያሳያል።
የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ስብሰባ ፈተናዎችን በድል በመሻገር የተሻለች ኢትዮጵያን ለመገንባት የተጀመሩ ስራዎችን ለማጠናከር መግባባት የተፈጠረበት ነው
Mar 18, 2023 114
አዲስ አበባ መጋቢት 9/2015(ኢዜአ)፦የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ስብሰባ ወቅታዊና አገራዊ ፈተናዎችን በድል በመሻገር የተሻለች ኢትዮጵያን ለመገንባት የተጀመሩ ስራዎችን ለማጠናከር መግባባት የተፈጠረበት መሆኑን የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላት ገለጹ፡፡ የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ስብሰባ የተለያዩ አቅጣጫዎችን በማስቀመጥ ተጠናቋል፡፡ የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላት ስብሰባ ለቀጣይ ስራዎች መግባባት የተፈጠረበት መሆኑን ነው የሚናገሩት፡፡ በስብሰባውም የተለያዩ ወቅታዊና አገራዊ ጉዳዮች ላይ ምክክር መደረጉን ጠቅሰው፤ ኢትዮጵያን ወደ ተሻለ ምእራፍ ለማሻገር የተጀመሩ ስራዎች ተጠናክረው እንዲቀጥሉ መግባባት ላይ የተደረሰበት ስለመሆኑ አንስተዋል፡፡ የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ አባል አቶ ፈቃዱ ተሰማ እንዳሉት፤ በተለያዩ አካላት የሚፈጠሩ አፍራሽ አጀንዳዎች ኢትዮጵያዊያንን እየፈተኑ መሆኑን በስራ አስፈጻሚው በጥልቀት ተገምግሟል ብለዋል፡፡ በተለይ ነጻነትን በአግባቡ ማስተዳደር ባለመቻል ምክንያት የተለያዩ አካላት ማህበራዊ ሚዲያን በመጠቀም ጭምር ለዘመናት የተገነባውን የኢትዮጵያዊያንን አብሮነት ለማፍረስ እየሰሩ መሆኑን ነው የተናገሩት፡፡ በመሆኑም በቀጣይ አብሮነታችንን በማጠናከር ይህንን ችግር ለማረም በትኩረት መስራት እንደሚገባ መግባባት ላይ ተደርሷል ነው ያሉት፡፡ በዚህ ረገድ በየደረጃው ያለው አመራር የህዝቦችን አብሮነት የማስጠበቁን ኃላፊነት በግንባር ቀደምትነት መስራት እንዳለበት አቅጣጫ ተቀምጧል ብለዋል፡፡   ሌላኛው የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል ግርማ የሺጥላ የአገረ መንግስት ግንባታ ሂደት ያልተጠናቀቀ የቤት ስራ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ በተለይ በታሪክና ትርክት ህዝብን ለመለያየት የሚሰሩ ኃይሎች መኖራቸውን ጠቁመዋል፡፡ ህዝብን የመለያየት አጀንዳዎች አገር ውስጥ ባሉ ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያን ህልውና የማይፈልጉ የውጭ ኃይሎች ጋር ጭምር በትብብር የሚሰራ መሆኑንም ጠቁመዋል፡፡ በመሆኑም በቀጣይ ህዝብን በማሳተፍ በየደረጃው ያሉ ወቅታዊና አገራዊ ችግሮችን ለመፍታት ይሰራል ብለዋል፡፡ እስከ ታችኛው መዋቅር ድረስ በመውረድና ህዝብን በማወያየት በስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የተቀመጡ አቅጣጫዎች ተፈጻሚ እንዲሆኑ እንደሚሰራም ጠቁመዋል፡፡   የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ አባል አቶ ጸጋዬ ማሞ በበኩላቸው ጽንፈኝነት የወቅቱ ፈተና መሆኑን ጠቅሰው፤ ይህን አፍራሽ አካሄድ በመታገል የተጀመሩ የልማት መንገዶችን ማስቀጠል እንደሚገባ መግባባት ላይ ተደርሷል ብለዋል፡፡ ለዚህ ደግሞ የፍትህና ጸጥታ ተቋማትን ማጠናከር ላይ ትኩረት ተሰጥቶ መስራት እንደሚገባ የጋራ መግባባት ላይ መደረሱንም ጨምረው ተናግረዋል፡፡ የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ ወቅታዊ የኑሮ ውድነት ፈተናዎችን መፍታት ላይ በትኩረት መወያየቱም ተጠቁሟል፡፡   የምርት እጥረት ሳይኖር የዋጋ ንረት ለመፍጠር በሚንቀሳቀሱ ሃይሎች ላይ አስተማሪ እርምጃ መውሰድ እንደሚገባ አቅጣጫ መቀመጡን ነው የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ አባል ሞገስ ባልቻ የተናገሩት፡፡   ሌላኛው የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል አቶ ዘላለም ከበደ ከተለያዩ አቅጣጫዎች የሚሰራጩ አፍራሽ አጀንዳዎች በህዝብ ላይ ተጽእኖ እንዲፈጥሩ መፍቀድ እንደማይገባ የስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላቱ የጋራ መግባባት ላይ መድረሳቸውን ተናግረዋል፡፡ በመሆኑም በየደረጃው ያሉ አመራሮች የህዝብን አብሮነት በማጠናከር በየአካባቢው ያሉ ጸጋዎችን ለህዝብ ጥቅም ለማዋል በቁርጠኝነት እንዲሰሩ አቅጣጫ መቀመጡን ተናግረዋል፡፡
ከብልጽግና ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የተሰጠ መግለጫ
Mar 17, 2023 123
ኢትዮጵያ ሀገራችን ወደ ታላቅ ምእራፍ በምትሻገርበት ድልድይ ላይ ትገኛለች፡፡ አንዳንዶች ከድልድዩ ወደኋላ ሊመልሷት ይታገላሉ፡፡ ሌሎቹ ድልድዩን ሰብረው ገደል ሊከቷት ይለፋሉ፡፡ ታጋይ ልጆቿ ደግሞ በድልድዩ ላይ ብዙ ሳትቆይ ወደፊት እንድትራመድ ለማድረግ ይታገላሉ፡፡ ብልጽግና ሦስተኛውን መርጧል፡፡ ድልድይ ያለፈውን መንገድ ያህል ጠንካራ አይሆንም፡፡ ገደሉን ለመሻገር ግን የግድ ነው፡፡ ረዥም ጊዜ በድልድዩ ላይ መቆየትም አደጋ አለው፡፡ በቶሎ መሻገርና ወደጸናው መሬት መድረስ አስፈላጊ ነው፡፡ ያለንበት የሽግግር ጊዜም የሚነግረን ይሄንን ነው፡፡ የሽግግሩ ወቅት ዓላማው በዚያው መቆየት ሳይሆን ወደ በለጸገች ኢትዮጵያ መሸጋገሪያ ነው፡፡ እየገጠሙን ያሉትም የሽግግር ጊዜ ፈተናዎች ናቸው፡፡ የብልጽግና ፓርቲ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ከመጋቢት 7- 8 ባደረገው ስብሰባ ኢትዮጵያ ካለፈው መንገድ የመጣችበትን፣ ወደ ብልጽግና ለመሻገር በድልድዩ ላይ የቆየችበትን፣ በድልድዩ ላይ በቆየችባቸው ወቅቶች የገጠሟትን ፈተናዎች፤ ከድልድዩ ወደኋላ ለመመለስ የሚታገሏትን ኃይሎች፣ ድልድዩን ተሻግራ ወደ ብልጽግና እንዳትሸጋገር ያጋጠሟትን ተግዳሮቶች በዝርዝር መርምሯል፡፡ አሁን እያጋጠሙን ያሉ ፈተናዎች በዋናነት ከአምስት ነገሮች የመጡ መሆናቸውን የፓርቲያችን የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አምኗል፡፡ ለእነዚህም ተገቢ ነው ያለውን የትግል ስልት ቀይሷል፡፡ መላ ኢትዮጵያውያንም እነዚህን ፈተናዎች ለማሸነፍ እንዲቻል ከብልጽግና ጋር አብረው እንዲታገሉ ጥሪውን ያቀርባል፡፡ የመጀመሪያው ፈተና ታሪክ ካሸከመን ዕዳዎች የሚመነጭ ነው፡፡ ኢትዮጵያውያን አያሌ አኩሪ ታሪኮችና በታሪክ ውስጥ ያገኘናቸው ዕድሎች አሉን፡፡ በእነዚህ እንኮራለን፤ ለኢትዮጵያ ብልጽግናም እንደ አንጡራ ሀብት እንጠቀምባቸዋለን፡፡ በተቃራኒው ደግሞ በታሪካችን ውስጥ ያልፈታናቸው፣ ተጨማሪ ችግር አድርገን የጨመርናቸውና ያልተግባባንባቸው ዕዳዎችም አሉን፡፡ እነዚህ ዕዳዎቻችን የእኛ ብቻ አይደሉም፡፡ በዓለም ላይ ሀገር የመሠረቱ ሕዝቦች ሁሉ የሚገጥሟቸው ናቸው፡፡ እነዚህ ዕዳዎች የመነታረኪያ፣ የመጋጫና የመከፋፈያ ምክንያቶች ሊሆኑብን አይገባም፡፡ ዕዳዎቹን ወረስናቸው እንጂ አልፈጠርናቸውም፡፡ መጡብን እንጂ አልሄድንባቸውም፡፡ የተሻለው የመጀመሪያ መፍትሔ ለዕድሉም ለዕዳውም ተገቢውን ዕውቅና መስጠት ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ ዕድሉን ለመጠቀም፣ ዕዳውን ደግሞ ለማራገፍ ጠንክሮ መሥራት ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ የሠለጠነና የሰከነ አካኼድ አዋጪ መሆኑን የዓለም ታሪክ አሳይቶናል፡፡ ያለፉ ዕዳዎቻቸውን በጠብ፣ በግጭትና በመከፋፈል ለመፍታት የሄዱ ሀገሮች ተጨማሪ ዕዳ አመጡ እንጂ መፍትሔ አላገኙም፡፡ ያለፉ ዕዳዎቻቸውን በሠለጠነና በሰከነ መንገድ በምክክርና በውይይት፣ በይቅርታና በዕርቅ ለመፍታት የሞከሩ ሀገሮች ግን ወደተሻለ መግባባትና ወደላቀ አንድነት ለመምጣት ችለዋል፡፡ እኛም የሚያዋጣን ይሄ ነው፡፡ የጀመርነው ሀገራዊ ምክክር እንዲሳካ እናድርግ፡፡ ለስኬቱም ከሁላችን የሚጠበቀውን ድርሻ እንወጣ፡፡ ዕዳዎቻችንን በምክክር፣ በይቅርታና በዕርቅ እናርማቸው፡፡ ያለፉ ነገሮቻችን ትምህርት እንጂ እሥር ቤት እንዳይሆኑን አድርገን እንሻገራቸው፡፡ የፓርቲያችን አባላት፣ ደጋፊዎችና መላው ሕዝባችን ያለፉ ታሪካዊ ዕዳዎቻችንን እንደ ግጭት መሣሪያ ለመጠቀም የሚሹ ኃይሎችን በመታገል፣ ለሀገራዊ ምክክሩ የሚጠበቅባችሁን ሁሉ እንድታደርጉ ጥሪ እናደርጋለን፡፡ ሁለተኛው ፈተና ነጻነትን ለማስተዳደር አለመቻል ነው፡፡ ነጻነት በነጻ አይገኝም፡፡ በነጻም አይቀጥልም፡፡ ለማግኘት መሥዋዕትነት ይጠይቃል፡፡ በነጻነት ለመኖር ደግሞ ኃላፊነትን መሸከም ያስፈልጋል፡፡ ከመሥዋዕትነትና ከኃላፊነት ውጭ ነጻነት አይኖርም፡፡ ሕዝባችን ባደረገው መራራ ትግል ካገኛቸው መብቶች አንዱ ነጻነት ነው፡፡ አካባቢን የማስተዳደር፣ የመደራጀት፣ ሐሳብን የመግለጥ፣ መንግሥትን የመቃወም፣ ሚዲያን የማቋቋምና የመጠቀም፣ እምነትን ያለ መንግሥት ጣልቃ ገብነት የማምለክ፣ ወዘተ. ነጻነቶችን ሕዝባችን በትግሉ ተጎናጽፏል፡፡ እነዚህ ነጻነቶች ግን በራሳቸው አይቆሙም፡፡ የማድረግ መብት ባለበት ሁሉ ያለማድረግ ኃላፊነት አለ፡፡ ያለ ማድረግ መብት ባለበት ሁሉም የማድረግ ኃላፊነት አለ፡፡ የሞራል፣ የባህል፣ የሕግ ተጠያቂነቶች ነጻነትን በኃላፊነት እንድንጠቀምበት የሚያስገድዱን ናቸው፡፡ ነጻነት የሌለበት የኃላፊነት ሥርዓት ጭቆናን ያስከትላል፡፡ ኃላፊነት የሌለበት የነጻነት ሥርዓትም ሥርዓት አልበኛነትን ያመጣል፡፡ በአካባቢ አስተዳደሮች፣ በሚዲያዎች፣ በእምነት ተቋማት፣ በፖለቲካ ፓርቲዎችና በአክቲቪስቶች አካባቢ የሚስተዋለው ነጻነትን የማስተዳደር ችግር፣ በቶሎ ሊገራ የሚገባው መሆኑን የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ገምግሟል፡፡ በነጻነት መተዳደር ማለት ሕግ በማክበር፣ ሌሎችን ሳይጎዱ፣ ሀገር ሳያፈርሱና ግጭት ሳይቀሰቅሱ፣ መብትን ለመጠቀም መቻል ነው፡፡ ሕግ እያፈረሱ፣ የሌሎችን መብት እየጣሱ፣ ግጭትና ጥላቻን እየቀሰቀሱ፣ ብሎም ሀገር እያተራመሱ መንቀሳቀስ ግን ወንጀል እንጂ ነጻነት ሊሆን አይችልም፡፡ ወንጀል ደግሞ የሕግ ተጠያቂነትን ማስከተሉ የግድ ነው፡፡ በመሆኑም በሀገራችን ነጻነትን ማስተዳደር ፈታኝ እየሆነ መምጣቱን ምልክቶች እያሳዩ ነው፡፡ በነጻነት ስም በሚፈጸም ወንጀል የተነሣ በትግላችን ያገኘነውን ነጻነት እያጣነው ነው፡፡ ነጻነት ከኃላፊነት ጋር ሚዛናዊነቱን ጠብቆ እንዲሄድ የመንግሥት ተቋማት፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ሚዲያዎች፣ የፍትሕ ተቋማት፣ የሃይማኖት ተቋማት፣ ምሁራንና የሀገር ሽማግሌዎች የሚጠበቅባችሁን እንድታደርጉ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ጥሪ ያቀርባል፡፡ ሦስተኛው ፈተና ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን የሚፈታተኑ ሁኔታዎች እየገነገኑ መምጣታቸው ነው፡፡ ዛሬ ባለችው ኢትዮጵያ ማንም የበላይና የበታች ሆኖ መኖር አይችልም፡፡ አንዳችን ያለ ሌላችን ልንኖር አንችልም፡፡ በመከፋፈልና በመለያየት፣ በግጭትና በጥላቻ ምንም ዓይነት ዕድገትና ብልጽግና አይመዘገብም፡፡ ሰላምና ደኅንነታችንም አይረጋገጥም፡፡ እንደ ውሻ አጥንት ከጠላት በሚወረወርልን አጀንዳ እየተራኮትን፣ ለልማት የምናውለውን ጉልበትና ጊዜ ለሤራ ትንተና እያባከንን፣ አንድ ጋት ወደ ብልጽግና ፈቀቅ ልንል አንችልም፡፡ ሀገር መውደድ ሌላውን ወገን በመውደድ እንጂ በመጥላት አይገለጽም፡፡ ለሌላው ወገን መሥዋዕትነት በመክፈል እንጂ በግጭትና በትንኮሳ አይለካም፡፡ የሕዝብን ኅብረ ብሔራዊ አንድነት ከሚንዱ፣ ጥላቻንና ግጭትን ከሚያባብሱ ንግግሮችና ድርጊቶች በየደረጃው የሚገኙ የመንግሥትና የፓርቲ ኃላፊዎች ሊቆጠቡ ይገባል፡፡ የፓርቲና የመንግሥት አመራሮች ችግሮች በውይይት እና በሕግ አግባብ ብቻ እንዲፈቱ ማድረግ አለባቸው፡፡ የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነቶች እንዲጠናከሩና መሠረት እንዲይዙ መሥራት አለባቸው፡፡ ሰላም እንዲሰፍን፣ ልማት እንዲጠናከር፣ ሕግና ሥርዓት እንዲከበር፣ መታገል በዋናነት ከአመራር የሚጠበቅ ሚና መሆኑን ለአፍታም ልንዘነጋው አይገባም፡፡ የሃይማኖት አባቶች፣ ሚዲያዎች፣ አክቲቪስቶችና ምሁራን ያለፉ ቁስሎችን ከሚቀሰቅሱ፣ ጥላቻን ከሚያነግሡ፣ ሕዝብ በጥርጣሬ እንዲተያይ ከሚያደርጉ፣ የሀገርን ሰላምና ደኅንነት አደጋ ላይ ከሚጥሉ ድርጊቶችና ንግግሮች እንዲጠበቁ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ጥሪ ያቀርባል፡፡ የሚመለከታቸው የፍትሕና የጸጥታ አካላትም ይሄን መሰል ንግግሮችንና ተግባራትን በቸልታ እንዳይመለከቱ ያሳስባል፡፡ አራተኛው ፈተና የኑሮ ውድነት ነው፡፡ በዓለም አቀፍና በሀገር ውስጥ ባጋጠሙ ችግሮች የተነሣ በተፈጠረው የማክሮ ኢኮኖሚ መዛባት የኑሮ ውድነቱ እየጨመረ መምጣቱን ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ገምግሟል፡፡ ከኑሮ ውድነቱ ጋርም የሥራ አጥ መጠኑ ጨምሯል፡፡ ችግሩን በጊዜያዊነትና በዘላቂነት ለመፍታት ርምጃዎች እየተወሰዱ መሆኑንም ተመልክቷል፡፡ ፈተናውን በብቃት ለመሻገር መንግሥት መራር ውሳኔ ሊወስንባቸው የሚገቡ ጉዳዮች መኖራቸውንም አረጋግጧል፡፡ ችግሩ በዘላቂነት እስከሚፈታ ድረስ መንግሥት የኑሮ ውድነቱን የሚያቃልሉ ጊዜያዊ ርምጃዎችን መውሰድ አለበት፡፡ በተለይም በችግሩ ላይ ቤንዚን የሚጨምሩ አካሄዶችን ማረም የሚገባ ነው፡፡ ምርትን በተገቢ መጠን ለማምረትና ወደ ገበያ ለማድረስ የሚታዩ የአመራርና የአሠራር ችግሮች መፈታት አለባቸው፡፡ በየአካባቢው የሚዘረጉ ኬላዎች ከሕግ አግባብ ውጭ የሚያካሂዱት እገዳና ዘረፋ በአመራር ቁርጠኝነትና ሕግን በማስከበር ሊፈታ ይገባዋል፡፡ የሕዝቡን ችግር በማባባስ ኪሳቸውን መሙላት በሚፈልጉ ስግብግቦች ላይ አስተማሪ ርምጃ መወሰድ አለበት፡፡ በአምራቾችና በሸማቾች መካከል ያለው ሠንሠለት እንዲራዘም በሚያደርጉ ደላሎችና ስግብግብ ነጋዴዎች ላይ የሕግ የበላይነት ሊከበር ይገባዋል፡፡ ኢንቨስትመንትን፣ ንግድንና የሥራ ፈጠራን የሚያቀላጥፍ አሠራር መዘርጋት አለብን፡፡ ንግድና ኢንቨስትመንት እንዲደናቀፍ በሚያደርጉ አመለካከቶች፣ ኃላፊዎችና ሠራተኞች ላይ ተገቢውን የእርምት ሥራ መሥራት ይገባናል፡፡ ለዚህም መላው የፓርቲያችን አመራርና አባላት፣ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች፣ የንግዱ ማኅበረሰብ፣ የፍትሕና የጸጥታ አካላት የሚጠበቅባቸውን በቁርጠኝነት እንዲወጡ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ጥሪ ያቀርባል፡፡ የሥራ አጥነትን ለመቀነስ የተጀመሩ ተነሣሽነቶች በተፋጠነና ትርጉም በሚያመጣ መንገድ እንዲከናወኑ፤ በሥራ ዕድል ፈጠራ ለተሠማሩ አካላትም አስፈላጊው ሁሉ ድጋፍ እንዲደረግላቸው፣ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው አቅጣጫ ሰጥቷል፡፡ አምስተኛው ፈተና ሌብነት ነው፡፡ አራት ኃይሎች የጋራ ግንባር ፈጥረው እየፈጸሙት ያሉት ሌብነት የድህነት ወገባችንን እያደቀቀው መሆኑን ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው በአጽንዖት ተመልክቶታል፡፡ በመንግሥት ውስጥ የሚገኙ ሌቦች፣ በባለሀብቱ አካባቢ ያሉ ሌቦች፣ በብሔር ዙሪያ ያሉ ሌቦችና በሚዲያው አካባቢ ያሉ ሌቦች ለአንድ ዓላማ አራት ሆነው እየሠሩ ሀገር እያጠፉ ነው፡፡ በመንግሥት አካባቢ የሚገኙት ሌቦች መዋቅርና ሥልጣናቸውን ይጠቀማሉ፤ በባለሀብቱ አካባቢ ያሉት ሌቦች ደግሞ ገንዘባቸውን ለበለጠ ስርቆት ይጠቀማሉ፤ በብሔር ዙሪያ ያሉት ደግሞ ለሌብነታቸው የብሔር ሽፋን ይሰጡታል፡፡ በሚዲያ አካባቢ ያሉት ደግሞ የሌቦቹን ገጽታ ይገነባሉ፤ ሌቦቹ ሲያዙም ብሔራቸውን እየጠቀሱ ሕዝብ የተነካ ያስመስላሉ፡፡ ሁሉም ዓይነት ሌቦች ፍትሐዊነትን ያዛባሉ፤ የሕዝብን ደም ይመጣሉ፤ ስርቆታቸው እንዳይደረስበት ግጭትና ዐመጽ ያቀሰቅሳሉ፡፡ መንግሥት ሁሉንም ዓይነት ሌቦች ለማጥፋት የጀመረውን ዘመቻ አጠናክሮ ይቀጥላል፡፡ ለዚህም የፓርቲው አመራሮች፣ አባላትና ደጋፊዎች እጃቸውን አስቀድመው ንጹሕ በማድረግ ትግሉን እንዲመሩ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ጥሪ ያቀርባል፡፡ ሕዝባችንም በሌቦች ላይ የተጀመረው ዘመቻ ግቡን እንዲመታ መረጃ በመስጠት፣ የሌቦች ተባባሪ ባለመሆንና ከሌብነት የጸዳ ትውልድ በማነጽ ኢትዮጵያን እንዲታደግ ጥሪ እናቀርባለን፡፡ በአጠቃላይ ሀገራችን በወሳኝ ምእራፍ ላይ መሆኗን የብልጽግና ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ገምግሟል፡፡ ከሁለት ዓመቱ የጦርነት ጫና እየተላቀቅን ነው፡፡ በየአካባቢው የሚገኙ ሕገ ወጥ ታጣቂዎችን ሥርዓት ለማስያዝ የሠራነው ሥራ ውጤት እያስገኘ ነው፡፡ በግብርና ምርት የተሻለ ውጤት እያገኘን ነው፡፡ በሥራ ዕድል ፈጠራ የተጀመሩ ተግባራት ውጤት እያስገኙ ነው፡፡ በዲፕሎማሲው መስክ የነበሩብንን ፈተናዎች እየተሻገርናቸው እንገኛለን፡፡ የምናገኘው ርዳታና ብድር እየጨመረ ይገኛል፡፡ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ከሰሐራ በታች ካሉ የአፍሪካ ሦስት ዋና ዋና ኢኮኖሚዎች አንዱ ሆኗል፡፡ በገበታ ለሀገር የጀመርናቸው ፕሮጀክቶች እየተጠናቀቁ ናቸው፡፡ እነዚህን ተስፋ ሰጪ ጅምሮቻችንን ለማጨናገፍ ከየአቅጣጫው የሚወረወሩ ፈተናዎችን መሻገር አለብን፡፡ ለዚህ ደግሞ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን እንደ ብረት ማጠንከር ወሳኝ ነው፡፡ ተግባራችንና ንግግራችን የታረመና ሕዝብን ወደ ብልጽግና የሚወስድ መሆኑን በየጊዜው ማረጋገጥ አለብን፡፡ ትኩረታችንን በልማት፣ በሰላምና በደኅንነታችን ላይ ብቻ እናድርግ፡፡ ነጻነታችንን በኃላፊነት ማስተዳደር የግድ ነው፡፡ የኑሮ ውድነቱን የሚያቃልሉ፣ ልማታችንንም የሚያፋጥኑ፣ የሥራ ዕድልን የሚፈጥሩ ርምጃዎችን መውሰድ ለነገ የማይባል የቤት ሥራችን ነው፡፡ ዲፕሎማሲያችንን ማስፋትና ማጽናት ቁልፍ ተግባራችን ነው፡፡ ሀገራዊ ምክክሩ በታሰበለት ጊዜ፣ ዕቅድና ሁኔታ እንዲካሄድና እንዲሳካ ማድረግ ኢትዮጵያ እንዲሳካላት ማድረግ ነው፡፡ የፕሬስ ነጻነትን በተገቢው ሕግ፣ ልክና መጠን፤ ሀገርና ሕዝብን በሚጠቅም ቅኝት ጥቅም ላይ እንዲውል ማድረግ ይገባል፡፡ የእምነት ተቋማት የሕዝብን ሞራልና ዕሤት በመገንባት፣ በሰላምና በልማት ላይ በመሠማራት፣ ለኢትዮጵያ ብልጽግና የማይተካ ሚናቸውን እንዲወጡ ተስፋ ይደረጋል፡፡ በመሆኑም የፓርቲያችን አመራር፣ አባላትና ደጋፊዎች፣ እንዲሁም መላው ኢትዮጵያውያን፡- አምስቱን ተገዳዳሪ ፈተናዎቻችንን አሸንፈን ኅብረ ብሔራዊ አንድነት ያላትን የበለጸገች ኢትዮጵያ ለመገንባት የጀመርነው ጉዞ እንዲሳካ፣ ዕውቀታችሁን፣ ጉልበታችሁንና ገንዘባችሁን በመሠዋት የትግሉ አካል እንድትሆኑ፣ የብልጽግና ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ጥሪ ያቀርባል፡፡ መጋቢት 8 ቀን 2015 አዲስ አበባ  
የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ የዜጎችን የፍትሕ አገልግሎት ጥራት በሚያስጠብቅ መልኩ እየተዘጋጀ ነው - የህግ እና ፍትህ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ
Mar 17, 2023 125
አዲስ አበባ መጋቢት 8/ 2015 (ኢዜአ)፦ የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ የዜጎችን የፍትሕ አገልግሎት ጥራት በሚያስጠብቅ መልኩ እየተዘጋጀ መሆኑን በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፤ የህግ፣ፍትህና ዴሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ገለጸ። ቋሚ ኮሚቴው የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግን አስመልክቶ የኢትዮጵያ ፌደራል ጠበቆች ማህበር ባቀረበው የማሻሻያ ምክረ ሃሳብ ላይ ምክክር አካሂዷል። በምክክሩም ከቋሚ ኮሚቴው፣ ከፍትሕ ሚኒስቴር፣ ከኢትዮጵያ የፌደራል ጠበቆች ማህበር፣ የረቂቅ ዝግጅት ባለሙያዎች እና ሌሎች የህግ ሙያተኞች ተሳትፈዋል። በዚሁ ወቅት የሕግ እና ፍትሕ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢዋ ወይዘሮ እጸገነት መንግስቱ፤ ለማሻሻል በዝግጅት ላይ ያለው የወንጀል ሕግ ከ1954 ዓ.ም ጀምሮ ከስልሳ ዓመታት በላይ አገልግሎት ሲሰጥ መቆየቱን አስታውሰዋል። የወንጀል ሕጉም አስር የሚጠጉ መጽሐፍት እንደነበሩት ጠቁመው፤ የሕጉን ስፋት እና ይዘት መነሻ በማድረግም ሰፊ ግምገማ መደረጉንና ሰፊ መነሻ ሃሳብ መወሰዱን ገልጸዋል። የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ ዝግጅት ባለሙያዎችም በዝግጅት ሂደት ህዝብን በማሳተፍ ከተለያዩ ባለድርሻ አካላት ጋር ሰፊ ምክክር መደረጉን ተናግረዋል። የኢትዮጵያ የፌደራል ጠበቆች ማህበር የባለሙያዎች ቡድንም ረቂቅ ሕጉን በመዳሰስ መካተት ይኖርባቸዋል ያላቸውን ምክረ ሃሳቦች ማቅረቡን አንስተዋል። ከማህበሩ የቀረበውን የረቂቅ ህግ ማሻሻያ ምክረ ሃሳብም ከቋሚ ኮሚቴው አባላት እና ከፍትሕ ሚኒስቴር የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ ዝግጅት ባለሙያዎች ጋር ገንቢ ምክክር ተደርጓል ብለዋል።   በቀጣይም ለረቂቅ ሕጉ ግብዓት እንዲሆኑ የቀረቡ ምክረ ሃሳቦችን በማካተት የዜጎችን የፍትሕ አገልግሎት ጥራት እንዲያስጠብቅ በማድረግ በተያዘው በጀት ዓመት እንዲጸድቅ በትኩረት እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። ሕጉም ረዥም ዓመታት ያሳለፈ በመሆኑ የረቂቅ ሕግ ዝግጅቱ ዘመኑ የደረሰበትን የሕግ እና የቴክኖሎጂ እድገት ከግምት በማስገባት ከወቅቱ ጋር ሊሄድ በሚችል መልኩ እየተዘጋጀ መሆኑን አንስተዋል። በረቂቅ ሕግ ዝግጅቱ ህዝቡን እና ለረቂቅ ህጉ ቅርበት ያላቸውን ተቋማት በማሳተፍ በይዘቱ ላይ ግልጽነት እንዲፈጠር በማድረግ የማስተካከያ ምክረ ሃሳብ መቀበል እንደተቻለ ገልጸዋል። ቋሚ ኮሚቴውም በረቂቅ ሕጉ ማሻሻያ የሚፈልጉ ጉዳዮች ካሉ እንዲሻሻሉ በማድረግ የፍትሕ፣ የሕግና የሰላም ጥያቄዎች ምላሽ እንዲያገኙ ለማድረግ እየተሰራ ነው ብለዋል። በረቂቅ ሕጉ ከምርመራ፣ ከዋስትና፣ ከልዩ የወንጀል ምርመራ፣ ከቅሬታ ማስተላለፍ፣ ፍርድን እንደገና ከማየት፣ ከጊዜ ቀጠሮ፣ ከድርድር ፍትሕ ጋር የተያያዙ እና የዜጎችን እንግልት የሚቀንሱ አዳዲስ ድንጋጌዎች እንደተካተቱም ተናግረዋል። የረቂቅ ህጉ ዝግጅት የባለሙያዎች ቡድንም የሚቀርቡ ጠቃሚ ምክረ ሀሳቦችን በማካተት በትኩረት መስራት እንዳለበት አሳስበዋል። በምክክሩ የተሳተፉ የቋሚ ኮሚቴው አባላት፣ የፍትሕ ሚኒስቴር ተወካዮች እና ረቂቅ ሕግ ዝግጅት ባለሙያዎች እንዲሁም የኢትዮጵያ የፌደራል ጠበቆች ማህበር ባለሙያዎች በረቂቅ ሕጉ ላይ የተለያዩ አስተያየቶችን ሰጥተዋል።
ፖለቲካ
አካታችነትና ቅቡልነት ያለው ሀገረ-መንግሥት ለመገንባት ወጣቱን በማሳተፍ እየተሰራ ነው-የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ
Mar 19, 2023 88
ባህር ዳር መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ አካታችነትና ቅቡልነት ያለው ሀገረ-መንግሥት በመገንባት የኢትዮጵያን ብልፅግና ዳር ለማድረስ ወጣቱን ያሳተፉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆኑን የብልፅግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ።   በባህር ዳር ከተማ ለብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት "በወጣቶች አቅም የኢትዮጵያ ሁለንተናዊ ብልፅግና ይረጋገጣል" በሚል መሪ-ሃሳብ ለአንድ ሳምንት ሲሰጥ የቆየው ስልጠና ዛሬ ተጠናቋል። የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ በስልጠናው ማጠናቀቂያ ላይ እንዳሉት ብልፅግና ሀገሪቱ ከነበረችበት ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊና የውጭ ግንኙነት ውድቀት በማውጣት በትክክለኛው መስመር እንድትጓዝ አድርጓል። በኢኮኖሚው መስክ ፍትሃዊ ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥና ማህበራዊም ሆነ ህዝባዊ ትስስርን በማጎልበት የሀገር ብልፅግናን እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልፀዋል። ''አሁን የገጠመን ፈተና የእኔ ብቻ ትክክል፣ ሃቅና እውነት ነው ብሎ የሌላውን የማይቀበል ፅንፈኝነት ነው'' ያሉት አቶ አደም የወንድማማችነት መርህን ማስፈን የመሪ ድርጅቱ መርህ መሆኑን ወጣቶች ተገንዝበው መታገል እንደለባቸው አስገንዝበዋል።   ''በሀገራችን በመደመር እሳቤ የተጀመረውን የትውልድ ግንባታ አጠናክሮ ለማስቀጠል ወጣቶች ከፍተኛ ኃላፊነት አለባቸው'' ያሉት ደግሞ የብልፅግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ አባል አቶ መለስ ዓለሙ ናቸው። "በአባቶቻችን ትግል አንድነቷ ፀንቶ የኖረችውን ሀገራችንን እስከነ ሙሉ ክብሯ ለመጪው ትውልድ ለማስተላለፍ የሚጠበቅባችሁን ኃላፊነት ለመወጣት ስልጠናው አቅም እንደሆናችሁ እተማመናለሁ" ብለዋል። ስልጠናው የተዘጋጀው ለቀጣይ ተልኳቸው እንቅስቃሴ አቅጣጫ የሚያመላክቱና የስራ መመሪያ የሚሆኑ ጉዳዮች ተመርጠው እንደሆነም ገልፀዋል። እንዲሁም የወጣቶችን የእርስ በርስ ትስስር በማጎልበትና የብልፅግና መርሆዎችን በማስረፅ ውጤታማ ተግባራትን ለማከናወን በሚቻልበት ደረጃ በመሆኑ ፋይዳው የላቀ ነው ብለዋል። ለዚህም የወሰዱት ስልጠና ከዕውቀትና ክህሎት ባሻገር እርስ በርስ በመተዋወቅ፣ በመደጋገፍና በመረዳዳት የጋራ ዓላማ ግባቸውን ለማሳካት ወሳኝ መሆኑን አመልክተዋል።   የአማራ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድርና የብልፅግና ስራ አስፈጻሚ አባል ዶክተር ጌታቸው ጀንበር እንዳሉት በሀገራችን በልማትና በፖለቲካዊ ዘርፎች የመጡ ለውጦችን ዳር ለማድረስ የወጣቱ ተሳትፎ ወሳኝ ነው። ''አሁን ያለው የብልፅግና አመራር ቦታውን እየለቀቀ ሲሄድ የምትተኩት እናንተ ናችሁ'' ያሉት ዶክተር ጌታቸው ለዚህም በብልፅግና መርሆዎችና እሳቤዎች የወሰዳችሁት ስልጠና ለህይወታችሁ ስኬት ጠቃሚ ነው ብለዋል። በተግባር እንቅስቃሴዎች መልካም ጉዳዮችን በማስፋትና ጉድለቶችን በማረም ከአዳዲስ እሳቤዎችና ነባራዊ ሁኔታዎች ጋር በማቀናጀት ሀገራዊ ዕድገትና ብልፅግናን ለማረጋገጥ የወጣቶች ሚና የላቀ መሆኑንም ገልፀዋል።     የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ፕሬዚዳንት ወጣት አክሊሉ ታደሰ እንዳለው ስልጠናው በብልፅግና እሳቤዎችና ግቦች፣ በሀገራዊና ዓለም አቀፋዊ ነባራዊ ሁኔታዎችና ዘመናዊ ኮሙኒኬሽን ላይ ያተኮረ ነው። የሊጉ አመራሮችን ዕውቀትና ክህሎት በማጎልበት ለቀጣይ ተልዕኮ ከማዘጋጀት ባሻገር ለውጤታማ የስራ አፈፃፀም ስንቅ የሚሆን አቅም በመፍጠር አዳዲስ ስራዎችን ለመስራት መነሳሳት አለብን ብለዋል።
የብልፅግና ፓርቲ በፍትሃዊ ተጠቃሚነትና በዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ላይ የተመሰረተ አንድነት ለማስፈን እየተጋ ነው--የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ
Mar 19, 2023 66
ባህር ዳር መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ) የብልፅግና ፓርቲ በሀገራችን በፍትሃዊ ተጠቃሚነትና በዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ላይ የተመሰረተ አንድነት ለማስፈን እየተጋ ያለ ፓርቲ ነው ሲሉ የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ። ለብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት "በወጣቶች አቅም የኢትዮጵያ ሁለንተናዊ ብልፅግና ይረጋገጣል" በሚል መሪ ሃሳብ በባህር ዳር ከተማ ለአንድ ሳምንት ሲሰጥ የቆየው ስልጠና ተጠናቋል። የፓርቲው ምክትል ፕሬዚዳንቱ አቶ አደም ፋራህ በዚሁ ጊዜ እንዳሉት ፓርቲው በሀገሪቱ ፍትሃዊ የኢኮኖሚ ተጠቃሚነትና እኩል ተሳትፎን ማረጋገጥ ዋናው ተግባሩ ነው።   ይህም በየአካባቢው ህዝቡ ባለው ፀጋና አቅም ልክ ሰርቶ የሚበለፅግበት ሀገር ለመገንባት በር የከፈተ በመሆኑ በኢኮኖሚ፣ በማህበራዊና በፖለቲካው መስክ ስኬት መመዝገቡን ተናግረዋል። በምርት አይነት ብዝሃነትን ያካተተ የኢኮኖሚ ፓሊሲ በመከተል ዘላቂነት ያለው ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥ በሚደረገው ጥረት የብልፅግና ወጣቶች ሊግ አመራሮችና አባላት የበኩላቸውን እንዲውጡም አሳስበዋል።   የአማራ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር ጌታቸው ጀንበር በበኩላቸው የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት አሁን የሚስተዋለውን ፅንፈኝነትን በመታገልና ህብረ-ብሄራዊ አንድነትን በማጠናከር ሀገር ለማፅናት የተያዘውን ግብ ለማሳካት ሚናቸው የጎላ ነው ብለዋል። አክለውም አሁን ላይ የብሄር፣ የፖለቲካና የሃይማኖት ፅንፈኝነት ችግር የብልፅግና ፓርቲያችን ፈተና በመሆን የተግባር ስራዎቻችን ላይ ጥላ በማጥላት ላይ ይገኛል ሲሉም ገልጸዋል። በህብረ-ብሄራዊ አንድነት የተመሰረተው ብልፅግና በእሳቤና በተግባር እንከን የሌለው ቢሆንም፤ የውስጥና የውጭ ፅንፈኞች ችግር ሲፈጥሩበት የሚስተዋል በመሆኑ ወጣቱ ይህን ተገንዝቦ፤ ለለውጡ ቀጣይነት መስራት አለበት ብለዋል። በኢትዮጵያ ተራማጅ አስተሳሰብና ለውጥን ለማረጋገጥ የሚታገል ወጣት በየደረጃው ለማፍራት እየተሰራ መሆኑን የገለፀው ደግሞ የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ፕሬዚዳንት ወጣት አክሊሉ ታደሰ ነው። ፕሬዝዳንቱ እንዳለው የተጀመርውን ሀገራዊ ግንባታ ግብ ለማሳካት በየደረጃው የሚገኘውን የሊጉ አመራርና አባላት አቅም በማጎልበትና በስነ-ምግባር የማነፅ ስራ ተጀምሯል።   ለማዕከላዊ አባላቱ ሰሞኑን በብልፅግና መርሆዎች፣ እሳቤዎችና ግቦች ላይ ያተኮረ ስልጠና መስጠት መቻሉ ዋና ማሳያ ነው ብሏል። ይህም ሀገራዊና ዓለም አቀፋዊ ነባራዊ ሁኔታዊውን በመገንዘብ በሀገር ደረጃ እየገጠሙን ያሉትን ተግዳሮቶች ለማለፍ የሚያስችል አቅም ለመገንባት መሆኑን ተናግሯል። በተጨማሪም የሊጉ አመራሮችና አባላት ተራማጅ አስተሳሰብንና አመለካከትን አጠናክሮ በማስቀጠል የተጀመረውን ለውጥ ዳር የማድረስ ኃላፊነትን ለመወጣት በማለም ነው ብሏል። የስልጠናው ተሳታፊዎችም ያገኙትን እውቀትና ልምድ በመጠቀም የነገ ሀገር ተረካቢ መሪ መሆናችሁን ተገንዝባችሁ መዘጋጀት አለባችሁ ሲል መልዕክት አስተላልፏል። በባህርዳር ከተማ ለስምንት ተከታታይ ቀናት በተሰጠው ስልጠና 223 የብልፅግና ወጣቶች ሊግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት መሳተፋቸው ታውቋል።
ኢትዮጵያና አሜሪካ ሁሉን አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸውን ሊያጠናክሩ ይገባል - አሜሪካውያን ተንታኞች
Mar 19, 2023 110
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያና አሜሪካ ሁሉን አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸውን ሊያጠናክሩ እንደሚገባ አሜሪካውያን የመስኩ ተንታኞች ገለጹ። የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን በዚህ ሳምንት መጀመሪያ በኢትዮጵያ ያደረጉትን ጉብኝት በተመለከተ ኢዜአ ከፖለቲካና ኢኮኖሚ ጉዳዮች ተንታኙ ላውረንስ ፍሪማንና ከአፍሪካና መካከለኛው ምስራቅ ተንታኙ ከጋዜጠኛ ጆሴፍ ሃሞንድ ጋር ቆይታ አድርጓል። ተንታኞቹ ኢትዮጵያ በአፍሪካ አህጉር ስትራቴጂክ አገር መሆኗን ጠቅሰው፤ አሜሪካም ከኢትዮጵያ ጋር ጥብቅ ግንኙነት እንዲኖራት መሥራት እንዳለባት ጠቅሰዋል። የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን በኢትዮጵያ ያደረጉት ጉብኝት የፕሬዝዳንት ጆ ባይደን አስተዳደር በአፍርካ ቀንድ ተፅዕኖ ካላት ኢትዮጵያ ጋር መልካም ግንኙነትን ለመፍጠር እንቅስቃሴ መጀመሩን ያሳየ ነው ይላሉ። ላውረንስ ፍሪማን እንደሚሉት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ጉብኝት አሜሪካ ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን ግንኙነት ለማደስ የወሰደችው ቁልፍ ዲፕሎማሲያዊ እርምጃ ነው። አሜሪካ በአፍሪካ ተፅዕኖ መፍጠር እንደምትፈልግ ቢታወቅም የአንቶኒ ብሊንከን ጉብኝት ግን ከዚያም ያለፈ ነው ይላሉ የፖለቲካና ኢኮኖሚ ተንታኙ ላውረንስ ፍሪማን። አሜሪካ ባለፉት ሁለት ዓመታት ሰብዓዊ ድጋፍ በማቅረብ አጋርነቷን ማሳየቷን ጠቅሰው፤ የአሜሪካ መንግሥት ከዚህም ባለፈ ከኢትዮጵያ ጋር በኢኮኖሚ ልማት ጠንካራ ትብብር ሊፈጥር እንደሚገባ ጠቁመዋል። ሁለቱ አገራት ሁሉን አቀፍ ጠንካራ ወዳጅነት ሊኖራቸው እንደሚገባ ያነሱት ላውረንስ፤ በዚህም ሰፋፊ መሰረተ ልማቶችን የመዘርጋት፣ የልማት ፕሮግራሞችን የመተግበር ትብብር ይጠናከራል ብለዋል። አሜሪካ በአፍሪካ ቀንድ ሰላምና መረጋጋት እንዲኖር እንዲሁም በአፍሪካ ያላትን ተፅዕኖ ለማጠናከር ከእርዳታ ይልቅ ሰፋፊ የኢኮኖሚ ድጋፎችን ማድረግ ላይ ማተኮር እንዳለባትም ጠቅሰዋል። በተለይም ኢትዮጵያ በአህጉሪቱና በቀጣናው ያላትን የህዝብ፣ የጂኦ-ፖለቲካ አቀማመጥና የኢኮኖሚ ተፅዕኖ በአግባቡ መገንዘብ እንደሚገባ በመጠቆም።   የሰላምና ሚዲያ ኢኒሼቲቭስ ማዕከል ባልደረባ እና የአፍሪካና መካከለኛው ምስራቅ ተንታኙ ጋዜጠኛ ጆሴፍ ሃሞንድ በበኩላቸው፤ የብሊንከን ጉብኝት በሁለቱ አገራት መካከል መልካም ግንኙነትን የማደስ የመጀመሪያው ጡብ ነው ብለዋል። አክለውም ጉብኝቱ የሁለቱ አገራት የተቀዛቀዘ ወዳጅነት ወደ ተሻለ ምዕራፍ እንዲሸጋገር ፍላጎት ላላቸው የአሜሪካ ባለሥልጣናት ትልቅ ድል መሆኑን አክለዋል። የባይደን አስተዳደር በአፍሪካ መልካም ግንኙነትን ለማጠናከር በአህጉሪቱ ውስጥ ስትራቴጂክ አገር የሆነችውን ኢትዮጵያን በቀዳሚነት ማሳተፍና ጠንካራ ትብብርን መፍጠር እንዳለበት አመላክተዋል።
የመደመር ትውልድ መጽሐፍ ትውልድ ያለፈበትን መንገድ የሚያሳይና ነገን የተሻለ ለማድረግ መፍትሄ የሚያመላክት ነው...በመጽሐፉ ላይ ሂስ ያቀረቡ ባለሙያዎች 
Mar 18, 2023 132
አዲስ አበባ መጋቢት 9/2015 (ኢዜአ ) የመደመር ትውልድ መጽሐፍ በዘመናዊት ኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ትውልድ ያለፈበትን መንገድ የሚያሳይና ነገን የተሻለ ለማድረግ መፍትሄ የሚያመላክት መሆኑን በመጽሐፉ ላይ ሂስ ያቀረቡ ባለሙያዎች ተናገሩ። በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው የመደመር ትውልድ መጽሐፍ የክልል ርእሳነ መስተዳደሮችን ጨምሮ የመንግስት ከፍተኛ አመራሮች በተገኙበት ዛሬ ተመርቋል፡፡ በሶስት ክፍሎችና በ10 ምዕራፎች የተዘጋጀው ይህ መጽሐፍ የትውልድ ምንነት አፈጣጠርና አካሄድ ምን እንደሚመስል ያስቃኛል፡፡ መጽሐፉ በዘመናዊት ኢትዮጵያ ትውልዶችን ወግ አጥባቂ፣ ህልመኛ፣ ተስፈኛ፣ ውል አልባ እና የመደመር ትውልዶች ሲል በአምስት የሚከፍላቸው ሲሆን፤ በአማርኛ፣ አፋን ኦሮሞና እንግሊዘኛ ታትሞ ለንባብ በቅቷል፡፡ ከመጸሐፉ የሚገኘው ገቢም በሁሉም ክልሎች ታሪካዊ፣ ተፈጥሯዊና ባህላዊ ቅርሶችን ለማደስ እንዲሁም በአንዳንድ ክልሎች ደግሞ ቤተ መጽሃፍት ለመገንባት እንደሚውል ተጠቁሟል፡፡ መጽሃፉን በሚመለከት ሂሳዊ ዳሰሳ ካቀረቡት መካከል አንጋፋው የኪነጥበብ ባለሙያ ደበበ እሸቱ ደራሲው ወግ አጥባቂ ትውልድ በሚል ያስቀመጡትን ሃሳብ ዳሰዋል፡፡ ደራሲው ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ ይህን ትውልድ በዓድዋ ድል ኩራትና ሁለተኛው የጣሊያን ጦርነት ቁርኝት የተፈጠረ መሆኑን ያስቀምጣል፡፡ ወግን በመጠበቅ ዘመናዊነትን ሊያሳልጥ የተነሳ መሆኑንና የራሱ ድክመት ቢኖርበትም በመልካምነት የሚነሱና አገር ያቆዩ አሻራዎችን እንዳስቀመጡ በማንሳት፡፡   ደራሲ ህይወት ተፈራ በበኩሏ በመጽሐፉ ላይ ህልመኛው ትውልድ በሚል የተቀመጠውን ሃሳብ ዳሰዋል፡፡ ይህ ትውልድ አብዮታዊ ንቅናቄዎች በበዛበት ወቅት ያለፈ ትውልድ ሲሆን፤ የጠላትነት ፖለቲካን በስፋት በማራመድ በትውልዶች መካከል የፓራዳይም ልዩነት ማምጣቱን ያነሳሉ፡፡ ደራሲው ይህን ትውልድ አገራዊ ችግሮችን ከውጭ በመጡ መፍትሄዎች ለመፍታት ረዥም ርቀት የተጓዘ መሆኑን በግልጽ ማስቀመጣቸውን አንስተዋል፡፡ በ1990ዎቹ መጀመሪያ የተፈጠረውንና መጽሐፉ "ውል አልባ ትውልድ" ሲል ያሰቀመጠው ሃሳብ ላይ ዳሰሳ ያቀረቡት ዶክተር ታምራት ኃይሌ፤ ይህ ትውልድ በቀይ እና ነጭ ሽብር ዘመን ጀምሮ በነበረው የፖለቲካ እቀባ ምክንያት ከፖለቲካ አውድ የመራቅ አዝማሚያ የሚያሳይ መሆኑን ደራሲው በግልጽ ማመላከታቸውን ይናገራሉ፡፡   በ1997 በተወሰነ መልኩ በፓለቲካው አውድ ውስጥ ለመሳተፍ ቢሞክርም ከዚያ በኋላ በተፈጠረው የፖለቲካ አካሄድ ምክንያት ተመልሶ ወደነበረበት መመለሱን ጠቅሰዋል፡፡ መጽሐፉ ፈጥነው ለማንበብ የሚያጓጓ ግን ደግሞ በየ መሃሉ ለማሰላሰል ጊዜ የሚፈልግ መሆኑንም ጨምረው ገልጸዋል፡፡ የመደመር ትውልድ መጽሃፍ በትውልድ ጉዞ ውስጥ ትናንትና እና ዛሬን በማሳየት ነገ ምን ሊመስል እንደሚችል አሻግሮ የሚጠቁም መሆኑን የተናገሩት ደግሞ ዶክተር ዮሴፍ ቤኮ ናቸው፡፡   መጽሃፉ የአሁኑ ትውልድ ወደ ኋላ ተመልሶ ራሱን በቀደመው ትውልድ መስታዎት እንዲመለከት እድል እንደሚፈጥርም እንዲሁ፡፡ በመጽሃፉ ላይ ጥቅል ሂስ ያቀረቡት ዶክተር መሃመድ ሁሴን፤ የመደመር ትውልድ መጽሃፍ ደራሲው በተመሳሳይ አውድ ከዚህ ቀደም ለንባብ ካበቋቸው መደመርና የመደመር ትውልድ መጽሃፍ እንደሚለዩ ተናግረዋል፡፡   የቀደሙት መጽሃፍት የአገሪቱን ፖለቲካና ታሪክ እንዲሁም የህብረተሰቡን የወደፊት አቅጣጫ የሚያመላክቱ ሲሆኑ፤ የአሁኑ መጽሃፍ ግን ትውልዱን በምናባዊ ተሰጥኦና እውቀት ኮትኩቶ ማሳደግ ላይ ትኩረት ማድረጉን አንስተዋል፡፡ ይህም ትውልዱ ራሱን ፈትሾ እንዲያይ በማድረግ ረገድ ሚናው የጎላ መሆኑንም ነው የተናገሩት፡፡    
ብሔራዊ ተሃድሶ ኮሚሽን የሚያከናወናቸውን ስራዎችና ዘላቂ ሰላም ለማምጣት የሚደረጉ ጥረቶችን እናግዛለን--የተለያዩ ዓለም አቀፍ ተቋማት 
Mar 18, 2023 98
አዲስ አበባ መጋቢት 9/2015 (ኢዜአ)፡- የተለያዩ ዓለም አቀፍ ተቋማት ብሔራዊ ተሃድሶ ኮሚሽን የሚያከናወናቸውን ተግባራትና በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላም ለማምጣት የሚደረጉ ጥረቶችን እንደሚደግፉ አስታወቁ። የኮሚሽኑ ኮሚሽነር አምባሳደር ተሾመ ቶጋ ከአይ.ኦ.ኤም የምስራቅ አፍሪካና የአፍሪካ ቀንድ ተጠሪ መሐመድ አብዲከር ጋር በተሃድሶ ኮሚሽን ጉዳዮች ላይ ምክክር አካሄደዋል። ኮሚሽኑ የተቋቋመበት አላማ በሰላም ስምምነቱ መሰረት ትጥቅ የፈቱ እና በሕጋዊ የምዝገባ ስርዓት ያለፉ የቀድሞ ተዋጊዎችን ከማህበረሰቡ ጋር መልሶ በመቀላቀል የኢትዮጵያ የሰላምና የልማት ኃይል እንዲሆኑ ማድረግ መሆኑን አምባሳደር ተሾመ ገልጸዋል። በዚህ ረገድ እስከ አሁን በኮሚሽኑ የተከናወኑ የዝግጅት ምዕራፍ ስራዎች እንዲሁም ከልማት አጋሮች ጋር በሚሰራባቸው የአጋርነትና ትብብር መስኮች ላይ ማብራሪያ መስጠታቸውን ከሰላም ሚኒስቴር ማህበራዊ ትስስር ገጽ የተገኘው መረጃ ያመለክታል። ዓለም አቀፉ የፍልሰት ድርጅት(አይ.ኦ.ኤም) የምስራቅ አፍሪካና የአፍሪካ ቀንድ ተጠሪ መሐመድ አብዲከር ተቋሙ ኮሚሽኑ ለሚያከናውናቸው ስራዎች ድጋፍ ለማድረግ መዘጋጀቱን ገልጸዋል። በሌላ በኩል አምባሳደር ተሾመ ቶጋ ዘጠኝ አባላትን ከያዘው የአውሮፓ ሕብረትና የተባበሩት መንግስታት የልማት ፕሮግራም(ዩ.ኤን.ዲ.ፒ) ልዑካን ቡድን አባላት ጋር ተወያይተዋል። ሁለቱ ተቋማት የኢትዮጵያ የሰላም ግንባታ ጉዞ እንዲሳካና ሁለንተናዊ ሰላም እንዲሰፍን በሁሉም መስኮች ድጋፍ ለማድረግ ቃል መግባታቸውን የሰላም ሚኒስቴር መረጃ ያሳያል።
የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ስብሰባ ፈተናዎችን በድል በመሻገር የተሻለች ኢትዮጵያን ለመገንባት የተጀመሩ ስራዎችን ለማጠናከር መግባባት የተፈጠረበት ነው
Mar 18, 2023 114
አዲስ አበባ መጋቢት 9/2015(ኢዜአ)፦የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ስብሰባ ወቅታዊና አገራዊ ፈተናዎችን በድል በመሻገር የተሻለች ኢትዮጵያን ለመገንባት የተጀመሩ ስራዎችን ለማጠናከር መግባባት የተፈጠረበት መሆኑን የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላት ገለጹ፡፡ የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ስብሰባ የተለያዩ አቅጣጫዎችን በማስቀመጥ ተጠናቋል፡፡ የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላት ስብሰባ ለቀጣይ ስራዎች መግባባት የተፈጠረበት መሆኑን ነው የሚናገሩት፡፡ በስብሰባውም የተለያዩ ወቅታዊና አገራዊ ጉዳዮች ላይ ምክክር መደረጉን ጠቅሰው፤ ኢትዮጵያን ወደ ተሻለ ምእራፍ ለማሻገር የተጀመሩ ስራዎች ተጠናክረው እንዲቀጥሉ መግባባት ላይ የተደረሰበት ስለመሆኑ አንስተዋል፡፡ የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ አባል አቶ ፈቃዱ ተሰማ እንዳሉት፤ በተለያዩ አካላት የሚፈጠሩ አፍራሽ አጀንዳዎች ኢትዮጵያዊያንን እየፈተኑ መሆኑን በስራ አስፈጻሚው በጥልቀት ተገምግሟል ብለዋል፡፡ በተለይ ነጻነትን በአግባቡ ማስተዳደር ባለመቻል ምክንያት የተለያዩ አካላት ማህበራዊ ሚዲያን በመጠቀም ጭምር ለዘመናት የተገነባውን የኢትዮጵያዊያንን አብሮነት ለማፍረስ እየሰሩ መሆኑን ነው የተናገሩት፡፡ በመሆኑም በቀጣይ አብሮነታችንን በማጠናከር ይህንን ችግር ለማረም በትኩረት መስራት እንደሚገባ መግባባት ላይ ተደርሷል ነው ያሉት፡፡ በዚህ ረገድ በየደረጃው ያለው አመራር የህዝቦችን አብሮነት የማስጠበቁን ኃላፊነት በግንባር ቀደምትነት መስራት እንዳለበት አቅጣጫ ተቀምጧል ብለዋል፡፡   ሌላኛው የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል ግርማ የሺጥላ የአገረ መንግስት ግንባታ ሂደት ያልተጠናቀቀ የቤት ስራ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ በተለይ በታሪክና ትርክት ህዝብን ለመለያየት የሚሰሩ ኃይሎች መኖራቸውን ጠቁመዋል፡፡ ህዝብን የመለያየት አጀንዳዎች አገር ውስጥ ባሉ ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያን ህልውና የማይፈልጉ የውጭ ኃይሎች ጋር ጭምር በትብብር የሚሰራ መሆኑንም ጠቁመዋል፡፡ በመሆኑም በቀጣይ ህዝብን በማሳተፍ በየደረጃው ያሉ ወቅታዊና አገራዊ ችግሮችን ለመፍታት ይሰራል ብለዋል፡፡ እስከ ታችኛው መዋቅር ድረስ በመውረድና ህዝብን በማወያየት በስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የተቀመጡ አቅጣጫዎች ተፈጻሚ እንዲሆኑ እንደሚሰራም ጠቁመዋል፡፡   የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ አባል አቶ ጸጋዬ ማሞ በበኩላቸው ጽንፈኝነት የወቅቱ ፈተና መሆኑን ጠቅሰው፤ ይህን አፍራሽ አካሄድ በመታገል የተጀመሩ የልማት መንገዶችን ማስቀጠል እንደሚገባ መግባባት ላይ ተደርሷል ብለዋል፡፡ ለዚህ ደግሞ የፍትህና ጸጥታ ተቋማትን ማጠናከር ላይ ትኩረት ተሰጥቶ መስራት እንደሚገባ የጋራ መግባባት ላይ መደረሱንም ጨምረው ተናግረዋል፡፡ የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ ወቅታዊ የኑሮ ውድነት ፈተናዎችን መፍታት ላይ በትኩረት መወያየቱም ተጠቁሟል፡፡   የምርት እጥረት ሳይኖር የዋጋ ንረት ለመፍጠር በሚንቀሳቀሱ ሃይሎች ላይ አስተማሪ እርምጃ መውሰድ እንደሚገባ አቅጣጫ መቀመጡን ነው የፓርቲው ስራ አስፈጻሚ አባል ሞገስ ባልቻ የተናገሩት፡፡   ሌላኛው የብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል አቶ ዘላለም ከበደ ከተለያዩ አቅጣጫዎች የሚሰራጩ አፍራሽ አጀንዳዎች በህዝብ ላይ ተጽእኖ እንዲፈጥሩ መፍቀድ እንደማይገባ የስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላቱ የጋራ መግባባት ላይ መድረሳቸውን ተናግረዋል፡፡ በመሆኑም በየደረጃው ያሉ አመራሮች የህዝብን አብሮነት በማጠናከር በየአካባቢው ያሉ ጸጋዎችን ለህዝብ ጥቅም ለማዋል በቁርጠኝነት እንዲሰሩ አቅጣጫ መቀመጡን ተናግረዋል፡፡
ከብልጽግና ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የተሰጠ መግለጫ
Mar 17, 2023 123
ኢትዮጵያ ሀገራችን ወደ ታላቅ ምእራፍ በምትሻገርበት ድልድይ ላይ ትገኛለች፡፡ አንዳንዶች ከድልድዩ ወደኋላ ሊመልሷት ይታገላሉ፡፡ ሌሎቹ ድልድዩን ሰብረው ገደል ሊከቷት ይለፋሉ፡፡ ታጋይ ልጆቿ ደግሞ በድልድዩ ላይ ብዙ ሳትቆይ ወደፊት እንድትራመድ ለማድረግ ይታገላሉ፡፡ ብልጽግና ሦስተኛውን መርጧል፡፡ ድልድይ ያለፈውን መንገድ ያህል ጠንካራ አይሆንም፡፡ ገደሉን ለመሻገር ግን የግድ ነው፡፡ ረዥም ጊዜ በድልድዩ ላይ መቆየትም አደጋ አለው፡፡ በቶሎ መሻገርና ወደጸናው መሬት መድረስ አስፈላጊ ነው፡፡ ያለንበት የሽግግር ጊዜም የሚነግረን ይሄንን ነው፡፡ የሽግግሩ ወቅት ዓላማው በዚያው መቆየት ሳይሆን ወደ በለጸገች ኢትዮጵያ መሸጋገሪያ ነው፡፡ እየገጠሙን ያሉትም የሽግግር ጊዜ ፈተናዎች ናቸው፡፡ የብልጽግና ፓርቲ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ከመጋቢት 7- 8 ባደረገው ስብሰባ ኢትዮጵያ ካለፈው መንገድ የመጣችበትን፣ ወደ ብልጽግና ለመሻገር በድልድዩ ላይ የቆየችበትን፣ በድልድዩ ላይ በቆየችባቸው ወቅቶች የገጠሟትን ፈተናዎች፤ ከድልድዩ ወደኋላ ለመመለስ የሚታገሏትን ኃይሎች፣ ድልድዩን ተሻግራ ወደ ብልጽግና እንዳትሸጋገር ያጋጠሟትን ተግዳሮቶች በዝርዝር መርምሯል፡፡ አሁን እያጋጠሙን ያሉ ፈተናዎች በዋናነት ከአምስት ነገሮች የመጡ መሆናቸውን የፓርቲያችን የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አምኗል፡፡ ለእነዚህም ተገቢ ነው ያለውን የትግል ስልት ቀይሷል፡፡ መላ ኢትዮጵያውያንም እነዚህን ፈተናዎች ለማሸነፍ እንዲቻል ከብልጽግና ጋር አብረው እንዲታገሉ ጥሪውን ያቀርባል፡፡ የመጀመሪያው ፈተና ታሪክ ካሸከመን ዕዳዎች የሚመነጭ ነው፡፡ ኢትዮጵያውያን አያሌ አኩሪ ታሪኮችና በታሪክ ውስጥ ያገኘናቸው ዕድሎች አሉን፡፡ በእነዚህ እንኮራለን፤ ለኢትዮጵያ ብልጽግናም እንደ አንጡራ ሀብት እንጠቀምባቸዋለን፡፡ በተቃራኒው ደግሞ በታሪካችን ውስጥ ያልፈታናቸው፣ ተጨማሪ ችግር አድርገን የጨመርናቸውና ያልተግባባንባቸው ዕዳዎችም አሉን፡፡ እነዚህ ዕዳዎቻችን የእኛ ብቻ አይደሉም፡፡ በዓለም ላይ ሀገር የመሠረቱ ሕዝቦች ሁሉ የሚገጥሟቸው ናቸው፡፡ እነዚህ ዕዳዎች የመነታረኪያ፣ የመጋጫና የመከፋፈያ ምክንያቶች ሊሆኑብን አይገባም፡፡ ዕዳዎቹን ወረስናቸው እንጂ አልፈጠርናቸውም፡፡ መጡብን እንጂ አልሄድንባቸውም፡፡ የተሻለው የመጀመሪያ መፍትሔ ለዕድሉም ለዕዳውም ተገቢውን ዕውቅና መስጠት ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ ዕድሉን ለመጠቀም፣ ዕዳውን ደግሞ ለማራገፍ ጠንክሮ መሥራት ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ የሠለጠነና የሰከነ አካኼድ አዋጪ መሆኑን የዓለም ታሪክ አሳይቶናል፡፡ ያለፉ ዕዳዎቻቸውን በጠብ፣ በግጭትና በመከፋፈል ለመፍታት የሄዱ ሀገሮች ተጨማሪ ዕዳ አመጡ እንጂ መፍትሔ አላገኙም፡፡ ያለፉ ዕዳዎቻቸውን በሠለጠነና በሰከነ መንገድ በምክክርና በውይይት፣ በይቅርታና በዕርቅ ለመፍታት የሞከሩ ሀገሮች ግን ወደተሻለ መግባባትና ወደላቀ አንድነት ለመምጣት ችለዋል፡፡ እኛም የሚያዋጣን ይሄ ነው፡፡ የጀመርነው ሀገራዊ ምክክር እንዲሳካ እናድርግ፡፡ ለስኬቱም ከሁላችን የሚጠበቀውን ድርሻ እንወጣ፡፡ ዕዳዎቻችንን በምክክር፣ በይቅርታና በዕርቅ እናርማቸው፡፡ ያለፉ ነገሮቻችን ትምህርት እንጂ እሥር ቤት እንዳይሆኑን አድርገን እንሻገራቸው፡፡ የፓርቲያችን አባላት፣ ደጋፊዎችና መላው ሕዝባችን ያለፉ ታሪካዊ ዕዳዎቻችንን እንደ ግጭት መሣሪያ ለመጠቀም የሚሹ ኃይሎችን በመታገል፣ ለሀገራዊ ምክክሩ የሚጠበቅባችሁን ሁሉ እንድታደርጉ ጥሪ እናደርጋለን፡፡ ሁለተኛው ፈተና ነጻነትን ለማስተዳደር አለመቻል ነው፡፡ ነጻነት በነጻ አይገኝም፡፡ በነጻም አይቀጥልም፡፡ ለማግኘት መሥዋዕትነት ይጠይቃል፡፡ በነጻነት ለመኖር ደግሞ ኃላፊነትን መሸከም ያስፈልጋል፡፡ ከመሥዋዕትነትና ከኃላፊነት ውጭ ነጻነት አይኖርም፡፡ ሕዝባችን ባደረገው መራራ ትግል ካገኛቸው መብቶች አንዱ ነጻነት ነው፡፡ አካባቢን የማስተዳደር፣ የመደራጀት፣ ሐሳብን የመግለጥ፣ መንግሥትን የመቃወም፣ ሚዲያን የማቋቋምና የመጠቀም፣ እምነትን ያለ መንግሥት ጣልቃ ገብነት የማምለክ፣ ወዘተ. ነጻነቶችን ሕዝባችን በትግሉ ተጎናጽፏል፡፡ እነዚህ ነጻነቶች ግን በራሳቸው አይቆሙም፡፡ የማድረግ መብት ባለበት ሁሉ ያለማድረግ ኃላፊነት አለ፡፡ ያለ ማድረግ መብት ባለበት ሁሉም የማድረግ ኃላፊነት አለ፡፡ የሞራል፣ የባህል፣ የሕግ ተጠያቂነቶች ነጻነትን በኃላፊነት እንድንጠቀምበት የሚያስገድዱን ናቸው፡፡ ነጻነት የሌለበት የኃላፊነት ሥርዓት ጭቆናን ያስከትላል፡፡ ኃላፊነት የሌለበት የነጻነት ሥርዓትም ሥርዓት አልበኛነትን ያመጣል፡፡ በአካባቢ አስተዳደሮች፣ በሚዲያዎች፣ በእምነት ተቋማት፣ በፖለቲካ ፓርቲዎችና በአክቲቪስቶች አካባቢ የሚስተዋለው ነጻነትን የማስተዳደር ችግር፣ በቶሎ ሊገራ የሚገባው መሆኑን የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ገምግሟል፡፡ በነጻነት መተዳደር ማለት ሕግ በማክበር፣ ሌሎችን ሳይጎዱ፣ ሀገር ሳያፈርሱና ግጭት ሳይቀሰቅሱ፣ መብትን ለመጠቀም መቻል ነው፡፡ ሕግ እያፈረሱ፣ የሌሎችን መብት እየጣሱ፣ ግጭትና ጥላቻን እየቀሰቀሱ፣ ብሎም ሀገር እያተራመሱ መንቀሳቀስ ግን ወንጀል እንጂ ነጻነት ሊሆን አይችልም፡፡ ወንጀል ደግሞ የሕግ ተጠያቂነትን ማስከተሉ የግድ ነው፡፡ በመሆኑም በሀገራችን ነጻነትን ማስተዳደር ፈታኝ እየሆነ መምጣቱን ምልክቶች እያሳዩ ነው፡፡ በነጻነት ስም በሚፈጸም ወንጀል የተነሣ በትግላችን ያገኘነውን ነጻነት እያጣነው ነው፡፡ ነጻነት ከኃላፊነት ጋር ሚዛናዊነቱን ጠብቆ እንዲሄድ የመንግሥት ተቋማት፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ሚዲያዎች፣ የፍትሕ ተቋማት፣ የሃይማኖት ተቋማት፣ ምሁራንና የሀገር ሽማግሌዎች የሚጠበቅባችሁን እንድታደርጉ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ጥሪ ያቀርባል፡፡ ሦስተኛው ፈተና ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን የሚፈታተኑ ሁኔታዎች እየገነገኑ መምጣታቸው ነው፡፡ ዛሬ ባለችው ኢትዮጵያ ማንም የበላይና የበታች ሆኖ መኖር አይችልም፡፡ አንዳችን ያለ ሌላችን ልንኖር አንችልም፡፡ በመከፋፈልና በመለያየት፣ በግጭትና በጥላቻ ምንም ዓይነት ዕድገትና ብልጽግና አይመዘገብም፡፡ ሰላምና ደኅንነታችንም አይረጋገጥም፡፡ እንደ ውሻ አጥንት ከጠላት በሚወረወርልን አጀንዳ እየተራኮትን፣ ለልማት የምናውለውን ጉልበትና ጊዜ ለሤራ ትንተና እያባከንን፣ አንድ ጋት ወደ ብልጽግና ፈቀቅ ልንል አንችልም፡፡ ሀገር መውደድ ሌላውን ወገን በመውደድ እንጂ በመጥላት አይገለጽም፡፡ ለሌላው ወገን መሥዋዕትነት በመክፈል እንጂ በግጭትና በትንኮሳ አይለካም፡፡ የሕዝብን ኅብረ ብሔራዊ አንድነት ከሚንዱ፣ ጥላቻንና ግጭትን ከሚያባብሱ ንግግሮችና ድርጊቶች በየደረጃው የሚገኙ የመንግሥትና የፓርቲ ኃላፊዎች ሊቆጠቡ ይገባል፡፡ የፓርቲና የመንግሥት አመራሮች ችግሮች በውይይት እና በሕግ አግባብ ብቻ እንዲፈቱ ማድረግ አለባቸው፡፡ የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነቶች እንዲጠናከሩና መሠረት እንዲይዙ መሥራት አለባቸው፡፡ ሰላም እንዲሰፍን፣ ልማት እንዲጠናከር፣ ሕግና ሥርዓት እንዲከበር፣ መታገል በዋናነት ከአመራር የሚጠበቅ ሚና መሆኑን ለአፍታም ልንዘነጋው አይገባም፡፡ የሃይማኖት አባቶች፣ ሚዲያዎች፣ አክቲቪስቶችና ምሁራን ያለፉ ቁስሎችን ከሚቀሰቅሱ፣ ጥላቻን ከሚያነግሡ፣ ሕዝብ በጥርጣሬ እንዲተያይ ከሚያደርጉ፣ የሀገርን ሰላምና ደኅንነት አደጋ ላይ ከሚጥሉ ድርጊቶችና ንግግሮች እንዲጠበቁ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ጥሪ ያቀርባል፡፡ የሚመለከታቸው የፍትሕና የጸጥታ አካላትም ይሄን መሰል ንግግሮችንና ተግባራትን በቸልታ እንዳይመለከቱ ያሳስባል፡፡ አራተኛው ፈተና የኑሮ ውድነት ነው፡፡ በዓለም አቀፍና በሀገር ውስጥ ባጋጠሙ ችግሮች የተነሣ በተፈጠረው የማክሮ ኢኮኖሚ መዛባት የኑሮ ውድነቱ እየጨመረ መምጣቱን ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ገምግሟል፡፡ ከኑሮ ውድነቱ ጋርም የሥራ አጥ መጠኑ ጨምሯል፡፡ ችግሩን በጊዜያዊነትና በዘላቂነት ለመፍታት ርምጃዎች እየተወሰዱ መሆኑንም ተመልክቷል፡፡ ፈተናውን በብቃት ለመሻገር መንግሥት መራር ውሳኔ ሊወስንባቸው የሚገቡ ጉዳዮች መኖራቸውንም አረጋግጧል፡፡ ችግሩ በዘላቂነት እስከሚፈታ ድረስ መንግሥት የኑሮ ውድነቱን የሚያቃልሉ ጊዜያዊ ርምጃዎችን መውሰድ አለበት፡፡ በተለይም በችግሩ ላይ ቤንዚን የሚጨምሩ አካሄዶችን ማረም የሚገባ ነው፡፡ ምርትን በተገቢ መጠን ለማምረትና ወደ ገበያ ለማድረስ የሚታዩ የአመራርና የአሠራር ችግሮች መፈታት አለባቸው፡፡ በየአካባቢው የሚዘረጉ ኬላዎች ከሕግ አግባብ ውጭ የሚያካሂዱት እገዳና ዘረፋ በአመራር ቁርጠኝነትና ሕግን በማስከበር ሊፈታ ይገባዋል፡፡ የሕዝቡን ችግር በማባባስ ኪሳቸውን መሙላት በሚፈልጉ ስግብግቦች ላይ አስተማሪ ርምጃ መወሰድ አለበት፡፡ በአምራቾችና በሸማቾች መካከል ያለው ሠንሠለት እንዲራዘም በሚያደርጉ ደላሎችና ስግብግብ ነጋዴዎች ላይ የሕግ የበላይነት ሊከበር ይገባዋል፡፡ ኢንቨስትመንትን፣ ንግድንና የሥራ ፈጠራን የሚያቀላጥፍ አሠራር መዘርጋት አለብን፡፡ ንግድና ኢንቨስትመንት እንዲደናቀፍ በሚያደርጉ አመለካከቶች፣ ኃላፊዎችና ሠራተኞች ላይ ተገቢውን የእርምት ሥራ መሥራት ይገባናል፡፡ ለዚህም መላው የፓርቲያችን አመራርና አባላት፣ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች፣ የንግዱ ማኅበረሰብ፣ የፍትሕና የጸጥታ አካላት የሚጠበቅባቸውን በቁርጠኝነት እንዲወጡ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ጥሪ ያቀርባል፡፡ የሥራ አጥነትን ለመቀነስ የተጀመሩ ተነሣሽነቶች በተፋጠነና ትርጉም በሚያመጣ መንገድ እንዲከናወኑ፤ በሥራ ዕድል ፈጠራ ለተሠማሩ አካላትም አስፈላጊው ሁሉ ድጋፍ እንዲደረግላቸው፣ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው አቅጣጫ ሰጥቷል፡፡ አምስተኛው ፈተና ሌብነት ነው፡፡ አራት ኃይሎች የጋራ ግንባር ፈጥረው እየፈጸሙት ያሉት ሌብነት የድህነት ወገባችንን እያደቀቀው መሆኑን ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው በአጽንዖት ተመልክቶታል፡፡ በመንግሥት ውስጥ የሚገኙ ሌቦች፣ በባለሀብቱ አካባቢ ያሉ ሌቦች፣ በብሔር ዙሪያ ያሉ ሌቦችና በሚዲያው አካባቢ ያሉ ሌቦች ለአንድ ዓላማ አራት ሆነው እየሠሩ ሀገር እያጠፉ ነው፡፡ በመንግሥት አካባቢ የሚገኙት ሌቦች መዋቅርና ሥልጣናቸውን ይጠቀማሉ፤ በባለሀብቱ አካባቢ ያሉት ሌቦች ደግሞ ገንዘባቸውን ለበለጠ ስርቆት ይጠቀማሉ፤ በብሔር ዙሪያ ያሉት ደግሞ ለሌብነታቸው የብሔር ሽፋን ይሰጡታል፡፡ በሚዲያ አካባቢ ያሉት ደግሞ የሌቦቹን ገጽታ ይገነባሉ፤ ሌቦቹ ሲያዙም ብሔራቸውን እየጠቀሱ ሕዝብ የተነካ ያስመስላሉ፡፡ ሁሉም ዓይነት ሌቦች ፍትሐዊነትን ያዛባሉ፤ የሕዝብን ደም ይመጣሉ፤ ስርቆታቸው እንዳይደረስበት ግጭትና ዐመጽ ያቀሰቅሳሉ፡፡ መንግሥት ሁሉንም ዓይነት ሌቦች ለማጥፋት የጀመረውን ዘመቻ አጠናክሮ ይቀጥላል፡፡ ለዚህም የፓርቲው አመራሮች፣ አባላትና ደጋፊዎች እጃቸውን አስቀድመው ንጹሕ በማድረግ ትግሉን እንዲመሩ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ጥሪ ያቀርባል፡፡ ሕዝባችንም በሌቦች ላይ የተጀመረው ዘመቻ ግቡን እንዲመታ መረጃ በመስጠት፣ የሌቦች ተባባሪ ባለመሆንና ከሌብነት የጸዳ ትውልድ በማነጽ ኢትዮጵያን እንዲታደግ ጥሪ እናቀርባለን፡፡ በአጠቃላይ ሀገራችን በወሳኝ ምእራፍ ላይ መሆኗን የብልጽግና ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ገምግሟል፡፡ ከሁለት ዓመቱ የጦርነት ጫና እየተላቀቅን ነው፡፡ በየአካባቢው የሚገኙ ሕገ ወጥ ታጣቂዎችን ሥርዓት ለማስያዝ የሠራነው ሥራ ውጤት እያስገኘ ነው፡፡ በግብርና ምርት የተሻለ ውጤት እያገኘን ነው፡፡ በሥራ ዕድል ፈጠራ የተጀመሩ ተግባራት ውጤት እያስገኙ ነው፡፡ በዲፕሎማሲው መስክ የነበሩብንን ፈተናዎች እየተሻገርናቸው እንገኛለን፡፡ የምናገኘው ርዳታና ብድር እየጨመረ ይገኛል፡፡ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ከሰሐራ በታች ካሉ የአፍሪካ ሦስት ዋና ዋና ኢኮኖሚዎች አንዱ ሆኗል፡፡ በገበታ ለሀገር የጀመርናቸው ፕሮጀክቶች እየተጠናቀቁ ናቸው፡፡ እነዚህን ተስፋ ሰጪ ጅምሮቻችንን ለማጨናገፍ ከየአቅጣጫው የሚወረወሩ ፈተናዎችን መሻገር አለብን፡፡ ለዚህ ደግሞ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን እንደ ብረት ማጠንከር ወሳኝ ነው፡፡ ተግባራችንና ንግግራችን የታረመና ሕዝብን ወደ ብልጽግና የሚወስድ መሆኑን በየጊዜው ማረጋገጥ አለብን፡፡ ትኩረታችንን በልማት፣ በሰላምና በደኅንነታችን ላይ ብቻ እናድርግ፡፡ ነጻነታችንን በኃላፊነት ማስተዳደር የግድ ነው፡፡ የኑሮ ውድነቱን የሚያቃልሉ፣ ልማታችንንም የሚያፋጥኑ፣ የሥራ ዕድልን የሚፈጥሩ ርምጃዎችን መውሰድ ለነገ የማይባል የቤት ሥራችን ነው፡፡ ዲፕሎማሲያችንን ማስፋትና ማጽናት ቁልፍ ተግባራችን ነው፡፡ ሀገራዊ ምክክሩ በታሰበለት ጊዜ፣ ዕቅድና ሁኔታ እንዲካሄድና እንዲሳካ ማድረግ ኢትዮጵያ እንዲሳካላት ማድረግ ነው፡፡ የፕሬስ ነጻነትን በተገቢው ሕግ፣ ልክና መጠን፤ ሀገርና ሕዝብን በሚጠቅም ቅኝት ጥቅም ላይ እንዲውል ማድረግ ይገባል፡፡ የእምነት ተቋማት የሕዝብን ሞራልና ዕሤት በመገንባት፣ በሰላምና በልማት ላይ በመሠማራት፣ ለኢትዮጵያ ብልጽግና የማይተካ ሚናቸውን እንዲወጡ ተስፋ ይደረጋል፡፡ በመሆኑም የፓርቲያችን አመራር፣ አባላትና ደጋፊዎች፣ እንዲሁም መላው ኢትዮጵያውያን፡- አምስቱን ተገዳዳሪ ፈተናዎቻችንን አሸንፈን ኅብረ ብሔራዊ አንድነት ያላትን የበለጸገች ኢትዮጵያ ለመገንባት የጀመርነው ጉዞ እንዲሳካ፣ ዕውቀታችሁን፣ ጉልበታችሁንና ገንዘባችሁን በመሠዋት የትግሉ አካል እንድትሆኑ፣ የብልጽግና ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ጥሪ ያቀርባል፡፡ መጋቢት 8 ቀን 2015 አዲስ አበባ  
የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ የዜጎችን የፍትሕ አገልግሎት ጥራት በሚያስጠብቅ መልኩ እየተዘጋጀ ነው - የህግ እና ፍትህ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ
Mar 17, 2023 125
አዲስ አበባ መጋቢት 8/ 2015 (ኢዜአ)፦ የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ የዜጎችን የፍትሕ አገልግሎት ጥራት በሚያስጠብቅ መልኩ እየተዘጋጀ መሆኑን በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፤ የህግ፣ፍትህና ዴሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ገለጸ። ቋሚ ኮሚቴው የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግን አስመልክቶ የኢትዮጵያ ፌደራል ጠበቆች ማህበር ባቀረበው የማሻሻያ ምክረ ሃሳብ ላይ ምክክር አካሂዷል። በምክክሩም ከቋሚ ኮሚቴው፣ ከፍትሕ ሚኒስቴር፣ ከኢትዮጵያ የፌደራል ጠበቆች ማህበር፣ የረቂቅ ዝግጅት ባለሙያዎች እና ሌሎች የህግ ሙያተኞች ተሳትፈዋል። በዚሁ ወቅት የሕግ እና ፍትሕ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢዋ ወይዘሮ እጸገነት መንግስቱ፤ ለማሻሻል በዝግጅት ላይ ያለው የወንጀል ሕግ ከ1954 ዓ.ም ጀምሮ ከስልሳ ዓመታት በላይ አገልግሎት ሲሰጥ መቆየቱን አስታውሰዋል። የወንጀል ሕጉም አስር የሚጠጉ መጽሐፍት እንደነበሩት ጠቁመው፤ የሕጉን ስፋት እና ይዘት መነሻ በማድረግም ሰፊ ግምገማ መደረጉንና ሰፊ መነሻ ሃሳብ መወሰዱን ገልጸዋል። የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ ዝግጅት ባለሙያዎችም በዝግጅት ሂደት ህዝብን በማሳተፍ ከተለያዩ ባለድርሻ አካላት ጋር ሰፊ ምክክር መደረጉን ተናግረዋል። የኢትዮጵያ የፌደራል ጠበቆች ማህበር የባለሙያዎች ቡድንም ረቂቅ ሕጉን በመዳሰስ መካተት ይኖርባቸዋል ያላቸውን ምክረ ሃሳቦች ማቅረቡን አንስተዋል። ከማህበሩ የቀረበውን የረቂቅ ህግ ማሻሻያ ምክረ ሃሳብም ከቋሚ ኮሚቴው አባላት እና ከፍትሕ ሚኒስቴር የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ ዝግጅት ባለሙያዎች ጋር ገንቢ ምክክር ተደርጓል ብለዋል።   በቀጣይም ለረቂቅ ሕጉ ግብዓት እንዲሆኑ የቀረቡ ምክረ ሃሳቦችን በማካተት የዜጎችን የፍትሕ አገልግሎት ጥራት እንዲያስጠብቅ በማድረግ በተያዘው በጀት ዓመት እንዲጸድቅ በትኩረት እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። ሕጉም ረዥም ዓመታት ያሳለፈ በመሆኑ የረቂቅ ሕግ ዝግጅቱ ዘመኑ የደረሰበትን የሕግ እና የቴክኖሎጂ እድገት ከግምት በማስገባት ከወቅቱ ጋር ሊሄድ በሚችል መልኩ እየተዘጋጀ መሆኑን አንስተዋል። በረቂቅ ሕግ ዝግጅቱ ህዝቡን እና ለረቂቅ ህጉ ቅርበት ያላቸውን ተቋማት በማሳተፍ በይዘቱ ላይ ግልጽነት እንዲፈጠር በማድረግ የማስተካከያ ምክረ ሃሳብ መቀበል እንደተቻለ ገልጸዋል። ቋሚ ኮሚቴውም በረቂቅ ሕጉ ማሻሻያ የሚፈልጉ ጉዳዮች ካሉ እንዲሻሻሉ በማድረግ የፍትሕ፣ የሕግና የሰላም ጥያቄዎች ምላሽ እንዲያገኙ ለማድረግ እየተሰራ ነው ብለዋል። በረቂቅ ሕጉ ከምርመራ፣ ከዋስትና፣ ከልዩ የወንጀል ምርመራ፣ ከቅሬታ ማስተላለፍ፣ ፍርድን እንደገና ከማየት፣ ከጊዜ ቀጠሮ፣ ከድርድር ፍትሕ ጋር የተያያዙ እና የዜጎችን እንግልት የሚቀንሱ አዳዲስ ድንጋጌዎች እንደተካተቱም ተናግረዋል። የረቂቅ ህጉ ዝግጅት የባለሙያዎች ቡድንም የሚቀርቡ ጠቃሚ ምክረ ሀሳቦችን በማካተት በትኩረት መስራት እንዳለበት አሳስበዋል። በምክክሩ የተሳተፉ የቋሚ ኮሚቴው አባላት፣ የፍትሕ ሚኒስቴር ተወካዮች እና ረቂቅ ሕግ ዝግጅት ባለሙያዎች እንዲሁም የኢትዮጵያ የፌደራል ጠበቆች ማህበር ባለሙያዎች በረቂቅ ሕጉ ላይ የተለያዩ አስተያየቶችን ሰጥተዋል።
ማህበራዊ
በሮም ማራቶን ለሻምበል አበበ ቢቂላ የመታሰቢያ መርሐ-ግብር ተካሄደ
Mar 19, 2023 49
አዲስ አበባ መጋቢት 10 2015(ኢዜአ):- በሮም ማራቶን ለሻምበል አትሌት አበበ ቢቂላ የመታሰቢያ ዝግጅት ተከናውኗል። የ2023 ሮም ማራቶን ዛሬ በጣሊያን ሮም ከተማ ተካሄዷል። የተዘጋጀው መርሐ-ግብር እ.አ.አ በ1960 በሮም በተካሄደው 18ኛው የኦሊምፒክ ጨዋታዎች ሻምበል አትሌት አበበ ቢቂላ በማራቶን በባዶ እግሩ በመሮጥ ለኢትዮጵያ ያስገኘውን የወርቅ ሜዳሊያ ለመዘከር በማሰብ መሆኑም ተጠቅሷል።   በዚህም አትሌቱን ለማሰብ የድንቅ ኢትዮጵያ ማኔጂንግ ዳይሬክተር አቶ ኤርሚያስ አየለ የሻምበል አትሌት አበበ ቢቂላ ከዛሬ 63 ዓመት በፊት በሮም በተካሄደው የኦሊምፒክ ውድድር ማራቶን ላይ በባዶ እግሩ የሮጠውን በማሰብ የሮም ማራቶንን በባዶ እግር በመሮጥ የብዙዎችን ትኩረት ስበዋል።   በመርሃ-ግብሩ ላይ በጣሊያን የኢትዮጵያ ባለሙሉ ስልጣን አምባሳደር ደሚቱ ሐምቢሳና በሮም የኢትዮጵያ ኤምባሲ ሰራተኞች፣ በሮም የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን፣ ትውልደ ኢትዮጵያውያንና የኢትዮጵያ ወዳጆች የአትሌቱ ፎቶ ያረፈባቸውን ቲሸርቶች ለብሰው በመሮጥ አትሌቱን አስበውታል።   አምባሳደር ደምቱ በዝግጅቱ ለተሳተፉ ምስጋና ማቅረባቸውን በሮም የኢትዮጵያ ኤምባሲ መረጃ ያሳያል። በ2023 የሮም ማራቶን በወንዶች ሞሮኳዊው አትሌት ታውፊክ አላም በሴቶች ኬንያዊቷ አትሌት ቤቲ ቼፕክዎኒ አሸንፈዋል።
ጥናትና ምርምር ላይ የተመሰረተ ጥራት ያለው የሕክምና አገልግሎት ለማስፋት በትኩረት እየተሰራ ነው - ዶክተር ሊያ ታደሰ
Mar 19, 2023 52
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ በማኅበረሰብ አቀፍ የጤና አጠባበቅ ዙሪያ የሚከናወኑ የምርምር ሥራዎችን ተግባራዊ በማድረግ ጥራት ያለው የሕክምና አገልግሎት ለማስፋት እየተሰራ መሆኑን የጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰ ተናገሩ። ሚኒስትሯ ይህንን ያሉት የኢትዮጵያ ጤና አጠባበቅ ማኅበር 34ኛ ዓመታዊ ጉባኤ ላይ ተገኝተው ባደረጉት የመክፈቻ ንግግር ነው።   ማኅበሩ በአገሪቱ እየተከናወነ ላለው የጤና አገልግሎት ጥራት መሻሻል የጎላ አስተዋፅኦ እያበረከተ መሆኑን አንስተዋል። በተለይም በጤና ፖሊሲና ስትራቴጂ መሻሻል፣ የጤና ልማትና ተደራሽነት የተመለከቱ ግብዓት የሆኑ የምርምር ሥራዎች ላይ በሃላፊነት እየሰራ ነው ብለዋል። መንግሥት ሁለተኛውን የጤና ዘርፍ ትራንስፎርሜሽን አቅድ ለማሳካት የትኩረት አቅጣጫውን ጥራት ያለው የህክምና አገልግሎት ላይ በትኩረት አድርጎ እየሰራ ነው። በዚህም ከአገር አልፎ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅናን በማግኘት የጤና አገልግሎቱን ለማሻሻል ከተለያዩ ተቋማት ጋር በጋራ እየሰራ ያለው ሥራ የሚበረታታ መሆኑን ገልጸዋል።   በመሆኑም ማኅበሩ በሽታን በመከላከል ላይ እያበረከተ ያለውን አስተዋጽኦ በህክምና አገልግሎት ተደራሽነት ላይ በትኩረት እንዲሰራ አጽንኦት ሰጥተዋል። በተለይም ማኅበሩ በስፋት የሚያከናወነውን ማኅበረሰብ አቀፍ የጤና አጠባበቅ የምርምር ሥራዎች ተግባራዊ በማድረግ ጥራት ያለው የህክምና አገልግሎትን ተደራሽ ማድረግ ይጠበቅበታል ብለዋል። ጤና ሚኒስቴር ከዚህ አንጻር የሚሰራቸውን ሥራዎች አጠናክሮ እንደሚቀጥል አረጋግጠዋል። ከዛሬ ጀምሮ ለሶስት ቀናት የሚካሄደው የኢትዮጵያ ጤና አጠባበቅ ማኅበር 34ኛ አመታዊ ጉባኤ የምርምር ውጤቶች ላይ ውይይት ማካሄድን ጨምሮ የእውቅናና የልምድ ልውውጥ መርሃ ግብሮችን አካቷል።
በድሬዳዋ የጎርፍ አደጋን ለመቀነስ የተከናወኑ ሥራዎች አበረታች ውጤት እያመጡ መሆኑ ተገለፀ
Mar 19, 2023 57
ድሬዳዋ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ) በድሬዳዋ አስተዳደር የጎርፍ አደጋን ለመከላከል የተሰሩ የተፋሰስ ልማት ሥራዎችና የጎርፍ መከላከያ ግንቦች አበረታች ውጤት ማምጣታቸውን በአስተዳደሩ የመንግስታዊ ተቋማት አመራሮች እና ነዋሪዎች ገለጹ። የድሬዳዋ አደጋ ሥጋት ሥራ አመራር ማስተባበሪያ ጽህፈት ቤት በበኩሉ ካለፉት ሁለት ሳምንታት ጀምሮ እየጣለ ባለው ዝናብ ጎርፍ ሊከሰት ስለሚችል ህብረተሰቡ ጥንቃቄ እንዲያደርግ አሳስቧል።   የድሬዳዋ መንገዶች ባለስልጣን ሥራ አስኪያጅ አቶ ብሩክ ወርቅነህ ለኢዜአ እንደገለጹት፣ ባለፉት 10 ዓመታት የተገነቡ የጎርፍ መከላከያ ግንቦች የጎርፍ አደጋን በከፍተኛ ደረጃ ለመከላከል አስችለዋል። ጎርፍ በተደጋጋሚ ጊዜ በሰውና በንብረት ላይ ጥፋት ሲያደርስባቸው በነበሩ የደቻቱ እና የቡቲጂ ወንዞች ግራና ቀኝ የተገነቡ ግንቦች ችግሩን በመከላከል በኩል መሠረታዊ ለውጥ ማምጣታቸውን ገልጸዋል።   ዘንድሮም በመልካ ጀብዱ ቀበሌ ከ100 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ ተደርጎባቸው እየተጠናቀቁ ያሉ ግንቦች የተሻለ ውጤት እንደሚያመጡ ተናግረዋል። እየጣለ ያለውን የበልግ ዝናብ ተከትሎ ጎርፍ አደጋ እንዳይከሰት በገጠርና በከተማ የጎርፍ መውረጃዎችን የማስተካከልና የፈረሱ ግንቦችን የመጠገን ሥራ እየተከናወነ መሆኑን አቶ ብሩክ ተናግረዋል።   የድሬዳዋ የግብርና፣ ውሃ፣ ማዕድንና ኢነርጂ ቢሮ ኃላፊ አቶ ኑረዲን አብደላ በበኩላቸው ባለፉት ዓመታት በገጠር ቀበሌዎች የተራቆቱ ተፋሰሶች ላይ የተከናወኑ የልማት ሥራዎች በከተማና በገጠር ይደረስ የነበረን የጎርፍ አደጋ በመሠረታዊነት መከላከል አስችለዋል። በገጠር የተከናወነው የአፈርና የውሃ ጥበቃና ልማት ሥራ የጎርፍ ውሃን ወደ መሬት በማስረግ በከርሰ ምድር ውሃ የመስኖ ልማት እንዲስፋፋ እያገዘ መሆኑን ገልፀዋል። ቀደም ባሉት ዓመታት ጎርፍ የእርሻ መሬትን ጠራርጎ ወደ ከተማው በማስገባት ችግር ይፈጥር እንደነበር አስታውሰው፣ "አሁን ግን የጎርፍ ውሃን ጥቅም ላይ ማዋል ተችሏል" ብለዋል።   ድሬዳዋ የጎርፍ አደጋ ስጋት ካለባቸው አካባቢዎች አንዷ መሆኗን የገለጹት ደግሞ የአስተዳደሩ የአደጋ ስጋት ሥራ አመራር ማስተባበሪያ ፅህፈት ቤት የአደጋ ስጋት ቅነሳ ዳይሬክተር አቶ አብዱልሰላም ዩሱፍ ናቸው። የጎርፍ አደጋን ለመከላከል የተሰሩ ተግባራት አበረታች ቢሆኑም አሁን እየጣለ ባለው ዝናብ የጎርፍ አደጋ ሊከሰት ስለሚችል ህብረተሰቡን የማስጠንቀቅ ሥራ እየተሰራ መሆኑን አመልክተዋል። በተለይ በተራራማ ስፍራዎች ላይ እና በጎርፍ መውረጃ ቦዮች ላይ ቤት ገንብተው የሚኖሩ ዜጎች ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ ዳይሬክተሩ አሳስበዋል።   የዋሂል ገጠር ቀበሌ አርሶ አደር አብደላ ዑስማን ከስድስት ዓመታት በፊት ጎርፍ የእርሻ ማሳዎች ላይ ከፍተኛ ጉዳት አድርሶ እንደነበር አስታውሰዋል። ባለፉት ዓመታት በገጠሩ ህብረተሰብ ግንባር ቀደም ተሳትፎ የተሰሩ የተፋሰስ ልማቶች ችግሩ እንዲቀንስ ማስቻላቸውን ተናግረዋል። የተሰሩት የድንጋይ ክትሮች የጎርፍ ውሃን ለጥቅም ለማዋል ከማስቻላቸው ባለፈ የምንጭ ውሃ ጎልብቶ ኑሯቸውን በመስኖ ለማሻሻል እንዳገዛቸው ገልጸዋል።   "በደቻቱ ወንዝ ላይ የተገነባው ግንብ ህብረተሰቡን ከጎርፍ አደጋ እየታደገ ይገኛል" ያሉት ደግሞ በድሬደዋ "አሸዋ" በሚባለው አካባቢ የሚኖሩት አቶ ፀጋዬ ንጋቱ ናቸው። በመልካ ጀብዱ ቀበሌ አካባቢ እየተገነባ ያለው የጎርፍ መከላከያ ግንብ የአካባቢውን ህብረተሰብ ከጎርፍ አደጋ ለመከላከል ወሳኝ መሆኑን የተናገረው ደግሞ ወጣት ጁኔይዲ ኢብራሂም ነው። ሐምሌ 28/1998 ከእኩለ ለሊት ጀምሮ በድሬዳዋና ተጎራባች ወረዳዎች የጣለውን ዝናብ ተከትሎ በሌሊት የመጣው ጎርፍ 250 ሰዎችን ሲገድል፤ ከ10ሺህ በላይ ቤተሰቦችን ያለመጠለያ ማስቀረቱ ይታወሳል። በወቅቱ ጎርፉ ከ10 ቢሊዮን ብር በላይ የሚገመት መሠረተ ልማቶችን በማውደሙ "የድሬዳዋ ጥቁር ቀን" በሚል እንደሚዘከር ለማወቅ ተችሏል።
በቤኒሻንጉል ጉምዝ ክልል ተፈናቃዮችን ከማቋቋም ባለፈ ሥነ ልቦናቸውን ማጎልበት ላይ በትኩረት ሊሰራ ይገባል--የክልሉ ሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ቢሮ
Mar 19, 2023 84
አሶሳ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ) በቤኒሻንጉል ጉምዝ ክልል በተለያዩ ምክንያቶች የተፈናቀሉ ወገኖችን መልሶ ከማቋቋም በተጓዳኝ የሥነ ልቦና ማጎልበት ስራም በትኩረት ሊሰራ እንደሚገባ የክልሉ ሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ቢሮ ገለጸ። ባለድርሻ አካላት የድርሻቸውን እንዲወጡም ነው ቢሮ የጠየቀው። በክልሉ ወደ ቀያቸው ለተመለሱ ተፈናቃይ ወገኖች ምላሽ መስጠትን ያለመ ስልጠና ዛሬ በአሶሳ ከተማ ተጀምሯል። የክልሉ ሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ቢሮ ምክትል ኃላፊ ወይዘሮ አበራሽ ደጃስ በዚሁ ወቅት እንዳሉት በክልሉ ተፈናቃይ ወገኖችን መልሶ የማቋቋም ጥረቱ እንደቀጠለ ነው። በተለይ ሴቶችና ህጻናት የችግሩ ዋነኛ ተጠቂ መሆናቸውን ጠቁመው፤ "ከመልሶ ማቋቋም ሥራው በተጓዳኝ ከፍተኛ የስነ-ልቦና ድጋፍ ያስፈልጋቸዋል" ብለዋል። በመሆኑም ባለድርሻ አካላት ከሚያደርጉት የሰብዓዊ ድጋፍ በተጨማሪ ተከታታይነት ያለው የሥነ-ልቦና ድጋፍ እንዲያደርጉ ወይዘሮ አበራሽ ጠይቀዋል።   የህዝብ ለህዝብ ግንኙነቶችን በማጠናከር ድጋፍ የማድረጉ ሥራ ትኩረት እንደሚሰጠውም ጠቁመዋል። "በክልሉ በነበረው የሰላም እጦት የተጎዱ የህብረተሰብ ክፍሎችን መልሶ ለማቋቋም እርስ በርስ መደጋገፍን ማጠንከር ይገባል" ሲሉም ምከተል ቢሮ ሀላፊዋ ገልጸዋል። የጤና ሚኒስቴር ተወካይ ዶክተር ያረጋል ፉፋ በበኩላቸው ሚኒስቴሩ መንግስታዊ ተቋማትን አንዲሁም በሥነ ልቦናና ማህበራዊ ዘርፍ የሚሰሩ ማህበራትን በማስተባበር የጤናና የስነ-ልቦና ድጋፍ እያደረገ መሆኑን ተናግረዋል። ሆኖም ከችግሩ ስፋት አንጻር ሲታይ አሁንም በርካታ ቀሪ ሥራዎች አሉ ብለዋል። ሰልጠኞች ስልጠናውን በአግባቡ በመከታተል የሚያገኙትን ግንዛቤ ለሌሎች በማስተላለፍ የድርሻቸውን እንዲወጡ ጠይቀዋል። ስልጠናው በዋናነት በጤና፣ በሥነ-ልቦናና ሌሎች መሰረታዊ ጉዳዮች ላይ አተኩሮ እንደሚሰጥ በዚሁ ወቅት ተገልጿል። ለሦስት ቀናት በሚቆየው ስልጠና የጸጥታ ችግር ተከስቶባቸው በነበሩ አካባቢዎች የሚኖሩ ከ300 በላይ የህብረተሰብ ክፍሎች እየተሳተፉ ነው።
ኢኮኖሚ
የሚሰበሰበውን ገቢ ከፍ ለማድረግ ዘመናዊ የግብር አሰባሰብ ሥርዓትን ማጠናከር ይገባል-ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን
Mar 19, 2023 55
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ የሚሰበሰበውን ገቢ ከፍ ለማድረግ ዘመናዊ የግብር አሰባሰብ ሥርዓቱን ማጠናከር እንደሚገባ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን አሳሰቡ። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር "ግብር ለሀገር ክብር" በሚል መሪ ሃሳብ የታክስ ህግ ተገዥነት የንቅናቄ ማስጀመሪያና የእውቅና አሰጣጥ መርሃ-ግብር በሳይንስ ሙዚየም ዛሬ አካሂዷል። በመርሃ ግብሩ በ2014 የግብር ዘመን የሚጠበቅባቸውን የግብር ግዴታ በታማኝነትና በወቅቱ ለተወጡ 300 ግብር ከፋዮች ዕውቅና እና ሽልማት ተሰጥቷል። ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት አዲስ አበባ አስፈላጊው መሰረተ ልማት ተሟልቶላት ለዜጎች ምቹ እንድትሆን ገቢን በአግባቡ መሰብሰብ ወሳኝ ነው።   ገቢን በአግባቡ ለመሰብሰብ ደግሞ ከብልሹ አሰራር የጸዳ ዘመናዊ የግብር አሰራር ሥርዓት መዘርጋትና የተጀመሩትን ዘመናዊ አሰራሮች ይበልጥ ማጠናከር እንደሚገባ ነው ያሳሰቡት። ግብር መክፈል ግዴታ መሆኑን ተረድተው ግብርን የሚከፍሉ ታማኝ ግብር ከፋዮች መኖራቸውን ተናግረው በጎ ተግባራቸውን አጠናክረው እንዲቀጥሉ ጠይቀዋል።   በሌላ በኩል ከግብር ሥርዓቱ ውጪ የሆኑ አካላት ወደ ግብር ሥርዓቱ መካተት እንዳለባቸው ተናግረው ግብር በመክፈል የዜግነት ሃላፊነታቸውን በአግባቡ ሊወጡ እንደሚገባ አስገንዝበዋል። የታክስ አሰባሰብ ሂደቱ ሁሉንም ያቀፈና ውጤታማ እንዲሆን የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን ሊጠናከሩ እንደሚገባ አስታውቀዋል። በመድረኩ የግብር ግዴታቸውን በአግባቡ ለተወጡ 300 ግብር ከፋዮች እውቅና ተሰጥቷል።
በመኸር ወቅት ከ151ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በተለያዩ ሰብሎች ለማልማት ታቅዶ የእርሻ ስራ ተጀምሯል-የጋምቤላ ክልል እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ
Mar 19, 2023 72
ጋምቤላ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ) በጋምቤላ ክልል በተያዘው መኸር ወቅት ከ151ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በተለያዩ ሰብሎች ለማልማት ታቅዶ የእርሻ ስራ መጀመሩን የክልሉ እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ አስታወቀ። በክልሉ በመኽር ወቅት በሰብል ለማልማት ከታቀደው መሬት ከ4 ነጥብ 8 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ይገኛል ተብሎ እንደሚጠበቅ ቢሮው አመላክቷል። የቢሮው ኃላፊ አቶ አጃክ ኡቻላ ለኢዜአ እንደገለጹት አሁን ላይ በምግብ ፍጆታ ምርቶች ላይ እያሻቀበ የመጣውን የዋጋ ንረትና የኑሮ ጫና ለማርገብ በተያዘው የመኸር እርሻ ምርታማነትን ለማሳዳግ ከመቼውም ጊዜ በላይ በትኩረት እየተሰራ ነው። አሁን ላይ የተከሰተውን የኑሮ ጫና ለማርገብ የሁሉንም ተሳተፎ በማጎልባት የግብርና ልማትን ማጠናከር ወሳኝ ጉዳይ መሆኑን ተናግረዋል።   በክልሉ በ2015/16 ምርት ዘመን መኽር ወቅት 151 ሺህ 971 ሄክታር መሬት በተለያዩ ሰብሎች በማልማት ከ4 ነጥብ 8 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ለመሰብሰብ ታቅዶ የተሰራ መሆኑን አቶ አጃክ አመላክተዋል። በምርት ወቅቱ ለማለማት የታቀደው መሬት ከባለፈው ተመሳሳይ ምርት ወቅት ከለማው ጋር ሲነፃፀር በ20 ሺህ ሄክታር ብልጫ ያለው መሆኑን ተናግረዋል። ለመሰብሰብ የታቀደው የምርት መጠንም ከ670ሺህ ኩንታል በላይ ብላጫ እንደሚኖረው አመላክተዋል። ቢሮው ለአርሶና ከፊል አርብቶ አደሩ ከ4ሺህ ኩንታል በላይ የበቆሎ፣ የማሽላ፣ የሰሊጥ፣ የሩዝና ሌሎች የምርጥ ዘር ግብዓቶች በማቅረብ ላይ መሆኑን ገልጸዋል። ለመኽር ወቅት እርሻው እየተደረገ ካለው ዝግጅት ጎን ለጎን በልግ አብቃይ በሆነው የማጃንግ ዞንም የምርጥ ዘር ስርጭት መካሄዱን ተናግረዋል። በተሻሻሉ የግብርና መሳሪያዎችና የአሰራር ዘዴ አርሶ አደሩን በመደገፍ የእርሻ ልማቱን ለማስፋፋት ከመስኖና ቆላማ አካባቢዎች ሚኒስቴር በድጋፍ የተገኙ 36 የእርሻ ትራክተሮች ወደ ወረዳዎች እንዲሰራጩ መደረጉን አቶ አጃክ አስታውቀዋል።   እቅዱን ስኬታማ ለማድረግ በሁሉም ዞኖችና ወረዳዎች የባለሙያዎችና የከፍተኛ አመራሮች ስምሪት ተደረጎ በእቅዱ ላይ ውይይት በማድረግ የተጠናከረ የንቅናቄና የማሳ ዝግጅት ስራዎች እየተከናወኑ መሆናቸውን አቶ አጃክ ተናግረዋል።   በዘርፉ እየተካሄደ ባለው ንቅናቄ ላይ እየተሳተፉ ከሚገኙት አመራሮች መካከል የአኝዋሃ ዞን አስተዳደሪ አቶ ኡቦንግ ኡጁሉ በሰጡት አስተያየት የዘንደሮውን የመኸር እርሻ ዝግጅት ባለሙያዎችና በየደረጃው የሚገኙ የአመራር አካላትን በማሰማራት በወቅቱ መጀመሩን ገልጸዋል። "አሁን ላይ የክልል አመራሩና ባለሙያዎች በተጨማሪ ወደ ዞኑ በመምጣት የተጠናከረ የንቅናቄና የማሳ ዝግጅት ስራ እየተከናወነ ነው" ብለዋል።   በአኝዋ ዞን አበቦ ወረዳ በዋንኮክ ቀበሌ የማሳ ዝግጅት እያደረጉ ከሚገኙ አርሶ አደሮች መካከል አሪያት ኡጁሉ በሰጡት አስተያየት ቀድሞ ለሚዘራ የቆሎ ሰብል የማሳ ዝግጅት እያደረጉ መሆናቸውን ተናግረዋል። "አሁን ላይ የተፈጠረውን የኑሮ ችግር ማሸነፍ የሚቻለው የግብርና ስራን ጠንክሮ በመስራት ነው፤ ስለዚህም ከኑሮ ጫናው ለመውጣት እየሰራሁ ነው" ብለዋል።   አሁን ላይ ለመኸር እርሻ የማሳ ዝግጅት የምንጣሮ ስራ በማከናወን ላይ መሆኑን የገለጸው ደግሞ የቀበሌው ነዋሪ ወጣት አርሶ አደር ተስፋዬ ኡላሞ ነው። በወቅቱ ወደ ግብርና ልማቱ በመግባት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባበሰ የመጣውን የኑሮ ውድነት ለማሸነፍ እየሰራ መሆኑን ተናግሯል። በጋምቤላ ክልል ባለፈው የመኸር ወቅት እርሻ ከ131ሺህ ሄክታር በላይ መሬት በተለያዩ የሰብል ዓይነቶች መልማቱን የክልሉ እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ ገልጿል።
በአግባቡና በጊዜው ግብርን መክፈል የታማኝ እጆች አሻራ ምልክት ነው - ከንቲባ አዳነች አቤቤ
Mar 19, 2023 54
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ "በአግባቡና በጊዜው ግብርን መክፈል የታማኝ እጆች አሻራ ምልክት ነው" ሲሉ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አዳነች አቤቤ ተናገሩ። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር "ግብር ለሀገር ክብር" በሚል መሪ ሀሳብ የታክስ ህግ ተገዥነት የንቅናቄ ማስጀመሪያና የእውቅና አሰጣጥ መርሃ-ግብር በሳይንስ ሙዚየም እያካሄደ ነው። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አዳነች አቤቤ በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት መርሃ-ግብሩ የተዘጋጀው ታማኝ ግብር ከፋዮችን ለማበረታታትና አርዓያነታቸውን አጠናክረው እንዲቀጥሉ ለማስቻል ነው። በተጨማሪም መርሃ-ግብሩ የተዘጋጀው የታማኝ ግብር ከፋዮችን አርዓያ በመመልከት ሌሎችም ወደ ግብር ሥርዓቱ እንዲገቡና የሚጠበቅባቸውን የዜግነት ሃላፊነት እንዲወጡ ለማድረግ ታስቦ መሆኑን ጠቁመዋል። "በአግባቡና በጊዜው ግብርን መክፈል የታማኝ እጆች አሻራ ምልክትም ነው" ያሉት ከንቲባዋ ግብር የሚጠበቅበት የትኛውም አካል ግዴታውን ሊወጣ ይገባል ብለዋል። የከተማዋ መሰረተ ልማት ግንባታና የሕዝብ አገልግሎቶች የታመኝ ግብር ከፋዮች ውጤት መሆኑን ጠቁመው ይህም ግብር ከፋዩን ሊያስመሰግነው የሚገባ ተግባር መሆኑን አንስተዋል። አዲስ አበባ ከተማ ግብር የማመንጨት ከፍተኛ አቅም እንዳላት ጠቁመው አሁን ላይ የሚሰበሰበው ግብር ከዚህ አንጻር አነስተኛ መሆኑንና ይህም ሊያድግ እንደሚገባው አመላክተዋል። ከተማ አስተዳደሩ በተለይም ሕገ-ወጥ ግብይትን በመከላከልና ዘመናዊ አሰራሮችን መዘርጋት ላይ ትኩረት ሰጥቶ እንደሚሰራ ገልጸው የሚመለከታቸው አካላት ርብርብ እንዲያደርጉ ጠይቀዋል። በመርሃ ግብሩ ላይ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንንን ጨምሮ የፌዴራልና የአስተዳደሩ ከፍተኛ አመራሮች፣ ግብር ከፋዮችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።
በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ከተጻፈው የመደመር ትውልድ መጽሐፍ የሚገኘው ገቢ ለቱሪዝም መስህብ ስፍራ ማሻሻያ ይውላል--የሃረሪ ክልል
Mar 19, 2023 93
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015(ኢዜአ)፦በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ከተጻፈው የመደመር ትውልድ መጽሐፍ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በክልሉ ለቱሪዝም መስህብ ስፍራ ማሻሻያ እንደሚውል የሃረሪ ክልል አስታወቀ።   በኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተፃፈው የ"መደመር ትዉልድ" መፅሐፍ በትላንትናው እለት መመረቁ ይታወቃል።   ይሄንን ተከትሎም ጠቅላይ ሚኒስትሩ በገቡት ቃል መሰረት በክልሉ ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘውን ገቢ የቱሪስት አገልግሎቱ ይበልጥ ምቹ እንዲሆን የጅብ ማብላት ትርኢት ማሳያ ስፍራውን ለማሻሻል እንደሚውል የክልሉ ኮሙኒኬሽን በማህበራዊ ትስስር ገጹ ያሰፈረው መረጃ ያመለክታል።   ይሄንን እድል ላመቻቹት ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ምስጋናውን በማቅረብም በክልሉ የሚገኙ ነዋሪዎች ፣ ባለሀብቶች፣ መንግስታዊና መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች የ'መደመር ትዉልድ' መጽሐፍን በመግዛት የቱሪዝም እንቅስቃሴውን ለማሳደግ በሚደረገው ጥረት የድርሻቸውን እንዲወጡ ጥሪ አቅርቧል።
ቪዲዮዎች
ሳይንስና ቴክኖሎጂ
ኢትዮጵያን ጨምሮ የአፍሪካ አገራት የኒዩክሌር ቴክኖሎጂዎችን በስፋትና በአግባቡ ጥቅም ላይ እንዲያውሉ ድጋፉ ተጠናክሮ ይቀጥላል - ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ
Mar 19, 2023 57
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 ኢትዮጵያን ጨምሮ የአፍሪካ አገራት የኒዩክሌር ቴክኖሎጂዎችን በስፋትና በአግባቡ ጥቅም ላይ እንዲያውሉ የሚያደርገውን ድጋፍ አጠናክሮ እንደሚቀጥል ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ገለጸ። የኤጀንሲው ምክትል ዋና ዳይሬክተርና የቴክኒካል ትብብር ኃላፊ ሁዋ ሊዩ ለኢዜአ እንዳሉት፤ የአፍሪካውያንን የቴክኖሎጂ ሽግግር ሂደት ለማሳካት በሰው ኃይልና በአቅም ግንባታ ድጋፍ ይደረጋል። የአፍሪካ አገራት ኒዩክሌርን ለሰላማዊ አገልግሎቶች ለማዋል ያላቸውን መሻት ለማሳካት ኤጀንሲው በቅርበት አብሮ እንደሚሰራም ነው ያነሱት። ምክትል ዋና ዳይሬክትሩ ሊዩ “የኢትዮጵያ መንግሥት የቁጥጥር ሥርዓቱን እንዲያጠናክር፣ በኒዩክሌር ሳይንስ፣ የኒዩክሌር ሃይል፣ ኒዩክሌርን ለህክምና ግብዓቶች የማዋል ሂደት ላይ ያለውን አቅም እንዲያሳድግ ድጋፍ ለማድረግ ፍላጎቱ አለን” ነው ያሉት። ድጋፉም ኢትዮጵያዊ ተመራማሪዎችን በኒዩክሌር ሳይንስና ቴክኖሎጂ እስከ ሦስተኛ ዲግሪ ማስተማርን እንደሚጨምር ተናግረዋል። በኤጀንሲው የአፍሪካ ዳይሬክተር ፕሮፌሰር ሻውካት አብዱልራዛቅ እንደገለጹት፤ በሀገራዊና አካባቢያዊ የምግብና የግብርና እንዲሁም የጤናና ስርዓተ ምግብ ፕሮጀክቶች ላይ ድጋፍ እያደረገ ነው። የኒዩክሌር ሳይንስና ቴክኖሎጂ በአፍሪካ ወደ ተግባር እየገባ ሲሆን 47 አገራትም ቴክኖሎጂውን ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ጥቅም ላይ እያዋሉ ነው። ዳይሬክተሩ አያይዘውም የኒዩክሌር እውቀትን ማሳደግ፣ የውሃና የአካባቢ ደኅንነትን ማስተዳደር፣ የኒዩክሌር ሃይልና የጨረራ አጠቃቀምን በተመለከተም ለአፍሪካ ድጋፍ እንደሚያደርግ ነው የገለጹት። የኒዩክሌር ቴክኖሎጂ ከግብርና እስከ ህክምና ከውሃ ንፅህና እስከ ተባይ ቁጥጥር እንዲሁም ኤሌክትሪክ እስከማመንጨት የደረሰ ጥቅም አለው። ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ቀጣናዊ ትብብርን በማሳደግ በኒዩክሌር ቴክኖሎጂ ራስን የመቻል ግብን ለማሳካት አቅዶ እየተንቀሳቀሰ ነው ብለዋል። ፕሮፌሰር ሻውካት አፍሪካውያን የሰብል ምርታማነትን ለማሳደግ የውሃ እጥረትንና የአፈር መከላትን ለማሻሻል እንዲሁም የእንስሳት ዘርፍ ላይ የሚታዩ ችግሮችን ለመቅረፍ የኒዩክሌር ቴክኖሎጂን መጠቀማቸው የሚበረታታ መሆኑን ገልጸዋል።
ኤሌክትሮኒክ የመንግስት ስትራቴጂና ኢንተርፕራይዝ አርክቴክቸር ጥናት እና ትግበራ ፕሮጀክት ይፋ ሆነ
Mar 16, 2023 142
አዲስ አበባ መጋቢት 7/2015 (ኢዜአ)፦ዲጂታል ቴክኖሎጂዎችን በመጠቀም የመንግስት አገልግሎቶችን በቀላሉ ተደራሽ ማድረግ የሚያስችል ኤሌክትሮኒክ የመንግስት ስትራቴጂና ኢንተርፕራይዝ አርክቴክቸር ጥናት እና ትግበራ ፕሮጀክት ዛሬ በአዲስ አበባ ይፋ ሆነ። ኤሌክትሮኒክ የመንግስት አገልግሎት የዲጂታል ቴክኖሎጂዎችን በመጠቀም የመንግስት የአገልግሎቶችን በቀጥታ ባሉበት ለዜጎች፤ ለንግድ ተቋማትና ሌሎችም ተገልጋዮች ተደራሽ ማድረግን ያለመ ነው። በመንግስት እና በሌሎች በሚመለከታቸው አካላት መካከል ፈጣንና አስተማማኝ የዳታ እና የመረጃ ልውውጥ እንዲኖር ማስቻልን እንዲሁም ተቋማት የውስጥ ስራቸውን በቴክኖሎጂ አስደግፈው በሚገባ እንዲያከናወኑ ማድረግንም ያካትታል።   በፕሮጀክቱ ይፋ ማድረጊያ መርሃ-ግብር ላይ የተገኙት የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትሩ ዶክተር በለጠ ሞላ፤ ፕሮጀክቱ የመንግስትን አገልግሎት በዲጂታል የታገዘ እንዲሆን ያደርጋል ብለዋል። የዲጂታል ተጠቃሚነትን በማስፋት በ2025 ሁሉም የመንግስት ተቋማት አገልግሎትን በቴክኖሎጂ ስርዓት በማሳለጥ የዜጎችን ተጠቃሚነት እንዲያሳድጉ ግብ ተይዞ እየተሰራ መሆኑንም ገልጸዋል። የኤሌክትሮኒክ የመንግስት ስትራቴጂ ፕሮጀክት ዋና ዓላማ ለህብረተሰቡ የተሻለ አገልግሎት በማቅረብ የዲጂታል አጠቃቀምን ማሳደግ ሲሆን ብልሹ አሰራርን ለማስወገድና የዜጎችን የኑሮ ሁኔታ ለማስተካከል ይጠቅማል ብለዋል።   የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር ዴኤታ ሁሪያ አሊ፤ ይህ አይነቱ ስትራቴጂ "ዲጂታል ኢትዮጵያን" ለማሳካት ገንቢ ሚና ይኖረዋል ብለዋል። ፕሮጀክቱ ተግባራዊ ሲደረግ የግሉን ዘርፍ ንግድና ኢንቨስትመንትን በማነቃቃት ሰፊ የስራ እድል ለመፍጠር እንደሚያስችልም ነው የገለጹት። የመንግስትን አገልግሎት አሰጣጥ በማዘመን የተቋማት አገልገሎት ፈጣንና የተቀላጠፈ እንዲሆን ያደርጋል ብለዋል።   መንግስት እየተገበረው ባለው የአስር ዓመት ስትራቴጂክ ዕቅድ የአይ.ሲ.ቲ. እና የዲጂታላይዜሽን ዘርፍ የዕቅዱ አካል መሆኑን ጠቅሰው በሚቀጥሉት አምስት ዓመታት ኢትዮጵያ የምታከናውናቸውን የልማት ስራዎች በጥናት ለይቶ ለማስቀመጥ እንደሚረዳ ጠቅሰዋል።   የአውሮፓ ህብረት የኢኮኖሚ እና መሰረተ ልማት ቡድን መሪዋ ሳኔ ዊሊያም፤ ህብረቱ ኢትዮጵያ የምታካሂዳቸውን የልማት ስራዎች በመደገፍ ላይ እንደሚገኝ ገልጸዋል። ስትራቴጂው ዜጎች ባሉበት ሆነው የመንግስት አገልግሎቶችን በቀላሉ እንዲያገኙ የሚያስችል በመሆኑ አድንቀዋል። የአውሮፓ ህብረት ለመንግስት የኤሌክትሮኒክ አገልግሎት ተደራሽነት እና ሌሎች የቢዝነስ ስራዎች የሚውል የ10 ሚሊዮን ዩሮ የገንዘብ ድጋፍ እንደሚያደርግ ጠቁመዋል። ኢትዮጵያ ከዚህ ቀደም የዲጂታል ቴክኖሎጂዎችን በመጠቀም የመንግስት አገልግሎቶችን በቀጥታ ባሉበት ለዜጎች፤ ለንግድ ተቋማት እና ለሌሎች ተገልጋዮች ተደራሽ ማድረግን ያለሙ ሁለት ፕሮጀክቶችን እ.ኤ.አ. ከ2011 እስከ 2015 እና ከ2016 እስከ 2020 ተግባራዊ አድርጋለች።  
ኢትዮጵያና ሱዳን በኢንፎርሜሽን ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ /አይ.ሲ.ቲ/ እና በዲጂታላይዜሽን ዘርፎች በጋራ መሥራት የሚያስችላቸውን ስምምነት ተፈራረሙ
Mar 16, 2023 112
አዲስ አበባ መጋቢት 7/2015 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያና ሱዳን በኢንፎርሜሽን ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ /አይ.ሲ.ቲ/ እና በዲጂታላይዜሽን ዘርፎች በጋራ መሥራት የሚያስችላቸውን ስምምነት ተፈራረሙ። ስምምነቱን የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትሩ ዶክተር በለጠ ሞላ እና የሱዳን የቴሌኮሙኒኬሽንና ዲጂታል ትራንስፎርሜሽን ሚኒስትሩ አድል ሐሰን መሐመድ ፈርመውታል። አገራቱ ያካበቱትን የቆየ ታሪካዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት በማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ትስስር አጠናክረው እንዲቀጥሉ የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆኑን ገልጸዋል።   ዛሬ በጋራ ለመስራት የተፈጸመው ስምምነትም አገራቱ በአይ.ሲ.ቲ. እና በዲጂታላይዜሽን ዘርፎች በትብብር እንዲሰሩ እንደሚያደርግ ተናግረዋል። ስምምነቱን ተግባራዊ በማድረግ የሁለቱም አገራት ዜጎች የዲጂታላይዜሽን አጠቃቀም እንዲያድግ በትኩረት እንደሚሰሩም አስታውቀዋል። የሱዳን የቴሌኮሙኒኬሽን እና ዲጂታል ትራንስፎርሜሽን ሚኒስትሩ አድል ሐሰን፤ ሱዳን በኢትዮጵያ እያደገ የመጣውን የአይ.ሲ.ቲ እና ዲጂታላይዜሽን ልማት ትምህርት በመውሰድ ተግባራዊ ማድረግ እንደምትፈልግ ገልጸዋል።   በኢትዮ-ሱዳን መካከል የተደረገው የሥራ ስምምነት የአገራቱን ትብብር በማሳደግ የጋራ ዲጂታል ኢኮኖሚን ለመገንባት ያስችላል ብለዋል። የሥራ ስምምነቱን ወደ ተግባር ለመለወጥ የጋራ ቴክኒካል ኮሚቴ በማቋቋም ወደ ሥራ እንደሚገባ ጠቁመዋል። የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር ዴኤታ ሁሪያ ዓሊ በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ እና ሱዳን በማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ዘርፎች በትብብር የሚሰሩ አገራት መሆናቸውን ገልጸዋል። የአገራቱን የዲጂታል ኢኮኖሚ ምኅዳር በማስፋት የዜጎችን የጋራ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ የዛሬው ስምምነት ጠቃሚ ነው ብለዋል።   ስምምነቱ ኢትዮ-ሱዳን በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ እና በአይ.ሲ.ቲ. ዘርፍ በትብብር እንዲሰሩ የሚያደርግ ነው ያሉት ደግሞ የኢትዮጵያ ኮሙኒኬሽን ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ኢንጂነር ባልቻ ሪባ ናቸው። ስምምነቱ በሁለቱ አገራት ድንበር አካባቢ የሚስተዋለውን የቴሌኮሙኒኬሽን እና የመገናኛ ብዙኃን ድንበር ዘለል ችግሮች ለማስተካከል እንደሚያስችል ገልጸዋል። ስምምነቱ ተግባራዊ ሲሆንም በድንበር አካባቢ የሚኖሩ የሁለቱን አገራት ዜጎች የቴሌኮም አገልግሎት ለማሳለጥ ጉልህ ሚና እንደሚጫወት አንስተዋል።
ስፖርት
የኢትዮጵያ እግር ኳስ ብሔራዊ ቡድን በአቋም መለኪያ ጨዋታ የሩዋንዳ አቻውን 1 ለ 0 አሸነፈ
Mar 19, 2023 50
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ብሔራዊ ቡድን ከሩዋንዳ አቻው ጋር ያደረገው የአቋም መለኪያ ጨዋታን 1 ለ 0 በሆነ ውጤት አሸንፏል። በአዳማ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ ስታዲየም በተከናወነው ጨዋታ የአማካይ ተጫዋቹ ከነዓን ማርክነህ በ83ኛው ደቂቃ ላይ ለዋልያዎቹ የማሸነፊያዋን ግብ ከመረብ ላይ አሳርፏል።   የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዝዳንት አቶ ኢሳያስ ጅራ እና ሌሎች የፌዴሬሽኑ አመራሮች እንዲሁም የእግር ኳስ ቤተሰቦች ጨዋታውን ተከታትለውታል። ጨዋታው የተዘጋጀው ዋልያዎቹ ከጊኒ ጋር ላለባቸው የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ጨዋታ አቋማቸውን እንዲፈትሹ መሆኑን ፌዴሬሽኑ ገልጿል። በኮትዲቭዋር አስተናጋጅነት እ.አ.አ በ2023 በሚካሄደው 34ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ኢትዮጵያ ከጊኒ ጋር በሞሮኮ ራባት መጋቢት 15 እና 18 ቀን 2015 ዓ.ም ጨዋታዋን ታደርጋለች።   የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ከጊኒ ጋር ላለበት የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ጨዋታ ከነገ በስቲያ ወደ ሞሮኮ ያቀናል። ኢትዮጵያ በአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ በምድብ አራት ከግብጽ ፣ ማላዊ እና ጊኒ ጋር የተደለደለች ሲሆን እስካሁን ሁለት ጨዋታ አድርጋ 3 ነጥብ በማግኘት በአንድ የግብ ክፍያ ምድቡን እየመራች ነው።
የሴኡል ማራቶንን አትሌት አምደወርቅ ዋለልኝ አሸነፈ
Mar 19, 2023 59
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ በደቡብ ኮሪያ በተካሄደው የሴኡል ማራቶን ውድድር ኢትዮጵያዊው አትሌት አምደወርቅ ዋለልኝ አሸነፈ። የሴኡል ማራቶን ረጅም እድሜ ካስቆጠሩ ውድድሮች አንዱ ሲሆን እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1931 የተጀመረ ነው። ትናንት ምሽት 77ኛው የሴኡል ማራቶን ውድድር ተካሂዷል። በውድድሩ ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ከ1ኛ እስከ 3ኛ ያለውን ደረጃ በመያዝ አጠናቀዋል። በ2014ዓ.ም መስከረም ወር ላይ በተካሄደው የኮፐንሀገን የግማሽ ማራቶን ውድድርና በ2013ዓ.ም በህንድ ኤርቴል ግማሽ ማራቶን አሸናፊ የነበረው አትሌት አምደወርቅ ዋለልኝ የሴኡል ማራቶንን አሸንፏል።   አትሌት አምደወርቅ ውድድሩን ለመጨረስ 2 ሰዓት ከ5 ደቂቃ ከ26 ሴኮንድ ወስዶበታል። ሌላኛው ኢትዮጵያዊ አትሌት ሽፈራ ታምሩ ደግሞ 2 ሰዓት ከ5 ደቂቃ ከ38 ሴኮንድ ሁለተኛ ደረጃ ይዞ ጨርሷል። አትሌት ሃፍቱ አሰፋ ደግሞ 2 ሰዓት ከ5 ደቂቃ ከ48 ሴኮንድ ሦስተኛ በመሆን ውድድሩን አጠናቋል። ባለፈው ዓመት በተካሄደው 76ኛው የሴኡል ሶውል የወንዶች ማራቶን ውድድር ኢትዮጵያዊው አትሌት ሞስነት ገረመው አሸናፊ እንደነበር ይታወሳል።
የኢትዮጵያ እግር ኳስ ብሔራዊ ቡድን ከሩዋንዳ አቻው ጋር የአቋም መለኪያ ጨዋታ ዛሬ ያከናውናል
Mar 19, 2023 76
አዲስ አበባ መጋቢት 10/2015 (ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ብሔራዊ ቡድን ከሩዋንዳ አቻው ጋር የአቋም መለኪያ ጨዋታውን ዛሬ ያከናውናል። የአቋም መለኪያ ጨዋታው ዋልያዎቹ ከጊኒ ጋር ለሚያደርጉት የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ጨዋታ አቋማቸውን እንዲፈትሹ መዘጋጀቱን የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ገልጿል። ጨዋታው በአዳማ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ ስታዲየም ከቀኑ 9 ሰአት ላይ ይደረጋል።   43 አባላት ያሉት የሩዋንዳ ብሔራዊ ቡድን ልዑክ ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ጋር ጨዋታውን ለማድረግ ትናንት አዲስ አበባ የገባ ሲሆን የመጀመሪያ ልምምዳቸውንም በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሜዳ አከናውነዋል። በኮትዲቯር አስተናጋጅነት እ.አ.አ በ2023 በሚካሄደው 34ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ኢትዮጵያ ከጊኒ ጋር በሞሮኮ ራባት መጋቢት 15 እና 18 ቀን 2015ዓ.ም ጨዋታዋን ታደርጋለች።   የብሔራዊ ቡድኑ አሰልጣኝ ውበቱ አባተ ለ23 ተጫዋቾች ጥሪ ማድረጋቸው የሚታወስ ሲሆን ተጫዋቾቹ ዝግጅታቸውን ከጀመሩ ዛሬ አምስተኛ ቀን አስቆጥረዋል። በአሰልጣኝ ውበቱ አባተ ጥሪ ከተደረገላቸው ተጫዋቾች መካከል አንዱ ለደቡብ አፍሪካው ማሜሎዲ ሳንዳውንስ ክለብ የሚጫወተው አቡበከር ናስር ከጉዳቱ ሙሉ ለሙሉ ማገገም ባለመቻሉ ከብሔራዊ ቡድኑ ስብስብ ውጪ የሆነ ሲሆን በምትኩ የኢትዮጵያ መድን አጥቂ ኪቲካ ጀማ ተተክቷል።   በተያያዘም ሌላኛው የብሔራዊ ቡድኑ አጥቂ ይገዙ ቦጋለ በጉዳት ምክንያት ከስብስቡ ውጪ ሆኗል። የሲዳማ ቡናው ተጫዋች ከጉዳቱ ለማገገም የአራት ሳምንት እረፍት እንደሚያስፈልገው የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን አስታውቋል። ብሔራዊ ቡድኑ ከሩዋንዳ ጨዋታ በፊት የመጨረሻ ልምምዱን ትናንት በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሜዳ አድርጓል።   ዋልያዎቹ ከጊኒ ጋር ላለባቸው የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ጨዋታ ከነገ በስቲያ ወደ ሞሮኮ ያቀናሉ። ኢትዮጵያ በአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ በምድብ አራት ከግብጽ፣ ማላዊ እና ጊኒ ጋር የተደለደለች ሲሆን እስካሁን ሁለት ጨዋታ አድርጋ 3 ነጥብ በማግኘት በአንድ የግብ ክፍያ ምድቡን እየመራች ትገኛለች።
አገር አቀፍ ከ20 ዓመት በታች የቼዝ ሻምፒዮና በያዝነው መጋቢት ወር ይካሄዳል
Mar 18, 2023 64
አዲስ አበባ መጋቢት 9/2015(ኢዜአ):- አገር አቀፍ ከ20 ዓመት በታች የግል የበላይነት ቼዝ ሻምፒዮና በያዝነው መጋቢት ወር በአዲስ አበባ እንደሚካሄድ የኢትዮጵያ ቼዝ ፌዴሬሽን አስታወቀ። ለስድስተኛ ጊዜ የሚዘጋጀው አገር አቀፍ ከ20 ዓመት በታች የግል የበላይነት ቼዝ ሻምፒዮና ከመጋቢት 27 ቀን 2015 ዓ.ም ጀምሮ በአዲስ አበባ እንደሚካሄድ ፌዴሬሽኑ አስታውቋል። በዚህ ለሁሉም ክፍት በሆነው ሻምፒዮና የሚካፈሉ ስፖርተኞች ምዝገባ እየተካሄደ ሲሆን እስከ መጋቢት 16 ቀን 2015 ዓ.ም የሚቆይ እንደሆነ ነው የተገለጸው። በሻምፒዮናው አሸናፊ የሚሆኑት ኢትዮጵያን ወክለው ሱዳን በሚካሄደው የግል የበላይነት ሻምፒዮና/ የዞን 4 ነጥብ 4 ውድድር / ይመረጣሉ። በዚህ የግል የበላይነት ሻምፒዮና ኢትዮጵያ በሁለቱም ፆታ እስከ አሥር የሚደርሱ ስፖርተኞችን ማሳተፍ እንደምትችል ነው የተነገረው። እንዲሁም በመላው አፍሪካ ጨዋታ የሚሳተፉ ዕጩዎችን ለመምረጥ እንደሚያግዝ ነው ፌዴሬሽኑ ያስታወቀው። ይህ ከ20 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከመጋቢት 27 ቀን 2015 ዓ.ም ጀምሮ እስከ ሚያዚያ 1 ቀን 2015 ዓ.ም በአዲስ አበባ ከተማ የሚካሄድ ይሆናል።  
አካባቢ ጥበቃ
በአማራ ክልል  ዘንድሮ 316 ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የአፈርና ውሃ ጥበቃ ስራ  መከናወኑን  የግብርና ቢሮ አስታወቀ 
Mar 18, 2023 79
ባህር ዳር፤ መጋቢት 9 /2015 ኢዜአ) ፡- በአማራ ክልል የአርሶ አደሩን ዘላቂ ተጠቃሚነት ለማጠናከር በዘንድሮው የበጋ ወራት 316 ሺህ ሄክታር መሬት ላይ የአፈርና ውሃ ጥበቃ ስራ መከናወኑን የክልሉ ግብርና ቢሮ አስታወቀ። ስራው የተከናወነው በስምንት ሺህ 585 ተፋሰሶች ውስጥ መሆኑን ቢሮው ገልጿል። በቢሮው የተፈጥሮ ሃብት ልማትና ጥበቃ አጠቃቀም ዳይሬክተር አቶ እስመላለም ምህረት ለኢዜአ እንዳመለከቱት፤ ከጥር ወር 2015 ዓ.ም ጀምሮ ከተከናወነው ስራ በ311 ሺህ 263 ሄክታር መሬት ላይ የማሳና የጋራ እርከን ይገኝበታል። እንዲሁም አራት ሺህ 813 ሄክታር የቦረቦር ልማትና አራት ሚሊዮን 893 ሺህ አነስተኛ የውሃ ማስረጊያ "ስትራክቸሮች" መሰራታቸውንም ገልጸዋል። በተፈጥሮ ሃብት ልማትና ጥበቃ ስራው ከ3 ነጥብ 7 ሚሊዮን በላይ ህዝብ በመሳተፍ በበጋ ወራ ለማከናወን የተያዘውን እቅድ ሙሉ በሙሉ ማሳካት መቻሉን ዳይሬክተሩ አስታውቀዋል። የተሰሩ የተፋሰስ ልማት ስራዎች ዘላቂነታቸውን ለማረጋገጥ 7ሺህ 100 የተፋሰስ ልማት ህብረት ስራ ማህበራት ለማቋቋም ታቅዶ 2ሺህ 284 በማቋቋም ህጋዊ እውቅና አግኝተው ወደ ስራ መግባታቸውን ጠቅሰዋል። ቀሪዎቹን ማህበራት እስከ መጪው ግንቦት ወር መጨረሻ አቋቁሞ ለማጠናቀቅ የሚያስችል የተጠናከረ ስራ እየተከናወነ መሆኑን አስረድተዋል። የተፋሰስ ልማት ህብረት ስራ ማህበራቱም ተፋሰሶቹ በዘላቂነት ተጠብቀው ምርትና ምርታማነትን እንዲያሳድጉ ከማድረግ ባለፈ ዋነኛ የእንስሳት መኖ መገኛ ምንጭ እንዲሆኑ እንደሚያደርጉ ዳይሬክተሩ ተናግረዋል። በምዕራብ ጎጃም ዞን ሰከላ ወረዳ የጋፍቲ ጉንካን ቀበሌ አርሶ አደር አንማው ጋሻዬ በሰጡት አስተያየት፤ ባለፉት 12 ዓመታት ባከናወኑት የተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ስራም የአፈር መሸርሸር እየቀነሰ እንዲመጣ ማስቻሉን ገልጸዋል። የተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ስራ ከመጀመራችን በፊት መሬቱ ለምነቱን ከማጣቱ የተነሳ በሄክታር እስከ 8 ኩንታል እናገኝ የነበረው ምርት አሁን እስከ 15 ኩንታል እንድናገኝ አስችሎናል ብለዋል። በዚሁ ዞን ደንበጫ ወረዳ የእግዚአብሄር አብ ቀበሌ አርሶ አደር አብራራው ፈንቴ ፤ የተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ስራ ጠንክረን መስራታችን የመሬቱ የአፈር ለምነት እየጨመረ እንዲመጣ አድርጓል ሲሉ ገልጸዋል። በቀጣይም የተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ስራ የህልውና ጉዳይ መሆኑን በመገንዘብ ያለማንም ቀስቃሽ አጠናክረው እንደሚቀጥሉ ተናግረዋል። በአማራ ክልል ባለፈው ዓመት በአርሶ አደሩ ተሳትፎ 295 ሺህ 364 ሄክታር መሬት ላይ የበጋ ወራት የተፈጥሮ ሃብት ልማትና ጥበቃ ስራ መከናወኑ ከግብርና ቢሮው የተገኘው መረጃ ያሳያል።  
 በጋምቤላ ክልል አምስተኛው ዙር የአረንጓዴ አሻራ ልማት 12  ሚሊዮን የሚጠጉ ችግኞችን ለመትከል ዝግጅት እየተደረገ ነው - የክልሉ እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ
Mar 17, 2023 111
ጋምቤላ መጋቢት 8/2015 (ኢዜአ) በጋምቤላ ክልል በአምስተኛው ዙር የአረንጓዴ አሻራ ልማት 12 ሚሊዮን የሚጠጉ ችግኞችን ለመትከል ዝግጅት እየተደረገ መሆኑን የክልሉ እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ አስታወቀ። በክልሉ ባለፈው የክረምት ወቅት ከተተከሉት 10 ሚሊዮን ችግኞች መካከል "85 መቶ የሚሆነው መጽደቁን" ገልጿል። የጋምቤላ ክልል እርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ ኃላፊ አቶ አጃክ ኡቻላ ለኢዜአ እንደገለጹት፣ በክልሉ የአካባቢ ልማትና ጥበቃ ሥራዎችን በማጠናከር ምርታማነትን ለማሳደግና የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ እየተሰራ ነው። በተያዘው የበጋ ወራትም ከ60 ሺህ ሄክታር በሚበልጥ የተራቆተና የእርሻ መሬት ላይ ሕብረተሰቡን ያሳተፈ የአፈርና የውሃ ጥበቃ ስራዎች እየተከናወኑ መሆኑን ገልጸዋል። በበጋው ወራት የአፈርና ውሃ ጥበቃ እና ልማት የተካሄደባቸው አካባቢዎችን በአምስተኛ ዙር የአረንጓዴ አሻራ ልማት መርሐግብር በችግኝ ለማልበስ ታቅዷል ብለዋል። አካባቢዎቹን በስነ-ህይወታዊ ዘዴ ለማልበስም በክልሉ በሚገኙ 104 የችግኝ ማፍያ ጣቢያዎች 11 ነጥብ 75 ሚሊዮን ችግኞችን የማዘጋጀት ሥራ እየተከናወነ እንደሚገኝ ነው አቶ አጃክ የጠቆሙት። ችግኞቹ የፍራፍሬ እና የኢኮኖሚ ጠቀሜታ ያላቸው መሆናቸውንም በመግለጽ። በተያያዘም "በክልሉ ባለፈው የክረምት ወቅት ከተተከሉት 10 ሚሊዮን በላይ ችግኞች መካከል 85 በመቶ የሚሆነው ጸድቋል" ነው ያሉት የቢሮ ኃላፊው። የጋምቤላ ክልል የእርሻና ተፈጥሮ ሀብት ቢሮ የተፈጥሮ ሀብት ልማትና ጥበቃ ባለሙያ አቶ ቻም ኡራሚ በበኩላቸው፣ በ2014 የክረምት ወቅት ሕብረተሰቡን በማሳተፍ በተከናወነ የእንክብካቤ ስራ በአንዳንድ አካባቢዎች ሁሉም ሊባል በሚችል ደረጀ ችግኞቹ መጽደቀቻውን ተናግረዋል። በሌላ በኩል የበጋውን ሞቃታማ የአየር ጸባይ ተከትሎ ሊከሰት የሚችለውን የሰደድ እሳት ለመከላከል በተከናወኑት የሰደድ እሳት መከላከያ እርከን ስራዎችም ይደረስ የነበረን ቃጠሎ መቀነስ መቻሉን አመልክተዋል። በጋምቤላ ከተማ በከተማ ግብርና ሥራ ከተሰማሩ ወጣቶች መካከል ወጣት ሙኒር ኢሳ በሰጠው አስተያየት፣ አሁን ላይ ከግብርና ልማት በተጨማሪ ኢኮኖሚያዊ ጠቀሚታ ያላቸውን ችግኞች በማልማትና በመትከል ተጠቃሚ መሆን መጀመሩን ገልጿል። በተለይ ከጓሮ አትክልት በተጨማሪ ፓፓያ፣ ማንጎ፣ ሎሚ፣ ብርቱካንና ሌሎች ኢኮኖሚያዊ ጠቀሚታ ያላቸውን ችግኞች በማልማት በምግብ እራስን ለመቻል እየሰራ መሆኑን ተናግሯል።  
በምዕራብ ሀረርጌ ዞን በመጪው ክረምት በአረንጓዴ አሻራ መርሃ-ግብር የሚተከሉ 368ሚሊዮን ችግኞች እየተዘጋጁ ነው
Mar 17, 2023 105
ጭሮ መጋቢት 8/2015 (ኢዜአ) በምዕራብ ሀረርጌ ዞን በመጪው ክረምት በአረንጓዴ አሻራ መርሃ-ግብር የሚተከል 368ሚሊዮን ችግኞች እየተዘጋጁ መሆኑን የዞኑ የግብርናና ተፈጥሮ ሀብት ጽህፈት ቤት አስታወቀ። የጽህፈት ቤቱ ምክትል ሀላፊ አቶ አልይ ዳዲ ለኢዜአ እንደገለጹት እስካሁን በተከናወነ የችግኝ ዝግጅት ስራ ከ368ሚሊዮን በላይ ችግኞችን በማዘጋጀት የእቅዱን 80በመቶ ማሳካት ተችሏል።   የችግኝ ዝግጅት ስራው በዞኑ በሚገኙ 15 ወረዳዎች ስር በሚገኙ 495 ቀበሌዎች እና በመንግስት የችግኝ ማፍያ ጣቢያዎች በግብርና ባለሙያዎች በመታገዝ እየተከናወነ መሆኑን ተናግረዋል። በዞኑ ረዘም ላሉ አመታት አዳዲስ ዛፎች ከመትከል ይልቅ ነባሩን ብቻ የመጠቀም አዝማሚያ እንደነበር ምክትል ኃላፊው ገልጸዋል። በዚህም በዞኑ አብዛኛዎቹ ወረዳዎች የደን ምንጣሮና የአካባቢ መራቆት አጋጥሞ እንደነበር አስታውሰዋል። ካለፈው በመማር 'የአረንጓዴ አሻራ' መርሃ-ግብር ከተጀመረ ወዲህ ሕዝቡን በስፋት በማሳተፍ ለውጥ ማምጣት ተችሏል ነው ያሉት። በህብረተሰቡ ከፍተኛ ተሳትፎ የተሰራው የተፋሰስ ልማት ስራ ዋና አላማ አካባቢውን አረንጓዴ ማላበስ መሆኑን ገልጸዋል። በዞኑ በተካሄደ የተፋሰስ ልማት ስራ ከ288 ሺህ ሄክታር የሚበልጥ መሬት ላይ የተፋሰስ ልማት ስራ ተከናውኗል ብለዋል። እየተዘጋጁ ከሚገኙ ችግኞች መካከል ማንጎ፤ አቮካዶ፤ ጊሽጣና ቴምር እንዲሁም ለደን ልማት የሚውሉ ዛፎችና የእንስሳት መኖ ይገኙበታል። ቀደም ባሉት ዓመታት በተራቆቱና በጎርፍ የተሸረሸሩ ተራሮች ላይ የተተከሉ ችግኞች የጽድቀት መጠናቸው ጥሩ መሆኑን ገልጸው አካባቢው በአረንጓዴ ከተሸፈነ በኋላ የዱር እንስሳት እየተመለሱ ነው ብለዋል፡፡ ባለፉት ዓመታት በዞኑ በአረንጓዴ አሻራ መርሃ-ግብር ከተተከሉ ችግኞች መካከል 88በመቶ የሚሆነው መጽደቁን አረጋግጠዋል። በችግኝ ተከላው ከ1 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ ሰዎች የሚሳተፉ ሲሆን በ200ሺህ ሔክታር መሬት ላይ የአረንጓዴ አሻራ ችግኝ ተከላ መርሃ-ግብሩ ይካሄዳል ብለዋል።
በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል የሚካሄደው የወርቅ ልማት ለአካባቢ ጥበቃ ትኩረት እንዲሰጥ ተጠየቀ
Mar 16, 2023 113
መንጌ መጋቢት 07 /2015 (ኢዜአ) በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል የሚካሄደው የወርቅ ልማት ለአካባቢ ጥበቃ ትኩረት እንዲሰጥ የክልሉ አካባቢ ደን ሃብት ጥበቃና የአየር ንብረት ባለስልጣን አመለከተ። በክልሉ አሶሳ ዞን መንጌ ወረዳ የባህላዊ ወርቅ አመራረት በተፈጥሮ ሃብት ላይ የሚያደርሰው ጉዳት የመስክ ምልከታ ተደርጓል። ከመስክ ምልከታ በኋላ በመንጌ ከተማ ውይይት ሲጀመር የክልሉ አካባቢ ደን ሃብት ጥበቃና የአየር ንብረት ባለስልጣን ሃላፊ አቶ አብዱልከሪም ሙሳ እንዳሉት፤ ክልሉ ካለው የተፈጥሮ ሃብት መካከል ወርቅ ዋነኛው ነው። የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ወርቅ አመራረት የአካባቢ ተጽዕኖ አዋጅ ሊከተል እንደሚገባ አስገንዝበው፤ በተለይም በባህላዊ ወርቅ ማምረት ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ማህበራት እና ድርጅቶች ተሠማርተው እንደሚገኙ ተናግረዋል። አብዛኞቹ ማህበራትና ድርጅቶች የአካባቢ ተጽዕኖ አዋጅን ተግባራዊ እያደረጉ እንዳልሆነ አመልክተው፤ ይህም ወርቅ የሚመረትባቸው አብዛኞቹ ወረዳዎች የአፈር መሸርሸርን ጨምሮ የአካባቢ ጉዳት እንዳስከተለ ጠቁመዋል። የአካባቢ ተጽዕኖ አዋጅ አተገባበር ችግር በግብርና ኢንቨስትመንት ላይ ጭምር እንደሚታይ ጠቁመው፤ በወርቅ ልማት ሆነ በሌሎችም የኢንቨስትመንት ዘርፎች የተሠማሩ ህጉን አክብረው እንዲሰሩ አሳስበዋል። የተፈጥሮ ሃብትን በዘላቂነት በማልማት የአካባቢ ጥበቃ ህግን ተግባራዊ ማድረግ የግድ መሆኑን አቶ አብዱልከሪም አሳስበው፤ ቢሮው ግንዛቤ ማስጨበጥን በማስቀደም እርምጃ እንደሚወስድ አስታውቀዋል:: የመንጌ ወረዳ ዋና አስተዳዳሪ አቶ ኢብራሂም መንሱር በበኩላቸው በወረዳው ወርቅ በሚመረትባቸው አካባቢዎች የተፈጥሮ ሃብት በከፍተኛ ሁኔታ እየተጎዳ ነው ሲሉ ችግሩ አሳሳቢ መሆኑን ገልጸዋል። በተለይም ከፈቃድ አሰጣጥ ጀምሮ ለመፍትሄው እንደሚሠራ ዋና አስተዳዳሪው ተናግረዋል። በቢሮው የአካባቢ ህግ ተከባሪነት እና ተጽዕኖ ዳይሬክተር አቶ ሃብታሙ ታፈረ የአካባቢ ተጽዕኖ አዋጅ መተግበር እንዳለበት ተናግረዋል። ወርቅ አምራቾች አፈሩን ወደቦታው ከመመለስ ጀምሮ እንክብካቤ ማድረግ እንዳለባቸው እንደሚያስገድድ ባቀረቡት ጽሁፍ ገልጸዋል። በውይይቱ በየደረጃው የሚገኙ አመራሮች፣ ወርቅ አምራቾች እና ጉዳዩ የሚመለከታቸው አካላት እየተሳተፉ ነው።  
ዓለም አቀፍ ዜናዎች
ተመድ በሶሪያ በርዕደ መሬት ለተፈናቀሉ ዜጎች የሚውል የ397 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ጥሪ አቀረበ
Feb 15, 2023 343
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 8/2015 የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሓፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በሶሪያና ቱርክ ድንበር አቅራቢያ በደረሰው ርዕደ መሬት ሳቢያ ከቤታቸው የተፈናቀሉ ሶሪያውያንን ለማገዝ የ397 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ጥሪ አቀረቡ። ዋና ጸሓፊው ጥሪውን ያቀረቡት ባሳለፍነው ሳምንት በቱርክና በሶሪያ ድንበር አቅራቢያ በደረሰው ርዕደ መሬት ሳቢያ ከቤታቸው የተፈናቀሉ አምስት ሚሊዮን የሚጠጉ ሶሪያውያንን ለማገዝ ነው። በኒውዮርክ በሰጡት መግለጫ ሶሪያውያኑን ለማገዝ የተጠቀሰው የገንዘብ መጠን ለሶስት ወራት ጊዜ ብቻ የሚበቃ መሆኑን ጠቅሰው የሚመለከታቸው ሁሉ የድርሻቸውን እንዲወጡም ጥሪ አቅርበዋል። ከአደጋው በኋላ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት 50 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር አስቸኳይ ድጋፍ ማቅረቡን ገልጸው ተጨማሪ እገዛዎች አሁንም እንደሚያስፈልጉ አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል። በድርጅቱ ስር የሚገኙ የተለያዩ ተቋማትና አጋር አካላት በጋራ በሚያቀርቡት ገንዘብ፤ አስቸኳይ ድጋፍ ለሚፈልጉ ሶሪያውያን የመጠለያ፣ የጤና፣ የምግብ እንዲሁም ሌሎች አስቸኳይ ድጋፎች እንደሚደረጉ አብራርተዋል። ተመሳሳይ የድጋፍ ማዕቀፍ በቱርክ ድንበር ለሚገኙ ዜጎች እየተጠናቀቀ እንደሚገኝም ዋና ጸሓፊው ተናግረዋል።
የአፍሪካ ነጻ የንግድ ቀጣና ከባህረ-ሰላጤው ሀገራት ጋር ያለውን ኢኮኖሚያዊ ትስስር እያሳደገው እንደሚገኝ ተገለጸ
Dec 20, 2022 346
አዲስ አበባ ታኅሳስ 11/2015 (ኢዜአ) አህጉራዊው የአፍሪካ ነጻ የንግድ ቀጣና አፍሪካ ከባህረ-ሰላጤው ሀገራት ጋር ያላትን የንግድ ግንኙነትና ኢኮኖሚያዊ ትስስር እያሳደገው እንደሚገኝ ተመላከተ። የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ ከአፍሪካ ጋር ያላት የንግድ ትስስር ከባህረ-ሰላጤው ሃገራት መካከል በቀዳሚነት እንደሚጠቀስም ተገልጿል። የአፍሪካ አህጉራዊ ነጻ የንግድ ቀጣና ዋና ጽሕፈት ቤት ኃላፊ ዊሊያም ስቴንሀውስ ከሲ ጂ ቲ ኤን ጋር በነበራቸው ቆይታ የተባበሩት አረብ ኤሚሬትስ በተለይም ዱባይ የአፍሪካን ንግድና ኢንቨስትመንት በተመለከተ ዋና ማዕከል ሆናለች ብለዋል። በዱባይ 25ሺህ ገደማ የአፍሪካ ካምፓኒዎች እንደሚንቀሳቀሱ አመልክተው ይህም ሀገሪቱ በነጻ የንግድ ቀጣናው የቢዝነስ አጋር እንድትሆን አስችሏታል ነው ያሉት። አፍሪካውያን ባለሃብቶች የግብይት ማዕከላቸውን በተባበሩት አረብ ኤሚሬትስ በማድረግና ምርቶችን ወደ አህጉሪቷ በማስገባት በነጻ ንግድ ቀጣናው ስር የገልፍ ሀገራትን ኢኮኖሚያዊ ትስስር እያሳደጉት እንደሚገኝም አስገንዝበዋል። የዱባይ ወደብ በአፍሪካ ያለው ተደራሽነት መስፋፋትም አፍሪካ ከባህረ ሰላጤው ሀገራት ጋር የሚኖራትን የሎጀስቲክስ አቅርቦት እንደሚያሳድግ በመረጃው ተመላክቷል። ከገልፍ ሀገራት ጋር ያለው ግንኙነት ከኢኮኖሚያዊ ትስስር ባለፈ ዲፕሎማሲያዊና ወንድማማችነትን መሠረት ያደረገ ነው ያሉት ደግሞ በተባበሩት አረብ ኤሜሬት የኢትዮጵያ ባለ ሙሉ ስልጣን አምባሳደር ሱሌማን ደደፎ ናቸው። አምባሳደሩ እንደሚሉት ከመካከለኛው ምስራቅ መነሻቸውን ያደረጉ ባለሃብቶችና የቢዝነስ ሰዎች ከምስራቅ አፍሪካ ሀገራት ጋር በልዩ ልዩ ዘርፎች ግንኙነታቸውን እያጠናከሩ ይገኛል። እ.አ.አ በጥር 2021 ተግባራዊ መሆን የጀመረው የአፍሪካ አህጉራዊ ነጻ የንግድ ቀጣና ከአጀንዳ 2063 ፕሮጀክቶች መካከል አንዱ ነው። የአፍሪካ አህጉራዊ ነጻ የንግድ ቀጣና የአህጉሪቱን ወሳኝ የኢኮኖሚ ዘርፎች ማለትም የዲጂታል ንግድ፣ የኢንቨስትመንት ትስስርና ሌሎች የንግድ ግንኙነቶችን በነጻ የንግድ ቀጣና ለማከናውን የተካሄደ ስምምነት ነው።
ሐተታዎች
ውጣ ውረድ የማይበግረው አጋርነት
Mar 17, 2023 93
በሰለሞን ተሰራ ኢትዮጵያ በሥልጣኔ ቀደምትና ታሪካዊት ሀገር ነች። ቅሉ ከውጭ ሀገራት ያላትን ዘመናዊው ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ቅኝት የጀመረችው በ19ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ መሆኑ በታሪክ ይጠቀሳል። በተለይም ኢጣሊያ በአውሮፓዊያኑ አቆጣጠር በ1896 በአድዋ እንዲሁም በድጋሚ በ1935 ያደረገችው የግፍ ወረራ ኢትዮጵያ የዓለምን ፖለቲካ በቅጡ አሰላለፍ ተረድታ አጋር ሀገራትን እንድትሻ ዐይኗን ገልጦላታል። በዚህም ድኅረ-አድዋ ድል በርካታ ሀገራት ከኢትዮጵያ ጋር መደበኛ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት መስርተዋል። የወቅቱ ልዕለ-ኃያል ሀገር አሜሪካ ከኢትዮጵያ ጋር ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቷ የተመሰረተውም በዳግማዊ አፄ ምኒልክ እና በፕሬዝዳንት ሩዝቬልት መንግሥት ተወካይ ሮበርት ስኪነር መካከል በፈረንጆቹ አቆጣጠር 1903 በተደረሰው የንግድ አጋርነት ስምምነት ነበር። ድኅረ-ስምምነቱም በፈረንጆቹ በ1909 የአሜሪካ ሌጋሲዮን በአዲስ አበባ የተመሰረተ ሲሆን ሆፍማን ፊሊፕ የተባሉት ቋሚ መልዕክተኛ የአሜሪካ ቆንስላ ተሿሚ የሹመት ደብዳቤያቸውን ለአፄ ምኒልክ አቅርበዋል፡፡ ከ120 ዓመታት በላይ ዕድሜ ያስቆጠረው የኢትዮ-አሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት በጽኑ ወዳጅነትና የጋራ ጥቅሞች ላይ የተመሰረተ እንደነበር ይወሳል፡፡ ሀገራቱ ጥቅማቸውን በጠበቀ መልኩ የመሰረቱት ግንኙነት ሰላምን፣ መረጋጋትን እና ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ለማምጣት ታሳቢ ያደረገ መሆኑም አይዘነጋም፡፡ የፋሽስት ኢጣሊያ ወረራን ተከትሎ ቆንስላዋን የዘጋችው አሜሪካ፤ ኢትዮጵያ በአርበኞቿ ትግል ነፃነቷን ስታረጋግጥ በፈረንጆቹ አቆጣጠር በነኅሴ 1943 በድጋሚ ቆንስላዋን በመክፈት ግንኙነቷን አስቀጥላለች። በተመሳሳይ ወቅት ኢትዮጵያ በአሜሪካ ለመጀመሪያ ጊዜ የቆንስላ ቢሮ ከፍታ ዕውቁን ዲፕሎማት ብላታ ኤፍሬም ተወልደመድኅንን በቋሚ መልዕክተኛነት ሾማለች። በአውሮፓዊያኑ አቆጣጠር በ1952 የተደረገው 'ፖይንት ፎር' የተሰኘው የተቋማት ቴክኒክ ድጋፍ ስምምነት ለሁለቱ ወዳጅ ሀገራት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸውን ይበልጥ መሰረት የጣለ እንደሆነ የታሪክ ድርሳናት ያስረዳሉ፡፡ በዚህ ስምምነትም የኢትዮጵያ አየር መንገድ፣ የአውራ ጎዳና ባለሥልጣን እና የኢትዮጵያ ካርታ ሥራ ድርጅት በአሜሪካ መንግሥት ድጋፍ ተቋቁመዋል። የሁለትዮሽ ግንኙነቱ አድማሱን እያሰፋ፣ ሥር እየሰደደ ቀጥሎ ኢትዮጵያ ጦር ሠራዊቷን እንድታጠናክር በአነስተኛ የጦር መሳሪያዎች፣ ተሽከርካሪዎችና ወታደራዊ ሥልጠናዎች ተጨባጭ አጋርነት አሳይታለች። የደርግ ወታደራዊ መንግሥት ሥልጣን በተቆጣጠረ ማግስት ግን በዘመኑ በነበረው ዓለም አቀፋዊ ርዕዮተ- ዓለም ልዩነት ሳቢያ የሁለቱ ሀገራት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ሻክሮ ሌላ መልክ ያዘ። በተለይም የደርግ ሊቀ-መንበር የነበሩት ሌተናል ኮሎኔል መንግስቱ ኃይለማርያም ወደ ሶቪየት ሕብረት አቅንተው የጦር መሳሪያ ድጋፍ መፈራረማቸው አለመግባባቱን ይበልጥ አባባሰው። በዚህም አሜሪካ በኤርትራ የነበረውን የቃኘው ሻለቃ ጣቢያዋን ዘግታ ወጣች። ሀገራቱ ግንኙነታቸውን ከአምባሳደር ደረጃ በማውረድ በጉዳይ አስፈጻሚ ሲገናኙ ቆይተዋል፡፡ ኢሕአዴግ ወደ ሥልጣን ሲመጣ የሀገራቱ የዲፕሎማሲ ግንኙነት ቀድሞ ወደነበረበት የአምባሳደር ደረጃ በመመለስ ከአሜሪካ ጋር የነበረው ግንኙነት መልሶ እንዲያንሰራራ አድርጎታል፡፡ ባለፉት 30 ዓመታት አሜሪካ በጤና፣ በሰብዓዊ ድጋፍ፣ በመልካም አስተዳደርና በዴሞክራሲ ተቋማት ግንባታ ላይ በምታደረገው ድጋፍ በመታገዝ በጋራ ሲሰሩ ቆይተዋል፡፡ ከሦስት ዓመታት ወዲህ በሰሜኑ የሀገሪቱ ክፍል የተከሰተውን ግጭት ተከትሎ አሜሪካ መርህን ያልተከተለ አካሄድ በሀገራቱ መካከል የነበረውን ወዳጅነትና አጋርነት ላይ ጥቁር ጥላ ማጥላቱ አይዘነጋም፡፡ ነገር ግን ባለፉት ሦስት ዓመታት በሰሜኑ የሀገሪቱ ክፍል ተፈጥሮ በነበረው ግጭት ሻክሮ የቆየውን ግንኙነት በማደስ የነበረውን ጠንካራ ወዳጅነት በድጋሚ የሚያጸኑ ጅማሮዎች ተስተውለዋል። በተለይም ጥቅምት 23 ቀን 2015 ዓ.ም. በአፍሪካ ሕብረት መሪነት የተደረሰውን የሰላም ሰምምነት ተከትሎ የሀገራቱ መቃቃር እየረገበ ሲሆን የአሜሪካ መንግሥት ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች ኢትዮጵያን በተደጋጋሚ እየጎበኙ ነው፡፡ ይህን ተከትሎ ለይፋዊ የሥራ ጉብኝት ከትናንት በስቲያ አዲስ አበባ የገቡት የአሜሪካው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን፤ ከጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አሕመድ እና ከምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን ጋር ተነጋግረዋል። አንቶኒ ብሊንከን ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ጋር ያደረጉት ውይይት ዘርፈ-ብዙ አጋርነትን ለማጠናከር መግባባት የተደረሰበት እንደነበርም በሁለቱም ወገኖች ተገልጿል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ውይይቱ በተለያዩ የሀገር ውስጥ፣ ቀጣናዊ እና የሁለትዮሽ ጉዳዮች ላይ ያተኮረ እንደሆነና በኢትዮጵያ እና በዩናይትድ ስቴትስ መካከል ያለውን ግንኙነት ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ ስምምነት የተደረሰበት እንደሆነ አስታውቀዋል። ኢትዮጵያ በሰላም ስምምነቱ ላይ እያስመዘገበች ያለችው ስኬት ተቀባይነት ማግኘቱንም ጠቅሰዋል። በኢኮኖሚው መስክ በተለይም በግብርና እና በቀጣናዊ መረጋጋት ላይ ባተኮሩ ጉዳዮች ላይ ትኩረት በመስጠት መነጋገራቸውን በመልዕክታቸው ጠቁመዋል። በተመሳሳይ አንቶኒ ብሊንከን ከምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን ጋር ባደረጉት በሁለትዮሽና በቀጣናዊ ጉዳዮች ላይ በትኩረት መክረዋል። የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እንዳስታወቀው ሚኒስትሮቹ ለረዥም ዘመን የዘለቀውን የኢትዮ-አሜሪካ ትብብር እና አጋርነት ለማጠናከር በሚቻልባቸው ጉዳዮች ተነጋግረዋል። በኢትዮጵያ አዲስ የመረጋጋትና የሰላም ምዕራፍ መከፈቱን ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን ለአሜሪካው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን አብራርተውላቸዋል። የሰላም ምዕራፍ የበለጠ እንዲጠናከርና የሰመረ እንዲሆን ከዚህ ባለፈም የሀገሪቱን በጎ ገጽታ እንዲላበስ መንግሥት በቁርጠኝነት እንደሚሰራም አረጋግጠዋል። የሰላም ስምምነቱን ተከትሎ ሀገራዊ ኢኮኖሚያዊ እምርታ እንዲመጣ ለሰላም ስምምነቱ ተፈፃሚነት መንግሥት አሁንም ቁርጠኛና ጠንካራ ፍላጎት እንዳለው ጠቅሰው፤ በመልሶ ግንባታ እና መልሶ ማቋቋም ተግባር የአሜሪካ መንግሥት እንዲደግፍም ጠይቀዋል፡፡ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን በበኩላቸው፤ የሀገራቱ ግንኙነት ወደ ላቀ ደረጃ ለማሻገር አሜሪካ በትብብር መንፈስ እንደምትሰራ እና አሜሪካ ሁለንተናዊ ድጋፏን እንደምታጠናክር አረጋግጠዋል። አሜሪካ ለድርቅ ተጎጂዎች እና ለስደተኞች የምታደርገው ድጋፍ አለመቋረጡ የሁለቱ ሀገራት አብሮነት ተጠናክሮ መቀጠሉን ይጠቁማል፡፡ የብሊንከን የአፍሪካ ጉብኝት ከኢትዮጵያ መጀመሩም ዛሬም ኢትዮጵያ በአሜሪካ መንግሥት ዐይን ያላትን ቀዳሚ ሥፍራ ያመለክታል። አንቶኒ ብሊንከን የሰላም ትግበራ ሂደቱ በመልካም ሁኔታ ላይ መሆኑን ጠቁመው፤ የበለጠ እንዲጠናከር የአሜሪካ መንግሥት ሁለገብ ድጋፍ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ገልጸዋል። የኢትዮጵያ መንግሥት የሁለቱን ሀገራት ሁለንተናዊ ትብብር ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ ቁርጠኛ መሆኑን ማረጋገጡን አስታውቀዋል። ኢትዮጵያ በአካባቢው ሰላምና መረጋጋት እንዲመጣ እያደረገች ያለውን ጥረት አሜሪካ በአድናቆት እንደምትመለከተውና የሚበረታታ መሆኑን ብሊንከን ገልጸዋል። የብሊንከንን ጉብኝት ተከትሎ አሜሪካ 331 ሚሊየን ዶላር ተጨማሪ የሰብዓዊ ድጋፍ ለኢትዮጵያ እንደምታደርግ አረጋግጣለች። ድጋፉም በተለያዩ ምክንያቶች ለተፈናቀሉ ወገኖች ነፍስ አድን ሰብዓዊ ድጋፍ የሚውል መሆኑ ተገልጿል።  
የሴቶች ቀን ሲታሰብ
Mar 8, 2023 289
የሴቶች ቀን ሲታሰብ የሰው ልጅ ሕይወትን ቀላል ባደረጉ የፈጠራ ስራዎቻቸው የምናስባቸው እንስቶች በቀዳሚነት ይነሳሉ። በተለያዩ መስኮች አሻራቸውን ያሳረፉ እንስቶች ቁጥራቸው ከፍተኛ ቢሆንም በዚህ ጽሑፋችን ግን በኬሚስትሪና ፊዚክስ ዘርፍ በአለም አቀፍ ደረጃ ባበረከቱት አስተዋጽኦ በኖቤል ሽልማት እውቅና የተሰጣቸውን የየዘመኑ ፈርጦች እንዳስሳለን። ከነዚህ ፈርጦች መካከል በኬሚስትሪ ዘርፍ የኖቤልን ሽልማትን ከሴቶች ቀዳሚ በመሆን በቀዳሚነት ያሸነፉት ሜሪ ኩሪ ይወሳሉ። ይልቁንም እ.አ.አ በ1903 በኬሚስትሪ ዘርፍ የተቀበሉትን የኖቤል ሽልማት በድጋሚ በ1911 በመሸለም ብቸኛነት ስማቸው ይነሳል። በ1967 በፖላንድ ዋርሶ የተወለዱት ማሪ ኩሪ ለዘመናዊው የሳይንስና ኬሚስትሪ ዘርፍ ውለታን ከዋሉ ስመጥር ተመራማሪዎችና በጨረራ ህክምና ፈጠራ የዘርፉ ፈር ቀዳጅ በመሆን የአለምን የራዲዮአክቲቪቲ እይታን የቀየሩ ጀግና ናቸው።   የሜካኒካልና ኤሮስፔስ ተመራማሪዋ ፍራንሲስ አርኖልድ ደግሞ በህክምናናና በታዳሽ ኃይል ዘርፍ አሻረቸውን በጉልህ ካኖሩ ተመራማሪዎች መካከል ይጠቀሳሉ። አሜሪካዊቷ ፍራንሲስ ለታዳሽ ኃይል እና ለፋርማሲ አገልግሎት የሚውል አዲስ ኢንዛይም በምርምር በማግኘት በዘረፉ አሻራቸውን አኑረዋል። ለዚህም አስተዋጽኦዋ እ.አ.አ በ2018 በኬሚስትሪ ዘርፍ የኖቤልን ሽልማት አሸንፈዋል። የኤድስን ስርጭትን በመከላከል ረገድ ሰፊ አበርክቶ ያላቸው የህክምና ተመራማሪዋ ፍራንሶዝ ባሪሲኖሲም የሴቶች ቀን ሲታሰብ ከሚወሱ አንስቶች አንደኛዋ ናቸው። ባሪሲኖሲ የኤች አይቪ ኤድስን ከገዳይ በሽታነት መታከምና መቆጣጠር ወደ ሚችል በሽታነት ለመቀየር የኤች አይቪ ኤድስ ምርመራን በማላቅ ረገድ ሚናቸው የጎላ እንደሆነ ይወሳል። በ1947 በፓሪስ ከተማ የተወለዱት ባሪሲኖሲ “ሳይንስን ለሰው ልጆች ጥቅም እንዲውል እንሰራለን” በሚለው አባባላቸው ይታወቃሉ። ኤድስን በመከላከል ላደረጉት አስተዋጽኦም በፊዚዮሎጂ/ሕክምና ዘርፍ እ.አ.አ በ2008 የኖቤል ሽልማትን አግኝተዋል። ያለ ህክምና ትምህርት የሚሊዮኖችን ሕይወት በታደገው የወባ በሽታ መከላከያ ፈጠራቸው አለም እውቅና የተሰጣቸው ቱ ዩዩ በሴቶች ቀን የምናመሰግናቸው ሌላኛዋ ተመራማሪ ናቸው። ቻይናዊቷ ቱ ዩዩ ባህላዊውን የወባ በሽታ መከለከያ ህክምና ወደ ዘመናዊ በመቀየርና በማስተዋወቅ ነው ስመ ገናና የሆኑት።   የወባ በሽታን በመከላከል ረገድ በአለም አቀፍ ደረጃ ጉዙፍ አሻራቸውን ላስቀመጡት ተመራማሪ ባለውለታነት እ.አ.አ በ2015 በፊዚዎሎጂ/ ህክምና ዘርፍ ሳይንስ ምድብ የመጀመሪያዋ ቻይናዊት በመሆን የኖቤል ሽልማት ተበርክቶላቸዋል። የሰው ልጆችን ሕይወት ካቀለሉ አለም አቀፍ ፈጠራዎች መካከል የተጠቀሱትን ጨምሮ በሌሎችም ዘርፎች የሴቶች ተሳትፎ የጎላ መሆኑ ይታወቃል።
ሴትነት እና እናትነት
Mar 8, 2023 411
(አየለ ያረጋል) እስኪ መላ ስጪኝ መላ ካንቺ ይገኛል እኔማ ወንድ ነኝ ይደናገረኛል… (የማኅበረሰቡ ቃላዊ ግጥም) ሴትነት እናትነትን ለመግለጽ ቀርቶ በጥቂቱ ለመረዳት የ’እናት ልብ’ መታደል የሚሻ ይመስላል። ጥቂት ወንዶች ይህን ጸጋ ይቸራሉ። ልክ እንደ ዶክተር ይሁኔ አየለ። የስነ-ምግብ ሳይንቲስቱ ዶክተር ይሁኔ አየለ ‘እናት’ በሚል ርዕስ ባሳተሙት ድንቅ መጽሐፍ የሴትነት እና እናትነትን ከፍታ በ’ኩርሽም’ ቃላት ተራቀውበታል። የሴቶች ቀንን (ማርች-8) ሰበብ በማድረግ ይህን ጽሑፍ ሳዘጋጅ መታሰቢያነቱ እናትን አስበው በ‘እናትነት’ ቅን ልቦና ‘እናትን’ ላበረከቱልን ዶክተር ይሁኔ አየለ ነው። ‘እናት፤ የሴት ልጅ ስንክሳር፤ ከቤተሰባዊ ሕይወት እስከ ሐልዮመንበርት’ በሚል ርዕስ በቅርቡ ባሳተሙት (በ406 ገፆች በተቀነበበ) አርበ ጠባብ መጽሐፍ ሴትነትን ከዘፍጥረት እስከ አሁን ዘመናትን ዋጅተው፣ እናትነትን ከሴትነት ዘንቀው፣ የእናትነት ጸጋን ከነባራዊ ሃቅ ጋር አሰነናስለው፣ የእናትነትን ልዕለ-ተፈጥሮ አርቅቀው፣ የዓለምን ክብር-ነሽነት ከነገረ-ሃይማኖት እስከ ነገረ-ባህልና ፍልስፍና ፈትተው፣ የማኅበረሰቡን ምልከታ ዝንፈት እና ሚዛን ጉድለት ከማኅበራዊ እስከ ፖለቲካዊ መገለጫዎች አዛምደው አቅርበውታል። ዶክተር ይሁኔ አየለ “እናት” በተሰኘ እናት የሆነ መጽሐፋቸው እናትነትን በልኩ ነጽረውታል። ሴትነት በኢትዮጵያ የአስተሳሰብ ሰለባነቱን፣ ነገረ-ሴትነትን ከንጽረተ-ሴትነት ቃኝተውታል። በእሳቤ ሚዛን ሰለባነት ዓለም ውስጥ ከንግስት ማክዳ እስከ ንግስት ፉራ፣ ከሰብለ ወንጌል እስከ ድል ወንበራ፣ … ብርቱ ኢትዮጵያዊት ሴቶችን ሕይወት ጨልፈውታል። የሴትነትን ጸጋዎች ጨልፈው በሴትነት ላይ የሚፈጸሙ የሀበሻ ግፎችን ተንትነውበታል። ሴቶች የማኅበረሰቡ ግፍ ሰለባዎች፣ የማኅበራዊ ፍትህ ጉድለት ሰለባዎች እንደሆኑ በቅጡ ገልጸውታል። ዳሩ ሴትነት ጀግና እና ብልህ፣ የቤተሰብ መሰረት፣ የደስታና እልልታ እናት፣ ቃል ኪዳንና ክብር ጠባቂ እንደሆነ ገልጸዋል። “ሴት ልጅ ባለብዙ ጸጋዎች ናት። ከጸጋዎቿ መካከል ጀግንነት እና ብልሃት ይጠቀሳሉ። … ሴት ልጅ ባህልን ፈጥራ የማኅበራዊነትን ማስተሳሰሪያ ገመዶች ገምዳ አስተሳስራ ማኅበረሰብን የተከለች ሥርዓት ናት። … ቤተሰብ የአንድ ማኅበረሰብ የመጀመሪያ ተቋም ነው። የተቋሙ ባለሥልጣን (እመቤት) ሴት ናት። ያቺ ሴት እናት ናት። ቤተሰብ የስብዕና መሰረት የሚባለው እናትን ምሰሶ አድርጎ ነው” (ገጽ-285) ሴት ልጅ መለኛ መሆኗን ማኅበረሰባችን ቢያምንም ሴትነትን ግን እንዳላከበረ አሉታዊ ይትባህልና ኪነተ- ቃሉን ዘይቤ ያወሳሉ። በእርግጥ የእናትን ምቹነት እና ዋጋ ከፋይነት የሚያትቱ የአማርኛ ተረትና ምሳሌዎችም አሉ። ለምሳሌ ዳንኤል አበራ “የአማርኛ ተረትና ምሳሌዎች” በሚለው መጽሐፋቸው “እናት ትረገጣለች እንደመሬት፤ እናት ለልጄ ልጅ ለነገዬ፤ እናቷን አይተህ ልጅቷን አግባ፤ እናት የሌለው ልጅ እንደ ጌሾ፤ ሳይበላ የበላ ሳይናገር ዋሾ…” የሚሉ ምሳሌያዊ ንግግሮችን አስፍረዋል። መላኩ ይርዳው የተባሉ ጸሐፊ ‘ደቦ ቅጽ-፩’ ከተሰኘው የ60 ደራሲያን ሥራዎችን ያካተተ መጽሐፍ ውስጥ ‘የሴትነት ጸጋ’ በሚል በጻፉት መጣጥፍ ሴትነትን ከፍቅር፣ ከጥበብ፣ ከብልሃትና ልዕልና ጋር አቆራኝተውታል። “ሴት ልጅ ቅኔ ናት፤ ከተባለላት፣ ከተጻፈላት፣ ከተዜመላት በላይ የረቀቀች ረቂቅ ቅኔ ናት። እስከዛሬ ከያኒያን ስለሴት ከተራቀቁት፣ ከተጠበቡት ሁሉ እኔ ለማውቃት ሴት ሁሉ የሚመጥኑ ሆነው አልታዩኝም። የሴትነት ጸጋው ብዙ ነውና የሴትን ትክክለኛ ማንነት መርምረን አጥንተን የደረስንበት ውስጠ-ስሪቷን አጥንተን የተረዳነው አይመስለኝም።… ከታላቅነቷ፣ ከብልሃቷ፣ ከረቂቅነቷ፣ ከመግዛት አቅሟ፣ ከርህራሄዋ፣ ከሰላማዊነቷ ከሌሎችም አያሌ በረከቶች አንጻር ለሴት ልጅ የተደረገላት፣ የተነገረላትና የሆነላት ሁሉ ያንስብኛል” ኃይሉ ገብረዮሐንስ (ገሞራው) ስለሴት ልጅ ጭቆና የታገለ እና ስለክብሯ የዘመረ ምሁር ነው። ስለሴት ልጅ ስቃይና ሰቆቃ አትቷል። ‘በናቴኮ ሴት ነኝ’ በሚለው መጽሐፉ ስንኞች እንምዘዝ! …. ግማሽ አካሏ ወንድ በትምክህት ቢከዳት ጧ! ብላ አለቀሰች አዛኝ ቢደርስላት፣ … ብሶት ተጫጭኗት ምንም ሰው አልሆነች በቀቢጸ ተስፋ ሕላዌንም ጠላች ያገሬ ጭቁን ሴት መድኅን መላ ያጣች….! ‘ሔዋንያት የትውልድ ፋብሪካዎች ናቸው፤ እነሱ ባይኖሩ ዓለም ባዶ ትሆን ነበር’ እንዲል ፈላስፋው ሶቅራጥስ። ስለሴት (ግማደ ሰቧ ፍጡር) ግፍና በደል ገሞራው እንዲህ ይላል። “መራራ ጭቆና በሰፈነበት ምዝብር ሕብረተሰብ ውስጥ ታፍነው የሚኖሩ ሔዋንያት ብሶታቸው፣ ፍዳቸው፣ በደላቸው፣ ጭንቀታቸውና መከራቸው እንደ ሰማዕታት ገድል እጥፍ ድርብ ነው…. አጉል ልማድ፣ ኋላቀር ባሕልና አድሃሪ ሕገ-ማኅበረሰብ ከከንቱ አስተሳሰቦች ጋር ተዳምሮ በአንድነት በመመሳጠር ዘርዓ ሔዋንን ሲጫወቱባቸው ሲያሾፉባቸው ኑረዋል” (ገጽ-23) በሥነ-ሕይወት ሳይንስና በትምህርተ-ጄነቲክስ (አካለ ሕላዌ) ሴቶችን ከወንዶች የሚያሳንስ ምንም አይነት አካላዊ ተሰጥኦ እንደሌለ ተረጋግጧል። ታሪክና ተረክ ግን ወገንተኛ መሆኑን ገሞራው ይናገራል። ተረክና ተረት አልባሌ ታሪክ የሚፈጥሯቸው አርበኞች ሁሉ በፆታቸው ተባዕት በመሆናቸው፤ በሴቶች ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ በማሳደሩ ሊኖራቸው የሚችለው ዕድገት ላይ ትልቅ ደንቃራ ሆኖ መቆየቱን ይገልጻል። “የታሪክን ሁኔታዎችን የመመንዘር ትርጓሜያዊ አንጻር የታሪክን ትዕይንቶች ብንመረምር አንደርድሮ የሚያደርሰን ሴቶች ከወንዶች የከፋ ባህሪያዊ ድክመት እንዳለባቸው ከሚያሳይ ሥዕል ላይ ነው።” በሚት(ተለጣጭ ተረክ) ላይ የሚራቀቁት አቶ ቴዎድሮስ ገብሬ (በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ፎክለር መምህር) ‘ተረኮች እማዊ ሳይሆን አባዊ ናቸው’ በማለት ይህን ጉዳይ ያጠናክሩታል። “በሚት ውስጥ ገነው ከሚታዩ አበይት ማኅበራዊና ባህላዊ እውነታዎች መሃል አንዱ ፆታዊ ወገንተኝነት ነው። የሰማናቸው፣ ያነበብናቸው ሚታዊ ተረኮች በእጅጉ አባዊ ለሆኑ ሥርዓቶች (ፓትሪያርካል ሲስተምስ) ያደሩ፣ በአብዛኛው በተባዕት ተጋዳሊያን የተሞሉ ናቸው” ይላል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ ዶክተር ይሁኔ (በገፅ-401) ስለሰው ማንነት ቀረጻ በተመለከተ ከጥንት እስከ ዛሬ አከራካሪ የሆኑ ፈላስፎችን ክርክር ያነሳሉ። ይኸውም የሰው ልጅ ‘ማን ቀረጸኝ? ተፈጥሮ ወይስ ተሞክሮ?’ የሚለውን መከራከሪያ ጽንሰ-ሃሳብ ይፈትሻሉ። በዚህም “ሰዎች ሲፈጠሩ የሰውየውን ችሎታ ይዘው ነው” እና “የሰዎች ማንነት የሚቀረጸው ከውልደት በኋላ በተሞክሮ ወይም ከአካባቢ ጋር በሚኖራቸው መስተጋብር ነው” የሚሉትን ሃሳቦች ወስደው ከእናት ሚና ጋር ያዛምዱታል። እናም እናት ‘በየትኛውም መደብ ልጅን አሳምራ ትቀርጻለች’ የሚል ድምዳሜ ሰጥተዋል። “በየትኛውም መንገድ በሰው ልጅ ላይ የእናት ቀራፂነት ስለሚኖር ከተጽዕኖዋ ማምለጥ የሚቻል አይመስለኝም።… አካባቢም ሰውን ይሰራዋል የሚሉትም ከውልደት በፊትም ሆነ በኋላ ከተፈጥሮ ጋር የሚደረገው ውስብስብ መስተጋብር ‘ሰው’ በመሆን ላይ ጉልህ ሚና ይጫወታል” ይላሉ። በዚህ እሳቤ ሰው የወላጆቹም፤ የአካባቢውም ውጤት መሆኑን በግልጽ እንረዳለን” ይላሉ። ሴቶች ከጥንት እስከ ዛሬ በኢትዮጵያ ማኅበረ-ባህላዊ እንዲሁም ለሰላምና ዕርቅ እሴቶች ጉልህ ሚና አላቸው። ሴቶች ያልተሳተፉበት ዘርፍ የለም። ከመሪነት፣ ጥበበኝነት፣ ከአገር ድንበር ጠባቂነትና የዲፕሎማሲያዊ ሚና… መጥቀስ ይቻላል። ሴቶች በሁሉም ማኅበረሰብ ዘንድ በሰላምና ግጭት አፈታት ግንባር ቀደም ተሰሚነት አላቸው። ለአብነትም ሀደ ሲንቄ፣ በሶማሌ-ሔር፣ በሲዳማ-ያካ፣ በራያ ማኅበረሰብ ዱበርቲዎች፣ በስልጤ-ሴረን ባህል መጥቀስ ይቻላል። ከሰሞኑ ባከበርነው የአድዋ ድል የኢትዮጵያ ሴቶች ውለታ በወፍ በረር ማውሳት ይቻላል። የኢትዮጵያ ሴቶች ከሌላው ዓለም ሴቶች በተለየ የራሳቸው ቀለም ያላቸው፣ የአመራር ልምድ ያዳበሩ፣ የመወዳደሪያ ስነ-ልቦና ያላቸው፣ ችለው አሸንፈው ያሳዩ ናቸው። ሴቶች ድሉን በማስመዝገብ የተጫወቱትን ሚና ያህል፣ ገድላቸው በታሪክ በሚገባ አልተወሳም። ዶክተር አልማው ክፍሌ የተባሉ የታሪክ ምሁር በአንድ ወቅት ሚዲያ ላይ ቀርበው “በአድዋ ጦርነት ዘማቾች 75 በመቶ ሴቶች ነበሩ” ሲሉ ሰምቻለሁ። በአድዋ ጦርነት ሴቶች በተለያዩ ሙያዎች ተመድበው ከካምፕ እስከ ጦር ሜዳ ከመመገብ እስከ ማጀገን፣ ከማከም እስከ መዋጋት ድንቅ ሚና ተወጥተዋል። ድርብ ድርብርብ ኃላፊነት ይዘው የዘመቱ፣ ለወንዶችም ልብ፣ ሞራልና ወኔ አቀባዮች ነበሩ። እቴጌ ጣይቱን መሰል የአድዋ ሴት የጦር ፊታውራሪዎች በርካታ ናቸው። ጸሐፌ ትእዛዝ ገብረሥላሴ ወልደአረጋይ ‘ታሪክ ዘመን ዘዳግማዊ ምኒልክ’ በተሰኘው መጽሐፋቸው የሴቶችን ሚና በተመለከተ እንዲህ ይላሉ፡- “እንዲህም እየሆነ፣ አጤ ምኒልክ ባዳራሹ እቴጌ ጣይቱ በእልፍኝ ባለሟሎችዎን ወይዛዝርቱን ይዘው ግብሩ አንድ ቀን ሳይጎድል፣ ይዘምታሉ። ከዘመቻ ላይ ጠጁ ማሩ አለመጉደሉ፣ ስለምንድነው ያልህ እንደሆነ ይህን ታሪክ መመልከት ነው። በስድስት ድንኳን እንጀራው ሲጋገር ሲያድር፣ በአራት ድንኳን ወጡ ሲሠራ ሲያድር፣ ጠጁ በቀንድ በኮዳ ደግሞ ሦስት መቶ ስድስት መቶ የሚሆን ገንቦኛ ሲጓዝ ግብሩ ይጎድል ይመስልሀል” (ገጽ-241) ደራሲ በዕውቀቱ ሥዩም ‘ከአሜን ባሻገር’ በተሰኘ መጽሐፉ ‘ሴቶች በዋሉበት’ በሚል ርዕስ የኢትዮጵያ ሴቶች ተጋድሎና ሚና “ከቁስ ባሻገር ከልብ ያቀርባሉ” ይላቸዋል። “ሴቶች ባዋላጅነት ከነበራቸው የማይተናነስ ሚና በጦር ሜዳ ተጫውተዋል። እናቶቻችን በጦር ወቅት፣ መሳሪያ ያቀርቡ ነበር። ምግብ ያቀርቡ ነበር። ሃሳብ ያቀርቡ ነበር። ልብ ያቀርቡ ነበር። ደስታ ያቀርቡ ነበር። ኧረ ምኑ ቅጡ። ሴቶች ባንድ በሙቀጫ ዙሪያ፣ ማኅበረሰቡን ኬሚስት፣ ገጣሚና የፖለቲካ ተንታኝ ሆነው ማገልገላቸውን ልብ እንበል” ይላል። (ገጽ-138) ዶክተር ይሁኔ (በገጽ-14) በበኩላቸው እናቶችን ሩህሩሆች፣ አጉራሽና አልባሽ፣ የችግር ቤዛዎች፣ ሕይወት ዑደት አስቀጣዮች፣ የሕይወት መድኅኖች፣ ባለብዙ ጸጋዎች፣ መልካም ባህሪ አውራሾች፣… በማለት ገልጸውታል። መላ ሴቶችንም በእናቶች አተያይ ማየት እንደሚገባም እንዲሁ። “እናትነት መልካም ገጽታዎችን ደራርቦ የያዘ የሴት ልጅ ትልቅ መገለጫ ነው። እናትነት ከፍ ያለ ሥልጣን ነው። እናትነት ጥልቅና ሰናይ ባህሪያት የሚፈልቁበት ምንጭ ነው። እናትነት የደግነት፣ የጥራት፣ የልህቀትና ተፈላጊነት ማሳያ ተምሳሌት ነው። እናትነት ሞት የማያደበዝዘው ኃያል መንፈስ ነው። እናትነት ከባድ ተጽዕኖ ፈጣሪነት ነው። … እናትነት የሰላም፣ የመልካም ግንኙነትና እንክብካቤ መፍለቂያ አድባር ናት። እናትነት ሰፊና ጥልቅ የሕይወት ትምህርት ቤት ነው። እናትነት ሌሎች ከስቃይ ነፃ እንዲሆኑ፣ ምቾት እንዲሰማቸው በሚደረግ ትግል ውስጥ ዋጋ እየከፈሉ መኖር ነው” በመቀጠልም የኢትዮጵያ እናቶችን ‘ጠቃሚ ነገር ሰጪዎች’ ይላቸዋል። “እናቶች ሰው የመሆኛ ቅመሞች የሚጨለፍባቸው ባህር ናቸው። … ሕይወታዊ ስሪታችን ብዙ ጠቃሚ ነገሮችን የወሰደው ከእናት ነው። ከእናት የምናገኘው ‘ማይቶኮንድሪያ’ (ማይቶኮንድሪያ የኃይል ማመንጫ ክፍል ሲሆን የምንመገበው ምግብ እየተቃጠለና ወደ አስፈላጊው ኃይል እየተቀየረ ሕይወትን ያንቀሳቅሳል) የምግብ ማቃጠያ ምድጃ ወይም ኃይል ማመንጫ ቤት ሆኖ ያገለግላል። … ብዙ መልካም ስብዕና መገለጫዎች ምንጫቸው የእናት ፍቅር፣ የመልካም ስብዕና እና የርህራሄ ምንጭ ነው” (ገጽ- 61) ኢያሱ በካፋ ‘የኢያሱ በካፋ ወጎች’ በተሰኘው መጽሐፉ እናትነትን ማህጸንን፣ ምግብን፣ ትንፋሽን፣ ደም፣ ሥጋን እና ነፍስን ሰጥተው በረቂቅ ተፈጥሮ ሰውን ከመውለድ ባለፈ ፍቅራቸውን ዘላለማዊ ገደብ አልባ እና ዕልቆ-ቢስ እንደሆነ እንዲህ ገልጾታል። “እናትነት ነፍስን ማካፈል ነው፤ እናትነት የማይደበዝዝ ዘላለማዊ ፍቅር መስጠት ነው፤ እናትነት ከራስ ሕልውና ይበልጥ ለልጅ ማሰብ ነው፤ እናትነት ፍፁም ወረት አልባ መሆን ነው። እናት ለልጇ ያላት ፍቅር አይነጥፍም፤ አይለወጥም። ለእናት ልጇ ሁሌም ልጇ ነው” (ገጽ-4) እናትነት በቃላት ለመግለጽ እንደሚከብድ፤ በውለታ ማካካስ ይከብዳል። የእናት ውለታዋን መክፈል የሚችል ልጅ የለም። የእናት ፍቅርን ለመግለጽም በርካቶች አንደበታቸው ይተሳሰራል፤ ቃላት ይነጥፍባቸዋል፤ ስሜታቸውን መግራት ይሳናቸዋል። ድምፃዊ እሱባለው ይታየው(የሺ) ‘ይናገራል ፎቶ’ በሚል እናትና አባቱን በገለጸበት ሙዚቃ የመጨረሻው ማጠንጠኛው ‘እወድሻለሁ/እወድሃለሁ’ ያለው፤ እንዲሁም ድምፃዊት ብዙነሽ በቀለ ‘እናት ውለታዋ’ በተሰኘ ዘፈኗ ውስጥ (ዜማና ግጥም ጋዜጠኛ ሰለሞን ተሰማ)፤ “ወላጅ እናት እኮ ፍፁም በመንፈሷ፣ ልጇን ትወዳለች አብልጣ ከራሷ” እያለች በሚስረቀረቅ ድምጿ የምታንጎራጉረው ለዚህ ይመስላል። ዕውቁ የቋንቋ ሊቅ የሻው ተሰማ (የኮተቤው) ‘የጥቁር አፈር ትሩፋቶች’ በተሰኘው መጽሐፉ (ገጽ-79) ‘መቀነትሽን አጥብቂ’ በሚል ርዕስ ባሰፈረው ረዘም ያለ ግጥም ሁለት አንጓዎች ብቻ ስንመዝ የእናትነት ውለታን መመለስ እንደሚሳን፤ የእናትነት ግብሯ ‘እናት’ የሚለው ቃል በራሱ እንደሚያንስባት ያትታል። … “ለዚህ ወሮታሽ አጸፋ፤ እናት ይልሻል አገሩ፤ እኔም እናቴ ብልሽ መች ሊመጥንሽ ዳሩ። … እናትነት ምጡቅ ነው፤ እናት ከመባል ይልቃል፤ የግብርሽ ስንክሳር ዚቁ፤ በስያሜ መች ያልቃል”… በማለት ይገልጸዋል። መውጫ ዶክተር ይሁኔ የሴት እና እናትን የነገዋን መንገድ ከሳይንስ አተያይ አንጽረው፤ ከማኅበረ-ፖለቲካ፤ ከማኅበረ-ባህል ከፍታዋ አመሳክረው፤ እናትና ሀገርን መጋመድ አመስጥረው መልእክታቸውን እንደ መውጫ አስፍረዋል። ለስንበት አንድ አንቀጽ እንወርውር!! “የእናት ሀገር ህልውና ከእናቶች ሕይወት ጋር በቀጥተኛ ተዛምዶ አለው። የሰመረ ትውልድ ሊቀጠል የሚችለው በጥሩ ሁኔታ በተገነባ የእናቶች አቅም ነው። የእናቶች አቅም ሲገነባ የራሳቸውን አቅም ያውቃሉ፤ ምርጫቸውን በራሳቸው ይወስናሉ፤ እንዲሁም ለሚመጣው ማኅበራዊ ለውጥ የራሳቸውን አሻራ ያሳርፋሉ። ስለሆነም የእናቶችን አቅም ማጎልበት ትውልድን ማጎልበት ነው። እናቶች ላይ መሥራት ትውልድ ላይ መሥራት ነው”  
አድዋ የፓን አፍሪካዊነት እርሾ..
Mar 1, 2023 386
(አየለ ያረጋል) መንደርደሪያ የቀድሞው የአፍሪካ አንድነት ድርጅት (የዛሬው አፍሪካ ሕብረት) ከተመሰረተ ዘንድሮ 60 ዓመታት ደፈነ። አፍሪካ ሕብረት በ2063 ለማሳካት ያቀዳቸው አህጉር አቀፍ ግቦች ትግበራ 10ኛ ዓመታት ሞልቶታል። 36ኛው የአፍሪካ ሕብረት መሪዎች ጉባዔ 'የአፍሪካ አኅጉራዊ ነጻ ንግድ ቀጣና ትግበራን ማፋጠን' በሚል መሪ ሃሳብ መካሄዱ በርካታ ፓን አፍሪካዊያን ዘንድ ትልቅ ተስፋ ተጥሎበታል። ይሄውም የቀደምት አፍሪካዊያን ፖለቲካዊ ግቦች ወደ አፍሪካ አቀፍ ምጣኔ ሀብታዊ ሕልሞች ስኬት መንገድ ይመራል የሚል ብሩህ ተስፋ በማሳየቱ ነው። ቀደምት ፓን አፍሪካዊያን መሪዎች ሲሰባሰቡ አፍሪካን ከቅኝ ገዝዎች መንጋጋ ፈልቅቀው ነጻነቷ የተረጋገጠ፣ የዳበረችና ሕብረቷ የተጠበቀ አፍሪካን ዕውን ለማድረግ በመሻት ነበር። በዚህም ከአውሮፓዊያን ቅኝ ግዛት ቀድመው ነጻነታቸውን ያወጁ ሀገራት፤ ይህን ሕልማቸውን ዕውን ለማድረግ ድርጅት ሲጠነስሱ የሀሳብ ሜዳና መዳረሻቸው ኢትዮጵያ ነበረች። ለምን ቢሉ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ነጻነት ዘፍጥረት ነጸብራቅ ናትና። ይሄ የሆነው ታዲያ በአድዋ እርሾ ላይ ተመስርቶ ነው። "አድዋ ድል የአፍሪካ ድል ነው። የኢትዮጵያ ትንሳኤ የአፍሪካ ትንሳኤ ነው" እንዲሉ የፓን አፍሪካዊነት አቀንቃኙ የቀድሞ የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት። አፍሪካ ተፈጥሯዊና ሰው ሰራሽ መልከ ብዙ ፈተናዎች እየተናጠች ቀጥላለች። በየጊዜው ወደ አስከፊ ድህነትና ውስጣዊ መከፋፈል ቀውስ እያመራች ባለበት አሁናዊ መልኳ የአፍሪካ ሕብረት ህልሞች ይሳካሉ ወይ የሚለው የብዙሃኑ ስጋት ነው። እናም የፓን አፍሪካዊነት (Pan Africanism) እርሾ የሆነውን አድዋ ድልን ተጠቅሞ መነጋገር፤ የአፍሪካ እንጀራዋን መጋገርና ዕቅዷን መተግበር ሳያሻት አይቀርም። የአድዋ ድል የፓን አፍሪካዊነት እርሾነት (…) “አድዋ የደም ግብር ነው፤ አበው የለኮሱት ቀንዲልአድዋ የአፍሪካ ዱካ ነው፤ አበሽ የከተበው ፊደልላጥፋህ ቢሉት መች ይጠፋል፤ ጠላት በልቶ ያፈራ ተክልለዛሬም ታሪክ ነው፣ ‘ነገም ሌላ ቀን ነው’ ለሚል…”(ከደራሲና ጋዜጠኛ ነብይ መኮነን ‘ስውር ስፌት’ ከተሰኘው የግጥም መድብል የተቀነጨበ) የአድዋ ጦርነት ሰበብ የውጫሌ ውል ነው የሚለው ታሪካዊ ዕይታ ሰፊ ቦታ ይዟል። ዳሩ አሳማኙ የጦርነቱ መንስኤ ከውጫሌ ውል ይልቅ አፍሪካን በይፋ የመቀራመት ውሳኔ የተደረገበት በርሊን ጉባዔ ነው የሚል ምሁራዊ አተያይ አለ። ጉባዔው አፍሪካዊያንን ለዘመናት በባርነት ሲያግዙ የኖሩ አውሮፓዊያን አፍሪካዊያንን እንደ ሸቀጥ ከመጠቀም ባሻገር ሁለመና አንጡራ ሀብት ለመበዝበዝ የሜድትራኒያንን ባህር ተሻግረው አፍሪካን ለመቀራመት በ19ኛው ክፍለ ዘመን መጨረሻ ላይ ያደረጉት ስምምነት ነበር። የኢትዮጵያ ዕጣም ለኢጣሊያ መንግስት ወጥቷል። አንዳንድ የታሪክ አተያዮች አጼ ዮሐንስ መተማ ላይ በተሰው በጥቂት ቀናት ልዩነት የተፈረመው የውጫሌ ውል ዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዙፋን ከተረከቡ በኋላ ራሳቸውን እስኪያደራጁ ለጊዜ መግዣ ያደረጉት ውል እንጂ ጦርነቱ አይቀሬነት ንጉሱ መጠርጠራቸው አልቀረም ይላሉ። ለዚህ ደግሞ የአድዋ ጦርነት የተደረገው የውጫሌ ውል ከተፈረመ ከአምስት ዓመታት በኋላ መሆኑ፤ በርግጥም አድዋ ጦርነት የበርሊን ጉባዔ ውሳኔ ጦስ እንጂ የውጫሌ ብቻ አይደለም የሚለው ሃሳብ ገዥነት ይኖረዋል። የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት ታቦ ምቤኪ የአፍሪካ ቀን በተከበረበት በአንድ ወቅት "ከአድዋ ድል 11 ዓመታት ቀደም ብሎ በርሊን ላይ በተደረገው አፍሪካን የመቀራመት ጉባዔ፤ ከአድዋ ድል ማግስት ፉርሽ ሆነ። የበርሊን ጉባዔ ውሳኔ ወደ ግጭት እንዲያመሩ አደረጋቸው። አፍሪካ ቅኝ መገዛት አለባት የሚለውን እሳቤ ኢትዮጵያ በእምቢተኝነት ተቃወመች፤ በገቢርም አሳካቸው። ከተባበሩ ማንንም ሃይል ማሸነፍ እንደሚቻል ለአፍሪካዊያን ግልጽ መልዕክት አስተጋባች" በማለት አብራርተው ነበር። ቅድመ አድዋ የኢጣሊያን ጦር አዝማች ጄነራል ባራቴሪ ምኒልክን ጉሮሮውን አንቆ ወደ ኢጣሊያ ሀገር እንስሳት ማቆያ እንደሚያመጣው ለሀገሪቷ ምክር ቤትና በጠቅላይ ሚኒስትሩ ክሪስፒ ፊት ቃል ገብቶ ነበር። ከወራት በኋላ በተደረገው የአድዋ ጦርነት ግን ነገሩ የተገላቢጦሽ ነበር። የኢጣሊያ ወራሪ ጦር አድዋ ላይ የሽንፈት ካባ ተከናንቦ ተመለሰ። ጀኔራል ባራቴሪም ‘ጽድቁ ቀርቶ በቅጥ በኮነነኝ’ እንዲሉ በጦርነቱ ተዋርዶ የጀኔራል መኮነንነት ማዕረጉ ተገፎ የተጠያቂነት ፍርድ ተፈረደበት። በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ ኤምሬትስ ፕሮፌሰሩ ባህሩ ዘውዴ በአንድ ወቅት የአድዋ ክብረ በዓል ላይ ባቀረቡት ጽሁፍ “ጥቁር ሕዝቦች ከነጮች ጋር ያደረጓቸው ጦርነቶች ብዛት የትየሌለ ነው። አንድም ጦርነት ግን በነጮች ላይ ድል አልተጎናጸፈም፤ ከወርቃማው የአድዋ ድል በስተቀር” ማለታቸውን አስታውሳለሁ። በፕሮፌሰሩ አተያይ አድዋ አዲስ የታሪክ ምዕራፉ ሲከፍት በአንጻሩ ነባር አስተሳስብ ሰብሯል፤ የጥቁሮች የበታችነት ስሜትና የነጮች የበላይነት አስተሳስብ ለመጀመሪያ ጊዜ በአድዋ ተራሮች ግርጌ ተሽሯል። ፕሮፌሰሩ ‘ኢትዮጵያዊያን ለምን አሸነፉ’ የሚለው አመክንዮ ሲፈትቱም ቅድመ አድዋ ጦርነቶች ሁሉም ኢትዮጵያዊ ያለልዩነት ህብረት መቆሙ፤ የአጼ ምኒልክ ዲፕሎማሲያዊ ጥረት እንዲሁም በጦርነቱ ወቅት የነበረው የኢትዮጵያዊያን ታክቲካዊ የበላይነት እንደሆነ ይገልጻሉ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ በአንድ ወቅት “ታሪክን ለሚመረምር ትውልድ ዓድዋ ውስጥ ሕልውናን አፅንቶ የመኖር፣ ዓድዋ ውስጥ ዲፕሎማሲ፣ ዓድዋ ውስጥ ወታደራዊ ስትራቴጂ፣ ታላቅ ውስጣዊ የሕዝቦች ኅብረትና አንድነት፣ ጥበብና ተግባቦት፣ ፍቅርና መስጠት፣ ክብርና ጀግንነት ሞልቶና ሰፍቶ የነበረ መሆኑን እናያለን” ብለው ነበር።የአድዋ ድል ቱርፋቶች መልከ ብዙ፣ ቀለመ ደማቅ፣ አድማስ ዘለል ናቸው። አድዋ አገራዊ፣ አህጉራዊና ሉላዊ እሳቤን ለውጧል። በዚህ ጽሁፍ ግን የአድዋ ድል ቱርፋትን ከፓን አፍሪካዊነት አተያይ እንቃኛለን። አድዋ ድል ከኢትዮጵያዊያን ባለፈ ለለቀረው አፍሪካ፣ ሰፋ ሲልም ለመላው ጥቁር ሰብዓ ዘር ምን ፈየደ፤ ምንስ አተረፈ፣ ለኋላው ፓን አፍሪካዊነት ምን አበርክቶ ነበረው የሚሉ ተጠየቆች ሲፈተኙ ለዛሬዋና ለነገዋ አፍሪካ የሚበጁ ቁም ነገሮችን ነቅሶ ማውጣት ይቻላል። የአሜሪካው ሞርጋን ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካ ሳይንስ ተመራማሪው ዶክተር ጌታቸው መታፈሪያ የአድዋ ድል “አንድም ቅኝ ገዥዎች ኃያልነታቸው በአፍሪካዊያን እንደሚፈተን የተገነዘቡበት፤ ሁለትም የአፍሪካ ዳያስፖራዎች የተስፋ ስንቅ የታጠቁበት ነው። ባርነት፣ ጭቆና፣ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ብዝበዛዎች እልባት እንዲያገኙ ደወል አቃጭሏል። ልክ ዳግማዊ ምኒልክ ኢትዮጵያዊያንን ካለአንዳች ልዩነት አሰባስበው ጠላትን ድል እንደነሱት ሁሉ አርቆ አሳቢ አመራር ካለ አፍሪካዊያን እኩልነት፣ ፍትሕና የህልም እንጀራ የሆነባቸውን ሁለንተናዊ አህጉራዊ ሠላም ማግኘት እንደሚችል ወኔ ቆሰቆሰባቸው” ብለዋል። ዕውቁ የኢትዮጵያ ታሪክ ተመራማሪው ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት “የአድዋ ድል ዜና በአውሮጳ ኃያላን ዘንድ የጦር አደጋ ጋረጠ፤ ሮምን በመሰሉ የአውሮጳ ከተሞች የፖለቲካዊ ቀውስ ምጽዓት ቀረበ፤ የእንግሊዛዊያንን ሸውራራ እሳቤም በአንድ ሌሊት ቀየረ” ይላሉ። እንደ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ጥናት አድዋ ከትግል ባሻገር በደቡብ አፍሪካ፣ በላቲን አሜሪካ ‘ኢትዮጵያዊነት’ የሚል ሃይማኖት አስተምሮ እንቅስቃሴ ያስጀመረ ታሪካዊ ከስተትም ነው። በአድዋ ድል ማግስት ደቡብ አፍሪካ ውስጥ በኢትዮጵያ ስም አያሌ አብያተ- ክርስቲያናት መታነጻቸውን ይዘረዝራሉ። ለአብነትም የተባበሩት ኢትዮጵያ የአፍሪካ ቤተ ክርስቲያን፣ የኢትዮጵያ ተልዕኮ በደቡብ አፍሪካ፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቤተ ክርስቲያን በደቡብ አፍሪካ፣ የቅዱስ ፍሊፕ ቤተ ክርስቲያን በደቡብ አፍሪካ፣ የኢትዮጵያ የምህላ ቤተ ክርስቲያን በደቡብ አፍሪካ እና የኢትዮጵያ ሰብዓ-ገነት የእግዚአብሄር መመስገኛ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የሚሉት ይገኙበታል። በተመሳሳይ የሚቺጋን ዩኒቨርሲቲ የታሪክ ፕሮፌሰር ሃሮልድ ማርክስ “ለጥቁር ዳያስፖራዎች የኢትዮጵያ ድል ጮራ የወቅቱ ክብርና ለነጋቸው የይቻላል መንፈስ ያስታጠቃቸው ልዩ ክስተት ሆነም” ይላሉ። ምዕራባዊያኑ በጥቁሮች ላይ ለዘመናት ያሳደሩትን ጥላቻ፣ ዘረኝነት፣ ንቀት እንዲያጤኑ፤ ማድረጉን ይጠቅሳሉ። በኒውዮርክ ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካ ሳይንስ ተመራማሪው ፕሮፌሰር መስፍን አርዓያ በበኩላቸው አድዋን ልዕለ አውራጃዊ ምልከታ፣ ልዕለ ዘውግ አስተሳስብ የታየበት የጋራ ነጻነት ዓርማ ሲያደርጉት፤ ዕውቁ የታሪክ ሰው ፕሮፌሰር ላጲሶ ጌታሁን ድሌቦም አድዋን 'ኢምፔሪያሊዝምን ያሸነፈ ድል' በማለት ገልጸውታል። ‘የአድዋ ጦርነት’ በተሰኘው መፅሀፋቸው የሚታወቁት ፕሮፌሰሩ ሬሞንድ ጆናስ አንዳንድ የምዕራባዊያን አገራት የአድዋን ድል ለማንኳሰስ ቢሞክሩም ሙከራው ወንዝ እንዳላሻገራቸው ይጠቅሳሉ። ‘ታሪክ የተለየ ክስተትን ይወዳል’ የሚሉት ፕሮፌሰሩ አድዋ ተለምዷዊ ጉዞ የቀየሰ፣ ነባር ንግርን የለወጠ፣ ለአፍሪካዊያን ቅኝ ተገዥዎች የራስ መተማመን ጉልበት ያጎናጸፈ፣ በአጠቃላይ አድዋን የታሪክ ዑደትን የጨዋታ ሕግ የቀየረ ዕውነታ አድርገውታል። ፕሮፌሰሩ አክለውም ከአድዋ ድል ቱርፋት ሀተታቸው አድዋ አፍሪካን በዝባዥ ወራሪ ሃይልን ያስተማረ፣ ኢ-ሰብዓዊ ድርጊቶች በመላው ዓለም በበረቱበት በዛ ወቅት አጼ ምኒልክ ለምርኮኞቻቸው ያሳዩትን ርህራሄና ህዝቡን አስተባብሮ የመምራት ብልሀተቻው የታየበት ከዚህም ባሻገር ግን ለአፍሪካውያን ብሎም ለአፍሪካ አሜሪካውያን የፓን አፍሪካ እንቅስቃሴ ምልክት እና ለፓን አፍሪካን ራዕይ አቀንቃኞች ተምሳሌት ድል መሆኑን ጠቅሰዋል። የካናዳው ማክጊል ዩኒቨርሲቲ የፍልስፍና ምሁር ዶክተር ሜማይሬ ሜናሴማይ፤ አድዋ የማይቻል መሰል እውነት በገሃድ የታየበት ሁነት ነው፤ አዲስ ፖለቲካዊ ተጠየቅ የፈለቀበት፤ ታሪካዊ አድማስ የተከፈተበትም ዕለት እንደሆነ የሌሎች ምሁራንን ሃሳብ ይጋራሉ። በኢትዮጵያ ሕዝብ ታሪክ፣ ባሕልና አወቃቀር ጥናታቸው በስፋት የሚታወቁት ፕሮፌሰር ዶናልድ ሊቨን የአድዋ ዘመቻ ድል ፍሬ ለኢትዮጵያዊያን ብቻ ሳይሆን የሚሊዮን ጥቁሮች የኩራትና ወኔ ፏፏቴ ቅርስ እንደሆነ ይገልጻሉ። አድዋ ከአፍሪካዊያን ንቅናቄ መነሻነቱ ባሻገርም ለጥቁሮች መብት ታጋዩ ማርክስ ጋርቬይ “ኢትዮጵያ እውነተኛዋ የአባቶቻችን ምድር” በማለት ለ‘የምልሰተ አፍሪካ ንቅናቄ’ ቅስቀሳው ተጠቅሞበታል። እውቅ የጥቁር መብት ተሟጋቾች የሃይቲው ቤንቶ ሲልቫን፣ የምዕራብ ኢንዲያኖች ጆሴፍ ቪታሌን፣ እንዲሁም ቡከር ዋሽንግተን፣ ኢዳ ዌልስ፣ ዲ ቦይስ ‘የጺዮን ንጉስ’ ምልክት በማድረግ ለፀረ ቅኝ ግዛትና ዘረኝነት ትግል ቀስቅሰውበታል። በቅኝ ግዛት ቀንበር ስር ከነበሩ የአፍሪካና የላቲን አሜሪካ አገራት የነጻነት ታጋዮች መካከልም የናይጄሪያው ናምዲ አዝኪዌ፣ የጋናው ክዋሜ ንኩርማን፣ የኬንያው ጆሞ ኬንያታ፣ የጀማይካው ጆርጅ ፓድሞሬ በአድዋ ድል ዜጎቻቸውን በመቀስቀስና ከጎናቸው በማሳለፍ፣ ተከታዮችን አፍርተዋል። በአጠቃላይ ድሕረ አድዋ ድል ኢትዪጵያ ውስጥ ዘመናዊነት እንዲስፋፋ፣ የባቡር፣ ስልክ፣ ትምህርት፣ ፖስታ፣ ቴሌ፣ መንገድና ሌሎች መሰረተ ልማቶች እንዲዘረጉ፤ ኢትዮጵያ የትኛውም አፍሪካዊ አገር ያላገኘውን የራሷን የፖለቲካ ኢኮኖሚ እንድትመራ አስችሏታል። ታላቁ የአድዋ ድል ዘመናዊት ኢትዮጵያን ከጥንታዊ ታሪኳ ጋር ያዋደደ፤ የጥንቶቹን አባቶቻችን ጀግንነትና ለአገር ያላቸውን ፍቅር ያስመሰከረ፣ የነጻነት አይበገሬነት ወኔን ያሳዬ፣ የህዝቦች አንድነት ህያው ማሳያ ታሪካዊ ሁነት ነው። እናም አድዋ ለ’ፓን አፍሪካዊነት’ ጉዞ መሰረት ሆኗል፤ ቅኝ ግዛት እጣፈንታ አለመሆኑን አብስሯል። በርካታ የአፍሪካ አገራት ከቅኝ ግዛት ቀንበር ሲላቀቁ ከኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ቀለማትን ተሻምተዋል። አድዋ በሌሎች አገሮች ሕዝቦች የነጻነት ትግል ተምሳሌት ሆኖ በተለይም የጥቁር ዓለም ህዝቦችን ያነሳሳ፣ የኢትዮጵያዊነት መንፈስ በዓለም አቀፍ ደረጃ እንዲቀነቀን ያስቻለ ድል ነው።ኃያላኑ የምዕራብ አገራት ኤምባሲዎቻቸውን በአዲስ አበባ ከፍተው ለኢትዮጵያ ነጻና ሉዓላዊነት ‘አሜን’ ብለው ዕውቅና ሰጥተዋል። በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ ፖሊሲያቸውን ጭምር እንዲመረምሩ አድርጓል። አድዋ ከድሉ ማግስት ኢትዮጵያ ሉዓላዊት አገር መሆኗ እንዲረጋገጥ እና ድንበሯን እንድትካለልም አስችሏታል፡፡ ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ መድረኮች እንድትታወቅ፣ ዝናዋ እንዲናኝና እንድትከበር ምክንያት ሆኗል፤ ለኢትዮጵያ የዲፕሎማሲ ማዕከልነት እርሾ ሆኗል። በዲፕሎማሲ ማዕከልነት ረገድ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ሕብረት መቀመጫ ትሆን ዘንድ አድዋ ወሳኙ እርሾ ነበር። ቅኝ ያልተገዛች ብቸኛዋ አፍሪካዊት ሀገር፣ ለተቀረው አፍሪካ የነጻነት ትግል ፋና ወጊ እንድትሆን በማድረጉ ትልቅ ሚና ነበረውና!! አፍሪካ ሕብረት እና ፓን አፍሪካዊነት የአፍሪካ አንድነት ድርጅት በ1955 ዓ.ም በ32 ሃገራት አባልነት ተመሰረተ። በቅርቡ በአፍሪካ ሕብረት ቅጥር ግቢ የመታሰቢያ ሃውልት የቆመላቸው (በ32ኛው የሕብረቱ መሪዎች ጉባኤ ወቅት) ቀዳማዊ አፄ ሃይለስላሴና ካቢኒዎቻቸው ለአፍሪካ አንድነት ድርጅት መመስረት ትልቅ ሚና ነው። ሕብረቱ ንጉሰ ነገስቱ ለአፍሪካ ነፃነትና አንድነት ላደረጉት ድጋፍና ለሕብረቱ መመስረት ለተጫወቱት ሚናን ታሳቢ በማድረግ መታሰቢያ ሐውልት አቁሞላቸዋል።የአፍሪካ ሕብረት የአህጉሪቷ ሁለንተናዊ ጉዳይ የበላይ ጠባቂ ነው። የፓን አፍሪካዊነት ውጤት የሆነው ይህ ተቋም ካሉት ተልዕኮዎች መካከል አህጉራዊ ሰላም፣ ፀጥታና ደህንነት ማረጋገጥ ዕድገትና ብልጽግናን ማበረታታት ነው። በእስካሁኑ እርምጃው ለአህጉሪቷና ሕዝቦቿ ሁለንተናዊ ደህንነትና ልማት አበርክቶቱ የሚተቸው ሕብረቱ በቅርብ ዓመታትም አፍሪካን ወደ በለጸገች አህጉር ለማሸጋገር የ2063 አጀንዳ ነድፎ ጉዞ መጀመሩ ይታወቃል። ይህን ሕልም ዕውን ለማድረግ “የሰላምና ደህንነት መዋቅሩን በበላይነት መምራት ይገባዋል” የሚሉ ወገኖች ግን ሕብረቱ ከአፍንጫው ሥር ያለውን ክፍለ አህጉራዊ ሰላምና ደህንነት መምራት ተስኖታል በማለት ይሞግታሉ። “ደጅ አስከባሪነቱን ተነጠቀ?” እንዴ ሲሉም ይጠይቃሉ።በአፍሪካ ጸጥታና ደህንነት ለማረጋገጥ መሪዎቹ በማህበረሰባቸው ውስጥ የፖለቲካን መነጣጠል ያጠበበ አካባቢ መፍጠር እንዳለባቸው ምሁራን ይመክራሉ። የምርጫ ኮሚሽኖችን በራስ ፍላጎት መቀየድ፣ በፓለቲካዊ ሐሳብ ልዩነቶች ሁሉን ማግለል ለአምባገነን መሪዎች መፈጠር ምክንያት ይሆናል። እናም በአህጉሪቷ የግጭት መንስኤ የሚያጠኑ ጠንካራ ተቋማት መገንባት አካታች ዴሞክራሲያዊ ምህዳር በመፍጠር አህጉራዊ ቁልፍ ጉዳዮችን ዕልባት ከተበጀላቸው የ2063 የአህጉራዊ መዋቅራዊ ሽግግር አጀንዳ ማሳካት ይቻላል። እናም የአፍሪካ መንግስታት ከህዝብ ጋር በተዋዋሉት ፖለቲካዊ ውል መሰረት በቅድሚያ መታደስ ያሻቸዋል። የወቅቱ ነባራዊ ሁናቴ የአፍሪካ ሕብረት ጸጥታና ደህንነቱን በበላይነት የመቆጣጠር ተስፋ ፓን አፍሪካን እንደ አካል ከመጠየቅ በላይ ይጠጥራል። የመሪዎች ጉባዔ እና ፓን አፍሪካዊነት የዘንድሮው የአፍሪካ ሕብረት የመሪዎች ጉባዔ "የአፍሪካ ነፃ የንግድ ቀጣና ስምምነት ትግበራን ማፋጠን" በሚል መሪ ሀሳብ የካቲት 11 እና 12 በአዲስ አበባ ተደርጓል። የጠቅላይ ሚኒስትሩ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ አማካሪ አምባሳደር ታዬ አፅቀሥላሴ ስለዘንድሮው ጉባዔ በሰጡት ማብራሪያ ኢትዮጵያ ውስጣዊ ችግር ወጥታ ጉባዔውን በስኬት መስተናገዷ ብቻ ሳይሆን በሰሜን ኢትዮጵያ የነበረው ጦርነት የተፈታበት መንገድ ኢትዮጵያ አሁንም የአፍሪካን ችግር በአፍሪካ የመፍታት አርዓያነቷን ያሳዬ አጋጣሚ መሆኑን ጉባኤው በአድናቆት አውስቶታል። የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የፖለቲካ ጉዳዮች፣ ሰላም እና ፀጥታ ዘርፍ ኮሚሽነር አምባሳደር ባንኮሌ አዲዎዬ በዘንድሮው መሪዎች ጉባዔ በኢትዮጵያ ለተደረሰው የሰላም ስምምነት ትልቅ አድናቆት የተቸረ እንደነበር ገልፀዋል። የኢትዮጵያ የሰላም ሂደት ተሞክሮ በ2063 የአፍሪካ የልማት አጀንዳ ውስጥ አንዱ በሆነው የተኩስ ድምፅ የማይሰማበት አፍሪካን ዕውን የማድረግ ግብ ማሳያ መሆኑንም እንዲሁ። ኢትዮጵያ ተመራጭ የዲፕሎማሲ ማዕከል መሆኗን ያሳየችበት፣ በአንዳንድ ዓለም አቀፍ ሚዲያዎች ይሰራጩ የነበሩ የተዛቡ ዘገባዎች ትክክለኛ መልክ የያዙበት እንደነበር በመግለጫው ተወስቷል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ በመሪዎቹ ጉባኤ የመክፈቻ ንግግራቸው ከ60 ዓመታት በፊት የአፍሪካን ትብብር ለማረጋገጥ የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን የመሰረቱ ቀደምት አፍሪካውያንን ራዕይ አድንቀው የአፍሪካን መፃኢ ዕድል ብሩህ ለማድረግ ከቀደምት አባቶች አንድነት መማር እንደሚያሻ የቀዳማዊ አፄ ኃይለስላሴን ንግግር አውስተው ነበር። ኢትዮጵያ የአየር ንብረት ለውጥን ጨምሮ የአህጉሪቱን ፈተናዎች በአፍሪካዊ ትብብር መቋቋምና መፍታት እንደሚቻል የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብርን ጠቅሰዋል። በተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ምክር ቤት አፍሪካ ቋሚ መቀመጫ እንድታገኝ መጠየቃቸውና የዓለም አቀፉን ሚዲያ የተንሸዋረረ አተያይ ለመቀልበስ አፍሪካ አቀፍ ሚዲያ ማቋቋም እንደሚያስፈልጋት መጠቆማቸው ኢትዮጵያ ለፓን አፍሪካኒዝም ያላትን ቁርጠኝነት የሚያሳይ እንደሆነ አምባሳደር ታዬ ያነሳሉ። ይህ ብቻ ሳይሆን ኢትዮጰያ የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ መገንባቷ፣ ዘንድሮም ለመጀመሪያ ጊዜ የፓን አፍሪካ ጉባዔ ማዘጋጀቷ፣ የፓን አፍሪካ ወጣቶች ጉባዔ መመስረት እንዳለበት መጠየቋም ሌላው የፓን አፍሪካዊነት መሪነቷን አሁኑም ማስቀጠሏን ማሳያ እንደሆነ አምባሳደር ታዬ ጠቅሰውታል። የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የፖለቲካ ጉዳዮች፣ ሰላም እና ፀጥታ ዘርፍ ኮሚሽነር አምባሳደር ባንኮሌ አዲዎዬ አፍሪካ የሰላምና ፀጥታን በዘላቂነት ለማረጋገጥ በመንግስታቱ ድርጅት በኩል በቂና ተመጣጣኝ የፋይናንስ ድጋፍ እንደምትሻ፣ የሰላም ማስከበር ስምሪቶች ስኬታማነት ፋይናንስና በጀት ጉዳይ ትኩረት እንዲሰጠውና እንደ ፀጥታ ምክር ቤት አፍሪካም የራሷ አቅሙ የጎለበተ ተቋም መገንባት እንደሚጠበቅባት፣ መፈንቀለ መንግስትን ጨምሮ ኢ-ሕገ መንግስታዊ አካሄዶችን ህብረቱ አሁንም በፅኑ እንደሚያወግዝ ጠቁመው ነበር። በአፍሪካ ግጭት አፈታት ሂደቶች ጥበብና ብልሃት ያላቸውን አፍሪካዊ ወጣቶችን ጨምሮ ሁሉንም ህብረተሰብ ክፍል ማሳተፍ፣ አሳቢያንንና ምሁራንን ጥምረት በመፍጠር ተግባርና ንድፈ ሀሳብን በማጣጣም ውጤታማ ስራ ማከናወንና ዲፕሎማሲያዊ ስራን ማፋጠን እንደሚያም እንዲሁ። በተመሳሳይ ከኢኮኖሚ አንጻር የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የመሰረተ ልማትና ኢነርጂ ኮሚሾነር ዶክተር አቡ ዘይድ አማኒ ደግሞ በሃይል፣ በትራንስፖርትና በዲጂታላይዜሽን ረገድ አፍሪካን እድገት ለማሳለጥ ስርዎችን አንስተዋል። ለአብነትም በአፍሪካ ሁለንተናዊ ዕድቷን ለማረጋገጥ አፍሪካ አቀፍ አንድ የኤሌክትሪክ ኃይል ገበያ እንዲኖርም ፍኖተ ካርታ መቀረፁን፣ ለአፍሪካዊያን ትስስር ለማሳለጥ በትራንስፖርት ዘርፍም በ35 ሀገራት የአንድ የአየር ትራንስፖርት ገበያ መፈጠሩን፤ በዲጂታላይዜሽን በኩልም በሁለም መስክ አፍሪካ አቀፍ የጋራ ገበያ እንዲፋጠን የሚያስችሉ ስራዎች እየተከናወኑ መሆኑን ጠቅሰዋል። እነዚህ ተግባራትም ለአፍሪካ ነፃ የንግድ ቀጣና ትግበራን ለማፋጠን የሚኖራቸውን ሁነኛ አስተዋጽኦ አብራርተዋል። በጉባዔው መዝጊያ ላይ የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ሙሳ ፋኪ መሃማት እና ተመራጩ የአፍሪካ ሕብረት ሊቀመንበር የኮሞሮሱ ፕሬዚዳንት አዛሊ አሱማኒ በሰጡት መግለጫ፤ በ2023 አፍሪካ ሰላምና ፀጥታ ማረጋገጥ እና የአፍሪካ ነፃ ንግድ ቀጣና ትግበራን ቀዳሚ አጀንዳ አድርገው እንደሚሰሩ ገልጸው ነበር። አፍሪካ ያላት የተፈጥሮ ሀብት ማልማትና የንግድ ትስስሯን በማጠናከር ሁለንተናዊ ልማቷን ለማረጋገጥ፣ አህጉራዊ ነፃ ንግድ ቀጣናውን ትግበራን ማሳለጥ፣ የአፍሪካ ድምፅ በዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ይሰማ ዘንድ በፀጥታው ምክር ቤት አባል እንድትሆን መጎትጎትን ጠቃቅሰዋል። አፍሪካ ዘላቂ ሰላምና ፀጥታ ለማረጋገጥ የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ እየሰጠ ያለው የገንዘብ ድጋፍ ኢ-ፍትሃዊነት መስተካከል እንዳለበትም የሰራ ኅላፊዎቹ በተደጋጋሚ አንስተዋል። አፍሪካ ለነገዋ የአድዋ ድልን ፓን አፍሪካዊነት እርሾ ብትጠቀምስ ኢትዮጵያ ለአፍሪካና ለመላው ጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ቀንዲልነቷ በታሪክ መዛግብት ሰፍሯል። ለአፍሪካና ለጥቁር ሕዝቦች ታሪክና ሥልጣኔ፣ ቅርስና ባህል፣ ነጻነትና መብት ያደረገችውን ተጋድሎ ጉምቱ ፓን አፍሪካዊያኑ ይስማሙበታል። ከደቡብ አፍሪካው የነጻነት ታጋይ ኔልሰን ማንዴላ እስከ ኦሊቨር ታምቦና ታቦ ምቤኪ፣ ከዚሙባቡዌው ፕሬዚደንት ሮበርት ሙጋቤ እስከ ሴኔጋላዊው ሴዳር ሴንጎር፣ የኬኒያው ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬኒያታና ሌሎችም የአፍሪካ መሪዎች ኢትዮጵያ ‘‘የአፍሪካ እናት” ሲሉ ደጋግመው ገልጸዋታል። ኔልሰን ማንዴላ የነጻነት ረጅሙ ጉዞ (Long Walk to Freedom) በተሰኘ ግለ ታሪካቸው ‘‘ኢትዮጵያ በልቤ ውስጥ ሁልጊዜም ልዩ ቦታ አላት፤ የፈረንሳይን፣ እንግሊዝንና አሜሪካንን በጥምር ከምጎበኝ ወደ ኢትዮጵያ ሄጄ ኢትዮጵያን መጎብኘት የበለጠ ይስበኛል፣ ትልቅ ደስታንም ይሰጠኛል” ብለዋል። ኢትዮጵያ የአፍሪካ የታሪክና የሥልጣኔ መሠረት ናት ብለው ያምናሉ። የቀድሞ የኬንያ ፕሬዚዳንት እሁሩ ኬኒያታ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢህ አህመድ በዓለ ሲመት ወቅት ‘‘ኢትዮጵያ የአፍሪካ እናት’ ብለዋታል። የኡጋንዳው ፕሬዚዳንት ዩዌሪ ሙሴቪኒ በአንድ ወቅት በአድዋ ድል ክብረ በዓል ላይ ተገኝተው "የአድዋ መሬት የተቀደሰ ነውና ጫማዬ ላወልቅ ግድ ይለኛል" ብለው ነበር። አድዋ የአፍሪካ ቅዱስ መሬት፣ ለቅኝ ግዛት አቀንቃኞች ሃፍረት ምንጭ እንደሆነ አስረድተው ነበር። መቀመጫውን ደቡብ አፍሪካ ሚድራድ ከተማ ያደረገው የፓን አፍሪካኒዝም ምክር ቤት ፕሬዝዳንት ፎርቹን ቻሩምቢራ ምክር ቤቱ የአፍሪካ ሕብረት የሚያወጣቸውን ፖሊሲዎችና ፕሮግራሞቾ ትግበራ መከታተልና የአፈፃፀም ክፍተቶችን መጠቆም፣ የዴሞክራሲ ተቋማት ግንባታና የዴሞክራሲ ባህል ማጎልበት፣ የአፍሪካዊያን ድምፅ የሚሰማባቸውን የጋራ መድረኮች ማመቻቸትና ሀሳብ የማንሸራሸር ዕድል በመፍጠር የተሰበሰቡ ምክረ ሀሳቦችን ለሕብረቱ አስፈፃሚ አካል የማቅረብ ተልዕኮ ይዞ እንደሚሰራ ይገልጻሉ። የአፍሪካ አንድነት ድርጅት በአውሮፓዊያኑ 1963 ሲቋቋም ዋናው ዓላማው ፖለቲካዊ ትብብር እንደነበር ገልፀው፣ አሁናዊ አፍሪካውያን ግን ከፖለቲካው ባለፈ በመካከላቸው ኢኮኖሚ ትስስር እንደሚያስፈልጋቸው ይጠቅሳሉ። ለዚህ ደግሞ ከቅኝ ገዥዎች አዕምሯዊ እስር ቤት ወጥተው በፖን አፍሪካዊነት እሳቤ መራመድ እንደሚገባቸው አንስተዋል። ይሄውም የአፍሪካ ሀገራት ከቀድሞ ቅኝ ገዥዎቻቸው ጉያ ከመርመጥመጥ፣ ባህልና ኩራታቸው ከቅኝ ገዥዎቻቸው እሳቤ ከመቅዳት በበይነ አፍራካ አካሄድ፣ በፓን አፍሪካዊነት መርህ ሊንቀሳቀሱ እንደሚገባ ያነሳሉ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ በፓን አፍሪካ ፎረም ላይ ባደረጉት ንግግር የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ በአፍሪካ ወጣት መሪዎችን ለማፍራትና ለፓን አፍሪካዊነት መጠናከር ዐይነተኛ ሚነ እንዳለው ጠቅሰው፤ ኢትዮጵያም ለፓን አፍሪካዊነት ማንሰራራት የነበራትን ታሪካዊ የመሪነት ሚና አሁንም አጠናክራ እንደምትቀጥል አረጋግጠው ነበር። ፎረሙ የፓን አፍሪካ መንፈስ እና የአፍሪካ አንድነትን እንደ አዲስ ትንሳዔው እንደሚያበስርም እንዲሁ። ሀገራት ከሰው ሰራሽ መልክዓ ምድራዊ የወሰን ሃሳብ መስመሮች፣ ከርዕዮተ ዓለም አጥሮች ወጥተው የተባበረች እና የበገለፀገች አፍሪካን ዕውን ለማድረግ አጀንዳ የሚቀርጽ፣ ተሻጋሪ ሃሳብ የሚያፈልቅ ችግር ፈች አፍሪካዊ ትውልድ መገንባት አስፈላጊ መሆኑንም ጠቅሰዋል። የቀድሞ የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት ታቦ ምቤኪም የቀጣይ አፍሪካ መጻዒ ዕድልን በአድዋ ድል እርሾዎችን ተጠቅሞ መወሰን እንደሚያስፈልግ፣ የጥቁሮች አኩሪ ታሪኮችን ለትውልድ ማስተማር፣ ወጣቱን በፓን አፍሪካዊ ቅኝት መቅረጽ እንደሚያስፈልግ ይጎተጉታሉ። የአድዋ የኢትዮፐያ ትንሳዔ የአፍሪካ ትንሳኤ መሆኑን የገለጹትም ለዚህ ነው። “ኢትዮጵያዊያን እንዳደረጉት መላ ህብረተሰቡን ካንቀሳቀስን እናሸንፋለን። ግን ምን ያህሎቻችን የተማርን ሰዎች ስለ አድዋ እና ኢትዮጵያ ታሪክ እናውቃለን። በ2004 ሃይቲ 200ኛ 'ዓመቷን የነጻነት ቀኗን አክብራ ነበር። የሃይቲ ዜጎች ከአፍሪካ በባርነት የተወሰደዱ ሰዎች ናቸው። ሶስት ግዛተ አጼዎችን /ስርዓት መንግስታትን/ አሸንፈዋል። የብሪታኒያን፣ ስፔን እና በመጨረሻም ፈረንሳይን ሶስት ስርዓተ መግስታትን ያሸነፉ ጥቁሮች ታሪክ ነውና። ይህን ታሪክ መተረክ አለብን። በ18ኛው ክፍል ዘመን የሃይቱ፣ በ19ኛው ክፍለ ዘመን የአድዋና በ20ኛው ክፍለ ዘመን የደቡበ አፍሪካ አፓርታይድ ትግል የተገኙ ድሎች ታሪክ መንገር አለብን። እርስ በርስ የተሳሰሩ የአፍሪካዊያን የነጻነት ታሪኮች ናቸው። ትልቁ እንደ አህጉር ያለብን ከፍተት እኛ አፍሪካዊያን ወጣቶች ስለራሳቸው እንዲያውቁ እና እንዲነሳሱ ማስቻል ላይ ነው። ስለራሳቸው እንድንኮራና ስለማንነታቸው ያላቸው ስሜት በማነሳሳት አፍሪካዊያን ወጣቶች አህገሪቱ ሁለንተናዊ ሽግግር እንድታመጣ ማስቻል ይገባል። አድዋ ተጠቂዎች ሳይሆን አሸናፊዎች እንደምንሆን አሳይቶናል። አድዋን መዘከር የሚያስፈልገውም ለዚህ ነው" ነበር ያሉት።
ትንታኔዎች
የአየር ንብረት ፋይናንስ-አፍሪካውያን ገፍተው ያልሄዱበት መንገድ
Feb 18, 2023 380
/በገዛኸኝ ደገፉ/ የአፍሪካ ቀንድ ከ40 ዓመታት ወዲህ ተከስቶ አያቅም የተባለለትን የድርቅ አደጋ እያስተናገደ ይገኛል፡፡ በዚህም በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች የሰብዓዊ ዕርዳታ ፈላጊ ሆነዋል። የድርቁ አደጋ የከፋበት የአፍሪካ ቀንድ ይሁን እንጂ አብዛኞቹ የአፍሪካ ሀገራት የአየር ንብረት ለውጥ አሉታዊ ተጽዕኖዎችን ተሸክመዋል። በተጨማሪም የከተሞች መስፋፋትና የከተሜነት የኑሮ ዘይቤን እያስተናገደች ባለችው አፍሪካ የኃይል እጥረት፣ በቂ የመሰረተ ልማት አውታሮች ዝርጋታ አለመኖር፣ ከገጠር ወደ ከተማ የሚደረግ ፍልሰት፣ ሥራ አጥነት ብሎም የወንጀሎች መስፋፋት አሕጉሪቱን ክፉኛ እየፈተኗት ይገኛሉ። የገጠር መሬት ምርታማነት መቀነስ ከገጠር ወደ ከተማ ለሚደረገው ፍልሰት አንደኛው ገፊ ምክንያት ሲሆን ለመሬቱ ምርታማነት መቀነስ ሰበብ ተደርጎ በዋናነት የሚጠቀሰው ደግሞ የአየር ንብረት ለውጥና የበረሃማነት መስፋፋት የሚወልዳቸው የውኃ ኃብት መቀነስና ለተከታታይ ዓመታት የሚዘልቁት የድርቅ አደጋዎች መሆናቸው ጉዳዩን ይበልጥ አወሳስቦታል። እንደ አህጉር ከ4 በመቶ ያነሰ የካርቦን ልቀት ያላት አፍሪካ 65 በመቶ የሚሆነው ህዝቧ የችግሩ ቀጥተኛ ገፈት ቀማሽ መሆን ከጀመሩ ዓመታት ተቆጥረዋል። ከዚህ ችግር ሙሉ ለሙሉ መውጣት ባይቻልም ትርጉም ባለው ደረጃ መቀነስ እንዲቻል አህጉሪቱ ያላትን የተፈጥሮ ኃብትና ወጣት የሰው ኃይል በማስተሳሰር ለውጥ ማምጣት ግድ ይላታል። በአፍሪካ የማይቀረውን የከተሞች መስፋፋትም ሆነ የህዝቦቿን የመልማትና የመለውጥ ፍላጎት ማሟላት ካለባት የአየር ንብረት ፋይናንስን የበለፀጉ ሀገራት ገቢራዊ ሊያደርጉት ይገባል። የአየር ንብረት ፋይናንስ (Climate Finance) የአካባቢ፣ ብሔራዊ ወይም ድንበር ተሻጋሪ ፋይናንስን የሚመለከት ሲሆን ከሕዝብ፣ ከግል እና ከአማራጭ የገንዘብ ምንጮች የተውጣጣ የአየር ንብረት ለውጥን ለመቅረፍ እና ለማስተካከል የሚወሰዱ እርምጃዎችን የሚደግፍ ዓለም አቀፍ ስምምነት ነው። የኪዮቶ ፕሮቶኮል እና የፓሪስ ስምምነት ደግሞ ሰፊ የገንዘብ አቅም ካላቸው አገራት አነስተኛ የኃብት አቅም ላላቸው እና ይበልጥ ተጋላጭ ለሆኑ አገራት የገንዘብ ድጋፍ እንዲደረግ የሚጠይቅ ስምምነት ነው። ስምምነቱ “የጋራ ግን ደግሞ ልዩነት ያለው ኃላፊነትና አቅም” በሚለው መርህ መሰረት ያደጉ አገሮች አዳጊ አገራትን ለመርዳት የገንዘብ ምንጮችን እንዲያቀርቡ ይጠይቃል። ፋይናንሱ የአየር ንብረት ለውጥን ለመቀነስ ወሳኝ ድጋፍ እንደሚሆን ታምኖበታል። ምክንያቱም ልቀትን በከፍተኛ ሁኔታ ለመቀነስ ላቅ ያለ የኢንቨስትመንት አቅም የሚጠይቅ በመሆኑ። በተመሳሳይ ከአሉታዊ የአየር ንብረት ተጽዕኖዎች ጋር ለመላመድ እና ተለዋዋጭ ጫናዎችን ለመቀነስ የአየር ንብረት ፋይናንስ ከፍተኛ የገንዘብ አቅም ይጠይቃል። ከጥቂት አሥርት ዓመታት በፊት በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ተዘጋጅቶ የቀረበው የምእተ ዓመቱ የልማት ግብ ሰነድም ሆነ በቅርቡ በሚጠናቀቀው ዘላቂ የልማት ግቦች ላይ ለጉዳዩ ከፍ ያለ ትኩረት ቢሰጠውም እስካሁን ግን የፈየደው ነገር የለም። አፍሪካ የአየር ንብረት ተጽዕኖዎችን ለመላመድ ዓመታዊ 41 ቢሊየን የአሜሪካ ዶላር የፋይናንስ ክፍተት ይገጥማታል። ይህን ክፍተት ለመሙላት አዲስ አበባ እያስተናገደች ባለችው 36ኛው የአፍሪካ መሪዎች ጉባዔ ላይ የአየር ንብረት ፋይናንስ ገቢራዊ ማድረግን ቀዳሚ ትኩረታቸው መሆን እንዳለበት የአንድ ዘመቻ (ONE Campaign) አጽንኦት ሰጥቶ ምክረ ሃሳቡን ሰንዝሯል። የአፍሪካ ኅብረት እና የምስራቅ አፍሪካ የአንድ ዘመቻ ዳይሬክተር ዶሪን ኒኒናሃዝዌ የአፍሪካ መሪዎች የአየር ንብረት ለውጥን ለመላመድ ፋይናንስ ድጋፍን በማረጋገጥ የአየር ንብረት ለውጥን አስከፊ ተጽዕኖ የመቋቋም አቅም እንዲገነቡ መክረዋል። አፍሪካ ባልፈጠረችው የአየር ንብረት ለውጥ ህዝቦቿ ለከፋ ጥቃት እየተዳረጉ ይገኛሉ። ስለዚህ የአፍሪካ መሪዎች የበለጸጉ አገሮች የገቡትን የማላመድ ፋይናንስ ድጋፍ ቃል እንዲፈጽሙ ከማግባባት ባለፈ ማሳሰብ ይኖርባቸዋል ብለዋል። ይህ ማለት እኤአ ከ2020 እስከ 2025 በዓመት 100 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር የሚገመተውን ግብ የማሳካት ተግባር የሚጠይቅ ነው። ከዚህ ባሻገር በቀጣዮቹ ዓመታት በተጨመሩ መዋጮዎች የሚስተዋሉ ጉድለቶችን መፍታት እና በግብጿ ሻርም ኤል ሼክ ከተማ ባስተናገደችው COP-27 ላይ በተደረሰው ስምምነት መሰረት ለመላመድ በእጥፍ ፋይናንስን የማቅረብ ቁርጠኝነት የማቅረቢያ ዕቅድ ሊነድፉ ይገባል ነው ያሉት። የአፍሪካ አገሮች ከኮቪድ-19 ወረርሽኝ፣ ከሩሲያ-ዩክሬን ጦርነት እና ከአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖዎች ጋር ሲታገሉ ቢቆዩም አሁን ላይ “አፍሪካ በአፈፃጸሙ ላይ መጠነኛ መሻሻል አሳይታለች” ብለዋል። እናም በ36ኛው የመሪዎቹ ጉባዔ የተገኙ ስኬቶች እና የጠፉ ዕድሎች እንዲሁም የድርጅቱን ዓላማዎች ለማሳካት በአየር ንብረት ፋይናንስ በጥልቀት መክረው ለተሻለ ስኬት ሊሰሩ እንደሚገባ አሳስበዋል። የዓለም አቀፍ የስደተኞች ድርጅት (IOM) ዋና ዳይሬክተር አንቶኒዮ ቪቶሪኖ በአየር ንብረት ምክንያት የሚፈጠሩ መፈናቀልን ለመግታት የተሻሻሉ የመላመድ እና የተጽዕኖ ቅነሳ ተነሳሽነት ገቢራዊ ለማድረግ በአገራት መካከል ጠንካራ አጋርነትን መፍጠር ወሳኝ መሆኑን ያሰምሩበታል። በተለይ በአፍሪካ ቀንድ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ በተፈጥሮ ሃብት ላይ ኑሯቸውን መሰረት ባደረጉ ህዝቦች ላይ አውደ-ተኮር መላመድ እና የመቋቋም አቅም ግንባታ መፍጠር ይገባል። ለዚህ ደግሞ መላመድን የሚደግፉ ፋይናንስ ለማግኘት የሚረዱ መመሪያዎች ይበልጥ የተፍታቱ መሆን ይኖርባቸዋል ሲሉ ቪቶሪኖ ይሞግታሉ። ከ 36ኛው የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች ጉባዔ በተጓዳኝ በተካሄደው ከፍተኛ የውይይት መድረክ (High-Level Forum) ላይ ዳይሬክተሩ እንዳሉት በሻርም ኤል ሼክ በተካሄደው የአየር ንብረት ለውጥ ጉባዔ መላመድን፣ መከላከልን እና ዝግጁነትን ለማሻሻል ዓለም አቀፍ ትብብር ማጎልበት ልዩ ትኩረት መሰጠቱን አውስተዋል። የመንግሥታቱ ድርጅት የአየር ንብረት ለውጥን አስመልክቶ ያወጣቸው የስምምነት ማዕቀፎች (United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC)) በርካታ ዝርዝርና ሚዛናዊ አካሄዶችን የያዙ ናቸው። ያም ሆኖ አተገባበራቸው እዚህ ግባ የማይባል በመሆኑ የሚታሰበውን ያህል ለውጥ ማምጣት ሳይችል ቀርቷል። በዚህም ቦረና ዞንን ጨምሮ በርካታ የአፍሪካ ቀንድ ህዝቦች ለከፋ የምግብ እጥረት ተጋልጠዋል። የአየር ንብረት መዛባት፣ የሙቀትና የባህር ጠለል መጨመር፣ ጎርፍ፣ ድርቅ እንዲሁም ያልተገመቱ ተፈጥሯዊ አደጋዎችን ለመቀነስ የአየር ንብረት ፋይናንስ ዓይነተኛ አማራጭ እንደሆነ ብዙዎቹ ይስማሙበታል። ዳሩ ግን አገራትን፣ አህጉርን፣ ዓለምን እንዲሁም መንግሥታዊና መንግሥታዊ ያልሆኑ ዓለም አቀፍ ተቋማትና ግዙፍ ኩባንያዎችን ያስተሳስራል የተባለለት የአየር ንብረት ፋይናንስ በቅጡ ገቢራዊ ማድረግ ባለመቻሉ የአፍሪካ ቀንድን ጨምሮ በርካታ ህዝቦች ዳፋውን ለመጋፈጥ ተገደዋል። የአየር ንብረት ፋይናንስን በመተግበር በመስኩ የተጎጂዎችን ቁጥር ሊቀንሱና የዓለምን ሥነ-ምህዳር ከተቻለ ወደ ቀድሞው ሊመልሱ አሊያም አሁን ባለበት አረጋግተው ሊያቆዩ የሚያስችሉ በርካታ አማራጮች ተግባራዊ ሊደረጉ ይገባል። ለአብነትም ለድሃ ሃገራት አርሶ አደሮች የግብርና ምርቶች ተገቢውን ዋጋ በመክፈል የአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖን እንዲቋቋሙ ማድረግ ከአማራጮቹ መካከል አንዱ ተደርጎ የሚወሰድ ነው። ግዙፎቹ ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች ለሚያስወግዷቸው በካይ ጋዞች ተመጣጣኝ የጤና ሥርዓት በመዘርጋት የታዳጊ ሃገራት ዜጎችን የጤና አገልግሎት ማሻሻል ሌላው አማራጭ ነው። የተፈጥሮ ኃብቶችን የሚጎዱ የኢንዱስትሪ ዘርፎች ተፈጥሮን በሚንከባከቡ ዘዴዎች መተካት እንዲሁም ብክለትን የሚያስቀሩ የምርት ሂደቶች መለማመድ ጥቂቶቹ የመፍትሄ አማራጮች ተደረገው የሚወሰዱ ናቸው። በፓሪስ ከተደረሰውን የአየር ንብረት ለውጥ ስምምነት ቀደም ብሎ በፈረንጆቹ 1994 ዓለም አቀፍ የአካባቢ ጥበቃ ተቋም (Global Environment Facility-GEF) COP-16 ዓለም አቀፍ ጉባዔ በኋላ በ2010 አረንጓዴ የአየር ንብረት ፈንድ (Green Climate Fund-GCF) እንዲሁም በ2001 ደግሞ ልዩ የአየር ንብረት ለውጥ ፈንድ (Special Climate Change Fund-SCCF) እና የመላመድ ፈንድ (Adaptation Fund-AF) የተባሉ ማዕቀፎች የተዘጋጁ ቢሆንም ስለጉዳዩ የሚያስረዱ ተከታታይ ስብሰባዎች ከማዘጋጀት በዘለለ ብዙ ርቀት መጓዝ ሳይችሉ ቀርተዋል። በቅርቡ በአለም ባንክ አሰባሳቢነት በኬንያ ናይሮቢ ተዘጋጅቶ በነበረው የአህጉሪቱን መሪዎች ባለሃብቶችንና ምሁራንን ባካተተውና “One Planet Summit” በተሰኘ መሰል ጉባዔ ላይም አፍሪካውያን ከአየር ንብረት ለውጥ ጋር ተያይዞ የሚገጥማቸውን ችግሮች ተከላክለው ሁለንተናዊ ዕድገታቸውን እንዲያፋጥኑ ካስፈለገ የአየር ንብረት ለውጥን የሚቋቋም የምጣኔ ኃብት ፖሊሲ አዘጋጅተው መተግበር እንደሚኖርባቸው መግባባት ላይ የተደረሰ ቢሆንም አሁንም ጥያቄ ያስነሳው አፈጻጸሙ ስለመሆኑ ብዙ ተብሎለታል። ክላይሜት ፖሊሲ ኢኒሽየቲቭ የተባለ ድርጅት ይፋ ያደረገው ሪፖርት እንደሚያመለክተው አፍሪካ እንደ ፈረንጆቹ የጊዜ ቀመር ከ 2020 እስከ 2030 ባሉት አሥር ዓመታት 2 ነጥብ 8 ትሪሊየን የአሜሪካ ዶላር አሊያም በየዓመቱ ከ2 መቶ ሃምሳ ቢሊየን ዶላር በላይ የሚያስፈልጋት ሲሆን አህጉሪቱ ከዘርፉ እያገኘችው ያለው ገንዘብም ከሚያስፈልጋት 12 በመቶውን ወይም 30 ቢሊየን ዶላር ብቻ ስለመሆኑ አስነብቧል። አፍሪካ የአየር ንብረት ለውጥን ተቋቁመው ሊሰሩ የሚችሉ በርካታ ተግባራት እንዳሏት የሚያትተው ሪፖርቱ ከአየር ንብረት ፋይናንስ የሚገኘው ገንዘብ በትራንስፖርት፣ በኃይል ልማት፣ በኢንዱስትሪ ብሎም በግብርና፣ በአፈርና በደን ኃብት አጠቃቀም ውጤታማ በሆነ መንገድ ከዋለ የአህጉሪቱን የተፈጥሮ ኃብቶች መንከባከብ ከማስቻሉም ባለፈ ላቅ ያለ ፋይዳ ይኖራዋል ብሏል። ይህ ሲሆን የሥራ ዕድል በመፍጠር የሥራ አጥ ቁጥርን በመቀነስ ለአህጉሪቱ ሰላምና መረጋጋት ጉልህ አስተዋጽኦ እንደሚኖው ያስረዳል። ላለፉት ዓመታት በኢትዮጵያ ገቢራዊ እየተደረገ የሚገኘው የአረንጓዴ አሻራን የማስፋፋትና የተጎዱ አካባቢዎችን የማከም ሥራ እንዲሁም አይቀሬ የሆኑትን ከተሜነትና የማምረቻ ኢንዱስትሪዎች መስፋፋት ታሳቢ ያደረጉ የአየር ንብረት ፖሊሲዎች ተግባራዊ መደረጋቸው ለአፍሪካ ሃገራት እየፈጠረው ያለው በጎ ተጽዕኖ በግልጽ እየታየ ነው። ይህ የኢትዮጵያ ጥረት ግን በአየር ንብረት ፋይናንስ እንዲደገፍ አገራዊና የተቀናጀ አሕጉራዊ ጥረት ማድረግን ይጠይቃል። ከአጠቃላይ የአፍሪካ አገራት መካከል ደቡብ አፍሪካ፣ ኢትዮጵያ፣ ናይጄሪያ እና ግብጽ ብቻ 151 ቢሊየን ዶላር ከአየር ንብረት ንብረት ፋይናንስ ማግኘት እንደሚኖርባቸው የክላይሜት ፖሊሲ ኢኒሽየቲቭ ሪፖርቱ ይገልጻል። ለዚህ ደግሞ ኢትዮጵያ በመጭው የCOP-28 ጉባዔ የራሷንና የአፍሪካን ፍላጎት የሚያስጠብቁ የፋይናንስ ትልሞችን የመንደፍ ተሳትፎ ማድረግ ይጠበቅባታል፡፡ የ COP-27 ጉባዔ ለአፍሪካ ያስገኘውን ውጤት እና አንድምታ የአፍሪካ የአየር ንብረት ለውጥ የመሪዎች ኮሚቴ ሰብሳቢ እና አስተባባሪ በሆኑት በኬንያው ፕሬዝዳንት ሰብሳቢነት በኅብረቱ የአዲስ አበባ ጉባዔ ላይ በጥልቀት ይገመግማል ተብሎ ይጠበቃል። እዚህ ላይ ኢትዮጵያ ጥረቷን የሚያጎለብት የገንዘብ ድጋፍ ለማግኘት ጠንካራ ተሳትፎ ልታደርግ ይገባል። የአፍሪካ አገራት ገፍተው ረጅም ርቀት ያልሄዱበት የአየር ንብረት ፋይናንስ እና ሌሎች የድጋፍ አማራጮችን በፍትሃዊነትና በምክንያታዊነት በመጠቀም የአየር ንብረት ተጽዕኖን የሚቋቋሙበት ጠንካራ አቅም ሊገነቡ ግድ ይላቸዋል። በእርግጥም አፍሪካውያን መሪዎች በሚያደርጉዋቸው ስብሰባዎች በየማዕዝናቱ በድርቅ ሳቢያ ለምግብ እጦት የተዳረጉ ህዝቦቻቸውን የሚታደጉበት ሁነኛ የገንዘብ ድጋፍ የሚያገኙበትን ዘዴ ነድፈው ረጅም ርቀት ሊጓዙ ይገባል። ”
ዛሬ የሚጀመረው 36ኛው የአፍሪካ ኅብረት ጉባዔ በተለያዩ አህጉራዊ ጉዳዮች ላይ ይመክራል ተብሎ ይጠበቃል
Feb 18, 2023 350
"የአፍሪካ አህጉራዊ ነፃ የንግድ ቀጣና መቀላጠፍ" በሚል መሪ ሃሳብ የሚካሄደው የዘንድሮ የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች ጉባዔ እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2019 ወደ ሥራ የገባውንና 1 ነጥብ 4 ቢሊየን ሕዝብ በንግድ ለማስተሳሰር የታለመውን የንግድ ቀጣና ይበልጥ ተግባራዊ ማድረግ በሚቻልበት ጉዳይ ላይ ይመክራል። በተለይም ደግሞ የጋራ የጉምሩክ ሥርዓትና ወጥ የታሪፍ አስተዳደር በአህጉሪቷ ለመተግበር ትኩረት ይደረግበታል ተብሏል። ሌሎችም የእርስ በርስ የንግድ ግንኙነትን የሚያቀጭጩ አሰራሮች ነቅሶ በማውጣት የተሳለጠ የንግድ ሥርዓት ለመፍጠር ምክክር አድርገው አቅጣጫ እንደሚያስቀምጡ ይጠበቃል። የአፍሪካ የምግብ ዋስትና ማረጋገጥ በአፍሪካ በአየር ንብረት ለውጥ የተከሰተው ድርቅና ረሃብ እንዲሁም በዩክሬንና በሩስያ ጦርነት ምክንያት አደጋ ላይ የወደቀው የአህጉሪቱ የምግብ ዋስትና ችግር እልባት በሚሰጡ ዋና ዋና የትኩረት አቅጣጫዎች ላይ ምክክር ያደርጋል ተብሏል። በተለይም ደግሞ የአየር ንብረት ለውጥን የሚቋቋም የግብርና ሥራ ለማሳለጥና በአህጉሪቱ ዘመናዊ የእርሻ ሥራ በሚስፋፋባቸው ሁኔታዎች ላይ ውይይት እንደሚደረግ ተጠቁሟል። ይህም በዘላቂነት የአህጉሪቱን የምግብ ፍላጎት በራስ አቅም ለመሸፈን የሚደረገውን ጥረት የሚያግዝ ይሆናል ተብሏል። በመሆኑም የዛሬው ጉባዔ ትኩረቱ በዚሁ የምግብ ዋስትና ሁኔታ ላይ እንደሚሆን ብዙ ግምት ተሰጥቶታል። የአፍሪካ የ2063 አጀንዳ አፈጻጸም ባለፉት አሥር ዓመታት በአፍሪካ ሰላምና ደኅንነት ለማረጋገጥ እንዲሁም የበለጸገች አፍሪካን ለመገንባት የተጣለውን የረዥም ጊዜ ዕቅድ ከግምት በማስገባት የተሰሩ ሥራዎች ይገመግማል ተብሏል። ለቀጣይ አሥር ዓመታት በተለያዩ ዘርፎች ላይ ትኩረት ሊደረግባቸው በሚችሉ አንኳር ጉዳዮች ላይ ምክክር ተደርጎ አቅጣጫ እንደሚቀመጥም ነው የተገለጸው። በተለይም ደግሞ ዋና ዋና የሚባሉ ስኬቶችን በመገምገምና ያጋጠሙ ችግሮችን በመለየት መጪውን አሥር ዓመት የተሻለ ለመፈጸም የሚያስችል የትግበራ ማዕቀፍ እንደሚዘጋጅ ይጠበቃል። ከዚህም ባሻገር አፍሪካ በፋይናንስ ራሷን እንድትችል እየተደረገ ያለውን ጥረትም ትልቅ ሥፍራ ይሰጠዋል ተብሎ ይጠበቃል። ለአብነትም የኅብረቱ ሰላም ፈንድ የሚደረገው የአባል አገራት መዋጮና አገራት ከታክስ ገቢያቸው ለኅብረቱ በማዋጣት አጠቃላይ የኅብረቱን ወጪ በራስ አቅም ለመሸፈን የሚደረገውም ጉዳይ ምክክር ሊደረግበት የሚችል ጉዳይ ሊሆን ይችላል። በአፍሪካ ሰላምና ደኅንነት ማረጋገጥ በአሁኑ ወቅት በአፍሪካ በቻድ፣ በካሜሮን፣ ኒጀር፣ በናይጄሪያ አካባቢው ከጽንፈኝነት ጋር በተያያዘ በርካታ የጸጥታ ችግሮች እየተከሰቱ ሲሆን ይህም ለበርካቶች ሞትና መፈናቀል ምክንያት ሆኗል። በዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ምስራቃዊ ክፍልም የትጥቅ ትግል መቀስቀሱ የተዘገበ ሲሆን ይህም አገሪቱን ከሚያዋስኑ አገራት ጋርም አለመረጋጋት ፈጥሯል። በሰሜን ሞዛምቢክ ያለው የጸጥታ ችግርም አሁንም እልባት ያላገኘ ጉዳይ ነው። ደቡብ ሱዳንና ኢትዮጵያ የሰላም ስምምነት ትግበራ ሂደት ላይ ናቸው፤ ሱዳን ሕዝባዊ አስተዳደር ለመመሥረት የሽግግር ትግበራ ላይ ናት። በመሆኑም የአፍሪካ ኅብረት በእነዚህና በሌሎች የጸጥታ ጉዳዮች ላይ ምክክር ያደርጋል ተብሎ ይጠበቃል።
ዘላቂ ሰላም ማረጋገጥ - የአፍሪካ የዘመናት ፈተና
Feb 13, 2023 353
በረከት ሲሳይ በርካታ የአፍሪካ አገራት ነፃነታቸውን ከተቀዳጁበት ከ1960ዎቹ ጀምሮ እስካሁን እልባት ካልተገኘላቸው አፍሪካዊ ጉዳዮች መካከል ዘላቂ ሰላም ማረጋገጥ አንዱ ነው። ለዚሁ ጉዳይ በርካታ መነሾ ቢኖሩትም ቅኝ ግዛቱ የፈጠራቸው ፖለቲካዊ ስንጥቃቶች፣ ድህነትና ሌሎች ማኅበራዊ ምስቅልቅሎሽ ለእነዚህ የጸጥታ ችግሮች በአብዛኛው የሚነሱ ምክንያቶች ናቸው። በአህጉሪቱ ላለፉት 40 እና 50 ዓመታት መቋጫ በሌለው መልኩ እዚህም እዚያም የሚነሱ ግጭቶችና ጦርነቶች ለአያሌዎች ሞትና የአካል ጉዳተኝነት ለገሚሱ ደግሞ ለዘመናት ከኖረበት ቀዬ እንዲሰደድ ምክንያት ሆነዋል። በብዙ ጥረት የተገነቡ መሰረተ-ልማቶች ወደ ፍርስራሽነት እንዲለወጡና በሂደት ላይ ያሉ የዘመናዊ አገር ግንባታ ሂደቶች እንዲስተጓጎሉና በፈተናዎች እንዲታጀቡ አድርጓል። ይህንኑ ኢኮኖሚያዊ ኪሣራ በሚያሳይ መልኩ፤ የዓለም የገንዘብ ድርጅት (አይ ኤም ኤፍ) ከሁለት ዓመታት በፊት ያወጣው ሪፖርት እንደሚያሳየው፤ በአፍሪካ የሚከሰቱ የጸጥታ ችግሮች በየዓመቱ የአገራቱን አጠቃላይ አገራዊ ምርት (ጂ ዲ ፒ) እድገት ከ4 በመቶ እስከ 6 በመቶ እንዲቀንስ ያደርገዋል ይላል። በተለይም ደግሞ በኢኮኖሚው ላይ የሚከሰቱ ችግሮች ተጽዕኖ ዓመታትን የሚዘልቅ በመሆኑ ተደራራቢና ድግግሞሽ ያሏቸው ችግሮች እንዲበራከቱ በር ከፍቷል። በእነዚህ ድርብርብ ውጥንቅጦች በአህጉሪቱ በከባድ ድህነት የሚኖሩ ዜጎች ህይወት ይበልጡኑ እንዲወሳሰብባቸውና ለከፋ ማኅበራዊ ችግር እንዲጋለጡ እያደረገ ነው። ከዚህም ባለፈ የጸጥታ ችግሮች በአፍሪካ ሳያባሩ መቀጠላቸው ዛሬም ጉዳዩን በአንክሮ እንድንመለከተው ያስገድደናል። ይህንን በሚያስረግጥ መልኩ ያለፈው የፈረንጆች ዓመት (2022) ግጭቶች የተስተዋሉበት ዓመትና በዘንድሮ ዓመት ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ እንደሚያሳድሩ ተመላክቷል። በሰላም ስምምነት የተቋጨውን በኢትዮጵያ ተከስቶ የነበረውን ጦርነት ጨምሮ እስካሁን እልባት ያልተገኘላቸው የዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎና የደቡብ ሱዳን የጸጥታ ችግሮች ተጠቃሽ መሆናቸውን ነው የአፍሪካ የደኅንነት ተቋም ሪፖርት የሚያሳየው። ከዚህ ጎን ለጎን በሳሀል፣ በቻድ ሃይቅ ሸለቆ፣ በምስራቅ አፍሪካና በሰሜን ሞዛምቢክ ጸጥታን የሚያውክ የጽንፈኝነት እንቅስቃሴ መኖሩንም አመላክቷል። ከዚህ ጎን ለጎን በቡርኪና ፋሶ፣ በጊኒ፣ ማሊ፣ ሱዳን፣ ቻድ፣ ማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ፣ ጅቡቲ፣ ጊኒ ቢሳው፣ ማዳጋስካርና ኒጀር የተሳካና ያልተሳካ የመፈንቅለ-መንግሥት (ኢ-ሕገ-መንግሥታዊ) ሙከራ መካሄዱንና የፖለቲካ አለመረጋጋት እንደተስተዋለባቸው ነው ሪፖርቱ ያወሳው። መንግሥታዊ የአስተዳደር ግድፈቶች፣ ምርጫን ተከትሎ የሚቀሰቀስ አለመግባባትና ሌሎችም በአህጉሪቱ ላለፉት ሁለት ዓመታት የተከሰቱ የጸጥታና የደኅንነት ችግሮች ለተያዘው የፈረንጆች ዓመትም ትልቅ ሥጋት መሆኑን ነው ያነሳው። አፍሪካ ኅብረት በበርካታ አገሮች የጸጥታ ችግሮች እንዲቆሙና እንዲረጋጉ በማድረግ አዎንታዊ ሚና መጫወቱ ተገልጿል። ለአብነትም በኢትዮጵያ በዘላቂነት ግጭትን ለማቆም የተደረሰው የሰላም ስምምነት ተጠቃሽ ሲሆን በሌሎችም አገራት ወደ ተሻለ ፖለቲካዊ መረጋጋት እንዲመጡ ትልቅ ሥራ ሰርቷል። ይህም ሆኖ አሁንም ድረስ ዘላቂ ሰላም በማረጋገጥ በኩል በርካታ ሥራ እንደሚቀር ነው የተገለጸው። በተለይም ደግሞ በምዕራብ ሳሀል ያለው ከአልቃይዳና ከአይ ኤስ ጋር ግንኙነት ያለው ጽንፈኛ ቡድን በአካባቢው የፈጠረው አለመረጋጋት፣ ከማሊ የፈረንሳይ ጦር መውጣትና ማሊ ራሷ ከሳሀል ቡድን አምስት የጸጥታ መዋቅር መውጣቷም ሌላው የአህጉሪቷና የአካባቢው ራስ ምታት ሆኗል። የቻድ ሃይቅ ሸለቆ አካባቢ (በኒጀር፣ ቻድ፣ በካሜሮንና ናይጄሪያ) የሚስተዋለው የቦኮሃራምና ሌሎች የጽንፈኝነት እንቅስቃሴ፣ በምስራቃዊ ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ራሱን ኤም23 በማለት የሚጠራው ቡድን ከማዕከላዊ መንግሥት ጋር ጦር መማዘዙ እንዲሁም በሰሜን ሞዛምቢክ ያለው በመንግሥትና በተቃዋሚ መካከል የተቀሰቀሰው የሽምቅ ውጊያ አሁንም አለመቆሙ፤ የአፍሪካ ኅብረት ጸጥታን በተመለከተ በዚህ ዓመት ትኩረት ሊያደርግበት የሚገባ ጉዳይ መሆኑን ነው የእንግሊዙ ቻም ሃውስ የተሰኘው የጥናት ተቋም መረጃ የሚያመለክተው። በተያዘው የፈረንጆች ዓመት በተለያዩ ደረጃ የሚካሄዱ 17 ብሔራዊ ምርጫ መኖራቸውንና ይህንንም ተከትሎ ሊከሰቱ የሚችሉ የድኅረ-ምርጫ ፖለቲካዊ ግጭቶችን በማስቀረት ረገድ አፍሪካ ኅብረት አዎንታዊ ሚና መጫወት እንደሚጠበቅበትም ተመላክቷል። የአፍሪካ ኅብረት ቀጣይ አቅጣጫስ? አፍሪካ ኅብረት በበርካቶች አይን ሲታይ ምንም እንኳን የፖሊሲና የስትራቴጂ ችግር ባይኖርበትም ከአፈጻጸም ጋር በተያያዘ በበርካታ ጉዳዮች ላይ ችግሮች ተስተውሎበታል። ለዚህም ተቋሙ ካለበት የፋይናንስና ሌሎች ተያያዥ የቴክኒክ ችግሮች በተጓዳኝ በዋነኛነት አባል አገራት በኅብረቱ ቻርተር በመመራት ረገድ በርካታ ክፍተቶች መኖራቸው መረጃዎች ያሳያሉ። በተለይም በጸጥታና ደኅንነት ምክር ቤት በኩል የሚወስናቸው ስምምነቶች ገቢራዊ አለመሆናቸው ትልቅ ክፍተት ሲሆን ምክር ቤቱም በቅርቡ ያደረገው ስብሰባ ይህንኑ አጋልጧል። ይህም አፍሪካ ኅብረት በአህጉሪቱ መልካም አስተዳደርና ዴሞክራሲ እንዲጎለብት በማድረግ ረገድ ያለው ቁርጠኝነት ልዩ ትኩረት የሚሻ መሆኑን አመላክቷል። ለአብነትም እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2020 የጥይት ድምፅ የማይሰማባት አህጉር ለመፍጠር ያቀደው ዕቅድ ምንም እንኳን ዕቅዱ ከጅምሩም ቢሆን ያለው ነባራዊ ሁኔታና የግጭቶች የመስፋፋት አዝማሚያ ከግምት በማስገባት ሊሳካ እንደማይችል በርካታ የመስኩ ተንታኞች ቢናገሩም ኅብረቱ በዚህ ረገድ ተጨባጭ ለውጥ ማምጣት አልቻለም። ለዚህም ደግሞ በቀዳሚነት ምንም እንኳን የአባል አገራት የፖለቲካ ቁርጠኝነት ማነስ ትልቁን ድርሻ ቢይዝም የሚወስዳቸው እርምጃዎች ሳይሸራረፉ ተግባራዊ ለማድረግ መቸገሩን ነው የሚያሳዩት። በአፍሪካ በሰላምና ጸጥታ ጉዳዮች ላይ ለውጥ ለማምጣት የሚያስችሉ ሥራዎች በቁርጠኝነት መሥራት ይገባል። በተለይም ደግሞ አፍሪካ ኅብረት በቅርቡ ዳግም የከለሰውን በአህጉሪቱ የጥይት ድምፅ ለማጥፋት የወጣውን ፍኖተ- ካርታና እንዲሁም የክትትልና የግምገማ ማዕቀፍ ፈጥኖ ወደ ሥራ ማስገባት ይኖርበታል። ይህንንም ተከትሎ በጸጥታና የደኅንነት ምክር ቤቱ ያቋቋመውን የባለሙያዎች ቡድን የያዘ ማዕቀብ ለመጣል የሚሰራው ንዑስ ኮሚቴም በአግባቡ መጠቀም አለበት። አሁን ላይ በአህጉሪቱ ለጸጥታ መስፈን ሥጋት በሚሆኑና በሚያቆጠቁጡ ጉዳዮች ላይ እልባት ለመስጠት መረባረብ እንዳለበት ነው የሚጠቀሰው። በተመሳሳይ የሚወስዳቸው እርምጃዎችም በባህሪያቸው ተከታታይነትና ወጥነት ያላቸው እንዲሁም ችግሮች ከተፈጠሩ በኋላ ሳይሆን ከመፈጠራቸው በፊት አስቀድሞ መከላከልና ማክሸፍ ላይ ሊረባረብ እንደሚገባ ነው የሚያነሱት። ከዚህ በተጓዳኝ የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታን ለማፋጠን የሚያስችሉ የአገራትን የፖለቲካ እንቅስቃሴ መደገፍና በዘላቂነት ዴሞክራሲ ባህል እንዲሆን የሚያስችሉ ሥራዎችን መደገፍ እንዳለበትም ነው የሚነሳው። በተለይም ደግሞ ወጣቶችን ያሳተፉ የዴሞክራሲ ግንባታ ሥራዎች በስፋት መሠራት እንዳለበት ነው የሚጠቀሱት። ከዚህ ጎን ለጎንም የአፍሪካ የእርስ በርስ መገማገሚያ መድረክም (ፒር ሪቪው ሜካኒዝም) በተለይም መልካም አስተዳደርና የዴሞክራሲ ሥርዓት እንዲጎለብት በማድረግ ረገድም አበርክቶው ከፍ እንዲል መሠራት ይጠይቃል። የሰላም ሥራውን ውጤታማ ለማድረግ የሚያስችለውን የሰላም ፈንድም ማሰባሰብ እንዳለበትም ነው የሚነሳው። ባሳለፍነው የፈረንጆች ዓመት አጋማሽ ላይ የሰላም ፈንዱ አጠቃላይ ገቢ 328 ሚሊየን ዶላር የደረሰ ሲሆን ከዚህ ውስጥ 22 አባል አገራት ሙሉ በሙሉ እንዲሁም አምስት አገራት ደግሞ በከፊል የሚጠበቅባቸውን መዋጮ አዋጥተዋል። በሌላ በኩል 28 አባል አገራት ደግሞ መዋጮውን መክፈል አለመቻላቸውን ነው የአፍሪካ ኅብረት የሰላምና ደኅንነት ሪፖርት የሚያመለክተው። በመሆኑም አፍሪካ ኅብረት አባል አገራት የሚያዋጡትን ገንዘብ በተቀመጠለት የጊዜ ገደብ እንዲጨርሱ ቅስቀሳ ማድረግን በአፍሪካ ጥላ ሥር በተለያዩ አገራት የሚያንቀሳቅሰውን የሰላም ሥራ ውጤታማ ማድረግ ይገባዋል። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት(ተ.መ.ድ) የጸጥታ ምክር ቤት ጉዳይ ላለፉት 15 ዓመታት በአፍሪካ መሪዎች በስፋት የተቀነቀነው አፍሪካ በጸጥታው ምክር ቤት ቋሚ መቀመጫ ሊኖራት ይገባል የሚለው ጉዳይም አፍሪካ ኅብረት በዘንድሮ ጉባዔው ትኩረት ሊሰጠው የሚገባ ጉዳይ ነው። ምክር ቤቱ ከሚመለከታቸው ጉዳዮች ውስጥ ከ70 በመቶ በላይ የሚሆኑት አፍሪካን የተመለከቱ መሆናቸውና ይህም ሆኖ በምክር ቤቱ ውስጥ አፍሪካ አለመወከሏ የፍትሃዊነት ጥያቄ ሲያስነሳ ቆይቷል። በርካታ የአፍሪካ መሪዎች እንዲሁም ኅብረቱን በሊቀ-መንበርነት የመሩት እስከ ወቅቱ ሊቀ-መንበር የሴኔጋሉ ፕሬዝዳንት ማኪ ሳል ድረስ ጥሪያቸውን በተለያዩ መድረኮች አሰምተዋል። አሁን አሁን ላይም ጥያቄውን ምንም እንኳን የሩቅ ምስራቆቹ ጃፓንና ቻይና እንዲሁም ሕንድ አስቀድመው ቢቀበሉትም በተለይም አንዳንድ የምዕራብ አገራት ያሏቸውን የሃሳብ እቀባ በማንሳት ጉዳዩን እንዲጋሩት በማድረግ አፍሪካ ትልቅ ስኬት አግኝታለች። ይህም ሆኖ አሁንም አፍሪካ ስንት መቀመጫ ይኑራት? እንዲሁም ድምፅን በድምፅ የመሻር መብት ይሰጣት ወይስ አይሰጣት? የሚለው ጉዳይ ላይ ክርክሮቹ እንደቀጠሉ ነው። በዘንድሮ ጉባዔው ኅብረቱ በእነዚህ ጉዳይ ላይ ተወያይቶ ወደ መጨረሻ ምዕራፍ ላይ የሚደረስበትን ውሳኔ ያስተላልፋል ተብሎ ይጠበቃል። ይህንንም ማድረግ ከተቻለ በአፍሪካ ቀደምት መሪዎች ሲቀነቀን የቆየውን "አፍሪካዊ መፍትሔ ለአፍሪካ ችግሮች" የሚለውን ብሂል እውን ለማድረግና አህጉሪቷ ላይ ዘላቂ ሰላምና ደኅንነትን ለማስፈን በሚደረገው ጥረት ላይ አዎንታዊ አበርክቶ እንደሚኖረው ታምኖበታል።
ጠንካራ አንድነት - ለዘላቂ ሰላም መሰረት!
Feb 3, 2023 307
በእንግዳው ከፍያለው (ባህር ዳር ኢዜአ) በረጅም እንጨት ጫፍና ጫፍ በገመድ ታስረው የተንጠለጠሉ ቋጠሮዎችን ተሸክማ ከጓደኞቿ ጋር ገበያ እየሄደች ነበር የተገናኘነው። ወጣት ማሪማ ሜካ ትባላለች፤ ዕድሜዋ ከሃያ ዓመት አያልፍም። በእንጨቱ አንደኛው ጫፍ 10 ሊትር አረቄ የያዘ ጀሪካን፤ በሌላኛው ጫፍ ደግሞ ሌላ ቋጠሮ በማንጠልጠል ተሸክማለች። ሸክሙን በትካሸዋ ላይ ጣል እድርጋ ፈጠን እያለች ስትራመድ ላየ በፊቷ ላይ አንዳች የብርታትና የጽናት መንፈስን ያነባል። እንደእኔ ለአካባቢው እንግዳ የሆነ ሰው “ሴት ልጅ እንዴት ይህን ያህል ክብደት ተሸክማ ትጓዛለች?” ብሎ ራሱን ሊጠይቅ ይችላል። በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል የማንዱራ ወረዳ ነዋሪዋ ወጣት ማሪማ ግን ሸክሙ እንደ ኩበት ቀሏት ይሁን ጽናቱን ፈጣሪ ሰጥቷት ባላውቅም በደስታ ወደ ፊት መራመዷን ቀጥላለች። “የኛ ችግር የምንይዘው ሸክም ሳይሆን የጸጥታ ስጋት ነበር” የምትለው ወጣቷ ባለፉት ዓመታት በኛ ላይ የደረሰው አስከፊ ሰቆቃና መከራ ለጠላትም እንዲገጥመው አልመኝም በማለት ትናገራለች። ባለፉት ዓመታት በአማራና ቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልሎች አዋሳኝ ወረዳዎች ሲከሰት የነበረው ግጭት የሁለቱን ክልሎች ህዝቦች ለሞት፣ ለስደት፣ ለንብረት መውደም እንዲሁም ለተለያዩ ችግሮች ዳርጓቸው መቆየቱ የቅርብ ትውስታ ነው። አካባቢው ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ የሚገነባበት፣ ሰፋፊ የእርሻ ኢንቨስትመንት፣ የስኳር ፕሮጀክቶችና ሌሎች የኢንዱስትሪ ልማቶች ያሉበትና ለመተግበር የታቀደበት በመሆኑ የውጭ ሃይሎች ግጭት እንዲነሳ እጃቸውን ሊያስገቡ እንደሚፈልጉ ሳይታለም የተፈታ ነው። ወጣት ማሪማ ግጭት በተከሰተባቸው በነዚያ አስከፊ ጊዜያት የነበረውን ሁኔታ፣ የደረሰውን ጉዳት፣ በተከፈለው መስዋዕትነት የመጣውን ሰላም በሚያስታውስ የተስፋ ስሜት "ጸረ ሰላም ሃይሎች ያስነሱት ግጭት ለዘመናት በአንድነት የኖረውን የሁለቱ ክልሎች ህዝቦች ተስፋ አጨልሞት ነበር፤ በሰላም እጦት ሁሉም ህዝብ ጫካ ገብቶ ኑሮውን ከዱር አውሬ ጋር ያደረገበት የቅርብ ጊዜ ትውስታችን ነው" ትላለች። በአሁኑ ወቅት ጸረ ሰላም ሃይሎችና ተባባሪዎቻቸው የፈጠሩት ሰው ሰራሽ ችግር ሊፈታ መቻሉ እፎይታን መፍጠሩን ትገልጻለች። በወቅቱ ሕክምና፣ መድሃኒትና ሌሎች የጤና መጠበቂያ ቁሶች ባለመኖራቸው ህጻናትና ሴቶችን ጨምሮ በወባ እና ሌሎች በሽታዎች ሕይወታቸውን ያጡ ወገኖች እንዳሉ በመጥቀስ፤ በአሁኑ ወቅት የጸጥታ አካላትና ሰላም ፈላጊ የአካባቢው ተወላጆች ከመንግሰት ጋር በመሆን ባደረጉት ጥረት የነበረው ግጭት ተወግዶ በአካባቢው ሰላም ሰፍኗል። ይህም ለማሪማና ለአካባቢው ነዋሪዎች እፎይታን በማጎናጸፉ በጣም ደስተኛ ናቸው። የተገኘውን ሰላም ተከትሎ ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ማንዱራ ወረዳ ተነስታ በአማራ ክልል አዊ ዞን ቻግኒ ከተማ በመምጣት ለመገበያየት በቅታለች። ከጓደኞቿ ጋር ከቻግኒ ከተማ የሚፈልጉትን ገዝተው ወደ አካባቢያቸው ወስደው በትርፍ ለመሸጥ ምቹ ሁኔታም ተፈጥሮላቸዋል። በቻግኒ ከተማ የቅዳሜ ገበያ የተለያዩ የንግድ እንቅስቃሴዎች ይካሄዳሉ። በርበሬ፣ የተለያዩ የጥራጥሬ፣ የቅባትና የአገዳ ምርቶች ለሽያጭ ይቀርባሉ። አልባሳት፣ የሴቶች ጌጣጌጥ እና የንጽህና መጠበቂያ ቁሶች እንዲሁም ሌሎች የኢንዱስትሪና የግብርና ምርቶች ንግድ ልወውጥ የሚካሄድባት ከተማ መሆኗን በነበረኝ የአጭር ጊዜ ቆይታ አስተውያለሁ። ገበያተኛው የተፈጠረውን ሰላም በማጣጣም ላይ መሆኑን በገበያው ውስጥ ከሚያሳየው መስተጋብር መረዳት ቀላል ነው። እኔም ይሄን በተደጋጋሚ ታዝቢያለሁ። ከህዝቡ ፊት ያነበብኩት በግጭቱ የተነሳ በደረሰው ችግር ምክንያት ቁርሾና ቂም በቀል ውስጥ መግባትን ሳይሆን የሰላምና እርስ በርስ መዋደድና የመደጋገፍ ስሜትን ነው። ይሄን ደግሞ በቻግኒ ከተማ በሚካሄደው የቅዳሜ ገበያ መስተጋብር ላይ ተገኝቶ ማረጋገጥ ይቻላል። ገበያው የሁለቱም ክልሎች ህዝቦች ያላቸውን ይዘው መጥተው በነጻነት የሚገበያዩበት ነው። አሁን በሰላም ተገበያይቶ ወደ ቤት የሚመለስበት ሁኔታ በመፈጠሩ ለወጣት ማሪማ እና እንደ እሷ ላሉ ወጣቶች ደስታና እፎይታን ሰጥቷል። በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተከል ዞን የማንዱራ ሚሊሻ የሆኑት አንመይ አልቤም በሁለቱ ክልሎች አዋሳኝ አካባቢዎች ተፈጥሮ የነበረውን የሰላም መታጣት ችግር ዛሬ መፈታት በመቻሉ በነጻነት ያለስጋት ለመገበያየት መብቃቱን አስረድቷል። "ያ አሰቃቂና የእልቂት ጊዜ አልፎ ተገናኝተንና እርስ በርስ ተገበያይተን በሰላም ወደየቤታችን እንመለሳለን ብሎ ማሰብ እንደ ከንቱ ህልም ነበር" ይላል የነበረውን ሁኔታ ሲያስታውስ። “ሚሊሻ እንደመሆኔ ከፌዴራልና ከክልሎች የጸጥታ ሃይሎች ጎን በመሰለፍ ግጭት ቀስቃሾችን ለመፋለም ጨካ ለጫካ ያሳለፍነው ጊዜ መቼም አይረሳኝም” ያለው ሚሊሻ አንመይ፣ ስንቶች በሕክምና፣ በመድሃኒትና ምግብ እጦት ህይወታቸው ማለፉን አንስቷል። "አማሟቴን አሳምረው" እንደሚባላው በወጉ መሞትና መቅበር ትልቅ ጸጋ መሆኑን የገለጸው አንዳች የሀዘን ስሜት ውስጥ በመግባት ነው። አሁን ላይ ሁሉም የደረሰውን ጉዳት በመርሳት የተገኘውን ሰላም አጠናክሮ ለማስቀጠል እየተንቀሳቀሰ ነው። የሁለቱ ክልል ህዝቦች ቂም በቀልን ትተን በጋራ የምንሰራበት ወቅት ላይ መድረሳችን ህዝቡ ከጥንት ጀምሮ ያለው የመተሳሰብ፣ የአብሮነትና አንድነት የመንፈሰ ጠንካራነት ማሳያ እንደሆነም ነው የገለጸው። በእርግጥም የማንዱራ ሚሊሻው እንዳለው በአካባቢያቸው ትምህርት ቤቶች በመከፈታቸው ህጻናት ያለስጋት በመማር ላይ ናቸው። የጤና ተቋማትም የተለመደውን የሕክምና አገልግሎት እየሰጡ ነው። በሰላም እጦት ተዘግተው የነበሩ መንገዶች በመከፈታቸውም ሁሉም ተሯሩጦ ኑሮውን ለማሸነፍ ላይ ታች እያለ ነው። ባለሃብቶችም በክረምቱ በግብርናው መስክ ተሰማርተው ማልማት ችለዋል። የጸጥታ ስጋት ተወግዶ ሌሎች የልማት ሥራዎች ሲተገበሩ ማየት ትልቅ ስኬት ነው። በአማራ ክልል አዊ ብሔረሰብ አስተዳደር የቻግኒ ከተማ ነዋሪ አቶ ሲራጅ አዲስ እንዳሉት ግጭት በነበረበት ወቅት በአካባቢው የኢንቨስትመንትና የንግድ እንቅስቃሴ ተዳክሞ ነበር። እሱ ቀርቶ በሰላም ውሎ ለማደር ጊዜው ከባድ ነበር ይላሉ። "የተገኘው ሰላም በመንግስት የጸጥታ ሃይሎች እና በህብረተሰቡ የጋራ ጥረት በመሆኑ ሰላሙ አስተማማኝና ዘላቂ እንዲሆን ሁላችንም የበኩላችንን መወጣት ይኖርብናል" ብለዋል። አሁን ላይ ያለፈውን የመከራ ጊዜ፣ በሞት የተለየውን ወገን፣ የወደመውን ሀብትና ንብረት በመርሳት በተገኘው ሰላም በጋራ ሰርቶ ራስንና አካባቢውን ለመለወጥ መትጋት እንደሚገባ ነው የመከሩት። ያለፈን በደልና ቅሬታ በእርቅና በይቅርታ በማለፍ ነገን ብሩህ ለማድረግ መትጋት አለብን በማለትም ነው ያስገነዘቡት። አቶ ሲራጅ እንዳሉት በአሁኑ ወቅት የጉሙዝ ማህበረሰብ ወደ ቻግኒ መጥቶ ያለውን ሽጦ የሚፈልገውንም ገዝቶ ይሄዳል፤ እነሱም ወደ መተከልና ማንዱራ በመሄድ ያላቸውን ይሸጣሉ፤ የፈለጉትንም ገዝተው የሚመጡበት ምቹ ሁኔታ ተፈጥሯል። ይሄን አብሮነት በማጠናከር ሁለንተናዊ የጋራ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ሰላምን ማጽናት ላይ ጠንክሮ መስራት ይገባል። በአማራም ሆነ በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል ችግር ሲፈጥሩ የነበሩ ወንጀለኞችን አጋልጦ ለህግ ማቅረብ ያስፈልጋል። አሁንም የጥፋት ተልዕኮ ይዘው ችግር ለመፍጠር የሚንቀሳቀሱትን አደብ እንዲገዙ ማድረግ ተገቢ ነው። ወንጀለኛን ለህግ አጋልጦ መስጠትን ከተለማመድን ነገም አካባቢውን የጦር ቀጣና ለማድረግ የሚፈልጉ የጥፋት ሃይሎች መግቢያ ቀደዳ አይኖራቸውም ይላሉ። ሃገር በአንድ ወገን ብቻ ሳይሆን በሁሉም ዜጎች የተባበረ ክንድ ትገነባለች፤ ደህንነቷም ድንበሯም ይጠበቃል። ለዛሬው ትውልድ የደረሰችውም የብዙዎች ዋጋ ተከፍሎባት እንደመሆኑ በጋራ በሰላምና በአብሮነት ይሄንኑ ማስቀጠል የግድ ይላል። በተለይም የሰላም ጉዳይ ቅድሚያ ትኩረት የሚወስድ እንደመሆኑ አካበቢን የመጠበቅ የነቃ ተሳትፎን ወሳኝ ነው። ኢትዮጵያ ልታለማውና ልትጠቀምበት የምትችለው ገና ብዙ ያልሰራችበት ሃብት ባለቤት መሆኗ የአንዳንድ ሃይሎችን ቀልብ መሳቡ የሚጠበቅ ነው። ሰላሟ ሲረጋገጥ የዜጎች ደህንነት ሲከበር የተጀመረው የእድገት ጉዞ መፋጠኑ የማይቀር በመሆኑ ሁሉም የድርሻውን መወጣት ይኖርበታል።
ልዩ ዘገባዎች
በጂንካ ከተማ የተመረተው 23 ኪሎ ግራም የሚመዝነው የስኳር ድንች "በአፍሪካ ትልቁ ስኳር ድንች" በሚል ተመዘገበ
Mar 13, 2023 184
ጂንካ መጋቢት 4/2015 (ኢዜአ):- በጂንካ ከተማ ደሙዝ ሰፈር የተመረተው እና 23 ኪሎ ግራም የሚመዝነው ስኳር ድንች በአፍሪካ የድንቃ ድንቆች መዝገብ "በአፍሪካ ትልቁ ስኳር ድንች" በሚል መመዝገቡ ተገለጸ። በአዲስ አበባ በተካሄደው የእውቅና ስነስርዓት ላይ የአፍሪካ ድንቃ ድንቆች መዝገብ ስራ አስኪያጅ አቶ አሸናፊ አለም ለስኳር ድንቹ ባለቤት አቶ ኢሳያስ ጊዜአለው የእውቅና ምስክር ወረቀት አስረክበዋል። ከዚህ ቀደም በአፍሪካ 10 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች መቅረቡን አቶ አሸናፊ ለኢዜአ ገልጸዋል።   “ነገር ግን 23 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች በአፍሪካ ደረጃ ሲቀርብ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው” ብለዋል። በዓለም የድንቃ ድንቅ መዝገብ 37 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች መመዝገቡንና በደሙዝ ሰፈር የተገኘው ስኳር ድንች በ14 ኪሎ ግራም ዝቅ ብሎ ከዓለም የ”ሁለተኛነት” ደረጃ ላይ እንደሚያስቀምጠው አመልክተዋል። የስኳር ድንቹ ባለቤት አቶ ኢሳያስ ጊዜያለው ስኳር ድንቹ በአፍሪካ ድንቃ ድንቆች መዝገብ ላይ በመስፈር የኢትዮጵያን ስም በማስጠራቱ መደሰታቸውን ገልጸዋል።   ስኳር ድንቹ እውቅና እንዲያገኝ የዜና ሽፋን ለሰጠው የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ምስጋቸውን አቅርበዋል። ኢዜአ የካቲት 19 ቀን 2015 ዓ.ም “በጂንካ ከተማ ደሙዝ ሰፈር 23 ኪሎ ግራም የሚመዝን አንድ የስኳር ድንች መመረቱ ተገለጸ” በሚል መዘገቡ የሚታወስ ነው።
ዶክተር ሊያ ታደሰ በጤና ልማት ዘርፍ በሴት አመራርነት ላበረከቱት አስተዋጽኦ እውቅና አገኙ
Mar 9, 2023 351
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 30/2015 የጤና ሚኒስትሯ ዶክተር ሊያ ታደሰ በጤና ልማት ዘርፍ በሴት አመራርነት ላበረከቱት አስተዋጽኦ በሩዋንዳ ኪጋሊ በተካሄደው በአፍሪካ ዓለም አቀፍ የጤና አጀንዳ ኮንፈረንስ (AHAIC)2023 ላይ እውቅና ተሰጣቸው። ሚኒስትሯ በሩዋንዳ ኪጋሊ ትላንት በተካሄደው Africa Health Agenda International Conference (AHAIC) 2023 ላይ የተበረከተላቸውን Women in Global Health Award የእውቅና ሽልማት በተወካያቸዉ በኩል ተቀብለዋል። እውቅናው በጤና ልማት ውስጥ የሚያጋጥሙ ተግዳሮቶችን በመቋቋምና በመፍታት፣ የጤና አገልግሎት ጥራትና ፍትሀዊ ተደራሽነት እንዲሁም ሁሉን አቀፍ የጤና አገልግሎት ሽፋን ላይ ትኩረት ሰጥተው ለሚሰሩ አመራሮች የሚሰጥ መሆኑም ተመላክቷል። ለመጪዎቹ ትውልዶች አርዓያ ለሆኑ የአፍሪካ ሴት መሪዎች የሚሰጠው ሽልማቱ የኢትዮጵያ ጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰም ለዜጎች የተሻለና ዘላቂ ጤናን ለማምጣት በሚደረግ ጥረት ውስጥ ላበረከቱት የላቀ የመሪነት ሚና ከአምሪፍ ሄልዝ አፍሪካ እውቅናውን አግኝተዋል።
የአንጋፋው የሥነ ጽሑፍ መምህርና ሐያሲ ተባባሪ ፕሮፌሰር ዘሪሁን አስፋው ሥርዓተ ቀብር ተፈጸመ
Mar 8, 2023 419
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 29/2015 የአንጋፋው የሥነ ጽሑፍ መምህርና ሐያሲ ተባባሪ ፕሮፌሰር ዘሪሁን አስፋው ሥርዓተ ቀብር በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ተፈጸመ።   በ1944ዓ.ም በደሴ ከተማ የተወለዱት ተባባሪ ፕሮፌሰር ዘሪሁን አስፋው ከ1976ዓ.ም ጀምሮ ሕይወታቸው እስካለፈበት ጊዜ ድረስ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመምህርነት፣ በተመራማሪነት በአማካሪነት፣ በትምህርት ክፍል ኃላፊነት በቦርድ አባልና እና በሌሎች የኃላፊነት ቦታዎች አገልግለዋል። ተባባሪ ፕሮፌሰር ዘሪሁን ‹‹የሥነ ጽሑፍ መሰረታውያን›› እና ‹‹ከበዓሉ ግርማ እስከ አዳም ረታ›› እና ሌሎች ሶስት መጽሐፍትን አሳትመዋል፡፡   ስርዓተ ቀብራቸው በዛሬው እለት በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ከፍተኛ የመንግስት የስራ ኃላፊዎች፣ ቤተሰቦቻቸው እና ወዳጅ ዘመዶቻቸው በተገኙበት ተከናውኗል። የአንጋፋው የስነ-ጽሑፍ ሰው ተባባሪ ፕሮፌሰር ዘሪሁን አስፋው የአንድ ሴት ልጅና የሶስት ወንድ ልጆች አባት ነበሩ።
የአርቲዩር ረምቦ የጥበብ ስራዎችን የሚያሳይ አውደ ርዕይ በሐረር ከተማ ተከፈተ
Mar 7, 2023 362
ሐረር (ኢዜአ) የካቲት 28/2015 የአርቲዩር ረምቦ የጥበብ ስራዎችን የሚሳይ አውደ ርዕይ በሐረር ከተማ ተከፍቷል። አርቲዩር ረምቦ እ.አ.አ ኦክቶበር 20/1855 በፈረንሳይ አገር አርዴን በሚባል ግዛት ውስጥ በምትገኘው ሻርልቪል ከተማ ውስጥ የተወለደ ሲሆን ከ1880 ጀምሮ ህይወቱ እስካለፈበት እስከ 1891 ድረስ በኤደን (የመን)፣ ሐረር (ኢትዮጵያ)፣ ካይሮ (ግብፅ) እና በቀይ ባህር ወደቦች ዜይላ፣ አቦክ እና ታጁራ ውስጥ አሳልፏል። በፈረንሳይ በስነ ግጥም ታላላቅ ከሚባሉት የብርሃን ፈርጦች መካከል አርቲዩር ረምቦ አንዱ ባለቅኔ መሆኑ ይጠቀሳል።   የፈረንሳዩ ባለቅኔ አርቲዩር ረምቦ የጥበብ ስራዎቹን የሚያሳይ አውደ ርዕይ በሻርልቪል ሐረር አሶሲየሽን አማካይነት በከተማው በሚገኘው የፈረንሳዩ ባለቅኔ አርቲዩር ረምቦ የባህል ማዕከል ዛሬ ተከፍቷል። በአውደ ርዕዩ መክፈቻ ላይ የተገኙት የአሶሲየሽኑ ፕሬዝዳንት ሚስተር ዣን ፔር ሚኔ እንደተናገሩት፤ ባለቅኔው አርቲዩር ረምቦ የትውልድ ከተማ የሆነችው ሻርልቪል እና ሐረር ከተማ እህትማማች ናቸው። ይህንንም ተከትሎ የአርቲዩር ረምቦን ስራዎች ለትውልድ ለማስተላለፍና ለመጠበቅ እ.አ.አ በ2010 የሻርልቪል ሐረር አሶሴሽን ተመስርቶ የተለያዩ የእንክብካቤ፣ የድጋፍና የአቅም ግንባታ ስራዎች በጋራ እየተከናወነ መሆኑን አብራርተዋል።   አውደ ርዕዩም ለጎብኚዎች ምቹ ሁኔታን ከመፍጠሩ ባለፈ በአሶሲየሽኑና በክልሉ ባህል፣ ቱሪዝምና ቅርስ ቢሮ የአርቲዩር ረምቦን የጥበብ ስራዎችን ለትውልድ ለማስተላለፍና ለመጠበቅ እየተከናወኑ የሚገኙ ስራዎች ይበልጥ ያጠናክረዋል ብለዋል። የሐረሪ ክልል ባህል፣ ቱሪዝምና ቅርስ ቢሮ ኃላፊ አቶ ተወለዳ አብዶሽ አውደ ርዕዩ በክልሉ በሚገኙ መስህቦች ላይ እሴት ከመጨመሩ ባለፈ ለጎብኚዎች ምቹና ሳቢ ሁኔታዎችን ይፈጥራል ብለዋል።   በተጨማሪም በከተማው በሚገኘውን የፈረንሳዩ ባለቅኔ አርቲዩር ረምቦ የባህል ማዕከል የሚገኙ የጥበብ ስራዎቹን ለመንከባከብና ለትውልድ ለማስተላለፍ የሚከናወነውን የጋራ ስራ ያጎለብታል ሲሉ ተናግረዋል። በፈረንሳዩ ባለቅኔ አርቲዩር ረምቦ የባህል ማዕከል በተከፈተው አውደ ርዕይ በፈረንሳዩ ባለቅኔ የተጻፉ ስነ ግጥሞችና የራሱን ህይወት የገለጸባቸው ጽሁፎች፣ ስዕሎችና ሌሎች የጥበብ ስራዎች ለእይታ ቀርበዋል።
በብዛት የታዩ
ዓለም አቀፉን የሴቶች ቀን ስናከብር በችግር ላይ የሚገኙ ሴቶችን በዘላቂነት በማቋቋም መሆን አለበት
Mar 8, 2022 2015
የካቲት 29/2014 (ኢዜአ) ዓለም አቀፉን የሴቶች ቀን ስናከብር በችግር ላይ የሚገኙ ሴቶችን በዘላቂነት በማቋቋም መሆን አለበት ሲሉ የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትሯ ዶክተር ኤርጎጌ ተስፋዬ ተናገሩ፡፡በዓለም ለ111ኛ ጊዜ በኢትዮጵያ ደግሞ ለ46ኛ ጊዜ የሚከበረው ዓለም አቀፍ የሴቶች ቀን “እኔ የእህቴ ጠባቂ ነኝ” በሚል መሪ ሃሳብ በአገር አቀፍ ደረጃ በመከበር ላይ ይገኛል፡፡ እለቱን አስመልክቶ መልዕክት ያስተላለፉት የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትሯ ዶክተር ኤርጎጌ ተስፋዬ፤ በአገር አቀፍ ደረጃ የሴቶችን ተሳትፎና ተጠቃሚነት ለማጎልበት የተለያዩ ተግባራትን እየተከናወኑ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ በአገር አቀፍ ደረጃ ያሉ የሴቶች አደረጃጀቶች ተቀናጅተው የሴቶችን መብትና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ እንዲሰሩ ድጋፍ እየተደረገ መሆኑንም ገልጸዋል፡፡ ይሁንና በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል ተፈጥሮ በነበረው ጦርነት በተለይ ሴቶች ይበልጥ ተጎጂዎች መሆናቸውን ተናግረዋል። በርካታ ሴቶች ለጾታዊና አከላዊ ጥቃት መዳረጋቸውንም ጠቅሰዋል። በመሆኑም ዓለም አቀፉን የሴቶች ቀን ስናከብር በችግር ውስጥ የሚገኙ እናትና እህቶቻችንን በዘላቂነት ለማቋቋም ድጋፍ በማድረግ ሊሆን ይገባል ነው ያሉት። ከየካቲት 11 ቀን 2014 ዓ.ም ጀምሮ ጥቃት ለደረሰባቸው ሴቶች ድጋፍ ማድረግን ዓላማ ያደረገ አገር አቀፍ ንቅናቄ እየተካሄደ መሆኑንም ነው የተናገሩት፡፡ በሁሉም ክልሎችና የከተማ አስተዳደሮች የሚተገበር እቅድ በማውጣት ንቅናቄው ውጤታማ እንዲሆን እየደገፉ ስለመሆኑም ገልጸዋል፡፡ የአንድ ማዕከል አገልግሎትና የተሃድሶ ስራዎች ደግሞ ጥቃት የደረሰባቸውን ሴቶች ለመደገፍ እየተከናወኑ ካሉ ስራዎች መካከል ተጠቃሽ መሆናቸውን ለአብነት አንስተዋል፡፡ በዚህም ጥቃት የደረሰባቸው ሴቶች በቀላሉ ድጋፍ እንዲያገኙ እየተደረገ ነው ብለዋል፡፡
የካራማራ ድል የኢትዮጵያ ጦር በዜያድባሬ ጦር ላይ ታሪካዊ ገድል የፈጸመበት ነው ... በውጊያው የነበሩ የጦር መኮንኖች
Mar 5, 2021 695
አዲስ አበባ፤ የካቲት 26/2013(ኢዜአ) የካራማራ ጦርነት ድል የኢትዮጵያ ጦር በሶማሊያ የወራሪው የዜያድባሬ ጦር ላይ ታሪካዊ ገድል የፈጸመበት ነው ሲሉ በአውደ ውጊያው ላይ የነበሩ የጦር መኮንኖች ገለጹ። ኢትዮጵያዊያን ለአገራቸው ሉዓላዊነት ሁልጊዜ ዘብ መቆም አለባቸው ብለዋል።  የካራማራ ጦርነት 43ኛ ዓመት የድል በዓል መታሰቢያ ዛሬ በአዲስ አበባ ኢትዮ-ኩባ የወዳጅነት አደባባይ ተከብሯል። ሶማሊያን ለ21 ዓመታት ያስተዳደሩት ዚያድባሬ 'ታላቋን የሶማሊያ ሪፐብሊክ ለመመስረት' በሚል "ድንበራችን እስከ አዋሽ ይደርሳል" እያሉ በመዛት የጦርነት ነጋሪት መጎሰማቸው የሚታወስ ነው። ይሄን እውን ለማድረግ በ1969 ግልጽ ወረራ ኢትዮጵያ ላይ ፈጸሙ። የካቲት 26 ቀን 1970 ዓ.ም የኩባ ወታደሮችም የተሳተፉበት የኢትዮጵያ ጦር የእብሪተኛውን የዚያድባሬ ጦር ካራ ማራ ላይ ድል በማድረጉ የኢትዮጵያ አሸናፊነት በአደባባይ ታወጀ። በካራማራ ጦርነት በአውደ ውጊያው ላይ የነበሩ የቀድሞ የሠራዊት አባላት ብርጋዴል ጀኔራል ሃይለመለኮት ማሞ፣ ሻምበል ባሻ ሁሴን ጎበና እና መቶ አለቃ በቀለ በላይ ድሉን አስመልክቶ የምስክርነት ቃላቸውን ለኢዜአ ሰጥተዋል። ጦርነቱ የኢትዮጵያን ድንበር ጥሶ የገባውን ወራሪውን የሶማሊያ ጦር ከአገር ለማስወጣትና ድል ለማድረግ የሕይወት መስዋዕትነት የተከፈለበት መሆኑንና ኢትዮጵያም በድሉ ክብሯ መጠበቁን ገልጸዋል። በምድርና በአየር ወራሪ የሶማሊያ ጦርን በመደምሰስ የኢትዮጵያ ሠራዊት ታሪካዊ፣ አስደናቂ ገድልና ጀብድ መፈጸሙንም ተናግረዋል። በወቅቱ የነበሩ የሠራዊቱ አባላት ሕይወቴ ከአገሬ አይበልጥም ብለው ያሳዩት ተጋድሎ የማይረሳ ነው ብለዋል የጦር መኮንኖቹ። ኢትዮጵያዊያን ሁልግዜ አገራቸውን ነቅተው መጠበቅ እንዳለባቸውና ለሉዓላዊነቷ ዘብ መቆም እንደሚገባቸው አሳስበዋል። በኢትዮጵያ የኩባ አምባሳደር ቪልማ ቶማስ የካራማራው ጦርነት ኢትዮጵያ በውጭ ወራሪ ኃይል ላይ ያስመዘገበችው ድል መሆኑን ገልጸዋል። በጦርነቱ ላይ የኩባ ወታደሮች ከኢትዮጵያ ወታደሮች ጎን በመሆን መዋጋታቸውንና 163 ኩባዊያን ወታደሮች የሕይወት መስዋዕትነት መክፈላቸውን ተናግረዋል። "የተገኘው ድል በኢትዮጵያና በኩባ ሕዝቦች መካከል ያለውን የወንድማማችነት ትስስር የሚያሳይ ምስክር ነው" ብለዋል። "ኢትዮጵያና ኩባን ከ43 ዓመት በፊት ያስተሳሰረ የወዳጅነትና ትብብር መንፈስ አሁንም አለ" ያሉት አምባሳደር ቪልማ፤ አገራቱ ያላቸውን የሁለትዮሽ ግንኙነት በጋራ ተጠቃሚነት መርህ ለማጠናከር እየሰሩ እንደሚገኝ ገልጸዋል። የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የደቡብ አሜሪካና ካሪቢያን አገሮች ጉዳይ ዳይሬክተር አቶ ቤኩማ መርዳሳ ፣ "የካራማራ ድል ኢትዮጵያዊያን የዚያድ ባሬ ወራሪ ኃይል በኢትዮጵያ ላይ የፈጸመውን ወረራ በመመከት ድል የተጎናጸፉበት ታሪክ ነው" ብለዋል። ድሉ ኢትዮጵያ ወራሪ ሃይልን በማሸነፍ ዳግም ነጻነቷን ያወጀችበትና ኢትዮጵያዊያን የሕይወት መስዋዕትነት ከፍለው ሉዓላዊነታቸውን ያስጠበቁበት እንደሆነም አክለዋል። ኩባ በጦርነቱ ወቅት ከኢትዮጵያ ጎን በመቆም ያሳየችው አጋርነት ኢትዮጵያ ሁሉጊዜ የምታወሳውና የምትዘክረው እንደሆነም አመልክተዋል። የኢትዮ-ኩባ ወዳጅነት ማህበር ፕሬዚዳንት አቶ አበበ አያሌው ማህበሩ በአጥንትና በደም የተሳሰረውን የኢትዮጵያና ኩባ የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር እየሰራ መሆኑን ተናግረው፤ ኩባ ከኢትዮጵያ ጎን ሆና ላሳየችው አጋርነት ምስጋናቸውን አቅርበዋል።  የሰብአዊ መብት ተሟጋች አቶ ታማኝ በየነ "የካራማራ ድል ኢትዮጵያዊያን ደማቸውን በማፍሰስና አጥንታቸውን በመከስከስ ኢትዮጵያን ያቆዩበት ታሪካዊ ገድል ነው" ብለዋል። ኢትዮጵያዊያን በታሪክ ከተገኙ ድሎች በመማር አሁንም ቢሆን ከልዩነታቸው ይልቅ ኢትዮጵያዊነትን በማስቀደም አገራቸውን መጠበቅ እንደሚገባቸው ገልጸዋል። ኢትዮጵያዊያን ሁልጊዜም ታሪክ ለሰሩ ወታደሮችና የጦር ሠራዊት አባላት ክብር መስጠት አለባቸው ብለዋል። በኢትዮ-ኩባ ወዳጅነት አደባባይ በተከበረው የድል በዓል የኩባ አምባሳደር ቪልማ ቶማስን ጨምሮ የተለያዩ አካላት በጦርነቱ ለተሰው ጀግኖች የአበባ ጉንጉን አስቀምጠዋል። ከኢትዮጵያዊያን የየካቲት ወራት ድሎች አንዱ የሆነው የካራማራ ድል 43ኛ ዓመቱን አስቆጥሮ የድል በዓሉ በኢትዮጵያዊያን ዛሬም እየተከበረ ይገኛል።
ስፖርታዊ ውድድሮችን ለቱሪዝም ዕድገት ምንጭ ለማድረግ እየተሰራ መሆኑ ተጠቆመ
Feb 26, 2023 678
ሀዋሳ (ኢዜአ) የካቲት 19/2015 በኢትዮጵያ ከተሞች ስፖርታዊ ውድድሮችን በማስፋፋት ለቱሪዝም ዕድገት ጉልህ ሚና እንዲጫወት እየተሰራ መሆኑን የቱሪዝም ሚኒስቴር አስታወቀ። አትሌቶችን ጨምሮ 3 ሺህ 500 ሰዎች የተሳተፉበት 11ኛው የሶፊ ማልት ግማሽ ማራቶን ውድድር ዛሬ በሀዋሳ ከተማ ተካሂዷል። በውድድሩ ሥነ ሥርዓት ላይ የተገኙት የቱሪዝም ሚኒስትር ዴኤታ ወይዘሮ ሠላማዊት ዳዊት እንዳስታወቁት፤ የተለያዩ ኩነቶችን በማዘጋጀት ቱሪዝምን ለማነቃቃትና ዘርፉ በኢኮኖሚው ውስጥ ያለውን ድርሻ ለማሳደግ እየተሰራ ይገኛል። እስካሁን ከአዲስ አበባ ውጭ በሀዋሳና በቆጂ ስፖርታዊ ውድድር ሲካሄድ መቆየቱን ጠቅሰው፤ በሌሎች የክልል ከተሞች መሰል ውድድሮችን በማስፋፋት የቱሪዝም ዘርፉን ለማሳደግ ጥረት እየተደረገ መሆኑን ጠቁመዋል። የሀዋሳ ከተማ ከንቲባ ረዳት ፕሮፌሰር ፀጋዬ ቱኬ ከተማዋ ለስፖርታዊ ውድድሮችና ሌሎች ትላልቅ ኩነቶች ምቹ በመሆኗ ከጊዜ ወደ ጊዜ ለተለያዩ መርሀ ግብሮች እየተስተናገደባትና ቱሪዝሙም እየተነቃቃ እንደሆነ ተናግረዋል። ስፖርታዊ ውድድሩ ለከተማዋ የቱሪስት ፍሰት ጉልህ አስተዋጽኦ ከማበርከቱም ባሻገር ተተኪ ስፖርተኞችን ለማፍራት እያገዘ እንደሆነ ጠቅሰዋል። በየዘርፉ ያሉ ስፖርተኞችን ለሀገር በማበርከት የምትታወቀው ሀዋሳ አገርን የሚወክሉ ስፖርተኞች ለማፍራት የምትሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ አዘጋጅ ዳግማዊት አማረ ውድድሩን ስናዘጋጅ በዋናነት የሀገር ውስጥ ቱሪዝምን የትኩረት ማዕከል በማድረግ ነው ብለዋል። ከቱሪዝም ኢትዮጵያ ጋር በጋራ እየሰራን ነው ያሉት አዘጋጇ፤ ከተሳታፊዎች መካከል እጣ የደረሳቸው በኢትዮጵያ የተለያዩ የቱሪስት መዳረሻዎችን የሚጎበኙበት ዕድል መመቻቸቱን ገልጸዋል። በውድድሩ ከግማሽ ማራቶን በተጨማሪ የስምንት ኪሎ ሜትር እንዲሁም የህፃናትና አዋቂዎች ውድድር መካሄዱን ጠቁመዋል። በ21 ኪሎ ሜትር ውድድር በወንዶች አንድ ሰዓት ከአንድ ደቂቃ 52 ሴኮንድ በሆነ ጊዜ አንደኛ የወጣው አትሌት አበባው ደሴ ለኢዜአ በሰጠው አስተያየት ውድድሩ ብርቱ ፉክክር የታየበት መሆኑን ተናግሯል። የሀዋሳ አየር ንብረት ፀባይ ለውድድሩ ምቹ እንደሆነ ጠቅሶ በከተማዋ ተመሳሳይ ውድድሮች ሊስፋፉ እንሚገባ ጠቁሟል። በሴቶች አንድ ሰዓት ከ12 ደቂቃ ከ44 ሴኮንድ አንደኛ የወጣችው አትሌት የኔነሽ ደጀኔ ውድድሩ የመጀመሪያዋ እንደሆነ ተናግራለች። እንዲህ አይነት ኩነት ለተተኪ አትሌቶች መፍለቅ የሚያበረክተው አስተዋፅዖ ከፍተኛ በመሆኑ በሌሎች ከተሞችም ተጠናክሮ ቢቀጥል መልካም እንደሆነ አመልክታለች። በውድድሩበ አንደኝነት ላጠናቀቁ ለእያንዳንዳቸው 50 ሺህ ብር እንዲሁም በወንዶች ከአንድ ሰዓት በፊት በሴቶች ደግሞ ከ70 ደቂቃ በፊት ውድድሩን ለሚያጠናቅቁ አትሌቶች ለእያንዳንዳቸው የ100 ሺህ ብር ተጨማሪ ሽልማት ተዘጋጅቶ እንደነበርም ተጠቁሟል።
ባለፉት ስድስት ወራት በሀገራዊ ዕድገትና ገጽታ ግንባታ ላይ ጠንካራ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ስራ ተሰርቷል--የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት
Mar 4, 2023 588
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 25 ቀን 2015 በኢትዮጵያ ባለፉት ስድስት ወራት በአገራዊ ዕድገትና ገጽታ ግንባታ ላይ ጠንካራ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ስራ መከናወኑን የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ገለጸ። በመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት የተዘጋጀው የፌዴራልና ክልል ሚዲያና ኮሙኒኬሽን ተቋማት የበጀት ዓመቱ የመጀመሪያ የስድስት ወራት የዕቅድ አፈፃፀም ግምገማ በአዳማ ከተማ እየተካሄደ ነው።   የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ሚኒስትር ዶክተር ለገሰ ቱሉ በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት፤ኢትዮጵያ በጫናዎች ውስጥ ሆናም በተለያዩ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ ተጨባጭ ለውጥ ተመዝግቧል። ኢትዮጵያ በስንዴ ልማት፣ በመልካም አስተዳደር ሥራዎች፣ በአገልግሎት አሰጣጥና በዲፕሎማሲያዊ ጉዳዮች አበረታች ውጤት ተገኝቷል ብለዋል። ሰላምና መረጋጋትን በማስፈን በአረንጓዴ አሻራ መርሐ ግብር እንደ አገር የተመዘገቡ ስኬቶች መሆናቸውን የገለጹት ሚኒስትሩ ለእነዚህ ስኬቶች የሚዲያ እና ኮሙኒኬሽን አስተዋፅኦ ድርሻ የጎላ መሆኑን ገልጸዋል። በመንግስት እና ሕወሓት መካከል የተደረሰው የሰላም ስምምነት መሰረት እንዲዝ እንዲሁም በሌሎች አገራዊ ስኬቶች ላይ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ዘርፉ ጠንካራ ስራ አከናውኗል ነው ያሉት። "በኢትዮጵያ አክራሪነትና ጽንፈኝነት ውስብስብ ችግሮችን በመፍጠር ተጽእኖ አሳድረዋል" ሲሉ የገለጹት ሚኒስትሩ፣ ይሄንን በመመከትም አበረታች ስራ መሰራቱን አመልክተዋል። "የዜጎች ሰላም ወጥቶ በሰላም መመለስ እረፍት የሚነሳቸው የውስጥና የውጭ ታሪካዊ ጠላቶች ኢትዮጵያን ለማመስ የሚያደርጉትን እኩይ ሙከራ ማክሸፍ ይገባል" ብለዋል። "ኢትዮጵያ የሚያጋጥሟትን ፈተናዎች በድል ተወጥታ የጀመረችውን የብልጽግና ጉዞ እውን እንድታደርግ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ዘርፉ በተናበበ አኳኋን መምራት የሚጠበቅብን ወቅት ላይ ደርሰናል" ሲሉ ገልጸዋል። ኢትዮጵያ በዲሞክራሲያዊ ሽግግር ላይ መሆኗን የገለጹት ዶክተር ለገሰ፤ ሂደቱን የተሳለጠ ለማድረግ በዘርፉ የሚከናወኑት ስራዎች ተጠናክረው መቀጠል አለባቸው ብለዋል። በቀጣይም አክራሪነትና ፅንፈኝነትን በቅንጅት በመመከት የኢትዮጵያን ሕዝብ የሚመጥን የሚዲያ እና ኮምኒኬሽን ስራ መስራት እንደሚገባም ሚኒስትሩ አሳስበዋል።    
በብዛት የታዩ
ዓለም አቀፉን የሴቶች ቀን ስናከብር በችግር ላይ የሚገኙ ሴቶችን በዘላቂነት በማቋቋም መሆን አለበት
Mar 8, 2022 2015
የካቲት 29/2014 (ኢዜአ) ዓለም አቀፉን የሴቶች ቀን ስናከብር በችግር ላይ የሚገኙ ሴቶችን በዘላቂነት በማቋቋም መሆን አለበት ሲሉ የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትሯ ዶክተር ኤርጎጌ ተስፋዬ ተናገሩ፡፡በዓለም ለ111ኛ ጊዜ በኢትዮጵያ ደግሞ ለ46ኛ ጊዜ የሚከበረው ዓለም አቀፍ የሴቶች ቀን “እኔ የእህቴ ጠባቂ ነኝ” በሚል መሪ ሃሳብ በአገር አቀፍ ደረጃ በመከበር ላይ ይገኛል፡፡ እለቱን አስመልክቶ መልዕክት ያስተላለፉት የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትሯ ዶክተር ኤርጎጌ ተስፋዬ፤ በአገር አቀፍ ደረጃ የሴቶችን ተሳትፎና ተጠቃሚነት ለማጎልበት የተለያዩ ተግባራትን እየተከናወኑ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ በአገር አቀፍ ደረጃ ያሉ የሴቶች አደረጃጀቶች ተቀናጅተው የሴቶችን መብትና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ እንዲሰሩ ድጋፍ እየተደረገ መሆኑንም ገልጸዋል፡፡ ይሁንና በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል ተፈጥሮ በነበረው ጦርነት በተለይ ሴቶች ይበልጥ ተጎጂዎች መሆናቸውን ተናግረዋል። በርካታ ሴቶች ለጾታዊና አከላዊ ጥቃት መዳረጋቸውንም ጠቅሰዋል። በመሆኑም ዓለም አቀፉን የሴቶች ቀን ስናከብር በችግር ውስጥ የሚገኙ እናትና እህቶቻችንን በዘላቂነት ለማቋቋም ድጋፍ በማድረግ ሊሆን ይገባል ነው ያሉት። ከየካቲት 11 ቀን 2014 ዓ.ም ጀምሮ ጥቃት ለደረሰባቸው ሴቶች ድጋፍ ማድረግን ዓላማ ያደረገ አገር አቀፍ ንቅናቄ እየተካሄደ መሆኑንም ነው የተናገሩት፡፡ በሁሉም ክልሎችና የከተማ አስተዳደሮች የሚተገበር እቅድ በማውጣት ንቅናቄው ውጤታማ እንዲሆን እየደገፉ ስለመሆኑም ገልጸዋል፡፡ የአንድ ማዕከል አገልግሎትና የተሃድሶ ስራዎች ደግሞ ጥቃት የደረሰባቸውን ሴቶች ለመደገፍ እየተከናወኑ ካሉ ስራዎች መካከል ተጠቃሽ መሆናቸውን ለአብነት አንስተዋል፡፡ በዚህም ጥቃት የደረሰባቸው ሴቶች በቀላሉ ድጋፍ እንዲያገኙ እየተደረገ ነው ብለዋል፡፡
የካራማራ ድል የኢትዮጵያ ጦር በዜያድባሬ ጦር ላይ ታሪካዊ ገድል የፈጸመበት ነው ... በውጊያው የነበሩ የጦር መኮንኖች
Mar 5, 2021 695
አዲስ አበባ፤ የካቲት 26/2013(ኢዜአ) የካራማራ ጦርነት ድል የኢትዮጵያ ጦር በሶማሊያ የወራሪው የዜያድባሬ ጦር ላይ ታሪካዊ ገድል የፈጸመበት ነው ሲሉ በአውደ ውጊያው ላይ የነበሩ የጦር መኮንኖች ገለጹ። ኢትዮጵያዊያን ለአገራቸው ሉዓላዊነት ሁልጊዜ ዘብ መቆም አለባቸው ብለዋል።  የካራማራ ጦርነት 43ኛ ዓመት የድል በዓል መታሰቢያ ዛሬ በአዲስ አበባ ኢትዮ-ኩባ የወዳጅነት አደባባይ ተከብሯል። ሶማሊያን ለ21 ዓመታት ያስተዳደሩት ዚያድባሬ 'ታላቋን የሶማሊያ ሪፐብሊክ ለመመስረት' በሚል "ድንበራችን እስከ አዋሽ ይደርሳል" እያሉ በመዛት የጦርነት ነጋሪት መጎሰማቸው የሚታወስ ነው። ይሄን እውን ለማድረግ በ1969 ግልጽ ወረራ ኢትዮጵያ ላይ ፈጸሙ። የካቲት 26 ቀን 1970 ዓ.ም የኩባ ወታደሮችም የተሳተፉበት የኢትዮጵያ ጦር የእብሪተኛውን የዚያድባሬ ጦር ካራ ማራ ላይ ድል በማድረጉ የኢትዮጵያ አሸናፊነት በአደባባይ ታወጀ። በካራማራ ጦርነት በአውደ ውጊያው ላይ የነበሩ የቀድሞ የሠራዊት አባላት ብርጋዴል ጀኔራል ሃይለመለኮት ማሞ፣ ሻምበል ባሻ ሁሴን ጎበና እና መቶ አለቃ በቀለ በላይ ድሉን አስመልክቶ የምስክርነት ቃላቸውን ለኢዜአ ሰጥተዋል። ጦርነቱ የኢትዮጵያን ድንበር ጥሶ የገባውን ወራሪውን የሶማሊያ ጦር ከአገር ለማስወጣትና ድል ለማድረግ የሕይወት መስዋዕትነት የተከፈለበት መሆኑንና ኢትዮጵያም በድሉ ክብሯ መጠበቁን ገልጸዋል። በምድርና በአየር ወራሪ የሶማሊያ ጦርን በመደምሰስ የኢትዮጵያ ሠራዊት ታሪካዊ፣ አስደናቂ ገድልና ጀብድ መፈጸሙንም ተናግረዋል። በወቅቱ የነበሩ የሠራዊቱ አባላት ሕይወቴ ከአገሬ አይበልጥም ብለው ያሳዩት ተጋድሎ የማይረሳ ነው ብለዋል የጦር መኮንኖቹ። ኢትዮጵያዊያን ሁልግዜ አገራቸውን ነቅተው መጠበቅ እንዳለባቸውና ለሉዓላዊነቷ ዘብ መቆም እንደሚገባቸው አሳስበዋል። በኢትዮጵያ የኩባ አምባሳደር ቪልማ ቶማስ የካራማራው ጦርነት ኢትዮጵያ በውጭ ወራሪ ኃይል ላይ ያስመዘገበችው ድል መሆኑን ገልጸዋል። በጦርነቱ ላይ የኩባ ወታደሮች ከኢትዮጵያ ወታደሮች ጎን በመሆን መዋጋታቸውንና 163 ኩባዊያን ወታደሮች የሕይወት መስዋዕትነት መክፈላቸውን ተናግረዋል። "የተገኘው ድል በኢትዮጵያና በኩባ ሕዝቦች መካከል ያለውን የወንድማማችነት ትስስር የሚያሳይ ምስክር ነው" ብለዋል። "ኢትዮጵያና ኩባን ከ43 ዓመት በፊት ያስተሳሰረ የወዳጅነትና ትብብር መንፈስ አሁንም አለ" ያሉት አምባሳደር ቪልማ፤ አገራቱ ያላቸውን የሁለትዮሽ ግንኙነት በጋራ ተጠቃሚነት መርህ ለማጠናከር እየሰሩ እንደሚገኝ ገልጸዋል። የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የደቡብ አሜሪካና ካሪቢያን አገሮች ጉዳይ ዳይሬክተር አቶ ቤኩማ መርዳሳ ፣ "የካራማራ ድል ኢትዮጵያዊያን የዚያድ ባሬ ወራሪ ኃይል በኢትዮጵያ ላይ የፈጸመውን ወረራ በመመከት ድል የተጎናጸፉበት ታሪክ ነው" ብለዋል። ድሉ ኢትዮጵያ ወራሪ ሃይልን በማሸነፍ ዳግም ነጻነቷን ያወጀችበትና ኢትዮጵያዊያን የሕይወት መስዋዕትነት ከፍለው ሉዓላዊነታቸውን ያስጠበቁበት እንደሆነም አክለዋል። ኩባ በጦርነቱ ወቅት ከኢትዮጵያ ጎን በመቆም ያሳየችው አጋርነት ኢትዮጵያ ሁሉጊዜ የምታወሳውና የምትዘክረው እንደሆነም አመልክተዋል። የኢትዮ-ኩባ ወዳጅነት ማህበር ፕሬዚዳንት አቶ አበበ አያሌው ማህበሩ በአጥንትና በደም የተሳሰረውን የኢትዮጵያና ኩባ የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር እየሰራ መሆኑን ተናግረው፤ ኩባ ከኢትዮጵያ ጎን ሆና ላሳየችው አጋርነት ምስጋናቸውን አቅርበዋል።  የሰብአዊ መብት ተሟጋች አቶ ታማኝ በየነ "የካራማራ ድል ኢትዮጵያዊያን ደማቸውን በማፍሰስና አጥንታቸውን በመከስከስ ኢትዮጵያን ያቆዩበት ታሪካዊ ገድል ነው" ብለዋል። ኢትዮጵያዊያን በታሪክ ከተገኙ ድሎች በመማር አሁንም ቢሆን ከልዩነታቸው ይልቅ ኢትዮጵያዊነትን በማስቀደም አገራቸውን መጠበቅ እንደሚገባቸው ገልጸዋል። ኢትዮጵያዊያን ሁልጊዜም ታሪክ ለሰሩ ወታደሮችና የጦር ሠራዊት አባላት ክብር መስጠት አለባቸው ብለዋል። በኢትዮ-ኩባ ወዳጅነት አደባባይ በተከበረው የድል በዓል የኩባ አምባሳደር ቪልማ ቶማስን ጨምሮ የተለያዩ አካላት በጦርነቱ ለተሰው ጀግኖች የአበባ ጉንጉን አስቀምጠዋል። ከኢትዮጵያዊያን የየካቲት ወራት ድሎች አንዱ የሆነው የካራማራ ድል 43ኛ ዓመቱን አስቆጥሮ የድል በዓሉ በኢትዮጵያዊያን ዛሬም እየተከበረ ይገኛል።
ስፖርታዊ ውድድሮችን ለቱሪዝም ዕድገት ምንጭ ለማድረግ እየተሰራ መሆኑ ተጠቆመ
Feb 26, 2023 678
ሀዋሳ (ኢዜአ) የካቲት 19/2015 በኢትዮጵያ ከተሞች ስፖርታዊ ውድድሮችን በማስፋፋት ለቱሪዝም ዕድገት ጉልህ ሚና እንዲጫወት እየተሰራ መሆኑን የቱሪዝም ሚኒስቴር አስታወቀ። አትሌቶችን ጨምሮ 3 ሺህ 500 ሰዎች የተሳተፉበት 11ኛው የሶፊ ማልት ግማሽ ማራቶን ውድድር ዛሬ በሀዋሳ ከተማ ተካሂዷል። በውድድሩ ሥነ ሥርዓት ላይ የተገኙት የቱሪዝም ሚኒስትር ዴኤታ ወይዘሮ ሠላማዊት ዳዊት እንዳስታወቁት፤ የተለያዩ ኩነቶችን በማዘጋጀት ቱሪዝምን ለማነቃቃትና ዘርፉ በኢኮኖሚው ውስጥ ያለውን ድርሻ ለማሳደግ እየተሰራ ይገኛል። እስካሁን ከአዲስ አበባ ውጭ በሀዋሳና በቆጂ ስፖርታዊ ውድድር ሲካሄድ መቆየቱን ጠቅሰው፤ በሌሎች የክልል ከተሞች መሰል ውድድሮችን በማስፋፋት የቱሪዝም ዘርፉን ለማሳደግ ጥረት እየተደረገ መሆኑን ጠቁመዋል። የሀዋሳ ከተማ ከንቲባ ረዳት ፕሮፌሰር ፀጋዬ ቱኬ ከተማዋ ለስፖርታዊ ውድድሮችና ሌሎች ትላልቅ ኩነቶች ምቹ በመሆኗ ከጊዜ ወደ ጊዜ ለተለያዩ መርሀ ግብሮች እየተስተናገደባትና ቱሪዝሙም እየተነቃቃ እንደሆነ ተናግረዋል። ስፖርታዊ ውድድሩ ለከተማዋ የቱሪስት ፍሰት ጉልህ አስተዋጽኦ ከማበርከቱም ባሻገር ተተኪ ስፖርተኞችን ለማፍራት እያገዘ እንደሆነ ጠቅሰዋል። በየዘርፉ ያሉ ስፖርተኞችን ለሀገር በማበርከት የምትታወቀው ሀዋሳ አገርን የሚወክሉ ስፖርተኞች ለማፍራት የምትሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ አዘጋጅ ዳግማዊት አማረ ውድድሩን ስናዘጋጅ በዋናነት የሀገር ውስጥ ቱሪዝምን የትኩረት ማዕከል በማድረግ ነው ብለዋል። ከቱሪዝም ኢትዮጵያ ጋር በጋራ እየሰራን ነው ያሉት አዘጋጇ፤ ከተሳታፊዎች መካከል እጣ የደረሳቸው በኢትዮጵያ የተለያዩ የቱሪስት መዳረሻዎችን የሚጎበኙበት ዕድል መመቻቸቱን ገልጸዋል። በውድድሩ ከግማሽ ማራቶን በተጨማሪ የስምንት ኪሎ ሜትር እንዲሁም የህፃናትና አዋቂዎች ውድድር መካሄዱን ጠቁመዋል። በ21 ኪሎ ሜትር ውድድር በወንዶች አንድ ሰዓት ከአንድ ደቂቃ 52 ሴኮንድ በሆነ ጊዜ አንደኛ የወጣው አትሌት አበባው ደሴ ለኢዜአ በሰጠው አስተያየት ውድድሩ ብርቱ ፉክክር የታየበት መሆኑን ተናግሯል። የሀዋሳ አየር ንብረት ፀባይ ለውድድሩ ምቹ እንደሆነ ጠቅሶ በከተማዋ ተመሳሳይ ውድድሮች ሊስፋፉ እንሚገባ ጠቁሟል። በሴቶች አንድ ሰዓት ከ12 ደቂቃ ከ44 ሴኮንድ አንደኛ የወጣችው አትሌት የኔነሽ ደጀኔ ውድድሩ የመጀመሪያዋ እንደሆነ ተናግራለች። እንዲህ አይነት ኩነት ለተተኪ አትሌቶች መፍለቅ የሚያበረክተው አስተዋፅዖ ከፍተኛ በመሆኑ በሌሎች ከተሞችም ተጠናክሮ ቢቀጥል መልካም እንደሆነ አመልክታለች። በውድድሩበ አንደኝነት ላጠናቀቁ ለእያንዳንዳቸው 50 ሺህ ብር እንዲሁም በወንዶች ከአንድ ሰዓት በፊት በሴቶች ደግሞ ከ70 ደቂቃ በፊት ውድድሩን ለሚያጠናቅቁ አትሌቶች ለእያንዳንዳቸው የ100 ሺህ ብር ተጨማሪ ሽልማት ተዘጋጅቶ እንደነበርም ተጠቁሟል።
ባለፉት ስድስት ወራት በሀገራዊ ዕድገትና ገጽታ ግንባታ ላይ ጠንካራ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ስራ ተሰርቷል--የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት
Mar 4, 2023 588
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 25 ቀን 2015 በኢትዮጵያ ባለፉት ስድስት ወራት በአገራዊ ዕድገትና ገጽታ ግንባታ ላይ ጠንካራ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ስራ መከናወኑን የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ገለጸ። በመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት የተዘጋጀው የፌዴራልና ክልል ሚዲያና ኮሙኒኬሽን ተቋማት የበጀት ዓመቱ የመጀመሪያ የስድስት ወራት የዕቅድ አፈፃፀም ግምገማ በአዳማ ከተማ እየተካሄደ ነው።   የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ሚኒስትር ዶክተር ለገሰ ቱሉ በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት፤ኢትዮጵያ በጫናዎች ውስጥ ሆናም በተለያዩ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ ተጨባጭ ለውጥ ተመዝግቧል። ኢትዮጵያ በስንዴ ልማት፣ በመልካም አስተዳደር ሥራዎች፣ በአገልግሎት አሰጣጥና በዲፕሎማሲያዊ ጉዳዮች አበረታች ውጤት ተገኝቷል ብለዋል። ሰላምና መረጋጋትን በማስፈን በአረንጓዴ አሻራ መርሐ ግብር እንደ አገር የተመዘገቡ ስኬቶች መሆናቸውን የገለጹት ሚኒስትሩ ለእነዚህ ስኬቶች የሚዲያ እና ኮሙኒኬሽን አስተዋፅኦ ድርሻ የጎላ መሆኑን ገልጸዋል። በመንግስት እና ሕወሓት መካከል የተደረሰው የሰላም ስምምነት መሰረት እንዲዝ እንዲሁም በሌሎች አገራዊ ስኬቶች ላይ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ዘርፉ ጠንካራ ስራ አከናውኗል ነው ያሉት። "በኢትዮጵያ አክራሪነትና ጽንፈኝነት ውስብስብ ችግሮችን በመፍጠር ተጽእኖ አሳድረዋል" ሲሉ የገለጹት ሚኒስትሩ፣ ይሄንን በመመከትም አበረታች ስራ መሰራቱን አመልክተዋል። "የዜጎች ሰላም ወጥቶ በሰላም መመለስ እረፍት የሚነሳቸው የውስጥና የውጭ ታሪካዊ ጠላቶች ኢትዮጵያን ለማመስ የሚያደርጉትን እኩይ ሙከራ ማክሸፍ ይገባል" ብለዋል። "ኢትዮጵያ የሚያጋጥሟትን ፈተናዎች በድል ተወጥታ የጀመረችውን የብልጽግና ጉዞ እውን እንድታደርግ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ዘርፉ በተናበበ አኳኋን መምራት የሚጠበቅብን ወቅት ላይ ደርሰናል" ሲሉ ገልጸዋል። ኢትዮጵያ በዲሞክራሲያዊ ሽግግር ላይ መሆኗን የገለጹት ዶክተር ለገሰ፤ ሂደቱን የተሳለጠ ለማድረግ በዘርፉ የሚከናወኑት ስራዎች ተጠናክረው መቀጠል አለባቸው ብለዋል። በቀጣይም አክራሪነትና ፅንፈኝነትን በቅንጅት በመመከት የኢትዮጵያን ሕዝብ የሚመጥን የሚዲያ እና ኮምኒኬሽን ስራ መስራት እንደሚገባም ሚኒስትሩ አሳስበዋል።    
ባለፉት ስድስት ወራት ከብልሹ አሰራርና ሌብነት ጋር በተያያዘ ከ200 በላይ አመራርና ሰራተኞች ላይ ክስ ተመስርቷል"-ከንቲባ አዳነች አቤቤ
Feb 26, 2023 526
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 19/2015 ባለፉት ስድስት ወራት ከብልሹ አሰራርና ሌብነት ጋር በተያያዘ ከ200 በላይ አመራርና ሰራተኞች ላይ ክስ መመስረቱን የአዲስ አበባ ከተማ ከንቲባ አዳነች አቤቤ ገለጹ። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የስድስት ወራት የስራ አፈፃፀም ግምገማ ዛሬ ተጠናቋል። በማጠቃለያው ወቅት ከንቲባ አዳነች አቤቤ ብልሹ አሰራርና ሌብነትን የመከላከል ስራ ትኩረት ተሰጥቶት እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። አገልግሎት አሰጣጥን ከወቅቱ ጋር እንዲሄድ ለማስቻል በርካታ ዘርፎችን የማዘመን እና የተገልጋዩን እርካታ ለማረጋገጥ የሚያስችል ስራ እየተሰራ ነው ብለዋል። የዋጋ ንረትና የኑሮ ውድነት ጫናን በመቀነስ የነዋሪውን ችግር እንዲያቀሉ የተጀመሩት የእሁድ ገበያ እና የሌማት ትሩፋት ስራዎች ተጠናክረው እንደሚቀጥሉም ጠቁመዋል። በእሁድ ገበያ ለመሰረታዊ ፍጆታ የሚሆኑ ምርቶች በቀላሉ ህብረተሰቡ ጋር እንዲደርሱ ለማድረግ በርካታ ስራዎች እየተሰሩ መሆኑን አስታውቀዋል። አስተዳደሩ ከተማዋን ለነዋሪዎች ጽዱ፣ ውብና ምቹ ከማድረግ ባሻገር ዓለም አቀፍ የዲፕሎማቲክ ከተማነቷን የምትመጥን ለማድረግ ታላላቅ ፕሮጀክቶችን በመቅረፅ ተግባራዊ እያደረገ ነውም ብለዋል። “ውስጣዊ አንድነትን በማጠናከር አመራራችን ፅንፈኝነትን፣ ጥላቻን፣ የህብረተሰቡን አንድነት የሚንዱ አስተሳሰቦችን፣ የፖለቲካ ትርፍ ለማግኘት የሚደረጉ የሚዲያ ዘመቻዎችንና ሌሎች የፓርቲያችን እሳቤ ያልሆኑ አመለካከቶችን በመዋጋት ረገድ እየተሰራ መሁኑ ተናግረዋል። “አሁንም ወደ ከተማ የሚደረገው ፍልሰት እና በህቡእ አደረጃጀት የሚደረግ ህገ-ወጥነት ላይ ትልቅ ትኩረት ሰጥቶ ሊሰራ ይገባል” ሲሉ መግለጻቸውን ከንቲባ ጽህፈት ቤት በማህበራዊ ትስስር ገጹ ያሰፈረው መረጃ ያመለክታል። በቀሪ የበጀት አመቱ ወራት ያልተከናወኑ ተግባራት ተለይተው በእቅድ ክለሳ እንዲካተቱ በማድረግ የህዝቡን ኑሮ የሚያቀሉ ፕሮጀክቶች ላይ ልዩ ትኩረት በመስጠት እንደሚሰሩም ከንቲባ አዳነች አክለው ገልጸዋል።
የግብርና ምርታማነትን ለማሳደግ በእውቀት፣ በቴክኖሎጂና በስትራቴጂ የታገዘ ስራ እየተከናወነ ነው -ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር ይልቃል ከፋለ
Mar 3, 2023 522
ባህር ዳር (ኢዜአ) የካቲት 24/2015 የግብርናው ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ በእውቀት፣ በቴክኖሎጂና በስትራቴጂ የታገዘ ስራ እየተከናወነ መሆኑን የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳደር ዶክተር ይልቃል ከፋለ አስታወቁ። የክልሉ ግብርና ቢሮ ዛሬ 241 የእርሻ ትራክተሮችን ለአርሶ አደሮች አስረክቧል። ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር ይልቃል ከፋለ በወቅቱ እንደገለጹት ባለፉት አመታት ለግብርናው ዘርፍ ትኩረት የተሰጠ ቢሆንም አሰራሩ የአርሶ አደሩን ምርታማነት በማሳደግ በኩል ለውጥ ሳይመጣ ቆይቷል። የግብርና ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ በእውቀት፣ በቴክኖሎጂና በስትራቴጂ የታገዘ ስራ እየተከናወነ ነው። ከቅርብ አመታት ወዲህ መንግስት ለዘርፉ በሰጠው ትኩረት በተግባር የታገዘ ለውጥ የሚያመጣ ስራ እየተከናወነ መሆኑን ተናግረዋል። በተለይም በስንዴና አኩሪ አተር ምርት በክልሉ ተጨባጭ ለውጥ ማምጣት ተችሏል ብለዋል። የክልሉ መንግስት የአርሶ አደሩን ጊዜ የሚቆጥቡና የምርት ብክነትን የሚቀንሱ ቴክኖሎጂዎችን በረጅም ጊዜ የብድር አቅርቦት በማመቻቸት ተደራሽ እያደረገ መሆኑን ርዕሰ መስተዳድሩ ገልጸዋል። አርሶ አደሩን በቴክኖሎጂ የማዘመንና በረጅም ጊዜ ክፍያ የቴክኖሎጂ ግብዓቶች እንዲያገኝ የሚደረገው ጥረት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል አስረድተዋል። በግብርናው ዘርፍ ተጨባጭ ለውጥ ለማምጣት በተለመደው መንገድ መሄድ እንደማያዋጣ የገለጹት ደግሞ የግብርና ሚኒስትሩ ዶክተር ግርማ አመንቴ ናቸው። የግብርና ምርታማነትን በፍጥነት ለማሳደግ ዘመኑ ያፈራቸውን ጊዜ ቆጣቢና የአርሶ አደሩን ድካም የሚቀንሱ የግብርና ቴክኖሎጂዎችን መጠቀም እንደሚያስፈልግ አመልክተዋል። ባለፉት ዓመታት መንግስት የግብርናውን ዘርፍ የሚያዘምኑ ውሳኔዎችን በማስተላለፍ የእርሻ ቴክኖሎጂዎች ከቀረጥ ነጻ እያስገባ መሆኑን ተናግረዋል። በሃገር አቀፍ ደረጃ ቴክኖሎጂን ተጠቅሞ ምርታማነትን በማሳደግ በኩል ብዙ እንደሚቀር የገለጹት ሚኒስትሩ፣ ከሚታረሰው መሬት 22 በመቶው ብቻ በትራክተር እየታረሰ መሆኑን ገልጸዋል። አርሶ አደሩ የቴክኖሎጂ ተጠቃሚ እንዲሆን አስቻይ ሁኔታዎች መቅደም እንዳለባቸው አመልክተው፤ ለዚህም አንዱና ዋነኛው መሬትን በኩታ ገጠም ማረስ እንደሆነ አብራርተዋል። ለዚህም ምቹ ሁኔታዎች እየተፈጠሩ መሆናቸውን የተናገሩት ዶክተር ግርማ፤ አሁን ላይ እንደ ሀገር 6 ነጥብ 1 ሚሊዮን ሄክታር መሬት በኩታ ገጠም ተደራጅቷል ብለዋል። ''አርሶ አደሩ በቴክኖሎጂ ተደራሽ እንዲሆን በማድረግ ምርታማነትን ለማሳደግ ሰፊ ትኩረት ተሰጥቶት እየተሰራ ነው'' ያሉት ደግሞ የአማራ ክልል ግብርና ቢሮ ኃላፊ ዶክተር ኃይለማሪያም ከፍያለው ናቸው። በክልሉ ለዓመታት የነበሩት ትራክተሮች ከ800 ያልበለጡ እንደነበሩ አስታውሰው፣ ባለፉት ሁለት ዙሮች ብቻ ከ700 በላይ ትራክተሮች ለአርሶ አደሮች ማስረከብ ተችሏል ብለዋል። አሁን ላይ በዘር በመሸፈን ላይ ከሚገኘው 4 ነጥብ 8 ሚሊዮን ሄክታር የእርሻ መሬት 11 በመቶው ብቻ ቴክኖሎጂን በመጠቀም የሚታረስ መሆኑን ተናግረዋል። በቀጣይም ለአርሶ አደሮች ትራክተሮችን የማቅረብና ሌሎች የማዘመን ጅምር ሥራዎች ተጠናክረው ይቀጥላሉ ብለዋል። የክልሉ መንግስት በረጅም ጊዜ ክፍያ የትራክተር ባለቤት እንዲሆኑ ማድረጉ እንዳስደሰታቸው የገለጹት ደግሞ ከማዕከላዊ ጎንደር ዞን ደንብያ ወረዳ የመጡት አርሶ አደር አሰፋ አያሌው ናቸው። አርሶ አደሮቹ የተረከቧቸው የእርሻ ትራክተሮች የተለያየ የፈረስ ጉልበት እንዳላቸው ተገልጿል። በርክክብ ስነ-ስርዓቱ ላይ የክልሉና የፌዴራል መንግስት ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች እንዲሁም አርሶ አደሮችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ተገኝተዋል።
የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት በፈረንሳይኛና ትግሪኛ ቋንቋዎች መረጃዎችን ተደራሽ የሚያድረግ ድረ-ገጽ አስጀመረ
Mar 4, 2023 498
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 25/2015፦ የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ሀገራዊና ዓለም አቀፋዊ መረጃዎችን በፈረንሳይኛና ትግሪኛ ቋንቋዎች ተደራሽ የሚያደርግ አዲስ ድረ-ገጽ አስጀመረ። አዲሱን ድረ-ገጽ በይፋ ስራ ያስጀመሩት የተቋሙ ዋና ስራ አስፈጻሚ አቶ ሰይፈ ደርቤና በኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር ምክትል ዋና ስራ አስፈጻሚ ትዕግስት ሀሚድ ናቸው። የተቋሙ ዌብ አድሚኒስትሬተር ሄኖክ አብይ በማስጀመሪያ ስነ-ስርዓቱ ላይ እንደገለጹት አዲሱ ድረ-ገጽ መረጃዎችን በተለያዩ ቋንቋዎች በእኩል ጥራት ለማድረስ የሚያስችል ሆኖ የተገነባ ነው።   የተቋሙን ብራንድ መሰረት ባደረገ መልኩ የተዘጋጀው ድረ-ገጹ ከመረጃ ጥራትና ደኅንነት አንጻርም አስተማማኝ ሆኖ አገልግሎት እንዲሰጥ በኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር አማካኝነት መገንባቱንም ገልጸዋል። ድረ-ገጹ ከዚህ ቀደሞ በተቋሙ ሲሰራባቸው የነበሩትን እንግሊዝኛ ፣ አረብኛ ፣ አማርኛ እና አፋን ኦሮሞን ጨምሮ በአዲስ መልኩ በቅርቡ የተጀመሩትን ፈረንሳይኛና ትግሪኛ ቋንቋዎችን በማካተት አገልግሎት እንዲሰጥ ሆኖ መደራጀቱን አስታውቀዋል። የኢዜአ ዋና ስራ አስፈጻሚ አቶ ሰይፈ ደርቤ እንዳሉት ኢዜአ የኢትዮጵያን ገጽታ የሚገነቡ ሀገራዊ ጉዳዮችን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ተደራሽ የሚያደርጉ ስራዎችን እያከናወነ ይገኛል ። አሁን ይፋ የሆነው አዲስ የድረ-ገጽ ይሀንኑ አላማ ለማስፈጸም የሚያግዝ ነው ያሉት ዋና ስራ አስፈጻሚው አስተማማኝነቱና ደህንነቱ የተጠበቀ ሆኖ ዘመናዊ አገልግሎት ማቅረብ እንዲያስችል በኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር መገንባቱን ተናግረዋል። በቀጣይም ኢዜአ ከኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር ጋር በዘርፉ ልማት ዙሪያ የሚያከናውናቸውን ስራዎች አጠናክሮ እንደሚቀጥል አመልክተዋል። የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር ምክትል ዋና ስራ አስፈጻሚ ትዕግስት ሀሚድ በበኩላቸው ተቋማቸው የመገናኛ ብዙሃን ተቋማትን ደህንነት ለማስጠበቅ የሚያስችሉ ስራዎችን እያከናወነ እንደሚገኝ ገልጸዋል። ከኢዜአ ጋርም በዘርፉ ሊያጋጥሙ የሚችሉ ችግሮችን ለመከላከል በጋራ ከመስራት ባለፈ በቀጣይም በዚህና በሌሎችም ጉዳዮች ላይ ያላቸውን ግንኙነት የሚያሳድጉ ተግባራትን እንደሚያጠናክሩ ገልጸዋል። በድረ-ገጹ የስራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር ላይ የሁለቱም ተቋማት ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ባለሙያዎች ተገኝተዋል።  
የኢትዮጵያ የእቃ አስተላላፊዎችና የመርከብ ወኪሎች ማኅበር የአሰልጣኞች ሥልጠና የወሰዱ ባለሙያዎችን አስመረቀ
Mar 7, 2023 488
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 28/2015 የኢትዮጵያ የእቃ አስተላላፊዎችና የመርከብ ወኪሎች ማኅበር በ4ኛ ዙር የአሰልጣኞች ሥልጠና የወሰዱ 28 ባለሙያዎችን አስመረቀ። የአሰልጠኞች ሥልጠና የወሰዱት ሰልጣኞች በቀጣይ ዓለም አቀፍ የእቃ አስተላላፊዎች ሥልጠና /ፊያታ ዲፕሎማ/ መስጠት የሚያስችላቸው መሆኑ ተመላክቷል።   የኢትዮጵያ ማሪታይም ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ኢንጅነር የኋላሸት ጀመረ በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት በሎጅስቲክ ዘርፍ የአገልግሎት ልህቀት አነስተኛው መስፈርት ነው። ከዘርፉ ፈተናዎችም ዋነኛው የአቅም ውስንነት መሆኑን ገልጸው የሚከሰቱት ዝቅተኛ አፈጻጸሞች ከዚሁ የመነጨ መሆኑን አንስተዋል። ባለሥልጣኑ ይህንን ለመቅረፍ ከተቋማት አደረጃጀት ጀምሮ የቴክኖሎጂ አጠቃቀም፣ የግሉን ዘርፍ ተሳትፎ ማሳደግና የመሳሰሉ ሥራዎችን እየሰራ ነው ብለዋል። በዛሬው እለት የተመረቁ ሠልጣኞች በዘርፉ ያለውን ማነቆ በመፍታት በኩል ቁልፍ ሚና እንደሚኖራቸው ተናግረዋል። ሰልጣኞች በቆይታቸው ያገኙትን እውቀት ተግባራዊ በማድረግ ዘርፉን ለማሳደግ የሚደረገውን ጥረት ሊያግዙ እንደሚገባ አመላክተዋል።   የማኅበሩ ፕሬዝዳንት ኤልሳቤት ጌታሁን በበኩላቸው በሎጅስቲክ ዘርፍ ያለው የአቅም ውስንነት ዘርፉ እንዳያድግ ማድረጉን ገልጸዋል። በንግድ ሥርዓት ውስጥ ሎጂስቲክ ዋነኛው መሆኑን ገልጸው በዘርፉ ያለውን የአቅም ውስንነት መቅረፍ ወሳኝ መሆኑን አንስተዋል።   የዘርፉን አቅም ለማሳደግ የተለያዩ የአቅም ግንባታ ሥራዎች እየሰጠ መሆኑን በመጠቆም። ማኅበሩ እስካሁን 200 ሰልጣኞች ዓለም አቀፍ የፊያታ ዲፕሎማ እንዲያገኙ ማድረጉንና 140 ባለሙያዎችን ደግሞ ለዓለም አቀፍ አሰልጣኝነት ማብቃቱን ገልጸዋል።
መጣጥፍ
በልጆቿ የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነትን ሳትራብ ዘመናትን የተሻገረች-ኢትዮጵያ
Mar 1, 2023 355
በቀደሰ ተክሌ (ሚዛን አማን ኢዜአ) ነፃነት የሰው ልጅ ከፈጣሪ ከተቸሩት ፀጋዎች አንዱና ዋነኛው ነው፤ በራስ ፈቃድ መወሰን፣ በራስ መሻት መከወንና በራስ ማንነት መኖር የሰው ልጅ የነፃነት አብነቶች ናቸው። ፈጣሪ ይህን ፀጋ የቸረው ያለ አንዳች ቅድመ ሁኔታ ነው። ይሁን እንጂ ይህን ከፈጣሪ የተቸረውን ነፃነት በራሱ በወገኑ የመነጠቅ ዕጣ ፈንታ መግጠሙ አልቀረም፤ ነፃነቱን በራሱ ወገን እየተነጠቀ በራስ ፈቃድ መወሰን የማይችል እንዲሆን ተደረገ። ጥቁር ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን በነጮች ዘንድ የባርነት ግብር ተሰጣቸው። ቅኝ መግዛት ለእነሱ የኃያልነት መገለጫ አድርገው መረጡ። በዚህም አፍሪካን ተቀራምተው የራሳቸው አደረጉ። ያኔ ቅኝ ግዛት አስተዳደር ዘመናቸው በራስ እምነት መቆም፣ በራስ ባህል፣ ወግና ማንነት መኖር አይታሰብም። የሰው ልጅ ከቆዳ ቀለም ልዩነት በስተቀር በራሱ አምሳል ለተፈጠረው ሰው ተገዥ ይሆን ዘንድ አውሮፓውያን ከእኛ ውጭ ሰው ብለው በግዞት የያዟቸውን አገሮች ዜጎች የስቃይና የመከራ ህይወት እንዲያሳልፉ ፈረዱ። ከባዱን የባርነት ቅንበር በጫንቃቸው ላይ ጫኑ። ማንነታቸውን አስረስተው ያሻቸውን አደረጉ። የቅኝ አገዛዝ ገፈት ቀማሽ እንድትሆን ፅዋ የደረሳት የጥቁሮች ፈርጥ ኢትዮጵያ ግን እንዲህ በቀላሉ ለቅኝ ገዥዎች እጅ አልሰጠችም። ሰውን በሰውነቱ ብቻ የምታከብረው ኢትዮጵያ የልጆቿ ነፃነት በማንም ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ አልፈቀደችም።ኢትዮጵያን አፅንቶ ያቆማት በመከባበርና በአብሮነት ላይ የታነፀ ባህል፣ እሴት፣ ወግና ሥርዓት በባዕዳን እጅ ወድቆ ከሚከስም ''እኛ እንቅደም'' የሚል ጠንካራ የሀገር ፍቅርና ወኔ በአበራኮቿ ክፋይ ልብ ውስጥ እንደ አቶን እሳት ተንቀለቀለ። በፈጣሪያቸው እንጂ በምድራዊ ኃይል የሚመኩ አይደሉምና ቅኝ ሊገዛቸው የመጣን የውጭ ወራሪ ኃይል በጀግንነት ታግለው የኢትዮጵያን አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅና ለማስከበር በአንድ ልብ ወስነው ቀፎው እንደተነካበት ንብ ወደ አውደ ገባሩ ተመሙ። ኢትዮጵያዊ አንድነትን ኃይል፤ ወኔና ሞራልን ትጥቃቸው አድርገው በዓድዋ ተራራ እስከ አፍንጫው ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀውን የኢጣሊያ ጦር ገጠመ። ደረታቸውን ለጥይት ሰጥተው ተፋለሙ፣ ደማቸውን አፍሰው፣ አጥንታቸውን ከስክሰው ለእኛ ለልጆቻቸው ነፃነትን አወረሱ፤ ለምንምና ለማንም የማይበገረው ኢትዮጵያዊ አንድነትን ትጥቅና ስንቃቸው ያደረጉትን የኢትዮጵያውያንን ከብረት የጠነከረ ክንድ መቋቋም የተሳነው ወራሪ የኢጣሊያ ኃይል ገሚሱ የጎራዴ እራት ሲሆን፤ ቀሪው ቁስለኛና ምርኮኛ ሆነ፤ ሌላው ደግሞ እግሬ አውጣኝ ብሎ ህይወቱን ለማትረፍ እግሩ ወደመራው ፈረጠጠ። ጅግኖች አባቶቻችን ደማቸውን አፍሰው፣ አጠንታቸውን ከሰክሰው የኢትዮጵያ ክብርና ሉዓላዊነት አስጠብቀውና አስከብረው የፈጣሪ ልዩ ፀጋ የሆነውን "ነፃነት" ለዛሬው ትውልድ አስረከቡ። ኢትዮጵያም በትውልድ ቅበብሎሽ ሉዓላዊነቷምን አፅንታ የቆመች ነፃ አገር ሆና ቀጠለች። በዘመኑ የነበረውን ጥቁር ነጭን ማሸነፍ አይችልም የሚለውን አስተሳሰብ በሀገር ፍቅርና ወኔ ወራሪውን የፋሽሽት ኢጣሊያ ኃይል በጦር በጎራዴ አርበድብደው ድል በመንሳት ጥቁር ነጭን ማሸነፍ እንደሚች በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ለነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተግባር አረጋገጡ። በደማቸው ዘመን ተሻጋሪ ደማቅ የአርነት የታሪክ ድርሳን ጻፋ። በዘመን ጅረት የማይወይብ ታሪክ የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በዓድዋ ተራሮች ላይ ተጻፈ። ኢትዮጵያ በልጆቿ አንድነትና የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነት ሳትራብ ዘመናትን ተሻገረች። የነፃነት ዓርማ ሆና ለአፍሪካውያን ታየች። የዓድዋ ድል በቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ይሰቃዩ የነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን የአርነት ትግል አድርገው የግፍ፣ የስቃይና የመከራ ቀንበርን ከጫንቃቸው ላይ አሽቀንጥረው እንዲጥሉ የፃነት ተምሳሌት ሆነ። በኢትዮጵያ የተለኮሰውን የነፃነት ችቦን አቀጣጥለው ብርቱ የአርነት ተጋድሎ አደረጉ፤ በዓድዋ ድል ከቅኝ ገዥዎች መዳፍ አፈተለኩ። የጥቁር ጭቁን ህዝቦች ነፃነት በዓድዋ የድል ገድል ለዓለም ታወጀ። አፍሪካውያን በራሳቸው ቋንቋ በነፃነት መናገር፣ በራሳቸው ባህል፣ወግና ሥርዓት እንዲሁም በራሳቸው መሪ ወደ ሚተዳደሩበት ምዕራፍ ተሸጋገሩ።የዓድዋ ድል ነገሮች አልጋ በአልጋ ሆነው በቀላሉ የተገኘ አይደለም። ኢትዮጵያውያውያ ለሀገራቸው ባላቸው ቀናሂነትና ከብረት በጠነከረ አንድነትና በጀግንነት ተጋድሎ ተጋምዶ በተደረገ እልህ አስጨራሽ ትግል እንጂ። የዓድዋ ድል ዛሬም ወደ ጀመርነው የልማት፣የዕድገትና የብልፅግና ማማ ላይ የሚያደርሰን መሰላል ነው። ይህ የሚሆነው ግን የአንድነት ኃይል ከጀግንነት ወኔ ሳይነጣጠል ፀንቶ ሲቆይ ብቻ መሆኑ እሙን ነው። ቀደምት አባቶቻቸን የዓድዋ ከፍታን በክብር መቆናጠጥ የቻሉት ዘር እየቆጠሩ ሳይሆን በኢትዮጵያዊ አብሮነትና አንድነት ተጋምደውና ተሰናስለው ነው። ያላቸውን የአንድነት ኃይል ተጠቅመው ድልን ተጎናጸፉ። በየዓመቱ ዓድዋን መዘከር ራስን ''እኔስ ምን ማድረግ እችላለሁ?'' በሚል እሳቤ ከሆነ ዓድዋ ህያው ነው፤ ወደ አለምነው የስኬትና የብልፅግና ከፍታ ላይ የአንድነታችን ኃይሉ እንደሚያደርሰን እሙን ነው። እንደ ቀደምት አባቶቻችን በተጋመደ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን በማጠናከር በኢኮኖሚው፣ ማኅበራዊ፣ በፖለቲካው ያሉ ፈተናዎችን በሀሳብ ልዕልና በማሸነፍ ለሌላ ድል መትጋት አለብን። አንድነታችንን በማፅናት በኅብረት ለኢትዮጵያ ከፍታ መትጋት ከሁላችንም ይጠበቃል።"ድር ቢያብር አንበሳ ያስር" እንዲ ሀገራዊ ብሂሉ ከተባበርን የማናልፈው ፈተና አይኖርም። አንዴ በጦርነት ሌላ ጊዜ በድርቅና በሌሎች መንስኤዎች ያጋጠሙንን ተግዳሮቶች በአብሮነት ተጋፍጠን ድል እያደረግን መጥተናል። ፈተና ሁሌም ይኖራል፤ ማሸነፍና መሸነፍ ግን በእኛ ፅናትና ጥንካሬ ይወሰናል። ለወደፊትም የሚያጋጥመንን ፈተና አንድነታችንን አፅንተን ኅብረታችን ለሀገራችን ልማት፣ ዕድገትና ብልፅግና በማዋል በርካታ ዓድዋዎችን እንሰራለን። የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያ አልፎ ለመላው ጥቁር ጭቁን ህዝቦች የኩራት ምንጭ የነፃነት ዓርማ ነው። የዓድዋን ታሪክ መጠበቅና መደጋገም የእኛ የኢትዮጵያውን ኃላፊነትና ግዴታ ነው። ልዩነትን መስበክ ከኢትዮጵያዊ ከፍታ መሸራተት ነው። እኛነትን ረስቶ እኔ ማለት የዓድዋን ታሪክ መሸጥ ነው። ኢትዮጵያውያን አንድ ሆነን እንጂ ተከፋፍለን የሰራነው ታሪክ የለም። የትናንት መልካም ስምና ዝና ከዘመኑ ጋር አብሮ ከፍ ከፍ እያለ አብቦ ማፍራት እንጂ፤ በልዩነት አስተሳሰብና አመለካከት ሊኮሰምን አይገባም። የኢትዮጵያውያን የአንድነትና የሉዓላዊነት መገለጫ፣ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌ-ዓድዋ ለዘላለም በክብር ሲዘከር ይኖራል‼  
ሽሬ ወአክሱም (የአልፎ ሂያጁ ማስታወሻ)
Jan 25, 2023 380
ሽሬ ወአክሱም (የአልፎ ሂያጁ ማስታወሻ) አየለ ያረጋል (ኢዜአ) መዳረሻዬ ሽሬ እንዳስላሴ ነው። ለዘገባ ሥራ ከባህርዳር- ጎንደር- ደባርቅ- ሸሬ መንገድ ከሚዲያ ባልደረቦች ጋር እየተጓዝኩ ነው። የጥምቀት ሙሽራዋ ጎንደር እየተኳኳለች ነበር። ደባርቅ ከመድረሴ በፊት ዳባት ትገኛለች-የደጃች አያሌው ብሩ ቁርቁር ከተማ። ደጃች አያሌው ትውልዳቸው በጌምድር ጋይንት ቢሆንም ግዛታቸውና ኑሯቸው ዳባት ነበር። ሞገደኛው ደጃዝማች አያሌው ብሩ በጎንደር ማኅበረሰብ ዘንድ ዝናቸው የናኘ ነው። ደጃዝማች አያሌው በ20ኛው ክፍለ ዘመን መባቻ (ከልጅ ኢያሱ እስከ አጼ ኃይለሥላሴ ዘመነ-መንግሥት) ታሪካዊ ክንውኖች ጉልህ ተሳትፎ አላቸው። አንዷን ብቻ ልምዘዝ። ራስ ተፈሪ ‘ንጉሠ-ነገሥት አጼ ኃይለሥላሴ’ ደጃች አያሌው የቅርብ ዘመዳቸውን ራስ ጉግሳ ወሌ ብጡልን (የንግሥት ዘውዲቱን ባለቤት) ወግተው የጎንደር ግዛት ‘ራስ’ ተብለው ለመሾም ቃል ቢገባላቸውም፤ ተልዕኳቸውን ተወጥተው ቃሉ ባለመፈጸሙ ደጃዝማቹ ከአጼው ጋር መቀያየማቸው አልቀረም። በዚህም:- "አያሌው ሞኙ፣ ሰው አማኙ ሰው አማኙ፣ የአያል ጠመንጃ፣ ስሟን እንጃ ስሟን እንጃ…” በማለት የጎንደር አዝማሪ አዚሟል። ዛሬም ይህ ግጥም የብዙ ባህላዊ ዘፈኖች አዝማች ነው። ደጃች አያሌው ብሩ ደፋር ናቸው ይባላል። ከአጼ ኃይለሥላሴ ጋር ቢቀያየሙም በ1928 ዓ.ም ፋሺስት ኢጣሊያ ወረራ ሲመጣ ቅድሚያ ለአገሬ ብለዋል። ‘የተደበቀው ማስታወሻ’ በተሰኘው የዶክተር ሀራልድ ናይስተሮም (ትርጉም ገበየሁ ተፈሪ እና ደሳለኝ አለሙ) መጽሐፍ እንደተጠቀሰው ደጃች አያሌው “ንጉሡ እንደኛ ሰው ናቸው። ኢትዮጵያ ግን የሁላችንም ናት" ብለው ጦራቸውን መርተው በሽሬ ግንባር ዘምተዋል። ጉዟችን ቀጥሏል። ደባትን እያለፍን ነው። ‘እንኳን ደህና መጡ፤ ወደ ጭና ታሪካዊቷ ሥፍራ’ የምትለዋን ታፔላን በስተግራ እያየን ወደ ደባርቅ ገሰገስን። የሰሜን ተራሮች የብርድ ወጨፎ ያረሰረሳትን ደባርቅን ከማለፋችን ሊማሊሞ ጠመዝማዛ ቁልቁለት ተቀበለን። አስፈሪ የሊማሊሞ መልክዓ ምድር የደጋው ሰሜን ውርጭ እና የተከዜ በርሃ ኬላ ነው። ባለቅኔው ጸጋዬ ገብረመድህን “የሰማይ የምድሩ ኬላ፣ የየብስ የጠፈሩ ዋልታ አይበገር የዐለት ጣራ፣ አይመክተው መከታ ሊማ-ሊሞ አድማስ ሰበሩ፣ በጎማ ፈለግ ይፈታ? በትሬንታ እግር ይረታ?…” ብሎ የመኪና መንገድ ተገንብቶበት በማየቱ ግርምቱን የተቀኘለትም ለዚህ ይመስላል። ከሊማሊሞ ቁልቁለት በኋላ አዲ-አርቃይ፣ ዛሪማ፣ ማይፀብሪ እና ሌሎች የጠለምት ወረዳ ከተማዎችን አልፈን፤ የዋልድባ ረባዳማ አካባቢዎችን ተሻግረን ተከዜ ወንዝ ደረስን። የዚህን መንገድ እና ተከዜ ወንዝን ሳስብ የሀዲስ ዓለማየሁ ትዝታ አስተከዘኝ። የፋሺስት ኢጣሊያ ወራሪ ጦር የወገንን ጦር ፊት ለፊት መቋቋም ሲሳነው በሰው ልጆች ላይ ተደርጎ የማያውቅ መርዝ በጅምላ የፈጀበት አሳዛኝ ታሪክ ነበር። በተከዜ ወንዝ ውሃን በመመረዝ የወገን ጦር ያለቀበት ሥፍራ ነው። የተከዜ ሸለቆ በኢትዮጵያዊያን ደምና አጥንት ዋጋ የተከፈለበት ነው። ሀዲስ ዓለማየሁ በአንድ ዕለት የተመለከቱትን እንዲህ ጽፈውታል። “የተከዜ ውሀ እመሻገሪያው ላይ ሰፊና ፀጥ ያለ ነው። ታዲያ ያ ሰፊ ውሀ፤ ገና ከሩቅ ሲያዩት ቀይ ቀለም በከባዱ የተበጠበጠ ይመስላል። “ምን ነገር ነው፤ ምን ጉድ ነው?” እየተባባልን ቀረብ ስንል መሻገሪያው በቁሙም በወርዱም ከዳር እስከ ዳር ሬሳ ሞልቶበት የዚያ ሬሳ ደምና ፈርስ ነው። የሰው ሬሳ፣ የፈረስ እና የበቅሎ ሬሳ፣ ያህያ ሬሳ፣ ያውሬ ሬሳ፥ ሬሳ ብቻ! እግር ከራስ ራስ ከእግር እየተመሰቃቀለ እየተደራረበ ሞልቶበት፥ የዚያ ሁሉ ሬሳ ደምና ፈርስ ነው”። ይሉናል። ቀጥለውም “በእውነቱ እንዲህ ያለውን መሳሪያ ምንም ጠላት ቢሆን በሰው ላይ ለማዋል የሚጨክን ሰው፥ ሰብዓዊ ስሜት የሌለው፣ አለት ድንጋይ የተፈጠረበት መሆን አለበት፤ እንዲህ ያለውን መሳሪያ በሰው ላይ ማዋል ሰብዓዊ ህሊና ሊሸከመው የማይችል እጅግ ከባድ መሆኑን ዓለም ሁሉ ያወቀውና ያወገዘው በመሆኑ የኢጣሊያ መንግሥት በኢትዮጵያ ላይ ከማድረጉ በቀር “ሌላ መንግሥት በሌላ አገር ላይ አደረገ’ ሲባል ተሰምቶ የሚያውቅ አይመስለኝም” ብለዋል። ከተከዜ ባህር ማዶ ጉዞዬ ያገኘኋት ሌላዋ ታሪካዊ ሥፍራ እንዳባጉና ናት። እንዳባጉና የወገን ጦር ትልቅ ገድል የፈጸመበት ነው። ጀግኖች አባቶቻችን የጠላት ታንክ ሳያስፈራቸው የጠላት ጅምላ ጨራሽ ቦምብ ጣይ አውሮፕላን ተቋቁመው ጠላትን ድባቅ የመቱበት፤ ወደ አክሱም እንዲያፈገፍግ ያደረጉበት ሥፍራ ነው። “የጠላት ቦምብ ጣይ አውሮፕላን በጦር ሜዳው ትንንሽ ቦምቦች አውቶማቲክ ጠመንጃ ይተኩስ ነበር። አቢሲኒያኖች ደግሞ ከጠላት ጋር ግብግብ ገጥመው ጉዳይም አልሰጡትም ነበር…” ይላል ዶክተር ሀራልድ ‘የተደበቀው ማስታወሻ’ በተሰኘ መጽሐፉ። ይህ አካባቢ በሀገር ፍቅር የነደዱ ኢትዮጵያዊያን ደም ያፈሰሱበት፣ አጥንት የከሰከሱበት፤ ለኢትዮጵያ መስዕዋትነት የከፈሉበት ነው። ይህ የሀገርን ሉዓላዊነት ለማስከበር ዋጋ የተከፈለበት ቀጣና ነው። ቀኑ ተገባዷል። ጉዟችን እንደቀጠለ ነው። እኔም የማሽላ ማሳዎችን ግራ ቀኝ እየተመለከትኩ ለዕለቱ መዳረሻችን ወደሆነችው ሽሬ ከተማ ገባን። ሽሬ በትግርኛ ‘ሽረ’ ሲሉት ይደመጣሉ። በእርግጥ ሽሬን ለመጀመሪያ ጊዜ መርገጤ ነው። ዕለቱም ጥር ሥላሴ ነው። ሽሬ በጥር ሥላሴ ትደምቃለች፤ ሙሉ ስሟም ሽረ እንዳስላሴ ነው። የሽሬ ሥላሴ ጠበል ሽሬ ደርሰን ማረፊያችንን ያዝን። ጊዜው በጣም አልመሸምና ከተማዋን በቀላሉ መቃኘት ይቻላል። ሽሬ ሰፊና ደማቅ የዞን ከተማ ናት። ከመካከላችን የአንደኛው ባለሙያ ቤተሰቦች ሽሬ ነበሩና አስጠሩን። ለሥላሴ ጠበል ግብዣ። ባል እና ሚስቱ ከልክ በላይ መስተንግዶ አደረጉልን። ‘ጠብ እርግፍ አድርገው አስተናገዱን’ ማለት ይቀላል። እንግዳ መቀበል ነባር ኢትዮጵያዊ እሴታችን ቢሆንም ጦርነት ውስጥ ለቆየ አካባቢ የተለየ መልክ ነበረው። እንግዳ አቀባበላቸው በእርግጥም የመሃል አገር ሰው የናፈቃቸው ይመስላል። የተትረፈረፈ እህልና ውሃ አቅርበው በ’ብሉልን፤ ጠጡልን’ ተማጽኗቸው የተነፋፈቀ ቤተ-ዘመድ ግብዣ አስመሰሉት። የሥላሴው ጠበል የሸሬ ጠላ ቀረበ። የሸሬ ጠላ ሳስታውስ ፕሮፌሰር ሽብሩ ተድላ ታወሱኝ። የወቅቱ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምሀሩ ፕሮፌሰር ሽብሩ በዘመነ ደርግ በዕድገት በሕብረት ዘመቻ ተማሪዎቻቸውን ይዘው ሽሬ ዘምተው ነበር። በወቅቱ ታዲያ የሸሬ ጠላ ፍቅር ይዟቸው በየጊዜው ሲኮመኩሙ የተመለከቱ ሰዎች ‘ፕሮፌሰሩ ከጠፉ የሚገኙት ጠላ ቤት ነው’ ሲባሉ እንደነበር ‘ከጉሬ ማርያም እስከ አዲስ አበባ’ በተሰኘው ግለ ታሪካቸው አስፍረዋል። ከግብዣ መልስ ከማረፊያ ሆቴል ላይ ሆኜ ከተማዋን ስቃኛት ከጦርነት ድባቴ የተላቀቀች ይመስላል። የአመሻሽ ሕዝቡ እንቅስቃሴም ሆነ እስከ ሌሊቱ አጋማሽ የሚሰሙ የመዝናኛ ቤቶች ሙዚቃዎች የከተማዋን አሁናዊ መልክ የገለጠልኝ ነበር። ንጋት ላይ በቁርስና ቡና ሰዓታት ከሰዎች ጋር መስተጋብሬ ጀመረ። በጦርነት አዙሪት የከረመችው ሽሬና አካባቢው ኑሮ እጅጉን የከበደ ነበር። መልከ-ብዙ ማህበራዊ ቀውሶች አስተናግደዋል። አሁናዊ ምላሻቸው “ተመስገን፤ ያ ሁሉ አለፈ” የሚል ነው። ገበያው ተረጋግቷል፤ ማህበራዊ ኑሮ ተመልሷል። ድህረ-ሰላም ስምምነት ለሽሬ ነዋሪዎች ሁለንተናዊ እፎይታን አንብሯል። ከቀናት በኋላ በአክሱም የታዘብኩትም እንዲህ ነው። ኑሮን ያቀለለው የተቋማት አገልግሎት ጅማሮ በመጀመሪያ ዘገባ ስራዬ መሰረተ ልማትን አገልግሎት ቃኘሁ። ባንክ፣ ቴሌ፣ ሆስፒታል… መሰሎቹን። ተጠቃሚዎችንም፣ አገልግሎት ሰጭ ተቋማት ስራ ሃላፊዎችንም አነጋገርሁ። ከሰላም ስምምነቱ ማግስት ጀመሮ ተቋማቱ ወደስራ መመለሳቸው ከሁለንተናዊ ችግር እንደታደጋቸው ያነሳሉ። በትራንስፖርት እየተንቀሳቀሱ፣ በኤሌክተሪክ ስራዎቻቸውን እየከወኑ ነው። ለሁለት ዓመታት የተቋረጠው አገልግሎት አቅርቦት እና የአገልግሎት ፈላጊዎች ፍላጎት ግን አሁንም ሙሉ በሙሉ ተመጣጣኝ እንዳልሆነ የተጠቃሚዎችም፤ የአገልግሎት ሰጭዎችም ሀሳብ ነው። በሽሬ ስሁል ሆስፒታል የተመለከትኳቸው፤ ያነጋገርኳቸው፤ ከታዳጊዎች እስከ አዛውንት ዕድሜ ያሉ ህሙማን የሰላም አየር ማግኘታቸው የሕይወታቸው ዑደት እንዲቀጥል አድርጓል። ድንገተኛም ሆነ ነባር ህመም ያለባቸው ሰዎች በነጻ እየታከሙ ነው ያገኘኋቸው። ሰላም ከሌለ መታከም ቀርቶ በቅጡ ማስታመም፤ በወጉ መቀበርም እንደማይቻል ገልጸውልናል። የጤና፣ የባንክና የቴሌኮም አገልግሎት የግብዓት ክፍተቶች የማሟላት ሰራዎች እየተከናወኑ መሆኑንም በፌዴራል ደረጃ በየተቋማቱ የተመደቡ አስተባባሪዎች አረጋግጠውልኛል። የጸጥታ አካሉና የህብረተሰቡ ትብብርም የሚያስቀና እንደሆነ ግለሰቦችም፤ የጸጥታ አካላትም ነግረውኛል። አክሱም ጺዮን ማርያም፣ ሽሬ ስላሴ ንግስ፣ የጥምቀት በዓላት ከሶስት ዓመታት በኋላ በአደባባይ ታቦት ወጥቶ ተከብሯል። የፌዴራል ፖሊስ ተወካዮችም ይህንኑ ነው ያረጋገጡልኝ። የመከላከያ ሰራዊት አባላት ከከተማ ነዋሪዎች ጋር ያላቸው ግንኙነት ቤተሰባዊ የሆኑ ይመስላል። እንቅስቃሴያቸውም የሰላማዊ ቀጠና መልክ ያለው ነው፤ ዩኒፎርም ከመልበሳቸው በስተቀር ጀሌያቸውን ይንቀሳቀሳሉ። ይህ ደግሞ መተማመን ከመፍጠር ባለፈ ጦርነት ውስጥ ለቆየ ማህበረሰብ ከስነ ልቦና ጫና እንዲላቀቅ አይነተኛ ሚና እንደላው ይሰማኛል። ኢ-መደበኛ የሽሬና አክሱም ወጎች ያረፍኩበት ሆቴል ባለቤት ‘አደይ’ ተግባቢ ናቸው። ደግ እናት ይመስላሉ። ከገባን ጀምሮ ‘ጠላ ተጎንጩ፤ ቡና ጠጡ’ ጭንቃቸው ነው። ሁለት ቀን ቡና አስፈልተውልናል፤ ጠላ አቅርበው ዘክረውናል። ይህ ሁሉ ሲሆንም ለከተማው እንግዳ መሆናችንን እንጂ ስለሙያችንም ሆነ ስለሌላ ማንነታችን አያውቁም ነበር። ብዙ መጨዋወትና ውሎ አዳር በኋላ ነው ጋዜጠኛ ስለመሆናችን ያወቁት። አደይ ተጨዋች ናቸው። አማርኛ ያዝ ቢያደርጋቸውም ጨዋታቸው ‘ኩርሽም’ ነው- ተሰምቶ የማይሰለች። በአጋጣሚ ‘ሰለክላካ’ ስለምትባለዋ ታሪካዊ ሥፍራ ጠይቄያቸው እያወጋን ነበር። ‘እንደእናንተ ወጣቶች ሳለን ‘ሰለክላካን ያላዬ ሸዋን ያመሰግናል’ ይባል ነበር። ታዲያ አንድ የሸዋ ሰው መጣና ሰለክላካን አየና ‘በቃ ይቺ ናት’ ሰለክላካ’ ብሎ ተገረመ” ብለው አሳቁን። (የፍቅር እስከ መቃብር መሪ ገጸ-ባህሪው ‘በዛብህ’ ወደ ዲማ ጊዮርጊስ ሄዶ ‘የዲማ መልኳ እና ዝናዋ’ ተጣርሶበት እንደተገረመበት ቅጽበት መሆኑ ነው)። አደይ የተጀመረው ሰላም ፍጹም ምሉዕ ሆኖ ወደ ቀደመ ኢትዮጵያዊ መልካችን የምንመለስበት ጊዜ እንዲመጣ ይሻሉ። ከጦር-ነት ወደ ሰላም-ነት! ቆንጂዬዋ ፊዮሪ የኮሌጅ ተማሪ ነበረች። በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት ጀምሮ በኋላም በጦርነት ሳቢያ ትምህርቷን ካቆመች ሦስት ዓመታት ሆኗታል። ጦርነቱ ከቆመ በኋላ የጀበና ቡና ጀምራለች። ደንበኞቿ ሰብሰብ ብለን እንቀመጣለን። ፊዮሪ ከስኒ ማቅረቢያዋ ላይ አነስተኛ ጀበናዋን፤ የሚያማምሩ ስኒዎቿን እና መዓዛው ከሚያውድ የዕጣን ማጨሻዋ ጋር ሰድራ ይዛ ትቀርባለች። ከመካከላችን ካለው ጠረጴዛ ላይ ታስቀምጥና እርሷም ወንበር ይዛ ከመካከላችን ትቀመጣለች። ቡናው እስኪሰክን ጨዋታዋን ታስኮመኩመናለች። ቡናው ከሰከነ በኋላ ቡናዋን ቀድታ ለእያንዳንዳችን በእጃችን እያነሳች ትሰጣለች። በሽሬ ቡና የሚቀርበው በዚህ መልክ ነው። ለፊዮሪ እና መሰሎቿ ጦርነቱ ክፉ ጠባሳ መጣሉ፤ ተስፋቸው ላይ መጥፎ አሻራ ማስቀመጡን ታነሳለች። አሁን ግን ብሩህ ተስፋ ሰንቃለች። ስለነገዋም “ሰላሙ ይዝለቅልን፤ ትምህርቴን ለመቀጠል እመኛለሁ” ትላለች። አክሱም ከሽሬ በስተሰሜን 60 ኪሎ ሜትር ይርቃል። ከሽሬ አክሱም ስንንቀሳቀስ ከጥምቀት ዕለት በስተቀር ገበሬው የግብርና ሥራዎቹን እየከወነ ነበር። አርሶ አደሩ ያርሳል፤ መስኖውን ያለማል። የተዘራውን ውሃ ያጠጣል። የበቀለ ቡቃያውን ይኮተኩታል። ከጦርነት ወደ ልማት መዞሩን ዐይኔ ታዝቧል። በጥምቀት ዋዜማ፤ የከተራ በዓል ዕለት ሁለት ጎራማይሌ የረፋድ ትዕይንቶችን ላንሳ። ከአክሱም ከተማ ወደ አድዋ እና ሽሬ መገንጠያ አካባቢ ሰፊ የቀንድ ከብት ገበያ ነበር። እውነተኛ የዓመት በዓል ገበያ መልክ ያለው ትዕይንት ነበር። በተለይም የፍየል ዋጋ በተመጣጣኝ ዋጋ እየተገበያዩ እንደነበር ሰምቻለሁ። ታሪካዊቷን አክሱም ከተማ ለመጨረሻ ጊዜ የረገጥኳት/የተሳለምኳት ከአራት ዓመት በፊት በ2011 ዓ.ም ይመስለኛል። ከገበያው ቀጥሎ በታቦተ-ጽዮን መገኛዋ ርዕሰ አድባራት ወገዳማት አክሱም ጽዮን ደጅ፣ በጥንታዊያኑ የአክሱም ሐውልት መገኛ አደባባይ ነበር። ከጽዮን በስተምዕራብ በአርባቱ እንሰሳ በኩል፤ በቅዱስ ያሬድ ዋርካ… አድርጌ በጽዮን ዋናው በር ደረስኩ። ማራኪ የአክሱም የኮብልስቶን መንገዶች ኦና ናቸው። የወትሮው ግርግር ናፍቋቸዋል። ከጽዮን ቅጥር ግቢ በዋናው በር በስተውጭ አነስተኛ እና ብቸኛ ዋንዛ በኮብልስቶን መሃል ነበረች። ዛሬም ለምልማ አለች። በዚህ አካባቢ ድሮ የነጭ ጎብኚ ጋጋታ፣ የጽዮን ደጅ ጠኚ ምዕመን… የተጨናነቀ ነበር። እንደ ድሮው የፎቶ አንሺ ግርግር፣ የአክሱም መስቀል ቀርጸው የሚሸጡ ወጣቶች ጫጫታ የለም። ይልቁንም እርጥባን የሚሹ አቅመ ደካሞችና ህፃናት ነበሩ። ጦርነት የሥፍራዋን መልክ አጠይሞታል። ያም ሆኖ ከተማዋ የንግድ እንቅስቃሴ ሙሉ በኩሉሄ ባይባልም ወደነበረበት እየተመለሰ ነው። የግልም ሆነ የመንግሥት ባንኰች ሥራ ከጀመሩ ሰነባብተዋል። ከአክሱም ሐውልት ወደ ሌላ ሰፈር አቀናሁ። ትርሐስ ገና ታዳጊ ልጅ ነች። ጠይም፤ ስርጉድ፣ ሳቂታና ተረበኛ አይነት ልጅ ነች። እንደ ሽሬዋ ፊዮሪ መንገድ ዳር የጀበና ቡና እየሰራች ነው። ከሩቅ የመጣን እንግዶች መሆናችንን ስታውቅ፤ ደስታዋ ከገጿ ይነበብ ነበር። ያለፉ ጊዜያትን ሰቆቃ አጫወተችን። ስለቀጣይ ዕጣ ፈንታዋ እና ዕቅዷ ስታወራ ትቆይና “የሰው ልጅ ግን በጣም ከሃዲ ነው። ከወራት በፊትኮ ስለቢዝነስ አላስብም ነበር። መቼ እሞታለሁ እንጂ” ብላ ራሷን ትወቅሳለች። ወደ ሰማይ አንጋጣ ፈጣሪዋን ታመሰግናለች። ጦርነት ተራውንም ሕዝብ ለመልከ-ብዙ ቀውስ ዳርጎት እንደቆየ ታነሳለች። ዛሬ ሁሉ አልፎ ሰላም መውረዱ ለመጨዋወት መብቃቷ ለእርሷ ትልቅ ብሥራት ነው። ይህ ለትርሐስ ብቻ ሳይሆን ለመላው አክሱማዊያን መሆኑ እሙን ነው። አክሱም ከተማ በመከላከያ ሠራዊት ቁጥጥር ሥር ከዋለችበት ጊዜ ጀምሮ በከተማዋ በሻለቃ አዛዥነት የተሰማራ የፌደራል ፖሊስ አባልም ያጋጠመውን አሳዛኝ ገጠመኞች አጫውቶኛል። ጦርነቱ ቢራዘም ኖሮ በተራው ሕዝብ ላይ ምን ያህል የከፋ ጉዳት ይደርስ እንደነበር በአሳዛኝ ሁኔታ ገልጾልኛል። አክሱሞች ያን ሁሉ አልፈው ሰላም አየር ነፍሶ፣ ከስጋት ቆፈን ተላቀው ወደ መደበኛ እንቅስቃሴ ተመልሰዋል። የዛሬ ሳምንት ሰርክ(11 ሰዓት) ላይ አክሱም የከተራ በዓል በድምቀት አክብራለች። ታቦተ-ጽዮን ወደ ባህረ- ጥምቀቱ ስትወርድ፤ ወግና ሥርዓቱ ተጠብቆ፣ ሕዝቡ በሀበሻ ነጫጭ አልባሳት፣ ካህናት በልብሰ ተክህኖ ደምቀው … እየተከወነ ነበር። አንዲት እናት ለአማርኛ ተናጋሪ በቀረበ አነጋገር እያለቀሱ ታቦት እየሸኙ ነው። ትኩር ብዬ ሳያቸውም ዕንባቸው ዱብ ዱብ ይላል። “ከዚያ ሁሉ መከራ አልፎ ለዚህ በቃን፤ ተመስገን” እያሉ እልልታውን ያቀልጡታል። በደስታ እያነቡ ነበር። ይህ ስሜት የብዙኃኑ አክሱማዊያን እናቶች እንደሆነ መገመት ቀላል ነው። አክሱም በኮቪድ እና በኋላም በጦርነቱ ምክንያት ባህረ-ምቀት ታቦት ወጥቶ ሲከበር ለመጀመሪያ ጊዜ ነበር። ከወትሮው በተለየ ድምቀትና ውበት በሰላምና በደስታ፤ በአደባባይ እልልታና ሆታ በማክበራቸው ልዩ ስሜት ፈጥሮባቸዋልና! እናም በአክሱም የከተራ ሆነ የበዓለ-ጥምቀት ክብረ-በዓላት በሰላም ስምምነቱ ማግስት በድምቀት ተከውኖ አለፈ። የሃይማኖት አባቶቹም ሆኑ ምዕመኑ በሰጡት ቃለ መጠይቅም የዘንድሮው ክብረ-በዓል ካለፉት ዓመታት ነባራዊ ሁኔታ ጋር እያነጻጸሩ፤ ትልቅ ብሥራትና መልክ እንዳለው ገልጸዋል። ሰላም እንዲጸና፤ ነባር ኢትዮጵያዊ አንድነትና መተባበር እንዲመለስ ጽኑ መሻታቸውን ነግረውናል። በበጎ ቀን የማውቃትን አክሱም፤ ከረዥም ጊዜ በኋላ አሁናዊ መልኳን ታዝቤ፤ የነገ ትዝታ ሰንቄ ተመለስኩ!! ሰላም ለኢትዮጵያ!!
የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት
2015
ዓ.ም