አርእስተ ዜና
የወላይታ ሶዶ ከተማ ኤሌክትሪክ ሀይል ማሰራጫ ጣቢያ ተጠግኖ አገልግሎት መስጠት ጀመረ 
Mar 2, 2024 26
ሶዶ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ ባጋጠመው የእሳት አደጋ አገልግሎቱ የተቋረጠው የወላይታ ሶዶ ከተማ ኤሌክትሪክ ሀይል ማሰራጫ ጣቢያ ጥገና ተደርጎለት ወደ ስራ መግባቱን የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት አስታወቀ። በኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት የወላይታ ሶዶ ዲስትሪክት ዲስትሪቡዩሽን ሥራ አስኪያጅ አቶ ገረሱ ቴጋ ከትናንት በስቲያ ምሽት 5:00 ላይ በጣቢያው ድንገተኛ የእሳት አደጋ መከሰቱን አስታውሰዋል። በአደጋውም በጣቢያው የሚሰጠው አገልግሎት ተቋርጦ እንደነበር የገለጹት አቶ ገረሱ፣ "ከማሰራጫ ጣቢያው ሀይል በሙሉና በከፊል የሚያገኙ የወላይታ፣ ሃላባ፣ ጌዴኦ፣ ጋሞ፣ ካምባታ እና ሀዲያ ዞኖች የሀይል መቋረጥ አጋጥሟቸው ነበር" ብለዋል። የደንበኞችን ጥያቄ ለመመለስ በተደረገ አፋጣኝ የጥገና ሥራም ጣቢያው በዛሬው እለት ሙሉ ለሙሉ ሥራ መጀመሩን ገልጸዋል። በዚህም የኤሌክትሪክ ሀይል አገልግሎት ተቋርጦባቸው የነበሩ ሁሉም አካባቢዎች ዳግም የአገልግሎቱ ተጠቃሚ መሆናቸውን ገልጸዋል። በቀጣይም በነዚህ አካባቢዎች አስተማማኝ የኤሌክትሪክ ሀይል አቅርቦትን ለማረጋገጥ የመልሶ ግንባታና አቅም ማሳደጊያ ሥራዎች እየተከናወኑ መሆኑን ስራ አስኪያጁ አያይዘው ገልጸዋል።  
አባቶቻችን በአድዋ ድል ያሳዩትን የሀገር ፍቅርና አንድነት በማስቀጠል ዘላቂ ሰላምና ልማትን ማረጋገጥ ይገባል
Mar 2, 2024 53
ጋምቤላ/ሰመራ/ሆሳዕና/ድሬዳዋ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ አባቶቻችን በአድዋ ድል ያሳዩትን የሀገር ፍቅርና አንድነት በማስቀጠል ዘላቂ ሰላምና ልማትን በማረጋገጥ ትውልዱ ኃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት የተለያዩ ክልሎች ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች ገለጹ። 128ኛው የአድዋ ድል በዓል ዛሬ በጋምቤላ፣ በሰመራ፣ በሆሳዕናና በድሬዳዋ ከተሞች በተለያዩ ዝግጅቶች ተከብሯል። በጋምቤላ ከተማ በተከበረው በዓል ላይ የጋምቤላ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ተንኩዌይ ጆክ የአድዋ ድል የኢትዮጵያ ህዝቦች የጀግንነት፣ የአንድነትና የነፃነት ተጋድሎ ብሔራዊ ዓርማ ነው ብለዋል።   ጀግኖች ኢትዮጵያውያን በአድዋ ጦርነት በተባበረ ክንዳቸውና በአልገዛም ባይነት ወኔያቸው ወራሪ ኃይልን በማንበርከክ የሀገራቸውን ክብር ከፍ አድርገው ለዓለም ጥቁር ህዝቦች አሸናፊነትን ያሳዩበት ድል መሆኑን ተናግረዋል። የአድዋ ድል ኢትዮጵያዊያን ጀግኖች በዘመኑ ተንሰራፍቶ የነበረውን አፍሪካን የመቀራመት አጀንዳ በሃይል መስበር እንደሚቻል ያሳዩበት አንፀባራቂ የድል ታሪክ መሆኑንም ገልጸዋል። የአሁኑ ትውልድ በብዝሃነት ውስጥ ያለውን አንድነት በማጠናከር በአድዋ ድል የታየውን የህዝብ አንድነትና የሃገር ፍቅር በመጠበቅ የሀገርን ዘላቂ ሰላምና ልማት ማስቀጠል ይጠበቅበታል ብለዋል። የክልሉ ባሀልና ቱሪዝም ቢሮ ኃላፊ ረዳት ፕሮፌሰር ኡቦንግ ኡቻላ፣ የአድዋ ድል አባቶቻችን በአንድነት ቆመው፣ አጥንታቸውን ከስክሰውና ደማቸውን አፍስሰው ሀገርን ያፀኑበት የድል ቀን እንደሆነ ገልጸዋል።   በአድዋ ጦርነት ወቅት መስዋትነት ለከፈሉ ጀግኖች አባቶቻችን ክብራቸውን ለመዘከር የሚያስችል የአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም በአዲስ አበባ ተገንብቶ ለህዝብ እይታ ክፍት በሆነበት ማግስት መከበሩ የዘንድሮው የድል በዓል ልዩ ያደርገዋል ብለዋል። ከበዓሉ ታዳሚዎች መካከል አቶ አኩዋይ አቡቲ በሰጡት አስተያየት አድዋ የኢትዮጵያ ህዝቦች ታላቅ ታሪካዊ ድል መሆኑን ጠቅሰው የዘመኑ ትውልድ በሰላም በልማትና በኋላ ቀር አስተሳሰቦች ላይ በመዝመት የአባቶቹን ታሪክ ሊደግም ይገባል ብለዋል፡፡ የአድዋ ድል 128ኛ ዓመት መታሰቢያ በዓል በአፋር ክልል ሰመራ ከተማ የተከበረ ሲሆን፣ በዚሁ ጊዜ የአፋር ክልል መንግስት ዋና ተጠሪ አቶ ኢሴ አደን፣ አድዋ ከመላው የአገሪቱ የዘመቱ አባቶቻችን የጋራ ጠላትን አንድ ሆነው ማሸነፍ እንደሚቻል ለዓለም ማሳየታቸውን አስታውሰዋል። የአፋር ክልል ሕዝብ በኢትዮጵያና በኢትዮጵያዊነት እንደማይደራደር አመልክተው፣በጋራና ለጋራ የሆነችውን አገርን በጋራ ኃላፊነት መገንባት ይገባልም ብለዋል። በአድዋ አርበኞች የድል መንፈስ በዚህ ዘመንም በተለያዩ ሁነቶች መታየቱን ያስታወሱት አቶ ኢሴ፣ ታላላቅ አገራዊ ፕሮጀክቶችን ለማሳካት የታየው ተነሳሽነትና ርብርብን መቀጠል እንደሚያስፈልግ ገልጸዋል። በአገር መከላከያ ሰራዊት የሰሜን ምሥራቅ ዕዝ ተወካይ ኮሎኔል ሙስጠፋ ዩሱፍ፣ ኢትዮጵያ ትውልዶች በከፈሉት መስዋዕትነት ጸንታ መቆየቷን አውስተዋል።   የአድዋን ድልን የሚዘክር ሙዚዬም በአዲስ አበባ መገንባቱ ትውልዶች የአባቶቻቸውን አኩሪ የነጻነት ተጋድሎና ታሪክ ለማወቅ እንደሚያስችላቸውም ገልጸዋል። የአሁኑ ትውልድ የአድዋን ታሪክ በኃላፊነትና በቅብብሎሽ ለቀጣዩ ትውልድ በማስተላለፍ በኃላፊነት ሊወጣ ይገባዋልም ብለዋል። በዓሉ ላይ የአፋር ክልል ምክር ቤት አፈ ጉባዔ አሲያ ከማል፣ የክልሉ መንግሥት ከፍተኛ አመራር አባላት፣ የሰሜን ምሥራቅ ዕዝ አባላት፣ የፌዴራልና የአፋር ክልል ፖሊስና የሰመራ ሎጊያ ከተማ ነዋሪዎች ተገኝተዋል። በተመሳሳይ በሆሳዕና ከተማ በተከበረው በዓል ላይ የተገኙት የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር እና የማህበራዊ ክላስተር አስተባባሪ አቶ አንተነህ ፈቃዱ እንዳሉት፣ አድዋ በዜጎች የተባበረ ክንድና መስዋዕትነት የተገኘ አኩሪ ድል በመሆኑ ሁሌም ሊዘከር ይገባዋል።   የአድዋ ድል የመላው የጥቁር ህዝቦች ድል በመሆኑ ኢትዮጵያ በዓለም አደባባይ በተምሳሌትነት እንድትጠቀስ አስችሏል ብለዋል። የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ህዝቦች ከሌሎች ኢትዮጵያዊያን ወንድሞቹ ጎን በመሰለፍ ለድሉ መገኘት አስተዋጽኦ ማበርከቱንም አቶ አንተነህ ገልጸዋል። በድሬዳዋ በተከበረው 128ኛ የአድዋ በዓል ላይ የታደሙ ነዋሪዎችም አባቶቻችን በጠንካራ አንድነት አድዋ ላይ ከሰሩት ታላቅና ድንቅ የነፃነት ድል በመማር በተባበረ አንድነት ከድህነት ለመውጣትና የተሻለች አገር ለትውልድ ለማስረከብ የተጀመረውን ሥራ ለማሳካት እንደሚሰሩ ተናግረዋል። በፓናል ውይይት በተከበረው በዓል ላይ የታደሙ ነዋሪዎች የአድዋ ድል ጀግኖች አባቶቻችን በተባባረ ክንድ የኢትዮጵያን ነፃነት አስከብረው ነፃነቷ የተረጋገጠ አገር ያስረከቡበት ታሪካዊ ቀን መሆኑንም አንስተዋል።        
የአድዋ ድል እሴቶችን ህብረ ብሔራዊ አንድነትን ለማጠናከርና ለዘላቂ ሰላም መጠቀም እንደሚገባ ተገለጸ
Mar 2, 2024 56
አርባ ምንጭና ደብረ ብርሃን ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የዓድዋ ድል መልካም እሴቶችን በጥናትና ምርምር በማስደገፍ ህብረ ብሔራዊ አንድነትን ለማጠናከርና ለዘላቂ ሰላም መስፈን መጠቀም እንደሚገባ ተገለጸ። የአሁኑ ትውልድ ከአድዋ የአብሮነት ታሪክ በመማር አስተሳሳሪ የጋራ ትርክትን ማጠናከርና ኢትዮጵያን ማጽናት እንዳለበት ተመላክቷል። 128ኛው የዓድዋ ድል በዓል በአርባ ምንጭ እና በደብረ ብርሃን ዩኒቨርሲቲዎች በተለያዩ ዝግጅቶች በደማቅ ሁኔታ ተከብሯል። በዓሉ በአርባ ምንጭ ከተማ "ዝክረ አድዋ ድል ለጠንካራ ሀገረ መንግስት ግንባታና ሰላም" በሚል መሪ ሃሳብ ነው በድምቀት የተከበረው ። በበዓሉ ላይ የተገኙት የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ምክር ቤት ዋና አፈ-ጉባኤ ፀሐይ ወራሳ እንዳሉት፣ የአሁኑ ትውልድ ከአድዋ የጋራ ታሪክ በመማር አስተሳሳሪ የጋራ ትርክትን ማጠናከርና ኢትዮጵያን ማጽናት ይኖርበታል። ጀግኖች አባቶች ከየአቅጣጫው በመምጣት ለአገር ክብር በአንድነት በመዋደቃቸው በጠላት ላይ ድል ከመቀዳጀት ባለፈ የአገርን ሉአላዊነት ጠብቀው ማቆየት ችለዋል ብለዋል። "የአሁኑ ትውልድም ከአድዋ የአብሮነትና የአሸናፊነት ታሪክ በመማር ልዩነትን ከሚያሰፉ ይልቅ ብሔራዊና ገዢ ትርክት ማጠንከር ይኖርበታል" ብለዋል፡፡ ለእዚህም የአድዋ ድል መልካም እሴቶች ለትውልዱ በማስረጽ በኩል የትምህርት ተቋማት በምርምር የተደገፈ ስራ መስራት እንዳለባቸው ጠቁመዋል። የሚስተዋሉ ውስጣዊ ችግሮቻችንን በውይይትና በምክክር በመፍታትና የሥራ ባህልን በማጠንከር የኢትዮጵያን ብልጽግና ማረጋገጥና አዲስ ታሪክ መስራት ይኖርብናል ብለዋል። የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ባህልና ቱርዝም ቢሮ ሃላፊ ወይዘሮ ፍሬህይወት ዱባለ በበኩላቸው "የአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም የጥንት አባቶች የአገርን ክብር ያስጠበቁበትን ታሪክ የአሰባሳቢ ትርክት መገለጫችን ነው" ብለዋል። አድዋ ድል ኢትዮጵያ በመላው የጥቁር ህዝቦች የነፃነት ቀንዲል ሆና እንድትታይ ማድረጉን አስታውሰው፣ ኢትዮጵያውያን በአድዋ ጦርነት ያሳዩትን ህብረት ለጠንካራ ሀገረ መንግስትና ለሰላም እሴት ግንባታ መጠቀም እንደሚገባ ገልጸዋል። "የአድዋ ድል የኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን የመላው ዓለም የጥቁር ህዝቦች የነፃነት ምልክት ነው" ያሉት ደግሞ የአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ዶክተር ዳምጠው ዳርዛ ናቸው። አድዋ የኢትዮጵያውያን የአብሮነትና የጽናት ውጤት በመሆኑ የዛሬው ትውልድ የአድዋን የእንድነት እሴቶች ለአገር ከፍ ያለ ስራ በመስራት ሊጠቀምበት ይገባል ብለዋል፡፡ የአሁኑ ትውልድ ከአባቶች ልቆ እንጂ አንሶ መገኘት እንደሌለበት ጠቁመው፣ "የሀገር ሰላምና ልማትን በዘላቂነት የማረጋገጥ ሃላፊነት አለብን" ብለዋል፡፡ በመድረኩ የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ከአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ጋር በመተባበር ያዘጋጁት ሲሆን በመድረኩም ምሁራን፣ የጋሞ እና ጎፋ ጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማህበር አባላት፣ የሀገር ሽማግሌዎች፣ የሃይማኖት አባቶችና ሌሎች ተጋባዥ እንግዶች ተገኝተዋል። በተመሳሳይ ዜና የ128ኛ የዓደዋ ድል በዓል “አድዋ ለዘላቂ ሰላምና ለጠንካራ አገረ መንግስት ግንባታ” በሚል መሪ ሀሳብ በደብረ ብርሀን ዩኒቨርሲቲ ተከብሯል። በዩኒቨርሲቲው የአስተዳደርና ቢዝነስ ልማት ምክትል ፕሬዚዳንት ዶክተር የሺሀረግ ጌታነህ በበዓሉ ላይ እንዳሉት፤ የዓደዋ ድል በኢትዮጵያዊያን ተሳትፎ በአገራዊ ፍቅርና አርበኝነት ተጋድሎ የተገኘ የጥቁር ህዝቦች ድል ነው። የዓድዋ ድል መልካም እሴቶችን በጥናትና ምርምር ደግፎ ህብረ ብሔራዊ አንድነትን ለማጠናከርና ለዘላቂ ሰላም መስፈን መጠቀም ይገባል ብለዋል። በቀጣይ ዩኒቨርሲቲው በታሪክ የትምህርት ክፍሉ ወጣቱ ትውልድ ስለዓድዋ ድል በጥናት ላይ የተመሰረተ እውቀትና ክህሎት እንዲጨብጥ የድርሻውን እንደሚወጣም አረጋግጥዋል፡፡ በዩኒቨርስቲው የ3ኛ ዓመት የህግ ተማሪ ባምላክ ጌትነት በበኩሏ ፤የጥንት አባቶች በአንድነትና በጽናት ታግለው ለቅኝ ግዛት የመጣን ተስፋፊ ሀይል አሳፍረው መልሰዋል ብላለች። የዛሬው ትውልድም በአድዋ መንፈስና እሴት ጥላ ስር ሆኖ በተሰማራበት የሥራ ዘርፍ አገርን ከፍ የሚያደርግ ስኬት ማስመዝገብ እንዳለበት ተናግራለች። ''ከአድዋ ድልን ብቻ ሳይሆን መተባበርን፣ አንድነትን፣ መቻቻልና ፍቅርን ጭምር ነው የተማርነው '' ያለው ደግሞ በዩኒቨርስቲው ኢንፎርሜሽን ሲስተም የ3ኛ ዓመት ተማሪ ሳሙኤል ሞገስ ነው። በመሆኑም ዛሬ እየተስተዋለ ያለውን “የእኔነት አስተሳሰብ“ አስወግደን በእኛነት ስሜት ለአገር እድገት ጠንክረን መስራት አለብን ብሏል። በዩኒቨርሲቲዎቹ በ128ኛው የአድዋ በዓል ሲከበር የአድዋን ድል የሚዘክሩ ጥናታዊ ጽሑፎች ቀርበው ውይይት ተደርጎባቸዋል። በክብረ በአሉ የየኒቨርሲቲው ማህበረሰብ አባላትና መምህራን የተገኙ ሲሆን አድዋን የሚዘክሩ ፁሑፎች ቀርበው ውይይት ተደርጎባቸዋል። ---          
በክልሉ ቆላማ አካባቢዎች ንጹህ መጠጥ ውሃ የማዳረስ ጥረት ተጠናክሮ ይቀጥላል -- አቶ አሻድሊ ሃሰን
Mar 2, 2024 42
አሶሳ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ቆላማ እና እርጥበት አጠር አካባቢዎች ንጹህ መጠጥ ውሃ የማዳረስ ጥረት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ አሻድሊ ሃሰን ተናገሩ:: በክልሉ አሶሳ ዞን ኩርሙክ ወረዳ የተገነቡ የመጠጥ ውሃ እና ሳኒቴሽን አገልግሎት ተቋማት ዛሬ ተመርቀዋል:: ርዕሰ መስተዳድሩ በወቅቱ እንዳሉት የክልሉ መንግስት የህብረተሰቡን የልማት ጥያቄ ለመመለስ በሚያደርገው ጥረት የመጠጥ ውሃ አቅርቦት ዋነኛው ነው። በክልሉ ውሃ አጠር እና ሞቃታማ በሆኑ አሶሳ ዞን ኩርሙክ፣ ሸርቆሌ፣ ጉባ እና ሌሎች ወረዳዎች ቅድሚያ በመስጠት መጠጥ ውሃ ተቋማት እየተገነቡ መሆኑን ጠቅሰዋል። በ280 ሚሊዮን ብር በተለያዩ አካባቢዎች እየተገነቡ የሚገኙ ፕሮጀክቶችን ጠቅሰው ዛሬ ለምረቃ የበቃውን የሸርቆሌ ንጹህ መጠጥ ውሃና ሳኒቴሽን ፕሮጀክትን በአብነት አንስተዋል። ይህን የተጀመረውን ጥረት የክልሉ መንግስት ከመቼውም ጊዜ በላይ አጠናክሮ እንደሚቀጥል ርዕሰ መስተዳድሩ አስታውቀዋል:: ዛሬ ለአገልግሎት የበቁት ፕሮጀክቶች በአካባቢው መረጋጋት ስላለ እንደሆነ ያስረዱት አቶ አሻድሊ ህብረተሰቡ የውሃ ተቋማቱን ከመንከባከብ ባሻገር የአካባቢውን ደህንነት በበለጠ ሊጠብቅ እንደሚገባ መክረዋል::   የክልሉ ውሃ እና ኢነርጂ ሃብት ልማት ቢሮ ሃላፊ አቶ አድማሱ ሞርካ በበኩላቸው በወረዳው አራት ቀበሌዎች የተገነቡ የመጠጥ ውሃ ተቋማት ጠቅላላ ወጪ ከ46 ነጥብ 2 ሚሊየን ብር እንደሚገመት ገልጸዋል:: ከ30 ሺህ በላይ ሰዎችን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ጥልቅ የውሃ ጉድጓዶች፣ እስከ 100 ሜትር ኪዩብ ውሃ የሚይዙ የውሃ ማጠራቀሚያ ጋኖች፣ ከ20 ኪሎ ሜትር የውሃ መስመር ዝርጋታ፣ ከ26 በላይ ቦኖዎች እና መጸዳጃ ቤቶችን ጨምሮ ሌሎችም የንጽህና መጠበቂያ አገልግሎቶች በግንባታው መካተታቸውን ጠቅሰዋል:: የመጠጥ ውሃ ፕሮጀክቱ ተጠቃሚ ከሆኑት የወረዳው ነዋሪዎች መካከል የሸርቆሌ ወረዳ ነዋሪ ወይዘሮ ሲቲና ከሊፋ ''የንጹህ መጠጥ ውሃ እጥረት ጤናችንን ብቻ ሳይሆን ጉልበታችንና ጊዜያችን ሲባክን ነበር'' ብለዋል:: ዛሬ አገልግሎት የጀመሩት የመጠጥ ውሃ ተቋማት ችግሮቻችንን ፈትተዋል ያሉት አስተያየት ሰጪዋ የመጠጥ ውሃ ተቋማትን በዘላቂነት ለመጠቀም እንክብካቤ እንደሚያደርጉ ገልጸዋል:: በምረቃው ስነ-ስርዓት የክልል እና በየደረጃው የሚገኙ አመራሮች የሸርቆሌ ወረዳ ነዋሪዎች ተገኝተዋል::    
128ኛው የአድዋ ድል በዓል በኳታር እና በቴል አቪቭ ተከበረ
Mar 2, 2024 33
  አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦128ኛው የአድዋ ድል በዓል በቴል አቪቭ እና በኳታር በተለያዩ መርሀ-ግብሮች ተከበሯል። የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር ብርቱካን አያኖ በኳታር ለበዓሉ ታዳሚዎች ባስተላለፉት መልዕክት የቀደምት አባቶቻችንን በአንድነት ላይ የተመሠረተ አኩሪ የድል ታሪክ በመጠቀም እና በወንድማማችነት መንፈስ ወቅቱ የሚጠይቀውን የአርበኝነት ተግባር እንፈጽማለን ብለዋል።   በሀገር ልማት ላይ በንቃት በመሳተፍና ኋላ ቀርነትን ታሪክ በማድረግ ሁለንተናዊ ብልፅግናን በሀገራችን እውን ማድረግ ወቅቱ የሚጠይቀው የአርበኝነት መገለጫ ነው ሲሉም ገልጸዋል። በኳታር የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያንና ትውልደ ኢትዮጵያዊያን በሀገራቸው ኢንቨስትመንት በማድረግ በሀገር ግንባታ እና ልማት የበኩላቸውን እንዲወጡም ጥሪ አቅርበዋል። በተመሳሳይም በቴል አቪቭ በተከናወነው የ128ኛው የአድዋ የድል በዓል አከባበር ላይ በእስራኤል የኢትዮጵያ አምባሳደር ተስፋዬ ይታይህ እንዳሉት የአድዋ ድል ለመላው የጥቁር ህዝቦች የነፃነት ፋና ወጊ ነው።   የኤምባሲው ሰራተኞች ፣ በእስራኤል የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያን እና ሌሎች እንግዶች በታደሙበት በዓል ላይ አምባሳደሩ ባስተላለፉት መልዕክት ይህ አኩሪ ታሪክ ለሌሎች ድሎች መነሳሳትን የሚያወርስ ነው ሲሉም መግለጻቸውን ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የተገኘው መረጃ ያመለክታል።
የሚታይ
በክልሉ ቆላማ አካባቢዎች ንጹህ መጠጥ ውሃ የማዳረስ ጥረት ተጠናክሮ ይቀጥላል -- አቶ አሻድሊ ሃሰን
Mar 2, 2024 42
አሶሳ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ቆላማ እና እርጥበት አጠር አካባቢዎች ንጹህ መጠጥ ውሃ የማዳረስ ጥረት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ አሻድሊ ሃሰን ተናገሩ:: በክልሉ አሶሳ ዞን ኩርሙክ ወረዳ የተገነቡ የመጠጥ ውሃ እና ሳኒቴሽን አገልግሎት ተቋማት ዛሬ ተመርቀዋል:: ርዕሰ መስተዳድሩ በወቅቱ እንዳሉት የክልሉ መንግስት የህብረተሰቡን የልማት ጥያቄ ለመመለስ በሚያደርገው ጥረት የመጠጥ ውሃ አቅርቦት ዋነኛው ነው። በክልሉ ውሃ አጠር እና ሞቃታማ በሆኑ አሶሳ ዞን ኩርሙክ፣ ሸርቆሌ፣ ጉባ እና ሌሎች ወረዳዎች ቅድሚያ በመስጠት መጠጥ ውሃ ተቋማት እየተገነቡ መሆኑን ጠቅሰዋል። በ280 ሚሊዮን ብር በተለያዩ አካባቢዎች እየተገነቡ የሚገኙ ፕሮጀክቶችን ጠቅሰው ዛሬ ለምረቃ የበቃውን የሸርቆሌ ንጹህ መጠጥ ውሃና ሳኒቴሽን ፕሮጀክትን በአብነት አንስተዋል። ይህን የተጀመረውን ጥረት የክልሉ መንግስት ከመቼውም ጊዜ በላይ አጠናክሮ እንደሚቀጥል ርዕሰ መስተዳድሩ አስታውቀዋል:: ዛሬ ለአገልግሎት የበቁት ፕሮጀክቶች በአካባቢው መረጋጋት ስላለ እንደሆነ ያስረዱት አቶ አሻድሊ ህብረተሰቡ የውሃ ተቋማቱን ከመንከባከብ ባሻገር የአካባቢውን ደህንነት በበለጠ ሊጠብቅ እንደሚገባ መክረዋል::   የክልሉ ውሃ እና ኢነርጂ ሃብት ልማት ቢሮ ሃላፊ አቶ አድማሱ ሞርካ በበኩላቸው በወረዳው አራት ቀበሌዎች የተገነቡ የመጠጥ ውሃ ተቋማት ጠቅላላ ወጪ ከ46 ነጥብ 2 ሚሊየን ብር እንደሚገመት ገልጸዋል:: ከ30 ሺህ በላይ ሰዎችን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ጥልቅ የውሃ ጉድጓዶች፣ እስከ 100 ሜትር ኪዩብ ውሃ የሚይዙ የውሃ ማጠራቀሚያ ጋኖች፣ ከ20 ኪሎ ሜትር የውሃ መስመር ዝርጋታ፣ ከ26 በላይ ቦኖዎች እና መጸዳጃ ቤቶችን ጨምሮ ሌሎችም የንጽህና መጠበቂያ አገልግሎቶች በግንባታው መካተታቸውን ጠቅሰዋል:: የመጠጥ ውሃ ፕሮጀክቱ ተጠቃሚ ከሆኑት የወረዳው ነዋሪዎች መካከል የሸርቆሌ ወረዳ ነዋሪ ወይዘሮ ሲቲና ከሊፋ ''የንጹህ መጠጥ ውሃ እጥረት ጤናችንን ብቻ ሳይሆን ጉልበታችንና ጊዜያችን ሲባክን ነበር'' ብለዋል:: ዛሬ አገልግሎት የጀመሩት የመጠጥ ውሃ ተቋማት ችግሮቻችንን ፈትተዋል ያሉት አስተያየት ሰጪዋ የመጠጥ ውሃ ተቋማትን በዘላቂነት ለመጠቀም እንክብካቤ እንደሚያደርጉ ገልጸዋል:: በምረቃው ስነ-ስርዓት የክልል እና በየደረጃው የሚገኙ አመራሮች የሸርቆሌ ወረዳ ነዋሪዎች ተገኝተዋል::    
የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፣ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው - አቶ አገኘሁ ተሻገር
Mar 2, 2024 63
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፣ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው ሲሉ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አገኘሁ ተሻገር ተናገሩ። 128ኛው የአድዋ ድል በዓል በአድዋ መታሰቢያ በድምቀት እየተከበረ ይገኛል። የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አገኘሁ ተሻገር በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት፤ አድዋ የአብሮነት የድል ውጤት ነው። በድሉ፤ ኅብረት ገኖ የታየበት፣ መሪና ተመሪ የተናበቡበት፤ ከእኔነት ይልቅ እኛነት ተዳምረውና ተናበው ኃይል የፈጠሩበት አውድ ነው ብለዋል። አብሮነት መናበብና አንድነት ሲደመሩ ወኔን፣ ጥበብንና ጉልበትን ይፈጥራሉ፤ የሚፈለገው ግብ ጋር ለመድረስም ጉዞውን ያፋጥናሉ ሲሉ ተናግረዋል። እኛ ኢትዮጵያውያን የጀመርነውን ጉዞ ከግብ ለማድረስ አብሮነትና የጋራ ራዕይ ሊኖረን ይገባልም ነው ያሉት። የአድዋ ድል ኢትዮጵያ ስሟ በዓለም አደባባይ ገኖ እንዲወጣ ያስቻለና ኢትዮጵያዊነትም የክብር መጠሪያ እንዲሆን ማስቻሉን ጠቁመዋል።   በባርነት ለሚማቅቁ የዓለም ጥቁር ሕዝቦች ደግሞ ስንቅና ትጥቅ ሆኖ ለነጻነታቸው እንዲታገሉ ወኔ የሰነቁበት ነው ብለዋል። ድሉ ከሁሉም ድሎች ልቆ አሁንም ድረስ አንጸባራቂ ሆኖ የመቀጠሉ ምስጢር የአይቻልምን መንፈስ በመስበር በዓለም አደባባይ የመሰከረ ስለመሆኑም አንስተዋል። በአድዋ ድል የቅኝ ገዥዎችን የበላይነት ያደረ እውነት ተደርጎ በሚወሰድበት በዛ በጨለማ ዘመን አዲስ እውነትን ያዘለች ጸሃይ በሰንሰለታማ አድዋ ተራሮች አናት ላይ ወለል ብላ ወጥታለች ብለዋል። የአድዋ ድል ጨለማን በብርሃን የገሰሰች፤ ሐሰትን ለእውነት ያስገበረች፤ የበላይነትን ክፉ እሳቤ ሰብራ እኩልነትን ያነበረች የአይበገሬነት ጸሃይ በአድዋ ድል ላይ ለመላው ዓለም ወጥታ የታየችበት ድል ነው። የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፤ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው ብለዋል። የአድዋ ድል በተለምዶ አውነት የሚመስለውን የነጭ የበላይነት የሃሰት ትርክት በእውነተኛው የእኩልነት ትርክት የቀየረ የዓለም ጉልህ የታሪክ ክስተት መሆኑንም ተናግረዋል። የዘንድሮ የአድዋ ድል በዓል ለየት የሚያደርገው ታሪኩን የሚመጥን በአፍሪካ መዲና አዲስ አበባ የመታሰቢያ ሃውልት በተገነባ ማግስት መሆኑ ነው ብለዋል። መታሰቢያው የአድዋን ታሪክ በአግባቡ ለመሰነድና ቀጣዩ ትውልድ ከአባቶቹ ታሪክ ተምሮ ጠንካራ ሀገረ መንግሥት ለመገንባት የራሱን ታሪክ ለመሥራት ያስችለዋል ነው ያሉት። ለዚህ የአድዋ መታሰቢያ እውን መሆን በተለይም ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) እና የአዲስ አበባ ከንቲባ አዳነች አቤቤን አመስግነዋል።
የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው - የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት
Mar 2, 2024 95
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው ሲል የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ገለጸ፡፡ የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት 128ኛውን የአድዋ ድል በዓልን በማስመልከት የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክት አስተላልፏል፡፡ የመልዕክቱ ሙሉ መግለጫ እንደሚከተለው ይቀርባል፦ የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው! ኢትዮጵያ በታሪኳ አንድም ጊዜ የሌላውን ፍለጋ ጥቃትና ወረራ ፈፅማ አታውቅም፡፡ በአንፃሩ ጠላቶችዋ በተለያዩ ዘመናት በተደጋጋሚ ከሩቅና ከቅርብ በኢትዮጵያ ላይ ወረራ ፈፅሟል፡፡ ሆኖም ግን ኢትዮጵያዊያን ተሸንፈው እጅ የሰጡበት ወቅት የለም፡፡ ሁሉንም ወራሪዎች ድል አድርገው አንገት በማስደፋት የኢትዮጵያን ሉዓላዊነትና ዳር ድንበር አስጠብቋል፡፡ ከእነዚህ የወረራ ታሪክና የድል አድራጊነታችን የሁል ጊዜ ኩራታችን የሆነው ውቅያኖስን አቋርጠው ኢትዮጵያ ላይ ወረራ በመፈፀም ሉዓላዊነታችንን ለመጋፋት የተንቀሳቀሱ የቅኝ ገዢ ሕልምና ምኞት ያከሰመው የዓድዋ ድል ነው። ኢትዮጵያውያን ነፃነታቸውን ለማስጠበቅ የተቃጣባቸዉን የኢጣሊያን ወረራ በመመከት ዓለምን ጉድ ያሰኘ ታላቅ ጀብዱ በዓድዋ ተራሮች ላይ የፈጸሙት የዛሬ 128 ዓመት፣ በየካቲት 23/1888 ዓ.ም ነበር። የዓድዋ ድል የመላ ጥቁር ሕዝቦችን ነጻነት ያበሰረ የክፍለ ዘመኑ ታላቅ ድል ነበር። ውርደትና ሽንፈትን የተከናነበው የኢጣሊያን ጦር ሞትና ምርኮኛ ሆኖ በዓድዋ ተራሮች ላይ ቀርቷል። በዚህም ሮምን ጨምሮ የዓድዋ የድል ችቦ በመላው ዓለም ላይ ተቀጣጥሏል። ጥቁሮች ነጭን ማሸነፍ እንደሚችሉ በተግባር ያስመሰከሩበት የተጋድሎ ውጤትም ሆኖ በታሪክ ተመዘገበ። በመሆኑም የዓድዋ ድል የአይበገሬነት፣ የአትንኩኝ ባይነት የጋራ ኅብረት የተንፀባረቀበት በደመቀ የደም ቀለም የተጻፈ የመላው የጥቁር ሕዝቦች የትግል ታሪክ ነው። የዓድዋ ድል በመላው ኢትዮጵያውያን ተሳትፎና ተጋድሎ የተገኘ አስተሳሳሪ ድል ነው። የብሔር፣ የቋንቋ፣ የአካባቢና የፖለቲካ አስተሳሰብ ልዩነት ሳይገድባቸው አባቶቻችን ለጋራ ዓላማ በአንድነት መስዋዕትነት ከፍለው ነፃ ሀገር እንድንረከብ ያደረገን ድል ነው፡፡ በአንድነት በከፈሉት መስዋዕትነትና በደማቸው የተፃፈ የጋራ ድልና ታሪክ አውርሰውናል፡፡ ድሉን ሊያጎናፅፉን የቻሉት በታጠቁት ዘመናዊ መሣሪያ ወይም አደረጃጀት ሳይሆን ለጋራ ዓላማ በፅናትና በአንድነት በመሰለፋቸው ነው። በመሆኑም የዓድዋ ድል ትውልድ ሊማርበት የሚገባው የዓላማ አንድነትና የፅናት ውጤት ነው፡፡ የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያዊያንም አልፈው ቅኝ ለተገዙ ሕዝቦችም የነፃነት ጮራ ሆነዋል፡፡ ዛሬ ላይ ዓድዋን ስናስብ የጋራ ድልና ታሪክ መሆኑን በመገንዘብ የሚገባዉ ክብር በመስጠት በሚመጥነዉ ዓለማቀፍ ከፍታ ልክ በድምቀት ልንዘክረው ይገባል፡፡ ዘንድሮ የዓድዋ ድል በዓልን ስናከብር፤ የዓድዋ መታሰቢያ ሙዚየም ተመርቆ ሥራ በጀመረበት ማግሥት ነው፡፡ የፓን አፍሪካኒዝም ምልክትነቱን የሚመጥን መታሰቢያ ሙዚዬም ተገንብቶ በአፍሪካ ኅብረት ጉባኤ ወቅት ልዩ ልዩ ጉባኤዎችን አስተናግዷል፡፡ ይህም መንግሥት የሀገር አንድነትን ለማጽናት ለጋራ ድልና ትርክት የተሰጠውን ልዩ ትኩረት የሚያሳይ ነው፡፡ የዚህ የዓድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም ተመርቆ ወደ ሥራ መግባቱ ይህንን አኩሪ የድል ታሪክ ለትውልድ ከማሸጋገርም ባሻገር በዓድዋ ድል ዙሪያ ለሚደረጉ ጥናቶችና ምርምሮች የላቀ ፋይዳ ይኖረዋል። የዓድዋ ድልን ስንዘክርና ስናከብር ልንማራቸው ከሚገቡ ቁምነገሮች አንዱ ሀገራችን በማንኛውም ወቅት የሚገጥሟትን ፈተናዎች በድልና በስኬት መወጣት እንደምትችል የዓድዋ ድል ዋነኛ ተምሳሌት መሆኑን ነው። ፈተናዎችን በድል ለማጠናቀቅ ነጠላ ትርክቶችን ወደ ጎን በመተው እንደ ዓድዋ ጀግኖች ከሰፈር አስተሳሰቦች በመላቀቅና ሀገርን በማስቀደም አንድ ላይ መቆምን ይጠይቃል፡፡ እያጋጠሙ ያሉ ፈተናዎችን በድል ለማጠናቀቅና የሀገራችንን ብልፅግና እውን ለማድረግ ከዓድዋ ጀግኖች ፅናትና አንድነት መማር ያስፈልጋል፡፡ እንኳን ለ128ኛው የዓድዋ ድል በዓል አደረሳችሁ! የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት የካቲት 23/2016 ዓ/ም All reactions: 33
ጀግናው የመከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ አድርጎ ሃገሩን ይጠብቃል - ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ
Mar 2, 2024 73
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ ጀግናው የመከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ አድርጎ ሃገሩን ለመጠበቅ ዘብ እንደሚቆም የጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ገለጹ። 128ኛው የዓድዋ ድል በዓል ‹‹ዓድዋ የመላው ጥቁር ሕዝቦች ኩራት›› በሚል መሪ ሐሳብ በዓድዋ ድል መታሰቢያ እየተከበረ ነው፡፡ በበዓሉ ላይ ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ እንደተናገሩት ጀግናው የሀገር መከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ በማድረግ ዛሬም በራሱ ዘመን በኢትዮጵያ ላይ ከየትኛውም አቅጣጫ የሚመጣ ትንኮሳን ለመመከት ዝግጁ ነው። ሰራዊቱ በዚህ ታሪካዊ የድል በዓል ላይ ቃሉን እንደሚያድስ የገለጹት ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ከህዝብ አብራክ የተገኘውንና የሀገር ህልውና ዋልታ የመጨረሻ ምሽግ የሆነውን መከላከያ ሰራዊት መጠበቅና ድጋፍ ማድረግ እንደሚገባ አሳስበዋል። ፊልድ ማርሻሉ ለመላው ኢትዮጵያውያን ባስተላለፉት መልዕክት መከላከያ ሰራዊትና የመከላከያን ተቋም እንደ ተቋም እንደ ቀደመው ጊዜ ሁሉ ልትጠብቀውና ድጋፍህን ልትቸረው እንደሚገባ አሳስባለሁ ብለዋል።    
ማስታወቂያ
ኢዜአ
Feb 7, 2023 12165
ኢዜአ
ፖለቲካ
የአድዋ ድል የሕዝብ አንድነትና ኅብረት የተንፀባረቀበት ልዩ የጥቁር ሕዝቦች ታሪክ ነው 
Mar 2, 2024 36
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016 (ኢዜአ)፦ የአድዋ ድል የሕዝብ አንድነትና ኅብረት የተንፀባረቀበት ልዩ የጥቁር ሕዝቦች ታሪክ መሆኑን በመታሰቢያ በዓሉ የተገኙ የተለያዩ አገራት ተወካዮች ገለጹ። በ128ኛ የአድዋ ድል መታሰቢያ በዓል ላይ ኢዜአ ያነጋገራቸው የተለያዩ ሀገራት ኤምባሲ ተወካዮች የአድዋ ድል የመላው ጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ድል መሆኑን አንስተዋል። በኢትዮጵያ የአርመንያ አምባሳደር ሳሃክ ሳርግስያን፤ የአድዋ ድል ለኢትዮጵያውያን እንዲሁም ለጥቁር ሕዝቦች ወሳኝ የድል ታሪክ ነው ብለዋል። ከዚህ በተጨማሪም በአድዋ ድል ጥንካሬ፣ ትብብር፣ የአገር ፍቅር፣ መስዋዕትነት የተንፀባረቀበት ልዩ የጥቁር ሕዝቦች ታሪክ መሆኑን ገልፀዋል። በመሆኑም 128ኛ የአድዋ ድል መታሰቢያ ላይ በመገኘታቸው የተሰማቸውን ክብር ተናግረዋል። በኢትዮጵያ የዛምቢያ ኤምባሲ የፖለቲካና አስተዳደር አማካሪ ናዋ ሲቦንጆ፤ የአድዋ ድል ለአፍሪካ አህጉር ወሳኝ የታሪክ ምዕራፍ መሆኑን አንስተዋል። ኢትዮጵያውያን ዘር፣ ቀለም፣ ሃይማኖት፣ የፖለቲካ ልዩነት ሳይገድባቸው ለሀገር ሉዓላዊነት በሕብረት የተሳተፉበት በመሆኑ የአንድነት ምሳሌ ነው ብለዋል። በመሆኑም ከአድዋ ድል አፍሪካውያን ልዩነታቸውን በመቻቻል የበለፀገችና አንድነቷ የተጠናከረ አፍሪካን ለመፍጠር ትምህርት የምንወስድበት ነው ሲሉ ተናግረዋል። በኢትዮጵያ የባንግላዲሽ ኤምባሲ የመከላከያ አታሼ ብርጋዴር ጄኔራል ጂኤም ሻሪፉል፤ የአድዋ ድል ኢትዮጵያውያን ለቅኝ ግዛት ባለመንበርከክ ኃያልነታቸውን ያሳዩበት ወሳኝ የድል ታሪክ መሆኑን ገልፀዋል። ድሉም የኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን የመላው ጥቁር ሕዝቦች መሆኑን ጠቁመዋል። ኢትዮጵያውያን በአንድነት የፋሽስትን ወራሪ ኃይል ድል ያደረጉበት 128ኛው የአድዋ ድል መታሰቢያ የተለያዩ አገራት አምባሳደሮች፣ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊዎች፣ የተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች በተገኙበት በአድዋ ድል መታሰቢያ በተለያዩ ሁነቶች ተከብሯል።
በአዲስ አበባ በልዩ ልዩ ፕሮግራሞች የተከበረው 128ኛው የአድዋ ድል መታሰቢያ በዓል በሰላም ተከብሮ ተጠናቋል - የፀጥታና ደህንነት የጋራ ግብረ ኃይል
Mar 2, 2024 90
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ በአዲስ አበባ በልዩ ልዩ ፕሮግራሞች 128ኛው የአድዋ ድል መታሰቢያ መርሃ-ግብር በሰላም ተከብሮ መጠናቀቁን የፀጥታና ደህንነት የጋራ ግብረ ኃይል አስታወቀ፡፡ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አገኘሁ ተሻገር፣ የጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ፣ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አዳነች አቤቤ፣ የክልል ርዕሳነ መስተዳድሮች፣ የጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማህበር ፕሬዝዳንት ልጅ ዳንኤል ጆቴ፣ የኢፌዲሪ ሀገር መከላከያ ሚኒስቴር፣ የፌዴራልና የአዲስ አበባ ፖሊስ ከፍተኛ አመራሮች እንዲሁም ሌሎች የመንግስት የስራ ኃላፊዎች፣ ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች የታደሙበት በአድዋ ድል መታሰቢያ የተከበረው 128ኛው የአድዋ ድል መታሰቢያ በዓል በሰላም እና በልዩ ድምቀት መከበሩንም የጋራ ግብረ-ኃይሉ አስታውቋል፡፡ በዓሉ በአዲስ አበባ አዲስ በተገናባው በአድዋ ድል መታሰቢያ በደማቅ ስነ ስርዓት በሰላም እንዲከበር አስፈላጊውን እቅድ በማውጣት የሚጠበቅበትን ኃላፊነትና ተግባር ማከናወኑን የፀጥታና ደህንነት የጋራ ግብረ ኃይሉ ገልጿል፡፡ ለበዓሉ በሰላም መከበር ኃላፊነታቸውን በአግባቡ ለተወጡ የፀጥታ አካላት አመራሮችና አባላት እንዲሁም በተለያየ መልኩ የፀጥታውን ስራ ለደገፉ በጎ ፈቃደኞች እንዲሁም ለመላው የከተማችን ነዋሪዎች ግብረ ኃይሉ ምስጋናውን አቅርቧል፡፡
መንግስት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚገኙ ኢትዮጵያውያንን መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ መርሆዎችን መተግበሩን አጠናክሮ ይቀጥላል
Mar 2, 2024 60
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ መንግስት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚገኙ ኢትዮጵያውያንን መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ መርሆዎችን መተግበሩን አጠናክሮ እንደሚቀጥል የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር ብርቱካን አያኖ ገለጹ። 6ኛው የኢትዮጵያውያን ቀን “ህብረ ብሄራዊ ኢትዮጵያ በቀጠር” በሚል መሪ ሀሳብ በኳታር ዶሃ ስታዲየም በድምቀት ተከብሯል። ዝግጅቱን በኳታር-ዶሃ የኢትዮጵያውያን ኮሚዩኒቲ ማኀበር ዶሃ ከሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ጋር በመተባበር መዘጋጀቱም ተገልጿል። የበዓሉ የክብር እንግዳ የሆኑት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር ብርቱካን አያኖ መልዕክት አስተላልፈዋል።   በመልዕክታቸውም መንግስት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚገኙ ኢትዮጵያውያንን ከሀገራቸው ጋር የሚያስተሳስሩ ድልድዮችን የሚገነቡ ዜጋ ተኮር ዲፕሎማሲ፣ የዜጎች መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ መርሆዎችን መተግበሩን አጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል፡፡ በዓሉ በሀገራችን ለ128ኛ ጊዜ በሚከበረው የአድዋ ድል በዓል ወቅት የሚከበር መሆኑ ከሌሎቹ በዓላት ልዩ ያደርገዋል ሲሉም ገልጸዋል። በዓሉ በዚህ ዕለት መከበሩ ቀደምት አባቶቻችን ለሀገራቸው ነጻነት በአንድነት በመቆም መራር ተጋድሎ ያደረጉበትና የሀገራችንን አንድነት አስጠብቀው የአፍሪካ የነጻነት ተምሳሌት ማድረግ የቻሉበት ቀን የምናስብበት ታላቅ ቀን እንደሆነም ገልፀዋል። በኳታር የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ይህን መሰል በዓላትን በማዘጋጀት በተለያዩ ኩነቶች የኢትዮጵያን ባህልና ታሪክ ለሌሎች በማቅረብ ሀገራቸዉን በማስተዋወቅ የህዝብ ለህዝብ ግንኙነቱ እንዲጠናከር ለሀገራቸዉ አምባሳደር ሆነዉ እየሰሩ በመሆኑ ምስጋና አቅርበዋል። አያይዘውም መንግስት በተለያየ የዓለም ክፍል የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ከየሀገሩ ጋር የሚያስተሳስሩ ድልድዮችን የሚገነቡ ዜጋ ተኮር ዲፕሎማሲን፣ የዜጎች መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ መርሆዎችን መተግበሩን አጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል፡፡ በኳታር ኢ.ፌ.ዴ ሪ. ልዩ መልዕክተኛና ባለሙሉ ሥልጣን አምባሳደር ፈይሰል አልይ በበኩላቸው በየዓመቱ የሚከበረው ይህ በዓል ኢትዮጵያውያን እርስ በርስ በመሰባሰብ የሀገር ገጽታ እንዲገነቡ የሚደረግበት በዓል መሆኑን ጠቅሰዋል። ዜጎቻችን እያጋጠማቸው ያሉ ችግሮችን በአንድ ጥላ በማሰባሰብ በክፉም በደጉም አብረው እንዲቆሙ፣ ወንድማማችነታቸውንና እህትማማችነታቸውን እንዲያጠናክሩ ለሀገር ሰላም፣ ልማትና ብልጽግና የድርሻቸውን እንዲወጡ ማድረግ ነው ሲሉ ገልጸዋል፡፡ የኢትዮጵያውያን ኮሚዩኒቲ ማህበር ሊቀ-መንበር አቶ አሚኑ ኑሩ ማህበሩ ኢትዮጵያውያንን በማሰባሰብ መብታቸዉንና ጥቅማቸዉን ስለሚከበርበት ሁኔታ እንዲወያዩ እንዲደጋገፉ ስለ ሀገራቸዉ ወቅታዊ መረጃ እንዲያገኙ ማድረግ ተቀዳሚ ተግባሩ መሆኑን ጠቅሰዋል። በተጨማሪም ማንነታቸዉን የሚገልፁ ማህበራዊና ባህላዊ እሴቶቻቸዉን በማክበር እና ለሌሎች እንዲያስተዋዉቁ ማድረግ እንዲሁም በሀገራቸዉ በሚከናወኑ የልማት እንቅስቃሴዎች እንዲሳተፉ ማድረግ መሆኑንም በማከል። በበዓሉ የተለያዩ የጥበብ ስራዎች መቅረባቸውንና የእግር ኳስ የፍፃሜ ውድድር፣ እንዲሁም በርካታ አዝናኝ ፕሮግራሞች መከናወናቸውን ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የተገኘው መረጃ ያመላክታል።
የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፣ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው - አቶ አገኘሁ ተሻገር
Mar 2, 2024 63
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፣ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው ሲሉ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አገኘሁ ተሻገር ተናገሩ። 128ኛው የአድዋ ድል በዓል በአድዋ መታሰቢያ በድምቀት እየተከበረ ይገኛል። የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አገኘሁ ተሻገር በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት፤ አድዋ የአብሮነት የድል ውጤት ነው። በድሉ፤ ኅብረት ገኖ የታየበት፣ መሪና ተመሪ የተናበቡበት፤ ከእኔነት ይልቅ እኛነት ተዳምረውና ተናበው ኃይል የፈጠሩበት አውድ ነው ብለዋል። አብሮነት መናበብና አንድነት ሲደመሩ ወኔን፣ ጥበብንና ጉልበትን ይፈጥራሉ፤ የሚፈለገው ግብ ጋር ለመድረስም ጉዞውን ያፋጥናሉ ሲሉ ተናግረዋል። እኛ ኢትዮጵያውያን የጀመርነውን ጉዞ ከግብ ለማድረስ አብሮነትና የጋራ ራዕይ ሊኖረን ይገባልም ነው ያሉት። የአድዋ ድል ኢትዮጵያ ስሟ በዓለም አደባባይ ገኖ እንዲወጣ ያስቻለና ኢትዮጵያዊነትም የክብር መጠሪያ እንዲሆን ማስቻሉን ጠቁመዋል።   በባርነት ለሚማቅቁ የዓለም ጥቁር ሕዝቦች ደግሞ ስንቅና ትጥቅ ሆኖ ለነጻነታቸው እንዲታገሉ ወኔ የሰነቁበት ነው ብለዋል። ድሉ ከሁሉም ድሎች ልቆ አሁንም ድረስ አንጸባራቂ ሆኖ የመቀጠሉ ምስጢር የአይቻልምን መንፈስ በመስበር በዓለም አደባባይ የመሰከረ ስለመሆኑም አንስተዋል። በአድዋ ድል የቅኝ ገዥዎችን የበላይነት ያደረ እውነት ተደርጎ በሚወሰድበት በዛ በጨለማ ዘመን አዲስ እውነትን ያዘለች ጸሃይ በሰንሰለታማ አድዋ ተራሮች አናት ላይ ወለል ብላ ወጥታለች ብለዋል። የአድዋ ድል ጨለማን በብርሃን የገሰሰች፤ ሐሰትን ለእውነት ያስገበረች፤ የበላይነትን ክፉ እሳቤ ሰብራ እኩልነትን ያነበረች የአይበገሬነት ጸሃይ በአድዋ ድል ላይ ለመላው ዓለም ወጥታ የታየችበት ድል ነው። የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፤ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው ብለዋል። የአድዋ ድል በተለምዶ አውነት የሚመስለውን የነጭ የበላይነት የሃሰት ትርክት በእውነተኛው የእኩልነት ትርክት የቀየረ የዓለም ጉልህ የታሪክ ክስተት መሆኑንም ተናግረዋል። የዘንድሮ የአድዋ ድል በዓል ለየት የሚያደርገው ታሪኩን የሚመጥን በአፍሪካ መዲና አዲስ አበባ የመታሰቢያ ሃውልት በተገነባ ማግስት መሆኑ ነው ብለዋል። መታሰቢያው የአድዋን ታሪክ በአግባቡ ለመሰነድና ቀጣዩ ትውልድ ከአባቶቹ ታሪክ ተምሮ ጠንካራ ሀገረ መንግሥት ለመገንባት የራሱን ታሪክ ለመሥራት ያስችለዋል ነው ያሉት። ለዚህ የአድዋ መታሰቢያ እውን መሆን በተለይም ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) እና የአዲስ አበባ ከንቲባ አዳነች አቤቤን አመስግነዋል።
መከላከያ ሰራዊት በሁሉም መስክ እየዘመነ ግዳጁን በብቃት በመወጣት እንደ አድዋ ጀግኖች የኢትዮጵያን ሉአላዊነት ማስከበሩን ይቀጥላል - ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ
Mar 2, 2024 70
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በአደረጃጀት፣ በትጥቅ፣ በስነልቦናና በአካላዊ ጥንካሬው እየዘመነ ግዳጁን በብቃት በመወጣት እንደ አድዋ ጀግኖች የኢትዮጵያን ሉአላዊነት ማስከበሩን ይቀጥላል ሲሉ የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ተናገሩ። 128ኛው የአድዋ ድል በዓል የጥቁር ህዝቦች ድል በሚል መሪ ሀሳብ በአድዋ ድል መታሰቢያ እየተከበረ ይገኛል። በመርሃ ግብሩ የፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባዔ አገኘሁ ተሻገር፣ የፌደራል እና የክልል ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች፣ የመከላከያ ሠራዊት አባላትና አመራሮች፣ ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል። የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ኢትዮጵያ በዘመናዊ ትጥቅ ተደራጅቶ ባህር ተሻግሮ የወረራትን የፋሺዝም ሃይል ድል ያደረገችው በህዝቦቿ አንድነት ነው ብለዋል። አድዋ ከኢትዮጵያ የድል አድራጊነት ታሪኮች ውስጥ ታላቅ ስፍራ የሚሰጠው መሆኑን ገልጸዋል። ኢትዮጵያ በዘመናዊ ትጥቅ ተደራጅቶ ባህር ተሻግሮ የወረራትን የፋሺዝም ሃይል የገጠመችው በፈተና ውስጥ ሆና ነበር ያሉት ፊልድ ማርሻሉ፥ በወቅቱ ድርቅ በመከሰቱ ከብቶች ያለቁበትና ህዝቡም ለምግብ እጥረት የተዳረገበት ነበር ብለዋል። ይሁንና በፈተና ውስጥ የሚፀናውና ሀገር በባዕዳን በተጠቃች ጊዜ አንድነቱ የሚጎለብተው፣ ቁጭቱና ወኔው ግለት የሚጨምረው እና የሀገር ፍቅር ስሜቱ የሚጠነክረው የኢትዮጵያ ህዝብ በዘር፣ በሃይማኖት፣ በአካባቢ ልዩነቶች ሳይከፋፈል በአንድነት ወደ ውጊያ መዝመቱን ጠቅሰዋል። በወኔ፣ በጀግንነትና በፅናት ተዋግቶ ወራሪን በማሸነፍ አንፅባራቂ ድል ማስመዝገቡን ጠቅሰው፥ ድሉ አፍሪካን እንደ ቅርጫ ተከፋፍለው የቅኝ ገዥ የበላይነታቸውን ዘላለማዊ የማድረግ ውጥን የነበራቸውን ሃይሎች ክፉኛ ያስደነገጠ ነው ብለዋል። ነገር ግን ድሉ ትልቅነቱን የሚመጥን ዋጋ ሳይሰጠው በየዓመቱ ለትውስታ ብቻ እየተከበረ ቆይቶ፥ በዚህ ትውልድ ያማረ እና ታሪኩን በተሟላ ሁኔታ የሚዘክር የድል መታሰቢያ ተገንብቶለታል ነው ያሉት። በአዲስ አበባ የተገነባውና የዓድዋን ድል በልኩ የሚዘክረው መታሰቢያ ለመላው ኢትዮጵያውያን፣ ለአፍሪካውያንና ለጥቁር ህዝቦች ኩራት ሆኖ መቆሙንም ተናግረዋል። የድል መታሰቢያው ለጦር መሪዎችና አርበኞች እንዲሁም የብሔር ብሔረሰቦችን ተጋድሎ ያካተተና እውቅና የሰጠ ስለመሆኑም አንስተዋል። የአድዋ ድል በነጻነት እጦትና በጭቆና ሲማቅቁ በነበሩት አፍሪካውያንና በመላው የጥቁር ህዝቦች አዕምሮ ውስጥ ደግሞ ጥቁሮች የማይናቁና ማሸነፍ የሚችሉ እንደሆኑ እምነት በማሳደሩም ለነፃነት ትግል አነሳስቷል ነው ያሉት። በዚህም የተነሳ ኢትዮጵያ አፍሪካውያንና ጥቁር ህዝቦች ለነጻነታቸው ላደረጉት ትግል ፋና ወጊ መሆኑን በማንሳት፥ ዛሬም ለአፍሪካ አንድነትና ለፓን አፍሪካኒዝም ዓላማ መሳካት የመሪነት ሚናዋን እንደምትወጣ ጠቅሰዋል። ኢትዮጵያውያን የገጠሟቸውን ትንኮሳዎች በድል አድራጊነት የተወጡት በአንድነት፣ በጀግንነትና በሀገር ፍቅር ስሜት በመዋጋታቸው መሆኑን ጠላቶቻችንም ጭምር በሚገባ ያውቃሉ ነው ያሉት። በመሆኑም እርስ በርስ የሚያጋጩንን ነጠላ ትርክቶች በመፍጠር ከፋፍለው ለማዳከም ባንዳዎችን ቀጥረው የውክልና ጦርነት ለማድረግ በማቀድ ባለፉት አምስት ዓመታት የውስጥ ግጭቶችን ለማስፋፋት ከፍትኛ ጥረት ስለማድረጋቸው አንስተዋል። ሠራዊቱን ለማዳከም ብዙ ስራዎች ቢሰሩም ሰራዊቱ ፈተና የሚያጸናው በመሆኑ በአደረጃጀቱ፣ በትጥቁ፣ በስነልቦናውና በአካላዊ ጥንካሬው እየዘመነ ግዳጁን በብቃት በመወጣት ሴራቸውን ሁሉ ማክሸፉን አብራርተዋል። "ዛሬም በታላቁ የዓድዋ ድል በዓል ላይ ለህዝባችን ደግመን ማረጋገጥ የምንፈልገው ጠላቶቻችንን በሚገባ መመከት የሚችል ጠንካራ የመከላከያ ሃይል መገንባታችንን ነው" ሲሉም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ በአፅንኦት ገልጸዋል። ሠራዊቱ የኢትዮጵያን ብሔራዊ ጥቅም ለማስከበር የሚጠበቅበትን ሁሉ ለመወጣት ዝግጁ መሆኑንም አረጋግጠዋል። ጠላቶቻችን ሀገራችንን የማፍረስና ከእድገት ጉዟችን የመግታት ሙከራ እያደረጉ ቢሆንም ፈተናዎችን በድል በመሻገር በርካታ የልማት ውጥኖችን አሳክተናል ነው ያሉት። የሀገር መከላከያ ሠራዊት አስተማማኝ የልማት ሃይል፣ የብሄራዊ ጥቅም ማስከበሪያ ጋሻና የሀገር መከታ መሆን የሚያስችለውን አቅም ባልተቋረጠ ሁኔታ ወደ ላቀ ደረጃ እያሸጋገረ መሆኑንም ጠቅሰዋል። የጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ሠራዊቱ ዛሬም የዓድዋ ጀግኖች ልጅ መሆኑን በተግባር እያስመሰከረ ይቀጥላል ብለዋል።  
የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው - የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት
Mar 2, 2024 95
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው ሲል የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ገለጸ፡፡ የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት 128ኛውን የአድዋ ድል በዓልን በማስመልከት የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክት አስተላልፏል፡፡ የመልዕክቱ ሙሉ መግለጫ እንደሚከተለው ይቀርባል፦ የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው! ኢትዮጵያ በታሪኳ አንድም ጊዜ የሌላውን ፍለጋ ጥቃትና ወረራ ፈፅማ አታውቅም፡፡ በአንፃሩ ጠላቶችዋ በተለያዩ ዘመናት በተደጋጋሚ ከሩቅና ከቅርብ በኢትዮጵያ ላይ ወረራ ፈፅሟል፡፡ ሆኖም ግን ኢትዮጵያዊያን ተሸንፈው እጅ የሰጡበት ወቅት የለም፡፡ ሁሉንም ወራሪዎች ድል አድርገው አንገት በማስደፋት የኢትዮጵያን ሉዓላዊነትና ዳር ድንበር አስጠብቋል፡፡ ከእነዚህ የወረራ ታሪክና የድል አድራጊነታችን የሁል ጊዜ ኩራታችን የሆነው ውቅያኖስን አቋርጠው ኢትዮጵያ ላይ ወረራ በመፈፀም ሉዓላዊነታችንን ለመጋፋት የተንቀሳቀሱ የቅኝ ገዢ ሕልምና ምኞት ያከሰመው የዓድዋ ድል ነው። ኢትዮጵያውያን ነፃነታቸውን ለማስጠበቅ የተቃጣባቸዉን የኢጣሊያን ወረራ በመመከት ዓለምን ጉድ ያሰኘ ታላቅ ጀብዱ በዓድዋ ተራሮች ላይ የፈጸሙት የዛሬ 128 ዓመት፣ በየካቲት 23/1888 ዓ.ም ነበር። የዓድዋ ድል የመላ ጥቁር ሕዝቦችን ነጻነት ያበሰረ የክፍለ ዘመኑ ታላቅ ድል ነበር። ውርደትና ሽንፈትን የተከናነበው የኢጣሊያን ጦር ሞትና ምርኮኛ ሆኖ በዓድዋ ተራሮች ላይ ቀርቷል። በዚህም ሮምን ጨምሮ የዓድዋ የድል ችቦ በመላው ዓለም ላይ ተቀጣጥሏል። ጥቁሮች ነጭን ማሸነፍ እንደሚችሉ በተግባር ያስመሰከሩበት የተጋድሎ ውጤትም ሆኖ በታሪክ ተመዘገበ። በመሆኑም የዓድዋ ድል የአይበገሬነት፣ የአትንኩኝ ባይነት የጋራ ኅብረት የተንፀባረቀበት በደመቀ የደም ቀለም የተጻፈ የመላው የጥቁር ሕዝቦች የትግል ታሪክ ነው። የዓድዋ ድል በመላው ኢትዮጵያውያን ተሳትፎና ተጋድሎ የተገኘ አስተሳሳሪ ድል ነው። የብሔር፣ የቋንቋ፣ የአካባቢና የፖለቲካ አስተሳሰብ ልዩነት ሳይገድባቸው አባቶቻችን ለጋራ ዓላማ በአንድነት መስዋዕትነት ከፍለው ነፃ ሀገር እንድንረከብ ያደረገን ድል ነው፡፡ በአንድነት በከፈሉት መስዋዕትነትና በደማቸው የተፃፈ የጋራ ድልና ታሪክ አውርሰውናል፡፡ ድሉን ሊያጎናፅፉን የቻሉት በታጠቁት ዘመናዊ መሣሪያ ወይም አደረጃጀት ሳይሆን ለጋራ ዓላማ በፅናትና በአንድነት በመሰለፋቸው ነው። በመሆኑም የዓድዋ ድል ትውልድ ሊማርበት የሚገባው የዓላማ አንድነትና የፅናት ውጤት ነው፡፡ የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያዊያንም አልፈው ቅኝ ለተገዙ ሕዝቦችም የነፃነት ጮራ ሆነዋል፡፡ ዛሬ ላይ ዓድዋን ስናስብ የጋራ ድልና ታሪክ መሆኑን በመገንዘብ የሚገባዉ ክብር በመስጠት በሚመጥነዉ ዓለማቀፍ ከፍታ ልክ በድምቀት ልንዘክረው ይገባል፡፡ ዘንድሮ የዓድዋ ድል በዓልን ስናከብር፤ የዓድዋ መታሰቢያ ሙዚየም ተመርቆ ሥራ በጀመረበት ማግሥት ነው፡፡ የፓን አፍሪካኒዝም ምልክትነቱን የሚመጥን መታሰቢያ ሙዚዬም ተገንብቶ በአፍሪካ ኅብረት ጉባኤ ወቅት ልዩ ልዩ ጉባኤዎችን አስተናግዷል፡፡ ይህም መንግሥት የሀገር አንድነትን ለማጽናት ለጋራ ድልና ትርክት የተሰጠውን ልዩ ትኩረት የሚያሳይ ነው፡፡ የዚህ የዓድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም ተመርቆ ወደ ሥራ መግባቱ ይህንን አኩሪ የድል ታሪክ ለትውልድ ከማሸጋገርም ባሻገር በዓድዋ ድል ዙሪያ ለሚደረጉ ጥናቶችና ምርምሮች የላቀ ፋይዳ ይኖረዋል። የዓድዋ ድልን ስንዘክርና ስናከብር ልንማራቸው ከሚገቡ ቁምነገሮች አንዱ ሀገራችን በማንኛውም ወቅት የሚገጥሟትን ፈተናዎች በድልና በስኬት መወጣት እንደምትችል የዓድዋ ድል ዋነኛ ተምሳሌት መሆኑን ነው። ፈተናዎችን በድል ለማጠናቀቅ ነጠላ ትርክቶችን ወደ ጎን በመተው እንደ ዓድዋ ጀግኖች ከሰፈር አስተሳሰቦች በመላቀቅና ሀገርን በማስቀደም አንድ ላይ መቆምን ይጠይቃል፡፡ እያጋጠሙ ያሉ ፈተናዎችን በድል ለማጠናቀቅና የሀገራችንን ብልፅግና እውን ለማድረግ ከዓድዋ ጀግኖች ፅናትና አንድነት መማር ያስፈልጋል፡፡ እንኳን ለ128ኛው የዓድዋ ድል በዓል አደረሳችሁ! የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት የካቲት 23/2016 ዓ/ም All reactions: 33
ጀግናው የመከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ አድርጎ ሃገሩን ይጠብቃል - ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ
Mar 2, 2024 73
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ ጀግናው የመከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ አድርጎ ሃገሩን ለመጠበቅ ዘብ እንደሚቆም የጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ገለጹ። 128ኛው የዓድዋ ድል በዓል ‹‹ዓድዋ የመላው ጥቁር ሕዝቦች ኩራት›› በሚል መሪ ሐሳብ በዓድዋ ድል መታሰቢያ እየተከበረ ነው፡፡ በበዓሉ ላይ ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ እንደተናገሩት ጀግናው የሀገር መከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ በማድረግ ዛሬም በራሱ ዘመን በኢትዮጵያ ላይ ከየትኛውም አቅጣጫ የሚመጣ ትንኮሳን ለመመከት ዝግጁ ነው። ሰራዊቱ በዚህ ታሪካዊ የድል በዓል ላይ ቃሉን እንደሚያድስ የገለጹት ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ከህዝብ አብራክ የተገኘውንና የሀገር ህልውና ዋልታ የመጨረሻ ምሽግ የሆነውን መከላከያ ሰራዊት መጠበቅና ድጋፍ ማድረግ እንደሚገባ አሳስበዋል። ፊልድ ማርሻሉ ለመላው ኢትዮጵያውያን ባስተላለፉት መልዕክት መከላከያ ሰራዊትና የመከላከያን ተቋም እንደ ተቋም እንደ ቀደመው ጊዜ ሁሉ ልትጠብቀውና ድጋፍህን ልትቸረው እንደሚገባ አሳስባለሁ ብለዋል።    
ፖለቲካ
የአድዋ ድል የሕዝብ አንድነትና ኅብረት የተንፀባረቀበት ልዩ የጥቁር ሕዝቦች ታሪክ ነው 
Mar 2, 2024 36
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016 (ኢዜአ)፦ የአድዋ ድል የሕዝብ አንድነትና ኅብረት የተንፀባረቀበት ልዩ የጥቁር ሕዝቦች ታሪክ መሆኑን በመታሰቢያ በዓሉ የተገኙ የተለያዩ አገራት ተወካዮች ገለጹ። በ128ኛ የአድዋ ድል መታሰቢያ በዓል ላይ ኢዜአ ያነጋገራቸው የተለያዩ ሀገራት ኤምባሲ ተወካዮች የአድዋ ድል የመላው ጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ድል መሆኑን አንስተዋል። በኢትዮጵያ የአርመንያ አምባሳደር ሳሃክ ሳርግስያን፤ የአድዋ ድል ለኢትዮጵያውያን እንዲሁም ለጥቁር ሕዝቦች ወሳኝ የድል ታሪክ ነው ብለዋል። ከዚህ በተጨማሪም በአድዋ ድል ጥንካሬ፣ ትብብር፣ የአገር ፍቅር፣ መስዋዕትነት የተንፀባረቀበት ልዩ የጥቁር ሕዝቦች ታሪክ መሆኑን ገልፀዋል። በመሆኑም 128ኛ የአድዋ ድል መታሰቢያ ላይ በመገኘታቸው የተሰማቸውን ክብር ተናግረዋል። በኢትዮጵያ የዛምቢያ ኤምባሲ የፖለቲካና አስተዳደር አማካሪ ናዋ ሲቦንጆ፤ የአድዋ ድል ለአፍሪካ አህጉር ወሳኝ የታሪክ ምዕራፍ መሆኑን አንስተዋል። ኢትዮጵያውያን ዘር፣ ቀለም፣ ሃይማኖት፣ የፖለቲካ ልዩነት ሳይገድባቸው ለሀገር ሉዓላዊነት በሕብረት የተሳተፉበት በመሆኑ የአንድነት ምሳሌ ነው ብለዋል። በመሆኑም ከአድዋ ድል አፍሪካውያን ልዩነታቸውን በመቻቻል የበለፀገችና አንድነቷ የተጠናከረ አፍሪካን ለመፍጠር ትምህርት የምንወስድበት ነው ሲሉ ተናግረዋል። በኢትዮጵያ የባንግላዲሽ ኤምባሲ የመከላከያ አታሼ ብርጋዴር ጄኔራል ጂኤም ሻሪፉል፤ የአድዋ ድል ኢትዮጵያውያን ለቅኝ ግዛት ባለመንበርከክ ኃያልነታቸውን ያሳዩበት ወሳኝ የድል ታሪክ መሆኑን ገልፀዋል። ድሉም የኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን የመላው ጥቁር ሕዝቦች መሆኑን ጠቁመዋል። ኢትዮጵያውያን በአንድነት የፋሽስትን ወራሪ ኃይል ድል ያደረጉበት 128ኛው የአድዋ ድል መታሰቢያ የተለያዩ አገራት አምባሳደሮች፣ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊዎች፣ የተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች በተገኙበት በአድዋ ድል መታሰቢያ በተለያዩ ሁነቶች ተከብሯል።
በአዲስ አበባ በልዩ ልዩ ፕሮግራሞች የተከበረው 128ኛው የአድዋ ድል መታሰቢያ በዓል በሰላም ተከብሮ ተጠናቋል - የፀጥታና ደህንነት የጋራ ግብረ ኃይል
Mar 2, 2024 90
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ በአዲስ አበባ በልዩ ልዩ ፕሮግራሞች 128ኛው የአድዋ ድል መታሰቢያ መርሃ-ግብር በሰላም ተከብሮ መጠናቀቁን የፀጥታና ደህንነት የጋራ ግብረ ኃይል አስታወቀ፡፡ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አገኘሁ ተሻገር፣ የጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ፣ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አዳነች አቤቤ፣ የክልል ርዕሳነ መስተዳድሮች፣ የጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማህበር ፕሬዝዳንት ልጅ ዳንኤል ጆቴ፣ የኢፌዲሪ ሀገር መከላከያ ሚኒስቴር፣ የፌዴራልና የአዲስ አበባ ፖሊስ ከፍተኛ አመራሮች እንዲሁም ሌሎች የመንግስት የስራ ኃላፊዎች፣ ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች የታደሙበት በአድዋ ድል መታሰቢያ የተከበረው 128ኛው የአድዋ ድል መታሰቢያ በዓል በሰላም እና በልዩ ድምቀት መከበሩንም የጋራ ግብረ-ኃይሉ አስታውቋል፡፡ በዓሉ በአዲስ አበባ አዲስ በተገናባው በአድዋ ድል መታሰቢያ በደማቅ ስነ ስርዓት በሰላም እንዲከበር አስፈላጊውን እቅድ በማውጣት የሚጠበቅበትን ኃላፊነትና ተግባር ማከናወኑን የፀጥታና ደህንነት የጋራ ግብረ ኃይሉ ገልጿል፡፡ ለበዓሉ በሰላም መከበር ኃላፊነታቸውን በአግባቡ ለተወጡ የፀጥታ አካላት አመራሮችና አባላት እንዲሁም በተለያየ መልኩ የፀጥታውን ስራ ለደገፉ በጎ ፈቃደኞች እንዲሁም ለመላው የከተማችን ነዋሪዎች ግብረ ኃይሉ ምስጋናውን አቅርቧል፡፡
መንግስት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚገኙ ኢትዮጵያውያንን መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ መርሆዎችን መተግበሩን አጠናክሮ ይቀጥላል
Mar 2, 2024 60
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ መንግስት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚገኙ ኢትዮጵያውያንን መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ መርሆዎችን መተግበሩን አጠናክሮ እንደሚቀጥል የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር ብርቱካን አያኖ ገለጹ። 6ኛው የኢትዮጵያውያን ቀን “ህብረ ብሄራዊ ኢትዮጵያ በቀጠር” በሚል መሪ ሀሳብ በኳታር ዶሃ ስታዲየም በድምቀት ተከብሯል። ዝግጅቱን በኳታር-ዶሃ የኢትዮጵያውያን ኮሚዩኒቲ ማኀበር ዶሃ ከሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ጋር በመተባበር መዘጋጀቱም ተገልጿል። የበዓሉ የክብር እንግዳ የሆኑት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር ብርቱካን አያኖ መልዕክት አስተላልፈዋል።   በመልዕክታቸውም መንግስት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚገኙ ኢትዮጵያውያንን ከሀገራቸው ጋር የሚያስተሳስሩ ድልድዮችን የሚገነቡ ዜጋ ተኮር ዲፕሎማሲ፣ የዜጎች መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ መርሆዎችን መተግበሩን አጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል፡፡ በዓሉ በሀገራችን ለ128ኛ ጊዜ በሚከበረው የአድዋ ድል በዓል ወቅት የሚከበር መሆኑ ከሌሎቹ በዓላት ልዩ ያደርገዋል ሲሉም ገልጸዋል። በዓሉ በዚህ ዕለት መከበሩ ቀደምት አባቶቻችን ለሀገራቸው ነጻነት በአንድነት በመቆም መራር ተጋድሎ ያደረጉበትና የሀገራችንን አንድነት አስጠብቀው የአፍሪካ የነጻነት ተምሳሌት ማድረግ የቻሉበት ቀን የምናስብበት ታላቅ ቀን እንደሆነም ገልፀዋል። በኳታር የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ይህን መሰል በዓላትን በማዘጋጀት በተለያዩ ኩነቶች የኢትዮጵያን ባህልና ታሪክ ለሌሎች በማቅረብ ሀገራቸዉን በማስተዋወቅ የህዝብ ለህዝብ ግንኙነቱ እንዲጠናከር ለሀገራቸዉ አምባሳደር ሆነዉ እየሰሩ በመሆኑ ምስጋና አቅርበዋል። አያይዘውም መንግስት በተለያየ የዓለም ክፍል የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ከየሀገሩ ጋር የሚያስተሳስሩ ድልድዮችን የሚገነቡ ዜጋ ተኮር ዲፕሎማሲን፣ የዜጎች መብትና ጥቅም የሚያስከብሩ መርሆዎችን መተግበሩን አጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል፡፡ በኳታር ኢ.ፌ.ዴ ሪ. ልዩ መልዕክተኛና ባለሙሉ ሥልጣን አምባሳደር ፈይሰል አልይ በበኩላቸው በየዓመቱ የሚከበረው ይህ በዓል ኢትዮጵያውያን እርስ በርስ በመሰባሰብ የሀገር ገጽታ እንዲገነቡ የሚደረግበት በዓል መሆኑን ጠቅሰዋል። ዜጎቻችን እያጋጠማቸው ያሉ ችግሮችን በአንድ ጥላ በማሰባሰብ በክፉም በደጉም አብረው እንዲቆሙ፣ ወንድማማችነታቸውንና እህትማማችነታቸውን እንዲያጠናክሩ ለሀገር ሰላም፣ ልማትና ብልጽግና የድርሻቸውን እንዲወጡ ማድረግ ነው ሲሉ ገልጸዋል፡፡ የኢትዮጵያውያን ኮሚዩኒቲ ማህበር ሊቀ-መንበር አቶ አሚኑ ኑሩ ማህበሩ ኢትዮጵያውያንን በማሰባሰብ መብታቸዉንና ጥቅማቸዉን ስለሚከበርበት ሁኔታ እንዲወያዩ እንዲደጋገፉ ስለ ሀገራቸዉ ወቅታዊ መረጃ እንዲያገኙ ማድረግ ተቀዳሚ ተግባሩ መሆኑን ጠቅሰዋል። በተጨማሪም ማንነታቸዉን የሚገልፁ ማህበራዊና ባህላዊ እሴቶቻቸዉን በማክበር እና ለሌሎች እንዲያስተዋዉቁ ማድረግ እንዲሁም በሀገራቸዉ በሚከናወኑ የልማት እንቅስቃሴዎች እንዲሳተፉ ማድረግ መሆኑንም በማከል። በበዓሉ የተለያዩ የጥበብ ስራዎች መቅረባቸውንና የእግር ኳስ የፍፃሜ ውድድር፣ እንዲሁም በርካታ አዝናኝ ፕሮግራሞች መከናወናቸውን ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የተገኘው መረጃ ያመላክታል።
የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፣ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው - አቶ አገኘሁ ተሻገር
Mar 2, 2024 63
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፣ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው ሲሉ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አገኘሁ ተሻገር ተናገሩ። 128ኛው የአድዋ ድል በዓል በአድዋ መታሰቢያ በድምቀት እየተከበረ ይገኛል። የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አገኘሁ ተሻገር በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት፤ አድዋ የአብሮነት የድል ውጤት ነው። በድሉ፤ ኅብረት ገኖ የታየበት፣ መሪና ተመሪ የተናበቡበት፤ ከእኔነት ይልቅ እኛነት ተዳምረውና ተናበው ኃይል የፈጠሩበት አውድ ነው ብለዋል። አብሮነት መናበብና አንድነት ሲደመሩ ወኔን፣ ጥበብንና ጉልበትን ይፈጥራሉ፤ የሚፈለገው ግብ ጋር ለመድረስም ጉዞውን ያፋጥናሉ ሲሉ ተናግረዋል። እኛ ኢትዮጵያውያን የጀመርነውን ጉዞ ከግብ ለማድረስ አብሮነትና የጋራ ራዕይ ሊኖረን ይገባልም ነው ያሉት። የአድዋ ድል ኢትዮጵያ ስሟ በዓለም አደባባይ ገኖ እንዲወጣ ያስቻለና ኢትዮጵያዊነትም የክብር መጠሪያ እንዲሆን ማስቻሉን ጠቁመዋል።   በባርነት ለሚማቅቁ የዓለም ጥቁር ሕዝቦች ደግሞ ስንቅና ትጥቅ ሆኖ ለነጻነታቸው እንዲታገሉ ወኔ የሰነቁበት ነው ብለዋል። ድሉ ከሁሉም ድሎች ልቆ አሁንም ድረስ አንጸባራቂ ሆኖ የመቀጠሉ ምስጢር የአይቻልምን መንፈስ በመስበር በዓለም አደባባይ የመሰከረ ስለመሆኑም አንስተዋል። በአድዋ ድል የቅኝ ገዥዎችን የበላይነት ያደረ እውነት ተደርጎ በሚወሰድበት በዛ በጨለማ ዘመን አዲስ እውነትን ያዘለች ጸሃይ በሰንሰለታማ አድዋ ተራሮች አናት ላይ ወለል ብላ ወጥታለች ብለዋል። የአድዋ ድል ጨለማን በብርሃን የገሰሰች፤ ሐሰትን ለእውነት ያስገበረች፤ የበላይነትን ክፉ እሳቤ ሰብራ እኩልነትን ያነበረች የአይበገሬነት ጸሃይ በአድዋ ድል ላይ ለመላው ዓለም ወጥታ የታየችበት ድል ነው። የአድዋ ድል የተነጣይነትን ስሜት የገደለ፤ የወል እውነትና አብሮነትን በጽኑ መሰረት ላይ ያኖረ ነው ብለዋል። የአድዋ ድል በተለምዶ አውነት የሚመስለውን የነጭ የበላይነት የሃሰት ትርክት በእውነተኛው የእኩልነት ትርክት የቀየረ የዓለም ጉልህ የታሪክ ክስተት መሆኑንም ተናግረዋል። የዘንድሮ የአድዋ ድል በዓል ለየት የሚያደርገው ታሪኩን የሚመጥን በአፍሪካ መዲና አዲስ አበባ የመታሰቢያ ሃውልት በተገነባ ማግስት መሆኑ ነው ብለዋል። መታሰቢያው የአድዋን ታሪክ በአግባቡ ለመሰነድና ቀጣዩ ትውልድ ከአባቶቹ ታሪክ ተምሮ ጠንካራ ሀገረ መንግሥት ለመገንባት የራሱን ታሪክ ለመሥራት ያስችለዋል ነው ያሉት። ለዚህ የአድዋ መታሰቢያ እውን መሆን በተለይም ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) እና የአዲስ አበባ ከንቲባ አዳነች አቤቤን አመስግነዋል።
መከላከያ ሰራዊት በሁሉም መስክ እየዘመነ ግዳጁን በብቃት በመወጣት እንደ አድዋ ጀግኖች የኢትዮጵያን ሉአላዊነት ማስከበሩን ይቀጥላል - ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ
Mar 2, 2024 70
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በአደረጃጀት፣ በትጥቅ፣ በስነልቦናና በአካላዊ ጥንካሬው እየዘመነ ግዳጁን በብቃት በመወጣት እንደ አድዋ ጀግኖች የኢትዮጵያን ሉአላዊነት ማስከበሩን ይቀጥላል ሲሉ የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ተናገሩ። 128ኛው የአድዋ ድል በዓል የጥቁር ህዝቦች ድል በሚል መሪ ሀሳብ በአድዋ ድል መታሰቢያ እየተከበረ ይገኛል። በመርሃ ግብሩ የፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባዔ አገኘሁ ተሻገር፣ የፌደራል እና የክልል ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች፣ የመከላከያ ሠራዊት አባላትና አመራሮች፣ ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል። የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ኢትዮጵያ በዘመናዊ ትጥቅ ተደራጅቶ ባህር ተሻግሮ የወረራትን የፋሺዝም ሃይል ድል ያደረገችው በህዝቦቿ አንድነት ነው ብለዋል። አድዋ ከኢትዮጵያ የድል አድራጊነት ታሪኮች ውስጥ ታላቅ ስፍራ የሚሰጠው መሆኑን ገልጸዋል። ኢትዮጵያ በዘመናዊ ትጥቅ ተደራጅቶ ባህር ተሻግሮ የወረራትን የፋሺዝም ሃይል የገጠመችው በፈተና ውስጥ ሆና ነበር ያሉት ፊልድ ማርሻሉ፥ በወቅቱ ድርቅ በመከሰቱ ከብቶች ያለቁበትና ህዝቡም ለምግብ እጥረት የተዳረገበት ነበር ብለዋል። ይሁንና በፈተና ውስጥ የሚፀናውና ሀገር በባዕዳን በተጠቃች ጊዜ አንድነቱ የሚጎለብተው፣ ቁጭቱና ወኔው ግለት የሚጨምረው እና የሀገር ፍቅር ስሜቱ የሚጠነክረው የኢትዮጵያ ህዝብ በዘር፣ በሃይማኖት፣ በአካባቢ ልዩነቶች ሳይከፋፈል በአንድነት ወደ ውጊያ መዝመቱን ጠቅሰዋል። በወኔ፣ በጀግንነትና በፅናት ተዋግቶ ወራሪን በማሸነፍ አንፅባራቂ ድል ማስመዝገቡን ጠቅሰው፥ ድሉ አፍሪካን እንደ ቅርጫ ተከፋፍለው የቅኝ ገዥ የበላይነታቸውን ዘላለማዊ የማድረግ ውጥን የነበራቸውን ሃይሎች ክፉኛ ያስደነገጠ ነው ብለዋል። ነገር ግን ድሉ ትልቅነቱን የሚመጥን ዋጋ ሳይሰጠው በየዓመቱ ለትውስታ ብቻ እየተከበረ ቆይቶ፥ በዚህ ትውልድ ያማረ እና ታሪኩን በተሟላ ሁኔታ የሚዘክር የድል መታሰቢያ ተገንብቶለታል ነው ያሉት። በአዲስ አበባ የተገነባውና የዓድዋን ድል በልኩ የሚዘክረው መታሰቢያ ለመላው ኢትዮጵያውያን፣ ለአፍሪካውያንና ለጥቁር ህዝቦች ኩራት ሆኖ መቆሙንም ተናግረዋል። የድል መታሰቢያው ለጦር መሪዎችና አርበኞች እንዲሁም የብሔር ብሔረሰቦችን ተጋድሎ ያካተተና እውቅና የሰጠ ስለመሆኑም አንስተዋል። የአድዋ ድል በነጻነት እጦትና በጭቆና ሲማቅቁ በነበሩት አፍሪካውያንና በመላው የጥቁር ህዝቦች አዕምሮ ውስጥ ደግሞ ጥቁሮች የማይናቁና ማሸነፍ የሚችሉ እንደሆኑ እምነት በማሳደሩም ለነፃነት ትግል አነሳስቷል ነው ያሉት። በዚህም የተነሳ ኢትዮጵያ አፍሪካውያንና ጥቁር ህዝቦች ለነጻነታቸው ላደረጉት ትግል ፋና ወጊ መሆኑን በማንሳት፥ ዛሬም ለአፍሪካ አንድነትና ለፓን አፍሪካኒዝም ዓላማ መሳካት የመሪነት ሚናዋን እንደምትወጣ ጠቅሰዋል። ኢትዮጵያውያን የገጠሟቸውን ትንኮሳዎች በድል አድራጊነት የተወጡት በአንድነት፣ በጀግንነትና በሀገር ፍቅር ስሜት በመዋጋታቸው መሆኑን ጠላቶቻችንም ጭምር በሚገባ ያውቃሉ ነው ያሉት። በመሆኑም እርስ በርስ የሚያጋጩንን ነጠላ ትርክቶች በመፍጠር ከፋፍለው ለማዳከም ባንዳዎችን ቀጥረው የውክልና ጦርነት ለማድረግ በማቀድ ባለፉት አምስት ዓመታት የውስጥ ግጭቶችን ለማስፋፋት ከፍትኛ ጥረት ስለማድረጋቸው አንስተዋል። ሠራዊቱን ለማዳከም ብዙ ስራዎች ቢሰሩም ሰራዊቱ ፈተና የሚያጸናው በመሆኑ በአደረጃጀቱ፣ በትጥቁ፣ በስነልቦናውና በአካላዊ ጥንካሬው እየዘመነ ግዳጁን በብቃት በመወጣት ሴራቸውን ሁሉ ማክሸፉን አብራርተዋል። "ዛሬም በታላቁ የዓድዋ ድል በዓል ላይ ለህዝባችን ደግመን ማረጋገጥ የምንፈልገው ጠላቶቻችንን በሚገባ መመከት የሚችል ጠንካራ የመከላከያ ሃይል መገንባታችንን ነው" ሲሉም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ በአፅንኦት ገልጸዋል። ሠራዊቱ የኢትዮጵያን ብሔራዊ ጥቅም ለማስከበር የሚጠበቅበትን ሁሉ ለመወጣት ዝግጁ መሆኑንም አረጋግጠዋል። ጠላቶቻችን ሀገራችንን የማፍረስና ከእድገት ጉዟችን የመግታት ሙከራ እያደረጉ ቢሆንም ፈተናዎችን በድል በመሻገር በርካታ የልማት ውጥኖችን አሳክተናል ነው ያሉት። የሀገር መከላከያ ሠራዊት አስተማማኝ የልማት ሃይል፣ የብሄራዊ ጥቅም ማስከበሪያ ጋሻና የሀገር መከታ መሆን የሚያስችለውን አቅም ባልተቋረጠ ሁኔታ ወደ ላቀ ደረጃ እያሸጋገረ መሆኑንም ጠቅሰዋል። የጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ሠራዊቱ ዛሬም የዓድዋ ጀግኖች ልጅ መሆኑን በተግባር እያስመሰከረ ይቀጥላል ብለዋል።  
የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው - የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት
Mar 2, 2024 95
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው ሲል የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ገለጸ፡፡ የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት 128ኛውን የአድዋ ድል በዓልን በማስመልከት የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክት አስተላልፏል፡፡ የመልዕክቱ ሙሉ መግለጫ እንደሚከተለው ይቀርባል፦ የዓድዋ ድል የዓላማ አንድነትና የጽናት ውጤት ነው! ኢትዮጵያ በታሪኳ አንድም ጊዜ የሌላውን ፍለጋ ጥቃትና ወረራ ፈፅማ አታውቅም፡፡ በአንፃሩ ጠላቶችዋ በተለያዩ ዘመናት በተደጋጋሚ ከሩቅና ከቅርብ በኢትዮጵያ ላይ ወረራ ፈፅሟል፡፡ ሆኖም ግን ኢትዮጵያዊያን ተሸንፈው እጅ የሰጡበት ወቅት የለም፡፡ ሁሉንም ወራሪዎች ድል አድርገው አንገት በማስደፋት የኢትዮጵያን ሉዓላዊነትና ዳር ድንበር አስጠብቋል፡፡ ከእነዚህ የወረራ ታሪክና የድል አድራጊነታችን የሁል ጊዜ ኩራታችን የሆነው ውቅያኖስን አቋርጠው ኢትዮጵያ ላይ ወረራ በመፈፀም ሉዓላዊነታችንን ለመጋፋት የተንቀሳቀሱ የቅኝ ገዢ ሕልምና ምኞት ያከሰመው የዓድዋ ድል ነው። ኢትዮጵያውያን ነፃነታቸውን ለማስጠበቅ የተቃጣባቸዉን የኢጣሊያን ወረራ በመመከት ዓለምን ጉድ ያሰኘ ታላቅ ጀብዱ በዓድዋ ተራሮች ላይ የፈጸሙት የዛሬ 128 ዓመት፣ በየካቲት 23/1888 ዓ.ም ነበር። የዓድዋ ድል የመላ ጥቁር ሕዝቦችን ነጻነት ያበሰረ የክፍለ ዘመኑ ታላቅ ድል ነበር። ውርደትና ሽንፈትን የተከናነበው የኢጣሊያን ጦር ሞትና ምርኮኛ ሆኖ በዓድዋ ተራሮች ላይ ቀርቷል። በዚህም ሮምን ጨምሮ የዓድዋ የድል ችቦ በመላው ዓለም ላይ ተቀጣጥሏል። ጥቁሮች ነጭን ማሸነፍ እንደሚችሉ በተግባር ያስመሰከሩበት የተጋድሎ ውጤትም ሆኖ በታሪክ ተመዘገበ። በመሆኑም የዓድዋ ድል የአይበገሬነት፣ የአትንኩኝ ባይነት የጋራ ኅብረት የተንፀባረቀበት በደመቀ የደም ቀለም የተጻፈ የመላው የጥቁር ሕዝቦች የትግል ታሪክ ነው። የዓድዋ ድል በመላው ኢትዮጵያውያን ተሳትፎና ተጋድሎ የተገኘ አስተሳሳሪ ድል ነው። የብሔር፣ የቋንቋ፣ የአካባቢና የፖለቲካ አስተሳሰብ ልዩነት ሳይገድባቸው አባቶቻችን ለጋራ ዓላማ በአንድነት መስዋዕትነት ከፍለው ነፃ ሀገር እንድንረከብ ያደረገን ድል ነው፡፡ በአንድነት በከፈሉት መስዋዕትነትና በደማቸው የተፃፈ የጋራ ድልና ታሪክ አውርሰውናል፡፡ ድሉን ሊያጎናፅፉን የቻሉት በታጠቁት ዘመናዊ መሣሪያ ወይም አደረጃጀት ሳይሆን ለጋራ ዓላማ በፅናትና በአንድነት በመሰለፋቸው ነው። በመሆኑም የዓድዋ ድል ትውልድ ሊማርበት የሚገባው የዓላማ አንድነትና የፅናት ውጤት ነው፡፡ የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያዊያንም አልፈው ቅኝ ለተገዙ ሕዝቦችም የነፃነት ጮራ ሆነዋል፡፡ ዛሬ ላይ ዓድዋን ስናስብ የጋራ ድልና ታሪክ መሆኑን በመገንዘብ የሚገባዉ ክብር በመስጠት በሚመጥነዉ ዓለማቀፍ ከፍታ ልክ በድምቀት ልንዘክረው ይገባል፡፡ ዘንድሮ የዓድዋ ድል በዓልን ስናከብር፤ የዓድዋ መታሰቢያ ሙዚየም ተመርቆ ሥራ በጀመረበት ማግሥት ነው፡፡ የፓን አፍሪካኒዝም ምልክትነቱን የሚመጥን መታሰቢያ ሙዚዬም ተገንብቶ በአፍሪካ ኅብረት ጉባኤ ወቅት ልዩ ልዩ ጉባኤዎችን አስተናግዷል፡፡ ይህም መንግሥት የሀገር አንድነትን ለማጽናት ለጋራ ድልና ትርክት የተሰጠውን ልዩ ትኩረት የሚያሳይ ነው፡፡ የዚህ የዓድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም ተመርቆ ወደ ሥራ መግባቱ ይህንን አኩሪ የድል ታሪክ ለትውልድ ከማሸጋገርም ባሻገር በዓድዋ ድል ዙሪያ ለሚደረጉ ጥናቶችና ምርምሮች የላቀ ፋይዳ ይኖረዋል። የዓድዋ ድልን ስንዘክርና ስናከብር ልንማራቸው ከሚገቡ ቁምነገሮች አንዱ ሀገራችን በማንኛውም ወቅት የሚገጥሟትን ፈተናዎች በድልና በስኬት መወጣት እንደምትችል የዓድዋ ድል ዋነኛ ተምሳሌት መሆኑን ነው። ፈተናዎችን በድል ለማጠናቀቅ ነጠላ ትርክቶችን ወደ ጎን በመተው እንደ ዓድዋ ጀግኖች ከሰፈር አስተሳሰቦች በመላቀቅና ሀገርን በማስቀደም አንድ ላይ መቆምን ይጠይቃል፡፡ እያጋጠሙ ያሉ ፈተናዎችን በድል ለማጠናቀቅና የሀገራችንን ብልፅግና እውን ለማድረግ ከዓድዋ ጀግኖች ፅናትና አንድነት መማር ያስፈልጋል፡፡ እንኳን ለ128ኛው የዓድዋ ድል በዓል አደረሳችሁ! የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት የካቲት 23/2016 ዓ/ም All reactions: 33
ጀግናው የመከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ አድርጎ ሃገሩን ይጠብቃል - ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ
Mar 2, 2024 73
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ ጀግናው የመከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ አድርጎ ሃገሩን ለመጠበቅ ዘብ እንደሚቆም የጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ ገለጹ። 128ኛው የዓድዋ ድል በዓል ‹‹ዓድዋ የመላው ጥቁር ሕዝቦች ኩራት›› በሚል መሪ ሐሳብ በዓድዋ ድል መታሰቢያ እየተከበረ ነው፡፡ በበዓሉ ላይ ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ እንደተናገሩት ጀግናው የሀገር መከላከያ ሰራዊት የአድዋ ጀግኖችን ገድል ውርስ በማድረግ ዛሬም በራሱ ዘመን በኢትዮጵያ ላይ ከየትኛውም አቅጣጫ የሚመጣ ትንኮሳን ለመመከት ዝግጁ ነው። ሰራዊቱ በዚህ ታሪካዊ የድል በዓል ላይ ቃሉን እንደሚያድስ የገለጹት ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ከህዝብ አብራክ የተገኘውንና የሀገር ህልውና ዋልታ የመጨረሻ ምሽግ የሆነውን መከላከያ ሰራዊት መጠበቅና ድጋፍ ማድረግ እንደሚገባ አሳስበዋል። ፊልድ ማርሻሉ ለመላው ኢትዮጵያውያን ባስተላለፉት መልዕክት መከላከያ ሰራዊትና የመከላከያን ተቋም እንደ ተቋም እንደ ቀደመው ጊዜ ሁሉ ልትጠብቀውና ድጋፍህን ልትቸረው እንደሚገባ አሳስባለሁ ብለዋል።    
ማህበራዊ
የወላይታ ሶዶ ከተማ ኤሌክትሪክ ሀይል ማሰራጫ ጣቢያ ተጠግኖ አገልግሎት መስጠት ጀመረ 
Mar 2, 2024 26
ሶዶ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ ባጋጠመው የእሳት አደጋ አገልግሎቱ የተቋረጠው የወላይታ ሶዶ ከተማ ኤሌክትሪክ ሀይል ማሰራጫ ጣቢያ ጥገና ተደርጎለት ወደ ስራ መግባቱን የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት አስታወቀ። በኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት የወላይታ ሶዶ ዲስትሪክት ዲስትሪቡዩሽን ሥራ አስኪያጅ አቶ ገረሱ ቴጋ ከትናንት በስቲያ ምሽት 5:00 ላይ በጣቢያው ድንገተኛ የእሳት አደጋ መከሰቱን አስታውሰዋል። በአደጋውም በጣቢያው የሚሰጠው አገልግሎት ተቋርጦ እንደነበር የገለጹት አቶ ገረሱ፣ "ከማሰራጫ ጣቢያው ሀይል በሙሉና በከፊል የሚያገኙ የወላይታ፣ ሃላባ፣ ጌዴኦ፣ ጋሞ፣ ካምባታ እና ሀዲያ ዞኖች የሀይል መቋረጥ አጋጥሟቸው ነበር" ብለዋል። የደንበኞችን ጥያቄ ለመመለስ በተደረገ አፋጣኝ የጥገና ሥራም ጣቢያው በዛሬው እለት ሙሉ ለሙሉ ሥራ መጀመሩን ገልጸዋል። በዚህም የኤሌክትሪክ ሀይል አገልግሎት ተቋርጦባቸው የነበሩ ሁሉም አካባቢዎች ዳግም የአገልግሎቱ ተጠቃሚ መሆናቸውን ገልጸዋል። በቀጣይም በነዚህ አካባቢዎች አስተማማኝ የኤሌክትሪክ ሀይል አቅርቦትን ለማረጋገጥ የመልሶ ግንባታና አቅም ማሳደጊያ ሥራዎች እየተከናወኑ መሆኑን ስራ አስኪያጁ አያይዘው ገልጸዋል።  
አባቶቻችን በአድዋ ድል ያሳዩትን የሀገር ፍቅርና አንድነት በማስቀጠል ዘላቂ ሰላምና ልማትን ማረጋገጥ ይገባል
Mar 2, 2024 53
ጋምቤላ/ሰመራ/ሆሳዕና/ድሬዳዋ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ አባቶቻችን በአድዋ ድል ያሳዩትን የሀገር ፍቅርና አንድነት በማስቀጠል ዘላቂ ሰላምና ልማትን በማረጋገጥ ትውልዱ ኃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት የተለያዩ ክልሎች ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች ገለጹ። 128ኛው የአድዋ ድል በዓል ዛሬ በጋምቤላ፣ በሰመራ፣ በሆሳዕናና በድሬዳዋ ከተሞች በተለያዩ ዝግጅቶች ተከብሯል። በጋምቤላ ከተማ በተከበረው በዓል ላይ የጋምቤላ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ተንኩዌይ ጆክ የአድዋ ድል የኢትዮጵያ ህዝቦች የጀግንነት፣ የአንድነትና የነፃነት ተጋድሎ ብሔራዊ ዓርማ ነው ብለዋል።   ጀግኖች ኢትዮጵያውያን በአድዋ ጦርነት በተባበረ ክንዳቸውና በአልገዛም ባይነት ወኔያቸው ወራሪ ኃይልን በማንበርከክ የሀገራቸውን ክብር ከፍ አድርገው ለዓለም ጥቁር ህዝቦች አሸናፊነትን ያሳዩበት ድል መሆኑን ተናግረዋል። የአድዋ ድል ኢትዮጵያዊያን ጀግኖች በዘመኑ ተንሰራፍቶ የነበረውን አፍሪካን የመቀራመት አጀንዳ በሃይል መስበር እንደሚቻል ያሳዩበት አንፀባራቂ የድል ታሪክ መሆኑንም ገልጸዋል። የአሁኑ ትውልድ በብዝሃነት ውስጥ ያለውን አንድነት በማጠናከር በአድዋ ድል የታየውን የህዝብ አንድነትና የሃገር ፍቅር በመጠበቅ የሀገርን ዘላቂ ሰላምና ልማት ማስቀጠል ይጠበቅበታል ብለዋል። የክልሉ ባሀልና ቱሪዝም ቢሮ ኃላፊ ረዳት ፕሮፌሰር ኡቦንግ ኡቻላ፣ የአድዋ ድል አባቶቻችን በአንድነት ቆመው፣ አጥንታቸውን ከስክሰውና ደማቸውን አፍስሰው ሀገርን ያፀኑበት የድል ቀን እንደሆነ ገልጸዋል።   በአድዋ ጦርነት ወቅት መስዋትነት ለከፈሉ ጀግኖች አባቶቻችን ክብራቸውን ለመዘከር የሚያስችል የአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም በአዲስ አበባ ተገንብቶ ለህዝብ እይታ ክፍት በሆነበት ማግስት መከበሩ የዘንድሮው የድል በዓል ልዩ ያደርገዋል ብለዋል። ከበዓሉ ታዳሚዎች መካከል አቶ አኩዋይ አቡቲ በሰጡት አስተያየት አድዋ የኢትዮጵያ ህዝቦች ታላቅ ታሪካዊ ድል መሆኑን ጠቅሰው የዘመኑ ትውልድ በሰላም በልማትና በኋላ ቀር አስተሳሰቦች ላይ በመዝመት የአባቶቹን ታሪክ ሊደግም ይገባል ብለዋል፡፡ የአድዋ ድል 128ኛ ዓመት መታሰቢያ በዓል በአፋር ክልል ሰመራ ከተማ የተከበረ ሲሆን፣ በዚሁ ጊዜ የአፋር ክልል መንግስት ዋና ተጠሪ አቶ ኢሴ አደን፣ አድዋ ከመላው የአገሪቱ የዘመቱ አባቶቻችን የጋራ ጠላትን አንድ ሆነው ማሸነፍ እንደሚቻል ለዓለም ማሳየታቸውን አስታውሰዋል። የአፋር ክልል ሕዝብ በኢትዮጵያና በኢትዮጵያዊነት እንደማይደራደር አመልክተው፣በጋራና ለጋራ የሆነችውን አገርን በጋራ ኃላፊነት መገንባት ይገባልም ብለዋል። በአድዋ አርበኞች የድል መንፈስ በዚህ ዘመንም በተለያዩ ሁነቶች መታየቱን ያስታወሱት አቶ ኢሴ፣ ታላላቅ አገራዊ ፕሮጀክቶችን ለማሳካት የታየው ተነሳሽነትና ርብርብን መቀጠል እንደሚያስፈልግ ገልጸዋል። በአገር መከላከያ ሰራዊት የሰሜን ምሥራቅ ዕዝ ተወካይ ኮሎኔል ሙስጠፋ ዩሱፍ፣ ኢትዮጵያ ትውልዶች በከፈሉት መስዋዕትነት ጸንታ መቆየቷን አውስተዋል።   የአድዋን ድልን የሚዘክር ሙዚዬም በአዲስ አበባ መገንባቱ ትውልዶች የአባቶቻቸውን አኩሪ የነጻነት ተጋድሎና ታሪክ ለማወቅ እንደሚያስችላቸውም ገልጸዋል። የአሁኑ ትውልድ የአድዋን ታሪክ በኃላፊነትና በቅብብሎሽ ለቀጣዩ ትውልድ በማስተላለፍ በኃላፊነት ሊወጣ ይገባዋልም ብለዋል። በዓሉ ላይ የአፋር ክልል ምክር ቤት አፈ ጉባዔ አሲያ ከማል፣ የክልሉ መንግሥት ከፍተኛ አመራር አባላት፣ የሰሜን ምሥራቅ ዕዝ አባላት፣ የፌዴራልና የአፋር ክልል ፖሊስና የሰመራ ሎጊያ ከተማ ነዋሪዎች ተገኝተዋል። በተመሳሳይ በሆሳዕና ከተማ በተከበረው በዓል ላይ የተገኙት የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር እና የማህበራዊ ክላስተር አስተባባሪ አቶ አንተነህ ፈቃዱ እንዳሉት፣ አድዋ በዜጎች የተባበረ ክንድና መስዋዕትነት የተገኘ አኩሪ ድል በመሆኑ ሁሌም ሊዘከር ይገባዋል።   የአድዋ ድል የመላው የጥቁር ህዝቦች ድል በመሆኑ ኢትዮጵያ በዓለም አደባባይ በተምሳሌትነት እንድትጠቀስ አስችሏል ብለዋል። የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ህዝቦች ከሌሎች ኢትዮጵያዊያን ወንድሞቹ ጎን በመሰለፍ ለድሉ መገኘት አስተዋጽኦ ማበርከቱንም አቶ አንተነህ ገልጸዋል። በድሬዳዋ በተከበረው 128ኛ የአድዋ በዓል ላይ የታደሙ ነዋሪዎችም አባቶቻችን በጠንካራ አንድነት አድዋ ላይ ከሰሩት ታላቅና ድንቅ የነፃነት ድል በመማር በተባበረ አንድነት ከድህነት ለመውጣትና የተሻለች አገር ለትውልድ ለማስረከብ የተጀመረውን ሥራ ለማሳካት እንደሚሰሩ ተናግረዋል። በፓናል ውይይት በተከበረው በዓል ላይ የታደሙ ነዋሪዎች የአድዋ ድል ጀግኖች አባቶቻችን በተባባረ ክንድ የኢትዮጵያን ነፃነት አስከብረው ነፃነቷ የተረጋገጠ አገር ያስረከቡበት ታሪካዊ ቀን መሆኑንም አንስተዋል።        
የአድዋ ድል እሴቶችን ህብረ ብሔራዊ አንድነትን ለማጠናከርና ለዘላቂ ሰላም መጠቀም እንደሚገባ ተገለጸ
Mar 2, 2024 56
አርባ ምንጭና ደብረ ብርሃን ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የዓድዋ ድል መልካም እሴቶችን በጥናትና ምርምር በማስደገፍ ህብረ ብሔራዊ አንድነትን ለማጠናከርና ለዘላቂ ሰላም መስፈን መጠቀም እንደሚገባ ተገለጸ። የአሁኑ ትውልድ ከአድዋ የአብሮነት ታሪክ በመማር አስተሳሳሪ የጋራ ትርክትን ማጠናከርና ኢትዮጵያን ማጽናት እንዳለበት ተመላክቷል። 128ኛው የዓድዋ ድል በዓል በአርባ ምንጭ እና በደብረ ብርሃን ዩኒቨርሲቲዎች በተለያዩ ዝግጅቶች በደማቅ ሁኔታ ተከብሯል። በዓሉ በአርባ ምንጭ ከተማ "ዝክረ አድዋ ድል ለጠንካራ ሀገረ መንግስት ግንባታና ሰላም" በሚል መሪ ሃሳብ ነው በድምቀት የተከበረው ። በበዓሉ ላይ የተገኙት የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ምክር ቤት ዋና አፈ-ጉባኤ ፀሐይ ወራሳ እንዳሉት፣ የአሁኑ ትውልድ ከአድዋ የጋራ ታሪክ በመማር አስተሳሳሪ የጋራ ትርክትን ማጠናከርና ኢትዮጵያን ማጽናት ይኖርበታል። ጀግኖች አባቶች ከየአቅጣጫው በመምጣት ለአገር ክብር በአንድነት በመዋደቃቸው በጠላት ላይ ድል ከመቀዳጀት ባለፈ የአገርን ሉአላዊነት ጠብቀው ማቆየት ችለዋል ብለዋል። "የአሁኑ ትውልድም ከአድዋ የአብሮነትና የአሸናፊነት ታሪክ በመማር ልዩነትን ከሚያሰፉ ይልቅ ብሔራዊና ገዢ ትርክት ማጠንከር ይኖርበታል" ብለዋል፡፡ ለእዚህም የአድዋ ድል መልካም እሴቶች ለትውልዱ በማስረጽ በኩል የትምህርት ተቋማት በምርምር የተደገፈ ስራ መስራት እንዳለባቸው ጠቁመዋል። የሚስተዋሉ ውስጣዊ ችግሮቻችንን በውይይትና በምክክር በመፍታትና የሥራ ባህልን በማጠንከር የኢትዮጵያን ብልጽግና ማረጋገጥና አዲስ ታሪክ መስራት ይኖርብናል ብለዋል። የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ባህልና ቱርዝም ቢሮ ሃላፊ ወይዘሮ ፍሬህይወት ዱባለ በበኩላቸው "የአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም የጥንት አባቶች የአገርን ክብር ያስጠበቁበትን ታሪክ የአሰባሳቢ ትርክት መገለጫችን ነው" ብለዋል። አድዋ ድል ኢትዮጵያ በመላው የጥቁር ህዝቦች የነፃነት ቀንዲል ሆና እንድትታይ ማድረጉን አስታውሰው፣ ኢትዮጵያውያን በአድዋ ጦርነት ያሳዩትን ህብረት ለጠንካራ ሀገረ መንግስትና ለሰላም እሴት ግንባታ መጠቀም እንደሚገባ ገልጸዋል። "የአድዋ ድል የኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን የመላው ዓለም የጥቁር ህዝቦች የነፃነት ምልክት ነው" ያሉት ደግሞ የአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ዶክተር ዳምጠው ዳርዛ ናቸው። አድዋ የኢትዮጵያውያን የአብሮነትና የጽናት ውጤት በመሆኑ የዛሬው ትውልድ የአድዋን የእንድነት እሴቶች ለአገር ከፍ ያለ ስራ በመስራት ሊጠቀምበት ይገባል ብለዋል፡፡ የአሁኑ ትውልድ ከአባቶች ልቆ እንጂ አንሶ መገኘት እንደሌለበት ጠቁመው፣ "የሀገር ሰላምና ልማትን በዘላቂነት የማረጋገጥ ሃላፊነት አለብን" ብለዋል፡፡ በመድረኩ የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ከአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ጋር በመተባበር ያዘጋጁት ሲሆን በመድረኩም ምሁራን፣ የጋሞ እና ጎፋ ጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማህበር አባላት፣ የሀገር ሽማግሌዎች፣ የሃይማኖት አባቶችና ሌሎች ተጋባዥ እንግዶች ተገኝተዋል። በተመሳሳይ ዜና የ128ኛ የዓደዋ ድል በዓል “አድዋ ለዘላቂ ሰላምና ለጠንካራ አገረ መንግስት ግንባታ” በሚል መሪ ሀሳብ በደብረ ብርሀን ዩኒቨርሲቲ ተከብሯል። በዩኒቨርሲቲው የአስተዳደርና ቢዝነስ ልማት ምክትል ፕሬዚዳንት ዶክተር የሺሀረግ ጌታነህ በበዓሉ ላይ እንዳሉት፤ የዓደዋ ድል በኢትዮጵያዊያን ተሳትፎ በአገራዊ ፍቅርና አርበኝነት ተጋድሎ የተገኘ የጥቁር ህዝቦች ድል ነው። የዓድዋ ድል መልካም እሴቶችን በጥናትና ምርምር ደግፎ ህብረ ብሔራዊ አንድነትን ለማጠናከርና ለዘላቂ ሰላም መስፈን መጠቀም ይገባል ብለዋል። በቀጣይ ዩኒቨርሲቲው በታሪክ የትምህርት ክፍሉ ወጣቱ ትውልድ ስለዓድዋ ድል በጥናት ላይ የተመሰረተ እውቀትና ክህሎት እንዲጨብጥ የድርሻውን እንደሚወጣም አረጋግጥዋል፡፡ በዩኒቨርስቲው የ3ኛ ዓመት የህግ ተማሪ ባምላክ ጌትነት በበኩሏ ፤የጥንት አባቶች በአንድነትና በጽናት ታግለው ለቅኝ ግዛት የመጣን ተስፋፊ ሀይል አሳፍረው መልሰዋል ብላለች። የዛሬው ትውልድም በአድዋ መንፈስና እሴት ጥላ ስር ሆኖ በተሰማራበት የሥራ ዘርፍ አገርን ከፍ የሚያደርግ ስኬት ማስመዝገብ እንዳለበት ተናግራለች። ''ከአድዋ ድልን ብቻ ሳይሆን መተባበርን፣ አንድነትን፣ መቻቻልና ፍቅርን ጭምር ነው የተማርነው '' ያለው ደግሞ በዩኒቨርስቲው ኢንፎርሜሽን ሲስተም የ3ኛ ዓመት ተማሪ ሳሙኤል ሞገስ ነው። በመሆኑም ዛሬ እየተስተዋለ ያለውን “የእኔነት አስተሳሰብ“ አስወግደን በእኛነት ስሜት ለአገር እድገት ጠንክረን መስራት አለብን ብሏል። በዩኒቨርሲቲዎቹ በ128ኛው የአድዋ በዓል ሲከበር የአድዋን ድል የሚዘክሩ ጥናታዊ ጽሑፎች ቀርበው ውይይት ተደርጎባቸዋል። በክብረ በአሉ የየኒቨርሲቲው ማህበረሰብ አባላትና መምህራን የተገኙ ሲሆን አድዋን የሚዘክሩ ፁሑፎች ቀርበው ውይይት ተደርጎባቸዋል። ---          
በክልሉ ቆላማ አካባቢዎች ንጹህ መጠጥ ውሃ የማዳረስ ጥረት ተጠናክሮ ይቀጥላል -- አቶ አሻድሊ ሃሰን
Mar 2, 2024 42
አሶሳ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ቆላማ እና እርጥበት አጠር አካባቢዎች ንጹህ መጠጥ ውሃ የማዳረስ ጥረት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ አሻድሊ ሃሰን ተናገሩ:: በክልሉ አሶሳ ዞን ኩርሙክ ወረዳ የተገነቡ የመጠጥ ውሃ እና ሳኒቴሽን አገልግሎት ተቋማት ዛሬ ተመርቀዋል:: ርዕሰ መስተዳድሩ በወቅቱ እንዳሉት የክልሉ መንግስት የህብረተሰቡን የልማት ጥያቄ ለመመለስ በሚያደርገው ጥረት የመጠጥ ውሃ አቅርቦት ዋነኛው ነው። በክልሉ ውሃ አጠር እና ሞቃታማ በሆኑ አሶሳ ዞን ኩርሙክ፣ ሸርቆሌ፣ ጉባ እና ሌሎች ወረዳዎች ቅድሚያ በመስጠት መጠጥ ውሃ ተቋማት እየተገነቡ መሆኑን ጠቅሰዋል። በ280 ሚሊዮን ብር በተለያዩ አካባቢዎች እየተገነቡ የሚገኙ ፕሮጀክቶችን ጠቅሰው ዛሬ ለምረቃ የበቃውን የሸርቆሌ ንጹህ መጠጥ ውሃና ሳኒቴሽን ፕሮጀክትን በአብነት አንስተዋል። ይህን የተጀመረውን ጥረት የክልሉ መንግስት ከመቼውም ጊዜ በላይ አጠናክሮ እንደሚቀጥል ርዕሰ መስተዳድሩ አስታውቀዋል:: ዛሬ ለአገልግሎት የበቁት ፕሮጀክቶች በአካባቢው መረጋጋት ስላለ እንደሆነ ያስረዱት አቶ አሻድሊ ህብረተሰቡ የውሃ ተቋማቱን ከመንከባከብ ባሻገር የአካባቢውን ደህንነት በበለጠ ሊጠብቅ እንደሚገባ መክረዋል::   የክልሉ ውሃ እና ኢነርጂ ሃብት ልማት ቢሮ ሃላፊ አቶ አድማሱ ሞርካ በበኩላቸው በወረዳው አራት ቀበሌዎች የተገነቡ የመጠጥ ውሃ ተቋማት ጠቅላላ ወጪ ከ46 ነጥብ 2 ሚሊየን ብር እንደሚገመት ገልጸዋል:: ከ30 ሺህ በላይ ሰዎችን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ጥልቅ የውሃ ጉድጓዶች፣ እስከ 100 ሜትር ኪዩብ ውሃ የሚይዙ የውሃ ማጠራቀሚያ ጋኖች፣ ከ20 ኪሎ ሜትር የውሃ መስመር ዝርጋታ፣ ከ26 በላይ ቦኖዎች እና መጸዳጃ ቤቶችን ጨምሮ ሌሎችም የንጽህና መጠበቂያ አገልግሎቶች በግንባታው መካተታቸውን ጠቅሰዋል:: የመጠጥ ውሃ ፕሮጀክቱ ተጠቃሚ ከሆኑት የወረዳው ነዋሪዎች መካከል የሸርቆሌ ወረዳ ነዋሪ ወይዘሮ ሲቲና ከሊፋ ''የንጹህ መጠጥ ውሃ እጥረት ጤናችንን ብቻ ሳይሆን ጉልበታችንና ጊዜያችን ሲባክን ነበር'' ብለዋል:: ዛሬ አገልግሎት የጀመሩት የመጠጥ ውሃ ተቋማት ችግሮቻችንን ፈትተዋል ያሉት አስተያየት ሰጪዋ የመጠጥ ውሃ ተቋማትን በዘላቂነት ለመጠቀም እንክብካቤ እንደሚያደርጉ ገልጸዋል:: በምረቃው ስነ-ስርዓት የክልል እና በየደረጃው የሚገኙ አመራሮች የሸርቆሌ ወረዳ ነዋሪዎች ተገኝተዋል::    
ኢኮኖሚ
በሃዋሳ ከተማና በዙሪያዋ ህዝብን ተጠቃሚ ለማድረግ የተከናወኑ የልማት ሥራዎች ሊጠናከሩ ይገባል- የህብረተሰብ ተወካዮች 
Mar 2, 2024 61
ሐዋሳ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ በሀዋሳ ከተማና በዙሪያ ወረዳ እየተከናወኑ ያሉ የልማት ሥራዎች የህዝቡን ተጠቃሚነት እያረጋገጡ በመሆኑ ሊጠናከሩና ሊሰፉ ይገባል ሲሉ በሲዳማ ክልል የተለያዩ የህብረተሰብ ተወካዮች ገለጹ። ከሲዳማ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች የተውጣጡ የህብረተሰብ ተወካዮች በሃዋሳ ከተማና በዙሪያ ወረዳ እየተከናወኑ ያሉ የልማት ሥራዎችን ጎብኝተዋል። የህብረተሰብ ተወካዮቹ በጉብኝቱ ወቅት ለኢዜአ እንደገለጹት የልማት ሥራዎቹ የህዝቡን ተጠቃሚነት እያረጋገጡ በመምጣታቸው ሊጠናከሩና ሊሰፉ ይገባል። የልማት ሥራዎቹ የክልሉን መንግስት ቁርጠኝነት የሚያሳዩና የህዝቡን ኑሮ የሚያሻሽሉ ናቸው ሲሉም ተናግረዋል። ከበንሳ ወረዳ ዳዬ ከተማ የመጡት ወይዘሮ ምስራቅ ዮሐንስ በሀዋሳ ከተማና በሃዋሳ ዙሪያ ወረዳ የተመለከቷቸው የተለያዩ የልማት ሥራዎች ህብረተሰቡን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ናቸው። ትምህርት ቤቶችና የሕክምና ተቋማትን ጨምሮ የህዝቡን መሰረታዊ የልማት ጥያቄዎች ለመፍታት የተጀመሩ የልማት ሥራዎች ተሞክሮ የሚወሰድባቸው መሆኑንም ተናግረዋል። ቄስ ንጉሴ ኦሮሞ በበኩላቸው በሃዋሳ ከተማ በተለያየ ምክንያት ግንባታቸው የተቋረጡ ፕሮጀክቶችን ለመጨረስና በከተማ ግብርና ነዋሪውን ተጠቃሚ ለማድረግ በተከናወኑ ሥራዎች መደነቃቸውን ገልጸዋል።   መንግስትና ህዝብ ተቀናጅተው በመስራታቸው የተገኘ የልማት ውጤት በመሆኑ ተሞክሮውን ወደመጡበት አካባቢ ሲመለሱ ለማስፋት ጠንክረው እንደሚሰሩ ተናግረዋል። የሃዋሳ ከተማ አስተዳደር በበጀት ዓመቱ ለካፒታል ፕሮጀክቶች ግንባታ ከ2 ቢሊዮን ብር በላይ በጀት መመደቡን የገለጹት ደግሞ የሃዋሳ ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ መኩሪያ መርሻዬ ናቸው።   ባለፉት ስድስት ወራት ከ500 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ ከተከናወኑ ፕሮጀክቶች የትምህርት ቤት ግንባታ ቀዳሚ መሆኑንና አዳሪ ትምህርት ቤትን ጨምሮ በርካታ የማስፋፊያና አዳዲስ የግንባታ ሥራዎች እየተከናወኑ መሆኑን ገልጸዋል። አብዛኞቹ ፕሮጀክቶች በተለያዩ ምክንያቶች የተጓተቱ በመሆናቸው ፕሮጀክቶችን ለመጨረስ የውስጥ ገቢን ከማሳደግ ጀምሮ የተሰራው ሥራ በተሞክሮነት ለጎብኚዎች መቅረቡንም ተናግረዋል። በመንገድ፣ በግብርና፣ በሥራ ዕድል ፈጠራና በጤና ዘርፍ የተከናወኑ የልማት ተግባራትም ውጤታማ መሆናቸውን ምክትል ከንቲባው ገልጸዋል። ባለፉት ሰባት ወራት 9ሺህ ለሚጠጉ ወጣቶች ቋሚ የሥራ ዕድል ከመፍጠር ባሻገር በጥቂት ግለሰቦች ያለአግባብ ለዓመታት የተያዙ 930 ሼዶችና ኮንቴነሮችን ህጋዊ የማድረግ ሥራ መከናወኑንም አስረድተዋል። በከተማው በተለያየ ዘርፍ እየተከናወኑ ባሉ የልማት ሥራዎችና በፕሮጀክት አፈጻጻም የታየውን ክፍተት በማረም ከተማዋን ተወዳዳሪ ለማድረግ ለካዳስተርና ፈጠራ ሥራዎች ትኩረት እንደሚሰጥም ገልጸዋል።   በብልጽግና ፓርቲ የሲዳማ ክልል ጽህፈት ቤት የፖለቲካ ዘርፍ ሃላፊ አቶ አስፋው ጎኒሶ በበኩላቸው በሀዋሳ ከተማና በዙሪያ ወረዳ የተጎበኙ የልማት ሥራዎች በክልሉ ልማትን ለማፋጠን ትኩረት መሰጠቱን ማሳያዎች ናቸው ብለዋል። የልማት ሥራዎቹ በአጭር ጊዜ ውስጥ የህዝብ ጥያቄን ለመመለስ በተደረጉ ርብርቦች የተሳኩ መሆናቸውን አንስተው ወደሌላ አካባቢም ለማስፋት ይሰራል ብለዋል። በጉብኝቱ የተሳተፉ የህብረተሰብ ተወካዮች ወደአካባቢያቸው ሲመለሱ ህዝብን በልማት የማሳተፍና ተሞክሮ የማካፈል ሃላፊነታቸውን እንዲወጡ ጠይቀዋል። በጉብኝቱ ከ19 የክልሉ ወረዳዎች የተውጣጡ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች የተሳተፉ ሲሆን የመንገንድ፣ የጤና፣ ትምህርት የእንስሳት እርባታ፣ የመስኖ ልማትና ሌሎች የልማት እንቅስቃሴዎች ተጎብኝተዋል።    
በ2016 "የኢትዮጵያ ታምርት" ኤክስፖ የአገር ውስጥ ምርቶችን የገበያ ድርሻ ለማስፋት በትኩረት ይሰራል
Mar 2, 2024 56
አዲስ አበባ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ በ2016 "የኢትዮጵያ ታምርት" ኤክስፖ የአገር ውስጥ ምርቶችን የገበያ ድርሻ ለማስፋት በትኩረት እንደሚሰራ የኢንዱስትሪ ሚኒስትሩ መላኩ አለበል ገለጹ። "ኢትዮጵያ ታምርት" ኤክስፖ 2016 የማስጀመሪያ መርኃ ግብር በትላንትናው ዕለት በአዲስ አበባ ከተማ ተካሂዷል።   የኢንዱስትሪ ሚኒስትሩ መላኩ አለበል በዚሁ ጊዜ፤ የኤክስፖው ዓላማ በኢትዮጵያ የሚመረቱ ምርቶችን በማስተዋወቅ የገበያ ድርሻቸውን ማሳደግ ነው ብለዋል። የውጪ ቴክኖሎጂዎችንና ኢንቨስትመንቶችን መሳብ እንዲሁም በአምራቾች መካከል ትብብርን መፍጠር ሌላኛው የኤክስፖው ዓላማ መሆኑንም ነው ያስረዱት። በተለይም የአገር ውስጥ ምርቶችን የገበያ ድርሻ ለማስፋት ኤክስፖው በትኩረት እንደሚሰራ ገልጸዋል። መንግሥት የአገር ውስጥ አምራቾችን የገበያ ድርሻ ለማስፋት የኢትዮጵያን "የተኪ ምርት" ስትራቴጂ ተዘጋጅቶ ወደ ሥራ መግባቱን አመላክተዋል። የአገር ውስጥ ምርትን የመጠቀም ባህልን ለማሳደግ የመንግሥት ተቋማት ከአገር ውስጥ ኢንዱስትሪዎች ምርት እንዲገዙ አቅጣጫ መቀመጡንም እንዲሁ። ከዚህ በፊት የተካሄዱ "የኢትዮጵያ ታምርት" ኤክስፖዎች የታለመላቸው ግብ ማሳካታቸውን ተገልጿል። በተለይም አልባሳትን፣ ምግብና ምግብ ነክ ያልሆኑ ምርቶችን በሥፋት በማምረት ረገድ ከፍተኛ ውጤት መመዝገቡንም እንዲሁ። በመርኃ ግብሩ የተገኙት አምራቾች መሰል ኤክስፖዎች ከሌሎች አምራቾች ጋር በትብብር እንድንሰራ እስችሎናል ብለዋል። በዚህም ከግል ተጠቃሚነት ባሻገር ለአገር ኢኮኖሚ እድገት የበኩላቸውን እንዲወጡ ማስቻሉንም ጠቅሰዋል። ኢትዮጵያ ታምራት ንቅናቄ በ2014 ዓ.ም በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ይፋ መደረጉ ይታወቃል። የ2015 "ኢትዮጵያ ታምርት" ኤክስፖ ከ450 በላይ ተጋባዥ እንግዶች የተገኙበት፣ ከ50 ሺህ በላይ ጎብኝዎች የታደሙበት፣ 125 የንግድ ሥምምነቶች የተፈረሙበትና ከ2 ቢሊየን ብር በላይ ግብይት የተፈጸመበት እንደነበር ተጠቁሟል።        
በነቀምቴ ከተማ በበጀት ዓመቱ ግንባታቸው የተጀመረ 27 የመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶችን ፈጥኖ ለማጠናቀቅ ርብርብ እየተደረገ ነው
Mar 2, 2024 51
ነቀምቴ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ በነቀምቴ ከተማ በተያዘው በጀት ዓመት ግንባታቸው የተጀመረ 27 የመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶችን ፈጥኖ ለማጠናቀቅ ርብርብ እየተደረገ መሆኑን ከተማ አስተዳደሩ አስታወቀ። የነቀምቴ ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ አቶ ተመስገን ምሬሳ ለኢዜአ እንደገለጹት በከተማዋ በ2016 በጀት ዓመት የተጀመሩ ፕሮጀክቶችን በተያዘላቸው የጊዜ ገደብ አጠናቆ ለአገልግሎት ለማብቃት ርብርብ እየተደረገ ነው። ከተማ አስተዳደሩም በበጀት ዓመቱ የህዝቡን ጥያቄ የሚመልሱ ከ27 በላይ የመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶችን አጠናቆ ወደ ስራ ለማስገባት ጥብቅ ክትትል እየተደረገ መሆኑንም ገልጸዋል። ግንባታቸው ይጠናቀቃሉ ተብለው ከሚጠበቁ ፕሮጀክቶች መካከል የወጣቶች ማዕከል፣ የከተማ ማስዋብና አደባባይ ግንባታ፣ የቁጠባ ቤቶች ግንባታ እና የውስጥ ለውስጥ መንገዶች ግንባታ ዋና ዋናዎቹ ሲሆኑ የመስሪያና መሸጫ ሼዶች፣ የጎርፍ ማስወገጃ፣ የእግረኛ መንገድ እና ሌሎች የህብረተሰቡን ጥያቄ የሚመልሱ ፕሮጀክቶች ይገኙበታል ብለዋል። ከአምና የተሻገሩ የተወሰኑ ፕሮጀክቶችን ጨምሮ ዘንድሮ የተጀመሩት ፕሮጀክቶች በአጠቃላይ ከ200 ሚሊየን ብር በላይ ወጪ እየተደረገባቸው መሆኑንም አቶ ተመስገን ተናግረዋል። የመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶቹ የረጅም ጊዜ የህብረተሰቡ ጥያቄ እንደነበሩ ገልጸው የፕሮጀክቶቹን ግንባታ ለማከናወንም ሰፊ የህብረተሰብ ተሳትፎ እንዳለበትም ገልጸዋል። ፕሮጀክቶቹ ስራ አጥነትን በመቀነስ ረገድም ከ200 በላይ የሚሆኑ ወጣቶችን አደራጅቶ ወደ ስራ ማስገባት መቻሉን ተናግረዋል። በፕሮጀክቶቹ ግንባታ የስራ እድል ከተፈጠረላቸው ወጣቶች መካከል የቁጠባ ቤቶች ግንባታ ላይ ተሰማርቶ የሚገኘው ወጣት ዱላ ኢንኮሳ፣ ፕሮጀክቱ በከተማዋ የሚስተዋለውን የመኖሪያ ቤት እጥረት ከማፍታት ባለፈ ለረጅም ጊዜ እንዲያገለግል ጥራቱን በተጠበቀ መልኩ ግንባታውን እያከናወኑ መሆኑን ገልጿል። በፕሮጀክቶቹ ግንባታ የስራ እድል ከተፈጠረላቸው ወጣቶች መካከል ወጣት ወንድሙ አለማየሁም በሼድ ግንባታ ስራ እየተሳተፈ መሆኑን ገልጾ በተፈጠረለት የስራ እድልም ህይወቱን መደጎም መቻሉን ተናግሯል።  
የኢትዮጵያ ታምርት ኤክስፖ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር ተካሄደ
Mar 1, 2024 89
አዲስ አበባ፤ የካቲት 22/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ ታምርት ኤክስፖ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር በአዲስ አበባ ተካሄደ። በማስጀመሪያ መርሃ ግብሩ ላይ የኢንዱስትሪ ሚኒስትር መላኩ አለበልን ጨምሮ ባለድርሻ አካላት፣ አምራቾችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል :: በማስጀመሪያ መርሃ ግብሩ የኢንዱስትሪ ሚኒስትሩ መላኩ አለበል እንዳሉት፤ የንቅናቄው ዋና አላማ ከውጪ የሚገቡ ምርቶችን በአገር ውስጥ መተካት ነው። ባለፉት ዓመታት በተካሔደው ኢትዮጵያ ታምርት ንቅናቄ አልባሳትን፣ ምግብና ምግብ ነክ ያልሆኑ ምርቶችን በስፋት በማምረት ውጤት መመዝገባቸውን ገልጸዋል። ኢኮኖሚውን በማነቃቃትና በስራ እድል ፈጠራም ከፍተኛ አስተዋፅዖኦ ማበርከቱን አቶ መላኩ ተናግረዋል፡ በዘንድሮው የኢትዮጵያ ታምርት ኤክስፖ የአገር ውስጥ የገበያ መዳረሻውን በማስፋትና አሁን ያለውን የስራ እድል ማሳደግ ላይ በትኩረት የሚሰራ ይሆናል ብለዋል። ኢትዮጵያ ታምራት ንቅናቄ ሚያዚያ 28 ቀን 2014 ዓ.ም በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) ይፋ መደረጉ ይታወቃል::
ቪዲዮዎች
ሳይንስና ቴክኖሎጂ
በዓመት ለኔትወርክ ግዢ የሚወጣውን 60 ሚሊየን ዶላር ማስቀረት የሚያስችል ፕሮጀክት ተግባራዊ ሊደረግ ነው
Mar 1, 2024 145
አዲስ አበባ፤ የካቲት 22/2016(ኢዜአ)፦ ሀገሪቱ በዓመት ለኔትወርክ ግዢ የምታወጣውን 60 ሚሊየን ዶላር ማስቀረት የሚያስችል ብሔራዊ የኔትዎርክ ማሳለጫ ፕሮጀክት ተግባራዊ ሊደረግ መሆኑን የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር አስታወቀ። ለአንድ ሳምንት ሲካሔድ የቆየው ሀገራዊ የዲጂታል አቅሞች የግንዛቤ ማስጨበጫ ሳምንት'ዛሬ ተጠናቋል። መርሃ ግብሩ ሀገሪቱ ያላትን የቴክኖሎጂ አቅም አሟጦ ለመጠቀምና በዘርፉ የሚያጋጥሙ ተግዳሮቶችን ለመፍታት ያለመ ነው ተብሏል። በመርሃ ግብሩ ላይ በሚኒስቴሩ የብሔራዊ ኔትወርክ ፕሮጀክት መሪ አቶ ዳንኤል አድነው የፕሮጀክቱን አስፈላጊነት የሚዳስስ ጽሁፍ አቅርበዋል። ኢትዮጵያ እየተጠቀመች ያለው ኢንተርኔት ቨርዠን ፕሮቶኮል አለም የደረሰበት የቴክኖሎጂ ደረጃ ላይ ለመድረስ አዳጋች እንዲሆን አድርጎታል ብለዋል። በተጨማሪም በቀላሉ መልማት የሚችል የኔትወርክ ስርጭት እያለ ሀገሪቱ ለኔትወርክ ብቻ አላስፈላጊ ወጪ እንድታወጣና ለሳይበር ጥቃት ተጋላጭ እንድትሆን አድርጓቷል ነው ያሉት። ተግባራዊ የሚደረገው ብሔራዊ የኔትዎርክ ማሳለጫ ፕሮጀክት ሀገሪቱን ከአላስፈላጊ ወጪና ከሳይበር ጥቃት የሚታደግ ነው ብለዋል። ፕሮጀክቱን በሙከራ ደረጃ በማልማት ተግባራዊ መደረጉን ገልጸው፤ በቀጣይ በሁሉም የሀገሪቱ አካባቢዎች ተደራሽ በማድረግ የኢንተርኔት አገልግሎቱን ፈጣንና ቀልጣፋ ለማድረግ እየተሰራ ይገኛል። ፕሮጀክቱ በሀገሪቱ እየተከናወኑ ያሉ የልማት ስራዎች በቴክኖሎጂ እንዲደገፉ ለማድረግ፣ በትምህርት ስርዓቱ ላይ የተጀመረውን ቴክኖሎጂያዊ አሰራር ለማጠናከርና ተቋማት የሚሰጡትን አገልግሎቶች ለማቀላጠፍ የሚያግዝ ነው ብለዋል። ፕሮጀክቱ ሙሉ በመሉ ተግባራዊ ሲሆን በዋናነት እየተስፋፋ የመጣውን የሳይበር ጥቃት 80 በመቶ ለመቀነስ የሚያስችል መሆኑንም አክለዋል። እንዲሁም ለኢንተርኔት ግዢ ሀገሪቱ በዓመት የምታወጣውን ከ60 ሚሊዮን ዶላር በላይ ወጪ ማዳን ያስችላል ነው ያሉት። ብሔራዊ የኔትዎርክ ማሳለጫ ፕሮጀክት የተለያዩ የሙከራ ስራዎች ተደርጎለት ስኬታማ በመሆኑ በቅርቡ ተግባራዊ እንደሚደረግም አረጋግጠዋል።   የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር ዴኤታ ዶክተር ይሽሩን አለማየሁ በበኩላቸው ሀገራዊ የዲጂታል አቅሞች የግንዛቤ ማስጨበጫ ሳምንት በዲጂታል እና በአይሲቲ ዘርፍ የተከናወኑ ተግባራትን ለማስተዋወቅ የተካሔደ ነው። በተጨማሪም ዲጂታል ኢትዮጵያን እውን በማድረግ ሒደት ውስጥ ሀገሪቱ በዘርፉ ያላትን አቅም ለማስገንዘብና ቴክኖሎጂን አሟጦ ለመጠቀም የሚያግዝ እንደነበርም ገልጸዋል። በአጠቃላይ የዲጂታል ስርዓቱን ይበልጥ ተደራሽ በማድረግ ግብይቱን ለማስፋትና ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ በትኩረት እየሰራ ይገኛል ብለዋል።
የከተሞች ፎረም መዘጋጀቱ ችግር ፈቺ አዳዲስ የፈጠራ ሥራዎቻችንን ለማስተዋወቅ ዕድል ፈጥሮልናል - ተሳታፊዎች
Feb 25, 2024 258
ሶዶ፤ የካቲት 17/2016(ኢዜአ)፦ በዘጠነኛው የከተሞች ፎረም ላይ መሳተፋቸው የህብረተሰቡን ችግር የሚያቃልሉ አዳዲስ የፈጠራ ሥራዎቻቸውን ለማስተዋወቅ ዕድል እንደፈጠረላቸው በፎረሙ ላይ የተሳተፉ ሥራ ፈጣሪዎች ገለጹ። ከየካቲት 9 እስከ 15/2016 በወላይታ ሶዶ በተካሄደው 9ኛው የከተሞች ፎረም ላይ የተሳተፉ ሥራ ፈጣሪዎች እንደገለጹት በፎረሙ የተለያዩ የሀገሪቱ ከተሞች መሳተፋቸው አብሮነትን ለማጠናከር የሚያስችል ነው። የህብረተሰቡን ችግር የሚያቃልሉ አዳዲስ የፈጠራ ሥራዎቻቸውን ለማስተዋወቅ ፎረሙ የተሻለ ዕድል እንደፈጠረላቸውም ለኢዜአ ገልጸዋል። አስተያየታቸውን ለኢዜአ ከሰጡ ሥራ ፈጣሪዎች መካከል የወራቤ ከተማ ነዋሪው አቶ ረሻድ ከድር በእናቶች እና አርሶ አደሮች ላይ የሚስተዋለውን የሥራ ጫና ማቃለል የሚያስችል የእንሰትና የቆጮ መፋቂያ፣ የጤፍ መውቂያ እንዲሁም የቃጫ ማምረቻ ማሽኖች ማቅረባቸውን ጠቅሰዋል።   ይህም የፈጠራ ሥራዎቻችንን ለማስተዋወቅ የተሻለ እድል ፈጥሮልናል ሲሉም ገልጸዋል። በወላይታ ዞን የአረካ ከተማ ነዋሪውና በአውደ ርዕዩ ላይ የሰራውን መኪና ይዞ የቀረበው ወጣት አጃዬ ማጆር በበኩሉ ፎረሙ ያለንን የፈጠራ ውጤት ለሌሎች ለማስተዋወቅ ረድቶናል ብሏል።   የባለ ሁለት እግር ሞተር ሳይክል ሞተርን በመጠቀም መኪናውን እንደሰራ የተናገረው ወጣቱ፣ የፈጠራ ሥራዎች እየተጠናከረ መምጣት የውጭ ምንዛሬን ከማስቀረት ባለፈ ለዜጎች የሥራ ዕድል ለመፍጠር እነደሚያስችልም አክሏል።   በ8ኛው የከተሞች ፎረም ላይ በፈጠራ የተሰሩ መኪኖች ለእይታ እንዳልቀረቡ ያስታወሰው ወጣት አጃዬ፣ ዘንድሮ ለ9ኛ ጊዜ በተካሄደው የከተሞች ፎረም ላይ የተለያዩ መኪኖች ቀርበው መመልከቱን ተናግሯል። የፈጠራ ሥራዎች እያደጉ መምጣት ሥራ ፈጣሪዎችን በማነቃቃት ሀገራዊ አድገትን ለማፋጠን የራሱ ጠቀሜታ እንዳለውም ጠቁሟል። ፎረሙ ከተሞች ያላቸውን ሀብትና የሥራ ፈጠራ ውጤት እንዲያስተዋውቁ እድል መፍጠሩን የተናገሩት ደግሞ የአርባ ምንጭ ከተማ ነዋሪው አቶ ዳዊት አብርሃም ናቸው።   በአካባቢው በስፋት የሚመረተውን የሙዝ ምርት ወደ ዱቄት፣ ገንፎ፣ ኬክና ሌሎች ጣፋጭ ምግቦች እንዲሁም ኮባውን ወደ ቃጫነት ቀይሮ የሚሰራ ማሽን ሰርተው ፎረሙ ላይ ለእይታ ማቅረባቸውን ጠቅሰዋል። ከዚህ በፊት ከእንሰት ውጤት ይገኝ የነበረውን ቃጫ በአሁኑ ወቅት ከሙዝ እያመረቱ መሆናቸውን የገለጹት አቶ ዳዊት፣ ፎረሙ ይሄንና አዳዲስ ፈጠራዎችን ከማቅረብ ባለፈ ሥራ ፈጣሪዎችን እርስ በእርስ ያስተዋወቀ መሆኑን ተናግረዋል። የከተሞች ፎረም "የዘመኑ ከተሞች ለኢትዮጵያ ብልጽግና" በሚል መሪ ሀሳብ ከየካቲት 9 እስከ 15 ቀን 2016 ዓ.ም በርካታ ከተሞች በተሳተፉበት በወላይታ ሶዶ ከተማ መካሄዱ የሚታወስ ነው።
አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት ለሲዳማ ክልል የደህንነት ካሜራዎች ድጋፍ አደረገ
Feb 24, 2024 287
አዲስ አበባ፤ የካቲት 16/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት ለሲዳማ ክልል የፀጥታ ተቋማትን ለማጠናከር የሚያገለግሉ የደህንነት ካሜራዎች ድጋፍ አደረገ፡፡ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ቴክኖሎጂ አቅምን የተላበሱት የደህንነት ካሜራዎቹ ግምታዊ ዋጋቸው 25 ሚሊዮን ብር መሆኑን የኢንስቲትዩቱ መረጃ ያመለክታል። ካሜራዎቹ የሐዋሳ ከተማን እንዲሁም የክልሉን ፖሊስ አሰራር በዘመናዊ ቴክኖሎጂ በማዘመን የዜጎችን ደህንነት ለማስጠበቅ ጉልህ ሚና እንደሚኖራቸው በርክክቡ ወቅት ተጠቅሷል፡፡ የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ ይታገሱ ደሳለኝ ለሲዳማ ክልል የሰላም እና ፀጥታ ቢሮ ኃላፊ አቶ አለማየሁ ጢሞቲዎስ ካሜራዎቹን እና ተያያዥ የቴክኖሎጂ ቁሳቁሶችን አስረክበዋል።   በርክክቡ ወቅትም አቶ አለማየሁ ጢሞቲዎስ ባስተላለፉት መልዕክት ኢንስቲትዩቱ ለክልሉ መንግሥት ላደረገው ድጋፍ ምስጋና አቅርበዋል፡፡ የተረከቧቸው ቴክኖሎጂዎች ክልሉን ለማዘመን በሚደረገው ጥረት ላይ የሚኖራቸው ሚና ጉልህ መሆኑንም ገልጸዋል፡፡  
የመጀመሪያው የዲጂታል ኢትዮጵያ ሳምንት ከየካቲት 18 እስከ የካቲት 22 ይካሄዳል
Feb 24, 2024 353
አዲስ አበባ፤ የካቲት 16/2016(ኢዜአ)፦የመጀመሪያው የዲጂታል ኢትዮጵያ ሳምንት ከየካቲት 18 እስከ የካቲት 22 እንደሚካሄድ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር አስታወቀ። ሚኒስቴሩ ለመገናኛ ብዙሀን በሰጠው መግለጫ የመጀመሪያው የዲጂታል ኢትዮጵያ ሳምንት "የጋራ ጥረታችን ለዲጂታል ኢትዮጵያችን" በሚል መሪ ሀሳብ በሃገር አቀፍ ደረጃ እንደሚካሄድ አስታውቋል። የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር ዴኤታ ይሹሩን አለማየሁ (ዶ/ር) በአስር ዓመት የልማት ዕቅድ ውስጥ ቴክኖሎጂ ቁልፍ ሚና እንዲጫወት ለማስቻል እየተሰራ እንደሚገኝ ገልጸዋል። በመሆኑም የዲጂታል ኢትዮጵያ ሳምንት በዲጂታል ቴክኖሎጂ ላይ ንቅናቄ በመፍጠር የህብረተሰቡን ቴክኖሎጂ የመጠቀም ባህል በማሳደግ በልማትና ምጣኔ ሀብት ላይ ያለውን አስተዋጽኦ ከፍ ለማድረግ ያለመ እንደሆነ ተናግረዋል። በኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር አዘጋጅነት የሚካሄደው ይህ የዲጂታል ሳምንት ለማህበረሰቡ የኢትዮጵያን የዲጂታል ትራንስፎርሜሽን ስራዎች ለማስተዋወቅ፤ የዲጂታል ቴክኖሎጂዎችን እንዲጠቀም ግንዛቤን ለመፍጠር ያለመ ነው ተብሏል። ሳምንቱ መንግስት የዲጂታል ቴክኖሎጂን ለልማትና ምጣኔ ሀብት ዕድገት በማዋል የማህበረሰቡን የዕለት ከእለት እንቅስቃሴ ቀላል እና ቀልጣፋ ለማድረግ እያከናወናቸው ያሉ ዘርፈ-ብዙ ተግባራትን የሚያሳይበት እንደሆነ ተገልጿል። በዲጂታል ኢትዮጵያ ሳምንት የፓናል ውይይቶች፣ ጉብኝቶችና ሌሎች በዘርፋ ግንዛቤ የሚፈጥሩ ሁነቶች የሚከናወኑ ሲሆን የዘርፉ የክልል ሀላፊዎችና ዓለም አቀፍ ድርጅቶች እንደሚሳተፉ ተነግሯል።  
ስፖርት
በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ሁለት የስፖርት ማሰልጠኛ ማዕከሎች ይገነባሉ - የክልሉ ስፖርት ከሚሽን
Mar 1, 2024 129
አሶሳ፤ የካቲት 22/2016(ኢዜአ)፦ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል በ361 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር ሁለት ዘመናዊ የስፖርት ማሰልጠኛ ማዕከሎች እንደሚገነቡ የክልሉ ስፖርት ኮሚሽን አስታወቀ፡፡ የክልሉ ስፖርት ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ የሱፍ አልበሽር ለኢዜአ በሰጡት መግለጫ በክልሉ ተተኪ ስፖርተኞችን ለማፍራት ልዩ ትኩረት ተሰጥቷል፡፡ ይህን ለማሳካትም በአሶሳ ዞን ኡራ ወረዳ የባሮ ሁለገብ የስፖርት ማሰልጠኛ እንዲሁም በመተከል ዞን ወምበራ አትሌቲክስ ማሰልጠኛ ማዕከሎች ይገነባሉ ብለዋል፡፡ የስፖርት ማሰልጠኛ ማዕከሎቹ በአጠቃላይ 361 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር ወጪ እንደሚደረግባቸው ኮሚሽነሩ አመልክተዋል፡፡   ለግንባታ የሚውለው በጀት ከክልሉ መንግስት፣ ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች፣ ከገቢ ማሰባሰቢያ ቴሌቶን፣ ከኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን፣ ከኢትዮጵያ ኦለምፒክ ኮሚቴ እና ከሌሎች አካላት እንደሚሰበሰብ አስረድተዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት የቴክኒክ፣ የሃብት አሰባሳቢ እና የቅስቀሳ ንዑስ ኮሚቴዎች ተደራጅተው ስራ መጀመራቸውን ኮሚሽነሩ ተናግረዋል፡፡ ባለፉት ዓመታት በስፖርት ማሰልጠኛ እጦት በክልሉ በተለይ በእግር ኳስ እና በአትሌቲክስ ስፖርቶች ብቃት ያላቸው ወጣቶች ተሰጧቸውን ማሳየት አለመቻላቸውን አስረድተዋል፡፡ የሚገነቡት ማሰልጠኛ ማዕከሎች በወቅቱ እንዲጠናቀቁ ህብረተሰቡን ጨምሮ ባለድርሻ አካላት ድጋፍ ሊጠናክር እንደሚገባ ጠይቀዋል፡፡ አትሌት አልማዝ አያና፣ አትሌት ጽጌ ዱጉማ፣ የቀድሞው የዋልያዎቹ አጥቂ ሳላሃዲን ሰይድ ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል የተገኙ ስፖርተኞች መሆናቸውን አስታውሰዋል።
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ሁለተኛ ዙር ውድድር ዛሬ በድሬዳዋ ይጀመራል  
Feb 29, 2024 119
አዲስ አበባ፤የካቲት 21 / 2016 (ኢዜአ)፡- የ2016 አ.ም የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የሁለተኛ ዙር መርሐ ግብር ዛሬ በ16ኛ ሳምንት ጨዋታዎች በድሬዳዋ ስታዲየም ጅማሮውን ያገኛል። የፊፋን ደረጃ ባሟላ መልኩ እድሳቱ የተጠናቀቀው የድሬዳዋ ስታዲየም የፕሪሚየር ሊጉን የሁለተኛ ዙር ጨዋታ እንዲያስተናግዱ ከተመረጡት ሶስት ስታዲየሞች አንዱ ነው፡፡ በዚህም ባህር ዳር ከተማ ከኢትዮጵያ መድን ከቀኑ 10 ሰዓት በድሬዳዋ ስታዲየም ጨዋታቸውን ያደርጋሉ። በአሰልጣኝ ደግአረገ ይግዛው የሚመራው ባህር ዳር ከተማ በሊጉ በመጀመሪያ ዙር ባደረጋቸው 15 ጨዋታዎች በስድስቱ ሲያሸንፍ በአምስቱ ሽንፈት አስተናግዷል። አራት ጊዜ ደግሞ አቻ ወጥቷል። የጣና ሞገዶቹ ባለፉት አምስት ተከታታይ የሊግ ጨዋታዎች ማሸነፍ የቻሉት አንድ ጊዜ ብቻ ነው። በአራቱ ተሸንፈዋል። በአጠቃላይ በ15 ጨዋታዎች 22 ነጥብ በመያዝ 7ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠዋል። አምና በሊጉ ሁለተኛ ደረጃን ይዞ ያጠናቀቀው ባህር ዳር ከተማ በዘንድሮው የውድድር ዓመት ጥሩ ግስጋሴ እያደረገ አይገኝም። በአንጻሩ በአሰልጣኝ ገብረመድህን ኃይሌ የሚሰለጥነው ኢትዮጵያ መድን በሊጉ እስከ አሁን ባደረጋቸው 15 ጨዋታዎች ማሸነፍ የቻለው ሁለት ጊዜ ብቻ ነው። ሰባት ጊዜ ተሸንፎ ስድስት ጊዜ አቻ ወጥቷል። መድን ባለፉት አምስት የሊግ ጨዋታዎች ማሸነፍ አልቻለም። በሁለቱ ሲሸነፍ በሶስቱ አቻ ወጥቷል። በውጤት ማጣት ውስጥ የሚገኘው ኢትዮጵያ መድን በ12 ነጥብ 13 ደረጃ ላይ ይገኛል። በሌላኛው የ16ኛ ሳምንት መርሐ ግብር ድሬዳዋ ከተማ ከሀምበሪቾ ዱራሜ ከምሽቱ 1 ሰዓት ላይ ይጫወታሉ። በአሰልጣኝ ኮማንደር ሽመልስ አበበ የሚመራው ድሬዳዋ ከተማ በመጀመሪያ ዙር በሊጉ ባደረጋቸው 15 ጨዋታዎች አምስቱን ሲያሸንፍ በስድስቱ ተሸንፏል። አራት ጊዜ ደግሞ አቻ ተለያይቷል። ድሬዳዋ ከተማ በሊጉ ባደረጋቸው ያለፉት አምስት ተከታታይ ጨዋታዎች በሁለቱ ሲያሸንፍ በአንዱ ሽንፈት አስተናግዷል። በሁለቱ ነጥብ ተጋርቷል። በ19 ነጥብ 10ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠዋል። በአንጻሩ በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ለመጀመሪያ ጊዜ እየተሳተፈ የሚገኘው ሀምበሪቾ ዱራሜ በሊጉ እስከ አሁን ባደረጋቸው 15 ጨዋታዎች ማሸነፍ የቻለው አንድ ጊዜ ብቻ ነው። በ10ሩ ሲሸነፍ በአራቱ አቻ ወጥቷል። በአሰልጣኝ መላኩ ከበደ የሚመራው ሀምበሪቾ ዱራሜ በሰባት ነጥብ የመጨረሻውን 16ኛ ደረጃ ይዟል። የ16ኛ ሳምንት መርሐ ግብር ነገም ቀጥሎ ሲውል የሊጉ መሪ መቻል ከሀዲያ ሆሳዕና ከቀኑ 10 ሰዓት፤ ፋሲል ከነማ ከሀዋሳ ከተማ ከምሽቱ 1 ሰዓት ላይ ጨዋታቸውን ያደርጋሉ። የ16ኛ ሳምንት ጨዋታዎች እስከ የካቲት 24 ቀን 2016 ዓ.ም ይቆያሉ። የ2016 ዓ.ም የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የሁለተኛ ዙር ውድድር በድሬዳዋ ፣ሀዋሳ ዩኒቨርሲቲና አዲስ አበባ ስታዲየሞች እንደሚከናወን የፕሪሚየር ሊጉ አክሲዮን ማህበር አስታውቋል።      
የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ስፖርት ምክር ቤት መስራች ጉባኤ እየተካሄደ ነው
Feb 28, 2024 162
ሶዶ፣ የካቲት 20 /2016(ኢዜአ)፡-የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ስፖርት ምክር ቤት አንደኛ ዙር መስራች ጉባኤውን በወላይታ ሶዶ ከተማ እያካሄደ ነው። የክልሉ ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ተስፋዬ ይገዙ በዚሁ ወቅት እንዳሉት ምክር ቤቱ የስፖርት ልማትን ለማፋጠንና የህብረተሰቡን ተሳታፊነትና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ አበክሮ ሊሰራ ይገባል። ስፖርት የሀገር ኢኮኖሚ ከማነቃቃት ባሻገር አንድነትን፣ ሰላምና ፍቅርን በማጎልበት እንዲሁም ህዝቦችን በማቀራረብ የህዝብ ለህዝብ ትስስርን በማጠናከር ረገድ የማይተካ ሚና እንዳለው አመልክተዋል። ዘርፉን ለማጠናከር የስፖርት ማዘወተሪያ ስፍራዎች ልማትና ጥበቃ እንዲሁም በስፖርቱ ለተሰማሩ አካላት ተገቢውን ድጋፍና ክትትል በማድረግ ረገድ ምክር ቤቱ ኃላፊነቱን እንደሚወጣ ገልጸዋል። የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ስፖርት ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ ማርቆስ ማቴዎስ በበኩላቸው "በስፖርቱ ዘርፍ በሀገር አቀፍ መድረኮች ተወዳዳሪ ዜጎች መፍጠርና የስፖርት አደረጃጀቶችን ማጠናከር ትኩረት ተሰጥቶት ይሰራል" ብለዋል።   የጂንካ ስፖርት ስልጠና ማዕከልን ወደ አካዳሚ ደረጃ ማሳደግ እንዲሁም በየደረጃው ያሉ የስፖርት ፌዴሬሽኖችን ማደራጀትና ማጠናከር የትኩረት አቅጣጫ መሆኑንም ገልጸዋል። "የእጅና ቅርጫት ኳስ፣ የቮሊቦል፣ የቦክስ፣ የብስክሌትና ወርልድ ቴኳንዶን ጨምሮ ሌሎች የስፖርት ክለቦች እንዲደራጁና ለሀገራዊ ውድድር ለማብቃት እንሰራለን" ብለዋል። በመስራች ጉባኤው ላይ የክልሉ ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች እየተሳተፉ ነው።  
አካባቢ ጥበቃ
የግብርና ሚኒስቴርና የክልል ግብርና ቢሮ የስራ ኃላፊዎች በምስራቅ ሐረርጌ ዞን በተፈጥሮ ሀብት ጥበቃ ስራ የተከናወኑ ተግባራትን እየጎበኙ ነው
Mar 2, 2024 55
ሀረር፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ የግብርና ሚኒስቴርና የክልል ግብርና ቢሮ የስራ ኃላፊዎች በምስራቅ ሐረርጌ ዞን ግራዋ ወረዳ በተፈጥሮ ሀብት ጥበቃ ስራ የተከናወኑ ተግባራትን እየጎበኙ ነው። በጉብኝቱ ላይ የግብርና ሚኒስትር ድኤታው ፕሮፌሰር እያሱ ኤልያስን ጨምሮ የተለያዩ ክልሎች የግብርና ቢሮ ኃላፊዎችና የተፈጥሮ ኃብት ጥበቃ ዘርፍ አስተባባሪዎች ተገኝተዋል። የአመራር አባላቱ በዞኑ ግራዋ ወረዳ በተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ስራ ጋር ተያይዞ የአካባቢው ነዋሪዎች በማር ምርት፣ በእንስሳት እርባታና ማድለብ እንዲሁም በአሳ ሃብት ልማትና በተፈጥሮ ማዳበርያ ዝግጅት ረገድ የተከናወኑ የልማት ሥራዎችን እየጎበኙ ይገኛሉ። የምስራቅ ሀረርጌ ዞን ግራዋ ወረዳ በዚህ ዓመት በተፋሰስ ልማትና በአካባቢ ጥበቃ ስራዎች የተሻለ ስራ ከተከናወነባቸው ስፍራዎች አንዱ መሆኑ ተገልጿል። አሁን ላይ በወረዳው በተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ስራ በለማው 'ጋራ ጊሌ' ተፋሰስ ላይ የተከናወኑ የተለያዩ የልማት ስራዎችን በመጎብኘት በልማቱ የተሳተፉ ወጣቶችን አበረታተዋል።  
የተፋሰስ ልማት የድርቅ ተጋላጭነታችንን ለመቀነስ እያገዘን በመሆኑ ልማቱን እናጠናክራለን - የምሥራቅ ባሌ ዞን አርሶ አደሮች
Mar 2, 2024 55
ሮቤ ፤ የካቲት 23/2016(ኢዜአ)፦ባለፉት ዓመታት የተከናወኑ የተፋሰስ ልማት ሥራዎች የድርቅ ተጋላጭነትን በመቀነስ ረገድ እያገዛቸው በመሆኑ ልማቱን አጠናክረው መቀጠላቸውን በምሥራቅ ባሌ ዞን የጊኒርና ለገሂዳ ወረዳ አርሶ አደሮች ገለጹ። በዞኑ ዘንድሮ 77 ሺህ ሄክታር መሬትን የሚያካልል የተቀናጀ የተፈጥሮ ኃብት ልማት ሥራ በተቀናጀ ሁኔታ መቀጠሉን የዞኑ ግብርና ጽህፈት ቤት ገልጿል። ልማቱ እንደየ አካባቢው ስነ-ምህዳር ለሁለት ወራት የሚቆይ ሲሆን፣ ከ155 በሚበልጡ ተፋሰሶችን ተከትሎ እየለማ መሆኑም ተገልጿል።   በሥራው የተሳተፉ የወረዳዎቹ አርሶና ከፊል አርብቶ አደሮች ባለፉት ዓመታት ያከናወኗቸው የተፋሰስ ልማት ሥራዎች በተደጋጋሚ የሚያጋጥማቸውን ድርቅ ለመቋቋም እንደረዳቸው ተናግረዋል። የጊኒር ወረዳው ነዋሪ አርሶ አደር በከር አህመድ እንዳሉት በተፋሰስ ልማት ሥራ የሚከናወኑ የእርከን፣ የጉድጓድና መሰል የልማት ሥራዎች የአፈር መከላትና መሸርሸርን በመቀነስ ውጤት እያስገኘ ነው። በዚህም የተራቆቱ ሥፍራዎች ውሃ መቋጠር መጀመራቸውን ተከትሎ ውሃውን ለግብርና ልማት ሥራ በማዋል ተጠቃሚ መሆናቸውን ተናግረዋል። በአካባቢያቸው ደኖች በመጨፍጨፋቸው መሬቱ ገላጣ በመሆን ለአፈር መሸርሸር ተጋልጠው መቆየታቸውን የገለጹት ደግሞ ሌላው የጊኒር ወረዳ የልማቱ ተሳታፊ አርሶ አደር አብዮት መንግስቱ ናቸው። ባለፉት ዓመታት በተከናወኑ የተቀናጀ የተፋሰስ ልማት ሥራ ከእንስሳት ንክኪ የተከለሉ አካባቢዎች መልሰው በማገገማቸው ለልማት እየዋሉ መምጣታቸው መነሳሳትን እንደፈጠረባቸው ገልጸዋል። በተያዘው ዓመት የእርከን ሥራን ጨምሮ የተለያዩ የስነ አካላዊ ሥራዎችን ከአካባቢው ማህበረሰብ ጋር በነቂስ ወጥተው እያከናወኑ መሆናቸውን አስታውቀዋል። "አካባቢያቸው ቆላማና ለድርቅ ተጋላጭ በመሆኑ በየዓመቱ የተፋሰስ ልማት ሥራ ማከናወን ግዴታ ነው" ያሉት ደግሞ የለገሂዳ ወረዳ ከፊል አርሶ አደር ኡመር ጣሃ ናቸው። ባለፉት ዓመታት የተከናወኑ የአፈርና ውሃ ጥበቃ ሥራዎች የአፈር መሸርሸር በመቀነስ ከልማት ውጭ የነበሩ የግጦሽና የእርሻ መሬት ወደ ልማት በመመለስ ተጠቃሚ እንዳደረጓቸው ገልጸዋል። በተለይ የጎርፍና የአፈር መከላትን በማስቀረታቸው ተመናምኖ የነበረው የተፈጥሮ ደን እያገገመ በመምጣቱ የድርቅ ተጋላጭነታችን በመቀነስ እያገዘን ነው ብለዋል። የጊኒር ወረዳ ግብርና ጽህፈት ቤት ኃላፊ አቶ ሁሴን ኡመር በበኩላቸው በወረዳው ባለፉት ዓመታት በተከናወነው የተፋሰስ ልማት ሥራ ጎርፍና የአፈር መሸርሸር እየቀነሰ መጥቷል። "ይህም ምርታማነትን ከማሳደግ ባለፈ ባገገሙ መሬቶች ላይ ወጣቶችን በማደራጀት በንብ ማነብና ሌሎች የግብርና ልማት ሥራዎች እንዲገቡ እድል ፈጥሯል''ሲሉም ተናግረዋል። እንደ አቶ ሁሴን ገለጻ፣ በተያዘው ዓመት በወረዳው ከ20ሺህ ሄክታር በላይ መሬት ላይ የተቀናጀ የተፋሰስ ልማት ሥራዎች በህብረተሰቡ ተሳትፎ እየተካሄደ ነው። የምሥራቅ ባሌ ዞን ግብርና ጽህፈት ቤት ኃላፊ አቶ ዘላለም አለማየሁ በበኩላቸው፣ በዞኑ ዘንድሮ 77ሺህ ሄክታር መሬትን የሚያካልል የተቀናጀ የተፈጥሮ ኃብት ልማት ሥራ በዘመቻ እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በዘመቻውም ከ365ሺህ በላይ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች እየተሳተፉ መሆናቸውንም ተናግረዋል። በዘመቻው እስካሁን በ65 ሺህ ሄክታር ላይ 30 ሺህ ኪሎ ሜትር እርከን፣ 20 ሺህ ሜትር ኪዩብ ውኃን የሚያስተላልፉ ስትራክቸሮች፣ ከ170 ሺህ የሚበልጡ ውኃን የሚያቁሩ ስትራክቸሮች መሰራታቸውን አስታውቀዋል። የተቀናጀ የተፋሰስ ልማት ሥራ የአርሶ አደሩን ምርታማነት ከማሻሻል በተጓዳኝ በዞኑ ቆላማ የአርብቶ አደር ወረዳዎች በተደጋጋሚ የሚያጋጥመውን ድርቅ ለመቋቋም እንደሚያግዝም አስረድተዋል። በኦሮሚያ ክልል ዘንድሮ ከ3 ነጥብ 3 ሚሊዮን ሄክታር መሬት ላይ የተፋሰስ ልማት፣ የአፈርና ውሃ ጥበቃ ሥራ ለማከናወን መታቀዱን የኦሮሚያ ክልል ግብርና ቢሮ መረጃ ያመለክታል። የተቀናጀ የተፋሰስ ልማት ሥራው የአርሶ አደሩን ምርታማነት ከማሻሻል በተጓዳኝ፣ በአየር ንብረት ለውጥ የማይበገር ኢኮኖሚ ለመገንባት ያለመ መሆኑም ተመላክቷል።  
በ75 ሚሊዮን ዩሮ የሚተገበር አገር አቀፍ የተቀናጀ የውሃ ሀብት አስተዳደር ፕሮጀክት ይፋ ሆነ 
Mar 1, 2024 93
አዲስ አበባ፤ የካቲት 22/2016(ኢዜአ)፦ በ75 ሚሊዮን ዩሮ የሚተገበር አገር አቀፍ የተቀናጀ የውሃ ሀብት አስተዳደር ፕሮጀክት ይፋ ሆነ ። ፕሮጀክቱ በጣሊያንና ኔዘርላንድ እንዲሁም በአውሮፓ ህብረት የፋይናንስ ድጋፍ የሚተገበር ሲሆን የውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴርን ጨምሮ የግብርና፣የጤና፣የትምህርት፣የፕላንና ልማት ሚኒስትሮች እንዲሁም የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን በተቀናጀ መልኩ ይተገብሩታል ተብሏል። የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትር ዴኤታው አብርሃም አዱኛ(ዶ/ር) ኢትዮጵያ ያላትን የውሃ ሃብት በአግባቡ ተጠቅማ ለዘላቂ ልማትና ዕድገት እንድታውል የተፋሰስ አካባቢዎችን ማልማት እንደሚገባ ነው የገለጹት። የውሃ ሃብትን ከብክለትና ከብክነት ተከላክሎ በተቀናጀ መልኩ ጥቅም ላይ ለማዋልና አደጋዎችን ለመቀነስ ተፋሰስ ልማት ላይ ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ መሆኑንም አንስተዋል። የጣሊያንና የኔዘርላንድ መንግስታት ለኢትዮጵያ የተቀናጀ የውሃ ሃብት አስተዳደር እንዲኖር የገንዘብና የቴክኒክ ድጋፍ እያደረጉ መሆኑን ገልጸው፤ መንግስት የአጋር አካላት ድጋፍ ያልተገኘባቸው ቦታዎች ላይ ትኩረት አድርጎ እንደሚሰራ አመልክተዋል። ዛሬ ይፋ የሆነውና ለአምስት ዓመታት ይተገበራል የተባለው አገርአቀፍ የተቀናጀ የውሃ ሃብት አስተዳደር ፕሮጀክትም ተፋሰሱን በማልማት የውሃ ሃብትን በአግባቡ ለመጠቀም የሚያስችል መሆኑን ጠቁመዋል። ፕሮጀክቱ በአዋሽ፣ አባይ፣ ኦሞ ጊቤ፣ ተከዜ፣ ዋቢ ሸበሌና በዳናኪል ተፋሰሶችን በማልማት የውሃ ሃብትን በአግባቡ ለመጠቀም የሚያስችል መሆኑ ተገልጿል።   በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የውሃና መሬት ሃብት ማዕከል ዳይሬክተር ጌቴ ዘለቀ (ዶ/ር) በበኩላቸው ኢትዮጵያ ተፈጥሮ ያጎናጸፈቻትን የውሃ ሃብት በአግባቡ ተጠቅማ ለዘላቂ ልማት እንዳታውል በርካታ እንቅፋቶች መኖራቸውን ተናግረዋል። አገሪቱ ከዝናብ ከምታገኘው ውሃ 40 በመቶ የሚሆነውን በጎርፍ እንደምታጣና ይህን የውሃ ብክነት መሆኑን ጠቅሰዋል። በአየር ንብረት ለውጥ ምክንያት የሚከሰቱ ጎርፍና ድርቅን የመሳሰሉ የተፈጥሮ አደጋዎችን ለመከላከል የተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ስራዎች ተጠናክረው መቀጠል እንዳለባቸውና ለዚህ ደግሞ የተቀናጀ አሰራር እንደሚያስፈልግም ነው የገለጹት። ውሃን በአግባቡ በመያዝ ለልማት ማዋል የሚቻለው ዕውቀት መር የሆኑ ስራዎችን በመስራትና ተፋሰሶችን ማልማት ሲቻል መሆኑንም አንስተዋል።   በፕሮጀክቱ ይፋ ማድረጊያ መርሀ-ግብር ላይ የተገኙት በኢትዮጵያ የኔዘርላንድ አምባሳደር በኢትዮጵያ የጣሊያን ኤምባሲ የልማትና ትብብር ሃላፊ እንዲሁም የአውሮፓ ህብረት ተወካዮች ኢትዮጵያ የውሃ ሃብቷን በአግባቡ ተጠቅማ ለዘላቂ ልማቷ እንድታውል ድጋፋቸውን አጠናክረው እንደሚቀጥሉ አረጋግጠዋል።        
ኢንስቲትዩቱ የአየር ትንበያ መረጃ ደረጃውን በጠበቀ መልኩ ለመስጠት ጠንካራ እንቅስቃሴ እያደረገ ነው
Feb 29, 2024 136
ጅማ፤ የካቲት 21/2016(ኢዜአ):-የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት የአየር ትንበያ መረጃ ደረጃውን በጠበቀ መልኩ ለመስጠት ጠንካራ እንቅስቃሴ እያደረገ መሆኑን ገለጸ። ኢንስቲትዩቱ በጅማ ከተማ በ30 ሚሊዮን ብር ወጪ ያስገነባው የምዕራብ ኦሮሚያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት የምርምር ማዕከል ተመርቋል።   የኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ ፈጠነ ተሾመ በምረቃ ሥነ ሥርዓቱ ላይ እንደተናገሩት ኢንስቲትዩቱ የአየር ጸባይ መረጃን ሰብስቦ በመስጠት ህይወትና ንብረትን ከአደጋ የመጠበቅ ስራ እያከናወነ ነው ። ኢንስቲትዩቱ በተለይም ለግብርናው ዘርፍ ልማት አስተዋጽኦ ሲያበረክት መቆየቱን ገልጸው፣ በአቪዬሽን ሚቲዎሮሎጂና በሌሎችም ዘርፎች ድርሻውን በመወጣት ላይ ይገኛል ብለዋል። ተቋሙ የሚሰበስባቸውን የአየር ትንበያ መረጃዎች ለፖሊሲ አውጪዎችና ለሚመለከታቸው አካላት በማቅረብም ኃላፊነቱን እየተወጣ መሆኑንም አቶ ፈጠነ አስታውቀዋል። ኢንስቲትዩቱ በዘመናዊ ቴክኖሎጂ አስተማማኝ መረጃ ለመስጠት በጅማ፣ በጅግጅጋ፣ በሐዋሳ፣ በባህር ዳርና በጋምቤላ ከተሞች ማዕከላት እንዳሉት ገልጸዋል። ጅማና አካባቢው ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ ባላቸው የግብርና ልማት የሚታወቅ በመሆኑ የግብርና ልማትን የአየር ጸባይ ትንበያ መሠረት ባደረገ አገልግሎት ለማጎልበት ጥረት እንደሚደረግ ዋና ዳይሬክተሩ አረጋግጠዋል። በሚኒስትር ዴኤታ ማዕረግ የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትር አማካሪው አቶ ሞቱማ መቃሳ የአየር ጸባይ ለውጥ ዓለምን እየፈተነ ያለ ጉዳይ መሆኑን ገልጸው፣በአየር ጸባይ ለውጥ የሚከሰቱ ችግሮችን ለመቋቋም አንደኛው መንገድ ትክክለኛና ወቅታዊ መረጃ መስጠት እንደሆነ አመልክተዋል።   የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት የሚሰጠውን መረጃ መጠቀም ጎርፍና ድርቅን የመሰሉ የተፈጥሮ አደጋዎችን ለመከላከል ዓይነተኛ አስተዋጽኦ እንዳላቸው ገልጸዋል። በኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት የምእራብ ኦሮሚያ ሚቲዎሮሎጂ ምርምር ማዕከል ሥራ አስፈጻሚ አቶ ገመቹ ራጋ ማዕከሉ በአካባቢው ግብርናና ኢንዱስትሪ ዕድገት አስተዋጽኦ ለማበርከት እንደሚያስችለው ተናግረዋል። ሰባት ጣቢያዎችን የሚያስተዳድረው ማዕከል ከተለያዩ ተቋማት ጋር በቅንጅትና በጋራ እንደሚሰራም አስታውቀዋል። ለማዕከሉ የሚያገለግለው ህንጻ በስምንት ወራት ጊዜ ውስጥ ግንባታው መጠናቀቁ በዚሁ ጊዜ ተገልጿል። በሥነ ሥርዓቱ ላይ የተገኙ የተለያዩ ተቋማት ተወካዮችም ማዕከሉን ጎብኝተዋል ።  
ዓለም አቀፍ ዜናዎች
በህንድ አንድ እቃ ጫኝ ባቡር ያለ አሽከርካሪ 70 ኪሎ ሜትሮች መጓዙ ተነገረ
Feb 26, 2024 264
አዲስ አበባ ፤የካቲት 18/2016 (ኢዜአ)፦በህንድ አንድ እቃ ጫኝ ባቡር ያለ አሽከርካሪ 70 ኪሎ ሜትሮች መጓዙን ተከትሎ የሀገሪቱ የባቡር አስተዳደር ምርመራ እያካሄደ መሆኑን ገልጿል። በህንድ አንድ እቃ ጫኝ ባቡር ያለ አሽከርካሪ መንቀሳቀሱን የሚያሳዩ ምስሎች በማህበራዊ ሚዲያ መሰራጨታቸውን ተከትሎ ጉዳዩ አነጋጋሪ ሆኗል። የህንድ የባቡር አስተዳደር ባለስልጣናት ለመገናኛ ብዙኃን በሰጡት መግለጫ መነሻውን ከካሽሚር ግዛት ወደ ጃሙ ያደረገ እቃ ጫኝ ባቡር ያለ አሽከርካሪ እሁድ ከቀኑ 7፡15 እስከ ቀኑ 9 ሰዓት ድረስ መጓዙን ተናግረዋል። በ53 ፍርጎዎች ለቤትና መንገድ ግንባታ የሚያገለግሉ የድንጋይ ጠጠሮችን ጭኖ ሲጓዝ የነበረው ባቡሩ በሰዓት 100 ኪሎ ሜትር ፍጥነት እንደነበረውም ተነግሯል። ሆኖም በሰው ህይወት ላይ ምንም አይነት ጉዳት ሳያደርስ ባቡሩን ማስቆም እንደተቻለ ነው ሃላፊዎቹ የገለጹት። በካቱሃ ግዛት የአሽከርካሪዎችና ባለሙያዎች ቅይይር ሲደረግ ችግሩ ሊፈጠር እንደቻለ የተነገረ ሲሆን 70 ኪሎ ሜትሮችን ያለ አሽከርካሪ እንዴት ሊጓዝ ቻለ የሚለው ጉዳይ ላይ በጥብቅ ምርመራ እንደሚደረግ ቢቢሲ ዘግቧል። የቁጥጥር ባለሙያዎች ባቡሩን ለማስቆም የዛፍ ግንዶች እንደተጠቀሙ ያስነበበው ዘገባው በዚህም የባቡሩን ፍጥነት በመቀነስና በካቱሃ ግዛት እንዲቆም መደረጉን አስነብቧል።
የአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም የኢትዮጵያ ድል በአፍሪካ ታሪክ ጉልህ ስፍራ እንዳለው ማሳያ ነው
Feb 17, 2024 546
አዲስ አበባ፤ የካቲት 9/2016(ኢዜአ)፡- የአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም የኢትዮጵያን ድል የሚዘክር እና ድሉ በአፍሪካ ታሪክ ውስጥ አገሪቱ ያላትን ጉልህ ስፍራ የሚያሳይ መሆኑ ተገለጸ። የዓድዋ ድል ኢትዮጵያውያን ከ128 ዓመታት በፊት በአንድነት ተሰልፈው ድል በመንሳት ነፃነታቸውን ያስከበሩበት መሆኑን ሩሲያ የዜና አገልግሎት ስፑትኒክ ዘግቧል። ስፑትኒክ የአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም ምረቃን አስመልክቶ ከአዲስ አበባ ከተማ ከንቲባ አማካሪ ልደት ሙለታ ጋር ቃለምልልስ አድርጓል። በዚሁ ቃለምልልስ ላይ ልደት ሙለታ ሙዚየሙ በመሀል አዲስ አበባ ላይ እንዲገነባ የተወሰነው ቦታው ለመላው ኢትዮጵያውያን ካለው ታሪካዊ ፋይዳ አንጻር መሆኑን አስረድተዋል። ሙዚየሙ የተገነባበት ቦታ ኢትዮጵያውያን ወደ አድዋ ከመዝመታቸው በፊት ከሁሉም የአገሪቱ አቅጣጫዎች በመትመም የተሰበሰቡበት መሆኑን አማካሪዋ አስገንዝበዋል። መታሰቢያ ሙዚየሙ የኢትዮጵያውያን የአንድነት ምልክት ሆኖ ከማገልገሉም በተጨማሪ የአድዋ ድል መነሻ መሆኑንም ያሳያል ብለዋል። በዚህ ታሪካዊ የአDዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም በርካታ ታሪካዊ ቅርሶች የያዘ መሆኑን ያስረዱት ልደት ሙለታ ከእነዚህ መካከል በጠንካራ ዲፕሎማሲያዊ ጥረት ከተሰረቀበት ጣሊያን አገር እንዲመለስ የተደረገው እ.አ.አ በ1935 ኢትዮጵያውያን ከጀርመን ኢንጂነሮች ጋር በመተባበር የሰሩት የመጀመሪያ የኢትዮጵያ አውሮፕላን እንደሚገኝበት አስረድተዋል። አማካሪዋ ከአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም መገንባት ማዕከላዊ ሀሳቦች መካከል አንዱ ኢትዮጵያ በቅኝ ግዛት ወረራ ያሳየችውን ተቃውሞና አልገዛም ባይነት ለማስታወስ እና የሀገሪቱን ድል ለመዘከር ነው ብለዋል። ሁሉን አቀፍና አካታች የሆኑ ቀጠናዊና ዓለም አቀፋዊ ትብብሮችን በስፋት መጠቀም እንደሚያስፈልግ ያብራሩት አማካሪዋ ጂኦ ፖለቲካል አሰላለፎችን በመገንዘብ የታዳጊ ሀገራትን ድምጽ የሚያጎሉ ቁልፍ ዓለም አቀፍ መድረኮችን መጠቀም እንደሚገባም ጠቁመዋል። አማካሪዋ አክለውም፤ ኢትዮጵያ በቅርብ ጊዜ በብሪክስ (BRICS) ውስጥ በአባልነት መካተቷ በአለም አቀፍ ዲፕሎማሲ እና በአለም ዙሪያ ካሉ አገራት ጋር በሚደረገው የትብብር ሂደት እያደገ የመጣውን ተጽእኖ ፈጣሪነቷ ያሳያል ብለዋል።
ታንዛንያ አንድ ቢሊየን ዶላር የሚያስገኝ የካርበን ሽያጭ ፕሮጀክት ይፋ አደረገች
Feb 8, 2024 845
አዲስ አበባ፤ ጥር 30/2016 (ኢዜአ)፦ ታንዛንያ አንድ ቢሊየን ዶላር የሚያስገኝ የካርበን ሽያጭ ፕሮጀክት ይፋ ማድረጓ ተገለጸ፡፡ ስፑትኒክ ድረገጽ የአገሪቱን ምክትል ፕሬዝደንት ቢሮ ጠቅሶ እንደዘገበው ታንዛንያ ከተጠናቀቀው የአውሮፓውያኑ 2023 ወዲህ 35 የካርበን ሽያጭ ማመልከቻዎችን ተቀብላለች፡፡ በቢሮው የአካባቢ ደህንነት ኃላፊ ሴሌማኒ ጃፎ እንደተናገሩት የካርበን ሽያጭ ለአገሪቱ የገቢ ምንጭ እየሆነ ይገኛል፡፡ የካርቦን ሽያጭ ከ2018 እስከ 2022 ባሉት አመታት በተለያዩ ባለድርሻ አካላት ተሳትፎ የተተገበረው የካርበን ሽያጭ ለአገሪቱ ከ12 ሚሊየን ዶላር በላይ ገቢ ማስገኘቱን ተናግረዋል። “የካርቦን ሽያጭ የታንዛንያን ምጣኔ ሃብታዊ እድገት ለማገዝና የተፈጥሮ አካባቢን ለመንከባከብ የራሱ አስተዋጽኦ አለው“ ያሉት ሴሌማኒ ጃፎ ጠቀሜታውን ለህብረተሰቡ በማስረዳትና በስፋት በማሳተፍ እየተሰራበት ይገኛል ብለዋል። በዱባይ በነበረውም የኮፕ 28 የአየር ንብረት ጉዳዮች ጉባኤ ላይ የሃገራቸውን መልካም ተሞክሮ በማቅረብ ዘርፉ ላይ ከሚሰሩ አካላት አዎንታዊ ግብረመልሶች ማግኘት መቻሉን አላፊው ገልጸዋል፡፡ በተገኘው ውጤትም ታንዛንያ የአንድ ቢሊየን ዶላር የሚያስገኝ የካርበን ሽያጭ ፕሮጀክት ይፋ መደረጉን ተናግረዋል፡፡ ታንዛንያ ከሶስት አመታት በፊት ብሔራዊ የካርበን ሽያጭ መመሪያ በማዘጋጀት ባለድርሻ አካላት እንዲመሩበት ማድረጓ ይታወቃል፡፡ ኢትዮጵያ በደን ልማት ዘርፍ እያከናወነች ባለው ሥራ እ.ኤ.አ እስከ 2030 ከካርበን ሽያጭ 100 ሚሊዮን ዶላር ገቢ ለማግኘት እቅዳ እየሰራች ይገኛል፡፡
ሐተታዎች
አድዋን የዘከሩ ስንኞች
Feb 29, 2024 110
የታሪክ ድርሳናት የአድዋ ድልን በተለያየ መንገድ ዘክረውታል። ምሁራንም አንድምታውን በየዐውዱ ዘርዝረዋል። በዚህም ለሰው ልጆች በተለይም ለጥቁሮች አዲስ ምዕራፍ የከፈተ እንደሆነ ደምድመዋል። በርግጥም የአድዋ ድል ታሪክም፣ ትርክትም የለወጠ ትልቅ ሁነት ነው። በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ምዕራባዊያን 'አቢሲኒያ' በሚሏት ጥንታዊት አፍሪቃዊት ምድር የነበረው ክስተት ቀለምና ዘር ቀመስ በሆኑ በሰው ልጆች መካከል ድል መንሳትና መነሳት፣ ተስፋ እና ቀቢፀ ተስፋ፣ ሀሜትና ሀሞት፣ ብስራትና መርዶ... እያፈራረቀ አበሰረ። ለሀገሬው ዘመን-አይሽሬ አሻራ አነበረ። ውርስም ቅርስም ሆነ!! ይህ ክስተት በታሪኩ ልክ በኪነ ጥበብ ተዘክሯል ባይባልም ቅሉ በጥበብ ፈርጁ ተወስቷል። የኪነ-ጥበብ ሰዎች በየመክሊቶቻቸው ድሉን ለመዘከር ጥረዋል። ሙዚቀኞች በዜማዎቻቸው፣ የሲኒማ ሰዎች እና ፀሐፈ ተውኔቶች በተውኔታቸው፣ ሊቃውንት በቅኔዎቻቸው አድዋን ዘክረዋል። ዕውቅ ገጣሚያን ደግሞ ቃላት እያዋደዱ፣ በዘይቤና ዘመን እያዋሃዱ፣ ምዕናብና ገሀድ እያዛነቁ፣ ታሪክና ትዝብት እያሰባረቁ ... አድዋን በግሩም ስንኞቻቸው ከትበውታል። በአድዋ ድል ምርጥ ግጥሞች መካከል "ጥቂት ስንኞች" እየመዘዝን በወፍ በረር ቅኝት እንመልከት። ባለቅኔው ፀጋዬ ገብረመድህን በ‘እሳት ወይ አበባ’ ግጥም መድብሉ አድዋን መልክዓ ምድራዊና ሃሳባዊ ወሰኗን አድማስ ተሻጋሪ፣ ሰማይ ታካኪ፣ ታሪካዊ ስፍራዋ የአጽም ርስትና የደም ትቢያ የተሸበለለባት መቀነት አድርጎ መስሏታል። በዚህች ታሪካዊ ስፍራ በተከፈለው መስዋዕትነት ከባርነትና ነጻነት ስርየትን ሲያጎናጽፍ፣ የኩራት ቅርስ መሆኗንም ሰፊውን ታሪክ በጥቂት ስንኞች እንዲህ ቋጥሯል። ".... አድዋ ሩቅዋ፣ የዓለት ምሰሶ የአድማስ ጥግዋ፣ ሰማይ ጠቀስ ጭጋግ ዳስዋ... ዓድዋ የዘር አፅመ ርስትዋ- የደም ትቢያ መቀነትዋ ከሞት ከባርነት ሥርየት- በደም ለነጻነት ስለት አበው የተሰውብሽ እ’ለት የኩሩ ትውልድ ቅርስዋ- የኢትዮጵያዊነት ምስክርዋ..." ገጣሚው አለፍ ሲልም በጦርነቱ የዋሉ መሳሪያዎችን፣ የጦር መሪዎችን እጅና ጓንትነት በፈረስ ስሞቻቸው በመቋጠር /ለአብነትም የዳግማዊ ምኒልክ፣ የራስ መኮንን፣ የደጃች ባልቻ ሳፎ፣ የፊታውራሪ ገበየሁና ሌሎችም/ ኢትዮጵያዊያንን ጀግንነትና ወኔ በአጭሩ ቋጥሮታል። ...ድው-እልም ሲል ጋሻዋ- ሲያስተጋባ ከበሮዋ፣ ሲያስገመግም ዳኘው መድፍዋ፣ ያባ መቻል ያባ ዳኘው፤ ያባ ነፍሶ ያባ ቃኘው፣ ያባ ጎራው፣ ያባ በለው በለው ሲለው..." በሚል። ደራሲና ጋዜጠኛ ነብይ መኮነን ‘ስውር ስፌት’ በተሰኘ የግጥም መድብሉ የአድዋን ድል ሲያመሰጥረው አድዋን ‘በደም ግብርነት’ ይገልጸዋል፤ ታሪኩንም ላጥፋህ ቢሉት የማይጠፋ ሕያው ቀንዲል አድርጎታል። “አድዋ የደም ግብር ነው፤ አበው የለኮሱት ቀንዲል፣ አድዋ የአፍሪካ ዱካ ነው፤ አበሽ የከተበው ፊደል፣ ላጥፋህ ቢሉት መች ይጠፋል፤ ጠላት በልቶ ያፈራ ተክል፣ ለዛሬም ታሪክ ነው፣ ‘ነገም ሌላ ቀን ነው’ ለሚል...” የቀድሞው የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቋንቋ ምሁር ሰይፉ መታፈሪያ (ተባባሪ ፕሮፌሰር) “የተስፋ እግር ብረት” መጽሐፍ “የድል በዓል ማለዳ” በሚል ርዕስ የአድዋን ድባብ ከማለዳው ምናባዊ ትዕይንት ጀምሮ ይቃኛል። ገጣሚው የሰንደቁን መውለብለብ፣ የሕብረ ቀለሙን ድምቀት ከልክ በላይ ውስጥን ኮርኩሮ የሚያስፈግግ ሐሴት እንዳለው በዘይቤያዊ ቃላት ገልፆታል። ገጣሚው በቅኔው የሠራዊቱን ቆራጥነት፣ በወኔ በደም ሲቅላላ፣ የመድፍ አረር ሲያፋጭ ይስለዋል። በስሜት ስካር አድዋ ደፍርሶ በስዕለ ህሊናው የነበረውን የጦርነቱ ማለዳዊ ድባብም እንዲህ ያብራራዋል። ዐይነ-ልቦናዬ ዐጽም ያያል፤ የድል ሜዳውን ይቃኛል። ባድዋ ድል በዓሉ ማለዳ፤ የበዓል መድፍ ሲንዱዋዱዋ (ዱዋ ዱዋ ዱዋ ዱዋ!) ከሞት እንቅልፍ ተቀስቅሶ፤ ያ-ዐጽም ዙርያውን ደባብሶ ጉሮሮውን ጠረገ፣ እህህህህ! እህህህህ!... እያለ ይቀጥላል። በአድዋ ኮረብታማ ተራሮች የተኙ ጀግኖችን በሕይወት ተኝተው የሚያንኮራፉ አስመስሎም አቅርቧቸዋል። ...ድንጋይ ተንተርሶ፤ አፈር ቅጠሉን ለብሶ፣ ከዚያን ያንኮራፋል፤ እንደዚሁም በቅብልብል የወደቀበቱ ሜዳው፣ ተረተሩ፤ ቀን የማይለውጠው ምስክሩ የዚያ ጀግና፣ የዚያ ኩሩ። ገጣሚ አበረ አያሌው “ፍርድና ዕርድ” በተሰኘው የግጥም ስብስቡ ባሰፈራቸው ስንኞች ‘ነገረ አድዋ’ን ከመንደር ወደ አገር፣ ከአገር ወደ አህጉር በመጨረሻም ከአህጉር አተልቆ ‘ዓለም’ ያደርገዋል፤ አድዋን የአፍሪካ ብርሀን ፈንጣቂ፤ ለእብሪተኞች ደግሞ የትካዜና ቅስም መስበሪያ ምስጢር አድርጓታል። በተለይም ኢትዮጵያ ለገጠማት አሁናዊ የዘር ፖለቲካ አዙሪት አድዋን ለሚያሳንሱ ወገኖች በቅኔው ምላሽ ይሰጣል። "...እነ ምኒልክ ጦር ይዘው ከመድፍ የተዋደቁ ጎራዴ መዘው የሮጡ በጠብ-መንጃ አፍ ያለቁ ለጓጉለት ነጻነት -ደማቸውን ያፈሰሱ ለሰፈር ብቻ አይደለም- የአህጉር ድል አታሳንሱ። ... ዓድዋ ሰፈር አይደለም - ዓድዋ መንደር አይደለም እሱ ዓለም ናት ዓድዋ ቤቱ - ሃገር ናት የድል ትራሱ ለጠበበ የዘር ቅኔ - የደም ድል አታሳንሱ!..." በማለት ገልጾታል። በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የጋዜጠኝነትና ተግባቦት ምሁሩ ተሻገር ሽፈራው (ዶ/ር) ‘የነፍስ ርችቶች’ በተሰኘ የግጥም ስብስብ መፅሃፉ ከቋጠራቸው ስንኞች መካከል በአድዋ 100ኛ ዓመት ክብረ በዓል የግጥም ውድድር ያሸነፈበትን ረጅምና ድንቅ ግጥም አካቷል። የዶክተር ተሻገር ግጥም አንጓ እና ስንኞች የአድዋን ምጡቅነት፣ ዝና፣ ነቅዓ ፍትሕ፣ ውበትና ቅኔ በውብ ቃላት ገልጠውታል። "... ዓድዋ አንቺ የዝና አጽናፍ ሕዝቦች እፍ ያሉብሽ ቁጣ - የነበልባል እቶን ጫፍ እጹብ ክስተት፤ ደቂቅ ረቂቅ፤ ምጡቅ ጠሊቅ ኬላ ድንበር፣ አድማስ ሰበር፣ የቅርብ ሩቅ ለትንግርትሽ ብቻ መጥኔ ትንግርት እውነት፣ ታምር ሁነት፣ የብርቅ ብርቅ፣ የድንቅ ድንቅ ለሰጠሽው ፍትህ መጠን - ለፍርድሽ ሚዛን ብያኔ ለንግስትሽ ሥነ ውበት - ለታሪክሽ ምስጢር ቅኔ…" ገጣሚው "... በምን ቀሰም፣ በምን ቀለም - በምን ብዕራና ሊከትበው..." ሲል የአፍሪካዊያን ሁሉን አቀፍ ድል ለመግለጽ የቀለም፣ የአንደበትና የብራና ወኔ እንዳጣባት ይናገራል። በመጨረሻም ይህችን የድል ቁንጮ የማትሞቺ ህያው ጀንበር ሁልጊዜም ተዘመሪ፤ ተወደሽ" ይላታል። "… እና ዓድዋ አንቺ በኩር የድል መኸር የቅኝ ግዛት ቀንበር ሰንሰለቱ እንዲሰበር ተጠቂዎች አጥናፍ አጥናፍ የመረጡሽ የትግል ዘር ህይወት ከፍለው እልፍ - ያርጉሽ የመረጡሽ ከአገር አገር የማታልፊ የማትከስሚ - የማትሞቺ ህያው ጀንበር ሰብዓዊ ድል ነሽና - ስምሽ ይወደስ ይዘመር…" (በአየለ ያረጋል)  
ከተሜው ገበሬ - ኮማንደር ጥላሁን ጸጋዬ
Feb 20, 2024 495
የከተማ ግብርና ሥራ ኢኮኖሚን ከመደገፍ ባለፈ ጤናማ ማህበረሰብ እንዲፈጠር አበርክቶው የጎላ ነው። አዲስ አበባ በመኖሪያ እና በተቋማት ቅጥር ግቢዎች የጓሮ አትክልት፣ ፍራፍሬና መሰል የግብርና ልማት ስራዎች እየተስፋፉባቸው ከመጡ ከተሞች መካከል አንዷ ናት። በርካታ የመዲናዋ ነዋሪዎች በግቢያቸው በሚያለሟቸው አትክልትና ፍራፍሬዎች ራሳቸውን ከመመገብ ባለፈ ለሌሎች መትረፍ ችለዋል። የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እህት ኩባንያ የሆነው ኮሜርሻል ኖሚኒስ ዳይሬክተር ጄኔራል የሆኑት ኮማንደር ጥላሁን ጸጋዬ በከተማ ግብርና አርአያ የሆነ ስራ እያከናወኑ ይገኛሉ። በአዲስ አበባ ከተማ አቃቂ ቃሊቲ አካባቢ ተወልደው ያደጉት ኮማንደር ጥላሁን የጓሮ አትክልትና ፍራፍሬ በማምረት ተጠቃሚ ከመሆን ባለፈ የገቢ ምንጭም ሆኗቸዋል።   የከተማ ግብርና ስራን ከቤተሰቦቻቸው መውረሳቸውን ያስታወሱት ኮማንደር ጥላሁን የከተማ ግብርና የኑሮ ውድነትን ለመቋቋም ከማገዙ ባለፈ የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ እድል እንደሚፈጥር ይገልጻሉ። ከመደበኛ ሥራቸው ጎን ለጎን እንደ ጥቅል ጎመን፣ ቆስጣ፣ ሰላጣ፣ አፕል፣ ሙዝ፣ ቡና፣ ማር፤ ዘይቱን እና ሌሎች ተክሎችን በጓሯቸው በማምረት ለቤተሰቦቻቸው ፍጆታ እየተጠቀሙ ይገኛሉ። ከዚህም ባለፈ ቡና፣ ሸንኮራ፣ ማር በማምረት ከራስ ፍጆታ አልፎ ለሌሎችም መትረፍ መቻላቸውን ይናገራሉ።   በተለይም በከተማ ግብርና ለመሰማራት ወሳኙ ሰፊ ወይም ጠባብ ቦታ መኖር ሳይሆን ያለውን ሃብት በአግባቡ በመጠቀም በፍላጎት መስራት መሆኑን ያነሳሉ። በዶሮ እርባታም በስፋት ለመሰማራት እየሰሩ ሲሆን በዚህም ከራሳቸው ፍጆታ አልፈው ቢያንስ ለአካባቢው ማህበረሰብ በተመጣጣኝ ዋጋ እንቁላል ለማቅረብ ተዘጋጅተዋል። አሁን ላይ በመንግስት እየተተገበረ ያለው የከተማ ግብርና ከድህነት ለማምለጥ ሁነኛ መፍትሄ መሆኑን ገልጸዋል። በቀጣይም በተለይም ስራውን ይበልጥ በማስፋት ከራሳቸው አልፈው ምርቶቻቸውን ለማህበረሰቡ በተመጣጣኝ ዋጋ ለማቅረብ እየሰሩ እንደሆነ ተናግረዋል። ማንም ሰው ምንም አይነት ስራ ለመስራት በመጀመሪያ ደረጃ ፍላጎት ሊኖረው እንደሚገባ የገለጹት ኮማንደር ጥላሁን፤ በፍላጎት ወደ ስራ ከተገባ ውጤታማ መሆን እንደሚቻል ተናግረዋል። ሁሉም የቤተሰቡ አባላት አትክልትና ፍራፍሬዎችን በመንከባከብ የሚያደርጉት አስተዋጽኦ ለውጤታማነታቸው መሰረት መሆኑን ገልጸው አንድን ነገር ለማሳካት በቤተሰብ ውስጥ የሀሳብ መግባባትና መተባበር ወሳኝ መሆኑንም ገልጸዋል።    
የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች ጉባኤ ትኩረት የሚያደረግባቸው ዋና ዋና አጀንዳዎች 
Feb 17, 2024 526
የዘንድሮው 37ኛው የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች ጉባኤ ዛሬ ረፋዱ ላይ የሚጀመር ሲሆን የአህጉሪቱ የረጅም ጊዜ እቅድ የ2063 አጀንዳ (የምንፈልጋትን አፍሪካ) እውን ለማድረግ በተጣሉ አንኳር ግቦች ማዕቀፍ በአብይት ጉዳዮች ምክከር አድርጎ የመፍትሔ ኃሳቦችን ያሳልፋል ተብሎ ይጠበቃል። 1. የትምህርት ተደራሽነትና ጥራት የዘንድሮ የፈረንጆች ዓመት የትምህርት ዘመን ተብሎ መሰየሙን ተከትሎ የኅብረቱ ጉባኤ በአህጉሪቱ የትምህርት ተደራሽነትና ጥራት ለማረጋገጥ ሊሰሩ በሚገባቸው ጉዳዮች ላይ ይመክራል ተብሎ ይጠበቃል። የመንግሥታቱ ድርጅት መረጃ እንደሚያሳየው፤ በአፍሪካ በተለይም ከሰሃራ በታች በሚገኘው የአህጉሪቱ ቀጣና በዓለም የትምህርት ተደራሽነት ካልተረጋገጠበት አከባቢ ቀዳሚ ነው። ለአብነትም አጠቃላይ በአህጉሪቱ ከሚገኙ እድሜያቸው ከ15 እስከ 17 የመሆኑ ታዳጊ ወጣቶች 60 በመቶ የሚሆኑት ከትምህርት ገበታ ውጪ ናቸው። ትምህርታቸውን የሚያቋርጡ ታዳጊዎች ቁጥርም አጅግ ከፍተኛ ነው። ብቂ መምህራን የማሰማራት እንዲሁም አህጉሪቱን ለመለወጥ የሚያስችሉ በዘመናዊ ቴክኖሎጂ የተደገፉ የተግባር ትምህርቶች ተደራሽነትም ከሚፈለገው በታቸ ነው። ይህንን የተገነዘበው የመሪዎች ጉባኤውም የመፍትሄ ውሳኔዎች ያሳልፋል ተብሎ ይጠበቃል። 2. አህጉራዊ ምጣኔ ኃብታዊ ትስስር የአፍሪካን ከውጭ የፋይናንስ ጥገኝነት ለማላቀቅና ዘርፈ ብዙ ማኅበራዊና ምጣኔ ኃብታው ችግሮችን ለመቅረፍ የውስጥ አቅምን አሟጦ መጠቀም በተመለከተ ውይይት ይደረጋል ተብሎ ይጠበቃል። በዚህ ረገድ በተለይም ትልቅ ግምት የተሰጠው አሁን በሙከራ ደረጃ ላይ የሚገኘው አህጉራዊ ነጻ የንግድ ቀጣና የእስካሁኑ ሂደትና ቀጣይ አቅጣጫ ላይ ምክክር እንደሚደረግ ይጠበቃል። ሙሉ በሙሉ ወደ ሥራ ሲገባ በአህጉሪቱ 30 ሚለየን ሰዎችን ከድኅነት የማውጣት እንዲሁም እንደ አውሮፓውያኑ አቆጠጣር በ2035 በአፍሪካ ገቢን በ7 በመቶ እንደሚጨምር ተስፋ የተጣለበት ይኸው የንግድ ቀጣና በፍጥነት ወደ ሥራ እንዲገባ አገራት ከታሪፍና ከሌሎች የንግድ ሂደት ጋር ያሉ ውስብስብ አሰራሮችን እንዲያስወግዱ አቅጣጫ ይቀመጣል ተብሎ ይገመታል። የግብርናና የኢንዱስትሪ ምርትና ምርታማነት እንዲሁም ጥራት የማረገጋጥ ጉዳይም ሌላው ትኩረት የሚሰጠው ጉዳይ ነው። 3. አፍሪካ በዓለም መድረክ ያላት ሥፍራ አፍሪካ በዓለም አቀፍ ተቋማት ያላትን ውክልና ተገቢውን ሥፍራ እንድትይዝ በተለይም በመንግሥታቱ ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት ያላትን ውክልና በተመለከተ ለበርካታ ዓመታት ስትጠይቅ ቆይታለች። ይህንን ጨምሮ ዓለም አቀፍ የገንዘብ ተቋማትም የአፍሪካን ፍላጎት ያገናዘበ ቁመና ሊኖረው ይገባል የሚለውም አጀንዳ የዘንድሮው ጉባኤ ተጠባቂ አጀንዳ ይሆናል የሚል ግምት አለ። አፍሪካ ከተለያዩ ዓለም አቀፍ የባለብዙ ወገን መድረኮች ጋር በተለይም አሁን አፍሪካ የቡድን 20 አገራት አባል መሆኗን ተከትሎ እንዲሁም ተጽዕኖ ፈጣሪነቱ እየገነነ ከመጣው ከብሪክስ ጋር ባላትና ሊኖራት በሚችለው ግንኙነት ዙሪያም ምክክር ይደረጋል። በተለይም አፍሪካ እንደ ተጨማሪ የቡድን 20 አባልነቷ፤ ምን ይዛ ልትሄድና ልታመጣ ትችላለች እንዲሁም አባልነቷን እንደ መልካም አጋጣሚ በመጠቀም ለበርካታ ዓመታት ተፈልጎ የታጣውን ውክልና ለመካስ ወይም የአህጉሪቱን ድምጽ ይበልጥ ለማሰማት በሚቻልባቸው ምቹ ሁኔታዎች ዙሪያ ምክክር እንደሚደረግ ይጠበቃል። 4. የሠላምና ደኅንነት ተግዳሮቶችና መፍትሄያቸው የመሪዎቹ ጉባኤ ዘንድሮም በአፍሪካ የጸጥታ ችግሮች ይመክራል ተብሎ ይጠበቃል። አህጉሪቱን ከድኅረ -ነጻነት በኋላ በእጅጉ እየፈተኑ ከሚገኙ ከነገረ ፖለቲካዊ ጉዳዮች መካከል ቀዳሚውን ሥፍራየሚይዘው የጸጥታ መደፍረስ ነው። ሽብርተኝነት፣ ኢ-ሕገ-መንግሥታዊ የሥልጣን መቆናጠጥ፣ ግጭቶችና ከምርጫ ጋር የተያያዙ የፖለቲካ አለመረጋጋት እና ሌሎች መሰል ቸግሮች አሁንም ለአፍሪካ ፈተና ሆነው ቀጥለዋል። እነዚህ የፖለቲካ ቀውሶች አህጉሪቱ በየትኛውም ማኅበራዊና ምጣኔ ኃብታዊ መስክ ወደፊት ፈቅ እንዳትል ካደረጓት ምክንያቶ ዋነኛው መሆኑን ነው የተለያዩ ጥናቶች የሚያሳዩት። እነዚህን ግጭቶች ባሉበት ለማቆምና ሌሎችም በቀጣይ እንዳይከሰቱ በተለይም የሰለጠነ የፖለቲካ ባህል (ውይይት) ብቸኛ አማራጭ ለማድረግ ኅብረቱ ከዚህ ቀደም የጀመራቸውን ሥራዎችና ሌሎች ተግባራትን ለማጠናከር በሚያስቸሉ ጉዳዮች ላይ መሪዎቹ ውይይት እንደሚያደረጉና የመፍትሄ አቅጣጫ እንደሚያስቀምጡ ይጠበቃል። ጉባኤው "ለ21ኛው ክፍለ ዘመን የሚመጥን አፍሪካዊ ማስተማር፤ የማይበገሩ የትምህርት ስርዓቶች በመገንባት በአፍሪካ ሁሉን አቀፍ፣ የሕይወት ዘመን፣ ጥራትና አግባብነት ያለው የትምህርት ተደራሽነትን ማስፋት“ በሚል መሪ ሃሳብ ዛሬና ነገ የሚካሄድ ይሆናል።  
  በቅንጅት መስራት - ትውልድን ለማፍራት
Feb 15, 2024 632
(በእንዳለ ደበላ ከሃዋሳ) መልካም ስነምግባር፣ ዕውቀትና ክህሎት እንዲሁም የተሟላ ስብዕና ያለው ትውልድ ለሀገር ሁለንተናዊ ለውጥ የሚኖረው ፋይዳ የላቀ ነው። ሀገር ያሰበችውን፣ ያለመችውንና የነደፈችውን ዕቅድ ለማሳካትም የሚኖረው አስተዋጾም ቀላል አይደለም። ዛሬ ላይ በቴክኖሎጂ አድገውና ስልጣኔን ተጎናጽፈው ዓለምን እየዘወሩ ያሉ ሀገራት ለእዚህ ደረጃ የደረሱት በዕውቀትና በክህሎት የተካነና የተሟላ ስብዕና ያለው ዜጋ ለማፍራት ለትምህርት ልዩ ትኩረት ሰጥተው በመስራታቸው ነው። በኢትዮጵያም ቀደም ባሉት ዓመታት የትምህርት ተቋማትን በማስፋፋትና ተደራሽ በማድረግ የተማረ ዜጋ የማፍራት ሥራዎች ሲሰሩ ቆይተዋል። የትምህርት ተደራሽነትን ለማስፈን ተቋማትን የመገንባት ሥራ በስፋት ቢከናወንም ጥራት ያለው ትምህርት ከመስጠት አንጻር ግን ውስንነቶች ጎልተው ታይተዋል። በዚህም ምክንያት ተማሪዎች በዕውቀት የተሟላ ስብዕና ባለቤት እንዲሆኑ ለማድረግ የተሰራው ስራ ከፈተና ውጤት አንጻር ሲመዘን የጎላ ችግር ያለበት ሆኖ ተገኝቷል። አጥንቶና አውቆ ለፈተና ከመቀመጥ ይልቅ በኩረጃ ተማምኖ የሚፈተነው ተማሪ ቁጥር ከፍተኛ መሆኑ ባለፉት ሁለት ዓመታት በ8ኛ እና በ12ኛ ክፍል ሀገራዊ ፈተና የተማሪዎች ውጤት በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱ አንድ ማሳያ ነው። ይህን የትምህርት ስብራት ለመጠገንና የትምህርት ጥራትን ለማረጋገጥ መንግስት የትምህርት ፍኖተ ካርታ በማዘጋጀት ወደሥራ ገብቷል። ይህን ሥራ ለማገዝም ክልሎች ለትምህርት ጥራት መጓደል ምክንያት የሆኑ ችግሮችን ለይተው በመፍታት ወጣቱ ትውልድ በዕውቀት፣ በክህሎትና በመልካም ስነምግባር ታንጾ የተሟላ ስብዕና እንዲኖረው ለማድረግ የራሳቸውን ሥራ ጀምረዋል። በቅርቡ የተመሰረተው የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልልም መልካም ስነምግባር የተላበሰ ሀገር ተረካቢ ትውልድ ለማፍራት ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ ነው። ለእዚህም የትምህርት ስብራትን መጠገን አንዱ የትኩረት መስክ በማድረግ ከወላጆች፣ ከመምህራንና ሌሎች የትምህርት ባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት መስራት ጀምሯል። ከእነዚህ አካላት ባለፈ በክልሉ የሚገኙ የሴቶችና ወጣቶች ሊግና ሌሎች አደረጃጀቶችም ይህን ሥራ በማገዝ የድርሻቸውን እንዲወጡ ለማድረግ በክልሉ በሚገኙ ሰባት ዞኖችና ሦስት ልዩ ወረዳዎች በቅርቡ የውይይት መድረክ አካሂዷል። በመድረኩ የትምህርት ሥራ ትልቁ አጀንዳ ይሁን እንጂ በክልሉ ሴቶችና ወጣቶች የሚነሱ የልማት፣ የመልካም አስተዳደርና የዴሞክራሲ ጥያቄዎች ምላሽ እንዲያገኙም ተነስቶ ውይይት ተደርጎበታል። በመደረኩ ላይ የተገኙት የክልሉ ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ እንዳሻው ጣሰው በትምህርት ዘርፍ ለውጥ ለማምጣት በጋራ እንደሚሰራ ገልጸዋል። ባለፉት ዓመታት ያጋጠመውን የትምህርት ስብራት ለመጠገን የዕውቀትና የክህሎት ባለቤት የሆነ ዜጋ ለማፍራት ትኩረት ሰጥቶ በቅንጅት ይሰራል። አቶ እንዳሻው እንዳሉት “አምና በተሰጠው የ8ኛ እና የ12ኛ ክፍል ፈተና እንደ ክልል የመጣው ውጤት ዝቅተኛ ነው። ዘንድሮ ይህን ውጤት ለማሻሻል ትኩረት ተሰጥቷቸው እየተከናወኑ ካሉ ተግባራት መካከል ትምህርት ቀዳሚው ነው። ውጤቱን ለመቀየር ከተከናወኑ ተግባራት መካከል የመምህራንና የትምህርት አመራሩን አቅም ማሳደግ በዋናነት ትኩረት የተሰጠው ነው። ለእዚህም በተያዘው ዓመት ለ10 ሺህ መምህራን በክልሉ በሚገኙ የዋቸሞ፣ ወልቂጤ እና ወራቤ ዩኒቨርሲቲዎች ጋር በመተባበር ስልጠና መሰጠቱን ነው የገለጹት። መምህራን አቅማቸው በጎለበተ መጠን ለተማሪዎቻቸው የተሟላ ትምህርት በመስጠትና አስፈላጊውን ድጋፍ በማድረግ የትምህርት ስብራቱን ለመጠገን ከማንም በላይ አስተዋጾ እንደሚኖራቸውም ነው አቶ እንዳሻው ያመለከቱት። እንደ እሳቸው ገለጻ የትምህርት ጥራትን ለማረጋገጥ የሚከናወኑ ሥራዎችን ለማገዝ የዞንና የወረዳ መዋቅሮች የየራሳቸውን ዕቅድ አውጥተው ወደ ሥራ ገብተዋል። የክልሉ መንግስት የመማሪያ መጻህፍትን እያሰራጨ እንደሚገኝም ነው የገለጹት። ህብረተሰቡም ገንዘብ በማዋጣት ለትምህርት ዘርፉ አስፈላጊውን ድጋፍ እያደረገ ይገኛል። ወጣቱ በመልካም ስነምግባር የታነጸ እንዲሆን ለማድረግ በክልሉ የሚገኙ የንባብና ሌሎች የክህሎት ማዕከላትን በቁሳቁስ በማደራጀት የማጠናከር ስራ እየተሰራም ይገኛል። ይህም በትምህርት ጥራት ላይ የሚሰሩ ሥራዎችን የሚያጠናክር ነው። የክልሉ ሴቶችና ወጣቶች ሊግ የትምህርት ስብራቱ ሊጠገን የሚችለው ሁሉም ቅንጅታዊ ሥራ መሆኑን አምነው ይህን ተግባር ለማገዝ ቁርጠኛ መሆናቸውን በመድረኩ አረጋግጠዋል። ሁለቱ ሊጎች ለትምህርት ሥራው ስኬታማነት በክልሉ የሚገኙ ከአንድ ሚሊዮን የሚልቁ የሴቶችና የወጣቶች ሊግ አባላት የድርሻቸውን እንዲወጡ ጠንክረው እንደሚሰሩም ገጸዋል። ወጣት ሰንበቶ አባባ የክልሉ ወጣቶች ሊግ ጽህፈት ቤት ሀላፊ ነው። ከትምህርት ጥራት ጋር ተያይዞ የገጠመ የውጤት ማሽቆልቆል እና የተማሪ ስነምግባር ላይ ለውጥ እንዲመጣ ወጣቱ ከመንግስት ጎን ሆኖ እንዲሰራ ሊጉ የሚጠበቅበትን ይወጣል። የሊጉ አባላት በበጎፍቃድ ሥራዎች ከሚያከናውኗቸው ተግባራት ውስጥ የትምህርት ሥራ አንዱ እንደሚሆንም ነው ያመለከተው። ወጣቶቹ በክፍል ደረጃ የሚበልጧቸውን ታናናሽ ወንድምና እህቶቻቸውን በማስጠናትና በእረፍት ቀናት የማጠናከሪያ ትምህርት በመስጠት የጀመሩትን ሥራ የበለጠ ለማጠናከር እንደሚሰራም ነው የገለጸው። ሴቶች ከልጆቻቸው ጋር ካላቸው ቀረቤታ አንጻር በመልካም ስነምግባር እንዲታነጹና ሀገር ተረካቢ ትውልድ እንዲሆኑ በማድረግ በኩል አስተዋጿቸው የጎላ መሆኑን የገለጹት ደግሞ የክልሉ ሴቶች ሊግ ጽህፈት ቤት ሀላፊ ወይዘሮ ኤልሳ ሽመልስ ናቸው። እንደእሳቸው ገለጻ፣ ልጆች ከትምህርት ቤት መልስ የየዕለት የትምህርት ውሏቸውን በመፈተሽ ለጥናት ጊዜ እንዲሰጡና በትምህርታቸው ውጤታማ እንዲሆኑ በማድረግ በኩል ከማንም በላይ የሴቶች ሚና የላቀ ነው። የሊጉ አባላት በየአካባቢያቸው ይህን በማጠናከር ለትምህርት ዘርፍ ወጤታማነት የበኩላቸውን እንዲወጡ ሊጉ ትኩረት ሰጥቶ ይሰራል። ከእዚህ በተጨማሪ የሊጉ አባላትን በማስተባበር በገንዘብ፣ በጉልበትና በቁሳቁስ ድጋፍ ለማድረግ የተጀመረው ሥራ እንደሚጠናከር ነው ያመለከቱት። መንግስት የትምህርት ጥራትን በማምጣት ስብራቱን ለመጠገን የጀመረው ጉዞ ስኬታማ እንዲሆን ሊጎቹ ከመንግስት ጋር ተቀናጅተው እንደሚሰሩ ማረጋገጣቸው ይበል የሚያሰኝ ነው። በትምህርት ጥራት በተለይ ከተማሪዎች ውጤት ጋር በተያያዘ የተስተዋለውን ችግር መፍታት ለአንድ ወገን ወይም ለመንግስት ብቻ የሚተው አይደለም። በአገርኛ ብሂል "ከአንድ ብርቱ ሁለት መድሀኒቱ" እንደሚባለው የለውጥ ሥራው የሁሉንም አካላት ተሳትፎ የሚፈልግ ነው። ከቤት ከተማሪ ወላጆች ጀምሮ የመምህራን፣ የማህበረሰብ፣ የትምህርት ቤቶች፣ የአመራሩና ሌሎች ባለድርሻ አካላትን ቅንጅታዊ ተሳትፎ ይጠይቃል። የትምህርት ስብራቱ እንዲጠገን እነዚህን ባለድርሻ አካላት አስተባብሮ ዘርፉን መምራት ደግሞ ሌላው ትኩረት የሚፈልግ ጉዳይ ነው። ከእዚህ አንጻር በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል የሴቶችና ወጣቶችን ሊግ በማስተባበር በቅንጅት ለመስራት የታየው ጅምር ይበል ያሰኛል። ሀገር በተማረ፣ በመልካም ስነምግባር በታነጸና የተሟላ እውቀትና ስብዕና ባለው ወጣት የምትገነባው በአሁኑ ወቅት በትምህርት ዘርፍ የገጠመውን ስብራት መለወጥ ሲቻል ነው። ለዚህ ደግሞ ባለድርሻ አካላት ሚናቸው የጎላ ነው። በመሆኑም ብቁ ሀገር ተረካቢ ዜጋ ለማፍራት ከቤተሰብ ጀምሮ የትምህርቱን ዘርፍ ማገዝ የሁላችንም መሆን አለበት።
ትንታኔዎች
ሞክሼዎቹ - የአድዋ መንገሻዎች
Mar 2, 2024 58
ሞክሼዎቹ - የአድዋ መንገሻዎች (ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስ)   የአድዋ አድማስ ዘለል ገድል ሲወሳ የድሉ መገኘት የጦር አበጋዞች ከፊት ይመጣሉ። ከንጉሠ ነገሥቱ ጀምሮ ራስ፣ ደጃዝማች፣ ፊታውራሪ፣ ቀኛዝማች፣ ግራዝማች፣ ባላምባራስ እና ሌሎች ባለማዕረግ አዋጊዎች የድሉ የጀርባ አጥንት መሆናቸው እሙን ነው። ከመላ ሀገሪቷ ጠረፍ ተነቃንቆ ስንቅና ትጥቁን ታጥቆ፣ ድል ሰንቆ እስከ ግማሽ ዓመት ድረስ በባዶ እግሩ የተመመውን የሀገሬው ሰራዊት በቅጡ መርተው አዋግተዋል። ከመነሻ ሰፈር እስከ አድዋ ተረተር፣ ከአምባላጌ ኮረብቶች እስከ መቀሌ ጋራና ቁልቁለቶች፣ ከእንደአባ ገሪማ እስከ ማሪያም ሸዊቶ ሸለቋማ ቋጥኞች፣ ከምንድብድብ መስክ እስከ በገሠሦ አቆበቶች፣ .... ድልና ገድል በደምና በላብ ሲጻፍ የጠላትን የ'ክዱ' ማባባያ የጠሉ፣ ለሀገር ለመሰዋት የቆረጡ ጀግና አዋጊዎች፣ የሀገር ባለውለታዎች ነበሩ። በአድዋ ድል መታሰቢያ 12 የአድዋ ጦር አበጋዞች (ጀኔራሎች) ሀውልት ቆሞላቸዋል። እነሱም፤- ፊታውራሪ ገበየሁ ገቦ ጉርሙ (አባ ጎራው)፣ ልዑል ራስ መኮንን ወልደ ሚካኤል ጉዲሳ (አባ ቃኘው)፣ ንጉስ ተክለሃይማኖት ተሰማ ጎሹ (አባ ጠና)፣ ንጉስ ሚካኤል አሊ አባ ቡላ (አባ ሻንቆ)፣ ደጃዝማች ባልቻ ሳፎ ሮቢ (አባ ጠለስ)፣ ራስ ቢተወደድ መንገሻ አቲከም ቢተርፉ (አባ ገድብ)፣ ራስ ወሌ ብጡል ሃይለማሪያም (አባ ጠጣው)፣ ዋግሹም ጓንጉል ብሩ ገብረመድህን (አባ መርከብ)፣ ራስ አባተ ቧያለው ንጉሱ (አባ ይትረፍ)፣ ራስ አሉላ እንግዳ ቁቢ (አባ ነጋ)፣ ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ (ቁሴ) ዲነግዴ ሁንዱል (አባ መቻል) እና ራስ መንገሻ ዮሃንስ ምርጫ (አባ ግጠም) ናቸው። ከነዚህ የአገር ባለውለታዎች መካከል ሁለት ስመ ሞክሼ ጀግኖችን እንዘክራለን። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስን። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከዳግማዊ አፄ ምኒልክ ቀዳሚዎች ስምንት ራሶች መካከል ብቸኛው የራስ ቢትወደድ (ከንጉሥነት በታች) ባለማዕረግ ናቸው። በፈረስ ስማቸው አባ-ገድብ ይሰኛሉ። በልጅነታቸው የዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስ ባለሟል ሳሉ ከእስረኛው ምኒልክ ጋር ተዋወቁ። ምኒልክ ከአፄ ቴዎድሮስ አምልጠው ሸዋ ከገቡ በኋላ ከእቴጌ ጣይቱ ብጡል ወንድሞች ራስ ወሌ እና ፊታውራሪ አሉላ ብጡልን ይዘው ከመቅደላ ወደ ሸዋ ተሻገሩ፤ የምኒልክ ሁነኛ ሰው ሆኑ። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም በሞት እስኪለዩ ድረስ በክፉም በደጉም ዘመን የአጼ ምኒልክ ከፍተኛ አማካሪና ተወዳጅ መስፍን እንደነበሩ፣ ከጦር ሜዳ እስከ ሽምግልናም ሁነኛ ሰው ሆነው ስለማገልገላችው በታሪክ ድርሳናት ተጠቅሷል። በሸዋ፣ ወሎ፣ ጎንደር፣ ዳሞት(ጎጃም) ተዘዋውረው በተለያዩ ግዛቶች በአስተዳዳሪነት ሰርተዋል። ድሕረ መተማ ጦርነት ምርኮኞች እንዲመለሱ፣ ድንበር እንዲካለል በመስራትም የዲፕሎማሲ ስራቸው ይጠቅሳል። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከተሳተፉባቸው ደማቅ ታሪኮች መካከል የአድዋ ድል ይጠቅሳል። ጦርነቱ አሀዱ ብሎ የጀመረው ሕዳር 28 ቀን 1888 አምባላጌ ነው። ለሁለት ሰዓታት በዘለቀው በዚህ ጦርነት ጀኔራል ቶዚሊ የተባለው የጠላት ጦር መሪ የተገደለበት ነው። በዚህ ዐውደ ውጊያ አባ ገድብ አንዱ ወሳኝ የጦር አበጋዝ ነበሩ። በተለያዩ የታሪክ ድርሳናት እንደተመዘገበው ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከግዛታቸው ከዳሞትና አገው ምድር የተውጣጣ ስድስት ሺህ እግረኛ እና ፈረሰኛ ጦር ይዘው አድዋ ዘምተዋል። “አባ ገደብ መንጌ እያለ ኧረ ጐራው አምባ ላጌን ሰብሮ ቶዘሊን አስጐራው” የተባለው ለዚህ ይመስላል። አባ ገድብ ጥቅምት 11 ቀን 1903 ምሸት ከራስ ቢትወደድ ተሰማ ናደው ጋር እየተጫወቱ ካለምንም ህመም ድንገት አርፈው ቅድስት ሥላሴ ተቀበሩ። ራስ ቢትወደድ መንገሻ ልጆቻቸውን ከተለያዩ መኳንንት ጋር በጋብቻ በማጣመር በኢትዮጰያ ታሪክ ተጠቃሽ መሆን ችለዋል። ለአብነትም ዘውዲቱ መንገሻ ጠቅላይ ሚኒስትር መኮንን እንዳልካቸውን፣ አስካለማርያም መንገሻ ልዑል ራስ ኅይሉን አግብተው የልጅ ኢያሱን ባለቤት ሠብለወንጌል ኅይሉን ወልደዋል። ደጃዝማች ጀኔራል አበበ ዳምጠውን ያገቡት ወሰንየለሽ መንገሻ ደግሞ የአልጋወራሽ አስፋወሰን ባለቤት ልዕልት መድፈሪያሽ ወርቅ አበበን ወልደዋል። ሌላው የአድዋ ጀግና የጦር መሪ ራስ መንገሻ ዮሐንስ (አባ ግጠም) ናችው። ትውልዳቸው ትግራይ፣ ዘመኑም 1857 ዓ.ም ነው። የአድዋ ጦር ውሎ ቁልፍ ሰው ራስ መንገሻ የአጼ ዮሐንስ (አባ በዝብዝ) ልጅ ናቸው። አጼ ዮሐንስ በተሰዉበት በመተማው ጦርነት ተሳትፈዋል። አባታቸው ከሞቱ በኋላም የትግራይ አገረ ገዥ ሆነዋል። በአድዋ ዘመቻ 12 ሺህ ጦር አሰልፈው በብርቱ ተዋግተዋል። ራስ መንገሻ ዮሐንስ ከአድዋ ጦርነት ቀደም ብሎ በአጼ ምኒልክ ላይ እንዲያምጹ ኢጣሊያኖች ሲገፋፋቸውና ሲያባብላቸው ቢቆዩም ከስልጣን ሽኩቻ ይልቅ የኢትዮጵያን ነጻነት መርጠዋል። ከአጼ ምኒልክ ጋር ቢኳረፉም በሀገር ሉዓላዊነት ግን አልተደራደሩም። የኢጣሊያ ወራሪ ጦር ትግራይ ሲገባም ራስ መንገሻ የወገን ደጀን ጦር እስኪደርስ ወደራያ አፈግፍገው፣ በአምባላጌ ጦር ሜዳ አንዱ ተሳታፊ የጦር ጀግና ነበሩ። ራስ መንገሻ የትግራይ ሀገረ ገዥ በመሆናቸውም የእርሳቸው እና በስራቸው የነበሩት የራስ አሉላ እንግዳ ጦር በጄኔራል አልቤርቶኔ ከሚመራው ጠላት ሃይል ቀዳሚው ተፋላሚ እንዲሆኑ አድርጎታል። “አይከፈት በሩ መግቢያ መውጫችን በል ተነስ መንገሻ ግጠም በር በሩን ይህን ጎሽ ጠላ ማን አይቀምሰው መንገሻ ዮሐነስ አንተን ገፍተው...” ተብሎ የተገጠመላቸውም ለዚህ ነው። የጠላት መግቢያ በር ዘብ በመሆናቸው። አባ ግጠም በአድዋው ታሪካዊ ጦርነት አሰላለፋቸው ማርያም ሸዊቶ በተሰኘው ተራራ በኩል ሲሆን ከራስ አሉላ፣ ከዋግሹም ጓንጉል ብሩና ከደጃዝማች ሀጎስ ጋር በመሆን ነበር። የጠላትን የመጀመሪያ ጥቃትን ያስተናገዱትም ራስ መንገሻ ዮሐንስ ናቸው። የአድዋ ድል ከተበሰረ በኋላ አጼ ምኒልክ ራስ መንገሻን ሹመውና ሸልመው ወደ አዲስ አበባ ተመልሰዋል። አጼ ምኒልክ ከትግራይ ወደ አዲስ አበባ ሲመለሱ ማህበረሰቡ በጦርነት ስፍራ በመሆኑ ለደረሰበት ጉዳት 30 ሺህ ብር ድጋፍ ማድራገቸውን የንጉሠ ነገሥቱ ዜና መዋዕል የጻፉት ፀሐፊ ትዕዛዝ ገብረ ሥላሴ ወልደአረጋይ ተርከዋል። ከአድዋ ድል ከጥቂት ዓመታት በኋላ ራስ መንገሻ በአጼ ምኒልክ ላይ በማመጻቸው ተይዘው በቁጥጥር ስር ዋሉ። ሕዳር 6 ቀን 1899 ዓ.ም አንኮበር ግዞት ላይ አንዳሉ ማረፋቸውን የታሪክ መዛግብት ያስረዳሉ። ራስ መንገሻ ዮሐንስ ከራስ መንገሻ አቲከም ግዛት ከአገው ምድር እመይቴ ተዋበች ጋር ትዳር መስርተው ዕውቁን የትግራይ መስፍን ራስ ሥዩም መንገሻን እንዲሁም ከእቴጌ ጣይቱ የወንድም ልጅ ወይዘሮ ከፈይ ወሌ ብጡል አግብተው አስቴር መንገሻን፣ አልማዝ መንገሻንና ብርሃኔ መንገሻን ወልደዋል፡፡ ለአብነት ያክል የሞክሼዎቹን ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስ አነሳን እንጂ የዛሬ የ128 ዓመት በአድዋ ጦርነት ዓለም የተደመመበትና ዛሬ ድረስ እንቆቅልሽ የሆነበት ደማቅ ታሪክ የጻፉ ጀግኖች ቁጥር ስፍር የላቸውም። ጀግኖቹን የመሩ የጦር መሪዎችም ብዙና ተጋድሏቸው የገዘፈ ነው። ከ11 ሺህ በላይ የጣሊያንን ሠራዊት ሙትና ቁስለኛ ያደረጉ፣ 4ሺህ የሚሆኑትን እጅ ያሰጡና የማረኩ እንዲሁም 56 መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና ሌሎች አውቶማቲክ መሳሪያዎቹን ለወገን ጦር እንዲያስረክብ ያደረጉ ኢትዮጵያውያን ሁል ጊዜም ክብር ይገባቸዋል። የጣሊያን ወራሪ ኃይል ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት ስር አድርጎ ለመበዝበዝ ቢመጣም ጀግንነት፣ ሕብረ ብሔራዊ አንድነት፣ እንዲሁም የአልገዛም ባይነት ወኔን የታጠቁ ኢትዮጵያውያን በሶሎዳ ተራሮች ግርጌ ቅስሙን በመስበር የአገራቸውን ክብርና ነጻነት አጽንተዋል። በዚህ አኩሪ ድል ኢትዮጵያ ለበርካታ አገራት በተምሳሌትነት ትጠቀሳለች። የአድዋ ድል ደግሞ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ህዝቦች የጀግንነት ተምሳሌትና የነጻነት ዓርማ እንድትሆን ያስቻለ ታላቅ አፍሪካዊ ድል ነው። (በአየለ ያረጋል)      
ትላንትን ከዛሬ ባስተሳሰረው የአድዋ ድል መታሰቢያ የሚገኙ እውነታዎች 
Mar 2, 2024 59
ትላንትን ከዛሬ ባስተሳሰረው የአድዋ ድል መታሰቢያ የሚገኙ እውነታዎች ለመነሻ እኤአ በ1885 ጀርመን በተካሄደው የበርሊን ኮንፈረንስ አውሮፓውያን መላ አፍሪካን በካርታ ላይ የተከፋፈሉትን በተግባር መሬት ላይ ለመቀራመት ጦራቸውን ሰብቀው፣ ስንቃቸውን ጭነውና ትጥቃቸውን አጥብቀው ያካሄዱት ዘመቻና የወረራ ጉዞ የተገታባት አድዋ እና እለቷ ዛሬ ድረስ በተገፉ ህዝቦች ልብ ታትማ በአዕምሮ ውስጥ ተቀርጻ ትኖራለች። ጣሊያን የኢትዮጵያን መሬት፣ የአየር ንብረትና መልክዓ ምድር ተቆጣጥሮ ሀብቷን ለሮምና ለመላው አውሮፓ ለማቅረብ የቋመጠበት የዘመናት ህልሙ የተኮላሸበት ቦታ ጭምር ናት - አድዋ። ይህ ወራሪ ኃይል ሊቢያን በእጁ ካስገባ በኋላ ጉዞውን በቀይ ባሕር አስመራ አድርጎ መላ ኢትዮጵያን የመቆጣጠር ግብ ነበረው። ጄነራል ባራቴሪ የመደባቸው ጄነራል አልበርቶኒ፣ ጄኔራል አሪሞንዲ እና ጄነራል ቦርሜዳ በግንባር የተሰለፈውን ጦር ሲመሩ የኋላ ደጀንም እንደነበራቸው የታሪክ ድርሳናት ያስረዳሉ። ከ17 ሺህ በላይ የጣሊያን ሠራዊት 66 የሚሆኑ መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና አውቶማቲክ መሳሪያዎችን ታጥቆ የግንባር ሜዳው ላይ ስለመድረሱ "የኢትዮጵያ ታሪክ ከመጀመሪያው እስካሁኑ ዘመን" በሚል በአንድርዜይ ባርይትኒስኪ እና ዮዓና ማንቴል-ኒየችኮ ተጽፎ በዓለማየሁ አበበ የተተረጎመው መጽሐፍ ያስረዳል። የዛሬ የ128 ዓመት፤ ዕለቱም የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በአድዋ ጦርነት ዓለም የተደመመበትና ዛሬ ድረስ እንቆቅልሽ የሆነበት ደማቅ ታሪክ በጀግኖች አባቶች ተሰራ። በጦርነቱ የጣሊያን መንግስት የጎመጀውን የኢትዮጵያን መሬት ሊያገኝ ይቅርና ከ11 ሺህ በላይ ሠራዊቱ ሙትና ቁስለኛ ሆኑ። 4ሺህ የሚሆኑት ደግሞ ለጀግኖች አባቶቻችን እጃቸውን ሰጥተው ተማረኩ። እንዲሁም 56 መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና ሌሎች አውቶማቲክ መሳሪያዎቹን ለወገን ጦር አስረከበ። የቀረው የፋሽስት ሠራዊትም ተንጠባጥቦ እግሬ አውጪኝ ብሎ ፈረጠጠ። ጀግኖች ኢትዮጵያውያን ለሀገራቸው ክብር፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት በአውደ ግንባሩ በፈጸሙት የጀግንነት ተጋድሎ ዓለምን ያስደመመና መላውን ጥቁር ሕዝብ ያኮራ ድል ተጎናጽፈዋል። በወቅቱ ነጭን ታግሎ ማሸነፍ አይቻልም የሚለውን አስተሳሰብ በይቻላል ተክቶ ሌሎችም ለነፃነታቸው እንዲታገሉ ያነሳሳ ደማቅ የታሪክ አሻራ አኑረዋል። የጣሊያን ወራሪ ኃይል ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት ስር አድርጎ ለመበዝበዝ ቢመጣም ጀግንነት፣ ሕብረ ብሔራዊ አንድነት፣ እንዲሁም የአልገዛም ባይነት ወኔን የታጠቁ ኢትዮጵያውያን በሶሎዳ ተራሮች ግርጌ ቅስሙን በመስበር የአገራቸውን ክብርና ነጻነት አጽንተዋል። በዚህ አኩሪ ድል ኢትዮጵያ ለበርካታ አገራት በተምሳሌትነት ትጠቀሳለች። የአድዋ ድል ደግሞ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ህዝቦች የጀግንነት ተምሳሌትና የነጻነት ዓርማ እንድትሆን ያስቻለ ታላቅ አፍሪካዊ ድል ነው። ኢትዮጵያውያን በብሔር፣ በሃይማኖት፣ በአካባቢና በሌሎች ልዩነቶች ሳይነጣጠሉ ለአገራቸው ክብርና ነጻነት በአንድነት ቆመውና መስዋት ከፍለው ያስመዘገቡት የጀግንነት ታሪክ ነው። በዓድዋ ድል ኢትዮጵያ ለአፍሪካና ለመላው የጥቁር ህዝቦች ኩራትና የነፃነት ምልክት ሆናለች፡፡ የሰው ልጆችን እኩልነት በደም ዋጋ አረጋግጣለች።   የአድዋ ድል መታሰቢያ የአድዋ ድል ደማቅና ታላቅ ቢሆንም በሚመጥነው ልክ መታሰቢያ አልነበረውም። ዛሬ ግን እነዚያ ዋጋ የከፈሉ ጀግኖችን በሚመጥን ሁኔታ በአዲስ አበባ ፒያሳ “የዓድዋ ድል መታሰቢያ” ተገንብቷል። ከአድዋ ድል 128 ዓመታት በኋላ፣ የተሰራው የአድዋ ድል መታሰቢያ በጠቅላይ ሚኒሰትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የካቲት 3 ቀን 2016 ዓ.ም ተመርቆ ተከፍቷል። የአድዋ ድል መታሰቢያ በአምስት ሄክታር ላይ ያረፈ ሲሆን በአንድነት የተከፈለውን መስዋትነት፣ የአርሶ አደሮችን ተሳትፎ፣ የሴቶችን ተጋድሎ በሚያሳይ መልኩ፣ በአስገራሚ የኪነ-ህንጻ ጥበብ የታነጸ ነው።   የአድዋ ድል መታሰቢያ የተገነባበት ስፍራ አገር በውጭ ወራሪ ኃይሎች እጅ እንዳትወድቅ የህይወት መስዋዕትነት የከፈሉ የዓድዋ ጅግኖች የዘመቻቸው መነሻ እንዲሁም ከድል በኋላ ተሰባስበው ደስታቸውን የተጋሩበት ታሪካዊ ስፍራ ነው። የአድዋ ድል በዓል 7ኛ ዓመት ዳግማዊ ምኒልክ፣ ከአርበኞች፣ ከየአካባቢው ገዢዎች፣ ከውጭ አገር ዲፕሎማቶችና ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ጋር በደማቅ ሁኔታ በዚሁ ስፍራ አክብረውታል። ስፍራው ዛሬ የታላቁ የአድዋ ድል መታሰቢያ ሳይገነባበት በፊት በተለያዩ ጊዜያት ለተለያዩ የልማት ስራዎች ቢታጭም ውጤታማ ስራ ሳይሰራበት ቆይቷል። አካባቢው ለረጅም ዘመናት ታጥሮ ሳይለማ በመቆየቱ እጅግ የቆሸሸ፣ ሰዎች ለዝርፊያ የሚዳረጉበት ስፍራ ሆኖ ቆይቷል። ዘመናትን ተሻግሮ ከሀገራዊ ለውጡ ወዲህ በከተማዋ ከሚገነቡ ትላልቅ ፕሮጀክቶች በዓይነቱ ልዩ የሆነው የዓድዋ ድል መታሰቢያ እንዲሰራበት ተደረገ። የዓድዋ ድል መታሰቢያ እጅግ በሚስብ ኪነ ህንፃ፤ የኢትዮጵያውያንን ህያው የድል ታሪክ የሚዘክር ሆኖ ተሰርቷል።   የአድዋ ድል መታሰቢያ መግቢያ በሮች የኢትዮጵያውያን የድል ብስራት፣ የጥቁር ህዝቦች የነጻነት ኩራት የሆነው የአድዋ ድል መታሰቢያ መግቢያ በሮች የራሳቸው የሆነ ስያሜ ተሰጥቷቸዋል። የምሥራቅ ጀግኖች በር፣ የምዕራብ ጀግኖች በር፣ የሰሜን ጀግኖች በር፣ የደቡብ ጀግኖች በር፣ የፈረሰኞች በር፣ የአርበኞች በር፣ የፓን አፍሪካኒዝም በር ተብለው የተሰየሙ ናቸው። በአራቱም አቅጣጫዎች የተሰየሙ በሮች ተምሳሌትነት በዓድዋ ድል ከአራቱም አቅጣጫ ኢትዮጵያውያን በጋራ የተሳተፉበት የጋራ ድላቸው መሆኑን ያመለክታል፡፡   መታሰቢያው በውስጡ ምን ይዟል? በዋናው መግቢያ:- የኢትዮጵያውያንና አፍሪካውያን ነጻነት ድል መገለጫ የሆነው የአድዋ ድል መታሰቢያ ሃውልትና የሁሉም ከተሞች ርቀት ልኬት መነሻ የአድዋ ዜሮ ኪሎ ሜትር ምልክት ይገኛል። የዓድዋ ጦርነት ዘመቻን ያስተባበሩትና የወቅቱ የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገስት የዳግማዊ አፄ ምኒልክ እና የባለቤታቸው እቴጌ ጣይቱ ብጡል ሀውልትም በዚሁ መግቢያ በኩል ይገኛል። ሃውልት የቆመላቸው 12 የጦር መሪዎች:- በመታሰቢያው የአድዋን ጦርነት በታላቅ ጀግንነት በመምራት ለጥቁር ህዝቦች ድል ያበሰሩ 12 ዋና ዋና የጦር መሪዎች ሃውልት ተቀምጧል፣ እነሱም፤- ፊታውራሪ ገበየሁ ገቦ ጉርሙ (አባ ጎራው)፣ ልዑል ራስ መኮንን ወልደ ሚካኤል ጉዲሳ (አባ ቃኘው)፣ ንጉስ ተክለሃይማኖት ተሰማ ጎሹ ( አባ ጠና)፣ ንጉስ ሚካኤል አሊ አባ ቡላ (አባ ሻንቆ)፣ ደጃዝማች ባልቻ ሳፎ ሮቢ (አባ ጠለስ)፣ ራስ ቢተወደድ መንገሻ አቲከም ቢተርፉ (አባ ገድብ)፣ ራስ ወሌ ብጡል ሃይለማሪያም (አባ ጠጣው)፣ ዋግሹም ጓንጉል ብሩ ገብረመድህን (አባ መርከብ)፣ ራስ አባተ ቧያለው ንጉሱ (አባ ይትረፍ)፣ ራስ አሉላ እንግዳ ቁቢ ( አባ ነጋ)፣ ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ (ቁሴ) ዲነግዴ ሁንዱል (አባ መቻል) እና ራስ መንገሻ ዮሃንስ ምርጫ (አባ ግጠም) ናቸው። በስተቀኝ በኩል፤- እስከ 3 ሺ እንግዶችን ማስተናገድ የሚችል ዘመናዊ ቴክኖሎጂ የተገጠመለት የስብሰባ አዳራሽ የሚገኝ ሲሆን በመጀመሪያው ኮሪደር ላይ ደግሞ ህዝቡ የጦርነት ክተት አዋጅ ጥሪ ሲሰማ ሁሉም ልዩነቱን ወደ ጎን በመተው አገሩን ከወራሪ ለመታደግ በመወኔ መነሳቱን፣ ወደ ጦር ግንባር መትመሙን እንዲሁም በጀግንነት መፋለሙን የሚሳየዩ ትዕይንቶች በእስክሪኖች ይታያሉ። በክፍሉ መሐል ላይ፤- ጦርነቱ የተጎሰመበት ግዙፍ ነጋሪት የተቀመጠ ሲሆን በነጋሪቱ ግራና ቀኝ ለጦርነቱ መንስኤ የሆነው የውጫሌው ውል አንቀጽ 17፣ የአድዋ ታሪክ እንዲሁም ከድል ወደ ሰላም የሚለው የአዲስ አበባ ስምምነት ሰነድ ተዘርግቶ ይገኛል። ከድል መልስ ግልጋሎት ላይ የዋሉ ጋሻዎች፣ መሳሪያዎች፣ አልባሳት፣ መመገቢያ ቁሳቁሶችን ጨምሮ በርካታ ቅርሶች፣ ስዕሎች፣ ፎቶዎች ይገኛሉ። ወደ ውስጥ መግቢያ በሆነው በምዕራብ በር ላይ የወቅቱ የኢትዮጵያ መሪ የነበሩት አጼ ሚኒሊክ እና እቴጌ ጣይቱ ብጡል ሃውልት በክብር ተቀምጦ ይገኛል። በአድዋ ጦርነት ወቅት ጠላት ለመጠጥነት ይጠቀምበት የነበረውን የምንጭ ውሃ እቴጌ ጣይቱ ብልሃት በተሞላበት መልኩ በኢትዮጵያ ሰራዊት እንዲከበብና ጠላት በውሃ ጥም እንዲዳከም በማድረግ ማሸነፍ የተቻለበት የጦር እስትራቴጂ የሚዘክር ገንዳ ከእቴጌ ጣይቱ ሃውልት ፊት ለፊት ተቀምጦ ይገኛል። የአድዋ ሰንሰለታማ ተራሮች፤- ጦርነቱ የተካሄደበትን ቦታ የሚያሳየው የአሸዋ ገበታ ሌላው የአድዋ ድል መታሰቢያ ውበትም ታሪክም ነው፡፡ የአድዋ ሰንሰለታማ ተራሮች፣ መልከዓ-ምድር የሚሳየው የመሬት ላይ ንድፍ ስራ በዚሁ መታሰቢያ መቀመጡ ኢትዮጵያውያን በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ለነጻነት የከፈሉትን መስዋትነት ያመላክታል። ከተራሮች አጠገብ በጦርነት ወቅት ጥቅም ላይ ከዋሉ ጣሊያናዊ ስሪት የሆነ "ቶሪኖ 1883" የሚል ጽሁፍ ያለበት መድፍ ይገኛል። በጦርነቱ ተዋጊዎችን ያጓጓዙ 45 ሺህ ፈረሰኞች የሰሩትን ጀብድ ሊወክልና ሊዘክራቸው የሚችል ‘የአድዋ ፈረሰኞች የድል ሀውልት’ ቆሞላቸዋል፡፡ የአድዋ ጀግኖች ኢትዮጵያን ከወራሪው ጣሊያን ለማዳን ዘር፣ ቀለም፣ ሃይማኖት ሳይለዩ በአንድነት ተሰባስበው የተመሙበትን የሚወክል ‘የአንድነት ድልድይ’ በሚል ተሰርቷል፡፡ የሁሉንም ተሳትፎ የሚያሳዩ የተለያዩ ሁነቶች በጦርነቱ ወቅት ህዝብና አገርን በታማኝነት ሲያስተዳድሩ የነበሩ እንደራሴዎች የሚያሳይ ስዕላዊ በመታሰቢያ የተቀመጠ ሲሆን በጦርነቱ ወቅት የነበረውን የህዝቡን እንቅስቃሴ የሚገልጹ የተለያዩ የጦር መሳሪያዎችና የመገልገያ ቁሳቁሶች፣ ስዕሎችና ቅርጾችም ይገኛሉ።   የገበሬዎችና ሴቶች ተሳትፎ የሚያሳዩ ስራዎች በአድዋ ጦርነት ከ120 ሺህ በላይ ገበሬዎች የግብርና ስራቸውን አቋርጠው "አገራችን ተነካች" በማለት ታጥቀው ድል ያጎናጸፉ፣ ለጥቁር ህዝቦች ትልቅ ታሪክ ያስቀመጡ ጀግኖች ናቸው። በዚህ መታሰቢያ የአንድነት ማዕከል፣ የአፍሪካ ነጻነት ማስታወሻ የኢትዮጵያ ጀግኖችን ጉዞ የሚያሳዩ ምስሎች ይገኛሉ። በጦርነት ወቅት ሴቶች የቤት ሃላፊነትን ከመወጣት በተጨማሪ በአዋጊነት፣ በመረጃ ሰጪነት ቁስለኞችን በመንከባከብ ለሰሩት ስራ የተሰየመ ማስታወሻም በአድዋ ድል መታሰቢያ በክብር ተቀምጦ ይገኛል። የአሁኑ ትውልድ አሻራ፣- የኢትዮጵያ ልጆች በአንድነት ተባብረው አፍሪካ በራሷ አቅም መልማት እንደምትችል ያሳዩበት፣ አፍሪካዊ ተምሳሌት የሆነው የህዳሴ ግድብ ፏፏቴ በመታሰቢያው ይገኛል። ኢትዮጵያውያን ለጥቁር ህዝቦች ነጻነት ላደረጉት ተጋድሎ መታሰቢያ ይሆን ዘንድ የፓን-አፍሪካ ሃውልትም ተካቷል።   ሌሎችም የአድዋ ድል መታሰቢያ የአድዋን ጦርነት ሁነቶች ብቻ ሳይሆን ለተለያያዩ ዝግጅቶች የሚሆኑ አዳራሾችን፣ ካፍቴሪያዎችን፣ ሲኒማ ቤቶችንና ሌሎች ለበርካታ አገልግሎት የሚውሉ ክፍሎችንን አካቶ የተሰራ ነው። ከ2500 በላይ እንግዶችን መያዝ የሚችል ፓን አፍሪካን አዳራሽ፣ 300 ሰዎች የሚይዝ የአድዋ አዳራሽ፣ 160 ሰዎች የሚይዝ መካከለኛ አዳራሽ፣ 300 ሰው በአንድ የሚያስተናግዱ ሬስቶራንቶች፣ ሁለት ካፍቴሪያዎችና የህጻናት ሙዚየም በውስጡ አካቷል። በሌላ በኩል በአንድ ጊዜ 1000 ተሽከርካሪ መያዝ የሚችሉ ፓርኪንግ፣ ዘመናዊ ጂምና ሌሎችም ተካተዋል። የአድዋ ድል መታሰቢያ አድዋ ጊዜ የማይሽረው፣ ዘመን የማይለውጠው የጀግንነትና የአንድነት ምልክት መሆኑን ማሳያ፣ ለነጻነት የታገሉና የተሰዉ ጀግኖች የሚታሰቡበት የታሪክ ማስታወሻ ነው። የአድዋ ድል ትሩፋቶችን ለኢትዮጵያውያን ብቻ ሳይሆን ለመላው ጥቁር ህዝብ በየትውልዱ ለማስተማር የሚያግዝ የዘመናት የነጻነት መንፈስን የሚያስተጋባ፣ ለመጪው ትውልድ የሚሻገር እውነት ነው። እናም የአድዋ ድል መታሰቢያ የወል ታሪካችንን የምንገነባበት የማዕዘን ድንጋይ ነው።  
ሴቶች - የአድዋ ድል ሁለንተናዎች
Mar 1, 2024 83
ሴቶች - የአድዋ ድል ሁለንተናዎች በአየለ ያረጋል "... መጨረሻም ድምሩን ስገምተው አድዋ ድል የተገኘው በሴቶች አገልጋዮችና በበቅሎዎች ብርታት መሆኑ ይታወቀኛል..." ይህን ያሉት ታላቁ ምሁር እና የአድዋ ዘማች ፊታውራሪ ተክለሐዋሪያት ተክለማርያም ናቸው። በርግጥ በአድዋ ዘመቻ ያልዘመተ የለም። የሀይማኖት መሪዎች፣ ንጉሱ፣ ንግስቲቱ፣ ገበሬው፣ አገሬው ከነማንነቱ… ገድል ፈጽሟል። በጦር ሜዳ ገድሎች የሴቶች አበርከቶ እምብዛም አይታወስም። ሴቶች የዋሉበት ግንባር አይዘከርም። ቅሉ ሴቶች በኪነ-አድዋ ያልተዘመረላቸው ‘’ደብዛዛዎቹ ጀግኖች” ናቸው። እቴጌ ጣይቱን መሰል የአድዋ ሴት የጦር ፊታውራሪዎች አሉ። አዝማሪ ጣዲቄና መሰል አዝማሪዎች የሰራዊቱ ስነ ልቦና ገንቢዎች ናችው። ሴቶች የሎጂስቲክስ አሳላጮች፣ የቁስለኛ ሀኪሞች፣ የጀግና አበርቺዎች፣ የስንቅ ሰናቂዎች፣….በጥቅሉ ሴቶች የአድዋ ድል ሁለንተናዎች ነበሩ። ለዚህ ደግሞ እቴጌ ጣይቱ ብጡል ቀዳሚ ምስክር ናቸው። እቴጌ ጣይቱ ከውጫሌ እስከ መቀሌ፣ ከእንጦጦ እስከ ማርያም ሸዊቶ መላ መቺም፣ ጦር አዝማችም ነበሩ። የዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዜና መዕዋል ከታቢ ጸሐፌ ትዕዛዝ ገብረሥላሴ ወልደአረጋይ ‘ታሪከ ዘመን ዘዳግማዊ ምኒልክ’ በተሰኘው መጽሐፋቸው የሴቶችን ሚና በተመለከተ እንዲህ ይላሉ። “እንዲህም እየሆነ፣ አጤ ምኒልክ ባዳራሹ እቴጌ ጣይቱ በእልፍኝ ባለሟሎችን ወይዛዝርቱን ይዘው ግብሩ አንድ ቀን ሳይጎድል፣ ይዘምታሉ። ከዘመቻ ላይ ጠጁ ማሩ አለመጉደሉ፣ ስለምንድነው ያልህ እንደሆነ ይህን ታሪክ መመልከት ነው። በስድስት ድንኳን እንጀራው ሲጋገር ሲያድር፣ በአራት ድንኳን ወጡ ሲሠራ ሲያድር፣ ጠጁ በቀንድ በኮዳ ደግሞ ሦስት መቶ ስድስት መቶ የሚሆን ገንቦኛ ሲጓዝ ግብሩ ይጎድል ይመስልሀል” (ገጽ-241) ፀሐፊ ትዕዛዝ ገብረስላሴ ይቀጥላሉ። “… ጥቂቱን ጻፍን እንጅ በአድዋ ጦርነት ዐይናቸን እንዳየው ጆሯችን እንደሰማው መጻፍ አይቻለንም። እቴጌ በዚያን ጊዜ በግምባርዎ ተደፍተው በጉልበትም ተንበርክከው ድንጋይ ተሸክመው እግዚአብሄር እያመለከቱ ሲያዝኑ ሲጨነቁ ነበር። … ሴት ወይዛዝርቱም የንጉሠ ነገሥቱ ልጅ ወይዘሮ ዘውዲቱም ደንገጡሮችንም ተከትለው ነበር። የኋላው ሰልፈኛ እንደመወዝወዝ ሲል ባዩ ጊዜ ቃልዎን አፈፍ አድርገው ተናገሩ። አይዞህ አንተ ምን ሆነሃል! ድሉ የኛ ነው በለው! አሉት… ጣሊያ ድል ከሆነ በኋላ ወንዱ በርኮር፣ ሴቱ በገንቦ ውሃ ያዙ ብለው አዘው ለተጠማውና ለቆሰለው ውሃ ሲያጠቱት ዋሉ። እንኳን ኢትዮጵያ ሰው የኢጣሊያው ስንኳ ቁስለኛ ከዚያ ስፍራ የተገኘ ከዚህ ከእቴጌ ካዘዙት ውሃ አልቀረበትም“ይላሉ። ከጽሁፉ መረዳት እንደሚቻለው እቴጌ ጣይቱና መሰሎቻቸው አንድም በጸሎታቸው፣ አንድም ተዋጊዎችን በማደፋፈር ወኔያቸው፣ አንድም በጦር መሪነት ሚናቸውን ተወጥተዋል። ዋናው ደግሞ ቁስለኞችን የማከምና ሰብዓዊነት ሙያቸው ነው። ፀሃፊ ትዕዛዝ ገብረስላሴ “… ሙሉ ግብር እየበላ የተጓዘ እንጂ ወታደር የስንቅ አቁማዳዉን አልፈታም“ ሲሉ የአድዋ ሴቶች ገድል ምንኛ ገናና እንደሆነ መገመት እንደሚቻል ይጠቅሳሉ። እንደ ፀሐፊ ትዕዛዝ ገብረስላሴ ስለዘመቻው አጓኳን በማስታወሻቸው እንደገለጡት ድንኳን ተካይ፤ ዕንጨት አቅራቢው፣ ወጥ ሰሪው፣ እንጀራ ጋጋሪው፣ እህል ውሃ ተሸካሚው፣ መልከኛው (አራጁ)፣ በቅሎ ጫኙ፤ ተዋጊው ሁሉም በየፊናው እንስሳቱም ሳይቀር ተደራጅቶ ዘምቷል። በርካታ የታሪክ ምንጮች የአድዋ ጦርነት ተሳታፊዎች ገሚሶቹ ሴቶች እንደሆኑ ይገልጻሉ። የታሪክ ምሁሩ ዶክተር አልማው ክፍሌ ደግሞ በአንድ ወቅት ሚዲያ ላይ ቀርበው “በአድዋ ጦርነት ዘማቾች 75 በመቶ ሴቶች ነበሩ” ብለው ነበር። በአድዋ ጦርነት ሴቶች በተለያዩ ሙያዎች ተመድበው ከካምፕ እስከ ጦር ሜዳ ከመመገብ እስከ ማጀገን፣ ከማከም እስከ መዋጋት ድንቅ ሚና ተወጥተዋል። ድርብ ድርብርብ ኃላፊነት ይዘው የዘመቱ፣ ለወንዶችም ልብ፣ ሞራልና ወኔ አቀባዮች ነበሩ። ደራሲ በዕውቀቱ ሥዩም ‘ከአሜን ባሻገር’ በተሰኘ መጽሐፉ ‘ሴቶች በዋሉበት’ በሚል ርዕስ የኢትዮጵያ ሴቶች ተጋድሎና ሚና “ከቁስ ባሻገር ከልብ ያቀርባሉ” ይላቸዋል። “ሴቶች ባዋላጅነት ከነበራቸው የማይተናነስ ሚና በጦር ሜዳ ተጫውተዋል። እናቶቻችን በጦር ወቅት፣ መሳሪያ ያቀርቡ ነበር። ምግብ ያቀርቡ ነበር። ሃሳብ ያቀርቡ ነበር። ልብ ያቀርቡ ነበር። ደስታ ያቀርቡ ነበር። ኧረ ምኑ ቅጡ። ሴቶች ባንድ በሙቀጫ ዙሪያ፣ ማኅበረሰቡን ኬሚስት፣ ገጣሚና የፖለቲካ ተንታኝ ሆነው ማገልገላቸውን ልብ እንበል” ይላል። (ገጽ-138) የራስ መኮንን ባለሟል የነበሩት ፊታውራሪ ተክለሐዋሪያት ተክለማሪያም ገና በ15 ዓመት ዕድሜያቸው አድዋ ዘማች ነበሩ። "የሕይወቴ ታሪክ’ (ኦውቶባዮግራፊ) በተሰኘው ግለ ታሪካቸው ከሐረር እስከ አድዋ በዘለቀው ጉዟቸው ሴቷ (አገልጋያቸው) የነበራትን ሚና ለማብራራት ቃላት ያጥርባቸውና እንዲህ ብለው የአንባቢን ህሊና ይነካሉ። “… ከቶ እሷ ባትኖር ኖሮ እንዴት እሆን ኖሯል! እያልኩ ዘወትር ሳስበው ያደንቀኛል። ዕቃ ተሸክማ ስትሄድ ትውላለች። ከሰፈርን በኋል ውሃ ቀድታ፣ እንጨት ለቅማ፣ ቂጣ ጋግራ፣ ወጥ ሰርታ፣ ታበላናለች። ወዲያውኑ እንዲዚህ ለማታ ታሰናዳለች። እንደዚህ የወለተ አማኑኤልን አገልግሎት እያሰብኩ ስደነቅ ደግሞ በየሰፈሩ እንደርሷ ስንት ሴቶች እንደሚያገለግሉ ይታሰበኛል። የሴቶቹን አገልግሎት ስገምት ደግሞ የበቅሎዎች አገልግሎት ይታወሰኛል። በመጨረሻም ድምሩን ስገምተው አድዋ ድል የተገኘው በሴቶች አገልጋዮችና በበቅሎዎች ብርታት መሆኑ ይታወቀኛል። ሁሉንም አያይዥ በደምሳሳው ስመለከተው የኢትዮጵያን መንግስት ነጻነቱን ጠብቀው፤ እዚህ አሁን የደረስንበት ኑሮ ያደረሱት እነዚህ የዘመቻ ሃይሎች መሆናቸውን አልስተውም። የኢትዮጰያ መንግስት የተባለው ተቋም፣ ላገልጋዮቹ ውለታ ምላሽ ሆኗል ወይ? የዚህን ምላሽ ለመስጠት ሳስበው እልቅ የሌለው መንገድ ይገጥመኛል። ሲሄዱ መኖር ይሆንብኛል። የማልዘልቀው እየሆነብኝ፣ እየተከዝኩ እተወዋለሁ” በማለት በቁጭት ጽፈዋል። በርግጥም ሴቶች በኪነ-አድዋ በልካቸው ያልተዘመረላቸው፣ ‘’ደብዛዛዎቹ ጀግኖች” ናቸው።  
በአጭር ጊዜ ትልቅ እመርታ በሌማት ትሩፋት
Feb 6, 2024 896
የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 14ኛ መደበኛ ስብሰባ ላይ ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ከቀረቡ ጥያቄዎች መካከል የምግብ ዋስትናን ለማረጋጥ እየተከናወኑ ያሉ ተግባራትን የተመለከቱ ጥያቄዎች ይጠቀሳሉ። ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሰጡት ምላሽና ማብራሪያ በግብርና ልማት በተለይም በስንዴ ላይ እየተሰራ ያለው ስራ በምግብ እራስን ለመቻል ለሚደረገው ጥረት ውጤታማነት ትልቅ ድርሻ እንዳለው አብራርተዋል። በግብርና ልማት እየተከናወኑ ባሉ ውጤታማ ስራዎች ላይ የሌማት ትሩፋት ተግባራት ሲታከሉ ከምግብ ዋስትና ባለፈ ስርአተ ምግብን በማስተካከል ረገድ አይነተኛ ሚና እንደሚጫወት ገልጸዋል። ለመሆኑ የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥና ስርአተ ምግብን ለማሻሻል በሚደረገው ጥረት ውስጥ የሚኖረው ፋይዳ እንዴት ይታያል? በእስካሁኑ አካሄድስ ምን ውጤቶች ተገኙ? ጥቅምት 23 ቀን 2015 ዓ.ም በአርባ ምንጭ ከተማ ‘የሌማት ትሩፋት’ መርሃ ግብርን ካስጀመሩ በኋላ በመህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባሰፈሩት መልዕክት ሌማት አርሶ አደሩን፣ አርብቶ አደሩን እና ሸማቹን የሚያገናኝ ድልድይ መሆኑን ገልጸው ነበር። በወቅቱ የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር በቂ እና አመርቂ ምግብ ማግኘት መሆኑን ገልጸው በቂ የመጠን፣ አመርቂ የይዘት ጉዳይ መሆኑን አብራርተዋል። አክለውም በምግብ ራስን መቻል ከሀገር ሉዓላዊነትና ክብር ጋር ጥብቅ ቁርኝት እንዳለው ገልጸዋል። የሌማት ትሩፋት መርኃ-ግብር ዓላማ የምግብ ሉዓላዊነት ማረጋገጥና ክብርን ማስጠበቅ ሲሆን በተለይም ስጋ፣ እንቁላል፣ ማር እና ወተት ትርፍ ምርት ሆነው እንዲገኙ ማልማትና መጠቀምን መሰረት ያደረገ ነው። መርኃ-ግብሩ የኢትዮጵያን ደካማ የአምራችነት ታሪክ በመቀየር የምግብ ዋስትናን ማረጋገጥና የኢኮኖሚ እድገትን የማፋጠን ግብ የሰነቀ መሆኑ ይታወቃል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ የሌማት ትሩፋት ዘመቻው በቤተሰብ፣ ብሎም በሀገር ደረጃ በምግብ ራሳችንን ለመቻል የምናደርገውን ጥረት የሚያፋጥን ነው ብለዋል። የወተት፣ የዶሮ፣ የዕንቁላል፣ የማር፣ የዓሣ እና የሥጋ ምርቶችን ለማሻሻል ሀገራዊ የመንግሥት ፕሮግራም ሆኖ ከጥቅምት 2015 ዓ.ም ጀምሮ እየተተገበረ የሚገኘው የሌማት ትሩፋት በብዙ መልኩ ውጤት እያስገኘ ነው። በእርግጥም የሌማት ትሩፋት በአንድ ዓመት ጉዞው በተለይ በወተት፣ በእንቁላል፣ በዶሮና ስጋ ምርት መጠን አርሶ አደሩን፣ አርብቶ አደሩን እና ሸማቹን የሚያገናኝ ድልድይ መሆኑ የተረጋገጠበት ውጤት ተመዝግቧል። ጠቅላይ ሚኒስትሩም በ2015 ዓ.ም፣ የወተት፣ የዶሮ እና የሥጋ ምርት መጠን በዕቅዱ መሠረት ጥሩ ውጤት ማምጣቱንና በተያዘው ዓመትም በበለጠ ለማሳካት የሁሉም ጥረት ወሳኝ መሆኑን ተናግረዋል። የግብርና ሚኒስቴር የእንስሳትና አሣ ሃብት ልማት መሪ ስራ አስፈጻሚ ጽጌረዳ ፍቃዱ በሌማት ትሩፋት መርኃ-ግብር በሁሉም የአገሪቱ አካባቢዎች በማር፣ በወተትና በዶሮ ልማት ከ20 ሺህ በላይ መንደሮችን በመለየት ወደ ስራ ማስገባት መቻሉን ለኢዜአ ገልጸዋል። ለአብነትም በወተት ልማት በተሰሩ ስራዎች 6 ነጥብ 9 ቢሊዮን ሊትር የነበረውን የማምረት አቅም ወደ 8 ነጥብ 6 በሊዮን ሊትር ከፍ ማድረግ መቻሉን ተናግረዋል። በመጪዎቹ ዓመታትም ወደ 11 ነጥብ 7 ቢሊዮን ሊትር ለማሳደግ እየተሰራ መሆኑን ጠቁመዋል። በእንቁላል ምርት ውጤታማ ስራ መሰራቱን ጠቅሰው የጫጩቶች ስርጭት ከነበረበት 26 ሚሊዮን ወደ 42 ሚሊዮን ማደጉን ተናግረዋል። የሌማት ትሩፋት መርኃ- ግብር የሥራ ዕድል በመፍጠር ረገድ አስተዋጽኦ የላቀ መሆኑን የሚናገሩት የግብርና ሚኒስቴር የእንስሳትና አሣ ሃብት ልማት መሪ ስራ አስፈጻሚ ጽጌረዳ ፍቃዱ በእንስሳት ሃብት ልማት ብቻ በዓመት ለ259 ሺህ ዜጎች የስራ ዕድል መፈጠሩን ገልጸዋል። ከዚህ ቀደም ለዘርፉ ትኩረት ባለመሰጠቱ ምክንያት አመርቂ ውጤት ሳያገኝ መቆየቱ የሚታወስ ሲሆን፤ ዘርፉ በቅንጅት ከተመራ፣ በቴክኖሎጂ ከታገዘ የምግብ አማራጭን ማብዛት ይቻላል። ወተት፣ ማር፣ ስጋ እና እንቁላል መሰል የእንስሳት ተዋጽኦ ምርቶችን በገበያ ላይ ማትረፍረፍ፣ የሌማቱ በረከት ማብዛት የሚለው የብዙሃኑ እምነት ነው። የምግብ ዋስትና ጉዳይ ከተመጣጠነ ምግብ ጋር ያለው ቁርኝት የማይነጣጠል በመሆኑ የሌማት ትሩፋት መርሃ ግብር ፋይዳው ብዙ ነው። በሌማት ትሩፋት ገበታን በተመጣጠነ ምግብ መሙላት ከተቻለ የእናቶችንና የህጻናትን ፍላጎት በማሟላት በአካል የዳበረና በአዕምሮ የበለጸገ ትውልድ መገንባት ይቻላል። በተቃራኒው ያልተመጣጠነ አመጋገብ ጤና ላይ ከሚፈጥረው ችግር ባለፈ በሰዎች መካከል ያለውን የኑሮ አለመመጣጠን በማስፋት፣ ማህበራዊ ቀውስን በመፈልፈልና ኢኮኖሚውን በመጉዳት ምርትና ምርታማነትን ወደ ኋላ የሚጎትት ይሆናል። ይህ ደግሞ እንደ ኢትዮጵያ ከድህነት ለመውጣት በከባድ ትግል ላይ የሚገኙ ሀገራትን የልማት ግስጋሴ በመግታት ቀድሞ ወደነበሩበት የድህነት አረንቋ እንዲመለሱ ያደርጋቸዋል። በኢትዮጵያ ከሚገኙና እድሜያቸው ከአምስት ዓመት በታች ከሆኑ ህፃናት ከ30 በመቶ በላይ የሚሆኑት በዕድሜያቸው ልክ ዕድገት የማያስመዘግቡ ወይም የመቀንጨር ችግር ያለባቸው መሆናቸውን መረጃዎች ያመላክታሉ። ለዚህ ነው በምግብ ራስን ከመቻል ጎን ለጎን የተመጣጠነ ምግብን ተደራሽ ማድረግ ጊዜ የማይሰጠው ጉዳይ የሚሆነው። በዚህ ረገድ የሌማት ትሩፋት እየተጫወተ ያለው ሚና ቀላል ግምት የሚሰጠው አይደለም። የተለያዩ ምግቦችን በገበታ ላይ ማካተት የሚያስችል ስልጠናን ከተግባራዊ የልማት ስራዎች ጋር ያካተተ ሲሆን አዲስ የአመጋገብ ባህልን የሚያለማምድ ነው። ከዚህ ጋር በተያያዘ ለተሰሩ ስራዎችና ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ላሳዩት የአመራር ቁርጠኝነት በተባበሩት መንግሥታት የምግብ እና የእርሻ ድርጅት የከበረውን የፋኦ አግሪኮላ ሜዳልያ ተሸልመዋል። ሽልማቱ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በምግብ ዋስትና እና በተመጣጠነ የምግብ አቅርቦት ላሳዩት ርዕይ፣ አመራር እና ቁርጠኝነት፣ ብሎም ፈጣን፣ ተለዋዋጭ እና ፈታኝ በሆነው ከባቢያዊ ሁኔታ በስንዴ ምርት ራስን ለመቻል በተከተሉት ፈጠራዊ መፍትሔ ዕውቅና ለመስጠት የተበረከተ ነው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ በመርሃ-ግብሩ ላይ ባደረጉት ንግግር ኢትዮጵያ ረሀብን ዜሮ ለማድረስ የተቀመጠውን ግብ ለማሳካት ብቻ ሳይሆን የምግብ ሉዓላዊነትን በማረጋገጥ ሀገራዊ ብልጽግናን እውን እንደምታደርግ ገልጸዋል። ባለፉት አምስት ዓመታት በኢትዮጵያ የተሰሩት ስራዎች ለመጪው ትውልድ ጥሩ መሰረት የሚጥሉ መሆናቸውን ጠቅላይ ሚኒስትሩ በንግግራቸው ሀገር በቀል የኢኮኖሚ ፖሊሲ ማሻሻያን ለአብነት አንስተዋል። የምግብ ሉዓላዊነት የማረጋገጥ ጉዟችንን በፅናት እናስቀጥላለን ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ በግብርና ስራችን የምግብ ዋስትናን ከማረጋገጥ ባለፈ የተመጣጠነ ምግብን ለዜጎች ተደራሽ ለማድረግ እንሰራለን ብለዋል። የሌማት ትሩፋት የምግብ ዋስትናን ከማረጋገጥ ባሻገር የኢኮኖሚ ሉዓላዊነቷን ያስከበረች ነጻ አገር እውን ማድረግን ያለመ መሆኑን የተናገሩት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አመራሩ ይህንን ተገንዝቦ እንዲሰራ አስገንዝበዋል። ኢትዮጵያ ህልም የሚመስሉ በርካታ አገራዊ ፕሮጀክቶችን እውን ማድረግ የቻለችው በዜጎቿ የተባበረ ክንድ መሆኑ እሙን ነው። ከዚህ አኳያ በምግብ ራስን ከመቻል በላይ የኢትዮጵያን የአምራችነት ታሪክ የመቀየር ግብ ለሰነቀው የሌማት ትሩፋት መርሃ-ግብር ስኬታማነት ከመቼውም ጊዜ በላይ በትብብር መስራት ይጠበቃል።  
ልዩ ዘገባዎች
ባጃጅ ውስጥ ተረስቶ ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው የባጃጅ አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ነው
Mar 26, 2023 7710
አዲስ አበባ መጋቢት 17/2015 (ኢዜአ)፦ በድሬዳዋ ከተማ በሚያሽከረከረው ባጃጅ ውስጥ ተሳፋሪ ረስቶት ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ይገኛል። መኮንን ግርማ ኑሮውን ለማሸነፍ እና የነገውን ተሰፋ ብሩህ ለማድረግ በባጃጅ አሽከርካሪነት ተቀጥሮ የሚሰራ ወጣት ነው። ወጣቱ መጋቢት 15 ቀን 2015ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ ከምሽቱ 3 ሰዓት ላይ የተለመደ ስራውን እያከናወነ ሳለ የከተማው ነዋሪ የሆኑት አቶ መሐመድ ኡስማን ከሳቢያን ኦርቢት ተብሎ ወደሚጠራው የከተማው ክፍል ለመጓዝ መሳፈራቸውን ተናግሯል። ይህ ከሆነ ከአንድ ሰዓት በኋላ “ስልክ ተደውሎ ባጃጁ ላይ ገንዘብ ወድቆ እንደሆነ እንድመለከት” ተነገረኝ ይላል ወጣቱ አሽከርካሪ መኮንን። በተነገረው መሰረት ወደ ተሳፋሪ ወንበር ላይ ዞሮ ሲመለከት በላስቲክ የተጠቀለለ 150ሺህ ብር በማግኘቱ ወዲያው ወደ ድሬዳዋ ፖሊስ ትራፊክ ዳይሬክቶሬት በማምራት ብሩን ለባለቤቱ መመለሱን ገልጿል። ገንዘቡን ለባለቤቱ መመለሱ እንዳስደሰተው የተናገረው ወጣቱ፤ የራስ ያልሆነ ገንዘብ ለግል መጠቀም የህሊና ቁስል በመሆኑ በራስ ወዝ ብቻ ሀብት ማፍራት እንደሚገባ መናገሩን ከድሬዳዋ ፖሊስ ማህበራዊ ትስስር ገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። ገንዘባቸው የተመለሰላቸው አቶ መሐመድ ኡስማን በበኩላቸው ገንዘባቸው በጠፋ በአንድ ሰዓት ውስጥ የተሳፈሩበትን የባጃጅ የጎን ቁጥር ለትራፊክ ፖሊስ በመናገር በፍጥነት ገንዘባቸው በመገኘቱ መደሠታቸውን ገልጸዋል። አቶ መሐመድ ለድሬዳዋ ትራፊክ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት እና ለወጣት መኮንን ግርማ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የድሬዳዋ ፖሊስ ጠቅላይ መምሪያ አዛዥ ኮሚሽነር ዓለሙ መግራ ስነ-ምግባር ያለው አሽከርካሪ እንዲፈጠር እየሰራን ያለው ስራ ፍሬ እያፈራ መምጣቱን ይህ ትልቅ ማሳያ ነው ብለዋል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 12755
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በጂንካ ከተማ የተመረተው 23 ኪሎ ግራም የሚመዝነው የስኳር ድንች "በአፍሪካ ትልቁ ስኳር ድንች" በሚል ተመዘገበ
Mar 13, 2023 6103
ጂንካ መጋቢት 4/2015 (ኢዜአ):- በጂንካ ከተማ ደሙዝ ሰፈር የተመረተው እና 23 ኪሎ ግራም የሚመዝነው ስኳር ድንች በአፍሪካ የድንቃ ድንቆች መዝገብ "በአፍሪካ ትልቁ ስኳር ድንች" በሚል መመዝገቡ ተገለጸ። በአዲስ አበባ በተካሄደው የእውቅና ስነስርዓት ላይ የአፍሪካ ድንቃ ድንቆች መዝገብ ስራ አስኪያጅ አቶ አሸናፊ አለም ለስኳር ድንቹ ባለቤት አቶ ኢሳያስ ጊዜአለው የእውቅና ምስክር ወረቀት አስረክበዋል። ከዚህ ቀደም በአፍሪካ 10 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች መቅረቡን አቶ አሸናፊ ለኢዜአ ገልጸዋል።   “ነገር ግን 23 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች በአፍሪካ ደረጃ ሲቀርብ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው” ብለዋል። በዓለም የድንቃ ድንቅ መዝገብ 37 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች መመዝገቡንና በደሙዝ ሰፈር የተገኘው ስኳር ድንች በ14 ኪሎ ግራም ዝቅ ብሎ ከዓለም የ”ሁለተኛነት” ደረጃ ላይ እንደሚያስቀምጠው አመልክተዋል። የስኳር ድንቹ ባለቤት አቶ ኢሳያስ ጊዜያለው ስኳር ድንቹ በአፍሪካ ድንቃ ድንቆች መዝገብ ላይ በመስፈር የኢትዮጵያን ስም በማስጠራቱ መደሰታቸውን ገልጸዋል።   ስኳር ድንቹ እውቅና እንዲያገኝ የዜና ሽፋን ለሰጠው የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ምስጋቸውን አቅርበዋል። ኢዜአ የካቲት 19 ቀን 2015 ዓ.ም “በጂንካ ከተማ ደሙዝ ሰፈር 23 ኪሎ ግራም የሚመዝን አንድ የስኳር ድንች መመረቱ ተገለጸ” በሚል መዘገቡ የሚታወስ ነው።
ዶክተር ሊያ ታደሰ በጤና ልማት ዘርፍ በሴት አመራርነት ላበረከቱት አስተዋጽኦ እውቅና አገኙ
Mar 9, 2023 7043
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 30/2015 የጤና ሚኒስትሯ ዶክተር ሊያ ታደሰ በጤና ልማት ዘርፍ በሴት አመራርነት ላበረከቱት አስተዋጽኦ በሩዋንዳ ኪጋሊ በተካሄደው በአፍሪካ ዓለም አቀፍ የጤና አጀንዳ ኮንፈረንስ (AHAIC)2023 ላይ እውቅና ተሰጣቸው። ሚኒስትሯ በሩዋንዳ ኪጋሊ ትላንት በተካሄደው Africa Health Agenda International Conference (AHAIC) 2023 ላይ የተበረከተላቸውን Women in Global Health Award የእውቅና ሽልማት በተወካያቸዉ በኩል ተቀብለዋል። እውቅናው በጤና ልማት ውስጥ የሚያጋጥሙ ተግዳሮቶችን በመቋቋምና በመፍታት፣ የጤና አገልግሎት ጥራትና ፍትሀዊ ተደራሽነት እንዲሁም ሁሉን አቀፍ የጤና አገልግሎት ሽፋን ላይ ትኩረት ሰጥተው ለሚሰሩ አመራሮች የሚሰጥ መሆኑም ተመላክቷል። ለመጪዎቹ ትውልዶች አርዓያ ለሆኑ የአፍሪካ ሴት መሪዎች የሚሰጠው ሽልማቱ የኢትዮጵያ ጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰም ለዜጎች የተሻለና ዘላቂ ጤናን ለማምጣት በሚደረግ ጥረት ውስጥ ላበረከቱት የላቀ የመሪነት ሚና ከአምሪፍ ሄልዝ አፍሪካ እውቅናውን አግኝተዋል።
በብዛት የታዩ
ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ ታደርጋለች - አምባሳደር ስቴፋን አወር
Jun 17, 2023 16737
አዲስ አበባ ሰኔ 10/2015 (ኢዜአ) ፦ ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ እንደምታደርግ በአገሪቷ የኢትዮጵያ አምባሳደር ስቴፋን አወር ገለጹ። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምትሰጠውን የሰብአዊ ድጋፍ በእጥፍ ማሳደጓንም አመልክተዋል። ጀርመን ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ በፖለቲካው፣ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚ የትብብር መስኮች ያላቸው አጋርነት እየተጠናከረ መምጣቱን አምባሳደር ስቴፋን ለኢዜአ ገልጸዋል። ጀርመን በአቅም ግንባታ፣ በግብርና ምርታማነት እንዲሁም በማህበራዊ ልማትና በመልካም አስተዳደር ዘርፎች ለኢትዮጵያ የምታደርገው የልማት ትብብር ማደጉን አመልክተዋል። ጀርመን በተለይም በልማት ኤጀንሲዋ(ጂ አይ ዜድ) በኩል ለኢንዱስትሪው እድገት ወሳኝ የሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረጓን ጠቅሰዋል። በሌላ በኩል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽንና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሙያዊ ድጋፍ እንዲሁም የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ነው አምባሳደሩ የገለጹት። በኢትዮጵያ ለችግር የተጋለጡ ዜጎችን ለመደገፍ ሰው ተኮር የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለአብነትም የሰብአዊና የመልሶ ማቋቋም ስራዎች ድጋፍ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምታደርገውን የሰብአዊ እርዳታ ወደ 82 ነጥብ 5 ሚሊዮን ዶላር ከፍ በማድረግ በእጥፍ ማሳደጓንና ይሄም "ጀርመን በኢትዮጵያ ከፍተኛ የሰብአዊ ድጋፍ በማድረግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል" ብለዋል። በሌላ በኩል ጀርመንና ኢትዮጵያ በንግድና ኢንቨስትመንት ግንኙነቱን ለማጠናከር የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ጠቅሰው ይህንንም እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የሁለቱን አገራት የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችሉ ለአብነትም በጀርመን የባህል ተቋምና በሌሎችም ኢንስቲትዩት እየተከናወኑ ያሉ ስራዎችን በማሳየነት ጠቅሰዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል የተጀመረው የሰላም ስምምነት ቀጣይነት እንዲኖረው ጀርመን ፍላጎት እንዳላት ገልጸው ለዚህም ድጋፍ እያደረገች ትገኛለች ነው ያሉት አምባሳደር ስቴፋን። የኢትዮጵያ መንግሥት የሽግግር ፍትህ ለማረጋገጥ የጀመረው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን የጠቆሙት አምባሳደሩ ጀርመን ሂደቱ የተሳካ እንዲሆን ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ጀርመን የአፍሪካ ሕብረት እንዲጠናከር በተለይም በአፍሪካ አገራት መካከልም የፖለቲካና ምጣኔ ኃብታዊ ውህደት እንዲረጋገጥ የምታደርገውን ድጋፍ አጠናክራ እንደምትቀጥል ጠቁመዋል። ኢትዮጵያና ጀርመን ግንኙነታቸውን የጀመሩት እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1905 ነው።
በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ
Jun 29, 2023 15503
አዲስ አበባ ሰኔ 22/2015(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ የሀገራቱ ተወካዮች ገለጹ። 'የሩስያ ባህል ቀን በኢትዮጵያ' በሚል መሪ ሃሳብ የሀገሪቱን ባህል የተመለከተ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ የሩስያ ኤምባሲ አዘጋጅነት አዲስ አበባ በሚገኘው የሩስያ የሳይንስና ባህል ማዕከል/ፑሽኪን/ ተካሂዷል። የሩስያን ባህል የሚያስቃኝ የኪነ ሕንጻ ዐውደ ርዕይ በማዕከሉ የተከፈተ ሲሆን በሁለቱ ሀገራት ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶችና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት ተደርጓል።   የኢትዮጵያና ሩስያ ታሪካዊ ግንኙነት በርካታ ምዕተ ዓመታትን ቢያስቆጥርም ይፋዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የተጀመረው ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ በዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዘመነ መንግስት እንደሆነ ይነገራል። 125ኛው ዓመቱን ያስቆጠረው የሁለቱ ሀገራት ዘመናትን የተሻገረ ጽኑ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ከፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብሮች ባሻገር ባህላዊና መንፈሳዊ ትስስሮችም እንደጎለበቱ ይወሳል። በኢትዮጵያ የሩስያ አምባሳደር ኢያቭገኒ ተርኪን እንዳሉት ዘመናትን በጽኑ ወዳጅነት የዘለቀው የኢትዮ-ሩስያ ዲፕሎማሲያዊ እና የህዝብ ለህዝብ ትስስር በባህላዊና መንፈሳዊ ቅርርብ ያዳበረ ነው።   በሁለቱ ሀገራት መካከል ለዘመናት የዳበሩ ባህላዊ፣ መንፈሳዊ፣ ኪነ ጥበባዊ እና ታሪካዊ ግንኙነቶችና ትብብሮች ወደላቀ ደረጃ ለማሸጋገር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በመጭው ሕዳር ወር ዕውቅ የሩስያ ድምጻዊያንን ያካተተ ባህላዊ የሙዚቃ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስራውን እንደሚያቀርብ ገልጸዋል። ከዚህም በሻጋር የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ሙያተኞች ወደ ሩስያ በመሄድ የኢትዮጵያን ባህል የሚያስተዋውቁብትን ዕድል ለማመቻቸት ፍላጎት እንዳላቸውም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው በበኩላቸው የሁለቱን ወዳጅ አገሮች ባህል ልውውጥ ይበልጥ ለማጎልበት የሚያግዙ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ፑሽኪን ማዕከል ጋር በመተባበር እንደሚዘጋጁ ጠቁመዋል።   የኢትዮ-ሩስያ ባህላዊ ትስስር ለማጠናከር በኪነ ሕንጻ፣ በስነ ጥበብ እና በሌሎች ኪነ ጥበብ ዘርፎች ላይ በስፋት እንደሚሰራ አረጋገጠዋል። ኢትዮጵያ ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶቿን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለማስተዋወቅ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን እያከናወነች መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትን የሚዘክር የአርኪኦሎጂና የቨርቹዋል ሪያሊቲ ቋሚ ዐውደ ርዕይ በላሊበላ መከፈቱን ገልጸዋል። ”ላሊበላ በእምነት የታነፀ” በሚል መሪ ሀሳብ የተከፈተው ዐውደ ርዕይ በቀጣይ ሩስያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ሀገራት እና ሰሜን አሜሪካ የመውሰድ ዕቅድ ተይዞ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የሩስያ ዘመናዊ ሥነ-ጽሁፍ አባት የሚሰኘው ዕውቁ ሩስያዊ ባለቅኔ አሌክሳንደር ፑሽኪን 225ኛ ልደት በዓል በቀጣይ ዓመት በድምቀት እንደሚከበር ተገልጿል። በአሌክሳንደር ፑሽኪን ልደት ቀን የተሰየመው የሩስያ ቋንቋ ቀን በቅርቡ በአዲስ አበባ መዘከሩም ይታወሳል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 12755
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በልጆቿ የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነትን ሳትራብ ዘመናትን የተሻገረች-ኢትዮጵያ
Mar 1, 2023 9639
በቀደሰ ተክሌ (ሚዛን አማን ኢዜአ) ነፃነት የሰው ልጅ ከፈጣሪ ከተቸሩት ፀጋዎች አንዱና ዋነኛው ነው፤ በራስ ፈቃድ መወሰን፣ በራስ መሻት መከወንና በራስ ማንነት መኖር የሰው ልጅ የነፃነት አብነቶች ናቸው። ፈጣሪ ይህን ፀጋ የቸረው ያለ አንዳች ቅድመ ሁኔታ ነው። ይሁን እንጂ ይህን ከፈጣሪ የተቸረውን ነፃነት በራሱ በወገኑ የመነጠቅ ዕጣ ፈንታ መግጠሙ አልቀረም፤ ነፃነቱን በራሱ ወገን እየተነጠቀ በራስ ፈቃድ መወሰን የማይችል እንዲሆን ተደረገ። ጥቁር ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን በነጮች ዘንድ የባርነት ግብር ተሰጣቸው። ቅኝ መግዛት ለእነሱ የኃያልነት መገለጫ አድርገው መረጡ። በዚህም አፍሪካን ተቀራምተው የራሳቸው አደረጉ። ያኔ ቅኝ ግዛት አስተዳደር ዘመናቸው በራስ እምነት መቆም፣ በራስ ባህል፣ ወግና ማንነት መኖር አይታሰብም። የሰው ልጅ ከቆዳ ቀለም ልዩነት በስተቀር በራሱ አምሳል ለተፈጠረው ሰው ተገዥ ይሆን ዘንድ አውሮፓውያን ከእኛ ውጭ ሰው ብለው በግዞት የያዟቸውን አገሮች ዜጎች የስቃይና የመከራ ህይወት እንዲያሳልፉ ፈረዱ። ከባዱን የባርነት ቅንበር በጫንቃቸው ላይ ጫኑ። ማንነታቸውን አስረስተው ያሻቸውን አደረጉ። የቅኝ አገዛዝ ገፈት ቀማሽ እንድትሆን ፅዋ የደረሳት የጥቁሮች ፈርጥ ኢትዮጵያ ግን እንዲህ በቀላሉ ለቅኝ ገዥዎች እጅ አልሰጠችም። ሰውን በሰውነቱ ብቻ የምታከብረው ኢትዮጵያ የልጆቿ ነፃነት በማንም ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ አልፈቀደችም።ኢትዮጵያን አፅንቶ ያቆማት በመከባበርና በአብሮነት ላይ የታነፀ ባህል፣ እሴት፣ ወግና ሥርዓት በባዕዳን እጅ ወድቆ ከሚከስም ''እኛ እንቅደም'' የሚል ጠንካራ የሀገር ፍቅርና ወኔ በአበራኮቿ ክፋይ ልብ ውስጥ እንደ አቶን እሳት ተንቀለቀለ። በፈጣሪያቸው እንጂ በምድራዊ ኃይል የሚመኩ አይደሉምና ቅኝ ሊገዛቸው የመጣን የውጭ ወራሪ ኃይል በጀግንነት ታግለው የኢትዮጵያን አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅና ለማስከበር በአንድ ልብ ወስነው ቀፎው እንደተነካበት ንብ ወደ አውደ ገባሩ ተመሙ። ኢትዮጵያዊ አንድነትን ኃይል፤ ወኔና ሞራልን ትጥቃቸው አድርገው በዓድዋ ተራራ እስከ አፍንጫው ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀውን የኢጣሊያ ጦር ገጠመ። ደረታቸውን ለጥይት ሰጥተው ተፋለሙ፣ ደማቸውን አፍሰው፣ አጥንታቸውን ከስክሰው ለእኛ ለልጆቻቸው ነፃነትን አወረሱ፤ ለምንምና ለማንም የማይበገረው ኢትዮጵያዊ አንድነትን ትጥቅና ስንቃቸው ያደረጉትን የኢትዮጵያውያንን ከብረት የጠነከረ ክንድ መቋቋም የተሳነው ወራሪ የኢጣሊያ ኃይል ገሚሱ የጎራዴ እራት ሲሆን፤ ቀሪው ቁስለኛና ምርኮኛ ሆነ፤ ሌላው ደግሞ እግሬ አውጣኝ ብሎ ህይወቱን ለማትረፍ እግሩ ወደመራው ፈረጠጠ። ጅግኖች አባቶቻችን ደማቸውን አፍሰው፣ አጠንታቸውን ከሰክሰው የኢትዮጵያ ክብርና ሉዓላዊነት አስጠብቀውና አስከብረው የፈጣሪ ልዩ ፀጋ የሆነውን "ነፃነት" ለዛሬው ትውልድ አስረከቡ። ኢትዮጵያም በትውልድ ቅበብሎሽ ሉዓላዊነቷምን አፅንታ የቆመች ነፃ አገር ሆና ቀጠለች። በዘመኑ የነበረውን ጥቁር ነጭን ማሸነፍ አይችልም የሚለውን አስተሳሰብ በሀገር ፍቅርና ወኔ ወራሪውን የፋሽሽት ኢጣሊያ ኃይል በጦር በጎራዴ አርበድብደው ድል በመንሳት ጥቁር ነጭን ማሸነፍ እንደሚች በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ለነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተግባር አረጋገጡ። በደማቸው ዘመን ተሻጋሪ ደማቅ የአርነት የታሪክ ድርሳን ጻፋ። በዘመን ጅረት የማይወይብ ታሪክ የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በዓድዋ ተራሮች ላይ ተጻፈ። ኢትዮጵያ በልጆቿ አንድነትና የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነት ሳትራብ ዘመናትን ተሻገረች። የነፃነት ዓርማ ሆና ለአፍሪካውያን ታየች። የዓድዋ ድል በቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ይሰቃዩ የነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን የአርነት ትግል አድርገው የግፍ፣ የስቃይና የመከራ ቀንበርን ከጫንቃቸው ላይ አሽቀንጥረው እንዲጥሉ የፃነት ተምሳሌት ሆነ። በኢትዮጵያ የተለኮሰውን የነፃነት ችቦን አቀጣጥለው ብርቱ የአርነት ተጋድሎ አደረጉ፤ በዓድዋ ድል ከቅኝ ገዥዎች መዳፍ አፈተለኩ። የጥቁር ጭቁን ህዝቦች ነፃነት በዓድዋ የድል ገድል ለዓለም ታወጀ። አፍሪካውያን በራሳቸው ቋንቋ በነፃነት መናገር፣ በራሳቸው ባህል፣ወግና ሥርዓት እንዲሁም በራሳቸው መሪ ወደ ሚተዳደሩበት ምዕራፍ ተሸጋገሩ።የዓድዋ ድል ነገሮች አልጋ በአልጋ ሆነው በቀላሉ የተገኘ አይደለም። ኢትዮጵያውያውያ ለሀገራቸው ባላቸው ቀናሂነትና ከብረት በጠነከረ አንድነትና በጀግንነት ተጋድሎ ተጋምዶ በተደረገ እልህ አስጨራሽ ትግል እንጂ። የዓድዋ ድል ዛሬም ወደ ጀመርነው የልማት፣የዕድገትና የብልፅግና ማማ ላይ የሚያደርሰን መሰላል ነው። ይህ የሚሆነው ግን የአንድነት ኃይል ከጀግንነት ወኔ ሳይነጣጠል ፀንቶ ሲቆይ ብቻ መሆኑ እሙን ነው። ቀደምት አባቶቻቸን የዓድዋ ከፍታን በክብር መቆናጠጥ የቻሉት ዘር እየቆጠሩ ሳይሆን በኢትዮጵያዊ አብሮነትና አንድነት ተጋምደውና ተሰናስለው ነው። ያላቸውን የአንድነት ኃይል ተጠቅመው ድልን ተጎናጸፉ። በየዓመቱ ዓድዋን መዘከር ራስን ''እኔስ ምን ማድረግ እችላለሁ?'' በሚል እሳቤ ከሆነ ዓድዋ ህያው ነው፤ ወደ አለምነው የስኬትና የብልፅግና ከፍታ ላይ የአንድነታችን ኃይሉ እንደሚያደርሰን እሙን ነው። እንደ ቀደምት አባቶቻችን በተጋመደ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን በማጠናከር በኢኮኖሚው፣ ማኅበራዊ፣ በፖለቲካው ያሉ ፈተናዎችን በሀሳብ ልዕልና በማሸነፍ ለሌላ ድል መትጋት አለብን። አንድነታችንን በማፅናት በኅብረት ለኢትዮጵያ ከፍታ መትጋት ከሁላችንም ይጠበቃል።"ድር ቢያብር አንበሳ ያስር" እንዲ ሀገራዊ ብሂሉ ከተባበርን የማናልፈው ፈተና አይኖርም። አንዴ በጦርነት ሌላ ጊዜ በድርቅና በሌሎች መንስኤዎች ያጋጠሙንን ተግዳሮቶች በአብሮነት ተጋፍጠን ድል እያደረግን መጥተናል። ፈተና ሁሌም ይኖራል፤ ማሸነፍና መሸነፍ ግን በእኛ ፅናትና ጥንካሬ ይወሰናል። ለወደፊትም የሚያጋጥመንን ፈተና አንድነታችንን አፅንተን ኅብረታችን ለሀገራችን ልማት፣ ዕድገትና ብልፅግና በማዋል በርካታ ዓድዋዎችን እንሰራለን። የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያ አልፎ ለመላው ጥቁር ጭቁን ህዝቦች የኩራት ምንጭ የነፃነት ዓርማ ነው። የዓድዋን ታሪክ መጠበቅና መደጋገም የእኛ የኢትዮጵያውን ኃላፊነትና ግዴታ ነው። ልዩነትን መስበክ ከኢትዮጵያዊ ከፍታ መሸራተት ነው። እኛነትን ረስቶ እኔ ማለት የዓድዋን ታሪክ መሸጥ ነው። ኢትዮጵያውያን አንድ ሆነን እንጂ ተከፋፍለን የሰራነው ታሪክ የለም። የትናንት መልካም ስምና ዝና ከዘመኑ ጋር አብሮ ከፍ ከፍ እያለ አብቦ ማፍራት እንጂ፤ በልዩነት አስተሳሰብና አመለካከት ሊኮሰምን አይገባም። የኢትዮጵያውያን የአንድነትና የሉዓላዊነት መገለጫ፣ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌ-ዓድዋ ለዘላለም በክብር ሲዘከር ይኖራል‼  
በአዲስ አበባ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ብቻ ይፈጸማል-ባለስልጣኑ
Apr 6, 2023 8910
አዲስ አበባ መጋቢት 28/2015(ኢዜአ)፡ በአዲስ አበባ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ብቻ እንደሚፈጸም የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን ገለጸ። የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ የሚፈፀምበትን የድርጊት መርሐ ግብር በተመለከተ ከባለድርሻ አካላት ጋር ዛሬ በአዲስ አበባ ተወያይቷል።   የውይይቱ ዓላማ በመዲናዋ የሚገኙ ሁሉም የነዳጅ ማደያዎችና ኩባንያዎች በአሰራሩ ዙሪያ የጋራ ግንዛቤ እንዲይዙ ለማስቻል መሆኑ ተነግሯል። በዚህ ወቅት የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ወይዘሮ ሳህረላ አብዱላሂ፤ ባለስልጣኑ የነዳጅ ግብይትን በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ ለማድረግ የተለያዩ ስራዎችን ሲሰራ መቆየቱን ተናግረዋል። በዚህም ቀደም ብሎ ከነዳጅ ማደያና አከፋፋይ ኩባንያዎች ጋር ሲሰራ መቆየቱን ገልፀው፤ አሁን ደግሞ ለሙሉ ትግበራው ባለድርሻ አካላትን ያሳተፈ ውይይት ተደርጓል ብለዋል። በአዲስ አበባ የኤሌክትሮኒክስ የክፍያ ስርዓቱ በአማራጭነት ለሙከራ እየተተገበረ መሆኑን ጠቅሰው፤ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት በአስገዳጅ ሁኔታ ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ እንደሚፈጸም ተናግረዋል። በመሆኑም ህብረተሰቡ ማንኛውም የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ብቻ የሚፈጸም መሆኑን ተገንዝቦ ከወዲሁ አስፈላጊውን ዝግጅት ሊያደርግ እንደሚገባ አሳስበዋል። የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ አተገባበር በሀገር አቀፍ ደረጃ ከሀምሌ አንድ ጀምሮ በአስገዳጅነት እንደሚተገበርም ጠቁመዋል። በኢትዮ ቴሌኮም ቺፍ ሞባይል መኒ ኦፊሰር ብሩክ አድሃነ፤ የነዳጅ ግብይትን በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች በማድረግ ረገድ በቴሌ ብር ውጤታማ ስራ ሲሰራ ቆይቷል ብለዋል። ለዚህም ባለፉት ዘጠኝ የሙከራ ወራት በቴሌ ብር ብቻ ከ30 ቢሊዮን ብር በላይ የነዳጅ ግብይት መፈጸሙን አንስተዋል። የነዳጅ ግብይቱን በአግባቡ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ለማከናወን የሚያስችል ዘመናዊ የቴክኖሎጂ መገንባቱንም እንዲሁ። የኢትዮጵያ ነዳጅ ማደያዎች ማኅበር አባል የሆኑት አቶ ሚካኤል ገብረስላሴ እና የማህበሩ የቦርድ አባል አቶ ኤፍሬም ተስፋዬ የነዳጅ ግብይት ስርዓቱ በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ መሆኑ ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ አለው ብለዋል። በተለይ ለነዳጅ አዳዮች ጥሬ ገንዘብ በመቁጠር የሚያባክኑትን ጊዜ ከመቅረፍ አንፃር እንዲሁም በማደያዎች የሚቀመጥ የግብይት ገንዘብ እንዳይኖር በማድረግ የደህንነት ስጋትን እንደሚፈታ ተናግረዋል። በተጨማሪም መንግስት የነዳጅ ምርት ከመነሻው እስከ መድረሻው ያለውን ስርጭት ሂደት መረጃ እንዲኖረው እና ነጋዴዎችም ግብርና ታክስ እንዳያጭበረብሩ በማድረግ ቴክኖሎጂው ትልቅ ሚና አለው ነው ያሉት።  
ለላቀ ውጤት - የተማሪ መምህርና ወላጆች ጥምር ጥረት
Mar 27, 2023 8608
በሃብታሙ ገዜ ስልጡን የመንገድ ጠበብቶች በጥንቃቄ የከተማ ውብ ገፅታ አልበሰው ባነጿት ከዚራ አካባቢ የሚገኘው የድሬዳዋ አስተዳደር ምክር ቤት አዳራሽ በሰው ተሞልቷል። የተሰበሰቡት ወጣት ተማሪዎች፣ የድሬደዋ አመራሮች፣ የትምህርት ዘርፍን የሚመሩ አካላትና ወላጆች በፈገግታ ተሞልተዋል። ይበልጥኑ ከወጣቶቹ ገፅታ የሚንፀባረቀው የደስታ ፈገግታ ለአዳራሹ የተለየ ብርሃን ደርቦለታል። የደስታቸው ምንጭ ደግሞ አምና የተፈተኑትን የ12ኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና በላቀ ውጤት አልፈው ሽልማት በመቀበል ላይ መሆናቸው ነው። የአዳራሹን የሽልማት መርሃ ግብር የሚመራው ሰው ድንገት "የዛሬው ልዩ ክስተት ከሚሸለሙት ተማሪዎቻችን መካከል ከ600 በላይ ውጤት በማምጣት ከወንድሞቿ ጋር ሦስት ሆነው ወደ ዩኒቨርሲቲ የሚገቡ የአንድ ቤተሰብ አባላት መገኘታቸው ነው" ሲል ተናገረ። ይሄኔ አዳራሹ በጭብጨባ ተናጋ፤ ሁሉም ተሰብሳቢ በአንድነት ቆሞ ጭብጨባውን አቀለጠው። ለሽልማት ወደ አደባባዩ የመጡት በደስታ ፀዳል የወረዙት የወላጅ ተወካይ እንጂ የድሉ ባለቤት የሆኑት እነዚህ ሦስት ተማሪዎቹ አይደሉም። በአዳራሹ የተሰባሰቡት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከዲር ጁሃርና የካቢኔ አባላት እንዲሁም ተሸላሚዎቹ ተማሪዎች "የዓመቱ የተለየ ክስተት የሆኑትን ተማሪዎች" ለማየት ዓይኖቻቸው ቢባዝንም አልተሳካም። ለምን ካላችሁ ተማሪዎቹ ወደ ተመደቡበት አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመጓዛቸው ነው። የመድረኩ የድምፅ ማጉያ ባለቤትም ሆነ ተሰብሳቢዎቹ የዓመቱ ክስተት የሆኑት ኒያ ሰላሃዲን 602፤ አሊ ሰላሃዲን 556፣ አማን ሰላሃዲን 526 ያመጡት ተማሪዎች መንትዮች መሆናቸውን ቢያውቁ ኖሮ አዳራሹ ሌላ የግርምት ደስታን ባስተናገደ ነበር። ሽልማቱን ያበረከቱት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከዲር ጁሃር ተሸላሚዎች በጥረታቸው በትጋታቸው ባመጡት ውጤት መደሰታቸውን አብስረዋል። አገር በዜጎች አንድነትና መተባበር እንደሚፀናው፤ የተማሪዎች ውጤትም በተማሪዎችና በመምህራን ጥረት ብቻ ሳይሆን በወላጆች ጠንካራ ክትትልና ድጋፍ ጭምር የሚመጣ ነው። "በተለይ ከአንድ ቤተሰብ የበቀሉት ተማሪዎችና የዛሬው ሽልማት እና ውጤት ያስተማረን ይህንኑ ነው" ብለዋል ከንቲባው። በዚህ አደራሽ ውስጥ የሁሉም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ርዕሰነ-መምህራን ታድመዋል። እንደ ድሬደዋ አስተዳደር ከተፈተኑት ከ3 ሺህ 700 በላይ ተማሪዎች መካከል በቀጥታ ያለፉት 250 ተማሪዎች ብቻ ናቸው። ለመጣው ውጤት ተሞጋሹም ተወቃሹም የዘርፉ አመራሮች፣ ተማሪዎች፣ መምህራንና ወላጆች ናቸው። የድሬዳዋ አስተዳደር ትምህርት ቢሮ ኃላፊ ወይዘሮ ሙሉካ መሐመድ "ለመጣው ዝቅተኛ ውጤት በትምህርት ዘርፍ ውስጥ ያለነው በሙሉ ተጠያቂዎች ነን" ብለዋል። ኃላፊዋ ሌላውም ከዚህ ትምህርት መውሰድ እንዳለበት ነው የገለጹት። እንደ አስተዳደሩም የትምህርት አመራሮች፣ ርዕሳነ መምህራን፣ መምህራንና ወላጆች ያካተተ ኮሚቴ ተዋቅሮ የተሻለ ውጤት ለማምጣት የተቀናጀ እንቅስቃሴ መጀመሩን አውስተዋል። በመንግስት የ12ተኛ ክፍል መልቀቂያ ብሔራዊ ፈተናን ከኩረጃ ነፃ ለማድረግ የተወሰደው እርምጃ ተማሪዎች በጥረታቸውና በብቃታቸው የልፋታቸውን ውጤት እንዲያገኙ ያስቻለ ነው። የፈተና አሰጣጡና ውጤቱ እንደአገር ያለንበትን አዘቀት አስተምሮ ለትምህርት ጥራት መረጋገጥ፤ ብቁና በራስ የሚተማመን ዜጋ ለማዋለድም ጥርጊያ መንገድ ሆኖ አልፏል ማለት ይቻላል። መንግስት የትምህርት ጥራትን ከታችኛው እርከን ጀምሮ ለማረጋገጥም በዘርፉ ሙሁራን ጥልቅ ጥናት ላይ ተመስርቶ ያዘጋጀውን የትምህርት ፍኖተ ካርታ መሠረት ያደረገ ስርዓተ ትምህርት ቀርጾ ዘንድሮ እስከ 8ተኛ ክፍል ተግባራዊ አድርጓል። ለመማር ማስተማሩ መጻህፍት ተዘጋጅተው ለመምህራን ስልጠና በመስጠትም ተግባራዊ እየተደረገ ይገኛል። በሚቀጥለው ዓመትም በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ለመጀመር ዝግጅት እየተደረገ ነው። በሽልማት ሥነስርዓቱ ላይ እንደታየው ለተማሪዎች ውጤት ማማር የወላጆች ሚና የጎላ ነው። ወላጆች ተገቢውን ድጋፍ እና ጥብቅ ክትትል ካደረጉ የሚፈልገው ለውጥና ውጤት ማምጣት ይቻላል። ወይዘሮ ሙሉካ በአትኩሮት ከገለጹት ሃሶቦች መካከል ዋናዎቹን ሰበዞች መዝዤ፤ "ተጠያቂዎቹ እኛው ነን" የሚለውን ሃሳብ አንግቤ ለድሬዳዋና ለአገር ከፍ ሲል ለዓለም ህዝብ ጭምር በየዘርፉ ታላላቅ ሙሁራን ወደ አፈሩት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች አመራሁ። ድንገት ሃሳቤን ቀለበስኩት። መነሻዬ የወላጆች ኃላፊነት እና ድጋፍ መሆኑን መርሳት ዞሮ ዞሮ የምፅፈው መዳረሻ መርሳት ይሆንብኛል ብዬ ነው። እናም ወደ ሦስቱዎቹ፤ የዓመቱ ክስተቶች አባት አመራሁ። ድሬዳዋን ለሁለት እኩሌታ የሚከፍላትን የደቻቱን ድልድይ ተሻግሬ ወደአንድ የግል የሕክምና አገልግሎት መስጫ ሆስፒታል ገባሁ። አምሮ በተሰናዳው ሆስፒታል ውስጥ ሙያዊ ኃላፊነታቸው እየተወጡ አገኘኋቸው፤ የማህፀንና የፅንስ ስፔሻሊስት ዶክተር ሰላሃዲን ዩሱፍን። የውጤታማ ተማሪዎቹ ወላጅ ናቸው፤ በ1970 ዎቹ ወደ ከፍተኛ የትምህርት ተቋም መዝለቅ በመርፌ ቀዳዳ የመሹለክ ያህል በሚቆጠርበት ዘመን በከፍተኛ ማዕረግ አልፈው በቀሰሙት ዕውቀትና ጥበብ የሰዎችን ሕይወት እየታደጉ ይገኛሉ። ዶክተር ሰላሃዲን ለትምህርት ጥራት መውደቅ ወደ ዩኒቨርሲቲ በስርቆትና ኩረጃ የመግባት ዝንባሌዎች እንደሆኑና ይሄም ሁሌም የሚያንገበግባቸው ጉዳይ መሆኑን አጫወቱኝ። መንግስት በተለይ የትምህርት ሚኒስትሩ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ እና ባልደረቦቻቸው በሁለተኛ ደረጃ የፈተና አሰጣጥ ላይ የወሰዱት እርምጃ አስደስቷቸዋል። "በተለይ ተማሪዎች በትምህርት ቤት ከሚያሳልፉት ጊዜ በበለጠ ከወላጆቻቸው ጋር ያላቸው ጊዜ ይበልጣል። ከሁሉም ነገር በላይ ለትምህርት ትኩረት ማድረጋቸውን መከታተልና መደገፍ የኛ ፋንታ ነው፤ አንዴ መስመር ከያዙ የሚመልሳቸው ችግር አይኖርም" ይላሉ። ሦስቱ ልጆቻቸውን በዚህ መንገድ በመደገፍ እና ከትምህርት ቤታቸው ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ አስችለዋል። 604 ያመጣችው ስኮላርሽፕ ሺፕ አግኝታ ወደ ውጭ ሄዳለች፤ ሁለቱ ደግሞ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ትምህርታቸውን እየተከታተሉ ናቸው። "ለልጆቼ የፈለጉትን የማድረግ አቅም ቢኖረኝም ያለትምህርት የሚፈጠር አንዳች ነገር እንደሌለ ገብቷቸው ለውጤት በቅተዋል" ይላሉ ዶክተር ሰላሃዲን። ብዙ የመስራት እንጂ ብዙ የመናገር ዝንባሌ የማይታይባቸው እኚህ የታታሪዎች አባት ለትምህርት ጥራት መረጋገጥ እና ውጤታማ ተማሪዎችን ለማፍራት በሚደረግ ጥረት የወላጆች ክትትልና ድጋፍ ወሳኝ መሆኑን ነው በአፅንኦት ያሳሰቡት። "የሽልማቱ መርሃ ግብር ወደሌላ አካባቢ በሄድኩበት አጋጣሚ በመካሄዱ ሳልገኝ ቀረሁ፤ በጣም የቆጨኝና ቅር ያለኝ ዕለት ሆኖ አልፏል" ብለዋል። እሳቸውን ጨምሮ አንቱ የተሰኙ ሙሁራን ያፈራው የድሬዳዋ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ፍቃዱ ሰንበቶ፤ የማርያም ሰፈር አንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ኢጀታ መኮንን ካለፈው ክፍተት በመማር ዘንድሮ የተሻለ ውጤት እንዲመጣ የተማሪዎች አመለካከት ላይ ለውጥ እና እችላለሁ የሚል መርህ የማስረጽ ሥራ ተሰርቷል ብለውኛል። ለውጤቱ ቀዳሚ ባለቤት ተማሪዎች ቢሆኑም ከወላጆቻቸው ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የተለያዩ የማካካሻና ለፈተና ዝግጁ የሚያደርጉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆናቸውን ነው ርዕሳነ መምህራኑ የገለጹት። ቅኝቴን በመቀጠል ሽቅብ ወደ ሳብያን ሁለተኛ እና የመሰናዶ ትምህርት ቤት አመራሁ። ይህ ትምህርት ቤት በከተማዋ ካሉት ትምህርት ቤቶች በውጤታማነት እና በብዛት ተማሪዎችን ወደ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በማሳለፍ ረገድ ወደር አልነበረውም፤ ባለፉት ዓመታት። ከተመሠረተ 22 ዓመታትን ያስቆጠረው ይህ ትምህርት ቤት በምክትል ርዕሰ መምህርነት የሚመሩት አቶ በፍቃዱ ወልደሰማያትን አገኘኋቸው። ትምህርት ቤት በ2014 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና ካስፈተናቸው ከ800 በላይ ተማሪዎች መካከል ያለፉት 20 ናቸው። የመጣው ውጤት ያለንበትን ደረጃ ፍንትው አድጎ ያሳየን መሆኑን ተከትሎ መሠረታዊ የሆኑት ችግሮች በጋራ ተነቅሰው ለመጪው ጊዜ የተሻለ ውጤት ለማምጣት የጋራ ኮሚቴ ተዋቅሮ ወደ ሥራ ተገብቷል። አቶ በፍቃዱ እንዳሉት ከድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ ጋር የጋራ የመግባቢያ ሰነድ በመፈራረም ትምህርት ቤቱን ሞዴል ትምህርት ቤት ለማድረግ እየተሰራ ሲሆን ለዘንድሮው ተፈታኞች ልዩ የማጠናከሪያ ትምህርት እየተሰጠ ነው። እነዚህን ሥራዎች የተማሪ፣ መምህርና ወላጅ ህብረት በቅርበት እንዲከታተል ተደርጓል። ለተማሪዎች ውጤት ማማር የወላጆች የቅርብ ክትትልና ደጋፍ መሠረታዊ ጉዳይ ነው የሚሉት አቶ በፍቃዱ፣ ለዚህ ጉዳይ ትምህርት ቤቱ ልዩ ትኩረት እንደሚሰጠው ነው የገለጹት። "በተለይ ወላጆች በትምህርት ውጤታማነት ላይ ሚናቸውን እንዲወጡ ልክ እንደ ዶክተር ሰላሃዲን አይነት ቤተሰቦች ተሞክሮ የማስፋት ሥራ ለመስራት ትምህርት ቤቱ አቅጣጫ አስቀምጧል" ብለዋል። "ፍቃደኛ ከሆኑ የመጀመሪያው እንግዳችን ዶክተር ሰላሃዲን በማድረግ ለወላጆች ህብረት ተሞክሮን እንዲያካፍሉ እናደርጋለን " ብለዋል። በድሬዳዋ ታሪክ ከፍ ሲልም እንደ አገር በ12ተኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና ከ1990 ዎቹ ዘመን ጀምሮ እንዲህ አይነት ዝቅተኛ ውጤት አለመምጣቱን የሚገልጹት ደግሞ የትምህርት ቤቱ አንጋፋ መምህር እዮብ ረታ ናቸው። የፊዚክስ መምህሩ እንደሚሉት የአምናው ክፍተት በሰከነ መንፈስ ታይቶ ዘንድሮ የተሻለ ሥራ ለመስራት መምህራን በጥሩ መንፈስ ጉዞ ጀምረዋል። ወላጆችም ልጆቻቸውን ትምህርት ቤት መላክ ብቻ ሳይሆን የዕለት ተዕለት ክትትልና ድጋፍ ማድረግ እንደሚጠበቅባቸው ነው የገለጹት። "የተማሪዎች የትምህርት ቤት ቆይታ ለሰዓታት ብቻ የተወሰነ መሆኑን በመረዳት ወላጆች በስነ ምግባር የታነፀ በራስ የሚተማመን ዜጋ ለማፍራት የተጀመረውን ጉዞ መደገፍ አለባቸው" በትምህርት ቤቱ የዘንድሮው የ12ተኛ ክፍል ተፈታኝ ተማሪ ረደኤት ገነሙ በበኩሏ "እንደአገር በዩኒቨርሲቲዎች የተጀመረው የፈተና አሰጣጥ ኩረጃን የሚጠየፍ በራሱ ጥረት ውጤት ለማምጣት የሚተጋ ትውልድ ለመፍጠር ያግዛል" ብላለች። በትምህርት ቤቱ የተጀመረው ልዩ ዕገዛ መጠናከርና መቀጠል እንዳለበት የምትገልጸው ተማሪ ረድኤት ወላጆቿ ተገቢውን ድጋፍ ከማድረግ በተጨማሪ ከመምህራን ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የልጆቻቸውን ትምህርት ሊከታተሉ እንደሚገባ አውግታኛለች። እኔም ሆንኩ የዘንድሮ ተፈታኞች ትምህርት ቤታችንንና ድሬዳዋን በውጤት ለማስጠራት ጠንክረን እያጠናን ነው ብላለች። ከገጠር ከተማ ተጉዞ የሚማረው የድሬዳዋ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የዘንድሮ ተፈታኝ ተማሪ አላሙዲን አልይ በበኩሉ፤ መንግሥት የፈተና ኩረጃን ለማስቀረት የጀመረውን ተግባር ይበልጥ ማጠናከር እንዳለበት ነው የገለፀው። "የዘንድሮ የመምህራን ድጋፍ የተለየ ነው፤ እኛም ልዩ የጥናት ጊዜ እንዲጀመር ጫና እየፈጠርን ነው፤ ወላጆቼም በአቅማቸው እየደገፉኝ በመሆኑ ቀሪው ሥራ የኔ ጥረትና ብርታት ይሆናል፤ ልፋቴ ውጤት እንዲያስገኝ የስርቆትና የኩረጃ ሂደት መወገድ አለበት" ብሏል ተማሪ አላሙዲን። ከሳብያን ሁለተኛ ደረጃና መሰናዶ ትምህርት ቤት ግቢ ለቅቄ ስወጣ ዶክተር ሰላሃዲን ዩሱፍ ያሉኝ ትዝ አለኝ። "ለተሞክሮ የሚሆን ነገር እኔ ጋር ካለ ያለችኝን ጊዜ አብቃቅቼ ለዘንድሮው ተፈታኞች ሃሳቤን ለማካፈል ዝግጁ ነኝ" ያሉኝ በአዕምሮዬ ደጋግሞ እያቃጨለብኝ ጉዞዬን ቀጠልኩ። ለመውጫ ያህል፤ በድሬዳዋ አስተዳደር ዘንድሮ በመንግሥት እና በግል 22 ትምህርት ቤቶች ከ5 ሺህ በላይ ተፈታኞች በትምህርት ገበታ ላይ ናቸው። እነዚህ ተፈታኞች በራሳቸው ጥረት የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ በየአቅጣጫው የተቀናጀ ድጋፍ የማድረግ ጅምር ተግባራት ተስተውለዋል፤ ይሄ በቀጣይም ተጠናክሮ መቀጠል አለበት። ይህን ዙሪያመለስ ድጋፍ በማጠናከር ተማሪዎቹን ለውጤት ማብቃት በሁሉም ዘንድ ለአፍታ መዘንጋት የለበትም። መድረሻውን ለማሳመር መነሻውን አድምቶ ማበጃጀት ግድ እንደሚልም እንዲሁ።
ተመድ በሶሪያ በርዕደ መሬት ለተፈናቀሉ ዜጎች የሚውል የ397 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ጥሪ አቀረበ
Feb 15, 2023 8238
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 8/2015 የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሓፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በሶሪያና ቱርክ ድንበር አቅራቢያ በደረሰው ርዕደ መሬት ሳቢያ ከቤታቸው የተፈናቀሉ ሶሪያውያንን ለማገዝ የ397 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ጥሪ አቀረቡ። ዋና ጸሓፊው ጥሪውን ያቀረቡት ባሳለፍነው ሳምንት በቱርክና በሶሪያ ድንበር አቅራቢያ በደረሰው ርዕደ መሬት ሳቢያ ከቤታቸው የተፈናቀሉ አምስት ሚሊዮን የሚጠጉ ሶሪያውያንን ለማገዝ ነው። በኒውዮርክ በሰጡት መግለጫ ሶሪያውያኑን ለማገዝ የተጠቀሰው የገንዘብ መጠን ለሶስት ወራት ጊዜ ብቻ የሚበቃ መሆኑን ጠቅሰው የሚመለከታቸው ሁሉ የድርሻቸውን እንዲወጡም ጥሪ አቅርበዋል። ከአደጋው በኋላ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት 50 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር አስቸኳይ ድጋፍ ማቅረቡን ገልጸው ተጨማሪ እገዛዎች አሁንም እንደሚያስፈልጉ አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል። በድርጅቱ ስር የሚገኙ የተለያዩ ተቋማትና አጋር አካላት በጋራ በሚያቀርቡት ገንዘብ፤ አስቸኳይ ድጋፍ ለሚፈልጉ ሶሪያውያን የመጠለያ፣ የጤና፣ የምግብ እንዲሁም ሌሎች አስቸኳይ ድጋፎች እንደሚደረጉ አብራርተዋል። ተመሳሳይ የድጋፍ ማዕቀፍ በቱርክ ድንበር ለሚገኙ ዜጎች እየተጠናቀቀ እንደሚገኝም ዋና ጸሓፊው ተናግረዋል።
ሽሬ ወአክሱም (የአልፎ ሂያጁ ማስታወሻ)
Jan 25, 2023 8132
ሽሬ ወአክሱም (የአልፎ ሂያጁ ማስታወሻ) አየለ ያረጋል (ኢዜአ) መዳረሻዬ ሽሬ እንዳስላሴ ነው። ለዘገባ ሥራ ከባህርዳር- ጎንደር- ደባርቅ- ሸሬ መንገድ ከሚዲያ ባልደረቦች ጋር እየተጓዝኩ ነው። የጥምቀት ሙሽራዋ ጎንደር እየተኳኳለች ነበር። ደባርቅ ከመድረሴ በፊት ዳባት ትገኛለች-የደጃች አያሌው ብሩ ቁርቁር ከተማ። ደጃች አያሌው ትውልዳቸው በጌምድር ጋይንት ቢሆንም ግዛታቸውና ኑሯቸው ዳባት ነበር። ሞገደኛው ደጃዝማች አያሌው ብሩ በጎንደር ማኅበረሰብ ዘንድ ዝናቸው የናኘ ነው። ደጃዝማች አያሌው በ20ኛው ክፍለ ዘመን መባቻ (ከልጅ ኢያሱ እስከ አጼ ኃይለሥላሴ ዘመነ-መንግሥት) ታሪካዊ ክንውኖች ጉልህ ተሳትፎ አላቸው። አንዷን ብቻ ልምዘዝ። ራስ ተፈሪ ‘ንጉሠ-ነገሥት አጼ ኃይለሥላሴ’ ደጃች አያሌው የቅርብ ዘመዳቸውን ራስ ጉግሳ ወሌ ብጡልን (የንግሥት ዘውዲቱን ባለቤት) ወግተው የጎንደር ግዛት ‘ራስ’ ተብለው ለመሾም ቃል ቢገባላቸውም፤ ተልዕኳቸውን ተወጥተው ቃሉ ባለመፈጸሙ ደጃዝማቹ ከአጼው ጋር መቀያየማቸው አልቀረም። በዚህም:- "አያሌው ሞኙ፣ ሰው አማኙ ሰው አማኙ፣ የአያል ጠመንጃ፣ ስሟን እንጃ ስሟን እንጃ…” በማለት የጎንደር አዝማሪ አዚሟል። ዛሬም ይህ ግጥም የብዙ ባህላዊ ዘፈኖች አዝማች ነው። ደጃች አያሌው ብሩ ደፋር ናቸው ይባላል። ከአጼ ኃይለሥላሴ ጋር ቢቀያየሙም በ1928 ዓ.ም ፋሺስት ኢጣሊያ ወረራ ሲመጣ ቅድሚያ ለአገሬ ብለዋል። ‘የተደበቀው ማስታወሻ’ በተሰኘው የዶክተር ሀራልድ ናይስተሮም (ትርጉም ገበየሁ ተፈሪ እና ደሳለኝ አለሙ) መጽሐፍ እንደተጠቀሰው ደጃች አያሌው “ንጉሡ እንደኛ ሰው ናቸው። ኢትዮጵያ ግን የሁላችንም ናት" ብለው ጦራቸውን መርተው በሽሬ ግንባር ዘምተዋል። ጉዟችን ቀጥሏል። ደባትን እያለፍን ነው። ‘እንኳን ደህና መጡ፤ ወደ ጭና ታሪካዊቷ ሥፍራ’ የምትለዋን ታፔላን በስተግራ እያየን ወደ ደባርቅ ገሰገስን። የሰሜን ተራሮች የብርድ ወጨፎ ያረሰረሳትን ደባርቅን ከማለፋችን ሊማሊሞ ጠመዝማዛ ቁልቁለት ተቀበለን። አስፈሪ የሊማሊሞ መልክዓ ምድር የደጋው ሰሜን ውርጭ እና የተከዜ በርሃ ኬላ ነው። ባለቅኔው ጸጋዬ ገብረመድህን “የሰማይ የምድሩ ኬላ፣ የየብስ የጠፈሩ ዋልታ አይበገር የዐለት ጣራ፣ አይመክተው መከታ ሊማ-ሊሞ አድማስ ሰበሩ፣ በጎማ ፈለግ ይፈታ? በትሬንታ እግር ይረታ?…” ብሎ የመኪና መንገድ ተገንብቶበት በማየቱ ግርምቱን የተቀኘለትም ለዚህ ይመስላል። ከሊማሊሞ ቁልቁለት በኋላ አዲ-አርቃይ፣ ዛሪማ፣ ማይፀብሪ እና ሌሎች የጠለምት ወረዳ ከተማዎችን አልፈን፤ የዋልድባ ረባዳማ አካባቢዎችን ተሻግረን ተከዜ ወንዝ ደረስን። የዚህን መንገድ እና ተከዜ ወንዝን ሳስብ የሀዲስ ዓለማየሁ ትዝታ አስተከዘኝ። የፋሺስት ኢጣሊያ ወራሪ ጦር የወገንን ጦር ፊት ለፊት መቋቋም ሲሳነው በሰው ልጆች ላይ ተደርጎ የማያውቅ መርዝ በጅምላ የፈጀበት አሳዛኝ ታሪክ ነበር። በተከዜ ወንዝ ውሃን በመመረዝ የወገን ጦር ያለቀበት ሥፍራ ነው። የተከዜ ሸለቆ በኢትዮጵያዊያን ደምና አጥንት ዋጋ የተከፈለበት ነው። ሀዲስ ዓለማየሁ በአንድ ዕለት የተመለከቱትን እንዲህ ጽፈውታል። “የተከዜ ውሀ እመሻገሪያው ላይ ሰፊና ፀጥ ያለ ነው። ታዲያ ያ ሰፊ ውሀ፤ ገና ከሩቅ ሲያዩት ቀይ ቀለም በከባዱ የተበጠበጠ ይመስላል። “ምን ነገር ነው፤ ምን ጉድ ነው?” እየተባባልን ቀረብ ስንል መሻገሪያው በቁሙም በወርዱም ከዳር እስከ ዳር ሬሳ ሞልቶበት የዚያ ሬሳ ደምና ፈርስ ነው። የሰው ሬሳ፣ የፈረስ እና የበቅሎ ሬሳ፣ ያህያ ሬሳ፣ ያውሬ ሬሳ፥ ሬሳ ብቻ! እግር ከራስ ራስ ከእግር እየተመሰቃቀለ እየተደራረበ ሞልቶበት፥ የዚያ ሁሉ ሬሳ ደምና ፈርስ ነው”። ይሉናል። ቀጥለውም “በእውነቱ እንዲህ ያለውን መሳሪያ ምንም ጠላት ቢሆን በሰው ላይ ለማዋል የሚጨክን ሰው፥ ሰብዓዊ ስሜት የሌለው፣ አለት ድንጋይ የተፈጠረበት መሆን አለበት፤ እንዲህ ያለውን መሳሪያ በሰው ላይ ማዋል ሰብዓዊ ህሊና ሊሸከመው የማይችል እጅግ ከባድ መሆኑን ዓለም ሁሉ ያወቀውና ያወገዘው በመሆኑ የኢጣሊያ መንግሥት በኢትዮጵያ ላይ ከማድረጉ በቀር “ሌላ መንግሥት በሌላ አገር ላይ አደረገ’ ሲባል ተሰምቶ የሚያውቅ አይመስለኝም” ብለዋል። ከተከዜ ባህር ማዶ ጉዞዬ ያገኘኋት ሌላዋ ታሪካዊ ሥፍራ እንዳባጉና ናት። እንዳባጉና የወገን ጦር ትልቅ ገድል የፈጸመበት ነው። ጀግኖች አባቶቻችን የጠላት ታንክ ሳያስፈራቸው የጠላት ጅምላ ጨራሽ ቦምብ ጣይ አውሮፕላን ተቋቁመው ጠላትን ድባቅ የመቱበት፤ ወደ አክሱም እንዲያፈገፍግ ያደረጉበት ሥፍራ ነው። “የጠላት ቦምብ ጣይ አውሮፕላን በጦር ሜዳው ትንንሽ ቦምቦች አውቶማቲክ ጠመንጃ ይተኩስ ነበር። አቢሲኒያኖች ደግሞ ከጠላት ጋር ግብግብ ገጥመው ጉዳይም አልሰጡትም ነበር…” ይላል ዶክተር ሀራልድ ‘የተደበቀው ማስታወሻ’ በተሰኘ መጽሐፉ። ይህ አካባቢ በሀገር ፍቅር የነደዱ ኢትዮጵያዊያን ደም ያፈሰሱበት፣ አጥንት የከሰከሱበት፤ ለኢትዮጵያ መስዕዋትነት የከፈሉበት ነው። ይህ የሀገርን ሉዓላዊነት ለማስከበር ዋጋ የተከፈለበት ቀጣና ነው። ቀኑ ተገባዷል። ጉዟችን እንደቀጠለ ነው። እኔም የማሽላ ማሳዎችን ግራ ቀኝ እየተመለከትኩ ለዕለቱ መዳረሻችን ወደሆነችው ሽሬ ከተማ ገባን። ሽሬ በትግርኛ ‘ሽረ’ ሲሉት ይደመጣሉ። በእርግጥ ሽሬን ለመጀመሪያ ጊዜ መርገጤ ነው። ዕለቱም ጥር ሥላሴ ነው። ሽሬ በጥር ሥላሴ ትደምቃለች፤ ሙሉ ስሟም ሽረ እንዳስላሴ ነው። የሽሬ ሥላሴ ጠበል ሽሬ ደርሰን ማረፊያችንን ያዝን። ጊዜው በጣም አልመሸምና ከተማዋን በቀላሉ መቃኘት ይቻላል። ሽሬ ሰፊና ደማቅ የዞን ከተማ ናት። ከመካከላችን የአንደኛው ባለሙያ ቤተሰቦች ሽሬ ነበሩና አስጠሩን። ለሥላሴ ጠበል ግብዣ። ባል እና ሚስቱ ከልክ በላይ መስተንግዶ አደረጉልን። ‘ጠብ እርግፍ አድርገው አስተናገዱን’ ማለት ይቀላል። እንግዳ መቀበል ነባር ኢትዮጵያዊ እሴታችን ቢሆንም ጦርነት ውስጥ ለቆየ አካባቢ የተለየ መልክ ነበረው። እንግዳ አቀባበላቸው በእርግጥም የመሃል አገር ሰው የናፈቃቸው ይመስላል። የተትረፈረፈ እህልና ውሃ አቅርበው በ’ብሉልን፤ ጠጡልን’ ተማጽኗቸው የተነፋፈቀ ቤተ-ዘመድ ግብዣ አስመሰሉት። የሥላሴው ጠበል የሸሬ ጠላ ቀረበ። የሸሬ ጠላ ሳስታውስ ፕሮፌሰር ሽብሩ ተድላ ታወሱኝ። የወቅቱ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምሀሩ ፕሮፌሰር ሽብሩ በዘመነ ደርግ በዕድገት በሕብረት ዘመቻ ተማሪዎቻቸውን ይዘው ሽሬ ዘምተው ነበር። በወቅቱ ታዲያ የሸሬ ጠላ ፍቅር ይዟቸው በየጊዜው ሲኮመኩሙ የተመለከቱ ሰዎች ‘ፕሮፌሰሩ ከጠፉ የሚገኙት ጠላ ቤት ነው’ ሲባሉ እንደነበር ‘ከጉሬ ማርያም እስከ አዲስ አበባ’ በተሰኘው ግለ ታሪካቸው አስፍረዋል። ከግብዣ መልስ ከማረፊያ ሆቴል ላይ ሆኜ ከተማዋን ስቃኛት ከጦርነት ድባቴ የተላቀቀች ይመስላል። የአመሻሽ ሕዝቡ እንቅስቃሴም ሆነ እስከ ሌሊቱ አጋማሽ የሚሰሙ የመዝናኛ ቤቶች ሙዚቃዎች የከተማዋን አሁናዊ መልክ የገለጠልኝ ነበር። ንጋት ላይ በቁርስና ቡና ሰዓታት ከሰዎች ጋር መስተጋብሬ ጀመረ። በጦርነት አዙሪት የከረመችው ሽሬና አካባቢው ኑሮ እጅጉን የከበደ ነበር። መልከ-ብዙ ማህበራዊ ቀውሶች አስተናግደዋል። አሁናዊ ምላሻቸው “ተመስገን፤ ያ ሁሉ አለፈ” የሚል ነው። ገበያው ተረጋግቷል፤ ማህበራዊ ኑሮ ተመልሷል። ድህረ-ሰላም ስምምነት ለሽሬ ነዋሪዎች ሁለንተናዊ እፎይታን አንብሯል። ከቀናት በኋላ በአክሱም የታዘብኩትም እንዲህ ነው። ኑሮን ያቀለለው የተቋማት አገልግሎት ጅማሮ በመጀመሪያ ዘገባ ስራዬ መሰረተ ልማትን አገልግሎት ቃኘሁ። ባንክ፣ ቴሌ፣ ሆስፒታል… መሰሎቹን። ተጠቃሚዎችንም፣ አገልግሎት ሰጭ ተቋማት ስራ ሃላፊዎችንም አነጋገርሁ። ከሰላም ስምምነቱ ማግስት ጀመሮ ተቋማቱ ወደስራ መመለሳቸው ከሁለንተናዊ ችግር እንደታደጋቸው ያነሳሉ። በትራንስፖርት እየተንቀሳቀሱ፣ በኤሌክተሪክ ስራዎቻቸውን እየከወኑ ነው። ለሁለት ዓመታት የተቋረጠው አገልግሎት አቅርቦት እና የአገልግሎት ፈላጊዎች ፍላጎት ግን አሁንም ሙሉ በሙሉ ተመጣጣኝ እንዳልሆነ የተጠቃሚዎችም፤ የአገልግሎት ሰጭዎችም ሀሳብ ነው። በሽሬ ስሁል ሆስፒታል የተመለከትኳቸው፤ ያነጋገርኳቸው፤ ከታዳጊዎች እስከ አዛውንት ዕድሜ ያሉ ህሙማን የሰላም አየር ማግኘታቸው የሕይወታቸው ዑደት እንዲቀጥል አድርጓል። ድንገተኛም ሆነ ነባር ህመም ያለባቸው ሰዎች በነጻ እየታከሙ ነው ያገኘኋቸው። ሰላም ከሌለ መታከም ቀርቶ በቅጡ ማስታመም፤ በወጉ መቀበርም እንደማይቻል ገልጸውልናል። የጤና፣ የባንክና የቴሌኮም አገልግሎት የግብዓት ክፍተቶች የማሟላት ሰራዎች እየተከናወኑ መሆኑንም በፌዴራል ደረጃ በየተቋማቱ የተመደቡ አስተባባሪዎች አረጋግጠውልኛል። የጸጥታ አካሉና የህብረተሰቡ ትብብርም የሚያስቀና እንደሆነ ግለሰቦችም፤ የጸጥታ አካላትም ነግረውኛል። አክሱም ጺዮን ማርያም፣ ሽሬ ስላሴ ንግስ፣ የጥምቀት በዓላት ከሶስት ዓመታት በኋላ በአደባባይ ታቦት ወጥቶ ተከብሯል። የፌዴራል ፖሊስ ተወካዮችም ይህንኑ ነው ያረጋገጡልኝ። የመከላከያ ሰራዊት አባላት ከከተማ ነዋሪዎች ጋር ያላቸው ግንኙነት ቤተሰባዊ የሆኑ ይመስላል። እንቅስቃሴያቸውም የሰላማዊ ቀጠና መልክ ያለው ነው፤ ዩኒፎርም ከመልበሳቸው በስተቀር ጀሌያቸውን ይንቀሳቀሳሉ። ይህ ደግሞ መተማመን ከመፍጠር ባለፈ ጦርነት ውስጥ ለቆየ ማህበረሰብ ከስነ ልቦና ጫና እንዲላቀቅ አይነተኛ ሚና እንደላው ይሰማኛል። ኢ-መደበኛ የሽሬና አክሱም ወጎች ያረፍኩበት ሆቴል ባለቤት ‘አደይ’ ተግባቢ ናቸው። ደግ እናት ይመስላሉ። ከገባን ጀምሮ ‘ጠላ ተጎንጩ፤ ቡና ጠጡ’ ጭንቃቸው ነው። ሁለት ቀን ቡና አስፈልተውልናል፤ ጠላ አቅርበው ዘክረውናል። ይህ ሁሉ ሲሆንም ለከተማው እንግዳ መሆናችንን እንጂ ስለሙያችንም ሆነ ስለሌላ ማንነታችን አያውቁም ነበር። ብዙ መጨዋወትና ውሎ አዳር በኋላ ነው ጋዜጠኛ ስለመሆናችን ያወቁት። አደይ ተጨዋች ናቸው። አማርኛ ያዝ ቢያደርጋቸውም ጨዋታቸው ‘ኩርሽም’ ነው- ተሰምቶ የማይሰለች። በአጋጣሚ ‘ሰለክላካ’ ስለምትባለዋ ታሪካዊ ሥፍራ ጠይቄያቸው እያወጋን ነበር። ‘እንደእናንተ ወጣቶች ሳለን ‘ሰለክላካን ያላዬ ሸዋን ያመሰግናል’ ይባል ነበር። ታዲያ አንድ የሸዋ ሰው መጣና ሰለክላካን አየና ‘በቃ ይቺ ናት’ ሰለክላካ’ ብሎ ተገረመ” ብለው አሳቁን። (የፍቅር እስከ መቃብር መሪ ገጸ-ባህሪው ‘በዛብህ’ ወደ ዲማ ጊዮርጊስ ሄዶ ‘የዲማ መልኳ እና ዝናዋ’ ተጣርሶበት እንደተገረመበት ቅጽበት መሆኑ ነው)። አደይ የተጀመረው ሰላም ፍጹም ምሉዕ ሆኖ ወደ ቀደመ ኢትዮጵያዊ መልካችን የምንመለስበት ጊዜ እንዲመጣ ይሻሉ። ከጦር-ነት ወደ ሰላም-ነት! ቆንጂዬዋ ፊዮሪ የኮሌጅ ተማሪ ነበረች። በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት ጀምሮ በኋላም በጦርነት ሳቢያ ትምህርቷን ካቆመች ሦስት ዓመታት ሆኗታል። ጦርነቱ ከቆመ በኋላ የጀበና ቡና ጀምራለች። ደንበኞቿ ሰብሰብ ብለን እንቀመጣለን። ፊዮሪ ከስኒ ማቅረቢያዋ ላይ አነስተኛ ጀበናዋን፤ የሚያማምሩ ስኒዎቿን እና መዓዛው ከሚያውድ የዕጣን ማጨሻዋ ጋር ሰድራ ይዛ ትቀርባለች። ከመካከላችን ካለው ጠረጴዛ ላይ ታስቀምጥና እርሷም ወንበር ይዛ ከመካከላችን ትቀመጣለች። ቡናው እስኪሰክን ጨዋታዋን ታስኮመኩመናለች። ቡናው ከሰከነ በኋላ ቡናዋን ቀድታ ለእያንዳንዳችን በእጃችን እያነሳች ትሰጣለች። በሽሬ ቡና የሚቀርበው በዚህ መልክ ነው። ለፊዮሪ እና መሰሎቿ ጦርነቱ ክፉ ጠባሳ መጣሉ፤ ተስፋቸው ላይ መጥፎ አሻራ ማስቀመጡን ታነሳለች። አሁን ግን ብሩህ ተስፋ ሰንቃለች። ስለነገዋም “ሰላሙ ይዝለቅልን፤ ትምህርቴን ለመቀጠል እመኛለሁ” ትላለች። አክሱም ከሽሬ በስተሰሜን 60 ኪሎ ሜትር ይርቃል። ከሽሬ አክሱም ስንንቀሳቀስ ከጥምቀት ዕለት በስተቀር ገበሬው የግብርና ሥራዎቹን እየከወነ ነበር። አርሶ አደሩ ያርሳል፤ መስኖውን ያለማል። የተዘራውን ውሃ ያጠጣል። የበቀለ ቡቃያውን ይኮተኩታል። ከጦርነት ወደ ልማት መዞሩን ዐይኔ ታዝቧል። በጥምቀት ዋዜማ፤ የከተራ በዓል ዕለት ሁለት ጎራማይሌ የረፋድ ትዕይንቶችን ላንሳ። ከአክሱም ከተማ ወደ አድዋ እና ሽሬ መገንጠያ አካባቢ ሰፊ የቀንድ ከብት ገበያ ነበር። እውነተኛ የዓመት በዓል ገበያ መልክ ያለው ትዕይንት ነበር። በተለይም የፍየል ዋጋ በተመጣጣኝ ዋጋ እየተገበያዩ እንደነበር ሰምቻለሁ። ታሪካዊቷን አክሱም ከተማ ለመጨረሻ ጊዜ የረገጥኳት/የተሳለምኳት ከአራት ዓመት በፊት በ2011 ዓ.ም ይመስለኛል። ከገበያው ቀጥሎ በታቦተ-ጽዮን መገኛዋ ርዕሰ አድባራት ወገዳማት አክሱም ጽዮን ደጅ፣ በጥንታዊያኑ የአክሱም ሐውልት መገኛ አደባባይ ነበር። ከጽዮን በስተምዕራብ በአርባቱ እንሰሳ በኩል፤ በቅዱስ ያሬድ ዋርካ… አድርጌ በጽዮን ዋናው በር ደረስኩ። ማራኪ የአክሱም የኮብልስቶን መንገዶች ኦና ናቸው። የወትሮው ግርግር ናፍቋቸዋል። ከጽዮን ቅጥር ግቢ በዋናው በር በስተውጭ አነስተኛ እና ብቸኛ ዋንዛ በኮብልስቶን መሃል ነበረች። ዛሬም ለምልማ አለች። በዚህ አካባቢ ድሮ የነጭ ጎብኚ ጋጋታ፣ የጽዮን ደጅ ጠኚ ምዕመን… የተጨናነቀ ነበር። እንደ ድሮው የፎቶ አንሺ ግርግር፣ የአክሱም መስቀል ቀርጸው የሚሸጡ ወጣቶች ጫጫታ የለም። ይልቁንም እርጥባን የሚሹ አቅመ ደካሞችና ህፃናት ነበሩ። ጦርነት የሥፍራዋን መልክ አጠይሞታል። ያም ሆኖ ከተማዋ የንግድ እንቅስቃሴ ሙሉ በኩሉሄ ባይባልም ወደነበረበት እየተመለሰ ነው። የግልም ሆነ የመንግሥት ባንኰች ሥራ ከጀመሩ ሰነባብተዋል። ከአክሱም ሐውልት ወደ ሌላ ሰፈር አቀናሁ። ትርሐስ ገና ታዳጊ ልጅ ነች። ጠይም፤ ስርጉድ፣ ሳቂታና ተረበኛ አይነት ልጅ ነች። እንደ ሽሬዋ ፊዮሪ መንገድ ዳር የጀበና ቡና እየሰራች ነው። ከሩቅ የመጣን እንግዶች መሆናችንን ስታውቅ፤ ደስታዋ ከገጿ ይነበብ ነበር። ያለፉ ጊዜያትን ሰቆቃ አጫወተችን። ስለቀጣይ ዕጣ ፈንታዋ እና ዕቅዷ ስታወራ ትቆይና “የሰው ልጅ ግን በጣም ከሃዲ ነው። ከወራት በፊትኮ ስለቢዝነስ አላስብም ነበር። መቼ እሞታለሁ እንጂ” ብላ ራሷን ትወቅሳለች። ወደ ሰማይ አንጋጣ ፈጣሪዋን ታመሰግናለች። ጦርነት ተራውንም ሕዝብ ለመልከ-ብዙ ቀውስ ዳርጎት እንደቆየ ታነሳለች። ዛሬ ሁሉ አልፎ ሰላም መውረዱ ለመጨዋወት መብቃቷ ለእርሷ ትልቅ ብሥራት ነው። ይህ ለትርሐስ ብቻ ሳይሆን ለመላው አክሱማዊያን መሆኑ እሙን ነው። አክሱም ከተማ በመከላከያ ሠራዊት ቁጥጥር ሥር ከዋለችበት ጊዜ ጀምሮ በከተማዋ በሻለቃ አዛዥነት የተሰማራ የፌደራል ፖሊስ አባልም ያጋጠመውን አሳዛኝ ገጠመኞች አጫውቶኛል። ጦርነቱ ቢራዘም ኖሮ በተራው ሕዝብ ላይ ምን ያህል የከፋ ጉዳት ይደርስ እንደነበር በአሳዛኝ ሁኔታ ገልጾልኛል። አክሱሞች ያን ሁሉ አልፈው ሰላም አየር ነፍሶ፣ ከስጋት ቆፈን ተላቀው ወደ መደበኛ እንቅስቃሴ ተመልሰዋል። የዛሬ ሳምንት ሰርክ(11 ሰዓት) ላይ አክሱም የከተራ በዓል በድምቀት አክብራለች። ታቦተ-ጽዮን ወደ ባህረ- ጥምቀቱ ስትወርድ፤ ወግና ሥርዓቱ ተጠብቆ፣ ሕዝቡ በሀበሻ ነጫጭ አልባሳት፣ ካህናት በልብሰ ተክህኖ ደምቀው … እየተከወነ ነበር። አንዲት እናት ለአማርኛ ተናጋሪ በቀረበ አነጋገር እያለቀሱ ታቦት እየሸኙ ነው። ትኩር ብዬ ሳያቸውም ዕንባቸው ዱብ ዱብ ይላል። “ከዚያ ሁሉ መከራ አልፎ ለዚህ በቃን፤ ተመስገን” እያሉ እልልታውን ያቀልጡታል። በደስታ እያነቡ ነበር። ይህ ስሜት የብዙኃኑ አክሱማዊያን እናቶች እንደሆነ መገመት ቀላል ነው። አክሱም በኮቪድ እና በኋላም በጦርነቱ ምክንያት ባህረ-ምቀት ታቦት ወጥቶ ሲከበር ለመጀመሪያ ጊዜ ነበር። ከወትሮው በተለየ ድምቀትና ውበት በሰላምና በደስታ፤ በአደባባይ እልልታና ሆታ በማክበራቸው ልዩ ስሜት ፈጥሮባቸዋልና! እናም በአክሱም የከተራ ሆነ የበዓለ-ጥምቀት ክብረ-በዓላት በሰላም ስምምነቱ ማግስት በድምቀት ተከውኖ አለፈ። የሃይማኖት አባቶቹም ሆኑ ምዕመኑ በሰጡት ቃለ መጠይቅም የዘንድሮው ክብረ-በዓል ካለፉት ዓመታት ነባራዊ ሁኔታ ጋር እያነጻጸሩ፤ ትልቅ ብሥራትና መልክ እንዳለው ገልጸዋል። ሰላም እንዲጸና፤ ነባር ኢትዮጵያዊ አንድነትና መተባበር እንዲመለስ ጽኑ መሻታቸውን ነግረውናል። በበጎ ቀን የማውቃትን አክሱም፤ ከረዥም ጊዜ በኋላ አሁናዊ መልኳን ታዝቤ፤ የነገ ትዝታ ሰንቄ ተመለስኩ!! ሰላም ለኢትዮጵያ!!
በብዛት የታዩ
ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ ታደርጋለች - አምባሳደር ስቴፋን አወር
Jun 17, 2023 16737
አዲስ አበባ ሰኔ 10/2015 (ኢዜአ) ፦ ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ እንደምታደርግ በአገሪቷ የኢትዮጵያ አምባሳደር ስቴፋን አወር ገለጹ። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምትሰጠውን የሰብአዊ ድጋፍ በእጥፍ ማሳደጓንም አመልክተዋል። ጀርመን ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ በፖለቲካው፣ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚ የትብብር መስኮች ያላቸው አጋርነት እየተጠናከረ መምጣቱን አምባሳደር ስቴፋን ለኢዜአ ገልጸዋል። ጀርመን በአቅም ግንባታ፣ በግብርና ምርታማነት እንዲሁም በማህበራዊ ልማትና በመልካም አስተዳደር ዘርፎች ለኢትዮጵያ የምታደርገው የልማት ትብብር ማደጉን አመልክተዋል። ጀርመን በተለይም በልማት ኤጀንሲዋ(ጂ አይ ዜድ) በኩል ለኢንዱስትሪው እድገት ወሳኝ የሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረጓን ጠቅሰዋል። በሌላ በኩል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽንና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሙያዊ ድጋፍ እንዲሁም የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ነው አምባሳደሩ የገለጹት። በኢትዮጵያ ለችግር የተጋለጡ ዜጎችን ለመደገፍ ሰው ተኮር የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለአብነትም የሰብአዊና የመልሶ ማቋቋም ስራዎች ድጋፍ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምታደርገውን የሰብአዊ እርዳታ ወደ 82 ነጥብ 5 ሚሊዮን ዶላር ከፍ በማድረግ በእጥፍ ማሳደጓንና ይሄም "ጀርመን በኢትዮጵያ ከፍተኛ የሰብአዊ ድጋፍ በማድረግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል" ብለዋል። በሌላ በኩል ጀርመንና ኢትዮጵያ በንግድና ኢንቨስትመንት ግንኙነቱን ለማጠናከር የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ጠቅሰው ይህንንም እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የሁለቱን አገራት የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችሉ ለአብነትም በጀርመን የባህል ተቋምና በሌሎችም ኢንስቲትዩት እየተከናወኑ ያሉ ስራዎችን በማሳየነት ጠቅሰዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል የተጀመረው የሰላም ስምምነት ቀጣይነት እንዲኖረው ጀርመን ፍላጎት እንዳላት ገልጸው ለዚህም ድጋፍ እያደረገች ትገኛለች ነው ያሉት አምባሳደር ስቴፋን። የኢትዮጵያ መንግሥት የሽግግር ፍትህ ለማረጋገጥ የጀመረው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን የጠቆሙት አምባሳደሩ ጀርመን ሂደቱ የተሳካ እንዲሆን ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ጀርመን የአፍሪካ ሕብረት እንዲጠናከር በተለይም በአፍሪካ አገራት መካከልም የፖለቲካና ምጣኔ ኃብታዊ ውህደት እንዲረጋገጥ የምታደርገውን ድጋፍ አጠናክራ እንደምትቀጥል ጠቁመዋል። ኢትዮጵያና ጀርመን ግንኙነታቸውን የጀመሩት እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1905 ነው።
በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ
Jun 29, 2023 15503
አዲስ አበባ ሰኔ 22/2015(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ የሀገራቱ ተወካዮች ገለጹ። 'የሩስያ ባህል ቀን በኢትዮጵያ' በሚል መሪ ሃሳብ የሀገሪቱን ባህል የተመለከተ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ የሩስያ ኤምባሲ አዘጋጅነት አዲስ አበባ በሚገኘው የሩስያ የሳይንስና ባህል ማዕከል/ፑሽኪን/ ተካሂዷል። የሩስያን ባህል የሚያስቃኝ የኪነ ሕንጻ ዐውደ ርዕይ በማዕከሉ የተከፈተ ሲሆን በሁለቱ ሀገራት ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶችና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት ተደርጓል።   የኢትዮጵያና ሩስያ ታሪካዊ ግንኙነት በርካታ ምዕተ ዓመታትን ቢያስቆጥርም ይፋዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የተጀመረው ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ በዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዘመነ መንግስት እንደሆነ ይነገራል። 125ኛው ዓመቱን ያስቆጠረው የሁለቱ ሀገራት ዘመናትን የተሻገረ ጽኑ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ከፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብሮች ባሻገር ባህላዊና መንፈሳዊ ትስስሮችም እንደጎለበቱ ይወሳል። በኢትዮጵያ የሩስያ አምባሳደር ኢያቭገኒ ተርኪን እንዳሉት ዘመናትን በጽኑ ወዳጅነት የዘለቀው የኢትዮ-ሩስያ ዲፕሎማሲያዊ እና የህዝብ ለህዝብ ትስስር በባህላዊና መንፈሳዊ ቅርርብ ያዳበረ ነው።   በሁለቱ ሀገራት መካከል ለዘመናት የዳበሩ ባህላዊ፣ መንፈሳዊ፣ ኪነ ጥበባዊ እና ታሪካዊ ግንኙነቶችና ትብብሮች ወደላቀ ደረጃ ለማሸጋገር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በመጭው ሕዳር ወር ዕውቅ የሩስያ ድምጻዊያንን ያካተተ ባህላዊ የሙዚቃ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስራውን እንደሚያቀርብ ገልጸዋል። ከዚህም በሻጋር የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ሙያተኞች ወደ ሩስያ በመሄድ የኢትዮጵያን ባህል የሚያስተዋውቁብትን ዕድል ለማመቻቸት ፍላጎት እንዳላቸውም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው በበኩላቸው የሁለቱን ወዳጅ አገሮች ባህል ልውውጥ ይበልጥ ለማጎልበት የሚያግዙ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ፑሽኪን ማዕከል ጋር በመተባበር እንደሚዘጋጁ ጠቁመዋል።   የኢትዮ-ሩስያ ባህላዊ ትስስር ለማጠናከር በኪነ ሕንጻ፣ በስነ ጥበብ እና በሌሎች ኪነ ጥበብ ዘርፎች ላይ በስፋት እንደሚሰራ አረጋገጠዋል። ኢትዮጵያ ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶቿን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለማስተዋወቅ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን እያከናወነች መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትን የሚዘክር የአርኪኦሎጂና የቨርቹዋል ሪያሊቲ ቋሚ ዐውደ ርዕይ በላሊበላ መከፈቱን ገልጸዋል። ”ላሊበላ በእምነት የታነፀ” በሚል መሪ ሀሳብ የተከፈተው ዐውደ ርዕይ በቀጣይ ሩስያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ሀገራት እና ሰሜን አሜሪካ የመውሰድ ዕቅድ ተይዞ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የሩስያ ዘመናዊ ሥነ-ጽሁፍ አባት የሚሰኘው ዕውቁ ሩስያዊ ባለቅኔ አሌክሳንደር ፑሽኪን 225ኛ ልደት በዓል በቀጣይ ዓመት በድምቀት እንደሚከበር ተገልጿል። በአሌክሳንደር ፑሽኪን ልደት ቀን የተሰየመው የሩስያ ቋንቋ ቀን በቅርቡ በአዲስ አበባ መዘከሩም ይታወሳል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 12755
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በልጆቿ የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነትን ሳትራብ ዘመናትን የተሻገረች-ኢትዮጵያ
Mar 1, 2023 9639
በቀደሰ ተክሌ (ሚዛን አማን ኢዜአ) ነፃነት የሰው ልጅ ከፈጣሪ ከተቸሩት ፀጋዎች አንዱና ዋነኛው ነው፤ በራስ ፈቃድ መወሰን፣ በራስ መሻት መከወንና በራስ ማንነት መኖር የሰው ልጅ የነፃነት አብነቶች ናቸው። ፈጣሪ ይህን ፀጋ የቸረው ያለ አንዳች ቅድመ ሁኔታ ነው። ይሁን እንጂ ይህን ከፈጣሪ የተቸረውን ነፃነት በራሱ በወገኑ የመነጠቅ ዕጣ ፈንታ መግጠሙ አልቀረም፤ ነፃነቱን በራሱ ወገን እየተነጠቀ በራስ ፈቃድ መወሰን የማይችል እንዲሆን ተደረገ። ጥቁር ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን በነጮች ዘንድ የባርነት ግብር ተሰጣቸው። ቅኝ መግዛት ለእነሱ የኃያልነት መገለጫ አድርገው መረጡ። በዚህም አፍሪካን ተቀራምተው የራሳቸው አደረጉ። ያኔ ቅኝ ግዛት አስተዳደር ዘመናቸው በራስ እምነት መቆም፣ በራስ ባህል፣ ወግና ማንነት መኖር አይታሰብም። የሰው ልጅ ከቆዳ ቀለም ልዩነት በስተቀር በራሱ አምሳል ለተፈጠረው ሰው ተገዥ ይሆን ዘንድ አውሮፓውያን ከእኛ ውጭ ሰው ብለው በግዞት የያዟቸውን አገሮች ዜጎች የስቃይና የመከራ ህይወት እንዲያሳልፉ ፈረዱ። ከባዱን የባርነት ቅንበር በጫንቃቸው ላይ ጫኑ። ማንነታቸውን አስረስተው ያሻቸውን አደረጉ። የቅኝ አገዛዝ ገፈት ቀማሽ እንድትሆን ፅዋ የደረሳት የጥቁሮች ፈርጥ ኢትዮጵያ ግን እንዲህ በቀላሉ ለቅኝ ገዥዎች እጅ አልሰጠችም። ሰውን በሰውነቱ ብቻ የምታከብረው ኢትዮጵያ የልጆቿ ነፃነት በማንም ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ አልፈቀደችም።ኢትዮጵያን አፅንቶ ያቆማት በመከባበርና በአብሮነት ላይ የታነፀ ባህል፣ እሴት፣ ወግና ሥርዓት በባዕዳን እጅ ወድቆ ከሚከስም ''እኛ እንቅደም'' የሚል ጠንካራ የሀገር ፍቅርና ወኔ በአበራኮቿ ክፋይ ልብ ውስጥ እንደ አቶን እሳት ተንቀለቀለ። በፈጣሪያቸው እንጂ በምድራዊ ኃይል የሚመኩ አይደሉምና ቅኝ ሊገዛቸው የመጣን የውጭ ወራሪ ኃይል በጀግንነት ታግለው የኢትዮጵያን አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅና ለማስከበር በአንድ ልብ ወስነው ቀፎው እንደተነካበት ንብ ወደ አውደ ገባሩ ተመሙ። ኢትዮጵያዊ አንድነትን ኃይል፤ ወኔና ሞራልን ትጥቃቸው አድርገው በዓድዋ ተራራ እስከ አፍንጫው ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀውን የኢጣሊያ ጦር ገጠመ። ደረታቸውን ለጥይት ሰጥተው ተፋለሙ፣ ደማቸውን አፍሰው፣ አጥንታቸውን ከስክሰው ለእኛ ለልጆቻቸው ነፃነትን አወረሱ፤ ለምንምና ለማንም የማይበገረው ኢትዮጵያዊ አንድነትን ትጥቅና ስንቃቸው ያደረጉትን የኢትዮጵያውያንን ከብረት የጠነከረ ክንድ መቋቋም የተሳነው ወራሪ የኢጣሊያ ኃይል ገሚሱ የጎራዴ እራት ሲሆን፤ ቀሪው ቁስለኛና ምርኮኛ ሆነ፤ ሌላው ደግሞ እግሬ አውጣኝ ብሎ ህይወቱን ለማትረፍ እግሩ ወደመራው ፈረጠጠ። ጅግኖች አባቶቻችን ደማቸውን አፍሰው፣ አጠንታቸውን ከሰክሰው የኢትዮጵያ ክብርና ሉዓላዊነት አስጠብቀውና አስከብረው የፈጣሪ ልዩ ፀጋ የሆነውን "ነፃነት" ለዛሬው ትውልድ አስረከቡ። ኢትዮጵያም በትውልድ ቅበብሎሽ ሉዓላዊነቷምን አፅንታ የቆመች ነፃ አገር ሆና ቀጠለች። በዘመኑ የነበረውን ጥቁር ነጭን ማሸነፍ አይችልም የሚለውን አስተሳሰብ በሀገር ፍቅርና ወኔ ወራሪውን የፋሽሽት ኢጣሊያ ኃይል በጦር በጎራዴ አርበድብደው ድል በመንሳት ጥቁር ነጭን ማሸነፍ እንደሚች በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ለነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተግባር አረጋገጡ። በደማቸው ዘመን ተሻጋሪ ደማቅ የአርነት የታሪክ ድርሳን ጻፋ። በዘመን ጅረት የማይወይብ ታሪክ የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በዓድዋ ተራሮች ላይ ተጻፈ። ኢትዮጵያ በልጆቿ አንድነትና የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነት ሳትራብ ዘመናትን ተሻገረች። የነፃነት ዓርማ ሆና ለአፍሪካውያን ታየች። የዓድዋ ድል በቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ይሰቃዩ የነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን የአርነት ትግል አድርገው የግፍ፣ የስቃይና የመከራ ቀንበርን ከጫንቃቸው ላይ አሽቀንጥረው እንዲጥሉ የፃነት ተምሳሌት ሆነ። በኢትዮጵያ የተለኮሰውን የነፃነት ችቦን አቀጣጥለው ብርቱ የአርነት ተጋድሎ አደረጉ፤ በዓድዋ ድል ከቅኝ ገዥዎች መዳፍ አፈተለኩ። የጥቁር ጭቁን ህዝቦች ነፃነት በዓድዋ የድል ገድል ለዓለም ታወጀ። አፍሪካውያን በራሳቸው ቋንቋ በነፃነት መናገር፣ በራሳቸው ባህል፣ወግና ሥርዓት እንዲሁም በራሳቸው መሪ ወደ ሚተዳደሩበት ምዕራፍ ተሸጋገሩ።የዓድዋ ድል ነገሮች አልጋ በአልጋ ሆነው በቀላሉ የተገኘ አይደለም። ኢትዮጵያውያውያ ለሀገራቸው ባላቸው ቀናሂነትና ከብረት በጠነከረ አንድነትና በጀግንነት ተጋድሎ ተጋምዶ በተደረገ እልህ አስጨራሽ ትግል እንጂ። የዓድዋ ድል ዛሬም ወደ ጀመርነው የልማት፣የዕድገትና የብልፅግና ማማ ላይ የሚያደርሰን መሰላል ነው። ይህ የሚሆነው ግን የአንድነት ኃይል ከጀግንነት ወኔ ሳይነጣጠል ፀንቶ ሲቆይ ብቻ መሆኑ እሙን ነው። ቀደምት አባቶቻቸን የዓድዋ ከፍታን በክብር መቆናጠጥ የቻሉት ዘር እየቆጠሩ ሳይሆን በኢትዮጵያዊ አብሮነትና አንድነት ተጋምደውና ተሰናስለው ነው። ያላቸውን የአንድነት ኃይል ተጠቅመው ድልን ተጎናጸፉ። በየዓመቱ ዓድዋን መዘከር ራስን ''እኔስ ምን ማድረግ እችላለሁ?'' በሚል እሳቤ ከሆነ ዓድዋ ህያው ነው፤ ወደ አለምነው የስኬትና የብልፅግና ከፍታ ላይ የአንድነታችን ኃይሉ እንደሚያደርሰን እሙን ነው። እንደ ቀደምት አባቶቻችን በተጋመደ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን በማጠናከር በኢኮኖሚው፣ ማኅበራዊ፣ በፖለቲካው ያሉ ፈተናዎችን በሀሳብ ልዕልና በማሸነፍ ለሌላ ድል መትጋት አለብን። አንድነታችንን በማፅናት በኅብረት ለኢትዮጵያ ከፍታ መትጋት ከሁላችንም ይጠበቃል።"ድር ቢያብር አንበሳ ያስር" እንዲ ሀገራዊ ብሂሉ ከተባበርን የማናልፈው ፈተና አይኖርም። አንዴ በጦርነት ሌላ ጊዜ በድርቅና በሌሎች መንስኤዎች ያጋጠሙንን ተግዳሮቶች በአብሮነት ተጋፍጠን ድል እያደረግን መጥተናል። ፈተና ሁሌም ይኖራል፤ ማሸነፍና መሸነፍ ግን በእኛ ፅናትና ጥንካሬ ይወሰናል። ለወደፊትም የሚያጋጥመንን ፈተና አንድነታችንን አፅንተን ኅብረታችን ለሀገራችን ልማት፣ ዕድገትና ብልፅግና በማዋል በርካታ ዓድዋዎችን እንሰራለን። የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያ አልፎ ለመላው ጥቁር ጭቁን ህዝቦች የኩራት ምንጭ የነፃነት ዓርማ ነው። የዓድዋን ታሪክ መጠበቅና መደጋገም የእኛ የኢትዮጵያውን ኃላፊነትና ግዴታ ነው። ልዩነትን መስበክ ከኢትዮጵያዊ ከፍታ መሸራተት ነው። እኛነትን ረስቶ እኔ ማለት የዓድዋን ታሪክ መሸጥ ነው። ኢትዮጵያውያን አንድ ሆነን እንጂ ተከፋፍለን የሰራነው ታሪክ የለም። የትናንት መልካም ስምና ዝና ከዘመኑ ጋር አብሮ ከፍ ከፍ እያለ አብቦ ማፍራት እንጂ፤ በልዩነት አስተሳሰብና አመለካከት ሊኮሰምን አይገባም። የኢትዮጵያውያን የአንድነትና የሉዓላዊነት መገለጫ፣ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌ-ዓድዋ ለዘላለም በክብር ሲዘከር ይኖራል‼  
መጣጥፍ
የአፍሪካ ዋንጫን በመሀል ዳኝነት  የመራችው ብቸኛዋ ሴት ዳኛ
Jan 28, 2024 1120
  በይስሐቅ ቀለመወርቅ እንደ መነሻ፡- በእግር ኳስ ውድድሮች የመሃል ዳኝነቱን ቦታ በብዛት የሚይዙት ወንዶች ሲሆኑ፤ አሁን ላይ አልፎ አልፎ ሴቶች ትልልቅ የእግር ኳስ ጨዋታዎችን ሲዳኙ አስተውለናል። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2022 በኳታር አስተናጋጅነት በተከናወነው 22ኛው የፊፋ የዓለም ዋንጫ፤ ፈረንሳዊቷ ስቴፋኒ ፍራፓርት፤ ኮስታሪካ እና ጀርመን ያደረጉትን ጨዋታ በመሀል ዳኛነት መርታለች። በዚህም በወንዶች ዓለም ዋንጫ ታሪክ በመሀል ዳኝነት የእግር ኳስ ጨዋታን የመራች የመጀመሪያዋ ሴት በመሆን ታሪክ ሰርታለች ። ዘንድሮ ደግሞ በኮትዲቯር አስተናጋጅነት እየተከናወነ በሚገኘው 34ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ላይ ሞሮኳዊቷ ቦችራ ካርቡቢ፤ ውድድሩን እንዲመሩ ከተመረጡት 32 የመሀል ዳኞች መካከል ብቸኛዋ ሴት ናት። በዚህም በውድድሩ በጊኒ ቢሳውና በናይጄሪያ መካከል የተከናወነውን ሦስተኛ የምድብ ጨዋታ፤ በመሀል ዳኝት በመምራት፤ ታሪክ ጽፋለች። የሞሮኮ ዓለም አቀፍ ማኅበር የእግር ኳስ ዳኛ የሆነችው ቦችራ ካርቡቢ፤ በወንዶችም ሆነ በሴቶች አህጉራዊ የእግር ኳስ ውድድሮች ላይ በርካታ የመጨረሻ ምዕራፍ የእግር ኳስ ጨዋታዎችን ዳኝታለች። 34ኛው የአፍሪካ ዋንጫን ብቸኛ የሴት ዳኛ ሆና የመራችው ቦችራ ካርቡቢ ማናት? ቦችራ ካርቡቢ በሞሮኮ ሰሜናዊ ክፍል በምትገኘው "ታዛ" ከተማ፤ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1987 ተወለደች። የዘር ግንዷ በሰሜን ምሥራቅ ሞሮኮ ከሚገኙት ሪፊያን ከሚባሉት የበርበር ጎሳ ዝርያ ካላቸው ሕዝቦች የሚመዘዝ ሲሆን፤ ለቤተሰቦቿ አምስተኛና የመጨረሻ ልጅ ነች። ገና በልጅነቷ ለእግር ኳስ ፍቅር ያደረባት ቦችራ ካርቡቢ፤ ኳስ መጫወት የጀመረችው በአንድ ትንሽ የወጣቶች ቡድን ውስጥ ነበር። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2001 በተወለደችበት ከተማ "ታዛ"፤ ለወንዶችና ለሴቶች የእግር ኳስ ዳኝነት ሥልጠና የሚሰጥበት ትምህርት ቤት ተከፈተ ። ይኼ ትምህርት ቤት ቀልቧን የሳበው ቦችራ፤ ሥልጠናውን መውሰድ ጀመረች። "እግር ኳስን እወዳለሁ፤ ራሴንም ላስተምር ፈለኩ።ለምን አላደርገውም ብዬ ፍላጎቴን በመከተል የእግር ኳስ ጨዋታን ደንብ መማር ጀመርኩ" ስትል የእግር ኳስ ዳኝነት ትምህርት የጀመረችበትን ጊዜ ታስታውሳለች። ይኼ ድርጊቷ ካልተዋጠላቸውና፤ በበጎ ጎኑ ካልተመለከቱት ውስጥ ደግሞ፤ ወንድሞቿ ቀዳሚዎች ነበሩ። "በምኖርበት ከተማ አንድ ሴት አጭር ቁምጣ ለብሳ ከወንዶች ጋር ሥልጠና ስትወስድ መታየቷ፤ እንደ አሳፋሪ ድርጊት ስለሚታይ መነጋገሪያ ሆኜ ነበር" ትላለች። የቦችራ ካርቡቢ የዳኝነት ጉዞ እንደ አውሮፓውያን ቆጣጠር በ2007፤ ሞሮኮ ብሔራዊ የሴቶች እግር ኳስ ሻምፒዮናን ጀመረች። ይህ መሆኑ ቡችራ ካርቡቢ ብሔራዊ ዳኛ እንድትሆን ዕድል የፈጠረላት ሲሆን፤ መኖሪያዋንም ከትውልድ ሥፍራዋ "ታዛ" ወደ ሞሮኮ ሌላኛዋ ከተማ "ሚከንስ" እንድትቀይር አደረጋት። "ይህን ዕድል ማግኘቴ ቤተሰቦቼ እንዲረዱኝና ሙያዊ ለሆነ ጉዳይ እንደምሄድ እንዲያምኑ አድርጓቸዋል" በማለት የዳኝነት ሙያዋን በመጨረሻ እንደተቀበሉት ታስረዳለች። በሚከንስ ከተማ በእግር ኳስ ዳኝነት ሥልጠና ላይ እያለች፤ አንድ ቀን አባቷ መጥቶ እንደተመለከታትና፤ ወንድሞቿ ምርጫዋን ሊያከብሩላት እንደሚገባ እንደነገራቸውም ገልፃለች። የ19 ዓመት ወጣት እያለችም፤ በሞሮኮ የሴቶች አንደኛ እና ሁለተኛ የሊግ ውድድር በመዳኘት፤ የዳኝነት ሥራዋን አንድ ብላ ጀመረች። ይህ ከሆነ ከ10 ዓመት በኋላ፤ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2016 ደግሞ፤ ዓለም አቀፍ የእግር ኳስ ዳኛ በመሆን ራሷን ወደ ሌላ ምዕራፍ አሸጋገረች። ከሁለት ዓመት በኋላም በ2018 በጋና አስተናጋጅነት በተከናወነው የሴቶች የአፍሪካ ዋንጫ ውድድር ፤ በዛምቢያና በኢኳቶሪያል ጊኒ መካከል የተደረገውን ጨዋታ በመሀል ዳኝነት አጫወተች። ይህም በአህጉራዊ የውድድር መድረክ ለመጀመሪያ ጊዜ በመሀል ዳኝነት ያጫወተችው ጨዋታ ሆኖ ተመዘገበላት። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2020፤ "ቦቶላ" እየተባለ በሚጠራው በሞሮኮ የወንዶች ከፍተኛ የሊግ ውድድር ላይ በመሀል ዳኝነት በመዳኘት፤ የመጀመሪያዋ ሴት ሆነች ። ከአንድ ዓመት በኋላም በካሜሮን አስተናጋጅነት በተከናወነው 33ኛው የአፍሪካ ዋንጫ፤ ሴኔጋልና ግብፅ ባደረጉት የፍፃሜ ጨዋታ የቫር ዳኛ (video assistant referee) በመሆን ሰርታለች። ከዛሬ ሁለት ዓመት በፊትም የሞሮኮ የንጉሱ ዋንጫ የፍፃሜ ጨዋታን በመዳኘትም ቀዳሚዋ ሴት ናት። አሁን ላይ እየተከናወነ ባለው 34ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ወድድርም፤ በጊኒ ቢሳውና በናይጄሪያ መካከል የተከናወነውን ሦስተኛ የምድብ ጨዋታ በመሀል ዳኝት በመምራት፤ የመጀመሪያዋ ሰሜን አፍሪካዊት የአረብ ሴት ሆናለች። ቡችራ ካርቡቢ ከእግር ኳስ ዳኝነት ሥራዋ በተጨማሪ፤ የፖሊስ ኦፊሰር በመሆን ሀገሯን እያገለገለች ትገኛለች።      
ዕልፍ ውበት ከኮይሻ ዕልፍኝ
Dec 23, 2023 2108
ኢትዮጵያ የሰው ዘር መገኛ፣ የቱባ ውበቶች መገለጫ ናት። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) እንዳሉትም ፈጣሪ በሰጣት የተፈጥሮ ሀብት የታደለች ናት በተለይም በተራሮች፣ በሸለቆዎች፣ በወንዞችና በሐይቆች፣ የተሞላች ሀገር ናት። በአንድ በኩል ተፈጥሮ በብዙ ያደላት፣ ልጆቿም በትጋታቸው በየዘመናቱ ያደመቋት ብትሆንም በሌላ በኩል በተፈጥሮና ሰው ሰራሽ ፈተናዎች እንዲሁም በመሰረተ ልማት መጓደል ፀጋዎቿን በአግባቡ ሳታስተዋውቅና ሳትጠቀምበት ቆይታለች። ከአምስት ዓመታት በፊት የመጣውን አገራዊ ለውጥ ተከትሎ መንግስት ለብዝሃ ኢኮኖሚ በሰጠው ትኩረት ቱሪዝም አንዱ የኢኮኖሚ ምሰሶ ሆኖ ብቅ ማለቱን ተከትሎ ጸጋዎቿ እየተገለጡ ይገኛሉ። በዚህም የአገሪቱን የቱሪዝም አለኝታዎች በአግባቡ መለየትና ማልማት፣ የቱሪዝም መዳረሻዎችን መሠረተ-ልማት ማጠናከርና ተጨማሪ አዳዲስ መሠረተ-ልማቶችን መገንባት የመንግስት የትኩረት አቅጣጫዎች ሆነዋል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ሀሳብ አመንጪነት በገበታ ለሸገርና በገበታ ለሀገር ፕሮጀክቶች ውጤታማ የቱሪዝም ልማት ስራዎች በአጭር ጊዜ ውስጥ ዕውን ሆነዋል። በገበታ ለሸገር ከተገነቡና ለአገልግሎት ከበቁ የቱሪዝም መዳረሻዎች መካከል የእንጦጦ፣ የአንድነትና የወዳጅነት ፓርኮች ይጠቀሳሉ። በወንዝ ዳርቻ ልማትም ሰፋፊ ስራዎች እየተከናወኑ ይገኛሉ። በገበታ ለሀገርም ጎርጎራ፣ ወንጪ-ደንዲና ኮይሻ ፕሮጀክቶች ተጠቃሽ ናቸው። የኢትዮጵያን ውብ የተፈጥሮ ብልጽግና ሰዎች አይተው ይረኩ ዘንድ የኮይሻ ፕሮጀክት ውብ ሆኖ መሰናዳቱን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) ከሰሞኑ በማህበራዊ ትስስር ገፃቸው አጋርተዋል።   የኮይሻ የገበታ ለሀገር ፕሮጀክት የብዝኃ-ቱሪዝም ባለቤት ለሆነችው ኢትዮጵያ ተጨማሪ አቅም የሚፈጥር ነው። የኮይሻ ኢኮ-ቱሪዝም በውስጡ ከያዛቸው በርካታ ሀብቶች መካከል የጨበራ ጩርጩራ ፓርክ አንዱ ሲሆን በማራኪ ጥብቅ ደን የተሸፈነ ብሔራዊ ፓርክ ነው። በገበታ ለአገር በኮይሻ ፕሮጀክት ውስጥ ከሚለሙ የቱሪዝም መስህቦች አንዱ የሆነው ጨበራ ጩርጩራ ብሔራዊ ፓርክ ለአረንጓዴ ቱሪዝም ሁነኛ ማሳያ የሚሆን የሀገሪቱ ታላቅ የመስህብ ስፍራ ነው። የመካከለኛው ኦሞ ሸለቆ አረንጓዴያማው ጌጥ ጨበራ ጩርጩራ ወደ 50 የሚጠጉ ከትናንሽ እስከ ትላልቅ ወንዞች መነሻ ሲሆን በኢትዮጵያ ብቻ የሚገኙትን ጨምሮ አያሌ የዕፅዋት ብዝኃ ሕይወትን የለበሰ ተፈጥሯዊ ፀጋ ነው። የጨበራ ጩርጩራ ብሔራዊ ፓርክ ዝርያው እየተመናመነ የመጣው የአፍሪካ የዝሆን ዝርያን ጨምሮ እንደ ጎሽ፣ ዲፋርሳ፣ ከርከሮ፣ ሳላ እና አጋዘን ያሉ የዱር እንስሳት የሚገኙበት ነው፡፡ ፓርኩ በደን ሽፋኑ ይበልጥ ጎልቶ ስሙ የሚነሳ ሲሆን፤ በፓርኩ ውስጥ የሚያቋርጡ በርካታ ወንዞችና አምስት ሃይቆችም ይገኛሉ። በጉያው ካቀፋቸው ፏፏቴዎች መካከል ባርቦ ፏፏቴ አንዱ ሲሆን የፏፏቴው ድምጽ ለፓርኩ ተጨማሪ ድምቀት ሆኖታል። የገበታ ለአገር ፕሮጀክት አካል በሆነው የኮይሻ ፕሮጀክት ፓርኩን ለመጎብኘት የሚያስችል መሰረተ ልማት በማሟላት የአካባቢውን የቱሪዝም ተጠቃሚነት ለማሳደግ የተለያዩ ስራዎች ተከናውነዋል። የመሰረተ ልማት ግንባታዎቹ የፓርኩን ተፈጥሮ ሳይረብሽ ከፓርኩ ውጪ የሚከናወን ሲሆን ይህም ቱሪስቶች ፓርኩን በቀላሉ እንዲጎበኙት የሚያስችል ነው።   ሌላው የኮይሻ ውብት የግልገል ጊቤ ሶስት ግድብ የፈጠረውን ሰው ሰራሽ ሀይቅ ተንተርሶ የሚገኘው ሀላላ ኬላ ነው። ሀላላ ኬላ በዳውሮ ዞን በኮረብታዎች፣ ሰንሰለታማ ተራራዎችና በግልገል ጊቤ 3 የኃይል ማመንጫ ግድብ የተከበበ ስፍራ ነው። በዳውሮኛ ቋንቋ "ኬላ" ማለት የድንጋይ ካብ ማለት ሲሆን ሃላላ ኬላ በ1532 ዓ.ም ተጀምሮ በ10 የዳውሮ ነገስታት ለ200 ዓመታት የተገነባ ነው። ስያሜውንም በመጨረሻው ንጉስ ሃላላ ስም ያገኘ ሲሆን ቅርሱ 500 ዓመታትን አስቆጥሯል። ስፍራው ፀጥታ የሰፈነበት፣ የተረጋጋና መንፈስን የሚያድስ እንዲሁም ታሪክ፣ ባህልና መልከዐ ምድርን ማድነቅ ለሚፈልጉ ማረፊያና ማራኪ የቱሪስት መስህብ እንደሆነ ይነገርለታል። ሀላላ ኬላ ሪዞርት የኢትዮጵያን የቱሪዝም ኢንዱስትሪ ለማጎልበትና ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ መዳረሻ ለመክፈት በማሰብ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አማካኝነት በ2013 ዓ.ም ይፋ በሆነው የገበታ ለአገር ፕሮጀክት ስር ከሚገኙ የኮይሻ ቅርንጫፍ ስራዎች መካከል አንዱ ነው። በርካታ የተፈጥሮ በረከቶች በአንድ ቦታ የሚገኙበት ሀላላ ኬላ ጎብኚዎች የሚመኙት አይነት አካባቢ፤ የሚውዱት አይነት የተረጋጋ የአየር ጠባይ ያለው ነው፤ የሀላላ ኬላ ሪዞርት። ሪዞርቱ የተገነባው ኢትዮጵያ ያሏትን ተፈጥሯዊና ሰው ሰራሽ ሀብቶች በማጎልበት ማራኪነታቸውንና መስህብነታቸውን በመጨመር እንዲሁም ተደራሽነታቸውን በማስፋት ለእይታ እንዲበቁ ለማድረግ ነው። በተጨማሪም ወደ ስፍራው የሚያቀኑ ጎብኚዎች በእንቅስቃሴያቸው ሁሉ እንዲደሰቱና አዲስ ቆይታ እንዲኖራቸው ጥሩ እይታን ፈጥሮ አካባቢውን በሚገባ የሚያስተዋወቅ ነው። የሪዞርቱ ንድፈ ሀሳብ የሃላላ ኬላ ግንብና የአካባቢውን ሕዝብ ታሪክ እንዲሁም የቱሪዝም ሀብትን ከማክበርና ከመጠበቅ ጋር የተቆራኘ ነው። ቱኩል በመባል በአካባቢው ነዋሪ የሚታወቀውን ባህላዊ የስነ ሕንጻ አሰራር ጥበብ በመከተል የቤቱ ውስጣዊ ክፍል አየር በደንብ እንዲያገኝ፣ ጣሪያቸው ከፍ ብሎ ተሰርቷል። የሃላላ ኬላ ሪዞርት በሚያዚያ ወር 2015 ዓ.ም ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይን ጨምሮ የተለያዩ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ኃላፊዎች፣ ባለሀብቶችና እንግዶች በተገኙበት መመረቁ የሚታወስ ነው። የኮይሻ እልፍኝ ሌላው ውበት የሆነው የልማት ስራ የኮይሻ የሃይል ማመንጫ ፕሮጀክት ነው። የፕሮጀክቱ የግንባታ ሂደት 62 በመቶ መድረሱን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ገልጸዋል፡፡ "በቅርብ ርቀት በጨበራ ጨርጩራ ብሔራዊ ፓርክ የሚገኘውን የጨበራ የዝሆን ዳና ሎጅን በምንመርቅበት በአሁኑ ወቅት የኮይሻ ግድብ ለአካባቢው የቱሪዝም ዕድል ተጨማሪ አስተዋፅኦ ያደርጋል" በማለትም በኮይሻ እልፍኝ ዕልፍ ውበት ዕልፍ ዕድል መኖሩን ተናግረዋል፡፡  
የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት
2015
ዓ.ም