አርእስተ ዜና
 የጉዲና ቱምሳ የአውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት መጀመር  አካባቢው ያለውን ፍላጎቶችን የሚመልስ ታላቅ ተግባር ነው
Jun 16, 2024 105
አዲስ አበባ ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፡- በነቀምቴ ከተማ አቅራቢያ የጉዲና ቱምሳ የአውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት መጀመር በአካባቢው ያለውን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ፍላጎቶችን የሚመልስ ታላቅ ተግባር መሆኑን በብልጽግና ፓርቲ የኦሮሚያ ክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት የፖለቲካ ዘርፍ ሃላፊ ቢቂላ ሁሪሳ (ዶ/ር) ገለጹ። በምሥራቅ ወለጋ ዞን ነቀምቴ ከተማ አቅራቢያ በአንድ ነጥብ ሦስት ቢሊዮን ብር ወጪ የተገነባው ጉዲና ቱምሳ የአውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት ማስጀመሪያ ስነ ስርዓት ዛሬ ተካሂዷል። የፌዴራል፣ የኦሮሚያ ክልል እና የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች በተገኙበት የተከናወነው የበረራ አገልግሎት ማስጀመሪያ ሥነ-ሥርዓት ላይ የአካባቢው ነዋሪዎች የረጅም ዓመታት ጥያቄያቸው ምላሽ ማግኘቱን አስመልክቶ ደስታቸውን በይፋ ገልጸዋል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በተሰጠ ልዩ አቅጣጫ የፌዴራል መንግስትና የክልሉ ከፍተኛ አመራር አባላት፣ በየቦታው ያሉ ፕሮጀክቶች እንዲጠናቀቁና ለአገልግሎት እንዲበቁ ክትትል እያደረጉና እየሰሩ መሆኑን ዛሬ የበረራ አገልግሎት የጀመረው የጉዲና ቱምሳ የአውሮፕላን ማረፊያ በማሳያነት ሊጠቀስ እንደሚችል ነው የተጠቆመው።   በብልጽግና ፓርቲ የኦሮሚያ ክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት የፖለቲካ ዘርፍ ሃላፊ ቢቂላ ሁሪሳ (ዶ/ር) በተለይ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ አውሮፕላን ማረፊያው የበረራ አገልግሎት መጀመሩ መንግስት ለህዝብ ለገባው ቃል በተግባር ምላሽ እየሰጠ መሆኑን ማሳያ ነው። መንግስት ለህዝቡ ለማሟላት ቃል የገባቸው የመሰረተ ልማቶችና አገልግሎቶች በተገቢው መንገድ ለማቅረብ ቁርጠኝነቱን ያሳየበት መሆኑን አመልክተው፤ ይህም በመንግስትና ህዝብ መካከል መተማመንን እንደፈጠረ ጠቁመዋል። ቀደም ብሎ በአካባቢው የጸጥታ ችግሮች እንደነበሩ አስታውሰው፤ መንግስትና ህዝብ በመተባበር የጸጥታ ችግሮችን አስወግደው የአውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት እንዲጀምር እንዳስቻሉም ተናግረዋል። በዚህም መንግስት የህዝብ ጥያቄን ከመመለስ ባሻገር የአገልግሎት ተደራሽነትን የማስፋት ተግባሩን ለማከናወን ምንም ዓይነት ችግር እንደማያግደው ማሳያ መሆኑን ዶክተር ቢቂላ ገልጸዋል። መንግስት በየትኛውም ችግር ውስጥ ሆኖ ፕሮጀክቶችን በአጭር ጊዜ የማጠናቀቅ፣ ለአገልግሎት የማብቃት ስራ የሰራ መሆኑን የታየበት ፕሮጀክትም መሆኑን ነው ያብራሩት። ህዝብ ለሚያቀርባቸው የመሰረተ ልማት፣ የአገልግሎት ጥያቄዎች በተግባር ምላሽ የሚሰጥ መንግስት መኖሩን እንደሚያረጋግጥ የጠቆሙት ዶክተር ቢቂላ፤ ይህም በመንግስትና ህዝብ መካከል ያለውን ቅርርብ የበለጠ እንደሚያጠናክረው ተናግረዋል። የአውሮፕላን ማረፊያው በነቀምቴ ከተማ አቅራቢያ መገንባት በአካባቢው የኢኮኖሚ መነቃቃት እንደሚፈጥር ገልጸው፤ በአካባቢው የሚመረቱ ምርቶችን በተለይም አትክልት እና ፍራፍሬን በቀላሉ ለማዕከላዊ ገበያ በፍጥነት ተደራሽ ለማድረግ እንደሚረዳም አብራርተዋል። መንግስት የአካባቢውን ህዝብ የልማት፣ የአገልግሎት፣ የሎጅስቲክስና የመሰረተ ልማት ጥያቄዎች ለመመለስ ያለውን ቁርጠኝነትም የሚያሳይ ነው ብለዋል። የአውሮፕላን በረራ መጀመሩ የአካባቢው ህዝብ በማህበራዊ መሰረተ ልማቶች ተጠቃሚነቱን እንደሚያጠናክረው ጠቁመው፤ በተለይም በጤና እና በትምህርት ዘርፍ የሚኖረውን የአገልግሎት አቅርቦትና ፍትሃዊነት እንደሚያጎላው ገልጸዋል። አካባቢው በባህል የበለጸገ፣ የቱሪዝም ሀብቱ ያለው መሆኑን ያስታወሱት ዶክተር ቢቂላ፤ የበረራ አገልግሎት መጀመሩ የህዝቡን ተጠቃሚነት እንደሚያጠናክር ተናግረዋል።
ህዝበ ሙስሊሙ ዘላቂ ሰላም እንዲረጋገጥ ተሳትፎውን ሊያጠናክር ይገባል 
Jun 16, 2024 61
ባህር ዳር ፤ ሰኔ/2016 (ኢዜአ)፡- ህዝበ ሙስሊሙ ዘላቂ ሰላም እንዲረጋገጥ ተሳትፎውን አጠናክሮ ሊቀጥል እንደሚገባ የአማራ ክልል እስልምና ጉዳዮች ከፍተኛ ምክር ቤት ዋና ጽሃፊ ኡስታዝ አብዱረህማን ሱልጣን አስገነዘቡ። 1 ሺህ 445ኛው የኢድ አል አድሃ(አረፋ) በዓል በባህር ዳር ብሄራዊ ስታዲዬም በድምቀት ተከብሯል።   የአማራ ክልል እስልምና ጉዳዮች ከፍተኛ ምክር ቤት ዋና ጸሃፊ ኡስታዝ አብዱራህማን ሱልጣን በበዓሉ ላይ እንደገለጹት፤ ህዝበ ሙስሊሙ በዓሉን ሲያከብር ያለው ለሌለው በማከፈል ሊሆን ይገባል። በዓሉ ሃይማኖታዊ አስተምህሮ በሚያዝዘው መሰረት በችግር ላይ የሚገኙ ወገኖችን በመርዳትና በማከፋል ሁሉም በደስታ እንዲያሳልፉ ማድረግ እንደሚገባ ገልጸዋል። ሰላም የሁሉም መሰረት መሆኑን ጠቁመው ህዝበ ሙስሊሙ ለዘላቂ ሰላም መስፈን ተሳትፎውን እንዲያጠናክር አስገንዝበዋል። ህዝበ ሙስሊሙ ያለው ለሌለው በማካፈል ምስኪኖች በዓሉን ተደስተው እንዲያሳልፉ ማድረግ ይገባል ያሉት ደግሞ የባህር ዳር ከተማ አስተዳደር እስልምና ጉዳዮች ምክር ቤት ዋና ሰብሳቢ ምርታቸው ጣሂር ናቸው። በዓሉ የእርድ በዓል በመሆኑ ሀይማኖቱ በሚያስተምረው መሰረት ለሌላቸው በማካፈል ሁሉም በበአሉ ተደስቶ እንዲውል ማድረግ እንደሚገባ አስገንዝበዋል ። የባህር ዳር ከተማ አስተዳደር ተቀዳሚ ምክትል ከንቲባ አቶ ጎሹ እንዳላማው በበኩላቸው እንደገለጹት፤ የኢድ አል አድሃ በአል በደመቀ ሁኔታ መከበር የቻለው ሰላም ስላለ ነው ብለዋል።   ህዝበ ሙስሊሙ ለሰላም መስፈን ላበረከተው አስተዋጽኦ ምስጋና ያቀረቡት ተቀዳሚ ምክትል ከንቲባው ዘላቂ ሰላምን በማረጋገጥ ተግባርም የሙስሊሙ ማህበረሰብ ተሳትፎ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ያላቸውን እምነት ገልጸዋል።    
 ከተረጂነትና ከድህነት ለመላቀቅ የግብርና ልማት ስራዎችን  አጠናክረን እንቀጥላለን - አቶ  ኡሞድ ኡጁሉ
Jun 16, 2024 68
ጋምቤላ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፦ ከተረጂነትና ከድህነት ለመላቀቅ የግብርና ልማት ስራዎችን አጠናክረን እናስቀጥላለን ሲሉ የጋምቤላ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ኡሞድ ኡጁሉ አስገነዘቡ። በጋምቤላ ከተማ ለሁለት ቀናት ሲካሄድ የቆየው የክልሉ አስፈፃሚ መስሪያ ቤቶች የዘጠኝ ወራት እቅድ አፈፃፀም ግምገማ ዛሬ ተጠናቋል። ርዕሰ መስተዳድሩ በግምገማው ማጠቃለያ ላይ እንደገለጹት በክልሉ ከተረጂነትና ከድህነት ለመላቀቅ በግብርና ልማት፣ በሌማት ትሩፋትና በሌሎች ኢኮኖሚዊና ማህበራዊ የልማት ስራዎች ላይ ትኩረት ተደርጎ ይሰራል። በተለይም እንደ ሀገር ከድህነትና ከተረጂነት ለመላቀቅ የተቀየሱ መርሃ ግብሮችን ተግባራዊ በማድረግ የህዝቡን ተጠቀሚነት ለማረጋገጥ በየደረጃው የሚገኙ የአመራር አካላት በትጋት ሊሰሩ እንደሚገባ አስገንዝበዋል። በክልሉ ባለፉት ዘጠኝ ወራት ያጋጠሙ ፈተናዎችን በመቋቋም የተቀመጡ የልማትና የመልካም አስተዳደር እቅዶችን ለማሳካት የተከናወኑ ስራዎች አበረታች እንደነበሩ ገልጸዋል። በተለይም ሲጓተቱ የቆዩ የግንባታ ፕሮጀክቶችን ለማጠናቀቅ፣ የኢንዱስትሪ ልማትን፣ የበጋ መስኖን ለማሰፋት የተከናወኑ ስራዎች የተሻሉ እንደነበሩ አብራርተዋል። በቀጣይም በክረምቱ ወራት የሚተገበሩ የግብርና፣ የአረንጓዴ አሻራ፣ የሌማት ትሩፋትና ሌሎች የልማት ዘርፎች ላይ የተጀመሩ ስራዎችን ይበልጥ አጠናክረን እንሰራለን ብለዋል።   የግምገማ መድረኩ ተሳታፊዎች በሰጡት አስተያየት በመድኃኒት አቅርቦትና ጥራት፣ በማዕድን ልማት፣ በግንባታ ፕሮጀክት ጥራት፣በነዳጅ አቅርቦትና ስርጭት ላይ ትኩረት አድርጎ መስራት እንደሚገባ አመልክተዋል። በግምገማ መድረኩ ላይ የአስፈፃመሚ መስሪያ ቤቶች የበጀት ዓመቱ የዘጠኝ ወራት እቅድ አፈፃፀምና የመካከለኛ ዘመን ያለፉት ሶስት ዓመታት እቅድ ክንውን ሪፖርት ቀርቦ በተሳታፊዎች ውይይት ተደርጎበታል። በጋምቤላ ከተማ ለሁለት ቀናት በቆየው በዚሁ የግምገማ መድረክ ላይ ከክልል እስክ ዞን የሚገኙ የአመራር አካላትና ከፍተኛ ባለሙያዎች ተሳትፈዋል።    
 በአውሮፓ ዋንጫ የምድብ ጨዋታ  ኔዘርላንድስ ፖላንድን አሸነፈች
Jun 16, 2024 68
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፦ በ17ተኛው የአውሮፓ ዋንጫ የምድብ ጨዋታ ኔዘርላንድስ ፖላንድን 2 ለ1 በሆነ ውጤት አሸነፈች። ዛሬ 3ተኛ ቀኑን በያዘው 17ተኛው የአውሮፓ ዋንጫ፤ በምድብ 4 ፖላንድ ከኔዘርላንድስ ከቀኑ 10 ሰዓት ላይ 49 ሺህ ተመልካቾችን በሚይዘው ቮልክ ስፓርክ ሜዳ ያደረጉትን ጨዋታ አስተናግዷል። በውጤቱም ኔዘርላንድስ ፖላንድን 2 ለ1 በሆነ ውጤት አሸንፋለች። ለኔዘርላንድስ ጎሎቹን ኮዲ ሀክፖ በ29ተኛው ደቂቃ፤ እንዲሁም አውት ሆረስት በ83ተኛው ደቂቃ ጎሎቹን ሲያስቆጥሩ የፖላንድን ብቸኛ ጎል አዳም ቡክሳ በ16ኛው ደቂቃ አስቆጥሯል። በዚህም ኔዘርላንድስ ምድብ አራትን በ3 ነጥብ መምራት ጀምራለች። ፖላንድና ኔዘርላንደስ በሁሉም ውድድሮች 19 ጊዜ ተገናኝተው ኔዘርላንድስ 9 ጊዜ ስታሸንፍ፤ ፖላንድ 3 ጊዜ አሸንፋለች፤ ቀሪውን 7 ጨዋታዎች ደግሞ በአቻ ውጤት አጠናቀዋል። በምድብ 3 ስሎቬኒያ ከዴንማርክ ከምሽቱ 1 ሰዓት እንዲሁም ሰርቢያ ከእንግሊዝ ከምሽቱ 4 ሰዓት ላይ ጨዋታቸውን ያደርጋሉ።    
የሚታይ
የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ አይሮፕላን ማረፊያ የበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር ተካሄደ
Jun 16, 2024 77
ነቀምቴ ፤ሰኔ 09/2016 (ኢዜአ)፦ የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ ዓለም አቀፍ አይሮፕላን ማረፊያ የበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር ተካሄደ። የአይሮፕላን ማረፊያው የበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብሩ የተካሄደው የተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባዔ ታገሰ ጫፎ፣ የትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሚኒስትር ዶክተር ዓለሙ ስሜ፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ መስፍን ጣሰው እና የኦሮሚያ ክልል ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አወሉ አብዲን ጨምሮ የፌደራልና የክልሉ ከፍተኛ የሥራ ሃላፊዎች በተገኙበት ነው።   በ1 ነጥብ 3 ቢሊዮን ብር ወጪ የምሥራቅ ወለጋ ዞን መዲና በሆነችው ነቀምቴ የተገነባው ጉዲና ቱምሳ ዓለም አቀፍ አይሮፕላን ማረፊያው በረራ መጀመር የረጅም ዓመት ጥያቄያቸው ምላሽ የሰጠ መሆኑን የአካባቢው ነዋሪዎች በደስታ ገልጸዋል። የአይሮፕላን ማረፊያው በነቀምቴ መገንባት አካባቢው የሚታወቅበትን የቡና እና ፍራፍሬ ምርቶችን በቀላሉ ለማዕከላዊ ገበያና ለውጭ ገበያ ተደራሽ ለማድረግ እንደሚረዳም ተገልጿል።    
በመዲናዋ በተካሄደ ድንገተኛ የተሽከርካሪዎች ምርመራ ጉድለት በተገኘባቸው ከ1 ሺህ 900 በላይ ተሽከርካሪዎች ላይ ህጋዊ እርምጃ ተወስዷል
Jun 16, 2024 90
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦ በመዲናዋ በተካሄደ ድንገተኛ የተሽከርካሪዎች ምርመራ ጉድለት በተገኘባቸው ከ1 ሺህ 900 በላይ ተሽከርካሪዎች ላይ ህጋዊ እርምጃ መወሰዱን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የአሽከርካሪና ተሽከርካሪ ፈቃድና ቁጥጥር ባለስልጣን አስታወቀ፡፡ የባስልጣኑ ምክትል ዋና ስራ አስኪያጅ አቶ በድሉ ለሌሳ ለኢዜአ እንደገለጹት ባለስልጣኑ ከሚሰጣቸው አገልግሎት ውስጥ ቀዳሚው የተሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጥ ነው። ባለስልጣኑ በማዕከልና በ12 ቅርንጫፎች ከ 55 በላይ የአሽከርካሪና የተሽከርካሪ አገልግሎቶችን እየሰጠ ይገኛል ብለዋል፡፡ ተቋሙ በ67 ተቋማት የተሽከርካሪ የብቃት ማረጋገጥ ስራ እያከናወነ ሲሆን በበጀት አመቱ 356 ሺህ ተሽከርካሪዎች በተደረገላቸው ምርመራ ብቁ ሆነው በመገኘታቸው ቦሎ እንደተሰጣቸው ገልጸዋል፡፡ አመታዊ ምርመራ ከወሰዱት ተሽከርካሪዎች ውስጥ 4 ሺህ የሚሆኑት የብቃት ምርመራውን ማለፍ እንዳልቻሉ ጠቁመዋል፡፡ ምርመራውን ያላለፉ ተሽከርካሪዎች የወደቁበትን መስፈርት አስተካክለው ድጋሚ ምርመራ በማድረግ ቦሎ እንደሚወስዱም ነው ያብራሩት፡፡ ተሽከርካሪዎች አመታዊ ምርመራ በማድረግ ብቃታቸው ተረጋግጦ ወደ ስራ ከገቡ በኋላ በተለያዩ ጊዜያት ድንገተኛ ምርመራ እንደሚደረግባቸው አስረድተዋል። በዚሁ መሠረት በመዲናዋ በተመረጡ ማዕከላት በዘንድሮ አመት በ5 ሺህ 114 ተሽከርካሪዎች ላይ ድንገተኛ ፍተሻ መደረጉን ገልጸዋል፡፡ በተደረገው ፍተሻ 1 ሺህ 967 ተሽከርካሪዎች ከቀላል እስከ ከባድ ጉደለት እንደተገኘባቸው ተናግረዋል፡፡ ይህን ተከትሎ ተሽከርካሪዎቹ ተገቢውን ቅጣት ተቀጥተውና ጉድለታቸውን አስተካክለው ወደ መስመር እንዲገቡ መደረጉን ነው ያስረዱት፡፡ በቀጣይ የክረምት ወቅት ድንገተኛ ምርመራው ተጠናክሮ እንደሚቀጥል በማስታወቅ የተሽከርካሪ ባለቤቶችና አሽከርካሪዎች ብቁ የሆኑ ተሽከርካሪዎችን ብቻ ለአገልግሎት እንዲያውሉ ጠይቀዋል።    
መንግስት ለኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች የሰጠው ትኩረት የኢትዮጵያን የታዳሽ ኃይል አቅም ለኢኮኖሚ ልማት ለማዋል እድል የፈጠረ ነው
Jun 16, 2024 113
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦ መንግስት ለኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች የሰጠው ትኩረት የኢትዮጵያን የታዳሽ ኃይል አቅም ለኢኮኖሚ ልማት ለማዋል እድል የፈጠረ መሆኑን ባለኃብቱ በላይነህ ክንዴ ገለጹ። መንግስት የአገር ውስጥ ባለሀብቶች በኢንቨስትመንት በስፋት በመሳተፍ የልማት አጋርነታቸውን እንዲያረጋግጡ የፈጠራቸው ዕድሎች ውጤት እያስመዘገቡ መሆኑንም ተናግረዋል። በላይነህ ክንዴ ቢዝነስ ግሩፕ፤ ለ33 ዓመታት በዘለቀውና ከአነስተኛና ጥቃቅን ተነስቶ እስከ ከፍተኛ የኢንቨስትመንት ዘርፍ ለአገር ኢኮኖሚ እድገት መሰረት የሚጥሉ ሥራዎችን ማከናወኑን ለኢዜአ ገልጸዋል። በማኑፋክቸሪንግ፣ ግብርና፣ ሆቴል፣ ሪል ስቴትና የወጭና ገቢ ንግድ በስፋት በመሳተፍ ከ6 ሺህ በላይ ለሚሆኑ ዜጎች ሥራ እድል መፍጠሩንም እንዲሁ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ለግብርናው ዘርፍ በሰጡት ትኩረት መሰረት በአትክልትና ፍራፍሬ፤ በቡናና በቅባት እህሎች ልማት በመሰማራት ጥሩ አፈፃፀም አሳይተናል ነው ያሉት። መንግሥት የግል ባለኃብቱ በአገር ኢኮኖሚያዊ እድገት ላይ ያለውን ጉልህ ሚና ታሳቢ በማድረግ ለተለያዩ የኢንቨስትመንት ዘርፎች ማበረታቻዎችን እያደረገ መሆኑን ጠቁዋል። የተፈጠረውን ምቹ መደላድል በመጠቀም ባለሀብቶች ወደ ልማት በመግባት አገራቸውን የሚለውጡበት እድል ማግኘታቸውን ጠቅሰው በቅርቡ በስፋት ያስተዋወቁትን የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ ምርት ለአብነት አንስተዋል። የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ ላይ የሚሰራው ስራ ኢትዮጵያ በዓመት ለነዳጅ የምታወጣውን እስከ 6 ቢሊየን ዶላር ገንዘብ በማስቀረት ወጭን ይቆጥባል ብለዋል። የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ የአየርና የድምጽ ብክለትን በመቀነስ ጤናማ ማኅበረሰብ ለመገንባት ወሳኝ መሆኑን ጠቁመው መንግሥት የጀመራቸው የአረንጓዴ ልማት ስራዎች ይህንን ታሳቢ ያደረጉ መሆናቸውን ተናግረዋል። መንግስት ለኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች የሰጠው ትኩረትም የዘርፉን ተዋንያን ተሳትፎ ያሳድጋል ነው ያሉት። የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ለመኪና ዕቃዎች መለዋወጫ የሚወጣን ገንዘብ በመቀነስ ረገድም አስተዋጿቸው የጎላ መሆኑን ተናግረዋል። የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ባትሪ በቀላሉ ቻርጅ የሚደረግ፤ አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ አንድ ጊዜ ተሞልቶ በመቶዎች ኪሎ ሜትር መጓዝ የሚያስችል መሆኑንም ገልጸዋል። ባትሪው እስከ ስምንት ዓመት ዋስትና ያለው መሆኑን ጠቅሰው በአገልግሎት ደረጃ ከዚያም በላይ የመቆየት አቅም እንዳለው ተናግረዋል። የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ ባትሪ ማምረቻ ግብአቶች በኢትዮጵያ የሚገኙ በመሆናቸው የቴክኖሎጂ ሽግግር በመፍጠር በቅርብ ጊዜ ውስጥ የተሽከርካሪዎቹን ባትሪ በአገር ውስጥ ማምረት የሚያስችል አቅም መፍጠር እንደሚቻልም ገልጸዋል። ይህም የኢትዮጵያን የታዳሽ ኃይል አቅም በአግባቡ ለኢኮኖሚ ልማት ለማዋል እድል እንደሚፈጥር በመጠቆም፡፡ ድርጅታቸው የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ ቻርጀሮችን በማቅረብም ወደ አዲስና አዋጭ የቢዝነስ ዘርፍ ይሰማራል ብለዋል። የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች በነዳጅ ከሚሰሩ ተሽከርካሪዎች በላይ ለአገር ልማት የበለጠ ጠቀሜታ ያላቸው በመሆኑ በዚህ ረገድ ያለውን ጅምር ማስፋት ይገባል ብለዋል።    
የኢትዮጵያና የሩሲያ የመንግስት ለመንግስትና የፓርቲ ለፓርቲ ግንኙነት ተጠናክሮ ይቀጥላል- አቶ አደም ፋራህ
Jun 16, 2024 99
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦የኢትዮጵያና የሩሲያ የመንግስት ለመንግስትና የፓርቲ ለፓርቲ ግንኙነት ተጠናክሮ ይቀጥላል ሲሉ በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ማዕረግ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ማስተባበሪያ ማዕከል ሃላፊና የብልጽግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ። በአቶ አደም ፋራህ የተመራ የልዑክ ቡድን ከሰኔ 9 እስከ 12/2016 በሚካሔደውና ዎርልድ ማጆሪቲ ፎር መልቲፖላር ኦርደር በሚል መሪ ቃል በሩሲያ ቪላዲቮስቶክ በተዘጋጀው ዓለም አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፎረም ላይ እየተሳተፈ ነው። ከፎረሙ ጎን ለጎንም አቶ አደም ፋራህ ከሩሲያ ዩናይትድ ፓርቲ ምክትል የጽሕፈት ቤት ሃላፊ ክሊኖቭ አንድሬ ጋር ተወያይተዋል። አቶ አደም በውይይታቸው ላይ በኢትዮጵያና በሩሲያን መካከል ያለውን ጠንካራ ታሪካዊ ግንኙነት ያነሱ ሲሆን ኢትዮጵያ በተለያዩ አጋጣሚዎች ችግሮች ሲገጥሟት ሩሲያ ከኢትዮጵያ ጎን በመሆን ላሳየችው ድጋፍና ወዳጅነት ምስጋና አቅርበዋል። የኢትዮጵያ የብሪክስ አባል መሆን በዲፕሎማሲው ዘርፍ ትልቅ ምዕራፍ መሆኑን ያነሱት አቶ አደም ኢትዮጵያ ብሪክስን እንድትቀላቀል ባደረገችው ጥረትም ሩሲያ ላደረገችው ድጋፍ የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲንና መንግስቱን አመስግነዋል ። ቀደም ሲል በሁለቱ ሃገራት የነበሩ የመንግስት ለመንግስትም ሆነ የፓርቲ ለፓርቲ ትብብሮች የበለጠ ተጠናክረው እንዲቀጥሉ እንደሚደረግም አቶ አደም ተናግረዋል። ኢትዮጵያ ፈጣን ኢኮኖሚያዊ እድገት እያስመዘገበች ያለች ሃገር እንደመሆኗም የሩሲያ ባለሃብቶች በመምጣት በኢንቨስትመንት እንዲሰማሩም ጠይቀዋል። በተጨማሪም ቡና፣ አበባ፣ ሰሊጥ ጥራጥሬ እና ሌሎች የኢትዮጵያ የግብርና ምርቶች በቀጥታ ወደ ሩሲያ ገበያ ለመላክ ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠር አስፈላጊ መሆኑንም ገልጸውላቸዋል። የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ አመራሮች እንዲሁም የሩሲያ ባለሃብቶችና የንግዱ ማህበረሰብ አባላት ኢትዮጵያን እንዲጎበኙም ግብዣ አድርገውላቸዋል። የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ ምክትል የጽሕፈት ቤት ሃላፊ ክሊኖቭ አንድሬ በበኩላቸው በሁለቱ ፓርቲዎች መካከል ያለውን ትብብር የበለጠ ለማጠናከር የፓርቲያቸው ፍላጎት እንደሆነ ገልጸዋል።   ሩሲያና ኢትዮጵያ በሁሉም ጊዜ የማይለዋወጥ የቆየ ታሪካዊ ግንኙነት እንዳላቸው አንስተው ይሄንንም ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ እንደሚሰሩ ተናግረዋል። ኢትዮጵያ አዲስ የብሪክስ አባል ሃገር ሆና በመቀላቀሏም እንኳን ደስ ያላችሁ ያሉት ምክትል የጽህፈት ቤት ሃላፊው በቀጣይ ዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ ከብልጽግና ፓርቲ ጋር በተለያዩ የትብብር መስኮች ያለውን ትብብር አጠናክሮ እንደሚቀጥል መግለጻቸውን ኢዜአ ከስፍራው ያገኘው መረጃ ያመለክታል። በፎረሙ ላይ አቶ አደም ፋራህን ጨምሮ በብልጽግና ፓርቲ የህዝብና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አዲሱ አረጋ፣ በብልጽግና ፓርቲ ጽሕፈት ቤት የፖለቲካና አቅም ግንባታ ዘርፍ ሃላፊ ዶክተር ሰማ ጥሩነህ እየተሳተፉ ይገኛሉ።
ፖለቲካ
የኢትዮጵያና የሩሲያ የመንግስት ለመንግስትና የፓርቲ ለፓርቲ ግንኙነት ተጠናክሮ ይቀጥላል- አቶ አደም ፋራህ
Jun 16, 2024 99
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦የኢትዮጵያና የሩሲያ የመንግስት ለመንግስትና የፓርቲ ለፓርቲ ግንኙነት ተጠናክሮ ይቀጥላል ሲሉ በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ማዕረግ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ማስተባበሪያ ማዕከል ሃላፊና የብልጽግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ። በአቶ አደም ፋራህ የተመራ የልዑክ ቡድን ከሰኔ 9 እስከ 12/2016 በሚካሔደውና ዎርልድ ማጆሪቲ ፎር መልቲፖላር ኦርደር በሚል መሪ ቃል በሩሲያ ቪላዲቮስቶክ በተዘጋጀው ዓለም አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፎረም ላይ እየተሳተፈ ነው። ከፎረሙ ጎን ለጎንም አቶ አደም ፋራህ ከሩሲያ ዩናይትድ ፓርቲ ምክትል የጽሕፈት ቤት ሃላፊ ክሊኖቭ አንድሬ ጋር ተወያይተዋል። አቶ አደም በውይይታቸው ላይ በኢትዮጵያና በሩሲያን መካከል ያለውን ጠንካራ ታሪካዊ ግንኙነት ያነሱ ሲሆን ኢትዮጵያ በተለያዩ አጋጣሚዎች ችግሮች ሲገጥሟት ሩሲያ ከኢትዮጵያ ጎን በመሆን ላሳየችው ድጋፍና ወዳጅነት ምስጋና አቅርበዋል። የኢትዮጵያ የብሪክስ አባል መሆን በዲፕሎማሲው ዘርፍ ትልቅ ምዕራፍ መሆኑን ያነሱት አቶ አደም ኢትዮጵያ ብሪክስን እንድትቀላቀል ባደረገችው ጥረትም ሩሲያ ላደረገችው ድጋፍ የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲንና መንግስቱን አመስግነዋል ። ቀደም ሲል በሁለቱ ሃገራት የነበሩ የመንግስት ለመንግስትም ሆነ የፓርቲ ለፓርቲ ትብብሮች የበለጠ ተጠናክረው እንዲቀጥሉ እንደሚደረግም አቶ አደም ተናግረዋል። ኢትዮጵያ ፈጣን ኢኮኖሚያዊ እድገት እያስመዘገበች ያለች ሃገር እንደመሆኗም የሩሲያ ባለሃብቶች በመምጣት በኢንቨስትመንት እንዲሰማሩም ጠይቀዋል። በተጨማሪም ቡና፣ አበባ፣ ሰሊጥ ጥራጥሬ እና ሌሎች የኢትዮጵያ የግብርና ምርቶች በቀጥታ ወደ ሩሲያ ገበያ ለመላክ ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠር አስፈላጊ መሆኑንም ገልጸውላቸዋል። የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ አመራሮች እንዲሁም የሩሲያ ባለሃብቶችና የንግዱ ማህበረሰብ አባላት ኢትዮጵያን እንዲጎበኙም ግብዣ አድርገውላቸዋል። የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ ምክትል የጽሕፈት ቤት ሃላፊ ክሊኖቭ አንድሬ በበኩላቸው በሁለቱ ፓርቲዎች መካከል ያለውን ትብብር የበለጠ ለማጠናከር የፓርቲያቸው ፍላጎት እንደሆነ ገልጸዋል።   ሩሲያና ኢትዮጵያ በሁሉም ጊዜ የማይለዋወጥ የቆየ ታሪካዊ ግንኙነት እንዳላቸው አንስተው ይሄንንም ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ እንደሚሰሩ ተናግረዋል። ኢትዮጵያ አዲስ የብሪክስ አባል ሃገር ሆና በመቀላቀሏም እንኳን ደስ ያላችሁ ያሉት ምክትል የጽህፈት ቤት ሃላፊው በቀጣይ ዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ ከብልጽግና ፓርቲ ጋር በተለያዩ የትብብር መስኮች ያለውን ትብብር አጠናክሮ እንደሚቀጥል መግለጻቸውን ኢዜአ ከስፍራው ያገኘው መረጃ ያመለክታል። በፎረሙ ላይ አቶ አደም ፋራህን ጨምሮ በብልጽግና ፓርቲ የህዝብና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አዲሱ አረጋ፣ በብልጽግና ፓርቲ ጽሕፈት ቤት የፖለቲካና አቅም ግንባታ ዘርፍ ሃላፊ ዶክተር ሰማ ጥሩነህ እየተሳተፉ ይገኛሉ።
በአቶ አደም ፋራህ የተመራ የብልጽግና ፓርቲ ከፍተኛ የልዑካን ቡድን ሩሲያ ቭላዲቮስቶክ ገባ
Jun 16, 2024 131
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦ በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ማዕረግ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ማስተባበሪያ ማዕከል ሃላፊና የብልጽግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አደም ፋራህ የተመራ ከፍተኛ የልዑክ ቡድን ሩሲያ ቭላዲቮስቶክ ከተማ ገብቷል። የልኡክ ቡድኑ ሩሲያ ቭላዲቮስቶክ ከተማ የገባው በብሪክስ ሃገራት የፖለቲካ ፓርቲዎች ዓለም አቀፍ ፎረም ላይ ለመሳተፍ ነው። ከዛሬ ሰኔ 9 እስከ 12/2016 በሚካሔደውና ዎርልድ ማጆሪቲ ፎር መልቲፖላር ኦርደር በሚል መሪ ቃል በተዘጋጀው ፎረም ላይ አቶ አደም ፋራህን ጨምሮ በብልጽግና ፓርቲ የህዝብና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አዲሱ አረጋ፣ በብልጽግና ፓርቲ ጽሕፈት ቤት የፖለቲካና አቅም ግንባታ ዘርፍ ሃላፊ ዶክተር ሰማ ጥሩነህ ይሳተፋሉ። የልኡክ ቡድኑ ከፎረሙ ጎን ለጎን የብሪክስ አባል ሃገራት ከሆኑ አቻ የፓርቲ አመራሮች ጋር የሁለትዮሽ ውይይት እንደሚካሔድም ኢዜአ ከስፍራው ያገኘው መረጃ ያመለክታል።
የሪፐብሊካን ጥበቃ ሃይል ለልዩ ተልዕኮ ያሰለጠናቸውን የሰራዊት አባላት አሰመረቀ
Jun 14, 2024 163
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 7/2016(ኢዜአ)፦የሪፐብሊካን ጥበቃ ሃይል ሁሉን አቀፍ ውስብስብ ግዳጆችን በአንድ ጊዜ መወጣት የሚችሉ የልዩ ሃይል አባላትን አስመርቋል። የኢፌዴሪ መከላከያ ሠራዊት እያከናወነ ያለውን የዘመናዊ ሰራዊት ግንባታ ሂደት አጠናክሮ መቀጠሉን ገልጿል። በምረቃ ስነ-ሰርዓት ላይ የተገኙት ጄኔራል ጌታቸው ጉዲና አሁን ላይ የምንገኝበት አለም አቀፍ ሁኔታ ውስብስብና ተለዋዋጭ የጦርነት አውድ የሚያስተናግድ በመሆኑ ኢትዮጵያም እንደ ሀገር ይህንን የሚመጥን የመከላከያ ሰራዊት እየገነባች ነው ብለዋል ። ሰራዊታችን በፈተና ውስጥም ቢሆን ከእያንዳንዱ ግዳጅ ልምድና ተሞክሮዎችን እየቀሰመና አቅሙን ይበልጥ እያጎለበተ ቀጣይ ሊከሰቱ የሚችሉ ሰጋቶችን በድል ለመወጣት ሃይሉን ከወዲሁ እያደራጀ ይገኛል ሲሉም ተናግረዋል። ከዚህ አንፃር የሪፐብሊካን ጥበቃ ሃይልም በአራቱም ማዕዘናት ችግሮች ሲፈጠሩ ቀድሞ በመድረስ ወሳኝ ሚና የተጫወተ አስተማማኝ ክፍል መሆኑን አንስተዋል።   የዛሬው ስልጠና ሁሉን አቀፍ አቅም ፈጣሪ በመሆኑ ተመራቂ የሰራዊት አባላትም ህዝብና መንግስት የሚሰጣችሁን ተልዕኮ በጥብቅ ዲሲፕሊና ታማኝነት መወጣት አለባችሁ ሲሉም አሳስበዋል። የስልጠናውን ሪፖርት ያቀረቡት ሜጀር ጀነራል አብድሮ ከድር የሪፐብሊካን ጥበቃ ሃይል በአስቸጋሪ መልክዓ ምድር ተሰማርቶ ወሳኝ ድሎችን በማስመዝገብ ለኢትዮጵያ ሰላም መረጋገጥ ትልቅ ዋጋ የከፈለ መሆኑን አውስተው አሁን የተሰጣቸው ስልጠናም በነበራቸው ልምድ ላይ ትልቅ አቅምን የሚፈጥር መሆኑን ገልጸዋል።   ወታደር በየጊዜው የሚሞረድ ሰይፍ መሆን አለበት ያሉት ጀኔራል መኮንኑ የሪፐብሊኩ ጥበቃ ሃይልም ለሚሰጠው ግዳጅ ሁሌም ዝግጁ ሆኖ ከስልጠናው የተገኘውን እውቀት በማዳበር የጠላቶችን ሴራ እየቆራረጠ የሀገር ኩራት መሆኑን ይቀጥላል ብለዋል። ተመራቂ የሰራዊት አባላትም የተሰጣቸውን ስልጠና ወደ ተግባር በመቀየር ህዝብና መንግስት የሰጣቸውን አደራ ለመወጣት ዝግጁ መሆናቸውን መግለጻቸውን ከመከላከያ ሰራዊት የተገኘው መረጃ ያመለክታል።
ከንቲባ አዳነች አቤቤ ከተፎካካሪ ፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች ጋር ተወያዩ
Jun 14, 2024 167
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 7/2016(ኢዜአ)፦ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አዳነች አቤቤ በከተማዋ ከሚገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት አባል ከሆኑ የተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች ጋር ተወያይተዋል። ከንቲባ አዳነች በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት በከተማችን ከሚገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት አባል ከሆኑ የተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች ጋር ተወያይተናል ብለዋል። በመዲናዋ የሚገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት አባል የሆኑ የተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች በቅርቡ ተጠናቅቀው ለአገልግሎት ክፍት የተደረጉ የኮሪደር ልማት ስራዎችን ተዘዋውረው መጎብኘታቸውንም አስታውቀዋል።   በተጨማሪም በበርካታ አጀንዳዎች ዙሪያ ተወያይተናል ብለዋል ከንቲባዋ በመልዕክታቸው። የዛሬው መድረካችን እየተሻሻለ የመጣውን የገዢ እና የተፎካካሪ ፓርቲዎች በጋራ የመስራት አዲስ የፖለቲካ ባህል መዳበር የበለጠ የሚያጠናክር ነውም ብለዋል። በዚህ ዓመት ብቻ ስለከተማችን ሰላም፣ ልማት እና የፖለቲካ ባህል መዳበር ስንመክር ይህ ለሁለተኛ ጊዜ ነው ሲሉም ገልጸዋል ከንቲባ አዳነች። ምንም እንኳን የፖለቲካ ልዩነት ቢኖረንም፣ የጀመርነውን የትብብር ባህል በማጠናከር የጋራ አጀንዳዎቻችን ላይ ለጋራ ሃገር በጋራ መስራታችንን አሁንም እንቀጥላለን ብለዋል በመልዕክታቸው።
ለሽግግር ፍትህ ትግበራ ስኬታማነት የሁሉም ወገኖች ቁርጠኝነትና ተሳትፎ አስፈላጊ መሆኑ ተጠቆመ
Jun 14, 2024 117
አሶሳና ሃዋሳ፤ ሰኔ 7/2016(ኢዜአ)፦ የሽግግር ፍትህ ትግበራ እውነትን በማውጣት ዘላቂ ሰላምን ማረጋገጥ ያለመ ስለሆነ የሁሉንም ወገኖች ተሳትፎና ቁርጠኝነት እንደሚፈልግ አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ ምሁራን ገለፁ። የሽግግር ፍትህ ፖሊሲ በቅርቡ መጽደቁ ይተወቃል። ይህን ፖሊሲ ለማዘጋጀት ጥናቶች፣ ምክክሮችና የባለድርሻ አካላትን የነቃ ተሳትፎ ማካተቱን በቅርቡ የፍትህ ሚኒስትር ጌዲዮን ጢሞቲዮስ (ዶ/ር) መግለጻቸው ይታወቃል። እንደ ፍትህ ሚኒስትሩ ጌዲዮን (ዶ/ር) ገለጻ፤ የሽግግር ፍትህ ፖሊሲውን መተግበር የሚያስችል ፍኖተ ካርታ ወጥቷል። በፖሊሲው የተመላከቱ ተቋማትን ማቋቋም የሚያስችሉ የሥነ ስርዓትና ፍሬ ነገር ህጎች እየተዘጋጁም ነው። የሽግግር ፍትህን ገቢር ለማድረግ አስፈላጊ የሆኑ ጉዳዮች እየተሟሉ ከመምጣታቸውም በላይ ትግበራውን የበለጠ ውጤታማ ለማድረግም የዜጎች የነቃ ተሳትፎ እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ምሁራን ይገልጻሉ። በአሶሳ ዩኒቨርስቲ የህግ ትምህርት ክፍል መምህር እና ተመራማሪ ኪዳኔ ደያሳ ከኢዜአ ጋር በነበራቸው ቆይታ እንደገለፁት፤ የሽግግር ፍትህ ሂደት ዋነኛ ዓላማ አንድ ሃገር በገጠማት ችግር ላይ እውነትን በማውጣት ዘላቂ ሠላምን ማምጣት ነው፡፡ የሽግግር ፍትህን ተግባራዊ በማድረጉ ረገድ የሌሎች አገሮች ተመክሮ የጠቀሱት መምህር ኪዳኔ፤ አገሮቹ ካላቸው ተጨባጭ ሁኔታ አኳያ የተቋም አደረጃጀትን ተጠቅመው ወደ ተግባር ያወረዱት ስኬታማ ሆነው መታየታቸውንም ተናግረዋል። ስለሆነም የሽግግር ፍትህ በውስጡ የሚገኙ መሰረታዊ ጉዳዮችን በቁርጠኝነት መፈፀምና ጠንካራ ተሳትፎ ማድረግ እንደሚፈልግም አፅንኦት ሰጥተዋል። የፖለቲካ ሳይንስና አለም አቀፍ ግንኙነት ምሁሩ አቶ ዳያሞ ዳሌም የመምህር ኪዳኔን ሀሳብ ይጋራሉ። እርሳቸው እንደሚሉት፤ የሽግግር ፍትህ ትግበራ በመጀመሪያ ደረጃ እውነትን መቀበልን ይፈልጋል። እውነትን በመቀበል ውስጥ ደግሞ በዳይም ተበዳይም ተገናኝቶና ተነጋግሮ፣ አምኖና ተማምኖ በይቅርታ በደልን የመዝጋትና የተፈፀመው ድርጊት በህግ የሚያስጠይቅ ከሆነ ደግሞ ሂደቱን የጠበቀ ፍትህ ወደ መስጠት የሚያስኬድ መሆኑንም ገልፀዋል። መምህር ኪዳኔ የሽግግር ፍትህ በአገሪቷ ላይ ያጋጠመን የፍትሃዊነት ጥያቄ ይመልሳል የሚል እምነት አላቸው። በእኛ ሀገር የተጀመረው የሽግግር ፍትህ የሚበረታታ ነው ይላሉ። እርሳቸው እንደገለጹት፤ ሂደቱን ስኬታማ ለማድረግ ከዚህ ቀደም በተከሰቱ ችግሮች ተጎጂዎችን መካስ እና ተጠያቂነትን ማስፈን ዋነኛው ጉዳይ ነው። ይህም አገርን የሚያሻግር ቁርጠኝነት እና ጠንካራ የፖለቲካ ውሳኔን እንደሚፈልግ ጠቁመው፤ የዴሞክራሲ እና የፍትህ ተቋማትን ሪፎርም በማድረግ ክፍተት ያለባቸውን የህግ ማዕቀፎችን ጭምር እስከ ማሻሻል የሚደርስ እርምጃን መውሰድንም ያካትታል ይላሉ፡፡ ለሽግግር ፍትህ ሂደት ስኬታማነት ከግለሰብ ጀምሮ እስከ ማህበረሰብና ተቋማት በቁርጠኝነት መንቀሳቀስ እንደሚጠበቅባቸውም አቶ ዳያሞ ዳሌ አስገንዝበዋል። ህዝቡ የሽግግር ፍትህ ትግበራው ላይ ንቁ ተሳታፊ ከመሆን ባለፈም ሂደቱን መከታተልና ስለ ሁሉም ጉዳዮች ማወቅና ለሂደቱም ተባባሪ ሊሆን እንደሚገባም አክለዋል።  
የአየር ሃይል ጥበቃ ክፍለ ጦር ከተቋሙ ደህንነት አልፎ የአካባቢውን ሰላም እያረጋገጠ ይገኛል - ሌተናል ጀነራል ይልማ መርዳሳ
Jun 13, 2024 150
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 6/2016 (ኢዜአ)፦ የአየር ሃይል ጥበቃ ክፍለ ጦር ከተቋሙ ደህንነት አልፎ የአካባቢውን ሰላም እያረጋገጠ እንደሚገኝ አየር ሃይል ዋና አዛዥ ሌተናል ጀነራል ይልማ መርዳሳ ገለጹ፡፡ ሌተናል ጀነራል ይልማ መርዳሳ የጥበቃ ክፍለ ጦሩ የሥራ አፈፃፀም ግምገማ ላይ እንዳሉት ራሱን፣ ተቋሙንና ሀገሩን የሚጠቅም እንዲሁም የተሰጠውን ግዳጅ በአግባቡ መወጣት የሚችል ጠንካራ ሃይል ወሳኝ ነው፡፡ ሰራዊቱም ይህን ተልዕኮ በመገንዘብ ፍፁም በሆነ ወታደራዊ ዲሲፕሊንና በሀገር ፍቅር ስሜት ተልዕኮውን ሊወጣ እንደሚገባ ነው ያሳሰቡት፡፡   የአየር ሃይል የሠራዊት ስነ ልቦና ግንባታ ዳይሬክተር ኮሎኔል ተሾመ በዳዳ በበኩላቸው መድረኩ ሠራዊቱ እስከ ዛሬ ድረስ የፈፀማቸውን ገድሎችና እያጋጠማቸው ያለውን ተግዳሮቶች መፈተሽ እንደሚያስችል ጠቁመዋል፡፡ የአየር ሃይል ጥበቃ ክፍለ ጦር አዛዥ ኮሎኔል ወንዱ ወልዴ የጥበቃ ክፍለ ጦሩ ከተቋሙ አልፎ ከአካባቢው የፀጥታ አካላት ጋር ተቀናጅቶና ተናቦ በመስራት ሰላምን ለማረጋገጥ አበረታች ስራዎች ማከናወኑን ተናግረዋል፡፡ የጥበቃ ክፍለ ጦሩ አባላት ተቋሙንና አካባቢውን ከመጠበቅ ባሻገር አየር ሃይሉ የያዘውን የለውጥ ጎዳና ተከትሎ የሚሰራ ማንኛውንም የልማት ሥራ እየሰሩ እንደሚገኙ ጠቅሰዋል፡፡ በቀጣይ ይህንን ውጤታማ ተግባር አጠናክረው እንደሚቀጥሉ መናገራቸውን የመከላከያ ሠራዊት መረጃ ያመላክታል፡፡              
ፖለቲካ
የኢትዮጵያና የሩሲያ የመንግስት ለመንግስትና የፓርቲ ለፓርቲ ግንኙነት ተጠናክሮ ይቀጥላል- አቶ አደም ፋራህ
Jun 16, 2024 99
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦የኢትዮጵያና የሩሲያ የመንግስት ለመንግስትና የፓርቲ ለፓርቲ ግንኙነት ተጠናክሮ ይቀጥላል ሲሉ በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ማዕረግ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ማስተባበሪያ ማዕከል ሃላፊና የብልጽግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አደም ፋራህ ገለጹ። በአቶ አደም ፋራህ የተመራ የልዑክ ቡድን ከሰኔ 9 እስከ 12/2016 በሚካሔደውና ዎርልድ ማጆሪቲ ፎር መልቲፖላር ኦርደር በሚል መሪ ቃል በሩሲያ ቪላዲቮስቶክ በተዘጋጀው ዓለም አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፎረም ላይ እየተሳተፈ ነው። ከፎረሙ ጎን ለጎንም አቶ አደም ፋራህ ከሩሲያ ዩናይትድ ፓርቲ ምክትል የጽሕፈት ቤት ሃላፊ ክሊኖቭ አንድሬ ጋር ተወያይተዋል። አቶ አደም በውይይታቸው ላይ በኢትዮጵያና በሩሲያን መካከል ያለውን ጠንካራ ታሪካዊ ግንኙነት ያነሱ ሲሆን ኢትዮጵያ በተለያዩ አጋጣሚዎች ችግሮች ሲገጥሟት ሩሲያ ከኢትዮጵያ ጎን በመሆን ላሳየችው ድጋፍና ወዳጅነት ምስጋና አቅርበዋል። የኢትዮጵያ የብሪክስ አባል መሆን በዲፕሎማሲው ዘርፍ ትልቅ ምዕራፍ መሆኑን ያነሱት አቶ አደም ኢትዮጵያ ብሪክስን እንድትቀላቀል ባደረገችው ጥረትም ሩሲያ ላደረገችው ድጋፍ የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲንና መንግስቱን አመስግነዋል ። ቀደም ሲል በሁለቱ ሃገራት የነበሩ የመንግስት ለመንግስትም ሆነ የፓርቲ ለፓርቲ ትብብሮች የበለጠ ተጠናክረው እንዲቀጥሉ እንደሚደረግም አቶ አደም ተናግረዋል። ኢትዮጵያ ፈጣን ኢኮኖሚያዊ እድገት እያስመዘገበች ያለች ሃገር እንደመሆኗም የሩሲያ ባለሃብቶች በመምጣት በኢንቨስትመንት እንዲሰማሩም ጠይቀዋል። በተጨማሪም ቡና፣ አበባ፣ ሰሊጥ ጥራጥሬ እና ሌሎች የኢትዮጵያ የግብርና ምርቶች በቀጥታ ወደ ሩሲያ ገበያ ለመላክ ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠር አስፈላጊ መሆኑንም ገልጸውላቸዋል። የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ አመራሮች እንዲሁም የሩሲያ ባለሃብቶችና የንግዱ ማህበረሰብ አባላት ኢትዮጵያን እንዲጎበኙም ግብዣ አድርገውላቸዋል። የዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ ምክትል የጽሕፈት ቤት ሃላፊ ክሊኖቭ አንድሬ በበኩላቸው በሁለቱ ፓርቲዎች መካከል ያለውን ትብብር የበለጠ ለማጠናከር የፓርቲያቸው ፍላጎት እንደሆነ ገልጸዋል።   ሩሲያና ኢትዮጵያ በሁሉም ጊዜ የማይለዋወጥ የቆየ ታሪካዊ ግንኙነት እንዳላቸው አንስተው ይሄንንም ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ እንደሚሰሩ ተናግረዋል። ኢትዮጵያ አዲስ የብሪክስ አባል ሃገር ሆና በመቀላቀሏም እንኳን ደስ ያላችሁ ያሉት ምክትል የጽህፈት ቤት ሃላፊው በቀጣይ ዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ ከብልጽግና ፓርቲ ጋር በተለያዩ የትብብር መስኮች ያለውን ትብብር አጠናክሮ እንደሚቀጥል መግለጻቸውን ኢዜአ ከስፍራው ያገኘው መረጃ ያመለክታል። በፎረሙ ላይ አቶ አደም ፋራህን ጨምሮ በብልጽግና ፓርቲ የህዝብና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አዲሱ አረጋ፣ በብልጽግና ፓርቲ ጽሕፈት ቤት የፖለቲካና አቅም ግንባታ ዘርፍ ሃላፊ ዶክተር ሰማ ጥሩነህ እየተሳተፉ ይገኛሉ።
በአቶ አደም ፋራህ የተመራ የብልጽግና ፓርቲ ከፍተኛ የልዑካን ቡድን ሩሲያ ቭላዲቮስቶክ ገባ
Jun 16, 2024 131
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦ በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ማዕረግ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ማስተባበሪያ ማዕከል ሃላፊና የብልጽግና ፓርቲ ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አደም ፋራህ የተመራ ከፍተኛ የልዑክ ቡድን ሩሲያ ቭላዲቮስቶክ ከተማ ገብቷል። የልኡክ ቡድኑ ሩሲያ ቭላዲቮስቶክ ከተማ የገባው በብሪክስ ሃገራት የፖለቲካ ፓርቲዎች ዓለም አቀፍ ፎረም ላይ ለመሳተፍ ነው። ከዛሬ ሰኔ 9 እስከ 12/2016 በሚካሔደውና ዎርልድ ማጆሪቲ ፎር መልቲፖላር ኦርደር በሚል መሪ ቃል በተዘጋጀው ፎረም ላይ አቶ አደም ፋራህን ጨምሮ በብልጽግና ፓርቲ የህዝብና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አዲሱ አረጋ፣ በብልጽግና ፓርቲ ጽሕፈት ቤት የፖለቲካና አቅም ግንባታ ዘርፍ ሃላፊ ዶክተር ሰማ ጥሩነህ ይሳተፋሉ። የልኡክ ቡድኑ ከፎረሙ ጎን ለጎን የብሪክስ አባል ሃገራት ከሆኑ አቻ የፓርቲ አመራሮች ጋር የሁለትዮሽ ውይይት እንደሚካሔድም ኢዜአ ከስፍራው ያገኘው መረጃ ያመለክታል።
የሪፐብሊካን ጥበቃ ሃይል ለልዩ ተልዕኮ ያሰለጠናቸውን የሰራዊት አባላት አሰመረቀ
Jun 14, 2024 163
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 7/2016(ኢዜአ)፦የሪፐብሊካን ጥበቃ ሃይል ሁሉን አቀፍ ውስብስብ ግዳጆችን በአንድ ጊዜ መወጣት የሚችሉ የልዩ ሃይል አባላትን አስመርቋል። የኢፌዴሪ መከላከያ ሠራዊት እያከናወነ ያለውን የዘመናዊ ሰራዊት ግንባታ ሂደት አጠናክሮ መቀጠሉን ገልጿል። በምረቃ ስነ-ሰርዓት ላይ የተገኙት ጄኔራል ጌታቸው ጉዲና አሁን ላይ የምንገኝበት አለም አቀፍ ሁኔታ ውስብስብና ተለዋዋጭ የጦርነት አውድ የሚያስተናግድ በመሆኑ ኢትዮጵያም እንደ ሀገር ይህንን የሚመጥን የመከላከያ ሰራዊት እየገነባች ነው ብለዋል ። ሰራዊታችን በፈተና ውስጥም ቢሆን ከእያንዳንዱ ግዳጅ ልምድና ተሞክሮዎችን እየቀሰመና አቅሙን ይበልጥ እያጎለበተ ቀጣይ ሊከሰቱ የሚችሉ ሰጋቶችን በድል ለመወጣት ሃይሉን ከወዲሁ እያደራጀ ይገኛል ሲሉም ተናግረዋል። ከዚህ አንፃር የሪፐብሊካን ጥበቃ ሃይልም በአራቱም ማዕዘናት ችግሮች ሲፈጠሩ ቀድሞ በመድረስ ወሳኝ ሚና የተጫወተ አስተማማኝ ክፍል መሆኑን አንስተዋል።   የዛሬው ስልጠና ሁሉን አቀፍ አቅም ፈጣሪ በመሆኑ ተመራቂ የሰራዊት አባላትም ህዝብና መንግስት የሚሰጣችሁን ተልዕኮ በጥብቅ ዲሲፕሊና ታማኝነት መወጣት አለባችሁ ሲሉም አሳስበዋል። የስልጠናውን ሪፖርት ያቀረቡት ሜጀር ጀነራል አብድሮ ከድር የሪፐብሊካን ጥበቃ ሃይል በአስቸጋሪ መልክዓ ምድር ተሰማርቶ ወሳኝ ድሎችን በማስመዝገብ ለኢትዮጵያ ሰላም መረጋገጥ ትልቅ ዋጋ የከፈለ መሆኑን አውስተው አሁን የተሰጣቸው ስልጠናም በነበራቸው ልምድ ላይ ትልቅ አቅምን የሚፈጥር መሆኑን ገልጸዋል።   ወታደር በየጊዜው የሚሞረድ ሰይፍ መሆን አለበት ያሉት ጀኔራል መኮንኑ የሪፐብሊኩ ጥበቃ ሃይልም ለሚሰጠው ግዳጅ ሁሌም ዝግጁ ሆኖ ከስልጠናው የተገኘውን እውቀት በማዳበር የጠላቶችን ሴራ እየቆራረጠ የሀገር ኩራት መሆኑን ይቀጥላል ብለዋል። ተመራቂ የሰራዊት አባላትም የተሰጣቸውን ስልጠና ወደ ተግባር በመቀየር ህዝብና መንግስት የሰጣቸውን አደራ ለመወጣት ዝግጁ መሆናቸውን መግለጻቸውን ከመከላከያ ሰራዊት የተገኘው መረጃ ያመለክታል።
ከንቲባ አዳነች አቤቤ ከተፎካካሪ ፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች ጋር ተወያዩ
Jun 14, 2024 167
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 7/2016(ኢዜአ)፦ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አዳነች አቤቤ በከተማዋ ከሚገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት አባል ከሆኑ የተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች ጋር ተወያይተዋል። ከንቲባ አዳነች በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት በከተማችን ከሚገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት አባል ከሆኑ የተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች ጋር ተወያይተናል ብለዋል። በመዲናዋ የሚገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት አባል የሆኑ የተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች በቅርቡ ተጠናቅቀው ለአገልግሎት ክፍት የተደረጉ የኮሪደር ልማት ስራዎችን ተዘዋውረው መጎብኘታቸውንም አስታውቀዋል።   በተጨማሪም በበርካታ አጀንዳዎች ዙሪያ ተወያይተናል ብለዋል ከንቲባዋ በመልዕክታቸው። የዛሬው መድረካችን እየተሻሻለ የመጣውን የገዢ እና የተፎካካሪ ፓርቲዎች በጋራ የመስራት አዲስ የፖለቲካ ባህል መዳበር የበለጠ የሚያጠናክር ነውም ብለዋል። በዚህ ዓመት ብቻ ስለከተማችን ሰላም፣ ልማት እና የፖለቲካ ባህል መዳበር ስንመክር ይህ ለሁለተኛ ጊዜ ነው ሲሉም ገልጸዋል ከንቲባ አዳነች። ምንም እንኳን የፖለቲካ ልዩነት ቢኖረንም፣ የጀመርነውን የትብብር ባህል በማጠናከር የጋራ አጀንዳዎቻችን ላይ ለጋራ ሃገር በጋራ መስራታችንን አሁንም እንቀጥላለን ብለዋል በመልዕክታቸው።
ለሽግግር ፍትህ ትግበራ ስኬታማነት የሁሉም ወገኖች ቁርጠኝነትና ተሳትፎ አስፈላጊ መሆኑ ተጠቆመ
Jun 14, 2024 117
አሶሳና ሃዋሳ፤ ሰኔ 7/2016(ኢዜአ)፦ የሽግግር ፍትህ ትግበራ እውነትን በማውጣት ዘላቂ ሰላምን ማረጋገጥ ያለመ ስለሆነ የሁሉንም ወገኖች ተሳትፎና ቁርጠኝነት እንደሚፈልግ አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ ምሁራን ገለፁ። የሽግግር ፍትህ ፖሊሲ በቅርቡ መጽደቁ ይተወቃል። ይህን ፖሊሲ ለማዘጋጀት ጥናቶች፣ ምክክሮችና የባለድርሻ አካላትን የነቃ ተሳትፎ ማካተቱን በቅርቡ የፍትህ ሚኒስትር ጌዲዮን ጢሞቲዮስ (ዶ/ር) መግለጻቸው ይታወቃል። እንደ ፍትህ ሚኒስትሩ ጌዲዮን (ዶ/ር) ገለጻ፤ የሽግግር ፍትህ ፖሊሲውን መተግበር የሚያስችል ፍኖተ ካርታ ወጥቷል። በፖሊሲው የተመላከቱ ተቋማትን ማቋቋም የሚያስችሉ የሥነ ስርዓትና ፍሬ ነገር ህጎች እየተዘጋጁም ነው። የሽግግር ፍትህን ገቢር ለማድረግ አስፈላጊ የሆኑ ጉዳዮች እየተሟሉ ከመምጣታቸውም በላይ ትግበራውን የበለጠ ውጤታማ ለማድረግም የዜጎች የነቃ ተሳትፎ እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ምሁራን ይገልጻሉ። በአሶሳ ዩኒቨርስቲ የህግ ትምህርት ክፍል መምህር እና ተመራማሪ ኪዳኔ ደያሳ ከኢዜአ ጋር በነበራቸው ቆይታ እንደገለፁት፤ የሽግግር ፍትህ ሂደት ዋነኛ ዓላማ አንድ ሃገር በገጠማት ችግር ላይ እውነትን በማውጣት ዘላቂ ሠላምን ማምጣት ነው፡፡ የሽግግር ፍትህን ተግባራዊ በማድረጉ ረገድ የሌሎች አገሮች ተመክሮ የጠቀሱት መምህር ኪዳኔ፤ አገሮቹ ካላቸው ተጨባጭ ሁኔታ አኳያ የተቋም አደረጃጀትን ተጠቅመው ወደ ተግባር ያወረዱት ስኬታማ ሆነው መታየታቸውንም ተናግረዋል። ስለሆነም የሽግግር ፍትህ በውስጡ የሚገኙ መሰረታዊ ጉዳዮችን በቁርጠኝነት መፈፀምና ጠንካራ ተሳትፎ ማድረግ እንደሚፈልግም አፅንኦት ሰጥተዋል። የፖለቲካ ሳይንስና አለም አቀፍ ግንኙነት ምሁሩ አቶ ዳያሞ ዳሌም የመምህር ኪዳኔን ሀሳብ ይጋራሉ። እርሳቸው እንደሚሉት፤ የሽግግር ፍትህ ትግበራ በመጀመሪያ ደረጃ እውነትን መቀበልን ይፈልጋል። እውነትን በመቀበል ውስጥ ደግሞ በዳይም ተበዳይም ተገናኝቶና ተነጋግሮ፣ አምኖና ተማምኖ በይቅርታ በደልን የመዝጋትና የተፈፀመው ድርጊት በህግ የሚያስጠይቅ ከሆነ ደግሞ ሂደቱን የጠበቀ ፍትህ ወደ መስጠት የሚያስኬድ መሆኑንም ገልፀዋል። መምህር ኪዳኔ የሽግግር ፍትህ በአገሪቷ ላይ ያጋጠመን የፍትሃዊነት ጥያቄ ይመልሳል የሚል እምነት አላቸው። በእኛ ሀገር የተጀመረው የሽግግር ፍትህ የሚበረታታ ነው ይላሉ። እርሳቸው እንደገለጹት፤ ሂደቱን ስኬታማ ለማድረግ ከዚህ ቀደም በተከሰቱ ችግሮች ተጎጂዎችን መካስ እና ተጠያቂነትን ማስፈን ዋነኛው ጉዳይ ነው። ይህም አገርን የሚያሻግር ቁርጠኝነት እና ጠንካራ የፖለቲካ ውሳኔን እንደሚፈልግ ጠቁመው፤ የዴሞክራሲ እና የፍትህ ተቋማትን ሪፎርም በማድረግ ክፍተት ያለባቸውን የህግ ማዕቀፎችን ጭምር እስከ ማሻሻል የሚደርስ እርምጃን መውሰድንም ያካትታል ይላሉ፡፡ ለሽግግር ፍትህ ሂደት ስኬታማነት ከግለሰብ ጀምሮ እስከ ማህበረሰብና ተቋማት በቁርጠኝነት መንቀሳቀስ እንደሚጠበቅባቸውም አቶ ዳያሞ ዳሌ አስገንዝበዋል። ህዝቡ የሽግግር ፍትህ ትግበራው ላይ ንቁ ተሳታፊ ከመሆን ባለፈም ሂደቱን መከታተልና ስለ ሁሉም ጉዳዮች ማወቅና ለሂደቱም ተባባሪ ሊሆን እንደሚገባም አክለዋል።  
የአየር ሃይል ጥበቃ ክፍለ ጦር ከተቋሙ ደህንነት አልፎ የአካባቢውን ሰላም እያረጋገጠ ይገኛል - ሌተናል ጀነራል ይልማ መርዳሳ
Jun 13, 2024 150
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 6/2016 (ኢዜአ)፦ የአየር ሃይል ጥበቃ ክፍለ ጦር ከተቋሙ ደህንነት አልፎ የአካባቢውን ሰላም እያረጋገጠ እንደሚገኝ አየር ሃይል ዋና አዛዥ ሌተናል ጀነራል ይልማ መርዳሳ ገለጹ፡፡ ሌተናል ጀነራል ይልማ መርዳሳ የጥበቃ ክፍለ ጦሩ የሥራ አፈፃፀም ግምገማ ላይ እንዳሉት ራሱን፣ ተቋሙንና ሀገሩን የሚጠቅም እንዲሁም የተሰጠውን ግዳጅ በአግባቡ መወጣት የሚችል ጠንካራ ሃይል ወሳኝ ነው፡፡ ሰራዊቱም ይህን ተልዕኮ በመገንዘብ ፍፁም በሆነ ወታደራዊ ዲሲፕሊንና በሀገር ፍቅር ስሜት ተልዕኮውን ሊወጣ እንደሚገባ ነው ያሳሰቡት፡፡   የአየር ሃይል የሠራዊት ስነ ልቦና ግንባታ ዳይሬክተር ኮሎኔል ተሾመ በዳዳ በበኩላቸው መድረኩ ሠራዊቱ እስከ ዛሬ ድረስ የፈፀማቸውን ገድሎችና እያጋጠማቸው ያለውን ተግዳሮቶች መፈተሽ እንደሚያስችል ጠቁመዋል፡፡ የአየር ሃይል ጥበቃ ክፍለ ጦር አዛዥ ኮሎኔል ወንዱ ወልዴ የጥበቃ ክፍለ ጦሩ ከተቋሙ አልፎ ከአካባቢው የፀጥታ አካላት ጋር ተቀናጅቶና ተናቦ በመስራት ሰላምን ለማረጋገጥ አበረታች ስራዎች ማከናወኑን ተናግረዋል፡፡ የጥበቃ ክፍለ ጦሩ አባላት ተቋሙንና አካባቢውን ከመጠበቅ ባሻገር አየር ሃይሉ የያዘውን የለውጥ ጎዳና ተከትሎ የሚሰራ ማንኛውንም የልማት ሥራ እየሰሩ እንደሚገኙ ጠቅሰዋል፡፡ በቀጣይ ይህንን ውጤታማ ተግባር አጠናክረው እንደሚቀጥሉ መናገራቸውን የመከላከያ ሠራዊት መረጃ ያመላክታል፡፡              
ማህበራዊ
ህዝበ ሙስሊሙ ዘላቂ ሰላም እንዲረጋገጥ ተሳትፎውን ሊያጠናክር ይገባል 
Jun 16, 2024 61
ባህር ዳር ፤ ሰኔ/2016 (ኢዜአ)፡- ህዝበ ሙስሊሙ ዘላቂ ሰላም እንዲረጋገጥ ተሳትፎውን አጠናክሮ ሊቀጥል እንደሚገባ የአማራ ክልል እስልምና ጉዳዮች ከፍተኛ ምክር ቤት ዋና ጽሃፊ ኡስታዝ አብዱረህማን ሱልጣን አስገነዘቡ። 1 ሺህ 445ኛው የኢድ አል አድሃ(አረፋ) በዓል በባህር ዳር ብሄራዊ ስታዲዬም በድምቀት ተከብሯል።   የአማራ ክልል እስልምና ጉዳዮች ከፍተኛ ምክር ቤት ዋና ጸሃፊ ኡስታዝ አብዱራህማን ሱልጣን በበዓሉ ላይ እንደገለጹት፤ ህዝበ ሙስሊሙ በዓሉን ሲያከብር ያለው ለሌለው በማከፈል ሊሆን ይገባል። በዓሉ ሃይማኖታዊ አስተምህሮ በሚያዝዘው መሰረት በችግር ላይ የሚገኙ ወገኖችን በመርዳትና በማከፋል ሁሉም በደስታ እንዲያሳልፉ ማድረግ እንደሚገባ ገልጸዋል። ሰላም የሁሉም መሰረት መሆኑን ጠቁመው ህዝበ ሙስሊሙ ለዘላቂ ሰላም መስፈን ተሳትፎውን እንዲያጠናክር አስገንዝበዋል። ህዝበ ሙስሊሙ ያለው ለሌለው በማካፈል ምስኪኖች በዓሉን ተደስተው እንዲያሳልፉ ማድረግ ይገባል ያሉት ደግሞ የባህር ዳር ከተማ አስተዳደር እስልምና ጉዳዮች ምክር ቤት ዋና ሰብሳቢ ምርታቸው ጣሂር ናቸው። በዓሉ የእርድ በዓል በመሆኑ ሀይማኖቱ በሚያስተምረው መሰረት ለሌላቸው በማካፈል ሁሉም በበአሉ ተደስቶ እንዲውል ማድረግ እንደሚገባ አስገንዝበዋል ። የባህር ዳር ከተማ አስተዳደር ተቀዳሚ ምክትል ከንቲባ አቶ ጎሹ እንዳላማው በበኩላቸው እንደገለጹት፤ የኢድ አል አድሃ በአል በደመቀ ሁኔታ መከበር የቻለው ሰላም ስላለ ነው ብለዋል።   ህዝበ ሙስሊሙ ለሰላም መስፈን ላበረከተው አስተዋጽኦ ምስጋና ያቀረቡት ተቀዳሚ ምክትል ከንቲባው ዘላቂ ሰላምን በማረጋገጥ ተግባርም የሙስሊሙ ማህበረሰብ ተሳትፎ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ያላቸውን እምነት ገልጸዋል።    
 አብሮነታችንን በማጠናከር ለዘላቂ ሠላም ግንባታ በጋራ መሥራት አለብን
Jun 16, 2024 72
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦ አብሮነታችንን በማጠናከር ለዘላቂ ሠላም ግንባታ በጋራ መሥራት አለብን ሲሉ ኢዜአ በአዲስ አበባ በዒድ አል አድሃ በዓል አከባበር ላይ ተገኝቶ ያነጋገራቸው የእስልምና እምነት ተከታዮች ገለጹ፡፡ 1ሺህ 445ኛው የዒድ አል-አድሃ (አረፋ) በዓል የእምነቱ አባቶችና ተከታዮች በተገኙበት በአዲስ አበባ ስታዲየም በድምቀት ተከብሯል። ኢዜአ ያነጋገራቸው የበዓሉ ተሳታፊዎች ሠላም የሁሉ ነገር መሰረት መሆኑን ጠቅሰው፤ አንድነታችንን በማጠናከር ለሰላም ቅድሚያ ሰጥተን መስራት አለብን ብለዋል፡፡ ከአስተያየት ሰጪዎች መካከል አቶ አብደላ ሀሰን፤ አብሮነትን ማጠናከር ለዘላቂ ሰላም መሰረት መሆኑን ተናግረዋል፡፡ በመሆኑም አንድነትንና አብሮነትን በማጠናከር ለዘላቂ ሰላምና ልማት ግንባታ የበኩላችንን ሚና መወጣት አለብን ነው ያሉት፡፡   አቶ ሀሰን መሀመድ በበኩላቸው ቤተ እምነቶች ለዜጎች አብሮነትና ዘላቂ ሰላም መጎልበት ከፍተኛ ሚና እንዳላቸው ተናግረዋል፡፡ በመሆኑም የሃይማኖት ተቋማት ተከታዮቻቸውን በስነ ምግባር ማነጽና ስለ ሰላም በማስተማር የሚጠበቅባቸውን ሚና አጠናክረው መቀጠል እንዳለባቸው አውስተዋል፡፡   ሠላም በተግባር የሚገለጽ እሴት ነው፤ እያንዳንዱ ዜጋ ሰላምን በመጠበቅ ረገድ ከፍተኛ ሚና አለው ያሉት ደግሞ ሀሰን አሊ ናቸው። ከዚህ አኳያ የትኛውም አይነት አለመግባባት መፈታት ያለበት በመነጋገርና በውይይት ብቻ ሊሆን ይገባል ብለዋል፡፡ በእለት ተእለት ህይወታችን ስለ ሰላም መናገርና አርአያ ሆኖ መስራት ይገባል ብለዋል፡፡   አቶ ሳቢር ይርጉ፤ አንዱ የሌላውን ባህል፣ማንነት፣ኃይማኖትና ሌሎች መገለጫ የሆኑ እሴቶች በማክበር ለሠላም መረጋገጥ ቁልፍ ድርሻ መጫወት ይገባል ብለዋል።      
በዒድ አል አድሃ በዓል ወቅት የታየውን መረዳዳትና አብሮነት የዘወትር ባህል አድርጎ መቀጠል ይገባል - የእስልምና እምነት ተከታዮች
Jun 16, 2024 70
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016(ኢዜአ)፦ በዒድ አል አድሃ በዓል ወቅት የታየውን መረዳዳትና አብሮነት የዘወትር ባህል አድርጎ መቀጠል እንደሚገባ ኢዜአ ያነጋገራቸው የእስልምና እምነት ተከታዮች ገለጹ፡፡ 1 ሺህ 445ኛው የዒድ አል-አድሃ (አረፋ) በዓል የእምነቱ አባቶችና ተከታዮች በተገኙበት በአዲስ አበባ ስታዲየም በድምቀት ተከብሯል። ኢዜአ ያነጋገራቸው የእምነቱ ተከታዮች፤ የዒድ አል አድሃ በዓል የትህትና፣የመረዳዳትና የአብሮነት በዓል መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ሰብአዊነትና አለኝታ በተግባር የሚገለጥበት ታላቅ በዓል መሆኑን የሚናገሩት የእምነቱ ተከታዮች፤ በተለያዩ ምክንያቶች ተራርቀው የቆዩ ቤተሰቦች፣ ወዳጆችና ዘመድ አዝማዶች በዓሉን በጋራ እንደሚያከብሩ ገልጸዋል፡፡ የእምነቱ ተከታዮች የተቸገሩ ወገኖችን በማገዝ ጭምር በዓሉን እንደሚያከብሩም ነው የተናገሩት፡፡ አስተያየታቸውን ከሰጡት መካከል አቶ አደም እንድሪስ የዒድ አል-አድሃ የሚያስተምረው አንድነትን፣ ፍቅርና ሰላምን በማጠናከር እርስ በርስ መተጋገዝን ነው ብለዋል፡፡   በመሆኑም ይህን እሴት በእለት ተእለት ህይወት ውስጥ ባህል አድርጎ በማጠናከር የኢትዮጵያን ሰላም፣ አንድነትና ህብረት ማጠናከር እንደሚገባ ተናግረዋል፡፡ አቶ መሃመድ አባስትኩ በበኩላቸው በዓሉ የመተባበር ባህል የሚጎለብትበት በመሆኑ ጥላቻን በማስወገድ ለሰላምና ለበጎ ተግባር በመተባበር አገርን ወደ ተሻለ እድገት መለውጥ አለብን ብለዋል።   ዒድ አል አድሃ ትህትና፣ መታዘዝንና ዝቅ ብሎ ማክበርን እንደሚያስተምር የተናገረው ደግሞ ወጣት መሃመድ አብዱ ነው።   በመሆኑም እርስ በርስ በመረዳዳትና በመተባበር የበዓሉን ሃይማኖታዊ እሴት በተግባር መግለጥ አለብን ነው ያለው፡፡ የሚያጋጥሙ አለመግባባቶችን በሰላማዊና በንግግር የመፍታት ባህልን ማጎልበት እንደሚገባም እንዲሁ፡፡ በተመሳሳይ ወጣት ሙባረክ አብዱልቃሲም በዓሉ በጎነትና መታዘዝን እንደሚያስተምር ጠቅሰው፤ ይህን ዘወትር በተግባር ማሳየት አለብን ብሏል፡፡    
ህዝበ ሙስሊሙ ሃይማኖታዊ አስተምህሮን በማጠናከር ለሰላምና ለአብሮነት ተግቶ ሊሰራ ይገባል
Jun 16, 2024 61
ጎንደርና ፤ ደብረ ብርሃን ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፦ ህዝበ ሙስሊሙ ሃይማኖታዊ አስተምህሮን በማጠናከር ለሰላምና ለአብሮነት ተግቶ ሊሰራ እንደሚገባ የጎንደር ከተማ እስልምና ምክር ቤት ሰብሳቢ ሃጂ ኢብራሂም ቃሲም ተናገሩ፡፡ በጎንደርና ደብረ ብርሃን ከተሞች 1445ኛው የኢድ አል አድሃ /አረፋ/ በዓል በታላቅ ሃይማኖታዊ ስነ ስርአት ተከብሯል፡፡ የምክር ቤቱ ሰብሳቢ ሃጂ ኢብራሂም ቃሲም በበዓሉ ላይ ባደረጉት ንግግር እንደገለፁት፤ በዓሉ ለፈጣሪያችን ምስጋና የምናቀርብበትና የሀገራችንን ሰላም ለማጽናት አጥብቀን የምንጸለይበት መሆን አለበት፡፡ ሙስሊሙ ማህበረሰብ ለከተማው ዘላቂ ሰላምና ልማት እስካሁን ያደረገውን አስተዋጽኦ በመቀጠልና ሃይማኖታዊ አስተምህሮን በማጠናከር ለሰላምና ለአብሮነት ተግቶ ሊሰራ ይገባል ብለዋል። በቀጣይም በሚካሄደው የሰላም ግንባታ ስራ የተለመደ ትብብሩን ማድረግ እንደሚገባውም በመልዕክታቸው አስገንዝበዋል፡፡ የከተማ አስተዳደሩም የሙስሊሙ ማህበረሰብ የቀብር ቦታን ጨምሮ ሌሎች ጥያቄዎች ተቀብሎ ምላሽ በመስጠት በኩል የወሰዳቸው እርምጃዎች ከልብ እንዳስደሰታቸው ተናግረዋል፡፡ የሙስሊሙ ማህበረሰብ ለሰላም ያለውን ቁርጠኝነት በተግባር በማሳየት ረገድ ያበረከተው አስተዋጽኦ ከፍተኛ ነው ያሉት ደግሞ የከተማው ተቀዳሚ ምክትል ከንቲባ አቶ ባዩህ አቡሃይ ናቸው፡፡   ሀገራችን የብዝሃ ሃይማኖት ባለቤት እንደመሆኑዋ ህዝቡ አብሮነቱን በማስቀጠል እዚህ ላይ መድረሱ የአንድነቱ ማሳያ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ በበዓሉ ላይ ከታደሙ የእምነቱ ተከታዮች መካከል ሀጂ አደም መሃመድ በዓሉ የመረዳዳትና የመደጋገፍ የቆዩ እሴቶቻችን ተጠብቀው እንዲዘልቁ ምቹ ሁኔታ የሚፈጥር ነው ብለዋል፡፡ በተያያዘ ዜናም የደብረ ብርሃን ከተማ አስተዳደር እስልምና ጉዳዮች ዋና ፀሐፊ ሃጂ አሊ ሀሰን በበዓሉ ላይ እንደተናገሩት ሙስሊሙ ህብረተሰብ ለመንግስት ሲያቀርብ የነበረው ጥያቄ ደረጃ በደረጃ ምላሽ እያገኘ ነው። የዘመናት ጥያቄ የነበረው ለመስገጃ የሚሆን ቦታ ሁለት ሄክታር መሬት መሰጠቱ ለምላሹ አንዱ ማሳያ እንደሆነም አንስተዋል። በዓሉን ስናከብር ሀይማኖታዊ አስተምህሮው በሚፈቅደው መሰረት የሰላም የአብሮነት የመቻቻልና የአንድነት አሴቶችን በማስጠበቅ መሆን እንዳለበት አስገንዝበዋል። የደብረ ብርሃን ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ አቶ ወርቃላማሁ ኮስትሬ እንደገለጹት መንግስት ሰላምን ከማስጠበቅ ጎን ለጎን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ችግሮች እንዲቃለሉ እየሰራ ነው። ሙስሊሙ ማህበረሰብም የአካባቢውን ሰላም በዘላቂነት ለማስጠበቅ ከሌሎች ሃይማኖት ተከታዮች ጋር በመተባበር በሰላም እሴት ግንባታ ላይ የበኩሉን ድርሻ መወጣት እንዳለበት አሳስበዋል ። ከበዓሉ ተሳታፊዎች አቶ ተራማጅ ሙሉጌታ በበኩላቸው በዓሉን በሰላምና በፍቅር ካላቸው ላይ ለተቸገሩ ወገኖች በማካፈልና በመረዳዳት እንደሚያከብሩት ተናግረዋል። ሼህ ኢብራሂም መሃመድ የተባሉ የእምነቱ ተከታይ በበኩላቸው በከተማው ተፈጥሮ በነበረው የሰላም እጦት በአሉን በአደባባይ ሳናከብር ያሳለፍንባቸው ጊዜያት በርካታ ነበሩ ዛሬ በተገኘው ሰላም አደባባይ ወጥተን በማክበራችን ደስታ ተሰምቶኛል ሲሉ ተናግረዋል፡፡ በበአሉ ላይ በርካታ የእምነቱ ተከታዮች፤ የከተማው እስልምና ምክር ቤት ከፍተኛ መሪዎች፤ ኡለማዎችና ኡስታዞችን ጨምሮ የከተማ አስተዳደሩ አመራሮች ተገኝተዋል፡፡  
ኢኮኖሚ
 የጉዲና ቱምሳ የአውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት መጀመር  አካባቢው ያለውን ፍላጎቶችን የሚመልስ ታላቅ ተግባር ነው
Jun 16, 2024 105
አዲስ አበባ ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፡- በነቀምቴ ከተማ አቅራቢያ የጉዲና ቱምሳ የአውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት መጀመር በአካባቢው ያለውን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ፍላጎቶችን የሚመልስ ታላቅ ተግባር መሆኑን በብልጽግና ፓርቲ የኦሮሚያ ክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት የፖለቲካ ዘርፍ ሃላፊ ቢቂላ ሁሪሳ (ዶ/ር) ገለጹ። በምሥራቅ ወለጋ ዞን ነቀምቴ ከተማ አቅራቢያ በአንድ ነጥብ ሦስት ቢሊዮን ብር ወጪ የተገነባው ጉዲና ቱምሳ የአውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት ማስጀመሪያ ስነ ስርዓት ዛሬ ተካሂዷል። የፌዴራል፣ የኦሮሚያ ክልል እና የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች በተገኙበት የተከናወነው የበረራ አገልግሎት ማስጀመሪያ ሥነ-ሥርዓት ላይ የአካባቢው ነዋሪዎች የረጅም ዓመታት ጥያቄያቸው ምላሽ ማግኘቱን አስመልክቶ ደስታቸውን በይፋ ገልጸዋል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በተሰጠ ልዩ አቅጣጫ የፌዴራል መንግስትና የክልሉ ከፍተኛ አመራር አባላት፣ በየቦታው ያሉ ፕሮጀክቶች እንዲጠናቀቁና ለአገልግሎት እንዲበቁ ክትትል እያደረጉና እየሰሩ መሆኑን ዛሬ የበረራ አገልግሎት የጀመረው የጉዲና ቱምሳ የአውሮፕላን ማረፊያ በማሳያነት ሊጠቀስ እንደሚችል ነው የተጠቆመው።   በብልጽግና ፓርቲ የኦሮሚያ ክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት የፖለቲካ ዘርፍ ሃላፊ ቢቂላ ሁሪሳ (ዶ/ር) በተለይ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ አውሮፕላን ማረፊያው የበረራ አገልግሎት መጀመሩ መንግስት ለህዝብ ለገባው ቃል በተግባር ምላሽ እየሰጠ መሆኑን ማሳያ ነው። መንግስት ለህዝቡ ለማሟላት ቃል የገባቸው የመሰረተ ልማቶችና አገልግሎቶች በተገቢው መንገድ ለማቅረብ ቁርጠኝነቱን ያሳየበት መሆኑን አመልክተው፤ ይህም በመንግስትና ህዝብ መካከል መተማመንን እንደፈጠረ ጠቁመዋል። ቀደም ብሎ በአካባቢው የጸጥታ ችግሮች እንደነበሩ አስታውሰው፤ መንግስትና ህዝብ በመተባበር የጸጥታ ችግሮችን አስወግደው የአውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት እንዲጀምር እንዳስቻሉም ተናግረዋል። በዚህም መንግስት የህዝብ ጥያቄን ከመመለስ ባሻገር የአገልግሎት ተደራሽነትን የማስፋት ተግባሩን ለማከናወን ምንም ዓይነት ችግር እንደማያግደው ማሳያ መሆኑን ዶክተር ቢቂላ ገልጸዋል። መንግስት በየትኛውም ችግር ውስጥ ሆኖ ፕሮጀክቶችን በአጭር ጊዜ የማጠናቀቅ፣ ለአገልግሎት የማብቃት ስራ የሰራ መሆኑን የታየበት ፕሮጀክትም መሆኑን ነው ያብራሩት። ህዝብ ለሚያቀርባቸው የመሰረተ ልማት፣ የአገልግሎት ጥያቄዎች በተግባር ምላሽ የሚሰጥ መንግስት መኖሩን እንደሚያረጋግጥ የጠቆሙት ዶክተር ቢቂላ፤ ይህም በመንግስትና ህዝብ መካከል ያለውን ቅርርብ የበለጠ እንደሚያጠናክረው ተናግረዋል። የአውሮፕላን ማረፊያው በነቀምቴ ከተማ አቅራቢያ መገንባት በአካባቢው የኢኮኖሚ መነቃቃት እንደሚፈጥር ገልጸው፤ በአካባቢው የሚመረቱ ምርቶችን በተለይም አትክልት እና ፍራፍሬን በቀላሉ ለማዕከላዊ ገበያ በፍጥነት ተደራሽ ለማድረግ እንደሚረዳም አብራርተዋል። መንግስት የአካባቢውን ህዝብ የልማት፣ የአገልግሎት፣ የሎጅስቲክስና የመሰረተ ልማት ጥያቄዎች ለመመለስ ያለውን ቁርጠኝነትም የሚያሳይ ነው ብለዋል። የአውሮፕላን በረራ መጀመሩ የአካባቢው ህዝብ በማህበራዊ መሰረተ ልማቶች ተጠቃሚነቱን እንደሚያጠናክረው ጠቁመው፤ በተለይም በጤና እና በትምህርት ዘርፍ የሚኖረውን የአገልግሎት አቅርቦትና ፍትሃዊነት እንደሚያጎላው ገልጸዋል። አካባቢው በባህል የበለጸገ፣ የቱሪዝም ሀብቱ ያለው መሆኑን ያስታወሱት ዶክተር ቢቂላ፤ የበረራ አገልግሎት መጀመሩ የህዝቡን ተጠቃሚነት እንደሚያጠናክር ተናግረዋል።
 ከተረጂነትና ከድህነት ለመላቀቅ የግብርና ልማት ስራዎችን  አጠናክረን እንቀጥላለን - አቶ  ኡሞድ ኡጁሉ
Jun 16, 2024 68
ጋምቤላ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፦ ከተረጂነትና ከድህነት ለመላቀቅ የግብርና ልማት ስራዎችን አጠናክረን እናስቀጥላለን ሲሉ የጋምቤላ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ኡሞድ ኡጁሉ አስገነዘቡ። በጋምቤላ ከተማ ለሁለት ቀናት ሲካሄድ የቆየው የክልሉ አስፈፃሚ መስሪያ ቤቶች የዘጠኝ ወራት እቅድ አፈፃፀም ግምገማ ዛሬ ተጠናቋል። ርዕሰ መስተዳድሩ በግምገማው ማጠቃለያ ላይ እንደገለጹት በክልሉ ከተረጂነትና ከድህነት ለመላቀቅ በግብርና ልማት፣ በሌማት ትሩፋትና በሌሎች ኢኮኖሚዊና ማህበራዊ የልማት ስራዎች ላይ ትኩረት ተደርጎ ይሰራል። በተለይም እንደ ሀገር ከድህነትና ከተረጂነት ለመላቀቅ የተቀየሱ መርሃ ግብሮችን ተግባራዊ በማድረግ የህዝቡን ተጠቀሚነት ለማረጋገጥ በየደረጃው የሚገኙ የአመራር አካላት በትጋት ሊሰሩ እንደሚገባ አስገንዝበዋል። በክልሉ ባለፉት ዘጠኝ ወራት ያጋጠሙ ፈተናዎችን በመቋቋም የተቀመጡ የልማትና የመልካም አስተዳደር እቅዶችን ለማሳካት የተከናወኑ ስራዎች አበረታች እንደነበሩ ገልጸዋል። በተለይም ሲጓተቱ የቆዩ የግንባታ ፕሮጀክቶችን ለማጠናቀቅ፣ የኢንዱስትሪ ልማትን፣ የበጋ መስኖን ለማሰፋት የተከናወኑ ስራዎች የተሻሉ እንደነበሩ አብራርተዋል። በቀጣይም በክረምቱ ወራት የሚተገበሩ የግብርና፣ የአረንጓዴ አሻራ፣ የሌማት ትሩፋትና ሌሎች የልማት ዘርፎች ላይ የተጀመሩ ስራዎችን ይበልጥ አጠናክረን እንሰራለን ብለዋል።   የግምገማ መድረኩ ተሳታፊዎች በሰጡት አስተያየት በመድኃኒት አቅርቦትና ጥራት፣ በማዕድን ልማት፣ በግንባታ ፕሮጀክት ጥራት፣በነዳጅ አቅርቦትና ስርጭት ላይ ትኩረት አድርጎ መስራት እንደሚገባ አመልክተዋል። በግምገማ መድረኩ ላይ የአስፈፃመሚ መስሪያ ቤቶች የበጀት ዓመቱ የዘጠኝ ወራት እቅድ አፈፃፀምና የመካከለኛ ዘመን ያለፉት ሶስት ዓመታት እቅድ ክንውን ሪፖርት ቀርቦ በተሳታፊዎች ውይይት ተደርጎበታል። በጋምቤላ ከተማ ለሁለት ቀናት በቆየው በዚሁ የግምገማ መድረክ ላይ ከክልል እስክ ዞን የሚገኙ የአመራር አካላትና ከፍተኛ ባለሙያዎች ተሳትፈዋል።    
የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ አውሮፕላን ማረፊያ አገልግሎት መጀመር ለአካባቢው ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ጉልህ ድርሻ አለው- አፈ ጉባዔ ታገሰ ጫፎ
Jun 16, 2024 74
ነቀምቴ፤ ሰኔ 09/2016 (ኢዜአ)፦የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ አውሮፕላን ማረፊያ አገልግሎት መጀመር የአካባቢውን ግብርናና ኢንቨስትመንት እድገት ከማሳለጥ ባለፈ የቱሪዝም እንቅስቃሴውን እንደሚያሳድገው የኢፌዴሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባዔ አቶ ታገሰ ጫፎ ገለጹ። የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ አውሮፕላን ማረፊያ የበረራ ማስጀመሪያ ሥነ-ሥርዓት የፌደራል፣ የኦሮሚያ ክልል እና የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች በተገኙበት ዛሬ ተካሂዷል፡፡ የኢፌዴሪ ህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባኤ አቶ ታገሰ ጫፎ በአውሮፕላን ማረፊያው የበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር ላይ ተገኝተው እንዳሉት የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ አውሮፕላን ማረፊያ የበረራ አገልግሎት መጀመሩ ለአካባቢው ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ጠቀሜታው የጎላ ነው። በአካባቢው በረራው መጀመሩ ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ እንዳለው ያነሱት አፈ ጉባዔው፤ በተለይም የአካባቢውን ኢንቨስትመንትና ኢንዱስትሪ እድገት ከማሳለጥ ባለፈ የቱሪዝም እንቅስቃሴውን ያሳድጋል። አክለውም አውሮፕላን ማረፊያው መታሰቢያነቱ ለሀገራቸው መቆምን ባስተማሩን በቄስ ጉዲና ቱምሳ መሰየሙ የአሁኑ ትውልድም ለአገር ቆሞ የተሻለች አገር ለቀጣዩ ትውልድ ለማስረከብ እንዲተጉ የሚያነሳሳ መሆኑን ተናግረዋል።   የኦሮሚያ ክልል ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ አወሉ አብዲ በበኩላቸው በክልሉ ለህብረተሰቡ ተጠቃሚነት የሚውሉ በርካታ የልማት ፕሮጀክቶች ግንባታ ላይ ናቸው ብለዋል። በምስራቅ ወለጋ ዞን የተገነባውን የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ አውሮፕላን ማረፊያ እንደ አንዱ ማሳያ ያነሱት ምክትል ፕሬዝዳንቱ፤ የክልሉ መንግስት በቀጣይም ህብረተሰቡን በማሳተፍ የኢኮኖሚ ጠቀሜታ ያላቸውን ፕሮጀክቶች ግንባታ አጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል።   የጉዲና ቱምሳ አውሮፕላን ማረፊያ የአካባቢውን ነዋሪ የዓመታት ጥያቄ የመለሰ ነው ያሉት ደግሞ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ መስፍን ጣሰው ናቸው። የአውሮፕላን ማረፊያው ግንባታ በሀገር መከላከያ ኮንስትራክሽን ኢንተርፕራይዝ መካሄዱን የገለጹት አቶ መስፍን፤ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ማህበራዊ ትስስርን በመፍጠር ረገድ ከፍ ያለ ሚናውን እየተወጣ ይገኛል ብለዋል። አየር መንገዱ ከ20 በላይ የሀገር ውስጥ በረራዎች እንዳሉት የገለጹት አቶ መስፍን፤ በውጭ አገር በረራም የአፍሪካ ኩራት ሆኖ ተደራሽነቱን እያሰፋ ይገኛል ብለዋል። በበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብሩ ላይ የተገኙት የአካባቢው ነዋሪዎች በበኩላቸው መንግስት ለዞኑ በሰጠው ትኩረት ብዙ የልማት ስራዎች ግንባታቸው ተጠናቆ ለአገልግሎት እየበቁ እንደሚገኙ በመናገር በዚህም ትልቅ ለውጥ መኖሩን ገልጸዋል። የነቀምቴ ከተማ ነዋሪ ወይዘሮ ክብነሽ ተፈሪ እንዳሉት የወለጋና አካባቢው ህብረተሰብ ከተፈጥሮ ሀብቱ በሚገባ ተጠቃሚ እንዲሁን መሰል የልማት ፕሮጀክቶች ጉልህ ድርሻ አላቸው። ሌላው የከተማው ነዋሪ አቶ ብርሃኑ በንቲ አይሮፕላን ማረፊያው ከትራንስፖርት አገልግሎት ውጪ ለአካባቢው የልማት ምርቶች ማጓጓዣ ስለሚጠቅም አርሶ አደሩን እና የነጋዴውን ማህበረሰቡን የገቢ ሁኔታ የሚያሻሽል ነው ብለዋል። በበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብሩ ላይ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ-ጉባዔ አቶ ታገሰ ጫፎ፣ የትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሚኒስትር ዶክተር ዓለሙ ስሜ፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ መስፍን ጣሰውና የኦሮሚያ ክልል ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አወሉ አብዲን ጨምሮ የፌደራልና የክልል ከፍተኛ የሥራ ሃላፊዎች ተገኝተዋል።    
የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ አይሮፕላን ማረፊያ የበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር ተካሄደ
Jun 16, 2024 77
ነቀምቴ ፤ሰኔ 09/2016 (ኢዜአ)፦ የነቀምቴ ጉዲና ቱምሳ ዓለም አቀፍ አይሮፕላን ማረፊያ የበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብር ተካሄደ። የአይሮፕላን ማረፊያው የበረራ ማስጀመሪያ መርሃ ግብሩ የተካሄደው የተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባዔ ታገሰ ጫፎ፣ የትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሚኒስትር ዶክተር ዓለሙ ስሜ፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ መስፍን ጣሰው እና የኦሮሚያ ክልል ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አወሉ አብዲን ጨምሮ የፌደራልና የክልሉ ከፍተኛ የሥራ ሃላፊዎች በተገኙበት ነው።   በ1 ነጥብ 3 ቢሊዮን ብር ወጪ የምሥራቅ ወለጋ ዞን መዲና በሆነችው ነቀምቴ የተገነባው ጉዲና ቱምሳ ዓለም አቀፍ አይሮፕላን ማረፊያው በረራ መጀመር የረጅም ዓመት ጥያቄያቸው ምላሽ የሰጠ መሆኑን የአካባቢው ነዋሪዎች በደስታ ገልጸዋል። የአይሮፕላን ማረፊያው በነቀምቴ መገንባት አካባቢው የሚታወቅበትን የቡና እና ፍራፍሬ ምርቶችን በቀላሉ ለማዕከላዊ ገበያና ለውጭ ገበያ ተደራሽ ለማድረግ እንደሚረዳም ተገልጿል።    
ቪዲዮዎች
ሳይንስና ቴክኖሎጂ
ማዕከሉ በአራት ክልሎች የአየር ትንበያ መረጃ ተደራሽነትን ለማረጋገጥ ከባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት እየሰራ መሆኑን ገለጸ
Jun 15, 2024 133
ሶዶ፣ ሰኔ 8 ቀን 2016(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት የደቡብ አገልግሎት ማዕከል በአራት ክልሎች ወቅቱን የጠበቀ የአየር ትንበያ መረጃ ተደራሽነት በማስፋት ከባለድርሻ አካላት በቅንጅት እየሰራ መሆኑን ገለጸ። ማዕከሉ የክረምት ወቅት አየር ትንበያን በተመለከተ ለባለድርሻ አካላት ያዘጋጀው የግንዛቤ ማስጨበጫ ስልጠና በወላይታ ሶዶ ተካሂዷል። በዚህ ወቅት የማዕከሉ መሪ ሥራ አስፈፃሚ አቶ ከፍያለው አየለ እንዳሉት፤ ማዕከሉ የአየር ትንበያ መረጃን በማጎልበት ለልማት ስኬታማነት የሚያደርገውን አስተዋጽኦ ለማጠናከር እየሰራ ነው። ለዚህም የአጭር፣ የመካከለኛና የረዥም ጊዜ ዕቅድ አዘጋጅቶ ወደ ትግበራ መግባቱን ተናግረዋል። የግብርና ልማት ውጤታማነት፣ የአየር ሁኔታን ተከትሎ የሚከሰቱ በሽታዎችና የተፈጥሮ አደጋን ከመቀነስ አኳያ ወቅታዊ የአየር ሁኔታ መረጃዎች ተደራሽ በማድረግ ድርሻውን እየተወጣ ይገኛል ብለዋል።   ስልጠናውም ከአየር ትንበያ መረጃ ተደራሽነት ጋር ተያይዞ የሚስተዋሉ ክፍተቶችን ለማሻሻል እንደሚረዳ አቶ ከፍያለው አስረድተዋል። ማዕከሉ አገልግሎት በሚሰጥባቸው በደቡብ ኢትዮጵያ፣በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች፣ በማዕከላዊ ኢትዮጵያና በሲዳማ ክልሎች በመጪው ክረምት ወቅት መደበኛና ከመደበኛ በላይ ዝናብ እንደሚጠበቅ አስታውቀዋል። ይህም ለመኸር እርሻ ሥራዎች ውጤታማነት ከፍተኛ አስተዋጽኦ እንደሚኖረው ገልጸዋል። ተቋማት የአየር ትንበያ መረጃ በመለዋወጥ ረገድ የሚስተዋሉ ክፍተቶችን በማስተካከል ተደራሽነቱን ለማስፋት ኃላፊነታቸውን እንዲወጡ ጠይቀዋል። የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል የግብርና ቢሮ ተወካይ አቶ ሙሉነህ ዓለማየሁ በበኩላቸው ከኢንስቲትዩቱ ጋር ባለን ቅንጅታዊ አሠራር የበልግ ግብርናን ማሳካት ችለናል ብለዋል። በመኸር ግብርናም እንዲሁ እንደሚቀጥል ተናግረዋል።   ዩኒቨርሲቲው ከአየር ፀባይ ጋር ተያያዥነት ያላቸው ጉዳዮች ላይ የምርምር ውጤቶችን በማቅረብ ከኢንስቲትዩቱ ጋር በጋራ ሲሰራ መቆየቱን የገለፁት ደግሞ በአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ የሚቲዎሮሎጂና የሃይድሮሎጂ ፋኩልቲ ዲን ታደሰ ቱጁባ(ዶ/ር) ናቸው።   በበክረምቱ በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ፣ በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልሎችና በሲዳማ ደጋማ አካባቢዎች የሚጠበቀው ከፍተኛ መጠን ያለው ዝናብ ለመስኖና ለሃይል ማመንጫነት የሚውል ውሃ ለመያዝ እንደሚያስችል ገልጸዋል። በስልጠናው ከአራቱ ክልሎች የተውጣጡ ባለድርሻ አካላት ተሳትፈዋል።  
የህጋዊ የሥነ-ልክ ረቂቅ አዋጅ ዓለም አቀፍ መስፈርትን መሰረት በማድረግ ምርትና አገልግሎቶችን በወጥነት መለካት የሚያስችል ነው
Jun 14, 2024 116
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 7/2016(ኢዜአ)፦ የህጋዊ የሥነ-ልክ ረቂቅ አዋጅ ዓለም አቀፍ መስፈርትን መሰረት በማድረግ ምርትና አገልግሎቶችን በወጥነት መለካት የሚያስችል መሆኑን የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የንግድና ቱሪዝም ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ገለጸ። በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የንግድና ቱሪዝም ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ በህጋዊ የሥነ-ልክ ረቂቅ አዋጅ ላይ ግብዓት ማሰባሰብ የሚያስችል የባለድርሻ አካላት ውይይት አካሂዷል። በንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስቴር የህጋዊ ሥነ-ልክና ቴክኒክ ደንብ ማስተባበር መሪ ስራ አስፈፃሚ ጌታቸው ወለል ለ50 ዓመታት በሥራ ላይ የቆየው አዋጅ 431/1965 ኢትዮጵያ በቴክኖሎጂ የታገዘ የሥነ-ልክ አሰራር ለመዘርጋት የያዘችውን ግብ ስለማያሳካ የአዋጅ ማሻሻያ ማድረግ አስፈልጓል ብለዋል።   የሥነ-ልክ ረቂቅ አዋጁ የንግድ ልውውጥን ለማሳለጥ፣ ለሰውና ለእንሰሳት ጤንነትና ለአካባቢ ጥበቃ የሚውሉ የመለኪያ መሳሪያና ልኬቶችን በመጠቀም የታሸጉ ምርቶችን በወጥነት ትክክለኛነታቸውን ማረጋገጥ በሚያስችል መልኩ መዘጋጀቱን አስረድተዋል። ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ ደረጃ የተሳለጠ የንግድና ኢንቨስትመንት ሥርዓት በመገንባት ዜጎች ጥራት ያለው ምርትና አገልግሎት እንዲያገኙ ለማድረግ አዋጁ ከፍተኛ እገዛ እንደሚያደርግ ገልጸዋል። በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የንግድና ቱሪዝም ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ ወይዘሮ አሻ ያህያ የህጋዊ ሥነ-ልክ ረቂቅ አዋጅ የኢትዮጵያን ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ የዕድገት ደረጃ ባገናዘበ መልኩ መዘጋጀቱን ተናግረዋል። የህጋዊ የሥነ-ልክ ረቂቅ አዋጅ ዓለም አቀፍ መስፈርትን በመመስረት ጥራት ያለው ምርትና አገልግሎትን በወጥነት ልኬት በማድረግ ዜጎች ተጠቃሚ እንዲሆኑ እንደሚያስችል ገልጸዋል።   አዋጁ በኢትዮጵያ ቴክኖሎጂያዊ አሰራርን በስፋት በመተግበር ከውጪ ከሚገቡና ወደ ውጭ ከሚላኩ ምርትና አገልግሎቶች hገሪቱ ማግኘት የሚገባትን ገቢ እንድታገኝ የሚያግዝ እንደሆነም ተናግረዋል። በአዋጁ የምርቶች የመጠቀሚያ ጊዜ የሚያበቃበትን ቀንና ዓመተ ምህረት በግልፅ በማስቀመጥ ማሻሻያ እንዲደረግበት አሳስበዋል፡፡ በተጨማሪም ከሌሎች አዋጆች ጋር እንዳይጋጭ የማጥራት ስራ እንዲሰራ ከባለድርሻ አካላት ጋር ቀጣይነት ያለው ውይይት ማድረግ እንደሚያስፈልግም አስገንዝበዋል። የውይይቱ ተሳታፊዎች በበኩላቸው ረቂቅ አዋጁ አለም አቀፍ መስፈርቶችን መሰረት በማድረግ የመለኪያ መሳሪያዎችን ትክክለኛነት ለማረጋገጥና ጥራት ያለው ምርትና አገልግሎትን ተደራሽ ማድረግ የሚያስችል መሆኑን ተናግረዋል።   በረቂቅ አዋጁ የተቀመጠው ሃላፊነትና ተግባር ከዚህ ቀደም ከወጡ አዋጆች ጋር እንዳይጋጭ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ሰፊ ውይይት ማድረግ እንደሚገባ አሳስበዋል። የንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስትር ዴኤታ እንዳለው መኮንን፥ በሰጡት ማብራሪያ በስራ ላይ ያለው አዋጅ ከ 50 አመታት በላይ ያገለገለና ቴክኖሎጂን ተጠቅሞ ወጥነት ባለው መልኩ የመለኪያ መሳሪያዎችን ትክክለኛነት ማረጋገጥ የማያስችል መሆኑን ተናግረዋል። ረቂቅ አዋጁ አለም አቀፍ የስነ-ልክ መስፈርቶች በማሟላት ከውጪ የሚገቡ ምርቶችን ጥራት ለማረጋገጥና በሀገር ውስጥ የሚመረቱ ምርቶችን የጥራት መጠን በመለካት ጥራት ያለው ምርትና አገልግሎት ለአለም ገበያ በማቅረብ ተወዳዳሪነትን ለማሳደግ ፋይዳው የጎላ እንደሆነ ተናግረዋል። ምርቶች ላይ የክትትልና የቁጥጥር ስርዓትን በማጠናከር የስነ ልኬት መስፈርትን የማያሟሉ ምርቶች ጥቅም ላይ እንዳይውሉ ማድረግ የሚያስችል እንደሆነም ገልፀዋል። አዋጁ በመደበኛ፣ በድንገትና የህብረተሰቡን ጥቆማ መሰረት በማድረግ ጠንካራ የሆነ የቁጥጥርና የክትትል ስራዎችን መስራት የሚያስችል እንደሆነ አስረድተዋል። ከባለድርሻ አካላት የተሰጠውን የግብዓት ሀሳብ በማካተት አዋጁን ለማዳበር እንደሚሰራ ሚኒስትር ዴኤታው ተናግረዋል።
በኢትዮጵያ እስካሁን 620  የመንግስት አገልግሎቶች ወደ ዲጂታል ስርዓት ገብተዋል - ዶክተር በለጠ ሞላ
Jun 13, 2024 130
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 6/2016(ኢዜአ)፦የዲጂታል ኢኮኖሚ ግንባታን ለማፋጠን በተሰሩ ስራዎች እስካሁን 620 ሀገራዊ የመንግስት አገልግሎቶች ወደ ዲጂታል ስርዓት ማስገባት መቻሉን የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር በለጠ ሞላ (ዶ/ር) ገለጹ። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በተገኙበት የበጀት ዓመቱ የመጨረሻ የ100 ቀናት አፈጻጸም ግምገማ ተካሂዷል። በመድረኩ ሰፊ ውይይት ከተደረገባቸው ጉዳዮች መካከል አንዱ ዲጂታል ትራንስፎርሜሽን መሆኑን የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትሩ በለጠ ሞላ (ዶ/ር) ገልጸዋል። ከሚኒስቴሩ ቁልፍ ተልዕኮዎች አንዱ የዲጂታላይዜሽን ትግበራውን ማፋጠንና ማስፋፋት መሆኑን አንስተዋል። የዲጂታል ስትራቴጂና ፖሊሲ ተቀርጾ የመንግስትን ተቋማት አገልግሎት ወደ ኤሌክትሮኒክ ወይም ዲጀታል ስርዓት ለማስገባት ትኩረት ተደርጎ መሰራቱን ገልጸዋል። እስካሁን 620 ሀገራዊ የመንግስት አገልግሎቶች በዲጂታል ስርዓት እንዲገቡ መደረጉን አስረድተዋል። በቀጣይም የመንግስት አገልግሎቶችን ወደ ዲጂታል ስርአት የማስገባት ስራ ተጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል። ቴሌኮምን ጨምሮ በተለያዩ ዘርፎች የሀገራዊ የዲጂታል እንቅሰቃሴ ከፍተኛ እምርታ የመጣበት መሆኑን ጠቅሰው፤ እስካሁንም ከስድስት ትርሊዮን ብር በላይ የዲጂታል ፋይናንስ እንቅስቃሴ መደረጉን ተናግረዋል። የዲጀታል ኢኮኖሚ ግንባታን ዕውን ለማድረግም በትኩረት እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። ሚኒስቴሩ በኢኖቬሸንና ምርምር ዘርፍ ረገድ በጤና፣ በማምረቻ፣ በግብርናና በሌሎችም ዘርፎች ችግር ፈች የሆኑ የምርምር ውጤቶች ተደራሽ የማድረግ እና ቴክኖሎጂ የማላመድ ስራዎችን ከአጋር አካላት ጋር በመቀናጀት ማከናወኑን ገልጸዋል። ለአብነትም በስታርአፕ ምሕዳሩን ለማስፋት በተሰሩ ሰፋፊ የድጋፍ ስራዎች ተሰፋ ሰጭ ውጤቶች ስለመገኘታቸው ጠቅሰዋል። በተጠሪ ተቋማት በኩል በሚሰሩ የምርምር ስራዎች ረገድም መልካም ውጤቶች እንደተገኙ በግምገማ እንደተረጋገጠ አንስተዋል። የዲጂታል ኢኮኖሚ ግንባታ ዕውን ለማድረግ የሚያስችሉ የመሰረተ ልማት ዝርጋታ ስራዎች እና በክህሎት ተኮር የዲጂታል ልማት ላይ በትኩረት እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። ሚኒስቴሩ በቅርቡ ከአጋር አካላት ጋር በመተባበር የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችን የዲጂታል ክህሎት አቅም ለመገንባት በመጀመሪያ ዙር 10 ሺህ ወጣቶች ተጠቃሚ የሚያደርግ ኤኒሸቲቭ መጀመሩን ገልጸዋል። ዲጂታል ኢኮኖሚ ግንባታን ዕውን ለማድረግ ወጣቶች ላይ መስራት ወሳኝ ጉዳይ በመሆኑ እስከ አንድ ሚሊዮን ወጣቶችን በዚህ ኢኒሸቲቭ ተደራሽ ለማድረግ የተጀመረው ጥረት እንደሚቀጠል አረጋግጠዋል።    
ወጣቶች በሀገር አቀፍ ደረጃ ሀሳባቸውን በነፃነት የሚለዋወጡበት መተግበሪያ ይፋ ሆነ
Jun 13, 2024 162
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 6/2016(ኢዜአ)፦ የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር ወጣቶች በሀገር አቀፍ ደረጃ ሃሳባቸውን በነፃነት የሚለዋወጡበት ″U-Report Ethiopia″ የተሰኘ መተግበሪያ ይፋ አደረገ። በይፋ ማድረጊያ መርሐ ግብሩ የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ኤርጎጌ ተስፋዬ(ዶ/ር)፣ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር በለጠ ሞላ(ዶ/ር)፣ የመንግስት የሥራ ኃላፊች እና የወጣቶች ተወካዮች ተገኝተዋል። ቴክኖሎጂው በአገር አቀፍ ደረጃ የወጣቶችን ሁለንተናዊ ተሳትፎና ተጠቃሚነታቸውን ማሳደግ የሚያስችሉ ሀሳቦች የሚቀያየሩበት እንደሆነ ተገልጿል። የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ኤርጎጌ ተስፋዬ (ዶ/ር) በዚሁ ወቅት እንደገለጹት፤ መተግበሪያው ወጣቶች ቴክኖሎጂን በመጠቀም ለዘላቂ ሰላም ግንባታና ለሀገራዊ ጥቅም የሚበጁ ሃሳቦችን የሚያንፀባርቁበት ነው።   ወጣቶች ለፖሊሲ ግብዓትነት የሚረዱ ሀሳቦችን የሚያፈልቁበትን ሥርዓት ለመፍጠርም መተግበሪያው አስተዋጽኦ እንደሚኖረው ነው የተናገሩት። መተግበሪያው የወጣቶችን የስራ ፈጠራ ከማስተዋወቅ ባለፈ የልምድ ልውውጥ ለማድረግ እንደሚያግዝም ጠቁመዋል። በተጨማሪም በማህበረሰቡ መካከል ትስስርን ለማጠናከር እና በሀገራቸው ጉዳይ በነጻነት እንዲሳተፉ ትልቅ ዕድል መሆኑን ገልጸዋል።  
ስፖርት
 በአውሮፓ ዋንጫ የምድብ ጨዋታ  ኔዘርላንድስ ፖላንድን አሸነፈች
Jun 16, 2024 68
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፦ በ17ተኛው የአውሮፓ ዋንጫ የምድብ ጨዋታ ኔዘርላንድስ ፖላንድን 2 ለ1 በሆነ ውጤት አሸነፈች። ዛሬ 3ተኛ ቀኑን በያዘው 17ተኛው የአውሮፓ ዋንጫ፤ በምድብ 4 ፖላንድ ከኔዘርላንድስ ከቀኑ 10 ሰዓት ላይ 49 ሺህ ተመልካቾችን በሚይዘው ቮልክ ስፓርክ ሜዳ ያደረጉትን ጨዋታ አስተናግዷል። በውጤቱም ኔዘርላንድስ ፖላንድን 2 ለ1 በሆነ ውጤት አሸንፋለች። ለኔዘርላንድስ ጎሎቹን ኮዲ ሀክፖ በ29ተኛው ደቂቃ፤ እንዲሁም አውት ሆረስት በ83ተኛው ደቂቃ ጎሎቹን ሲያስቆጥሩ የፖላንድን ብቸኛ ጎል አዳም ቡክሳ በ16ኛው ደቂቃ አስቆጥሯል። በዚህም ኔዘርላንድስ ምድብ አራትን በ3 ነጥብ መምራት ጀምራለች። ፖላንድና ኔዘርላንደስ በሁሉም ውድድሮች 19 ጊዜ ተገናኝተው ኔዘርላንድስ 9 ጊዜ ስታሸንፍ፤ ፖላንድ 3 ጊዜ አሸንፋለች፤ ቀሪውን 7 ጨዋታዎች ደግሞ በአቻ ውጤት አጠናቀዋል። በምድብ 3 ስሎቬኒያ ከዴንማርክ ከምሽቱ 1 ሰዓት እንዲሁም ሰርቢያ ከእንግሊዝ ከምሽቱ 4 ሰዓት ላይ ጨዋታቸውን ያደርጋሉ።    
ስፖርትን ከውድድርነት በተጓዳኝ ለገጽታ ግንባታና ዲፕሎማሲ ለመጠቀም ከባለድርሻ ተቋማት ጋር በቅንጀት እየተሰራ ነው- አምባሳደር መስፍን ቸርነት 
Jun 16, 2024 69
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፦ ስፖርትን ከውድድርነት በተጓዳኝ ለገጽታ ግንባታና ዲፕሎማሲ ለመጠቀም ከባለድርሻ ተቋማት ጋር በቅንጀት እየተሰራ መሆኑን የባህልና ስፖርት ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር መስፍን ቸርነት ገለጹ። ስፖርት ከውድድርነት ባሻገር አገርን በበጎ መልኩ ለማስተዋወቅና ለዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት መጠናከር ሚናው የጎላ ሲሆን፤ አገራት ይህን የግንኙነት አማራጭ በስፋት ይጠቀሙበታል። የስፖርት ዲፕሎማሲ የባህልና ቋንቋ ልዩነቶችንና ድንበሮችን በመሻገር በሕዝቦች መካከል መቀራረብን የመፍጠር አቅሙ ጠንካራ ነው። ስፖርተኞች እንዲሁም ስፖርት ተቋማትና ደጋፊዎች በስፖርታዊ ሁነቶች ላይ የአገራቸው አምባሳደር በመሆን የሚያከናውኗቸው ማህበረሰባዊ ትብብርን የማጎልበት አቅሙ ከፍተኛ ነው። የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር የስፖርት ልማት ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር መስፍን ቸርነት በስፖርት ፖሊሲውና በሌሎች ስትራቴጂክ ሰነዶች ስፖርት ለዲፕሎማሲና ቱሪዝም እድገት እንዲውል በግልጽ መቀመጡን ይገልጻሉ። በዚህም አማካኝነት ስፖርት ዲፕሎማሲን የሁለትዮሽ ግንኙነትን ለማጠናከር፣ ገጽታን ለመገንባትና የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነትን ለማጠናከር በሚያስችል መልኩ እየተሰራበት እንደሚገኝ አመልክተዋል። በተለይ የኢትዮጵያ አትሌቶች የስፖርት ዲፕሎማሲው በግንባር ቀደምትነት እንደሚጠቀሱ ተናግረዋል፡፡ አትሌቶቹ በተለያዩ አህጉራት ኢትዮጵያን ወክለው በሚወዳደሩበት ወቅት ከሚያስመዘግቡት ድል ባለፈ የአገሪቷን ባንዲራ ከፍ በማድረግ በጎ ገጽታዋን እንደሚያስተዋውቁ አንስተዋል። ኢትዮጵያ ታላቅ አገርና የጀግኖች አትሌቶች መፍለቂያ መሆኗንም አጉልተው እንደሚያሳዩ ነው አምባሳደር መስፍን የገለጹት። የኦሊምፒክ ጨዋታዎች ኢትዮጵያ የስፖርት ዲፕሎማሲ ስራዋን የምታከናውንበት ትልቁ ስፖርታዊ ሁነት እንደሆነና በዚህ ዓለም አቀፍ መድረክ አገራት ሉላዓዊነታቸውን ፣ነጻነታቸውንና ወንድማማችነታቸውን እንደሚያሳዩ ተናግረዋል። ከአትሌቲክስ ውጪ በወርልድ ቴኳንዶ፣ካራቴና ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ መድረክ በምትሳተፍባቸው ሌሎች ስፖርቶችም የኢትዮጵያ መልካም ገጽታ የሚገነቡ ስራዎች እየተከናወኑ መሆናቸውንም በመጠቆም። ይሁንና ከስፖርት ዲፕሎማሲ አቅም አንጻር የተከናወኑ ስራዎች በቂ አለመሆናቸውን ጠቅሰው፤ በባለድርሻ አካላት ትብብር የላቀ ውጤት ማምጣት እንደሚቻል አስገንዝበዋል። ለዚህም በቀጣይ የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴርና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር በመሆን የስፖርት ዲፕሎማሲውን አቅም ይበልጥ ለመጠቀም በሚያስችሉ ዘርፎች ላይ በትብብር ለመስራት የሚያስችሉ ስራዎች በትኩረት እንደሚከናወኑ አመልክተዋል።    
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ 27ኛ ሳምንት መርሐ ግብር ዛሬ ይጠናቀቃል
Jun 16, 2024 63
አዲስ አበባ፤ ሰኔ 9/2016 (ኢዜአ)፦ በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የ27ኛ ቀን መርሐ ግብር የመጨረሻ ቀን ውሎ ሁለት ጨዋታዎች ይደረጋሉ። ወላይታ ድቻ ከሀድያ ሆሳዕና ከቀኑ 9 ሰዓት በሃዋሳ ዩኒቨርሲቲ ስታዲየም ይጫወታሉ። በአሰልጣኝ ያሬድ ገመቹ የሚመራው ወላይታ ድቻ በሊጉ ባደረጋቸው ያለፉት 5 ተከታታይ ጨዋታዎች ማሸነፍ የቻለው 1 ጊዜ ብቻ ነው። 3 ጊዜ ሲሸነፍ 1 ጊዜ ነጥብ ተጋርቷል። በእነዚህ 5 ጨዋታዎች 3 ግቦችን ሲያስቆጥር 9 ግቦችን አስተናግዷል። ወላይታ ድቻ በ29 ነጥብ 13ኛ ደረጃ ላይ ይገኛል። ሀድያ ሆሳዕና ካለፉት 5 የሊግ ጨዋታዎች 1 ጊዜ ሲያሸንፍ 2 ጊዜ ተሸንፏል። 2 ጊዜ ደግሞ አቻ ወጥቷል። በ5ቱ ጨዋታዎች 6 ግቦችን ሲያስቆጥር በተመሳሳይ 6 ግቦች ተቆጥረውበታል። በግርማ ታደሰ የሚሰለጥነው ሀድያ ሆሳዕና በ35 ነጥብ 10ኛ ደረጃ ላይ ይገኛል። ሁለቱ ክለቦች በመጀመሪያ ዙር ባደረጉት ጨዋታ አንድ አቻ መለያየታቸው የሚታወስ ነው። በ27ኛ ሳምንት የመጨረሻ መርሐ ግብር ሻሸመኔ ከተማ ከኢትዮጵያ መድን ከምሽቱ 12 ሰዓት ላይ ጨዋታቸውን ያደርጋሉ። ሻሸመኔ ከተማ ባለፉት 5 የሊግ ጨዋታዎች 4 ጊዜ ሲሸነፍ 1 ጊዜ አቻ ወጥቷል። በ5ቱ ጨዋታዎች 4 ግቦችን ሲያስቆጥር 9 ጎሎች ተቆጥረውበታል። በአሰልጣኝ ዘማርያም ወልደጊዮርጊስ የሚመራው ሻሸመኔ ከተማ በ14 ነጥብ 15ኛ ደረጃን ይዞ ወራጅ ቀጠና ውስጥ ይገኛል። በአንጻሩ ተጋጣሚው ኢትዮጵያ መድን ያለፉት 5 ተከታታይ የሊግ ጨዋታዎች አሸንፏል። በእነዚህ 5 ጨዋታዎች 15 ግቦችን ሲያስቆጥር የተቆጠረበት 1 ግብ ብቻ ነው። በገብረመድህን ኃይሌ የሚሰለጥነው ኢትዮጵያ መድን በ34 ነጥብ 11ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል። ሁለቱ ክለቦች በመጀመሪያው ዙር ያደረጉት ጨዋታ አንድ አቻ በሆነ ውጤት መጠናቀቁ ይታወሳል። በተያያዘም ትናንት በተደረጉ የፕሪሚየር ሊጉ 27ኛ ሳምንት ጨዋታዎች አዳማ ከተማ ሃዋሳ ከተማን 5 ለ 0 እንዲሁም ሲዳማ ቡና ሀምበሪቾን 2 ለ 0 አሸንፈዋል።  
አካባቢ ጥበቃ
በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል የሚተከሉ ችግኞችን የጽድቀት መጠን ለማሳደግ ትኩረት ተሰጥቷል
Jun 15, 2024 74
ዲላ፤ ሰኔ 8/2016(ኢዜአ)፦ በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ዘንድሮ በዘመቻ የሚተከሉ ችግኞችን የጽድቀት መጠን ለማሳደግ ትኩረት መሰጠቱን የክልሉ ግብርና ቢሮ አስታወቀ። የቢሮው ምክትልና የተፈጥሮ ሃብት ዘርፍ ሃላፊ አቶ አንደኛ ሽናሌ ለኢዜአ እንደገለጹት፣ በክልሉ በበልግና በክረምት አረንጓዴ አሻራ ዘርፈ ብዙ ጠቄሜታ ያላቸው ችግኞች በስፋት ይተከላሉ። በዘንድሮው የችግኝ ተከላ መርሃግብር የሚተከሉ ችግኞች የጽድቀት ምጣኔን ለማሻሻል ለችግኝ ዝግጅት ጥራት ተገቢ ትኩረት መሰጠቱን ጠቁመዋል። በዝግጅት ወቅት ከፍተኛ ጥንቃቄ መደረጉን አስታውሰው፣ ለዚህም ከሚተከሉ ችግኞች 60 በመቶው የሚሆነው በፕላስቲክ ማሸጊያ እንዲዘጋጁ መደረጉን በማሳያነት ጠቅሰዋል።   የችግኝ መትከያ ጉርጓድ ቁፋሮ ሥራም በጥንቃቄ መከናወኑን አቶ አንደኛ ገልጸው፣ "ለችግኞችም ተገቢውን እንክብካቤ በማድረግ የጽድቀት መጠንን ከፍ ለማድረግ ታቅዷል" ብለዋል። ለእዚህም በየአካባቢው የተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ላይ የሚንቀሳቀሱ ማህበራት መደራጀታቸውን የገለጹት አቶ አዱኛ፣ ማህበራቱ ለተተከሉ ችግኞች እንክብካቤ፣ ክትትልና ጥበቃ እንደሚያደርጉ አስረድተዋል። በተጨማሪም የጽድቀት ምጣኔን ለማሳደግ የየአካባቢውን የአየር ንብረት መሰረት ያደረገ የችግኝ ስርጭት እንደሚከናወን ሃላፊው ገልጸዋል። እነዚህን በመተግበር ባለፈው ዓመት በተደረገ የዳሰሳ ጥናት በዘመቻ የተተከሉ ችግኞች 85 በመቶ የነበረው አማካይ የጽድቀት መጠን ወደ 90 በመቶ ለማሳደግ በትኩረት እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። ህብረተሰቡም የችግኞችን የጽድቀት ምጣኔ ለማሳደግ የሚከናወኑ ተግባራት ከግብ እንዲደርሱ የበኩሉን እንዲወጣ አቶ አንደኛ ጥሪ አቅርበዋል። እንደ እሳቸው ገለጻ በተያዘው ዓመት በክልሉ ባሉ የመንግስትና የማህበራት ችግኝ ጣቢያዎች የፍራፍሬ፣ የውበትና ለእንስሳት መኖነት የሚያገለግሉ ችግኞች ተዘጋጅተዋል። ከእዚህ በተጨማሪ ዋንዛ፣ ቀርቀሀ፣ ቀረሮና ሌሎች ሀገር በቀል ችግኞች ለተከላ መዘጋጀታቸውንም ነው ያመለከቱት። በዘንድሮ የበልግ ወቅትም ቡናን ጨምሮ የተለያየ ዘርፈ ብዙ ጠቄሜታ ያላቸው ችግኞች ተተክለዋል ብለዋል። የአሪ ዞን አካባቢ ጥበቃና ደን ልማት ጽህፈት ቤት ሃላፊ አቶ ካሳሁን ጠቃይ በበኩላቸው እንዳሉት፣ በዞኑ ባለፉት ዓመታት በአረንጓዴ አሻራ መርሀግብር የተተከሉ ችግኞች ጥብቅ ደን እንዲሆኑ በቅንጅት እየተሰራ ነው። የእርሻ ማሳን ከማስፋትና ከግጦሽ መሬት አጠቃቀም ጋር በተያያዘ በተተከሉ ችግኞች ላይ ሊደርስ የሚችለውን ችግር ለማስቀረት የአርሶ አደሩን ግንዛቤ ከማሳደግ ባለፈ ህብረተሰቡን በአካባቢ ጥበቃ ማህበር የማደራጀት ሥራ እየተከናወነ መሆኑን አስረድተዋል። በህብረተሰብ ተሳትፎ በተከናወኑ የተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ ሥራዎች የአካባቢያቸው ገጽታ እየተቀየረ መምጣቱን ያነሱት ደግሞ በአሪ ዞን የአልጋ ቀበሌ ነዋሪ ወይዘሮ አዛለች አዳሙ ናቸው። ከዚህ ቀደም ለተከናወኑ የተፋሰስ ልማት እና ለተተከሉ ችግኞች በባለቤትነት ተረክቦ ተገቢውን ጥበቃና ክብካቤ በማድረግ በኩል ክፍተት እንደነበር አስታውሰዋል። በዚህ ዓመት ማህበረሰቡን በማኅበር በማደራጀት በባለቤትነት እንዲጠብቅ መደረጉ ውጤት እንዲገኝ አድርጓል ብለዋል። በጌዴኦ ዞን የዲላ ዙሪያ ወረዳ አርሶ አደር ዳዊት ሽፈራው በበኩላቸው የችግኝ ተከላ ዘመቻ የአካባቢ ገጽታን ከመቀየር ባለፈ ለግብርና ልማት እያገዘ መሆኑን ገልጸዋል። በተለይ የተራቆቱ አካባቢዎች ወደቀድሞ ይዞታቸው እንዲመለሱ፣ ምንጮች እንዲጎለብቱና ለእንስሳት መኖ ለማግኘት እንዳስቻላቸው ተናግረዋል። በመጪው ክረምት በሚከናወነው የችግኝ ተከላ መርሀግብር በንቃት ለመሳተፍ ዝግጅት እያደረጉ መሆኑንም አርሶ አደር ዳዊት አመልክተዋል።          
በምሥራቅ ወለጋ ዞን በዘንድሮው በአረንጓዴ ዐሻራ መርሃ ግብር ለፍራፍሬ ችግኞች ትኩረት ይሰጣል
Jun 15, 2024 81
ነቀምቴ፤ ሰኔ 8/2016(ኢዜአ)፦በምሥራቅ ወለጋ ዞን በዘንድሮው የአረንጓዴ ዐሻራ የችግኝ ተከላ መርሃ ግብር ለፍራፍሬ ችግኞች ትኩረት እንደሚሰጥ የዞኑ ግብርና ጽህፈት ቤት አስታወቀ። በጽህፈት ቤቱ የተፈጥሮ ሀብት ክፍል ኃላፊ አቶ ደሳለኝ በልአታ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ በዞኑ በክረምቱ ለተለያዩ አገልግሎት የሚውሉ ችግኞች ይተከላሉ። ከሚተከሉት ችግኞች መካከል ለምግብነት የሚውሉ የፍራፍሬ ችግኘች በብዛት እንደሚሆኑ አስረድተዋል።   ተከላውን እውን ለማድረግ የችግኝ መትከያ ጉድጓድና መሰል ዝግጅት ተጠናቋል ብለዋል።   ተከላው አቦካዶ ፣ ጊሽጣ ፣ ማንጎ ፣ ሙዝና ሌሎች የፍራፍሬ ዝርያዎች እንደሚገኙበት አስታውቀዋል። በዞኑ በየዓመቱ እየተተገበረ በሚገኘው መርሃ ግብር ዘርፈ ብዙ ጥቅም ማስገኘቱን የተናገሩት አቶ ደሳለኝ፣ ዘንድሮም የተፈጥሮ ሀብቱን በጠበቀ መልኩ ለምግብነት የሚውሉ የፍራፍሬ ችግኞችን በመትከል የኅብረተሰቡን ተጠቃሚነት ለማሳደግ መታቀዱን አስረድተዋል። በዚህም የዋጋ ንረትን ለማረጋጋት፣ሥራ አጥነትን ለመቀነስና የመሬት አጠቃቀም ባህልን ለማሳደግ ይሰራል ብለዋል። የሌቃ ዱላቻ ወረዳ አስተዳዳሪ አቶ ዋቅቶላ ተመስገን ፤ በወረዳው መርሃ ግብሩን ለማካሄድ የችግኝና ጉድጓድ ዝግጅት መደረጉን አስታውቀዋል። በክረምት ወቅት ከፍራፍሬ ችግኞች በተጨማሪ ለተለያዩ አገልግሎት የሚውሉ ችግኞች እንደሚተከሉ ተናግረዋል። ወረዳው ባለፉት ዓመታት የተተገበረው የአረንጓዴ አሻራ ችግኝ ተከላ መርሃ ግብር የአየር ንብረት ለውጥ ተፅዕኖን ለመቋቋም የሚያደርገውን ጥረት ዘንድሮም ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ተናግረዋል። በወረዳው ባለፉት ዓመታት በየደረጃው ሲተገበር የቆየው መርሃ ግብር ለበርካታ ወጣቶች የሥራ ዕድል መፍጠሩን አውስተዋል።    
ከሐይቆቹ ከ978 ሄክታር በላይ የሚሸፍን የእምቦጭ አረም ተወግዷል-የስምጥ ሸለቆ ሐይቆች ቤዚን አስተዳደር ጽህፈት ቤት
Jun 14, 2024 254
ሀዋሳ ፤ ሰኔ 7/2016 (ኢዜአ)፡- ከአባያ፣ ጫሞና ዝዋይ/ደምበል ሐይቆች ከ978 ሄክታር በላይ የሚሸፍን የእምቦጭ አረም መወገዱን በውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር የስምጥ ሸለቆ ሐይቆች ቤዚን አስተዳደር ጽህፈት ቤት አስታወቀ። ጽህፈት ቤቱ የ2016 በጀት ዓመት የእምቦጭ አረም አወጋገድ አፈጻጸምን በሻሸመኔ ከተማ ገምግሟል። የስምጥ ሸለቆ ሐይቆች ቤዚን አስተዳደር ጽህፈት ቤት ሃላፊ አቶ ዴብሶ ዴዴ በተለይ ለኢዜአ እንደገለጹት በቤዚኑ ስር ከሚገኙ ሰባት ትላልቅ ሐይቆች በሦስቱ ላይ የእምቦጭ አረም ተከስቷል። አረሙ በሐይቆቹ ላይ ከተከሰተበት ከ2010 ዓ.ም ጀምሮ ህብረተሰቡን ያሳተፈ የእምቦጭ መከላከልና ማስወገድ ሥራ ቢከናወንም ስርጭቱ አሁንም ከፍተኛ መሆኑን ገልጸዋል። በዘንድሮ በጀት ዓመትም በ1ሺህ 672 ሄክታር ላይ የነበረን የእምቦጭ አረም ለማስወገድ ዕቅድ ተይዞ ወደ ሥራ መገባቱን ነው አቶ ዴብሶ ያስታወሱት። ህብረተሰቡንና ባለድርሻ አካላትን ባሳተፈ መልኩ በተከናወነ የንቅናቄ ሥራም ከ978 ሄክታር በሚበልጥ የሐይቁ አካል ላይ የእምቦጭ አረም መወገዱን ተናግረዋል። የእምቦጭ አረሙ የተወገደው ከአባያ፣ ጫሞና ዝዋይ/ደምበል ሐይቆች መሆኑንም ጠቁመዋል። ከአረሙ ስርጭት አንጻር ቀጣይነት ያለው ሥራ መስራት እንደሚያስፈልግ የገለጹት ሃላፊው፣ ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት ቅንጅታዊ ስራን ማጠናከር ይገባል ብለዋል። መድረኩ በእምቦጭ ማስወገድ ላይ የተከናወኑ ሥራዎችን አፈጻጸም ከመገምገም ባለፈ አረሙ በዓሣ ምርትና በሌሎች ብዝሃ ሕይወት ላይ እያሳደረ ያለውን ተጽዕኖ በማስገንዘብ ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት ያለመ መሆኑንም አመልክተዋል።   በቤዚን አስተዳደር ጽህፈት ቤት የባቱ ቅርንጫፍ ሃላፊ አቶ አንዱአለም ገዛኸኝ በበኩላቸው በንኡስ ተፋሰሱ ስር አራት ሐይቆች መኖራቸውን ጠቅሰው ከዝዋይ/ደምበል ሐይቅ 1ሺህ 470 ሄክታሩ በእምቦጭ አረም መወረሩን ገልጸዋል። እምቦጭን ጨምሮ በሐይቁ የተከሰተው ደለል እና የውሃ ብክለት የዓሣ ሃብት እንዲመናመን ከማድረግ ባለፈ በብዝሃ ሕይወት ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ማሳደሩን ተናግረዋል። አቶ አንዷለም እንዳሉት የእምቦጭ አረምን ለመካለል ባለፉት ዓመታት የተለያዩ ተግባራት ተከናውነዋል። ዘንድሮ የሐይቁን ዙሪያ ያለሙ ባለሃብቶችና ህብረተሰቡን ጭምር በማሳተፍ የእምቦጭ አረም የማስወገድ ስራ በስፋት መከናወኑንም ገልጸዋል።   አባያ ሐይቅ ከ5ሺህ 20 ሄክታር በላይ አካሉ በእምቦጭ አረም መያዙን የገለጹት ደግሞ የጋሞ ዞን ደንና አካባቢ ልማት ጥበቃ ጽህፈት ቤት የብዝሀ ሕይወት ልማትና ጥበቃ ቡድን መሪ አቶ ጋምቡራ ጋንታ ናቸው። አረሙ በዓሣ ምርታማነትና በብዝሃ ሕይወት ላይ ተጽእኖ ከማሳደሩ ባለፈ ወደ ጫሞ ሐይቅ መዛመቱንም ተናግረዋል። የእምቦጭ አረምን ከሐይቁ ለማስወገድ በአቅራቢያ ካሉ የተለያዩ ቀበሌዎች 76ሺህ 168 የህብረተሰብ ክፍሎችን ያሳተፈ ሥራ ዘንድሮ መሰራቱን ጠቁመው፣ በእዚህም 296 ሄክታር የእምቦጭ አረም ተወግዷል ብለዋል። በሐይቁ ውስጥ ያሉ አደገኛ የውሃ ውስጥ እንስሳት ለእምቦጭ ማስወገድ ስራውን ተግዳሮት በመሆናቸው አፈጻጸሙ ከእቅዱ አንጻር ዝቅተኛ መሆኑን ተናግረዋል። የእምቦጭ አረምን ጨምሮ በሐይቁ ላይ እያጋጠሙ ያሉ ዘርፈ ብዙ ችግሮችን በዘላቂነት ለማስወገድ ከባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት እየተሰራ መሆኑንም አቶ ጋቡራ ተናግረዋል። በመድረኩ የእምቦጭ አረምን ከሐይቆች ለማስወገድ የተከናወኑ ተግባራትን ከመገምገም ባለፈ የተለያዩ ተሞክሮዎች ቀርበው ውይይት ተደርጎባቸዋል።  
ከማዕከሉ የምናገኘው የአየር ሁኔታ ትምበያ በዕውቀት ላይ የተመሰረተ ግብርናን ለማካሄድ እገዛ አድርጎልናል - ባለድርሻ አካላት
Jun 13, 2024 165
ሮቤ ፤ ሰኔ 06/2016(ኢዜአ)፡- ከሚቲዎሮሎጂ አገልግሎት ማዕከሉ የምናገኘው የአየር ሁኔታ ትምበያ መረጃ በዕውቀት ላይ የተመሰረተና ነባራዊ ሁኔታን ያገናዘበ ግብርናን ለማካሄድ እገዛ እያደረገላቸው መሆኑን ባለድርሻ አካላት ገልጸዋል። በኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት የደቡብ ኦሮሚያ ሚቲዎሮሎጂ አገልግሎት ማዕከል የ2016 ዓ.ም የክረምት ወራት የአየር ንብረት ትንበያ ላይ ከባለድርሻ አካላት ጋር በባሌ ሮቤ መክሯል። አገልግሎቱ በየወቅቱ የሚሰጠው ትምበያም ከነባራዊ ሁኔታ ጋር የተቀራረበና ሊከሰት የሚችለውን ጉዳት በመቀነስ ረገድ አስተዋጽኦ እያደረገላቸው መሆኑንም ባለድርሻ አካላቱ በመድረኩ ላይ ገልጸዋል። የሲናና ወረዳ ግብርና ጽህፈት ቤት ኃላፊ አቶ ሙአዊያ ፉኣድ በሰጡት አስተያየት፣ የሚቲዎሮሎጂ አገልግሎቱ በየጊዜው የሚሰጠውን የአየር ትንበያ በመከታተል ለአርሶ አደሩ ተደራሽ እንደሚያደርጉ ተናግረዋል።   የአየር ትምበያው በዋናነት የዝናብ መጠንና የዝናቡ መግቢያና መውጫ ወቅቶችን አስቀድመው በማወቅ ለእርሻ ሥራ የሚደረገውን ዝግጅት በአግባቡ ለማካሄድ እገዛ እያደረገላቸው መሆኑን አክለዋል። ከሚቲዎሮሎጂ አገልግሎት ማዕከሉ የምናገኘው የአየር ሁኔታ ትምበያ በዕውቀት ላይ የተመሰረተና ነባራዊ ሁኔታን ያገናዘበ ግብርናን ለማካሄድ እገዛ እያደረገላቸው መሆኑን ያነሱት ደግሞ የምዕራብ አርሲ ዞን ግብርና ጽህፈት ቤት ምክትል ኃላፊ አቶ ኢብሳ መሐመድ ናቸው።   የአገልግሎት ማዕከሉ በ2016 ዓ.ም የበልግ ወቅት የሰጠው ትምበያ ከነባራዊ ሁኔታ ጋር የተቀራረበና ለግብርና ሥራቸው እገዛ ያደረገ መሆኑን በማሳያነት አንስተዋል። አቶ ኢብሳ እንዳመለከቱት አገልግሎቱ ለቀጣይ የ2016/17 የመኸር ወቅት የሰጣቸውን የትምበያ ምክረ ሀሳብ ለአርሶ አደሩ በማድረስ ጥቅም ላይ እንዲውል ይደረጋል ነው ያሉት። በኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂ ኢንስቲትዩት የደቡብ ኦሮሚያ ሚቲዎሮሎጂ አገልግሎት ማዕከል ሥራ አስኪያጅ አቶ ሙላቱ ወርቅነህ በበኩላቸው፣ አገልግሎቱ የአየር ፀባይ ግምገማና ትንበያ በየጊዜው ለባለድርሻ አካላት እየሰጠ ይገኛል።   ከተለያዩ ዞኖች ለተውጣጡ ባለድርሻ አካላት ዛሬ የተሰጠው የ2016 ዓ.ም የበልግ ወቅት የአየር ፀባይ ግምገማና የቀጣይ ክረምት ወራት የአየር ፀባይ ትንበያ የዚሁ ጥረት አካል እንደሆነ አመልክተዋል። አቶ ሙላቱ እንዳሉት፣ አገልግሎቱ የቀጣይ ክረምት ዝናብ ተጠቃሚ አካባቢዎች ከ45 በመቶ ከመደበኛ በላይ፣ 40 በመቶ መደበኛና 15 በመቶ ከመደበኛ በታች እንደሚያገኙ መተንበዩንም አስረድተዋል። በደቡብ ምሥራቅ የሀገሪቱ አካባቢዎች ላይ ዝናብ ሰጪ የሚቲዎሮሎጂ ገጽታዎች እየተጠናከሩ እንደሚሄዱም ጠቁመዋል። በቀጣይ ቀናትም ለክረምት ዝናብ መፈጠር አስተዋጽኦ የሚያደርጉ የሚቲዎሮሎጂ ገጽታዎች ከቀን ወደ ቀን እየተስፋፉና እየተጠናከሩ እንደሚሄዱም ትንበያው ማሳየቱን ሥራ አስኪያጁ አመልክተዋል። የሚኖረው እርጥበትም የበልግ ተጠቃሚ በሆኑት የሀገሪቱ አካባቢዎች ዘግይተው ለተዘሩና ፍሬ በመሙላት ላይ ለሚገኙ የበልግ ሰብሎች፣ ለቋሚ ተክሎችና ፍራፍሬዎች የውኃ ፍላጎትን ለማሟላት ከፍተኛ ጠቀሜታ እንደሚኖረው ተመላክቷል። የባለድርሻ አካለትም የተሰጠውን የትንበያ መረጃ በአግባቡ አርሶ አደሩ ዘንድ እንዲያደርሱ ኃላፊነታቸውን እንዲወጡ አስገንዝበዋል። የደቡብ ኦሮሚያ የሚቲዎሮሎጂ አገልግሎት ማዕከል ከፊል አርሲ፣ ምዕራብ አርሲና ሁለቱ የባሌ ዞኖችን የሚያጠቃልል መሆኑን ከአገልግሎቱ የተገኘው መረጃ ያመለክታል።  
ዓለም አቀፍ ዜናዎች
17ተኛውን የአውሮፓ ዋንጫ የሚያስተናግዱትን 10 ስታዲየሞች እንተዋወቃቸው
Jun 14, 2024 133
የብዙዎችን ቀልብ በመሳብ የሚታወቀው የአውሮፓ ዋንጫ ውድድር እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1960 በፈረንሳይ አስተናጋጅነት መጀመሩ ይታወቃል፡፡ በመጀመሪያው የአውሮፓ ዋንጫ ሶቪየት ዩኒየን ዩጎዝላቪያን 2 ለ 1 በመርታት አሸናፊ የሆነችበት ውድድር ዘንድሮ ለ17ተኛ ጊዜ በጀርመን አስተናጋጅነት ከሰኔ 7 እስከ ሐምሌ 7 ቀን 2016 ዓ.ም ይከናወናል። በውድድሩ 24 አገራት በስድስት ምድብ ተከፍለው ጨዋታቸውን የሚያከናውኑ ሲሆን እነዚህ ውድድሮች በጀርመን 10 ከተሞች በሚገኙ አሥር ስታዲየሞች ይከናወናሉ። 17 ተኛውን የአውሮፓ ዋንጫ የሚያስተናግዱትን 10 ስታዲየሞችን እንተዋወቃቸው፡- የበርሊን ኦሊምፒክ ስታዲየም በጀርመን ዋና ከተማ በርሊን የሚገኝ ሲሆን 71ሺህ ተመልካች ይይዛል። የጀርመኑ ሀርታበርሊን ክለብ የሚጫወትበት ይኼ ስታዲየም 6 ጨዋታዎች የሚደረጉበት ሲሆን ስፔን ከክሮሽያ፣ ፖላንድ ከኦስትሪያ እና ኔዘርላንድ ከኦስትርያ የሚያደርጉትን የምድብ ጨዋታ፤ እንዲሁም ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል። በተጨማሪም የሩብ ፍፃሜ እና የፍፃሜ ጨዋታዎች ይደረጉበታል። ሬንኢነርጂ ስታዲየም ይህ ስታዲየም በጀርመኗ ኮሎኝ ከተማ ይገኛል። 43 ሺህ ተመልካች የሚይዝ ሲሆን የጀርመኑ ክለብ ኮሎኝ የሚጠቀምበት ስታዲየም ነው። በአውሮፓ ዋንጫው 5 ጨዋታዎቸን ያስተናግዳል። ሀንጋሪ ከሲውዘርላንድ፤ ስኮትላንድ ከሲውዘርላንድ፤ ቤልጂየም ከሮማንያ፤ ኢንግላንድ ከስሎቬኒያ እና እንዲሁም ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል። አሊያንዝ አሬና ይህ ስታዲየም የጀርመኑ ክለብ ባየርሙኒክ የሚጫወትበት ስታዲየም ሲሆን፤ከ75 ሺህ ተመልካች በላይ ይይዛል። 6 ጨዋታዎች የሚደረጉበት ሲሆን ጀርመን ከስኮትላንድ፤ ሮማንያ ከዩክሬን፣ ስሎቬኒያ ከሰርቢያ፤ ዴንማርክ ከሰርቢያ፤ እንዲሁም ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል። በተጨማሪም አንድ የግማሽ ፍፃሜ ጨዋታ ያስተናግዳል። ፍራንክፈርት አሬና በጀርመኗ ከተማ ፍራንክፈርት የሚገኝ ሲሆን፤47 ሺህ ተመልካቾችን ይይዛል። የጀርመኑ ክለብ ኢንትራ ፍራንክፈርት የሚጠቀምበት ስታዲየም ሲሆን 5 ጨዋታዎችን ያስተናግዳል። ቤልጂየም ከስሎቬክያ፤ዴንማርክ ከኢንግላንድ፣ ስዊዘርላንድ ከጀርመን፤ስሎቫኪያ ከሮማንያ የሚያደርጉትን የምድብ ጨዋታና እና እንዲሁም ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል። ቮልክ ስፓርክ ይህ ስታዲየም በጀርመኗ ሀምቡሩግ ከተማ የሚገኝ ሲሆን 49 ሺህ ተመልካቾችን ይይዛል። የጀርመኑ ክለብ ሀምቡርግ የሚገለገልበት ሲሆን በአውሮፓ ዋንጫ 5 ጨዋታዎችን ያስተናግዳል።ፖላንድ ከኔዘርላንድ ፤ክሮሽያ ከአልቤኒያ ፤ ጆርጂያ ከቼክሪፐብሊክ ፤ቼክ ሪፐብሊክ ከተርኪዬ የሚያደርጉትን የምድብ ጨዋታና ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል። ሲግናል አዱና ፓርክ ይህ ስታዲየም በጀርመኗ ዶርትሙንድ ከተማ የሚገኝ ሲሆን ከ81ሺህ በላይ ተመልካች ይይዛል። በቦሪሲያ ዶርትሙነድ ክለብ ባለቤትነት የተያዘው ስታዲየሙ 6 ጨዋታዎችን የሚያስተናግድ ሲሆን ጣሊያን ከአልቤኒያ፤ ተርኪዬ ከጆርጂያ፤ተርኪዬ ከፖርቹጋል ፣ ፈረንሳይ ከፖላንድ ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል። በተጨማሪም አንድ የግማሽ ፍፃሜም ጨዋታም ያስተናግዳል። ላይፕዚግ ስታዲየም ይኼ ስታዲየም የጀርመኑ ክለብ አርቢ ላይፕዚግ የሚጫወትበት ሲሆን 40ሺህ ተመልካች ይይዛል ።በአውሮፓ ዋንጫው 4 ጨማታዎችን ያስተናግዳል። ፖርቹጋል ከቼክ ሪፐብሊክ ፤ ኔዘርላንድ ከፈረንሳይ ፤ክሮሽያ ከጣሊያን የሚያደርጉትን ምድብ ጨዋታ ጨምሮ ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል። አሬና አፍሻልክ ስታዲየም ይህ ስታዲም በጀርመኗ ከተማ ግላሰንከርከን ከተማ ይገኛል። የጀርመኑ ክለብ ሻልክ 04 የሚጠቀምበት ይህ ስታዲየም 50 ሺህ ተመልካቾችን የመያዝ አቅም ያለው ሲሆን በውድድሩ 4 ጨዋታዎችን ያስተናግዳል። ሰርቢያ ከእንግሊዝ፤ ስፔን ከጣሊያን፤ጆርጂያ ከፖርቹጋልና እንዲሁም ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል። ስቱትጋርት አሬና ይህ ስታዲም በጀርመኗ ከተማ ስቱትጋርት የሚገኝና የጀርመኑ ክለብ ስቱትጋርት የሚጠቀምበት ስታዲየም ነው። ስሎቬኒያ ከዴንማርክ፤ጀርመን ከሀንጋሬ፤ስኮትላንድ ከሀንጋሬ፤ዩክሬን ከቤልጂየም የሚያደርጉትን የምድበ ጨዋታዎች ፣በተጨማሪም አንድ የሩብ ፍፃሜ ጨዋታን ያስተናግዳል። ዱሴልዶርፍ አሬና በጀርመኗ ከተማ ዱሴልዶርፍ የሚገኝ ሲሆን 47 ሺህ ተመልካች የመያዝ አቅም አለው።ስታዲየሙ 5 ጨዋታዎችን የሚያስተናግድ ሲሆን ኦስትርያ ከፈረንሳይ፤ስሎቬኪያ ከዩክሬን፤አልቤኒያ ከስፔን የሚያደርጉትን የምድብ ጨዋታና እንዲሁም ከ16 ቱ የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎች አንዱን ያስተናግዳል።። በተጨማሪም አንድ የሩብ ፍፃሜ ጨዋታ ይደረግበታል።        
ሰው ሰራሽ አስተውሎት የመረጃ ስርጭትን በፍጥነት እየተለወጠ ባለበት አለም አፍሪካ ትክክለኛ ድምጿን እንድታሰማ ሀገራት ለዘርፉ ትኩረት እንዲሰጡ ጥሪ ቀረበ
May 16, 2024 644
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 8/2016(ኢዜአ)፦ ከሰው ሰራሽ አስተውሎት ጋር በተገናኘ የመረጃ ስርጭት በፍጥነት እየተለወጠ ባለበት አለም አፍሪካ ትክክለኛ ድምጿን እንድታሰማ ለማድረግ ሀገራት ለዘርፉ ተገቢውን ትኩረት እንዲሰጡ ጥሪ ቀረበ። በአህጉሪቱ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ዘርፍ ላይ የሚመክረው 3ተኛው የአፍሪካ ሚዲያ ኮንቬንሽን በጋና አክራ እየተካሄደ ይገኛል። አፍሪካዊ መረጃዎችን ለአርቴፍሻል አስተውሎት ግብአት በሚሆን መልኩ በማዘጋጀትና የአህጉሪቱን መጪ የቴክኖሎጂ ጉዞ በማፋጠን በኩል ሚዲያው ከፍተኛ ሚና እንዳለው በጉባኤው ተነስቷል። የዘንድሮው ጉባኤ የሚዲያ ነፃነትና የመረጃ ተደራሽነት እንዲሁም ሚዲያውን በኢኖቬሽንና በሰው ሰራሽ አስተውሎት የማገዝ አጀንዳዎችን መያዙ ተገልጿል። በተጨማሪም የአየር ንብረት ለውጥን ለመከላከል ሀገራት የሚወስዱትን መፍትሄዎች ለብዙሃኑ መረጃ የማድረስ ሃላፊነታቸውን ሚዲያዎች እንዲወጡ ማድረግ ላይም ጉባኤው ይመክራል ተብሏል።   በ3ተኛው የአፍሪካ ሚዲያ ኮንቬንሽን ላይ የሀገራት የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎች፣ የአፍሪካ ህብረትና የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስራ መሪዎችና ከመላው አፍሪካ የተውጣጡ የሚዲያ ባለሙያዎች ተሳታፊ ናቸው። ለሁለት ቀናት በሚካሄደው ጉባኤ ኢትዮጵያ በተለይ በሰው ሰራሽ አስተውሎት፣ በሚዲያና ኮሙኒኬሽን ዘርፎች የምታከናውናቸውን ተግባራት በተመለከተ ልምዷን እንደምታካፍል የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት መረጃ ያመላክታል።
በእስራኤልና ኢራን መካከል የሚታየውን አሳሳቢ ሁኔታ ሀገራት በአስቸኳይ ሊያስቆሙት ይገባል- አንቶኒዮ ጉተሬዝ
Apr 15, 2024 2124
አዲስ አበባ፤ ሚያዚያ 7/2016(ኢዜአ)፡- አለም ተጨማሪ ጦርነት እንድታስተናግድ እድል ባለመፍጠር በእስራኤልና ኢራን መካከል የሚታየውን አሳሳቢ ሁኔታ ሀገራት በአስቸኳይ ሊያስቆሙት እንደሚገባ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ አሳሰቡ። ኢራን እስራኤል ከሳምንታት በፊት ሶርያ በሚገኘው ቆንስላ ጽሕፈት ቤት ጥቃት አድርሳብኛለች በሚል ባሳላፍነው ቅዳሜ ሌሊት መጠነ ሰፊ ጥቃት መሰንዘሯ በተለያዩ የዓለም መገናኛ ብዙሃን መዘገቡ ይታወሳል። ይህንንም ተከትሎ በቀጣናውና በአለም ሀገራት የተፈጠረውን ከፍተኛ ውጥረት ለማርገብ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ የጸጥታ ምክር ቤቱን አስቸኳይ ስብሰባ ጠርተዋል። በስብሰባውም አለም ተጨማሪ ጦርነት የምታስተናግድበት ምንም አይነት አቅም ስለሌለ ሀገራት በእስራኤልና ኢራን መካከል የሚታየውን አሳሳቢ ሁኔታ በአስቸኳይ ሊያስቆሙት ይገባል ሲሉ አሳስበዋል። ችግሩ በቸልታ የሚታይ ከሆነ አስከፊ ጉዳት ሊያስከትል እንደሚችል መናገራቸውን ያስነበበው ፍራንስ 24 የጸጥታው ምክር ቤት አባላት ሁኔታውን በአስቸኳይና ከፍተኛ ጥረት በማድረግ ሊያስቆሙት እንደሚገባ ማሳሰባቸውንም ዘግቧል።
ሐተታዎች
አምስቱ ጣሊያናውያን አሰልጣኞች በአውሮፓ ዋንጫ  
Jun 16, 2024 83
በይስሐቅ ቀለመወርቅ በጀርመን አስተናጋጅነት እየተከናወነ የሚገኘው 17 ኛው የአውሮፓ ዋንጫ፤ ሦስተኛ ቀኑን የያዘ ሲሆን የምድብ ጨዋታዎች እየተደረጉ ነው። ከጨዋታዎቹ ጎን ለጎን ደግሞ የተለያዩ አስደናቂ ቁጥራዊ መረጃዎች እየተመዘገቡበት ነው። ከነዚህም ውስጥ 24 ሀገራትን ከሚያሰለጥኑት አሰልጣኞች አምስቱ ጣሊያናውያን መሆናቸው፤ የዘንድሮውን የአውሮፓ ዋንጫ ልዩ ያደርገዋል። እነዚህ አሰልጣኞች እነማናቸው የሚለውን ደግሞ እንደሚከተለው እንመልከት፡- ሉቺያኖ ስፓሌቲ፡- ይህ ጣሊያናዊ የ65 ዓመት አሰልጣኝ በተጨዋችነት ዘመኑ የአማካይ ሥፍራ ተሰላፊ ሲሆን፤ የአሰልጣኝነት ጊዜውን የተለያዩ ክለቦችን በማሰልጠን አሳልፏል። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1993 ዓ.ም የጣሊያኑን ክለብ ኢምፖሊ በማሰልጠን የአሰልጣኝነት ጉዞውን አንድ ብሎ ጀመረ። ከዛም የጣሊያን ክለቦች የሆኑትን ሳምፕዶርያ፣ቬንዚአ፣ ዩዲኒዜ፣ አንኮና፣ ሮማ፣ኢንተርሚላን እና ናፖሊን አሰልጥኗል። በክለብ አሰልጣኝነት ቆይታውም ሮማን ሁለት ጊዜ የኮፓ ኢታልያ ተከታታይ የዋንጫ ድል ሲያበቃ፤ ናፖሊን ደግሞ አምና የጣሊያን ሴሬአ ዋንጫን እንዲያነሳ አድርጎታል። የሩሲያውን ክለብ ዜኒት ሴንት ፒተርስበርግንም እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ከ2009 እስከ 2014 በማሰልጠን ሁለት ጊዜ የሩሲያን ፕሪሚየር ሊግ ዋንጫን እንዲያነሳ አድርጎታል። በነሐሴ ወር 2024 ላይ የጣሊያን ብሔራዊ ቡድን አሰልጣኝ ሆኖ የተሾመ ሲሆን፤በጀርመን አስተናጋጅነት እየተከናወነ በሚገኘው የአውሮፓ ዋንጫ የጣሊያን ብሔራዊ ቡድንን ለውድድር ይዞ ቀርቧል። ቪሴንዞ ሞንቴላ ፡- ይህ ጣሊያናዊ የ49 ዓመት አሰልጣኝ በተጨዋችነት ዘመኑ በአጥቂ ሥፍራ ይጫወት የነበረ ሲሆን፤ አሰልጣኝነት የጀመረውም በተጨዋችነት ዘመኑ ለተጫወተለት ሮማ ጊዜአዊ አሰልጣኝ ሆኖ በማሰልጠን ነበረ። ከዛም የጣሊያኖቹን ክለቦች ካታኒያ፣ ፊዮረንቲና፣ ሳምፕዶሪያና ኤሲሚላንን ካሰለጠነ በኋላ ወደ ስፔኑ ክለብ ሲቪያ በማምራት አሰልጥኗል። በመጨረሻም ወደ ተርኪዬ ሱፐርሊግ በመሄድ የተርኪዬን ክለብ አዳና ዲሚስፖር ካሰለጠነ በኋላ፤ የተርኪዬ ብሔራዊ ቡድንን እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ከ2023 ጀምሮ እያሰለጠነ ይገኛል። የተርኪዬ ብሔራዊ ብድን፤በአውሮፓ ዋንጫ ማጣሪያ ባሳየው ብቃትና አሁን ላይ ባለው ወቅታዊ አቋም ያልተጠበቀ መልካም ጉዞ ያደረርጋል የሚል ግምት፤ በእግር ኳስ ተንታኞች እየተሰጠው ይገኛል። ዶሚኒኮ ቲዴስኮ፡- ይህ 38 ዓመት ጣሊያናዊ አሰልጣኝ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2017 በጀርመኑ ክለብ ኤያትዝበርገር አወ ማሰልጠን የጀመረ ሲሆን የጀርመኖቹን ክለቦች ሻልክ 04 እና አርቢ ላይፕዚግንም አሰልጥኗል። የሩሲያው ክለብ ስፓርታክ ሞስኮን ማሰልጠን ችሏል። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2023 የቤልጂየምን ብሔራዊ ቡድን እንዲያሰለጥን የተሾመ ሲሆን፤ በጀርመን አስተናጋጅነት እየተከናወነ በሚገኘው የአውሮፓ ዋንጫ፤ ወርቃማ ትውልዳቸውን አባክነው አዲስ ቡድን ይዘው የመጡትን ቤልጂየሞች በውጤት ለመካስ ብዙ ይጠበቅበታል። ማርኮ ሮሲ፡- ይህ የ65 ዓመት ጣሊያናዊ አሰልጣኝ በተጨዋችነት ዘመኑ በተከላካይ ሥፍራ የተጫወተ ሲሆን፤ የአሰልጣኝነት ሥራውን የጀመረው እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር የጣሊያኑን ክለብ ሉማዜኒ በማሰልጠን ነበር። ከዛም የጣሊያኖቹን ክለቦች አውሮራ ፕሮ ፓትሪያ፣ ስፔዚያ፣ ስካፋቲሴ እና ካቪዜ የተባሉትን ክለብ አሰልጥኗል። ከዛም የሀንጋሪ ክለብ የሆነውን ቡዳፔስት ሆንቭድ እና የስሎቫኪያውን ክለብ ዱናስካ ስትሪዳን ያሰለጠነ ሲሆን፤ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2018 የሀንጋሪ ብሔራዊ ቡድን አሰልጣኝ ሆኖ ተሾሟል። በጀርመን አስተናጋጅነት እየተከናወነ በሚገኘው የአውሮፓ ዋንጫ፤ ማርኮ ሮሲ የሀንጋሪ ብሔራዊ ቡድንን ይዞ እተሳተፈ የሚገኝ ሲሆን በመጀመሪያ የምድብ ጨዋታው፤ በስዊዘርላንድ 3 ለ1 ተሸንፏል። ፍራንቺስኮ ካልዞና፡- ይህ የ55 ዓመት ጣሊያናዊ አሰልጣኝ በተጨዋችነት ዘመኑ በአማካይ ሥፍራ የተጫወተ ሲሆን የአሰልጣኝነት ሕይወቱን በአብዛኛው በረዳት አሰልጣኝነት አሳልፏል። የአሰልጣኝነት ስራውን የጀመረው የጣሊያኑ ክለብ ፔሩጂያን በማሰልጠን ሲሆን በጣሊያኖቹ ክለቦች አሌሳንድርያ፣ሶሬንቶ፣ ኢምፖሊ፣ ናፖሊ እና ካግሊያሪ፣ በረዳትነት አሰልጣኝነት አገልግሏል። በጀርመን አስተናጋጅነት እየተከናወነ በሚገኘው የአውሮፓ ዋንጫ ደግሞ የስሎቫኪያን ብሔራዊ ቡድን በአሰልጣኝነት እየመራ ይገኛል።      
"ቢስት ባር" - ያንዱ ላንዱ የመተሳሰብ ስብዕና መገለጫ
Jun 7, 2024 297
"ቢስት ባር" - ያንዱ ላንዱ የመተሳሰብ ስብዕና መገለጫ በቀደሰ ተክሌ ታላቅ የሚከበርበት፣ ፍቅር ለምልሞ አብሮነትን የሚደምቅበት፣ በዝናብ አብቅሎ ቤታቸውን በእህል ለሞላው ፈጣሪ ቤንቾች ምስጋና የሚያቀርቡበት በዓል- "ቢስት ባር"። "ቢስት" ማለት የመጀመሪያ ወይም በኩር ማለት ሲሆን በክረምቱ የተዘራ እህል ደርሶ የመጀመሪያውን ፍሬ የሚቀምሱበት መሆኑን ያመለክታል። "ባር" ማለት ደግሞ በዓል የሚል ቀጥተኛ ትርጉም አለው። ታዲያ ይህ የመጀመሪያ እህል ከመቅመስ ጋር ተያይዞ የሚከበረው በዓል ከዛም ከፍ ያለ ትርጉም ያለው ነው። በቤንቾች ዘንድ ለሰው ልጅ ተገቢውን ክብር መስጠት ባህል ነው። ክብር ሲሰጥ ከጣት እንኳን ረጅምና አጭር አለ የሚል ብሂልን አስደግፈው ታላቅን እንደ ታላቅነቱ ከፍ የማድረግ ልምዳቸው የጎላ ነው። በ"ቢስት ባር" ከመጀመሪያው እህል የተዘጋጀውን ምግብም ሆነ መጠጥ የመጀመሪያ ልጅ ወይም ታላቅ ሳይቀምስ ሌሎች ታናናሾች ወደ አፋቸው አያደርሱም። የ"ቢስት" በዓል ለልጆች መከባበርን በማስተማርና የሥርዓቱ ሰንሰለትን ከቀጣይ ትውልድ ጋር በማስተሳሰር የሚከበር በዓል ነው። የደረሰውን እህል የበኩር ልጅ እንደቀመሰ በእድሜ ደረጃ ከታላቅ እስከ ታናሽ በተራ ይደርሳል። ከዚህ በኋላ የተዘጋጀው ምግብ ከቤተሰብ አልፎ ለጎረቤት ተዳርሶ ሐሴት ይደርግበታል። በቤንች የመጀመሪያን እህል ለብቻ መቅመስ ነውር ነው። ይህም ህዝቡ ለአብሮነት ቦታ እንዲሰጥ ያስቻለ ቱባ ባህል ነው። የ"ቢስት ባር" ሌላኛው ደማቅ ገጽታ መደማመጥ ነው። ሰው ካልተደማመጠ አይከባበርም፤ ካልተከባበረ ደግሞ አብሮነት አይዘልቅም፤ አብሮነት ከሌለ በመራራቅ ውስጥ በሚፈጠር ክፍተት ሰላም ይደፈርሳል። ለዚህም ቤንቾች ለመደማመጥ ትልቅ ቦታ ይሰጣሉ። ባላባቶች በቢስት ባር የልማት ሥራና ሌሎች ጉዳዮች ላይ መመሪያዎችን በምርቃት አዋዝተው ያስተላልፋሉ። ሌሎች ጆሮ ሰጥተው ያዳምጣሉ ድርጊቱን ተቀብለው በነጋታው ይተገብራሉ። ለ"ቢስት" በዓል የተጣላን ሊያስታርቅ የተቀመጠ ሽማግሌ ብዙ አይደክምም። በሁለቱ ጠበኞችና በሽማግሌዎች መካከል መከባበርን መሠረት ያደረገ መደማመጥ አለና። የተደማመጠ ደግሞ መግባባቱ ስለማይቀር በሽማግሌ ምክር ራሳቸውን በፍቅር ያድሳሉ። ወዲያው ታርቀው አንድ ይሆናሉ፤ "ቢስት ባር"ን በወንድማማችነት ያከብራሉ። የቤንች ልጆች በዓመት አንድ ጊዜ ከሌሊት ጨረቃና ከዋክብት ጋር ደስታቸውን የሚጋሩበት ልዩ ቀን "ቢስት ባር" ነው። ለቢስት ባር የተዘጋጀውን ምግብ ቀምሰው ቦርዴውን ፉት እያደረጉ ከባላባቶች ጋር የምስጋና ሥነ ሥርዓትን እንዳከናወኑ ወደ ውጭ ወጥተው በጨረቃ ብርሃን ይጨፍራሉ። በፍጹም ልብ ተዋደው በአንድ ቀዬ ተሰበስበው ያለ ልዩነት ፌሽታ የሚያደርጉበት የአብሮነት በዓል ነው- ቢስት ። ከኢዜአ ጋር ቆይታ ያደረጉት የቤንች ሸኮ ዞን ባህል፣ ቱሪዝምና ስፖርት መምሪያ ኃላፊ አቶ ጌታቸው ኮይካ እንደሚሉት የ"ቢስት ባር" የሕዝቦችን የእርስ በእርስ ትስስር የማጎልበት አቅም ያለው ኩነት ነው። በበዓሉ ወቅት የሚፈጸሙ ባህላዊ ክዋኔዎች ከበዓል ያለፈ ትርጉም ያላቸው ናቸው። ለአብነትም በቢስት ባር የተቀያየመ ይታረቃል፣ ያጠፋ ቢኖር ምሕረት አግኝቶ ፍቅር አንድነት ይሰፍናል ይላሉ። የዚህ ሥነ ሥርዓት ክዋኔ ባለቤት የሆኑ የጎሳ መሪዎችና ባለባቶች ስብከታቸው ፍቅር፣ ምክራቸው በጎነት ነው ሲሉም ገልጸዋል። የቢስት ባር ስለተደረገ ነገር ምስጋና ማቅረብን የሚያስተምር እንደሆነም ነው አቶ ጌታቸው የሚናገሩት። አርሶ አደሩ ወጥቶ ወርዶ የዘራው ሰብል እንዲበቅል ዝናብን ሰጥቶ፤ በዝናቡ ከበቀለ በኋላም ፀሐይን አፈራርቆ አዝመራን በምርት ለሚሞላ ፈጣሪ ምስጋና መስጠት የበዓሉ መሠረት ነው ይላሉ። ያገኙትን ምርት ከመጠቀማቸው በፊት ተሰብስበው ያመሰግናሉ። በምስጋናው ሥነ ሥርዓት ለሀገር ሰላም ለቀጣዩ አዝመራ መልካምነትና ስለቤተሰብ ጎረቤት ጤንነት ልመና እንደሚቀርብ ተናግረዋል። አቶ ጌታቸው እንደሚሉት የ"ቢስት ባር" በውስጡ የያዛቸውን እምቅ ሀገር በቀል እውቀቶች ያሁኑ ትውልድ ቢማር ሰላምና ፍቅር፤ መቻቻልና መከባበር በልጽጎ የሕዝቦች አንድነት ይጠነክራል። ለዚህም ተቋርጦ የነበረውን የ"ቢስት ባር" በዓል አከባበር በተለያዩ ጥናቶች በማስደገፍ በዓሉን ዳግም ለማስጀመር ብዙ ሥራ መሠራቱን ጠቁመዋል። ከቤንች ባላባቶች መካከል መርቴት ሻሽ በሰሜን ቤንች ወረዳ የኡፅቅን ቀበሌ ነዋሪ ናቸው። በዓሉ ከተቋረጠ ረጅም ዓመታት በኋላ በህይወት እያሉ በመከበሩ መደሰታቸውን ተናግረዋል። በተለይ በዓሉ ሰብዓዊነትን ከፍ አድርጎ የሚከበር መሆኑን ጠቅሰው ሳይበረዝ እንዲከበር በዝግጅት ሥራው የበኩላቸውን አስተዋጽኦ እያበረከቱ መሆኑን ተናግረዋል። የጥንት ባህላዊ ሥርዓቶቻችን በሀገር በቀል እውቀቶች የተቃኙ በመሆናቸው ለሰላምና ለአብሮነት ያላቸው ፋይዳ የጎላ እንደሆነ አንስተው በዓሉ ከምስጋናና እህል መቅመስ ባለፈ ማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ ያለው ነው ሲሉም ገልጸዋል። ከቢስት ባር ማግስት የሥራ መመሪያ ተሰጥቶ ለቀጣዩ አዝመራ ሰፊ ዝግጅት የሚደረግበት እንደሆነም አስረድተዋል። የ"ቢስት ባር" እሴቶች ዛሬ ላይ ላለው ትውልድ እጅግ አስፈላጊ ናቸው። ምክንያቱም የሰላም መሠረቶችን ጠንቅቆ ማወቅና መተግባር የሚያስችል የመከባበርና የአብሮነት ሥርዓትን የያዘ ነውና። የትናንት መልካም ተሞክሮዎችን ከባህል እልፍኝ እየቀዱ መጠቀም ተገቢ መሆኑንም ጠቅሰዋል። በዓሉ ለኢትዮጵያውያን ሁሉ የአንድነት ተምሳሌት ሆኖ እንዲቀጥል ከሌሎች ባላባቶችና የሚመለከታቸው አካላት ጋር በቅንጅት በመሥራት አጠናክሮ ለማስቀጠል ጥረት እንደሚያደርጉም ገልጸዋል። በዓሉ አብሮነት የሚንጸባረቅበት በመሆኑ ሌሎች ብሔሮች፣ ብሔረሰቦች እና ህዝቦች በአንድነት ያከብሩታል። ከማክበርም አልፎ የዝግጅት ምዕራፉን ጭምር በሀሳብና በገንዘብ ጭምር ደግፈዋል። ይህ እውነተኛ ወንድማማችነትን የሚያረጋግጥ በጎ በዓል ግንቦት 29 እና ሰኔ 01 ቀን 2016 ዓ/ም በተለያዩ ባህላዊ ክዋኔዎች ደምቆ ይከበራል። የ"ቢስት ባር" ከበዓል ያለፈ የመተሳሰብ ባህል በአካባቢው የሚሰፍንበት እንደሆነም ጠቅሰዋል። ለአርሶ አደሩ እህል እኩል የማይደርስበት አጋጣሚ ሰፊ ነው። በዚህን ጊዜ ቀድሞ የደረሰለት ለሌላው ጎረቤቱ ያካፍላል። አዲሱን እህል አብሮ በማጣጣም የጋራ ደስታ ይፈጥራሉ። ይህም ቢስት ባር ያለው ለሌለው ማዕድ የሚያጋራበት የጥንት ሥርዓት መያዙን ያመለክታል። ሕዝብን በፍቅር የሚያስተሳስር እሴትን በጉያው ያቀፈው የቢስት ባር የቤንቾች መነሻ በሆነው "ዣዥ" በሚባል ቀበሌ ግንቦት 30 ይከበራል። በማግስቱ ሰኔ 01 ደግሞ በዞኑ መቀመጫ ሚዛን አማን ከተማ በአማን የቀድሞ አየር ሜዳ ላይ በተለያዩ ባህላዊ ክዋኔዎች ታጅቦ ይከበራል። "ቢስት ባር" የኢትዮጵያ አንዱ ቀለም ነው፤ ትናንት ላይ ቀደምቶች ያጌጡበት የፍቅር ሸማን የፈተለ፤ አብሮነት ዘርቶ ሰላምን ያበቀለ፣ ሰው ሰው የሚሸት የትውልድ አሻራ። ዛሬም ያ እሴት ከአካባቢው አልፎ ለሀገር እንዲተርፍ መሥራት ያስፈልጋል። ያ መከባበር ዛሬም በሁሉም አቅጣጫ ትውልዱ ላይ መስፈን አለበት። ያ ያለስስት ከጓዳና ጎተራ ሰፍሮ ለሌለው የሰጠ እጅ በሁላችንም ልብ ሰርጾ ዛሬም አቅመ ደካማን ማጉረስ አለበት በማለት ጉዳዬን ቋጨሁ። መልካም "ቢስት ባር"!
የጃንቹ ተራራ እና የሙዝ ደን
Jun 5, 2024 350
በቀደሰ ተክሌ ከሚዛን አማን ቅርንጫፍ ከዓመት እስከ ዓመት የማይፋቅ ልምላሜ፤ ውብ ተፈጥሮ፣ ማራኪ መልክዓ ምድር እና ቸር አፈር ያለበት በመሆኑ የምድር ገነት የሚል ቅጽል ተሰጥቶታል- የደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል። ተራራው ሳይቀር የሰጡትን ዘር የማብቀል ተፈጥሯዊ ግዴታን ተቀብሎ የሚወጣበት ሁኔታ አግራሞትን የሚጭር ነው። የክልሉ ልምላሜ ምስጢር የጥብቅ ደኖች መብዛት ብቻ ሳይሆን የፍራፍሬ ተክሎችም ናቸው። አረንጓዴ ካባ የደረበው ክልሉ ከተፈጥሮ ሚዛን ጥበቃ የተሻገረ ሀብት ለማፍራት የሚያስችል ፀጋዎችን በጉያው ይዟል። ለዚህ ደግሞ በክልሉ ውስጥ ከሚገኙ ዞኖች መካከል በግብርና ምርቶች ራሱን ያስጌጠው የቤንች ሸኮ ዞን ግንባር ቀደም ተጠቃሽ ነው። በዞኑ ደምቆ የሚታየው የደን ልምላሜ ዛፍ ብቻ ሳይሆን ምግብም ጭምር ነው። የማንጎ፣ የአቡካዶ እና የፓፓያ ዛፍ የሌለበት መስክ የለም። የዚህ ጽሑፍ ማጠንጠኛ የሆነው ሙዝ ደግሞ ከከተማ እስከ ገጠር የመኖሪያ ቤቶች ጥላና ግርማ ሞገስ ሆኖ ይታያል። በቤንች ሸኮ ዞን ካሉ ወረዳዎች መካከል የደቡብ ቤንች ወረዳ አንዱ ነው። በዚህ ወረዳ ከሰብል ባሻገር የፍራፍሬ እና ቅመማ ቅመም ምርት እንደ ልብ ይመረታል። ከክልሉ ወደ ማዕከላዊ ገበያ ለሚወጣው የሙዝ ምርት የአንበሳውን ድርሻ ይይዛል። የጃንቹ ቀበሌ ደግሞ ሰፊ የሙዝ ክላስተር ነው። በዚህ አካባቢ ተፈጥሮ እንኳ ከሕጉ ፈቀቅ ብሎ ለአካባቢው ፍራፍሬ እጁን ሰጥቷል። የተንጣለለው ተራራ ላይ ያለው አፈር ሙዝ እንደልቡ በቅሎ የሚያድግበት ሆኗል። በሌላኛው ተራራ ጫፍ ላይ ሆኖ ሲያዩት የጥብቅ ደን መልክ ይዟል። የጃንቹ ተራሮች ለእርሻ የተጠመደ በሬን "አናስተናግድም" ቢሉ እንኳ በቀን በ60 ተሽከርካሪዎች ተጭኖ የሚወጣ ሙዝ ከመስጠት አልቦዘኑም። ክረምት ከበጋ የሚዘንበው ዝናብ እያጠበ የሚሸረሽረው አፈር እረፍት አግኝቶ ለአርሶ አደሮች ምንዳ እያበረከተ ነው። አርሶ አደር መሠረት ገጂ የጃንቹ ቀበሌ ነዋሪ ናቸው፤ እርሳቸው ከስድስት ሄክታር የሚበልጥ የሙዝ ማሳ አላቸው። አቶ መሠረት እንደሚሉት፤ የሙዝ ምርቱ እጅግ ውጤታማና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትን የሚያሳድግ ነው። ብርቱው አርሶ አደር በዓመት ከ500 ሺህ ብር በላይ ገቢ ያገኛሉ። የሙዝ ልማት የጀመሩበትን አጋጣሚ ሲያታውሱ ዛሬ በ250 ብር የሚሸጠውን አንድ የሙዝ ግንድ ያኔ በአንድ ብር ይሸጥ ነበር። እርሳቸውም 40 ግንድ በ40 ብር የሸጡላቸውን አርሶ አደሮች በአርዓያነት መከተላቸውን ያስታውሳሉ። ይህ ከ10 ዓመታት በፊት የተመለከቱት ተግባር የአካባቢው አርሶ አደሮች አጋጣሚውን ወደ መልካም ተሞክሮ በመቀየር በየጓሯቸው ሙዝ መትከል ጀመሩ፤ "እኔም እነሆ በየዓመቱ ማሳያን እየጨመርኩ ከባዶ ተነስቼ የስድስት ሄክታር ሙዝ ባለቤት የመሆን ደረጃ ላይ በቅቻለሁ" ሲሉ ገልጸዋል። "የተፋሰስ ልማት ዘመቻ ሙዝ በአካባቢው እንዲስፋፋ አድርጓል" ይላሉ፤ መሬት እንዳይሸረሸር ዳገታማ በሆኑ ቦታዎች ላይ ሙዝ እንዲተከል የግብርና ባለሙያዎች ማስተማራቸውን ይገልፃሉ፤ ዛሬ በዚህ ልክ ተራራው ሁሉ ጾም ከማደር ተላቆ የገንዘብ ምንጭ ሆኗል። የጃንቹን የሙዝ ሀብት ከሚያጣጥሙ አርሶ አደሮች መካከል አቶ ማላ ሻንቆ አንዱ ናቸው፤ በሁለት ሄክታር ማሳቸው ላይ ያለሙት ሙዝ የገቢ ምንጭ ሆኗቸዋል፤ በአዳዲስ ማሳ ላይ ተጨማሪ የሙዝ ችግኝ በመትከል ተክሉን እያስፋፉ ናቸው። ማሳቸው ለእርሻ ሥራ የማይመች በመሆኑ ወደ ሙዝ ቀይረውታል፤ ይህም ሰብል አልምተው ከሚያገኙት የተሻለ ገቢ በማግኘት ቤተሰባቸውን እንደሚያስተዳድሩ ነው የሚናገሩት፤ ቀደም ሲል በአካባቢው ሙዝ የሚመረተው ለምግብነት ብቻ አልያም በአካባቢ ገበያ ላይ አብስሎ ለማቅረብ እንጂ ወደ ማዕከላዊ ገበያ ለማስጫን አልነበረም። የሙዝ ማሳቸውን እያሰፉ በመሄድ ለነጋዴ ከማስረከብ ተሻግረው በራሳቸው ለመላክ የሚያስችል ደረጃ ላይ የመድረስ እቅድ ይዘው እንደሚሠሩ ነው አቶ ማላ የተናገሩት። የደቡብ ቤንች ወረዳ ግብርና ጽህፈት ቤት ባለሙያ አቶ ሳሙኤል ባካሽ እንደሚሉት፤ በአካባቢው ኩታገጠም የማምረት ዘዴን በመጠቀም የሙዝ ልማት እየተከናወነ ነው፤ የሙዝ ችግኝ ተከላ በአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር ታቅፎ በዘመቻ ይተከላል። በጃንቹ የሙዝ ክላስተር አራት ቀበሌዎች በኩታ ገጠም ሙዝ እያለሙ ነው፤ በዚህ የሙዝ ክላስተር የጃንቹ ተራራን ይዞ ከ2 ሺህ 500 በላይ ሄክታር ማሳ በሙዝ ተሸፍኗል፤ የሙዝ ማሳው ምርት መስጠት የጀመረ ሲሆን፤ አንዱ የአረንጓዴ አሻራ ቱሩፋት መሆኑን ነው አፅንኦት የሰጡት። ለአካባቢው አየር ንብረት ተስማሚና ምርታማ የሙዝ ዝርያዎች እንዲተከሉ ሙያዊ እገዛ ይደረጋል፤ በተለይ ተፈጥሯዊ ልዩ ጣዕም ያለውን የሙዝ ምርት በልዩነት አምርቶ ለውጭ ገበያ የማቅረብ እቅድ ተይዞ የማስፋፋት ሥራ በትኩረት እየተከናወነ ነው። የወረዳው ዋና አስተዳዳሪ አቶ ወልዱ በጪ እንዳሉት፤ በወረዳው ከ11 ሺህ ሄክታር በላይ የሙዝ ማሳ ይገኛል፤ በቀን በአማካይ 60 የጭነት ተሽከርካሪዎች ያህል የሙዝ ምርት ወደ ማዕከላዊ ገበያ ይላካል፤ የሙዝ ማሳና ምርት መስፋፋት የወረዳው ሕዝብ የመንግስትን የልማት አቅጣጫ ተቀብሎ የመተግበር ልምድ ያዳበረ ለመሆኑ ማሳያ ነው። የቤንች ሸኮ ዞን በሁሉም ወረዳዎቹ ተመሳሳይ ምርት የሚመረትበት ነው። ይህ የሙዝ ምርት የሚዛን አማን ከተማን ጨምሮ በሌሎች ወረዳዎችም ይመረታል። የምርቱ መጨመር የአካባቢ የሙዝ ገበያን አረጋግቷል። ለአብነትም በሚዛን አማን ከተማ አራቱ በ20 ብር ሲሸጥ የነበረ የበሰለ ሙዝ አሁን በግማሽ ቀንሶ በ10 ብር እየተሸጠ ነው። የዞኑ ግብርና፣ አካባቢ ጥበቃ፣ ደንና አየር ንብረት ለውጥ እና ኅብረት ሥራ መምሪያ ኃላፊ አቶ መስፍን ጉብላ እንደሚሉት፤ በዞኑ ከአምስት ዓመት በፊት 29 ሺህ ሄክታር የነበረው የፍራፍሬ ማሳ ዛሬ 84 ሺህ ሄክታር ደርሷል፤ከዚህም ውስጥ 44 ሺህ ሄክታር ማሳን የሸፈነው ሙዝ ነው። አሁን የተተከለው የሙዝ ችግኝ ሙሉ በሙሉ ምርት መስጠት ሲጀምር የምርት ማቅረብ አቅሙ ከፍ ይላል፤ ሙዙ በተፈጥሮ አፈር ላይ የሚበቅል እና የውጭ ንግድ ደረጃን የሚመጥን ተፈጥሯዊ ልዩ ጣዕም ያለው ምርት ነው። በሌላ በኩል የሙዝ ምርቱ ረጅም ኪሎ ሜትር ሳይጓዝ በቅርበት እሴት ታክሎበት ለገበያ የሚቀርብበትን ዕድል ለመፍጠር በቀጣይ ከባለ ድርሻ አካላት ጋር ርብርብ እንደሚደረግ ነው የሚናገሩት፤አምሯቹ አርሶ አደር ተገቢውን ዋጋ ከምርቱ አግኝቶ ተጠቃሚነቱን እንዲያሳድግ 'የአግሮ ፕሮሰሲንግ ኢንዱስትሪ በአካባቢው ያስፈልጋል' የሚል እምነት አላቸው። ሙዝ ለቤንች ሸኮ እና አካባቢው ጥላ ነው፤ ምርቱ ምግብ ነው፤ ከምሽት ገበያ እስከ ማዕከላዊ ገበያ ተጭኖ በመሸጥ ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትን የሚያረጋግጥ ሀብት ነው፤ ስለዚህ በጅምር ሥራዎች የታየው ለውጥ አድጎ ከፍ እንዲል ለአርሶ አደሩ ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠር ተገቢ ነው። የአንድ አካባቢ ልማትና ዕድገት የአካባቢ የተፈጥሮ ፀጋን መሠረት ያደርጋል፤ የተፈጥሮ ሀብቶችን በአግባቡ ለይቶ ተስማሚ የልማት ሥራዎችን ማስፋፋት ከተቻለ የሚፈልገውን ለውጥ የማያመጣበት ምክንያት አይኖርም፤ በሌላ በኩል ለአንድ ምርት የማይሆነውን አካባቢ "አይሆንም በቃ"ብሎ እጅ እግር አጣጥፎ ከመቀመጥ ይልቅ የሚሆነውን አጥንቶ መተካትን ከጃንቹ አርሶ አደሮች የተራራው ሙዝ ልማት መማር ይቻላል።
"የዓይን ብሌን" ከስጦታዎች ሁሉ የላቀ ስጦታ
May 16, 2024 733
በዓይን ብሌን ጠባሳ ብርሃኑን ያጣ ሰው ዳግም ዕይታውን ለማግኘት ሰዎች ከህልፈተ-ሕይወታቸው በኋላ የዓይን ብሌናቸውን በበጎ ፈቃደኞች ለመለገስ ቃል በገቡት መሰረት ገቢራዊ ሲደረግ ነው። በኢትዮጵያም የበጎ ፈቃደኞች የዓይን ብሌን ልገሳ ከተጀመረ ዓመታትን አስቆጥሯል፤ ብዙዎቹም ዓይን ብሌናቸውን በመለገስ ሰዎችን ባለ ብርሃን አድርገዋል። ከእነዚህ በጎ ፈቃደኖች መካከል ኢዜአ ስምረት ተሾመ እና ነጋ ደምሴን ለአብነት አነጋግሯል። በጎፈቃደኞቹ ይህን ተግባር ሲያስረዱም የዓይን ብሌን ለመለገስ ቃል መግባት የዓይንን ብርሃኑን ያጣ ሰው ዳግም ዕይታውን ማግኘት እንዲችል ማድረግ ነው ። "የዓይን ብሌን መለገስ ለእኔ ምንም አያጎድልብኝም" የምትለን ስምረት ተሾመ እንዲያውም ባደረኩት በጎ ተግባር በፈጣሪም ሆነ በሰው ምስጋና አገኛለሁ ትላለች። ምድር ላይ የተሰጠኝ ዕድሜ እስኪያልቅ የአንድን ሰው የዓይን ብርሃን እንደምመልስ ሳስብ ዘመኔን በደስታ እኖራለሁ ብላለች። ሌላውም እንደኔ የዓይን ብሌን ቢለግስ የእኔን ደስታ ያጣጥማት ስትል በማከል ።   ከሕይወተ ህልይወቴ በኋላ ለማደርገው የዓይን ብሌን ልገሳ በሕይወት እያለሁ ቃል በመግባቴ ትልቅ የህሊና ደስታ እግኝቻለሁ የሚለን ደግሞ ሌላኛው በጎ ፈቃደኛ ነጋ ደምሴ ነው ።   በጎ አድራጊዎች ባደረጉላቸው የዓይን ብሌን ልገሳ ማየት መቻላቸውን ምስክር የሚሁኑን ወጣት መታሰቢያ ንጉሴ እና ወጣት ታሪኩ ሁሴን ናቸው።   ከበጎ ፈቃደኞች በተገኘ የዓይን ብሌን ዕይታቸውን በማግኘታቸው ጤናማ ሕይወትን መምራት እንዲችሉ አድርጎናል ሲሉም አስተያየታቸውን ይገልጻሉ። በተደረገላቸው የዓይን ብሌን ንቅለ ተከላ እንደልባቸው ተንቀሳቅሰው መማርና መሥራት መቻላቸውንም ተናግረዋል።   የኢትዮጵያ ደምና ሕብረ-ህዋስ ባንክ አገልግሎት ምክትል ዋና ዳይሬክተር ሀብታሙ ታዬ ይህን ሲያስረግጡ ፤ በሀገራችን በዓይን ብሌን ጠባሳ ምክንያት ዕይታቸውን ያጡ ሰዎች በሕክምና የዓይን ብርሃናቸውን ለማግኘት ወረፋ የሚጠባበቁ በርካታ ዜጎች መኖራቸውን ገልፀዋል። የእነዚህን ሰዎች ዕይታ ለመመለስም የኅብረተሰቡን በጎ ፈቃደኝነት የሚጠይቅ ሰብዓዊ ተግባር መሆኑን በመጠቆም ። እንደ ሀገር ኢትዮጵያውያን ስለ ዓይን ብሌን ልገሳ ያለን ባህል ከጊዜ ወደ ጊዜ መሻሻል ቢኖሩትም ከችግሩ ስፋት አንጻር በሚፈለገው ደረጃ ሕብረተሰቡ በቂ ባህል አጎልብቷል ማለት ያዳግታል ሲሉ። አገልግሎቱ ሕብረተሰቡ ስለ ዓይን ብሌን ልገሳ በቂ ግንዛቤ እንዲኖረው ለማስቻል የተለያዩ ሥራዎች በመሥራት ላይ ይገኛል ብለዋል። የዓይን ብሌን ንቅለ-ተከላ ሕክምናን ለማግኘት የሚሹ ወገኖችን ህልማቸው እውን እንዲሆን ሕብረተሰቡ የዓይን ብሌን ለመለገስ ቃል የመግባት ባህሉን እንዲያጎለብት አቶ ሀብታሙ ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል። ለእነዚህም ወገኖች የዓይን ብርሃናቸውን ዳግም እንዲያገኙ አገልግሎቱ የዓይን ብሌን የማሰባሰብ ሥራ እና ሕብረተሰቡን ግንዛቤ የማስጨበጥ ሥራ በመሥራት ላይ መሆኑን ተናግረዋል። በተጨማሪም ተቋሙ በዓይን ብሌን ጠባሳ ምክንያት ብርሃናቸውን ላጡ ወገኖች ዕይታቸውን ዳግም እንዲያገኙ ባለፉት ዘጠኝ ወራት የዓይን ብሌን የማሰባሰብ ሥራ ሲሰራ መቆየቱን ገልፀዋል። ባለፉት ዘጠኝ ወራት 300 የሚሆኑ ሰዎችን የዓይን ብሌን ለመለገስ ቃል ለማስገባት እና 195 የዓይን ብሌን ለመሰብሰብ መታቀዱን አውስተዋል። በዚህም 203 የዓይን ብሌን መሰብሰብ እንደተቻለና 288 የኅብረተሰብ ክፍሎች የዓይን ብሌናቸውን ለመለገስ ቃል መግባታቸውን ተናግረዋል። በቀጣይም አገልግሎቱ ከተለያዩ ባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት በመሥራት የዓይን ብሌን የማሰባሰብ እና የማኅበረሰቡን ግንዛቤ የሚያጎለብቱ ሥራዎች ተጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል።    
ትንታኔዎች
የሽግግር ፍትሕ - የአያሌ ችግሮች መፍቻ
May 11, 2024 783
የሽግግር ፍትሕ - የአያሌ ችግሮች መፍቻ (ሙሴ መለሰ) ኢትዮጵያ ውስጥ በተለያዩ የታሪክ አጋጣሚዎች በደል፣ ግፍ እና መሠረታዊ የመብት ጥሰቶች ተከስተዋል። የቁርሾ እና የቂም በቀል አዙሪት፣ የተበዳይነት እና የብሶት ትርክት በሀገሪቱ ዋነኛው የፖለቲካ ማጠንጠኛ የሆነበት አንዱ ምክንያትም ይኸው ነው። በደሎችን በማከም ሰላምና ዴሞክራሲ የሰፈነባት አገር መገንባትን ባለመ መልኩ የሽግግር ፍትሕ ሥርዓትን ለመተግበር ጥረቶች በመደረግ ላይ ይገኛሉ። በኢትዮጵያ የነበረውን ኢ-ፍትሃዊነት በፍትሕ፣ በእርቅና በይቅርታ መፍትሔ ለመስጠት የሽግግር ፍትሕ የፖሊሲ አማራጭ ሰነድ ዝግጅት በጥር ወር 2015 ዓ.ም መጀመሩ ይታወቃል። ብሔራዊ የደኅንነት ምክር ቤት በወቅታዊ ሀገራዊ የደኅንነት እና ፀጥታ ጉዳዮች ላይ በቅርቡ ያወጣው መግለጫ እንዳመላከተውም በኢትዮጵያ የበዳይ ተበዳይ አዙሪት ለመስበር የሽግግር ፍትሕ አንዱ ተመራጭ ሥልት ነው። ከአንድ ዓመት በላይ በዝግጅት ሂደት የቆየው የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ በቅርቡ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ጸድቆ ወደ ሥራ እንዲገባ መወሰኑን ተከትሎ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ትግበራ ማስጀመሪያ መርሃ-ግብርም ተካሂዷል። የሽግግር ፍትሕ ታሪካዊ ዳራ የሽግግር ፍትሕ ዘርፍ ታሪካዊ መነሻ እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር ከ1939 እስከ 1945 ከተደረገው ሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ፍትሕን ለማስፈን የተደረገ እንቅስቃሴ እንደሆነ መረጃዎች ያመለክታሉ። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1945 በጀርመን ኑረንበርግ የተሰየመ ዓለም አቀፍ ወታደራዊ ችሎት የተቋቋመ ሲሆን፤ ችሎቱ የተቋቋመው ዋና የናዚ መሪዎችን የፍርድ ሂደት ለመከታተልና ውሳኔ ለመስጠት ነው። በወቅቱ የናዚ መሪዎች በጦር ወንጀል፣ በሰብዓዊ ጥፋት እንዲሁም ወንጀሎችን ለመፈጸም በማሴር ተከሰዋል። ለአንድ ዓመት የቆየው የፍርድ ሂደትም በናዚ ሰዎች ላይ ያሳለፈው ውሳኔ “ታሪካዊ” እና “ታላቅ” የሚል አድናቆትን አግኝቶ ነበር። የጦርነቱም የፍርዱም ተሳታፊዎች “ጨርሶ አይደገምም፤ Never again” የሚል ቃል ገብተው ነበር። በወቅቱ የጃፓን ወታደሮች የፍርድ ሂደት የሚታይበት የቶኪዮ ወታደራዊ ችሎትም ተቋቁሞ ነበር። በኑረንበርግ እና በቶኪዮ የነበሩት ወታደራዊ ችሎቶች ለሽግግር ፍትሕ እሳቤ መጠንሰስ ቁንጮ ማሳያዎች እንደሆኑ ይነገራል። በግሪክ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1945 እና በአርጀንቲና እ.አ.አ በ1983 የቀድሞ ወታደራዊ መንግሥት አባላት የፍርድ ሥርዓትም እንደ ሽግግር ፍትሕ ማሳያ ይጠቀሳሉ። የሽግግር ፍትሕ ዘርፍ እ.አ.አ ከ1980 በኋላ ያለው እሳቤና ተፈጻሚነቱ እያደገ የመጣ ሲሆን፤ እ.አ.አ በ1970 እና 1980ዎቹ ትኩረቱን የሰብዓዊ መብቶች መከበርና መጠበቅ ላይ አድርጓል። ይህም በዓለም አቀፍ ደረጃ የሽግግር ፍትሕ ተቀባይነት እንዲያገኝና ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ሕጎችና ስምምነቶች እንዲቋቋሙ በር ከፍቷል። በወቅቱ የሽግግር ፍትሕ እሳቤ ማዕከል የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች በፖለቲካ ሽግግር እንዲሁም በሕግና ወንጀል ፍርዶች ወቅት እንዴት ይቃኛሉ? እንዴት ይታያሉ? የሚለው ጉዳይ ላይ ያተኮረ ሲሆን፤ የሽግግር ፍትሕን አስመልክቶ የነበሩ ክርክሮች “ፍትሕ” ለሚለው ዓለም አቀፍ ጽንሰ-ሀሳብ መዳበርና መስፋት አስተዋጽዖ እንደነበረውም ይጠቀሳል። በሂደት የሽግግር ፍትሕ እየሰፋ በተለይም እ.አ.አ በ1980ዎቹ መጨረሻና በ1990 መግቢያ ላይ ዴሞክራሲና የዴሞክራሲ እሳቤዎች ዓለምን እየተቆጣጠሩና ተጽዕኗቸው እየጨመረ ሲመጣ የሽግግር ፍትሕ ከዴሞክራሲ አንጻር መቃኘት ጀመረ። በዚህም የሽግግር ፍትሕ የዴሞክራሲ እሳቤ አንዱ የጥናት ዘርፍ መሆን የቻለ ሲሆን፤ የሽግግር ፍትሕ “ጠባብ ከነበሩ የሕግ ጥያቄዎች ወደ የተረጋጉ የዴሞክራሲ ተቋማት መገንባትና የሲቪክ ተቋማት እንደገና ማደስ ወደሚል ሰፊ የፖለቲካ አመክንዮዎች አድማሱን አስፍቷል” ሲሉ ባለሙያዎች ይገልጻሉ። የሽግግር ፍትሕን ማዕቀፍ ከፖለቲካዊ ሂደቶችና ዴሞክራሲያዊ ለውጦች ጋር ያቆራኙ አገራት ከአምባገነናዊ ሥርዓት ወደ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለመሸጋገር ምቹ መደላድል እንደፈጠረላቸው በዘርፉ ላይ ጥናት ያደረጉ ተመራማሪዎች ይጠቅሳሉ። በዴሞክራሲያዊ ሂደት ውስጥ ያሉ የሽግግር ፍትሕ ፈተናዎች በርካታ ናቸው የሚሉት ምሁራን የዴሞክራሲ ሂደቱ ሳይጓተት ላለፉ ቁርሾዎች መፍትሔ መስጠት፣ ግጭቶችን የሚፈታ የዳኝነት ወይም የሦስተኛ ወገን የፍትሕ ሥርዓት መዘርጋት፣ የካሳ ክፍያዎችን መፈጸም፣ ያልሻሩ ቁስሎች እንዲሽሩና የባህል እርቆችን የተሟላ ማድረግ ከፈተናዎቹ መካከል የሚጠቀሱ እንደሆኑ ያነሳሉ። ካናዳ፣ አውስትራሊያና ኒውዝላንድ አገራቱን የቆረቆሩ ነባር ዜጎች ይደርስባቸው ለነበረው ጭቆና ምላሽ ለመስጠት የሽግግር ፍትሕን ተጠቅመውበታል። በአሜሪካም “የዘር ፍትሕ Racial justice” አስመልክቶ በሚደረጉ ውይይቶችና ክርክሮች የሽግግር ፍትሕ ቋንቋና ሀሳብ ደጋግሞ ይነሳ ነበር። የሽግግር ፍትሕ አንድ የወለደው ሀሳብ ቢኖር የ”እውነት ፈላጊ” ኮሚሽኖች (Truth commissions) ማቋቋም ነው። በአርጀንቲና እ.አ.አ በ1983፣ በቺሊ እ.አ.አ በ1990 እንዲሁም በደቡብ አፍሪካ እ.አ.አ በ1995 የ”እውነትን አፈላላጊ” ኮሚሽኖች ተቋቁመዋል። ኮሚሽኖቹ በላቲን አሜሪካ፣ አፍሪካ፣ እስያና ምስራቅ አውሮፓ እንደ ሽግግር ፍትሕ “ምልክት” ይታዩ የነበረ ሲሆን፤ ይሁንና በዩጎዝላቪያ ለተፈጸሙ ወንጀሎች ቀጣናዊ የእውነት ፈላጊ ኮሚሽን ለማቋቋም ተደጋጋሚ ጥረቶች ቢደረጉም በፖለቲካ መሰናክሎች ምክንያት ሳይሳኩ መቅረታቸውን የታሪክ ድርሳናት ያስረዳሉ። የዴሞክራሲ ምሁራንና ባለሙያዎች አገራት በሽግግር ፍትሕ ማዕቀፎቻቸው ውስጥ ብሔራዊ ስትራቴጂዎቻቸውን ሲቀርጹ ያለፉ በደሎችንና ቁርሾዎችን እንደ አገሪቷ ተጨባጭ ሁኔታና ባህርይ መፍታትን በዋናነት ከግምት ውስጥ ሊያስገቡ እንደሚገባ ይመክራሉ። ይህ ቁርሾን የመፍታት ሂደት ተጠያቂነትን ለማስፈን፣ ከሕግ ተጠያቂነት የማምለጥ ዝንባሌን ለማስቀረት፣ በዜጎችና መንግሥታት መካከል ያለውን ግንኙነት እንደገና ለማደስና ዴሞክራሲያዊ ተቋማትን ለመገንባት አስተዋጽዖ እንደሚያደርግ ይገልጻሉ። የሽግግር ፍትሕ ሰፊ የአስተሳሰብ ማዕቀፍ ዜጎች ሁሌም ኋላቸውን እያዩ ወይም ካለፉ ክስተቶች ጋር ከመጋፈጥ ወደፊት የተሻለ ነገር ይመጣል ብለው ተስፋ እንዲሰንቁ እንደሚያደርግም ይጠቅሳሉ። እ.አ.አ በ2001 በሽግግር ፍትሕ፣ እርቅና ርትዕ ላይ የሚሰራ “ዓለም አቀፍ የሽግግር ፍትሕ ማዕከል” የተሰኘ መንግሥታዊ ያልሆነ ተቋም የተመሠረተ ሲሆን፤ ከዚህ በተጨማሪ ዓለም አቀፍ የፍትሕ ግብረ-ኃይል ተቋቁሟል። የሽግግር ፍትሕ በዘላቂ ልማት ግቦች መካከል ግብ 16 “የሚፈጸሙ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች አፋጣኝ የፍትሕ ጣልቃ-ገብነት እርምጃዎች በመውሰድ ዘላቂ ሰላምና ልማት ማምጣት” የሚለውን ለማሳካት አጋዥ ነው። የሽግግር ፍትሕ ትርጓሜዎች እንደ ዓለም አቀፉ የሽግግር ፍትሕ ማዕከል ከሆነ የሽግግር ፍትሕ “ከግጭት የወጡ አገራት በመደበኛ የፍትሕ ሥርዓት በቂ ምላሽ ሊሰጡባቸው የማይችሏቸውን ከፍተኛ፣ የተደራጁና በርካታ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችን ምላሽ የሚሰጡባቸው መንገዶች ናቸው።” የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ከፍተኛ የሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን የሽግግር ፍትሕ ለፍትሕ ብቻ ትኩረት በማድረግ ፍትሃዊ የኃብትና አገልግሎት ክፍፍል ማድረግ ወይም ለኢ-ፍትሃዊነት ምላሽ መስጠት ሳይሆን “ከአቅም በላይ ለሆኑና ልዩ ባህርይ ላላቸው ፈተናዎች ምላሽ የሚሰጥበት አካሄድና መንገድ ነው” ሲል ይገልፀዋል። የወንጀል ቅጣቶች፣ የእውነት ፈላጊ ኮሚሽኖች መቋቋም፣ ካሳ መክፈል፣ ሰዎች በግጭት ወቅት ያጡትን ወይም የተሰረቁትን ንብረትና ኃብት መተካት፣ በጅምላ መቃብር ውስጥ የተቀበሩ ሰዎች በክብር ለየብቻ እንዲቀበሩ ማድረግ፣ ይቅርታና ምህረት ማድረግ፣ መታሰቢያዎችን መገንባት፣ በግጭቶቹ ላይ ሳይንሳዊ ምርምር በማድረግ ግጭቶችና በደሎች እንዳይደገሙ በሚያደርግ መልኩ ትምህርቶችን ማስተማርና የሰብዓዊ መብቶች ጥሰቶችን ምላሽ የሚሰጡ ተቋማዊ የማሻሻያ እርምጃዎችን መውሰድ በሽግግር ፍትሕ ውስጥ ከሚካተቱ ጉዳዮች መካከል ይገኙበታል። በሌላ በኩል በሽግግር ፍትሕ በፖለቲካዊ ሽግግር ውስጥ የሕግ የበላይነትን ማስፈን በዚህም ወደ ዴሞክራሲ ሥርዓት የሚደረግ ጉዞን ማፋጠን ያስፈልጋል የሚሉ ምሁራንም አሉ። የሽግግር ፍትሕ በኢትዮጵያ በኢትዮጵያ የፍትሕ ሥርዓት በደሎችን በማከም ሰላምና ዴሞክራሲ የሰፈነባት አገር መገንባትን ባለመ መልኩ የሽግግር ፍትሕ ሥርዓትን ለመተግበር ጥረቶች በመደረግ ላይ ይገኛሉ። በኢትዮጵያ ያሉ አለመግባባትና ግጭቶችን ለመፍታት የሽግግር ፍትሕ ሥርዓትን ተግባራዊ ማድረግ ትክክለኛ አማራጭ መሆኑ ይገለጻል። የሽግግር ፍትሕ በሕዝቦች መካከል መተማመን እና ዘላቂ ሰላምን ለመፍጠር ሁሉንም የሚያሳትፍ፣ የሕግ ተጠያቂነት፣ ፍትሕ፣ እርቅና ካሳን ጭምር ታሳቢ የሚያደርግ እንደሆነ ተጠቅሷል። በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ማዕቀፍ መዘርጋት አስፈላጊነት ታምኖበት ሁሉን አቀፍ አካታችና ተመጋጋቢ የሆነ ፖሊሲ ለማዘጋጀት ላለፉት ጊዜያት ሰፊ ጥረት ሲደረግ ቆይቷል። ኢትዮጵያ በዘመናት ሂደት ያጋጠሟትን ፈተናዎች በዘላቂነት ለመፍታት የሽግግር ፍትሕ ሂደት ከፍተኛ ፋይዳ እንዳለው ታምኖበታል። የሽግግር ፍትሕ ሰላምና ፍትሕን አስተሳስሮ የመሄድ ጉዳይ እንደሆነና ዘላቂ ሰላምን ለማምጣት የማይተካ ሚና እንዳለው እንዲሁም በሂደቱ የይቅርታና ምህረት ጉዳዮችን እንደሚያቅፍ የሕግ ምሁራን ይገልጻሉ። በጦርነት የተጎዱ አካላትን ማቋቋም በሽግግር ፍትሕ እንደሚታይና በዚህም ዘላቂ፣ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ መረጋጋት ማምጣት እንደሚቻል ያስረዳሉ። የተለያዩ አገራት ከነበሩባቸው በርካታ ቀውሶች ወጥተው ወደ ሰላም የመጡበት ሂደት መሆኑን በማውሳት የዘርፉ ባለሙያዎችን ባካተተ መልኩ በቁርጠኝነት ተግባራዊ ሊደረግ እንደሚገባ ምክረ-ሀሳባቸውን ያስቀምጣሉ። የሽግግር ፍትሕ ስልቶች ያለፉ በደሎችን፣ ቁርሾዎችን፣ ሰብዓዊ መብት ጥሰት፣ አለመግባባትና ጥርጣሬን በአግባቡ በመፍታት ለዘላቂ ሰላም ግንባታ ምቹ መደላድል መፍጠር ዋነኛ ዓላማው ነው። ቀደም ሲል ከነበረ አለመግባባት ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ እንዲላቀቅ በማድረግ ቀጣይነት ያለው አብሮነትና መተማመን መፍጠር የሚያስችል የፍትሕ ማስገኛ ስልትም ነው። አፍሪካን ጨምሮ በተለያዩ የዓለም ክፍሎች ያሉ አገራት በሽግግር ፍትሕ ስልቶች አልፈው ከነበሩበት ውስብስብ ችግር በመውጣት የተሻለ ሰላም፣ መረጋጋት እና የሕግ የበላይነት ማስፈን ችለዋል። ለአብነትም ኮሎምቢያ፣ ደቡብ አፍሪካ፣ ዩጋንዳና ሴራሊዮን ካለፉበት አስከፊ የእርስ በርስ ግጭትና አፓርታይድ ሥርዓት በሽግግር ፍትሕ መፍትሔ በመስጠት የተሻለ ሀገር መገንባት መቻላቸው በማሳያነት የሚቀርብ ነው። በኢትዮጵያም በመደበኛው የፍትሕ ሥርዓት ሊፈቱ የማይችሉ የረዥም ዓመታት ጥፋቶችን ዘላቂ መፍትሔ ለመስጠት በሀገር አቀፍ ደረጃ የሽግግር ፍትሕ ተግባራዊ ማድረግ ወሳኝ መሆኑ ታምኖ እየተሰራበት ይገኛል። የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ዝግጅት በኢትዮጵያ የነበረውን ኢ-ፍትሃዊነት በፍትሕ፣ በእርቅና በይቅርታ መፍትሔ ለመስጠት የሽግግር ፍትሕ የፖሊሲ አማራጭ ሰነድ ዝግጅት በጥር ወር 2015 ዓ.ም መጀመሩ ይታወቃል። የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ የሚያዘጋጅና ከተለያዩ ተቋማት የባለሙያዎች ቡድን ተቋቁሞ ምህረት መስጠትን፣ የሕግና ተቋማት ማሻሻያ ማድረግን፣ ማካካሻ መስጠትን፣ እውነትን ማፈላለግን እና ተጠያቂነትን ማስፈንም የሽግግር ፍትሕ ሰነዱ ዓላማ አድርጎ የሽግግር ፍትሕ የደረሰበትን ደረጃ ባገናዘበ መልኩ ፖሊሲው ሲዘጋጅ ቆይቷል። ሰላምን በማረጋገጥ፤ በዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ሂደት የማኅበረሰብን ትስስር መመለስ ያስፈልጋል የሚለው ጉዳይ ከፖሊሲው የትኩረት አቅጣጫ መካከል የሚጠቀስ ነው። የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲውን በተመለከተ ከፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ከሲቪክ ተቋማት፣ የሃይማኖት አባቶችና የተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች፣ ከዓለም አቀፍ፣ አህጉራዊና ቀጣናዊ ተቋማት ተወካዮችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር በርካታ ውይይቶች ተደርገዋል። የፖሊሲው ዝግጅት የሚመለከታቸውን አካላት ያሳተፈ፣ ዓለም አቀፍ ልምድን መሠረት ያደረገ ነው። በቅድመ-ፖሊሲ ማርቀቅ ሂደቱ ብቻ 60 የክልል እና 20 ሀገራዊ የግብዓት ማሰባሰቢያ መድረኮች እንደተካሄዱበት ተልጿል። በተጨማሪም መንግሥት የሽግግር ፍትሕ አማራጮችን አስመልክቶ ሕዝባዊ ውይይቶችን በተለያዩ የአገሪቷ ክፍሎች አድርጓል። የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሚያዝያ 9 ቀን 2016 ዓ.ም ባደረገው 30ኛ መደበኛ ስብሰባ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ጸድቆ ወደ ሥራ እንዲገባ ወስኗል። በሀገሪቱ በተለያዩ ዘመናት የተከሰቱ እና የቀጠሉ ተደራራቢ እና ሰፊ የተጎጂና የአጥፊ ወሰን ያላቸው የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች፣ የእርስ በርስ ግጭቶች፣ ያልጠሩ ትርክቶች እና በደሎችን ለመፍታት የተለያዩ ሙከራዎች መደረጋቸውን አስታውሷል። ሆኖም እነዚህ አሠራሮች በእውነት፣ በዕርቅ፣ በምህረት፣ በፍትሕ ላይ የተዋቀረ እና በግልፅ ፖሊሲ የሚመራ ሁለንተናዊ የሽግግር ፍትሕ ስልትን አካታች፣ ሰብዓዊ መብት ተኮር በሆነ እና በተሰናሰለ መንገድ ባለመተግበራቸው የሚፈለገውን ዘላቂ መፍትሔ ማምጣት አልቻሉም ብሏል። ስለሆነም የሽግግር ፍትሕ ሂደቱን በተደራጀ፣ በተቀናጀ እና ውጤታማ በሆነ መልኩ በሀገር አቀፍ ደረጃ ለመምራትና ለመተግበር እንዲቻል ረቂቅ ፖሊሲ ተዘጋጅቶ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት መቅረቡንና ምክር ቤቱ ግብዓቶችን በማከል ፖሊሲው ከጸደቀበት ቀን እንስቶ ሥራ ላይ እንዲውል ውሳኔ አሳልፏል። የባለድርሻ አካላት ሚና በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ውጤታማ በሆነ መልኩ እንዲተገበር የተለያዩ ባለድርሻ አካላት ድጋፍና ትብብር ወሳኝ መሆኑ ዕሙን ነው። በፖሊሲው እንደተመላከተውም የሽግግር ፍትሕ ሥራዎችን ተግባራዊ የሚያደርጉ ተቋማት በርከት ያሉ ናቸው፡፡ በዚህ ሂደት የመንግሥት አካላት ሚናቸው ከፍተኛ ሲሆን ለአብነትም የፍትሕ ሚኒስቴር፣ የገንዘብ ሚኒስቴር፣ ሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን፣ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ባለሥልጣን፣ የፌዴራል እና የክልል ፖሊስ ኮሚሽኖች፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፣ ሰላም ሚኒስቴር፣ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት እና ሌሎችም ተጠቃሽ ናቸው። ለምሳሌ የፍትሕ ሚኒስቴር የወንጀል ፍትሕ አስተዳደር ሥርዓቱን በበላይነት የመምራት እና የማስተባበር ኃላፊነት የተሰጠው ተቋም የሽግግር ፍትሕ ሂደቱ ውጤታማ በሆነ መንገድ እንዲፈፀም ለማድረግ የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎችን ከመፍጠር አንፃር ትልቅ የቤት ሥራ አለበት፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴርም የአገሪቱን የፋይናንስ ሥርዓት የማስተዳደር፣ የፌዴራል መንግሥት በጀትን የማዘጋጀት፣ የተፈቀደ በጀትን ለሚመለከተው አካል የመላክ፣ አፈጻጸሙን የመገምገም እና የመሳሰሉት ተግባራት እና ኃላፊነቶች ያሉት መሥሪያ ቤት ከመሆኑ ጋር ተያይዞ ከሽግግር ፍትሕ ሥርዓት ትግበራ ጋር በተያያዘ የሚኖሩት ተግባርና ኃላፊነቶች ጥቂት የሚባሉ አይደሉም። የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ባለሥልጣን የሽግግር ፍትሕ ሥርዓቱ አተገባበር በሕዝብ ተቀባይነት እንዲኖረው የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ማኅበረሰቡን የማሳወቅ እና የማንቃት ሥራ እንዲሰሩ እንዲሁም በሽግግር ፍትሕ አተገባበር የቴክኒክ እና የፋይናንስ ድጋፍ እንዲያደርጉ ማስተባበር ይጠበቅበታል። የፌዴራል እና የክልል ፖሊስ ተቋማት የተለያዩ የሽግግር ፍትሕ ስልቶችን ተግባራዊ ለማድረግ የሚቋቋሙ ተቋማት ወይም አደረጃጀቶች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ የሰላም እና የፀጥታ ችግር እንዳይገጥማቸው አስፈላጊውን እገዛ በማድረግ ረገድ ሚናቸው የጎላ ነው። የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትም የተለያዩ የሽግግር ፍትሕ ስልቶችን ተግባራዊ ለማድረግ የሚያስችሉ ሕጎችን ቅድሚያ እና ትኩረት በመስጠት ከማጽደቅ፣ ለሽግግር ፍትሕ ሥርዓቱ ትግበራ የሚቋቋሙ ተቋማት ኮሚሽነሮች እና ዳኞች ሹመት ግልፅ በሆነ እና የሕዝብን ተሳትፎ በሚያረጋግጥ ሂደት እንዲከናወን ከማድረግ ወዘተ አኳያ ኃላፊነቱ ከፍተኛ ነው። የሰላም ሚኒስቴር በበኩሉ የሽግግር ፍትሕ አተገባበርን አስመልክቶ ሀገራዊ መግባባት እንዲፈጠር እና አዎንታዊ ሰላም እንዲገነባ ከፍትሕ ሚኒስቴር ጋር በመቀናጀት የግንዛቤ ማስጨበጫ እና የአቅም ግንባታ ሥራ በመሥራት፣ የሽግግር ፍትሕ ዘላቂ ሰላምን ሊያመጣ በሚችል አግባብ በሁሉም ክልሎች ወጥ በሆነ መንገድ እየተተገበረ ስለመሆኑ በመከታተልና አስፈላጊውንም ድጋፍ በማድረግ ረገድ ትልቅ የቤት ሥራ ይጠብቀዋል። በአጠቃላይ ከሽግግር ፍትሕ ሥርዓት አተገባበር ጋር በተያያዘ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገድ ሚና የሚኖራቸው የመንግሥት ተቋማት ሂደቱ ውጤታማ እንዲሆን የሚጠበቅባቸውን ሁሉ ማድረግ ይኖርባቸዋል። በተጨማሪም የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን፣ የኢትዮጵያ ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን፣ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች፣ የኢትዮጵያ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችና ሌሎችም አካላት ከፍተኛ ኃላፊነት አለባቸው። እነዚህ አካላት የሽግግር ፍትሕ ሂደት ትግበራው የሰብዓዊ መብት ድንጋጌዎችን ያከበረ፣ ተጎጂን ማዕከል ያደረገ እና የፖሊሲውን መርሆዎች ያከበረ መሆኑን በመከታተልና በመደገፍ፤ ሁሉም የኅብረተሰብ ክፍሎች ስለ ሽግግር ፍትሕ ሥርዓት እና ሂደት በቂ ግንዛቤ እንዲኖራቸውና የሽግግር ፍትሕ ሥርዓቱ አተገባበር በሕዝብ ተቀባይነት እንዲኖረው በማድረግ፤ ሂደቱ ውጤታማ እንዲሆን የሚጠበቅባቸውን ሁሉ ማድረግ ይኖርባቸዋል። እንደ መውጫ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ትግበራ ማስጀመሪያ መርሃ-ግብር በቅርቡ ተካሂዷል። በዚሁ ወቅት እንደተገለጸውም መንግሥት የተሟላና ዘላቂ ሰላም ማምጣት የሚያስችል የሽግግር ፍትህ ፖሊሲ ለማዘጋጀት አስቀድሞ የገለልተኛ ሙያተኞች ቡድን በማዋቀር ሲሰራ ቆይቷል። ከ80 በላይ ሕዝባዊ የግብዓት ማሰባሰቢያ የውይይት መድረኮች በማዘጋጀት ማኅበረሰቡ በስፋት ሃሳብ እንዲሰጥ በማድረግም የተገኙ ግብዓቶችን በፖሊሲው በማካተት እንዲፀድቅ መደረጉ ተገልጿል። የፖሊሲው አጠቃላይ ዓላማ የኢትዮጵያን ፖለቲካዊ፣ ማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ አውድ መሠረት ያደረገ፣ የተቀናጀ እና የተናበበ የሽግግር ፍትሕ ሂደት የሚመራበት እና የሚተገበርበትን ሥርዓት በመዘርጋት ዘላቂ ሰላም፣ ዕርቅ፣ የሕግ የበላይነት፣ ፍትሕ እና ዴሞክራሲ የሚረጋገጥበትን መደላድል መፍጠር መሆኑ በግልጽ መታወቅ ይኖርበታል። የሽግግር ፍትሕ በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላምና ልማት እንዲያመጣና ዜጎች ነገን በተስፋ እንዲጠብቁና በአገራቸው ላይ ብሩህ ተስፋ እንዲኖራቸው በተሟላ መልኩ መተግበር አለበት። ለዚህም የሁሉም ኢትዮጵያዊ ድጋፍና ትብብር ወሳኝ ነው። የሽግግር ፍትሕ ሂደቱና አገራዊ ምክክሩ ኢትዮጵያ ካለችበት ችግር ወጥታ ወደ ቀጣዩ የእድገት ምዕራፍ እንድትሸጋገር ከማድረግ አኳያ እርስ በርስ የሚመጋገቡ ሲሆን፤ ከዚህ አንጻር ሁለቱ በሚጣጣሙባቸው አጀንዳዎችና ግቦች ላይ በጋራ በመሥራት ሁሉን አቀፍ ውጤት ማግኘትም ይቻላል።
መልከ ብዙው የ"ዳሞታ ተራራ"
Apr 23, 2024 1144
የዳሞታ ተራራ ወላይታዎች የሚታወቁበት የራሳቸው የሆነ ባህል፣ ቅርስ እንዲሁም መለያ ምልክት ነው። ዳሞታ የወላይታ የልምላሜ መገለጫና የተፈጥሮ መስህብ ነው። ተራራው በወላይታ ሶዶ ከተማ ዙሪያ በሚገኝ 12 ሺህ 500 ሄክታር መሬት ላይ ያረፈ ሲሆን በ32 ምንጮችና በ12 ጅረቶች ታጅቦ በኩራት ተንሰራፍቶ የሚገኝ የአካባቢው ማህበረሰብ መጠሪያ ነው። ከዚህ የተነሳ የወላይታ ሶዶ ከተማን ተፈጥሮ ካደላት የዳሞታ ተራራ ሞገሷ የተነሳም ተራራው ፀዳሏ ነው ብለው የሚጠሩትም አልጠፉም። የዳሞታ ተራራ ለአካባቢው ነዋሪም ሆነ አካባቢውን ሊጎበኙ ለሚመጡ እንግዳ ተቀባይነቱን በአረንጓዴ የተፈጥሮ መስህቦቹ በማሸብረቅ ውበቱን በመግለፅ የሚያሳይ ተራራ ነው። ተራራውን ወደ ላይ ለሚመለከተው ዳሞታ ብዙ የሚያሳየውና የሚነግረው ታሪክ እንዳለው ያሳብቃል። የታሪክ ድርሳናት እንደሚያስረዱት የዳሞታ ተራራ ለ800 ዓመታት ገደማ የቆየ ታሪካዊ የመስህብ ስፍራ ነው። በጥቅጥቅ ደኖች፣ በወራጅ ወንዞችና ጅረቶች፣ ለመድኃኒትነት በሚያገለግሉ ቁጥር ስፍር በሌላቸው የእፅዋት ዘሮችም የተሸፈነ ነው። በወላይታ ዞን እምብርት በወላይታ ሶዶ ከተማ ሰሜናዊ አቅጣጫ ከፍታ ላይ የሚገኘው የዳሞታ ተራራ ከፍታው ከባህር ጠለል በላይ 3000 ሜትር እንዲሁም የዙሪያ ልኬቱ ከ68 ኪሎ ሜትር በላይ እንደሆነም ይነገራል። በአንድ ወቅት ተራራው በአካባቢ መራቆት፣ በአየር ሚዛን መዛባትና በሌሎች ምክንያቶች ግርማውንና ልምላሜውን እያጣ መጣ። ይህም የወላይታን ህዝብ በማሳሰቡ ሁሉም የአካባቢው ማህበረሰብ ልጅ አዋቂ ሳይል ርብርብ በማድረግ ወደ ቀደመ አቋሙና ሙላቱ ለመመለስ ብርቱ ተፈጥሮን የመከላከል ፍልሚያ አደረገ። ፍልሚያውም በአካባቢው ማህበረሰብ አሸናፊነት በመጠናቀቁ ተራራው ልምላሜውን ጠብቆ አሁን የተላበሰውን ግርማ እንዲይዝ በማድረግ ሊያጣው የነበረውን ጥቅጥቅ ደን በመመለስ የመሬት መሸርሸርን ከመከላከልና የመንገድና ሌሎች መሠረተ ልማቶችን ከመጠበቅ አልፎ ትልቅ የአይበገሬነት ታሪክ እንደፃፈም ይወሳል። ለዚህም ነው ዳሞታን ከወላይታዎች ማህበረሰቡን ከተራራው ለመለየት እንደማይቻልና ጠንካራ ተዛምዶን የመሰረቱ መሆናቸው የሚገለፀው። የወላይታ ዞን የሀገር ሽማግሌ አቶ አብርሃም ባቾሬ እንደሚሉትም ዳሞታ በርካታ የቱሪስት መስህቦች፣ ታሪካዊ ቅርሶች፣ የሀገር በቀል እፅዋት፣ የዱር እንስሳትና ጥንታዊ የወላይታ ነገስታት መናገሻ ስፍራዎች ባለቤት ነው። የዳሞታ ተራራ ከወላይታ ህዝብ ታሪክና ጀግንነት እንዲሁም ከአሸናፊነት ወኔው ጋር የተቆራኘ ስለመሆኑም ያነሳሉ። በዙሪያው ዘመናትን ያስቆጠረ የጥቅጥቅ ደንና የነገስታት መኖሪያ እንዲሁም አብያተ ክርስቲያናትና አድባራት የሚገኙበት መሆኑን አንስተው ለወላይታ ሶዶ ከተማም የተለየ ግርማ ሞገስን እንዳላበሳት ተናግረዋል። በዳሞታ ተራራ ዙሪያ የተኮለኮሉት ወንዞችም መነሻቸውን ከተራራው በማድረግ ወደ ታች እየተገማሸሩ ይነጉዳሉ። ወይቦ፣ ቁሊያ፣ ካልቴ ቶቦቤ፣ ሀመሳ፣ ሊንታላ፣ አይከሬ፣ ዋላጫ፣ ጫራቄ፣ ቦልዖ፣ ካዎ ሻፋ፣ ጋዜና ሻፋና ሌሎች ወንዞች ከዚሁ ተራራ ተጎራብተው፣ ከተራራው ያገኙትን መዳኛ ፀበል ለሌሎች ለማቋደስ አየተንደረደሩ ይወርዳሉ። ለአካባቢው ማህበረሰብም ልምላሜያቸውን ያጋባሉ፤ ብርቱውን መሬቱን ምሶ ገበታውን እንዲያበለፅግ ያተጋሉ። ሁሉም ግን የዳሞታ መልዕክተኞች፣ የዳሞታ ተጧሪዎች ናቸው። እንደ አቶ አብርሃም ገለፃ በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ገደማ የክርስትና ሀይማኖትን በአካባቢው በማስፋፋት ስመ ገናና የሆኑት አቡነ ተክለሃይማኖት ክርስትናን ለመስበክና መንፈሳዊ ክዋኔዎች ለመፈጸም ዳሞታ ተራራን ይወጡ እንደነበረ ከልጅነታቸው ይነገራቸው እንደነበር ያስታውሳሉ። ይህ ብቻ ሳይሆን የተለያዩ የመንፈሳዊ አገልግሎቶችን ሲያከናውኑ ድካም ሲሰማቸው እረፍት የሚያደርጉበት ለመንፈስ ሃሴትን የሚያጎናፅፍ ስፍራ ነው የዳሞታ ተራራ። በዚህ ምክንያት "ጦሳ ፔንጊያ" የእግዜር መተላለፊያ የተሰኘ ስያሜ የተሰጠውና "ጣዛ ጋሯ" የንጉስ ሞቶሎሚ ቤተ-መንግስት፣ የንጉስ ሞቶሎሚ የጥምቀት ሥፍራ፣ ቆሊ ቦርኮታ፣ ዳጌቾ፣ ቦቄና ሶዶ፣ ጦማ ገሬራና ሌራቶ ጎዳ የተሰኙ ታሪካዊና የሚጎበኙ ስፍራዎች ይጎበኙበታል በዳሞታ ተራራ። ካዎ ሞቶሎሚ፣ ካዎ ዳሞቴ፣ ካዎ ጎቤና ካዎ ጦና የሚባሉ የወላይታ ነገስታት ቤተ-መንግስታቸውን በተራራው አናትና ግርጌ ላይ ይገነቡ እንደነበር አቶ አብርሃም ይናገራሉ። የወላይታ ዞን አስተዳዳሪ አቶ ሳሙኤል ፎላ፣ የዳሞታ ተራራ በወላይታ ህዝብ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ታሪክ ውስጥ ደማቅ አሻራ ያለው መሆኑን ይገልፃሉ። ከተራራው አናት መነሻቸውን የሚያደርጉ ወንዞች የወላይታን ምድር አጥግበው ሰዎችና እንስሳቱን አጠጥተው ወደ ብላቴ እና ኦሞ ወንዝ ይፈሳሉ። የዳሞታ ተራራ ሌላው ጠቀሜታው መሬት እንዳይሸረሸር ቀጥ አድርጎ በዛ ግዝፈቱ ይዟል ይሄም ለመንገድ ደህንነትና የአካባቢውን አየር ተስማሚ ከማድረግ አኳያ አይተኬ ሚና አለው። በጥቅጥቅ ደን የተሸፈነው የዳሞታ ተራራ የአረንጓዴ አሻራ ልማት ከዘመናት በፊት ተጀምሮበታል ይላሉ አስተዳዳሪው። ንፁህ የመጠጥ ውሃን በከፊል ለሶዶ ከተማ የሚያጠጣውን የዳሞታ ተራራ የቱሪስት ማዕከል ለማድረግ ከዩኒቨርስቲና ከሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር እየተሰራ ነውም ብለዋል። የዳሞታ ተራራ ታሪካዊ ይዘቱን ስንመለከት አካባቢው ቀደም ሲል የነገስታት መናገሻ ቦታ ነበር የሚሉት ደግሞ በወላይታ ሶዶ ዩኒቨርሲቲ የታሪክና ቅርስ አስተዳደር ትምህርት ክፍል ተመራማሪ ዶክተር አበሻ ሽርኮ ናቸው። ከዚሁ ጋር ተያይዞ ከወላይታ ሥርወ-መንግስት መካከል ካዎ ሳቴ ሞቶሎሚና የሌሎች ነገሥታት መናገሻ ስፍራ ስለነበር በአካባቢው ማህበረሰብ ዘንድ ትልቅ ስፍራ ያለው ታሪካዊ ስፍራ ነው። የዳሞታ ተራራ ለአብዛኞቹ በወላይታ ዞን ለሚገኙ ወረዳዎች የስያሜያቸው መነሻ ነው። ዳሞት ጋሌ፣ ዳሞት ሶሬ፣ ዳሞታ ወይዴ፣ ዳሞት ፑላሳ ወረዳዎችና ሌሎች ቀበሌያት የተራራውን ስም መነሻ ያደረጉ መሆኑ ተራራውን ታሪካዊ ያደርገዋል። እዚሁ ተራራ ላይ ካሉ የተለያዩ መስህቦች መካከል የጥንታዊ ዋሻ "ሞቼና ቦራጎ" ዋሻ አንዱ ነው። ይህ ዋሻ በወላይታ ሶዶ ከተማ በሰሜናዊ ምዕራብ አቅጣጫ የሚገኝ የጥንት ሰው መኖሪያ ዋሻ ነበር። ዋሻው በዳሞታ ተራራ ከሚገኙ ከአምስት በላይ ዋሻዎች አንዱ ሲሆን በተራራው በስተምዕራብ አቅጣጫ በኩል የሚገኝና ከብዙ ሺህ ዓመታት በፊት ሰዎች በዚሁ ዋሻ ይኖሩ እንደነበረም ታሪክ ያስረዳል። ሞቼና ቦራጎ ዋሻ ስፋቱ 38 ሜትር፣ የጣሪያው ከፍታ 33 ሜትር፣ የዋሻው ዙሪያ ልኬት ደግሞ 58 ሜትር፣ እንዲሁም በውስጡ ከአምስት መቶ በላይ ሰዎች የመያዝ አቅም ያለው እንደሆነም መረጃዎች ያመላክታሉ። ሌላው ከዳሞታ ተራራ መስህቦች መካከል አንዱ የሆነውን ደብረ-መንክራት አቡነ ተክለኃይማኖት ገዳም ላስተዋውቃችሁ። ይህ ገዳም ለአቡነ ተክለኃይማኖት መታሰቢያነት በ1887 ዓ.ም በወላይታ ሶዶ ከተማ ከመመስረቱ ጋር በተያያዘ የተገነባና በዳሞታ ተራራ ምዕራባዊ ራስጌ የሚገኝ የቱሪስት መስህብ ሥፍራ እንደሆነ ነው ዶክተር አበሻ የሚናገሩት። ገዳሙ የአምልኮና የፀበል አገልግሎት እየሰጠ ከአንድ ክፈለ ዘመን በላይ ያስቆጠረ በወላይታ ዞን ካሉ መንፈሳዊ ስፍራዎች አንዱ ሲሆን በውስጡ በርካታ ሐይማኖታዊና ታሪካዊ ቅርሶች ያሉት በመሆኑ በኢትዮጵያ ሐይማኖታዊ ጉዞ ከሚደረግባቸው መዳረሻዎች አንዱ ነው። በመሆኑም አካባቢው ለቱሪስት መዳረሻነት፣ ለአካባቢው ልማት ብሎም ለአየር ንብረት ሚዛንን መጠበቅ ጉልህ ሚና ያለው በመሆኑ የሚመለከታቸው አካላት ትኩረት እንዲያደርጉም አሳስበዋል።            
ሞክሼዎቹ - የአድዋ መንገሻዎች
Mar 2, 2024 4706
ሞክሼዎቹ - የአድዋ መንገሻዎች (ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስ)   የአድዋ አድማስ ዘለል ገድል ሲወሳ የድሉ መገኘት የጦር አበጋዞች ከፊት ይመጣሉ። ከንጉሠ ነገሥቱ ጀምሮ ራስ፣ ደጃዝማች፣ ፊታውራሪ፣ ቀኛዝማች፣ ግራዝማች፣ ባላምባራስ እና ሌሎች ባለማዕረግ አዋጊዎች የድሉ የጀርባ አጥንት መሆናቸው እሙን ነው። ከመላ ሀገሪቷ ጠረፍ ተነቃንቆ ስንቅና ትጥቁን ታጥቆ፣ ድል ሰንቆ እስከ ግማሽ ዓመት ድረስ በባዶ እግሩ የተመመውን የሀገሬው ሰራዊት በቅጡ መርተው አዋግተዋል። ከመነሻ ሰፈር እስከ አድዋ ተረተር፣ ከአምባላጌ ኮረብቶች እስከ መቀሌ ጋራና ቁልቁለቶች፣ ከእንደአባ ገሪማ እስከ ማሪያም ሸዊቶ ሸለቋማ ቋጥኞች፣ ከምንድብድብ መስክ እስከ በገሠሦ አቆበቶች፣ .... ድልና ገድል በደምና በላብ ሲጻፍ የጠላትን የ'ክዱ' ማባባያ የጠሉ፣ ለሀገር ለመሰዋት የቆረጡ ጀግና አዋጊዎች፣ የሀገር ባለውለታዎች ነበሩ። በአድዋ ድል መታሰቢያ 12 የአድዋ ጦር አበጋዞች (ጀኔራሎች) ሀውልት ቆሞላቸዋል። እነሱም፤- ፊታውራሪ ገበየሁ ገቦ ጉርሙ (አባ ጎራው)፣ ልዑል ራስ መኮንን ወልደ ሚካኤል ጉዲሳ (አባ ቃኘው)፣ ንጉስ ተክለሃይማኖት ተሰማ ጎሹ (አባ ጠና)፣ ንጉስ ሚካኤል አሊ አባ ቡላ (አባ ሻንቆ)፣ ደጃዝማች ባልቻ ሳፎ ሮቢ (አባ ጠለስ)፣ ራስ ቢተወደድ መንገሻ አቲከም ቢተርፉ (አባ ገድብ)፣ ራስ ወሌ ብጡል ሃይለማሪያም (አባ ጠጣው)፣ ዋግሹም ጓንጉል ብሩ ገብረመድህን (አባ መርከብ)፣ ራስ አባተ ቧያለው ንጉሱ (አባ ይትረፍ)፣ ራስ አሉላ እንግዳ ቁቢ (አባ ነጋ)፣ ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ (ቁሴ) ዲነግዴ ሁንዱል (አባ መቻል) እና ራስ መንገሻ ዮሃንስ ምርጫ (አባ ግጠም) ናቸው። ከነዚህ የአገር ባለውለታዎች መካከል ሁለት ስመ ሞክሼ ጀግኖችን እንዘክራለን። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስን። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከዳግማዊ አፄ ምኒልክ ቀዳሚዎች ስምንት ራሶች መካከል ብቸኛው የራስ ቢትወደድ (ከንጉሥነት በታች) ባለማዕረግ ናቸው። በፈረስ ስማቸው አባ-ገድብ ይሰኛሉ። በልጅነታቸው የዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስ ባለሟል ሳሉ ከእስረኛው ምኒልክ ጋር ተዋወቁ። ምኒልክ ከአፄ ቴዎድሮስ አምልጠው ሸዋ ከገቡ በኋላ ከእቴጌ ጣይቱ ብጡል ወንድሞች ራስ ወሌ እና ፊታውራሪ አሉላ ብጡልን ይዘው ከመቅደላ ወደ ሸዋ ተሻገሩ፤ የምኒልክ ሁነኛ ሰው ሆኑ። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም በሞት እስኪለዩ ድረስ በክፉም በደጉም ዘመን የአጼ ምኒልክ ከፍተኛ አማካሪና ተወዳጅ መስፍን እንደነበሩ፣ ከጦር ሜዳ እስከ ሽምግልናም ሁነኛ ሰው ሆነው ስለማገልገላችው በታሪክ ድርሳናት ተጠቅሷል። በሸዋ፣ ወሎ፣ ጎንደር፣ ዳሞት(ጎጃም) ተዘዋውረው በተለያዩ ግዛቶች በአስተዳዳሪነት ሰርተዋል። ድሕረ መተማ ጦርነት ምርኮኞች እንዲመለሱ፣ ድንበር እንዲካለል በመስራትም የዲፕሎማሲ ስራቸው ይጠቅሳል። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከተሳተፉባቸው ደማቅ ታሪኮች መካከል የአድዋ ድል ይጠቅሳል። ጦርነቱ አሀዱ ብሎ የጀመረው ሕዳር 28 ቀን 1888 አምባላጌ ነው። ለሁለት ሰዓታት በዘለቀው በዚህ ጦርነት ጀኔራል ቶዚሊ የተባለው የጠላት ጦር መሪ የተገደለበት ነው። በዚህ ዐውደ ውጊያ አባ ገድብ አንዱ ወሳኝ የጦር አበጋዝ ነበሩ። በተለያዩ የታሪክ ድርሳናት እንደተመዘገበው ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከግዛታቸው ከዳሞትና አገው ምድር የተውጣጣ ስድስት ሺህ እግረኛ እና ፈረሰኛ ጦር ይዘው አድዋ ዘምተዋል። “አባ ገደብ መንጌ እያለ ኧረ ጐራው አምባ ላጌን ሰብሮ ቶዘሊን አስጐራው” የተባለው ለዚህ ይመስላል። አባ ገድብ ጥቅምት 11 ቀን 1903 ምሸት ከራስ ቢትወደድ ተሰማ ናደው ጋር እየተጫወቱ ካለምንም ህመም ድንገት አርፈው ቅድስት ሥላሴ ተቀበሩ። ራስ ቢትወደድ መንገሻ ልጆቻቸውን ከተለያዩ መኳንንት ጋር በጋብቻ በማጣመር በኢትዮጰያ ታሪክ ተጠቃሽ መሆን ችለዋል። ለአብነትም ዘውዲቱ መንገሻ ጠቅላይ ሚኒስትር መኮንን እንዳልካቸውን፣ አስካለማርያም መንገሻ ልዑል ራስ ኅይሉን አግብተው የልጅ ኢያሱን ባለቤት ሠብለወንጌል ኅይሉን ወልደዋል። ደጃዝማች ጀኔራል አበበ ዳምጠውን ያገቡት ወሰንየለሽ መንገሻ ደግሞ የአልጋወራሽ አስፋወሰን ባለቤት ልዕልት መድፈሪያሽ ወርቅ አበበን ወልደዋል። ሌላው የአድዋ ጀግና የጦር መሪ ራስ መንገሻ ዮሐንስ (አባ ግጠም) ናችው። ትውልዳቸው ትግራይ፣ ዘመኑም 1857 ዓ.ም ነው። የአድዋ ጦር ውሎ ቁልፍ ሰው ራስ መንገሻ የአጼ ዮሐንስ (አባ በዝብዝ) ልጅ ናቸው። አጼ ዮሐንስ በተሰዉበት በመተማው ጦርነት ተሳትፈዋል። አባታቸው ከሞቱ በኋላም የትግራይ አገረ ገዥ ሆነዋል። በአድዋ ዘመቻ 12 ሺህ ጦር አሰልፈው በብርቱ ተዋግተዋል። ራስ መንገሻ ዮሐንስ ከአድዋ ጦርነት ቀደም ብሎ በአጼ ምኒልክ ላይ እንዲያምጹ ኢጣሊያኖች ሲገፋፋቸውና ሲያባብላቸው ቢቆዩም ከስልጣን ሽኩቻ ይልቅ የኢትዮጵያን ነጻነት መርጠዋል። ከአጼ ምኒልክ ጋር ቢኳረፉም በሀገር ሉዓላዊነት ግን አልተደራደሩም። የኢጣሊያ ወራሪ ጦር ትግራይ ሲገባም ራስ መንገሻ የወገን ደጀን ጦር እስኪደርስ ወደራያ አፈግፍገው፣ በአምባላጌ ጦር ሜዳ አንዱ ተሳታፊ የጦር ጀግና ነበሩ። ራስ መንገሻ የትግራይ ሀገረ ገዥ በመሆናቸውም የእርሳቸው እና በስራቸው የነበሩት የራስ አሉላ እንግዳ ጦር በጄኔራል አልቤርቶኔ ከሚመራው ጠላት ሃይል ቀዳሚው ተፋላሚ እንዲሆኑ አድርጎታል። “አይከፈት በሩ መግቢያ መውጫችን በል ተነስ መንገሻ ግጠም በር በሩን ይህን ጎሽ ጠላ ማን አይቀምሰው መንገሻ ዮሐነስ አንተን ገፍተው...” ተብሎ የተገጠመላቸውም ለዚህ ነው። የጠላት መግቢያ በር ዘብ በመሆናቸው። አባ ግጠም በአድዋው ታሪካዊ ጦርነት አሰላለፋቸው ማርያም ሸዊቶ በተሰኘው ተራራ በኩል ሲሆን ከራስ አሉላ፣ ከዋግሹም ጓንጉል ብሩና ከደጃዝማች ሀጎስ ጋር በመሆን ነበር። የጠላትን የመጀመሪያ ጥቃትን ያስተናገዱትም ራስ መንገሻ ዮሐንስ ናቸው። የአድዋ ድል ከተበሰረ በኋላ አጼ ምኒልክ ራስ መንገሻን ሹመውና ሸልመው ወደ አዲስ አበባ ተመልሰዋል። አጼ ምኒልክ ከትግራይ ወደ አዲስ አበባ ሲመለሱ ማህበረሰቡ በጦርነት ስፍራ በመሆኑ ለደረሰበት ጉዳት 30 ሺህ ብር ድጋፍ ማድራገቸውን የንጉሠ ነገሥቱ ዜና መዋዕል የጻፉት ፀሐፊ ትዕዛዝ ገብረ ሥላሴ ወልደአረጋይ ተርከዋል። ከአድዋ ድል ከጥቂት ዓመታት በኋላ ራስ መንገሻ በአጼ ምኒልክ ላይ በማመጻቸው ተይዘው በቁጥጥር ስር ዋሉ። ሕዳር 6 ቀን 1899 ዓ.ም አንኮበር ግዞት ላይ አንዳሉ ማረፋቸውን የታሪክ መዛግብት ያስረዳሉ። ራስ መንገሻ ዮሐንስ ከራስ መንገሻ አቲከም ግዛት ከአገው ምድር እመይቴ ተዋበች ጋር ትዳር መስርተው ዕውቁን የትግራይ መስፍን ራስ ሥዩም መንገሻን እንዲሁም ከእቴጌ ጣይቱ የወንድም ልጅ ወይዘሮ ከፈይ ወሌ ብጡል አግብተው አስቴር መንገሻን፣ አልማዝ መንገሻንና ብርሃኔ መንገሻን ወልደዋል፡፡ ለአብነት ያክል የሞክሼዎቹን ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስ አነሳን እንጂ የዛሬ የ128 ዓመት በአድዋ ጦርነት ዓለም የተደመመበትና ዛሬ ድረስ እንቆቅልሽ የሆነበት ደማቅ ታሪክ የጻፉ ጀግኖች ቁጥር ስፍር የላቸውም። ጀግኖቹን የመሩ የጦር መሪዎችም ብዙና ተጋድሏቸው የገዘፈ ነው። ከ11 ሺህ በላይ የጣሊያንን ሠራዊት ሙትና ቁስለኛ ያደረጉ፣ 4ሺህ የሚሆኑትን እጅ ያሰጡና የማረኩ እንዲሁም 56 መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና ሌሎች አውቶማቲክ መሳሪያዎቹን ለወገን ጦር እንዲያስረክብ ያደረጉ ኢትዮጵያውያን ሁል ጊዜም ክብር ይገባቸዋል። የጣሊያን ወራሪ ኃይል ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት ስር አድርጎ ለመበዝበዝ ቢመጣም ጀግንነት፣ ሕብረ ብሔራዊ አንድነት፣ እንዲሁም የአልገዛም ባይነት ወኔን የታጠቁ ኢትዮጵያውያን በሶሎዳ ተራሮች ግርጌ ቅስሙን በመስበር የአገራቸውን ክብርና ነጻነት አጽንተዋል። በዚህ አኩሪ ድል ኢትዮጵያ ለበርካታ አገራት በተምሳሌትነት ትጠቀሳለች። የአድዋ ድል ደግሞ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ህዝቦች የጀግንነት ተምሳሌትና የነጻነት ዓርማ እንድትሆን ያስቻለ ታላቅ አፍሪካዊ ድል ነው። (በአየለ ያረጋል)      
ትላንትን ከዛሬ ባስተሳሰረው የአድዋ ድል መታሰቢያ የሚገኙ እውነታዎች 
Mar 2, 2024 3504
ትላንትን ከዛሬ ባስተሳሰረው የአድዋ ድል መታሰቢያ የሚገኙ እውነታዎች ለመነሻ እኤአ በ1885 ጀርመን በተካሄደው የበርሊን ኮንፈረንስ አውሮፓውያን መላ አፍሪካን በካርታ ላይ የተከፋፈሉትን በተግባር መሬት ላይ ለመቀራመት ጦራቸውን ሰብቀው፣ ስንቃቸውን ጭነውና ትጥቃቸውን አጥብቀው ያካሄዱት ዘመቻና የወረራ ጉዞ የተገታባት አድዋ እና እለቷ ዛሬ ድረስ በተገፉ ህዝቦች ልብ ታትማ በአዕምሮ ውስጥ ተቀርጻ ትኖራለች። ጣሊያን የኢትዮጵያን መሬት፣ የአየር ንብረትና መልክዓ ምድር ተቆጣጥሮ ሀብቷን ለሮምና ለመላው አውሮፓ ለማቅረብ የቋመጠበት የዘመናት ህልሙ የተኮላሸበት ቦታ ጭምር ናት - አድዋ። ይህ ወራሪ ኃይል ሊቢያን በእጁ ካስገባ በኋላ ጉዞውን በቀይ ባሕር አስመራ አድርጎ መላ ኢትዮጵያን የመቆጣጠር ግብ ነበረው። ጄነራል ባራቴሪ የመደባቸው ጄነራል አልበርቶኒ፣ ጄኔራል አሪሞንዲ እና ጄነራል ቦርሜዳ በግንባር የተሰለፈውን ጦር ሲመሩ የኋላ ደጀንም እንደነበራቸው የታሪክ ድርሳናት ያስረዳሉ። ከ17 ሺህ በላይ የጣሊያን ሠራዊት 66 የሚሆኑ መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና አውቶማቲክ መሳሪያዎችን ታጥቆ የግንባር ሜዳው ላይ ስለመድረሱ "የኢትዮጵያ ታሪክ ከመጀመሪያው እስካሁኑ ዘመን" በሚል በአንድርዜይ ባርይትኒስኪ እና ዮዓና ማንቴል-ኒየችኮ ተጽፎ በዓለማየሁ አበበ የተተረጎመው መጽሐፍ ያስረዳል። የዛሬ የ128 ዓመት፤ ዕለቱም የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በአድዋ ጦርነት ዓለም የተደመመበትና ዛሬ ድረስ እንቆቅልሽ የሆነበት ደማቅ ታሪክ በጀግኖች አባቶች ተሰራ። በጦርነቱ የጣሊያን መንግስት የጎመጀውን የኢትዮጵያን መሬት ሊያገኝ ይቅርና ከ11 ሺህ በላይ ሠራዊቱ ሙትና ቁስለኛ ሆኑ። 4ሺህ የሚሆኑት ደግሞ ለጀግኖች አባቶቻችን እጃቸውን ሰጥተው ተማረኩ። እንዲሁም 56 መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና ሌሎች አውቶማቲክ መሳሪያዎቹን ለወገን ጦር አስረከበ። የቀረው የፋሽስት ሠራዊትም ተንጠባጥቦ እግሬ አውጪኝ ብሎ ፈረጠጠ። ጀግኖች ኢትዮጵያውያን ለሀገራቸው ክብር፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት በአውደ ግንባሩ በፈጸሙት የጀግንነት ተጋድሎ ዓለምን ያስደመመና መላውን ጥቁር ሕዝብ ያኮራ ድል ተጎናጽፈዋል። በወቅቱ ነጭን ታግሎ ማሸነፍ አይቻልም የሚለውን አስተሳሰብ በይቻላል ተክቶ ሌሎችም ለነፃነታቸው እንዲታገሉ ያነሳሳ ደማቅ የታሪክ አሻራ አኑረዋል። የጣሊያን ወራሪ ኃይል ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት ስር አድርጎ ለመበዝበዝ ቢመጣም ጀግንነት፣ ሕብረ ብሔራዊ አንድነት፣ እንዲሁም የአልገዛም ባይነት ወኔን የታጠቁ ኢትዮጵያውያን በሶሎዳ ተራሮች ግርጌ ቅስሙን በመስበር የአገራቸውን ክብርና ነጻነት አጽንተዋል። በዚህ አኩሪ ድል ኢትዮጵያ ለበርካታ አገራት በተምሳሌትነት ትጠቀሳለች። የአድዋ ድል ደግሞ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ህዝቦች የጀግንነት ተምሳሌትና የነጻነት ዓርማ እንድትሆን ያስቻለ ታላቅ አፍሪካዊ ድል ነው። ኢትዮጵያውያን በብሔር፣ በሃይማኖት፣ በአካባቢና በሌሎች ልዩነቶች ሳይነጣጠሉ ለአገራቸው ክብርና ነጻነት በአንድነት ቆመውና መስዋት ከፍለው ያስመዘገቡት የጀግንነት ታሪክ ነው። በዓድዋ ድል ኢትዮጵያ ለአፍሪካና ለመላው የጥቁር ህዝቦች ኩራትና የነፃነት ምልክት ሆናለች፡፡ የሰው ልጆችን እኩልነት በደም ዋጋ አረጋግጣለች።   የአድዋ ድል መታሰቢያ የአድዋ ድል ደማቅና ታላቅ ቢሆንም በሚመጥነው ልክ መታሰቢያ አልነበረውም። ዛሬ ግን እነዚያ ዋጋ የከፈሉ ጀግኖችን በሚመጥን ሁኔታ በአዲስ አበባ ፒያሳ “የዓድዋ ድል መታሰቢያ” ተገንብቷል። ከአድዋ ድል 128 ዓመታት በኋላ፣ የተሰራው የአድዋ ድል መታሰቢያ በጠቅላይ ሚኒሰትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የካቲት 3 ቀን 2016 ዓ.ም ተመርቆ ተከፍቷል። የአድዋ ድል መታሰቢያ በአምስት ሄክታር ላይ ያረፈ ሲሆን በአንድነት የተከፈለውን መስዋትነት፣ የአርሶ አደሮችን ተሳትፎ፣ የሴቶችን ተጋድሎ በሚያሳይ መልኩ፣ በአስገራሚ የኪነ-ህንጻ ጥበብ የታነጸ ነው።   የአድዋ ድል መታሰቢያ የተገነባበት ስፍራ አገር በውጭ ወራሪ ኃይሎች እጅ እንዳትወድቅ የህይወት መስዋዕትነት የከፈሉ የዓድዋ ጅግኖች የዘመቻቸው መነሻ እንዲሁም ከድል በኋላ ተሰባስበው ደስታቸውን የተጋሩበት ታሪካዊ ስፍራ ነው። የአድዋ ድል በዓል 7ኛ ዓመት ዳግማዊ ምኒልክ፣ ከአርበኞች፣ ከየአካባቢው ገዢዎች፣ ከውጭ አገር ዲፕሎማቶችና ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ጋር በደማቅ ሁኔታ በዚሁ ስፍራ አክብረውታል። ስፍራው ዛሬ የታላቁ የአድዋ ድል መታሰቢያ ሳይገነባበት በፊት በተለያዩ ጊዜያት ለተለያዩ የልማት ስራዎች ቢታጭም ውጤታማ ስራ ሳይሰራበት ቆይቷል። አካባቢው ለረጅም ዘመናት ታጥሮ ሳይለማ በመቆየቱ እጅግ የቆሸሸ፣ ሰዎች ለዝርፊያ የሚዳረጉበት ስፍራ ሆኖ ቆይቷል። ዘመናትን ተሻግሮ ከሀገራዊ ለውጡ ወዲህ በከተማዋ ከሚገነቡ ትላልቅ ፕሮጀክቶች በዓይነቱ ልዩ የሆነው የዓድዋ ድል መታሰቢያ እንዲሰራበት ተደረገ። የዓድዋ ድል መታሰቢያ እጅግ በሚስብ ኪነ ህንፃ፤ የኢትዮጵያውያንን ህያው የድል ታሪክ የሚዘክር ሆኖ ተሰርቷል።   የአድዋ ድል መታሰቢያ መግቢያ በሮች የኢትዮጵያውያን የድል ብስራት፣ የጥቁር ህዝቦች የነጻነት ኩራት የሆነው የአድዋ ድል መታሰቢያ መግቢያ በሮች የራሳቸው የሆነ ስያሜ ተሰጥቷቸዋል። የምሥራቅ ጀግኖች በር፣ የምዕራብ ጀግኖች በር፣ የሰሜን ጀግኖች በር፣ የደቡብ ጀግኖች በር፣ የፈረሰኞች በር፣ የአርበኞች በር፣ የፓን አፍሪካኒዝም በር ተብለው የተሰየሙ ናቸው። በአራቱም አቅጣጫዎች የተሰየሙ በሮች ተምሳሌትነት በዓድዋ ድል ከአራቱም አቅጣጫ ኢትዮጵያውያን በጋራ የተሳተፉበት የጋራ ድላቸው መሆኑን ያመለክታል፡፡   መታሰቢያው በውስጡ ምን ይዟል? በዋናው መግቢያ:- የኢትዮጵያውያንና አፍሪካውያን ነጻነት ድል መገለጫ የሆነው የአድዋ ድል መታሰቢያ ሃውልትና የሁሉም ከተሞች ርቀት ልኬት መነሻ የአድዋ ዜሮ ኪሎ ሜትር ምልክት ይገኛል። የዓድዋ ጦርነት ዘመቻን ያስተባበሩትና የወቅቱ የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገስት የዳግማዊ አፄ ምኒልክ እና የባለቤታቸው እቴጌ ጣይቱ ብጡል ሀውልትም በዚሁ መግቢያ በኩል ይገኛል። ሃውልት የቆመላቸው 12 የጦር መሪዎች:- በመታሰቢያው የአድዋን ጦርነት በታላቅ ጀግንነት በመምራት ለጥቁር ህዝቦች ድል ያበሰሩ 12 ዋና ዋና የጦር መሪዎች ሃውልት ተቀምጧል፣ እነሱም፤- ፊታውራሪ ገበየሁ ገቦ ጉርሙ (አባ ጎራው)፣ ልዑል ራስ መኮንን ወልደ ሚካኤል ጉዲሳ (አባ ቃኘው)፣ ንጉስ ተክለሃይማኖት ተሰማ ጎሹ ( አባ ጠና)፣ ንጉስ ሚካኤል አሊ አባ ቡላ (አባ ሻንቆ)፣ ደጃዝማች ባልቻ ሳፎ ሮቢ (አባ ጠለስ)፣ ራስ ቢተወደድ መንገሻ አቲከም ቢተርፉ (አባ ገድብ)፣ ራስ ወሌ ብጡል ሃይለማሪያም (አባ ጠጣው)፣ ዋግሹም ጓንጉል ብሩ ገብረመድህን (አባ መርከብ)፣ ራስ አባተ ቧያለው ንጉሱ (አባ ይትረፍ)፣ ራስ አሉላ እንግዳ ቁቢ ( አባ ነጋ)፣ ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ (ቁሴ) ዲነግዴ ሁንዱል (አባ መቻል) እና ራስ መንገሻ ዮሃንስ ምርጫ (አባ ግጠም) ናቸው። በስተቀኝ በኩል፤- እስከ 3 ሺ እንግዶችን ማስተናገድ የሚችል ዘመናዊ ቴክኖሎጂ የተገጠመለት የስብሰባ አዳራሽ የሚገኝ ሲሆን በመጀመሪያው ኮሪደር ላይ ደግሞ ህዝቡ የጦርነት ክተት አዋጅ ጥሪ ሲሰማ ሁሉም ልዩነቱን ወደ ጎን በመተው አገሩን ከወራሪ ለመታደግ በመወኔ መነሳቱን፣ ወደ ጦር ግንባር መትመሙን እንዲሁም በጀግንነት መፋለሙን የሚሳየዩ ትዕይንቶች በእስክሪኖች ይታያሉ። በክፍሉ መሐል ላይ፤- ጦርነቱ የተጎሰመበት ግዙፍ ነጋሪት የተቀመጠ ሲሆን በነጋሪቱ ግራና ቀኝ ለጦርነቱ መንስኤ የሆነው የውጫሌው ውል አንቀጽ 17፣ የአድዋ ታሪክ እንዲሁም ከድል ወደ ሰላም የሚለው የአዲስ አበባ ስምምነት ሰነድ ተዘርግቶ ይገኛል። ከድል መልስ ግልጋሎት ላይ የዋሉ ጋሻዎች፣ መሳሪያዎች፣ አልባሳት፣ መመገቢያ ቁሳቁሶችን ጨምሮ በርካታ ቅርሶች፣ ስዕሎች፣ ፎቶዎች ይገኛሉ። ወደ ውስጥ መግቢያ በሆነው በምዕራብ በር ላይ የወቅቱ የኢትዮጵያ መሪ የነበሩት አጼ ሚኒሊክ እና እቴጌ ጣይቱ ብጡል ሃውልት በክብር ተቀምጦ ይገኛል። በአድዋ ጦርነት ወቅት ጠላት ለመጠጥነት ይጠቀምበት የነበረውን የምንጭ ውሃ እቴጌ ጣይቱ ብልሃት በተሞላበት መልኩ በኢትዮጵያ ሰራዊት እንዲከበብና ጠላት በውሃ ጥም እንዲዳከም በማድረግ ማሸነፍ የተቻለበት የጦር እስትራቴጂ የሚዘክር ገንዳ ከእቴጌ ጣይቱ ሃውልት ፊት ለፊት ተቀምጦ ይገኛል። የአድዋ ሰንሰለታማ ተራሮች፤- ጦርነቱ የተካሄደበትን ቦታ የሚያሳየው የአሸዋ ገበታ ሌላው የአድዋ ድል መታሰቢያ ውበትም ታሪክም ነው፡፡ የአድዋ ሰንሰለታማ ተራሮች፣ መልከዓ-ምድር የሚሳየው የመሬት ላይ ንድፍ ስራ በዚሁ መታሰቢያ መቀመጡ ኢትዮጵያውያን በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ለነጻነት የከፈሉትን መስዋትነት ያመላክታል። ከተራሮች አጠገብ በጦርነት ወቅት ጥቅም ላይ ከዋሉ ጣሊያናዊ ስሪት የሆነ "ቶሪኖ 1883" የሚል ጽሁፍ ያለበት መድፍ ይገኛል። በጦርነቱ ተዋጊዎችን ያጓጓዙ 45 ሺህ ፈረሰኞች የሰሩትን ጀብድ ሊወክልና ሊዘክራቸው የሚችል ‘የአድዋ ፈረሰኞች የድል ሀውልት’ ቆሞላቸዋል፡፡ የአድዋ ጀግኖች ኢትዮጵያን ከወራሪው ጣሊያን ለማዳን ዘር፣ ቀለም፣ ሃይማኖት ሳይለዩ በአንድነት ተሰባስበው የተመሙበትን የሚወክል ‘የአንድነት ድልድይ’ በሚል ተሰርቷል፡፡ የሁሉንም ተሳትፎ የሚያሳዩ የተለያዩ ሁነቶች በጦርነቱ ወቅት ህዝብና አገርን በታማኝነት ሲያስተዳድሩ የነበሩ እንደራሴዎች የሚያሳይ ስዕላዊ በመታሰቢያ የተቀመጠ ሲሆን በጦርነቱ ወቅት የነበረውን የህዝቡን እንቅስቃሴ የሚገልጹ የተለያዩ የጦር መሳሪያዎችና የመገልገያ ቁሳቁሶች፣ ስዕሎችና ቅርጾችም ይገኛሉ።   የገበሬዎችና ሴቶች ተሳትፎ የሚያሳዩ ስራዎች በአድዋ ጦርነት ከ120 ሺህ በላይ ገበሬዎች የግብርና ስራቸውን አቋርጠው "አገራችን ተነካች" በማለት ታጥቀው ድል ያጎናጸፉ፣ ለጥቁር ህዝቦች ትልቅ ታሪክ ያስቀመጡ ጀግኖች ናቸው። በዚህ መታሰቢያ የአንድነት ማዕከል፣ የአፍሪካ ነጻነት ማስታወሻ የኢትዮጵያ ጀግኖችን ጉዞ የሚያሳዩ ምስሎች ይገኛሉ። በጦርነት ወቅት ሴቶች የቤት ሃላፊነትን ከመወጣት በተጨማሪ በአዋጊነት፣ በመረጃ ሰጪነት ቁስለኞችን በመንከባከብ ለሰሩት ስራ የተሰየመ ማስታወሻም በአድዋ ድል መታሰቢያ በክብር ተቀምጦ ይገኛል። የአሁኑ ትውልድ አሻራ፣- የኢትዮጵያ ልጆች በአንድነት ተባብረው አፍሪካ በራሷ አቅም መልማት እንደምትችል ያሳዩበት፣ አፍሪካዊ ተምሳሌት የሆነው የህዳሴ ግድብ ፏፏቴ በመታሰቢያው ይገኛል። ኢትዮጵያውያን ለጥቁር ህዝቦች ነጻነት ላደረጉት ተጋድሎ መታሰቢያ ይሆን ዘንድ የፓን-አፍሪካ ሃውልትም ተካቷል።   ሌሎችም የአድዋ ድል መታሰቢያ የአድዋን ጦርነት ሁነቶች ብቻ ሳይሆን ለተለያያዩ ዝግጅቶች የሚሆኑ አዳራሾችን፣ ካፍቴሪያዎችን፣ ሲኒማ ቤቶችንና ሌሎች ለበርካታ አገልግሎት የሚውሉ ክፍሎችንን አካቶ የተሰራ ነው። ከ2500 በላይ እንግዶችን መያዝ የሚችል ፓን አፍሪካን አዳራሽ፣ 300 ሰዎች የሚይዝ የአድዋ አዳራሽ፣ 160 ሰዎች የሚይዝ መካከለኛ አዳራሽ፣ 300 ሰው በአንድ የሚያስተናግዱ ሬስቶራንቶች፣ ሁለት ካፍቴሪያዎችና የህጻናት ሙዚየም በውስጡ አካቷል። በሌላ በኩል በአንድ ጊዜ 1000 ተሽከርካሪ መያዝ የሚችሉ ፓርኪንግ፣ ዘመናዊ ጂምና ሌሎችም ተካተዋል። የአድዋ ድል መታሰቢያ አድዋ ጊዜ የማይሽረው፣ ዘመን የማይለውጠው የጀግንነትና የአንድነት ምልክት መሆኑን ማሳያ፣ ለነጻነት የታገሉና የተሰዉ ጀግኖች የሚታሰቡበት የታሪክ ማስታወሻ ነው። የአድዋ ድል ትሩፋቶችን ለኢትዮጵያውያን ብቻ ሳይሆን ለመላው ጥቁር ህዝብ በየትውልዱ ለማስተማር የሚያግዝ የዘመናት የነጻነት መንፈስን የሚያስተጋባ፣ ለመጪው ትውልድ የሚሻገር እውነት ነው። እናም የአድዋ ድል መታሰቢያ የወል ታሪካችንን የምንገነባበት የማዕዘን ድንጋይ ነው።  
ልዩ ዘገባዎች
ባጃጅ ውስጥ ተረስቶ ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው የባጃጅ አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ነው
Mar 26, 2023 12915
አዲስ አበባ መጋቢት 17/2015 (ኢዜአ)፦ በድሬዳዋ ከተማ በሚያሽከረከረው ባጃጅ ውስጥ ተሳፋሪ ረስቶት ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ይገኛል። መኮንን ግርማ ኑሮውን ለማሸነፍ እና የነገውን ተሰፋ ብሩህ ለማድረግ በባጃጅ አሽከርካሪነት ተቀጥሮ የሚሰራ ወጣት ነው። ወጣቱ መጋቢት 15 ቀን 2015ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ ከምሽቱ 3 ሰዓት ላይ የተለመደ ስራውን እያከናወነ ሳለ የከተማው ነዋሪ የሆኑት አቶ መሐመድ ኡስማን ከሳቢያን ኦርቢት ተብሎ ወደሚጠራው የከተማው ክፍል ለመጓዝ መሳፈራቸውን ተናግሯል። ይህ ከሆነ ከአንድ ሰዓት በኋላ “ስልክ ተደውሎ ባጃጁ ላይ ገንዘብ ወድቆ እንደሆነ እንድመለከት” ተነገረኝ ይላል ወጣቱ አሽከርካሪ መኮንን። በተነገረው መሰረት ወደ ተሳፋሪ ወንበር ላይ ዞሮ ሲመለከት በላስቲክ የተጠቀለለ 150ሺህ ብር በማግኘቱ ወዲያው ወደ ድሬዳዋ ፖሊስ ትራፊክ ዳይሬክቶሬት በማምራት ብሩን ለባለቤቱ መመለሱን ገልጿል። ገንዘቡን ለባለቤቱ መመለሱ እንዳስደሰተው የተናገረው ወጣቱ፤ የራስ ያልሆነ ገንዘብ ለግል መጠቀም የህሊና ቁስል በመሆኑ በራስ ወዝ ብቻ ሀብት ማፍራት እንደሚገባ መናገሩን ከድሬዳዋ ፖሊስ ማህበራዊ ትስስር ገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። ገንዘባቸው የተመለሰላቸው አቶ መሐመድ ኡስማን በበኩላቸው ገንዘባቸው በጠፋ በአንድ ሰዓት ውስጥ የተሳፈሩበትን የባጃጅ የጎን ቁጥር ለትራፊክ ፖሊስ በመናገር በፍጥነት ገንዘባቸው በመገኘቱ መደሠታቸውን ገልጸዋል። አቶ መሐመድ ለድሬዳዋ ትራፊክ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት እና ለወጣት መኮንን ግርማ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የድሬዳዋ ፖሊስ ጠቅላይ መምሪያ አዛዥ ኮሚሽነር ዓለሙ መግራ ስነ-ምግባር ያለው አሽከርካሪ እንዲፈጠር እየሰራን ያለው ስራ ፍሬ እያፈራ መምጣቱን ይህ ትልቅ ማሳያ ነው ብለዋል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 17175
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በጂንካ ከተማ የተመረተው 23 ኪሎ ግራም የሚመዝነው የስኳር ድንች "በአፍሪካ ትልቁ ስኳር ድንች" በሚል ተመዘገበ
Mar 13, 2023 9048
ጂንካ መጋቢት 4/2015 (ኢዜአ):- በጂንካ ከተማ ደሙዝ ሰፈር የተመረተው እና 23 ኪሎ ግራም የሚመዝነው ስኳር ድንች በአፍሪካ የድንቃ ድንቆች መዝገብ "በአፍሪካ ትልቁ ስኳር ድንች" በሚል መመዝገቡ ተገለጸ። በአዲስ አበባ በተካሄደው የእውቅና ስነስርዓት ላይ የአፍሪካ ድንቃ ድንቆች መዝገብ ስራ አስኪያጅ አቶ አሸናፊ አለም ለስኳር ድንቹ ባለቤት አቶ ኢሳያስ ጊዜአለው የእውቅና ምስክር ወረቀት አስረክበዋል። ከዚህ ቀደም በአፍሪካ 10 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች መቅረቡን አቶ አሸናፊ ለኢዜአ ገልጸዋል።   “ነገር ግን 23 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች በአፍሪካ ደረጃ ሲቀርብ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው” ብለዋል። በዓለም የድንቃ ድንቅ መዝገብ 37 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች መመዝገቡንና በደሙዝ ሰፈር የተገኘው ስኳር ድንች በ14 ኪሎ ግራም ዝቅ ብሎ ከዓለም የ”ሁለተኛነት” ደረጃ ላይ እንደሚያስቀምጠው አመልክተዋል። የስኳር ድንቹ ባለቤት አቶ ኢሳያስ ጊዜያለው ስኳር ድንቹ በአፍሪካ ድንቃ ድንቆች መዝገብ ላይ በመስፈር የኢትዮጵያን ስም በማስጠራቱ መደሰታቸውን ገልጸዋል።   ስኳር ድንቹ እውቅና እንዲያገኝ የዜና ሽፋን ለሰጠው የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ምስጋቸውን አቅርበዋል። ኢዜአ የካቲት 19 ቀን 2015 ዓ.ም “በጂንካ ከተማ ደሙዝ ሰፈር 23 ኪሎ ግራም የሚመዝን አንድ የስኳር ድንች መመረቱ ተገለጸ” በሚል መዘገቡ የሚታወስ ነው።
ዶክተር ሊያ ታደሰ በጤና ልማት ዘርፍ በሴት አመራርነት ላበረከቱት አስተዋጽኦ እውቅና አገኙ
Mar 9, 2023 10371
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 30/2015 የጤና ሚኒስትሯ ዶክተር ሊያ ታደሰ በጤና ልማት ዘርፍ በሴት አመራርነት ላበረከቱት አስተዋጽኦ በሩዋንዳ ኪጋሊ በተካሄደው በአፍሪካ ዓለም አቀፍ የጤና አጀንዳ ኮንፈረንስ (AHAIC)2023 ላይ እውቅና ተሰጣቸው። ሚኒስትሯ በሩዋንዳ ኪጋሊ ትላንት በተካሄደው Africa Health Agenda International Conference (AHAIC) 2023 ላይ የተበረከተላቸውን Women in Global Health Award የእውቅና ሽልማት በተወካያቸዉ በኩል ተቀብለዋል። እውቅናው በጤና ልማት ውስጥ የሚያጋጥሙ ተግዳሮቶችን በመቋቋምና በመፍታት፣ የጤና አገልግሎት ጥራትና ፍትሀዊ ተደራሽነት እንዲሁም ሁሉን አቀፍ የጤና አገልግሎት ሽፋን ላይ ትኩረት ሰጥተው ለሚሰሩ አመራሮች የሚሰጥ መሆኑም ተመላክቷል። ለመጪዎቹ ትውልዶች አርዓያ ለሆኑ የአፍሪካ ሴት መሪዎች የሚሰጠው ሽልማቱ የኢትዮጵያ ጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰም ለዜጎች የተሻለና ዘላቂ ጤናን ለማምጣት በሚደረግ ጥረት ውስጥ ላበረከቱት የላቀ የመሪነት ሚና ከአምሪፍ ሄልዝ አፍሪካ እውቅናውን አግኝተዋል።
በብዛት የታዩ
ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ ታደርጋለች - አምባሳደር ስቴፋን አወር
Jun 17, 2023 30516
አዲስ አበባ ሰኔ 10/2015 (ኢዜአ) ፦ ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ እንደምታደርግ በአገሪቷ የኢትዮጵያ አምባሳደር ስቴፋን አወር ገለጹ። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምትሰጠውን የሰብአዊ ድጋፍ በእጥፍ ማሳደጓንም አመልክተዋል። ጀርመን ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ በፖለቲካው፣ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚ የትብብር መስኮች ያላቸው አጋርነት እየተጠናከረ መምጣቱን አምባሳደር ስቴፋን ለኢዜአ ገልጸዋል። ጀርመን በአቅም ግንባታ፣ በግብርና ምርታማነት እንዲሁም በማህበራዊ ልማትና በመልካም አስተዳደር ዘርፎች ለኢትዮጵያ የምታደርገው የልማት ትብብር ማደጉን አመልክተዋል። ጀርመን በተለይም በልማት ኤጀንሲዋ(ጂ አይ ዜድ) በኩል ለኢንዱስትሪው እድገት ወሳኝ የሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረጓን ጠቅሰዋል። በሌላ በኩል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽንና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሙያዊ ድጋፍ እንዲሁም የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ነው አምባሳደሩ የገለጹት። በኢትዮጵያ ለችግር የተጋለጡ ዜጎችን ለመደገፍ ሰው ተኮር የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለአብነትም የሰብአዊና የመልሶ ማቋቋም ስራዎች ድጋፍ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምታደርገውን የሰብአዊ እርዳታ ወደ 82 ነጥብ 5 ሚሊዮን ዶላር ከፍ በማድረግ በእጥፍ ማሳደጓንና ይሄም "ጀርመን በኢትዮጵያ ከፍተኛ የሰብአዊ ድጋፍ በማድረግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል" ብለዋል። በሌላ በኩል ጀርመንና ኢትዮጵያ በንግድና ኢንቨስትመንት ግንኙነቱን ለማጠናከር የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ጠቅሰው ይህንንም እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የሁለቱን አገራት የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችሉ ለአብነትም በጀርመን የባህል ተቋምና በሌሎችም ኢንስቲትዩት እየተከናወኑ ያሉ ስራዎችን በማሳየነት ጠቅሰዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል የተጀመረው የሰላም ስምምነት ቀጣይነት እንዲኖረው ጀርመን ፍላጎት እንዳላት ገልጸው ለዚህም ድጋፍ እያደረገች ትገኛለች ነው ያሉት አምባሳደር ስቴፋን። የኢትዮጵያ መንግሥት የሽግግር ፍትህ ለማረጋገጥ የጀመረው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን የጠቆሙት አምባሳደሩ ጀርመን ሂደቱ የተሳካ እንዲሆን ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ጀርመን የአፍሪካ ሕብረት እንዲጠናከር በተለይም በአፍሪካ አገራት መካከልም የፖለቲካና ምጣኔ ኃብታዊ ውህደት እንዲረጋገጥ የምታደርገውን ድጋፍ አጠናክራ እንደምትቀጥል ጠቁመዋል። ኢትዮጵያና ጀርመን ግንኙነታቸውን የጀመሩት እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1905 ነው።
በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ
Jun 29, 2023 25075
አዲስ አበባ ሰኔ 22/2015(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ የሀገራቱ ተወካዮች ገለጹ። 'የሩስያ ባህል ቀን በኢትዮጵያ' በሚል መሪ ሃሳብ የሀገሪቱን ባህል የተመለከተ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ የሩስያ ኤምባሲ አዘጋጅነት አዲስ አበባ በሚገኘው የሩስያ የሳይንስና ባህል ማዕከል/ፑሽኪን/ ተካሂዷል። የሩስያን ባህል የሚያስቃኝ የኪነ ሕንጻ ዐውደ ርዕይ በማዕከሉ የተከፈተ ሲሆን በሁለቱ ሀገራት ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶችና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት ተደርጓል።   የኢትዮጵያና ሩስያ ታሪካዊ ግንኙነት በርካታ ምዕተ ዓመታትን ቢያስቆጥርም ይፋዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የተጀመረው ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ በዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዘመነ መንግስት እንደሆነ ይነገራል። 125ኛው ዓመቱን ያስቆጠረው የሁለቱ ሀገራት ዘመናትን የተሻገረ ጽኑ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ከፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብሮች ባሻገር ባህላዊና መንፈሳዊ ትስስሮችም እንደጎለበቱ ይወሳል። በኢትዮጵያ የሩስያ አምባሳደር ኢያቭገኒ ተርኪን እንዳሉት ዘመናትን በጽኑ ወዳጅነት የዘለቀው የኢትዮ-ሩስያ ዲፕሎማሲያዊ እና የህዝብ ለህዝብ ትስስር በባህላዊና መንፈሳዊ ቅርርብ ያዳበረ ነው።   በሁለቱ ሀገራት መካከል ለዘመናት የዳበሩ ባህላዊ፣ መንፈሳዊ፣ ኪነ ጥበባዊ እና ታሪካዊ ግንኙነቶችና ትብብሮች ወደላቀ ደረጃ ለማሸጋገር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በመጭው ሕዳር ወር ዕውቅ የሩስያ ድምጻዊያንን ያካተተ ባህላዊ የሙዚቃ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስራውን እንደሚያቀርብ ገልጸዋል። ከዚህም በሻጋር የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ሙያተኞች ወደ ሩስያ በመሄድ የኢትዮጵያን ባህል የሚያስተዋውቁብትን ዕድል ለማመቻቸት ፍላጎት እንዳላቸውም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው በበኩላቸው የሁለቱን ወዳጅ አገሮች ባህል ልውውጥ ይበልጥ ለማጎልበት የሚያግዙ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ፑሽኪን ማዕከል ጋር በመተባበር እንደሚዘጋጁ ጠቁመዋል።   የኢትዮ-ሩስያ ባህላዊ ትስስር ለማጠናከር በኪነ ሕንጻ፣ በስነ ጥበብ እና በሌሎች ኪነ ጥበብ ዘርፎች ላይ በስፋት እንደሚሰራ አረጋገጠዋል። ኢትዮጵያ ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶቿን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለማስተዋወቅ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን እያከናወነች መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትን የሚዘክር የአርኪኦሎጂና የቨርቹዋል ሪያሊቲ ቋሚ ዐውደ ርዕይ በላሊበላ መከፈቱን ገልጸዋል። ”ላሊበላ በእምነት የታነፀ” በሚል መሪ ሀሳብ የተከፈተው ዐውደ ርዕይ በቀጣይ ሩስያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ሀገራት እና ሰሜን አሜሪካ የመውሰድ ዕቅድ ተይዞ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የሩስያ ዘመናዊ ሥነ-ጽሁፍ አባት የሚሰኘው ዕውቁ ሩስያዊ ባለቅኔ አሌክሳንደር ፑሽኪን 225ኛ ልደት በዓል በቀጣይ ዓመት በድምቀት እንደሚከበር ተገልጿል። በአሌክሳንደር ፑሽኪን ልደት ቀን የተሰየመው የሩስያ ቋንቋ ቀን በቅርቡ በአዲስ አበባ መዘከሩም ይታወሳል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 17175
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በልጆቿ የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነትን ሳትራብ ዘመናትን የተሻገረች-ኢትዮጵያ
Mar 1, 2023 13086
በቀደሰ ተክሌ (ሚዛን አማን ኢዜአ) ነፃነት የሰው ልጅ ከፈጣሪ ከተቸሩት ፀጋዎች አንዱና ዋነኛው ነው፤ በራስ ፈቃድ መወሰን፣ በራስ መሻት መከወንና በራስ ማንነት መኖር የሰው ልጅ የነፃነት አብነቶች ናቸው። ፈጣሪ ይህን ፀጋ የቸረው ያለ አንዳች ቅድመ ሁኔታ ነው። ይሁን እንጂ ይህን ከፈጣሪ የተቸረውን ነፃነት በራሱ በወገኑ የመነጠቅ ዕጣ ፈንታ መግጠሙ አልቀረም፤ ነፃነቱን በራሱ ወገን እየተነጠቀ በራስ ፈቃድ መወሰን የማይችል እንዲሆን ተደረገ። ጥቁር ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን በነጮች ዘንድ የባርነት ግብር ተሰጣቸው። ቅኝ መግዛት ለእነሱ የኃያልነት መገለጫ አድርገው መረጡ። በዚህም አፍሪካን ተቀራምተው የራሳቸው አደረጉ። ያኔ ቅኝ ግዛት አስተዳደር ዘመናቸው በራስ እምነት መቆም፣ በራስ ባህል፣ ወግና ማንነት መኖር አይታሰብም። የሰው ልጅ ከቆዳ ቀለም ልዩነት በስተቀር በራሱ አምሳል ለተፈጠረው ሰው ተገዥ ይሆን ዘንድ አውሮፓውያን ከእኛ ውጭ ሰው ብለው በግዞት የያዟቸውን አገሮች ዜጎች የስቃይና የመከራ ህይወት እንዲያሳልፉ ፈረዱ። ከባዱን የባርነት ቅንበር በጫንቃቸው ላይ ጫኑ። ማንነታቸውን አስረስተው ያሻቸውን አደረጉ። የቅኝ አገዛዝ ገፈት ቀማሽ እንድትሆን ፅዋ የደረሳት የጥቁሮች ፈርጥ ኢትዮጵያ ግን እንዲህ በቀላሉ ለቅኝ ገዥዎች እጅ አልሰጠችም። ሰውን በሰውነቱ ብቻ የምታከብረው ኢትዮጵያ የልጆቿ ነፃነት በማንም ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ አልፈቀደችም።ኢትዮጵያን አፅንቶ ያቆማት በመከባበርና በአብሮነት ላይ የታነፀ ባህል፣ እሴት፣ ወግና ሥርዓት በባዕዳን እጅ ወድቆ ከሚከስም ''እኛ እንቅደም'' የሚል ጠንካራ የሀገር ፍቅርና ወኔ በአበራኮቿ ክፋይ ልብ ውስጥ እንደ አቶን እሳት ተንቀለቀለ። በፈጣሪያቸው እንጂ በምድራዊ ኃይል የሚመኩ አይደሉምና ቅኝ ሊገዛቸው የመጣን የውጭ ወራሪ ኃይል በጀግንነት ታግለው የኢትዮጵያን አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅና ለማስከበር በአንድ ልብ ወስነው ቀፎው እንደተነካበት ንብ ወደ አውደ ገባሩ ተመሙ። ኢትዮጵያዊ አንድነትን ኃይል፤ ወኔና ሞራልን ትጥቃቸው አድርገው በዓድዋ ተራራ እስከ አፍንጫው ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀውን የኢጣሊያ ጦር ገጠመ። ደረታቸውን ለጥይት ሰጥተው ተፋለሙ፣ ደማቸውን አፍሰው፣ አጥንታቸውን ከስክሰው ለእኛ ለልጆቻቸው ነፃነትን አወረሱ፤ ለምንምና ለማንም የማይበገረው ኢትዮጵያዊ አንድነትን ትጥቅና ስንቃቸው ያደረጉትን የኢትዮጵያውያንን ከብረት የጠነከረ ክንድ መቋቋም የተሳነው ወራሪ የኢጣሊያ ኃይል ገሚሱ የጎራዴ እራት ሲሆን፤ ቀሪው ቁስለኛና ምርኮኛ ሆነ፤ ሌላው ደግሞ እግሬ አውጣኝ ብሎ ህይወቱን ለማትረፍ እግሩ ወደመራው ፈረጠጠ። ጅግኖች አባቶቻችን ደማቸውን አፍሰው፣ አጠንታቸውን ከሰክሰው የኢትዮጵያ ክብርና ሉዓላዊነት አስጠብቀውና አስከብረው የፈጣሪ ልዩ ፀጋ የሆነውን "ነፃነት" ለዛሬው ትውልድ አስረከቡ። ኢትዮጵያም በትውልድ ቅበብሎሽ ሉዓላዊነቷምን አፅንታ የቆመች ነፃ አገር ሆና ቀጠለች። በዘመኑ የነበረውን ጥቁር ነጭን ማሸነፍ አይችልም የሚለውን አስተሳሰብ በሀገር ፍቅርና ወኔ ወራሪውን የፋሽሽት ኢጣሊያ ኃይል በጦር በጎራዴ አርበድብደው ድል በመንሳት ጥቁር ነጭን ማሸነፍ እንደሚች በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ለነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተግባር አረጋገጡ። በደማቸው ዘመን ተሻጋሪ ደማቅ የአርነት የታሪክ ድርሳን ጻፋ። በዘመን ጅረት የማይወይብ ታሪክ የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በዓድዋ ተራሮች ላይ ተጻፈ። ኢትዮጵያ በልጆቿ አንድነትና የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነት ሳትራብ ዘመናትን ተሻገረች። የነፃነት ዓርማ ሆና ለአፍሪካውያን ታየች። የዓድዋ ድል በቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ይሰቃዩ የነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን የአርነት ትግል አድርገው የግፍ፣ የስቃይና የመከራ ቀንበርን ከጫንቃቸው ላይ አሽቀንጥረው እንዲጥሉ የፃነት ተምሳሌት ሆነ። በኢትዮጵያ የተለኮሰውን የነፃነት ችቦን አቀጣጥለው ብርቱ የአርነት ተጋድሎ አደረጉ፤ በዓድዋ ድል ከቅኝ ገዥዎች መዳፍ አፈተለኩ። የጥቁር ጭቁን ህዝቦች ነፃነት በዓድዋ የድል ገድል ለዓለም ታወጀ። አፍሪካውያን በራሳቸው ቋንቋ በነፃነት መናገር፣ በራሳቸው ባህል፣ወግና ሥርዓት እንዲሁም በራሳቸው መሪ ወደ ሚተዳደሩበት ምዕራፍ ተሸጋገሩ።የዓድዋ ድል ነገሮች አልጋ በአልጋ ሆነው በቀላሉ የተገኘ አይደለም። ኢትዮጵያውያውያ ለሀገራቸው ባላቸው ቀናሂነትና ከብረት በጠነከረ አንድነትና በጀግንነት ተጋድሎ ተጋምዶ በተደረገ እልህ አስጨራሽ ትግል እንጂ። የዓድዋ ድል ዛሬም ወደ ጀመርነው የልማት፣የዕድገትና የብልፅግና ማማ ላይ የሚያደርሰን መሰላል ነው። ይህ የሚሆነው ግን የአንድነት ኃይል ከጀግንነት ወኔ ሳይነጣጠል ፀንቶ ሲቆይ ብቻ መሆኑ እሙን ነው። ቀደምት አባቶቻቸን የዓድዋ ከፍታን በክብር መቆናጠጥ የቻሉት ዘር እየቆጠሩ ሳይሆን በኢትዮጵያዊ አብሮነትና አንድነት ተጋምደውና ተሰናስለው ነው። ያላቸውን የአንድነት ኃይል ተጠቅመው ድልን ተጎናጸፉ። በየዓመቱ ዓድዋን መዘከር ራስን ''እኔስ ምን ማድረግ እችላለሁ?'' በሚል እሳቤ ከሆነ ዓድዋ ህያው ነው፤ ወደ አለምነው የስኬትና የብልፅግና ከፍታ ላይ የአንድነታችን ኃይሉ እንደሚያደርሰን እሙን ነው። እንደ ቀደምት አባቶቻችን በተጋመደ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን በማጠናከር በኢኮኖሚው፣ ማኅበራዊ፣ በፖለቲካው ያሉ ፈተናዎችን በሀሳብ ልዕልና በማሸነፍ ለሌላ ድል መትጋት አለብን። አንድነታችንን በማፅናት በኅብረት ለኢትዮጵያ ከፍታ መትጋት ከሁላችንም ይጠበቃል።"ድር ቢያብር አንበሳ ያስር" እንዲ ሀገራዊ ብሂሉ ከተባበርን የማናልፈው ፈተና አይኖርም። አንዴ በጦርነት ሌላ ጊዜ በድርቅና በሌሎች መንስኤዎች ያጋጠሙንን ተግዳሮቶች በአብሮነት ተጋፍጠን ድል እያደረግን መጥተናል። ፈተና ሁሌም ይኖራል፤ ማሸነፍና መሸነፍ ግን በእኛ ፅናትና ጥንካሬ ይወሰናል። ለወደፊትም የሚያጋጥመንን ፈተና አንድነታችንን አፅንተን ኅብረታችን ለሀገራችን ልማት፣ ዕድገትና ብልፅግና በማዋል በርካታ ዓድዋዎችን እንሰራለን። የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያ አልፎ ለመላው ጥቁር ጭቁን ህዝቦች የኩራት ምንጭ የነፃነት ዓርማ ነው። የዓድዋን ታሪክ መጠበቅና መደጋገም የእኛ የኢትዮጵያውን ኃላፊነትና ግዴታ ነው። ልዩነትን መስበክ ከኢትዮጵያዊ ከፍታ መሸራተት ነው። እኛነትን ረስቶ እኔ ማለት የዓድዋን ታሪክ መሸጥ ነው። ኢትዮጵያውያን አንድ ሆነን እንጂ ተከፋፍለን የሰራነው ታሪክ የለም። የትናንት መልካም ስምና ዝና ከዘመኑ ጋር አብሮ ከፍ ከፍ እያለ አብቦ ማፍራት እንጂ፤ በልዩነት አስተሳሰብና አመለካከት ሊኮሰምን አይገባም። የኢትዮጵያውያን የአንድነትና የሉዓላዊነት መገለጫ፣ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌ-ዓድዋ ለዘላለም በክብር ሲዘከር ይኖራል‼  
ባጃጅ ውስጥ ተረስቶ ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው የባጃጅ አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ነው
Mar 26, 2023 12915
አዲስ አበባ መጋቢት 17/2015 (ኢዜአ)፦ በድሬዳዋ ከተማ በሚያሽከረከረው ባጃጅ ውስጥ ተሳፋሪ ረስቶት ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ይገኛል። መኮንን ግርማ ኑሮውን ለማሸነፍ እና የነገውን ተሰፋ ብሩህ ለማድረግ በባጃጅ አሽከርካሪነት ተቀጥሮ የሚሰራ ወጣት ነው። ወጣቱ መጋቢት 15 ቀን 2015ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ ከምሽቱ 3 ሰዓት ላይ የተለመደ ስራውን እያከናወነ ሳለ የከተማው ነዋሪ የሆኑት አቶ መሐመድ ኡስማን ከሳቢያን ኦርቢት ተብሎ ወደሚጠራው የከተማው ክፍል ለመጓዝ መሳፈራቸውን ተናግሯል። ይህ ከሆነ ከአንድ ሰዓት በኋላ “ስልክ ተደውሎ ባጃጁ ላይ ገንዘብ ወድቆ እንደሆነ እንድመለከት” ተነገረኝ ይላል ወጣቱ አሽከርካሪ መኮንን። በተነገረው መሰረት ወደ ተሳፋሪ ወንበር ላይ ዞሮ ሲመለከት በላስቲክ የተጠቀለለ 150ሺህ ብር በማግኘቱ ወዲያው ወደ ድሬዳዋ ፖሊስ ትራፊክ ዳይሬክቶሬት በማምራት ብሩን ለባለቤቱ መመለሱን ገልጿል። ገንዘቡን ለባለቤቱ መመለሱ እንዳስደሰተው የተናገረው ወጣቱ፤ የራስ ያልሆነ ገንዘብ ለግል መጠቀም የህሊና ቁስል በመሆኑ በራስ ወዝ ብቻ ሀብት ማፍራት እንደሚገባ መናገሩን ከድሬዳዋ ፖሊስ ማህበራዊ ትስስር ገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። ገንዘባቸው የተመለሰላቸው አቶ መሐመድ ኡስማን በበኩላቸው ገንዘባቸው በጠፋ በአንድ ሰዓት ውስጥ የተሳፈሩበትን የባጃጅ የጎን ቁጥር ለትራፊክ ፖሊስ በመናገር በፍጥነት ገንዘባቸው በመገኘቱ መደሠታቸውን ገልጸዋል። አቶ መሐመድ ለድሬዳዋ ትራፊክ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት እና ለወጣት መኮንን ግርማ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የድሬዳዋ ፖሊስ ጠቅላይ መምሪያ አዛዥ ኮሚሽነር ዓለሙ መግራ ስነ-ምግባር ያለው አሽከርካሪ እንዲፈጠር እየሰራን ያለው ስራ ፍሬ እያፈራ መምጣቱን ይህ ትልቅ ማሳያ ነው ብለዋል።
በአዲስ አበባ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ብቻ ይፈጸማል-ባለስልጣኑ
Apr 6, 2023 12127
አዲስ አበባ መጋቢት 28/2015(ኢዜአ)፡ በአዲስ አበባ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ብቻ እንደሚፈጸም የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን ገለጸ። የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ የሚፈፀምበትን የድርጊት መርሐ ግብር በተመለከተ ከባለድርሻ አካላት ጋር ዛሬ በአዲስ አበባ ተወያይቷል።   የውይይቱ ዓላማ በመዲናዋ የሚገኙ ሁሉም የነዳጅ ማደያዎችና ኩባንያዎች በአሰራሩ ዙሪያ የጋራ ግንዛቤ እንዲይዙ ለማስቻል መሆኑ ተነግሯል። በዚህ ወቅት የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ወይዘሮ ሳህረላ አብዱላሂ፤ ባለስልጣኑ የነዳጅ ግብይትን በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ ለማድረግ የተለያዩ ስራዎችን ሲሰራ መቆየቱን ተናግረዋል። በዚህም ቀደም ብሎ ከነዳጅ ማደያና አከፋፋይ ኩባንያዎች ጋር ሲሰራ መቆየቱን ገልፀው፤ አሁን ደግሞ ለሙሉ ትግበራው ባለድርሻ አካላትን ያሳተፈ ውይይት ተደርጓል ብለዋል። በአዲስ አበባ የኤሌክትሮኒክስ የክፍያ ስርዓቱ በአማራጭነት ለሙከራ እየተተገበረ መሆኑን ጠቅሰው፤ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት በአስገዳጅ ሁኔታ ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ እንደሚፈጸም ተናግረዋል። በመሆኑም ህብረተሰቡ ማንኛውም የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ብቻ የሚፈጸም መሆኑን ተገንዝቦ ከወዲሁ አስፈላጊውን ዝግጅት ሊያደርግ እንደሚገባ አሳስበዋል። የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ አተገባበር በሀገር አቀፍ ደረጃ ከሀምሌ አንድ ጀምሮ በአስገዳጅነት እንደሚተገበርም ጠቁመዋል። በኢትዮ ቴሌኮም ቺፍ ሞባይል መኒ ኦፊሰር ብሩክ አድሃነ፤ የነዳጅ ግብይትን በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች በማድረግ ረገድ በቴሌ ብር ውጤታማ ስራ ሲሰራ ቆይቷል ብለዋል። ለዚህም ባለፉት ዘጠኝ የሙከራ ወራት በቴሌ ብር ብቻ ከ30 ቢሊዮን ብር በላይ የነዳጅ ግብይት መፈጸሙን አንስተዋል። የነዳጅ ግብይቱን በአግባቡ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ለማከናወን የሚያስችል ዘመናዊ የቴክኖሎጂ መገንባቱንም እንዲሁ። የኢትዮጵያ ነዳጅ ማደያዎች ማኅበር አባል የሆኑት አቶ ሚካኤል ገብረስላሴ እና የማህበሩ የቦርድ አባል አቶ ኤፍሬም ተስፋዬ የነዳጅ ግብይት ስርዓቱ በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ መሆኑ ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ አለው ብለዋል። በተለይ ለነዳጅ አዳዮች ጥሬ ገንዘብ በመቁጠር የሚያባክኑትን ጊዜ ከመቅረፍ አንፃር እንዲሁም በማደያዎች የሚቀመጥ የግብይት ገንዘብ እንዳይኖር በማድረግ የደህንነት ስጋትን እንደሚፈታ ተናግረዋል። በተጨማሪም መንግስት የነዳጅ ምርት ከመነሻው እስከ መድረሻው ያለውን ስርጭት ሂደት መረጃ እንዲኖረው እና ነጋዴዎችም ግብርና ታክስ እንዳያጭበረብሩ በማድረግ ቴክኖሎጂው ትልቅ ሚና አለው ነው ያሉት።  
ለላቀ ውጤት - የተማሪ መምህርና ወላጆች ጥምር ጥረት
Mar 27, 2023 11823
በሃብታሙ ገዜ ስልጡን የመንገድ ጠበብቶች በጥንቃቄ የከተማ ውብ ገፅታ አልበሰው ባነጿት ከዚራ አካባቢ የሚገኘው የድሬዳዋ አስተዳደር ምክር ቤት አዳራሽ በሰው ተሞልቷል። የተሰበሰቡት ወጣት ተማሪዎች፣ የድሬደዋ አመራሮች፣ የትምህርት ዘርፍን የሚመሩ አካላትና ወላጆች በፈገግታ ተሞልተዋል። ይበልጥኑ ከወጣቶቹ ገፅታ የሚንፀባረቀው የደስታ ፈገግታ ለአዳራሹ የተለየ ብርሃን ደርቦለታል። የደስታቸው ምንጭ ደግሞ አምና የተፈተኑትን የ12ኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና በላቀ ውጤት አልፈው ሽልማት በመቀበል ላይ መሆናቸው ነው። የአዳራሹን የሽልማት መርሃ ግብር የሚመራው ሰው ድንገት "የዛሬው ልዩ ክስተት ከሚሸለሙት ተማሪዎቻችን መካከል ከ600 በላይ ውጤት በማምጣት ከወንድሞቿ ጋር ሦስት ሆነው ወደ ዩኒቨርሲቲ የሚገቡ የአንድ ቤተሰብ አባላት መገኘታቸው ነው" ሲል ተናገረ። ይሄኔ አዳራሹ በጭብጨባ ተናጋ፤ ሁሉም ተሰብሳቢ በአንድነት ቆሞ ጭብጨባውን አቀለጠው። ለሽልማት ወደ አደባባዩ የመጡት በደስታ ፀዳል የወረዙት የወላጅ ተወካይ እንጂ የድሉ ባለቤት የሆኑት እነዚህ ሦስት ተማሪዎቹ አይደሉም። በአዳራሹ የተሰባሰቡት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከዲር ጁሃርና የካቢኔ አባላት እንዲሁም ተሸላሚዎቹ ተማሪዎች "የዓመቱ የተለየ ክስተት የሆኑትን ተማሪዎች" ለማየት ዓይኖቻቸው ቢባዝንም አልተሳካም። ለምን ካላችሁ ተማሪዎቹ ወደ ተመደቡበት አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመጓዛቸው ነው። የመድረኩ የድምፅ ማጉያ ባለቤትም ሆነ ተሰብሳቢዎቹ የዓመቱ ክስተት የሆኑት ኒያ ሰላሃዲን 602፤ አሊ ሰላሃዲን 556፣ አማን ሰላሃዲን 526 ያመጡት ተማሪዎች መንትዮች መሆናቸውን ቢያውቁ ኖሮ አዳራሹ ሌላ የግርምት ደስታን ባስተናገደ ነበር። ሽልማቱን ያበረከቱት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከዲር ጁሃር ተሸላሚዎች በጥረታቸው በትጋታቸው ባመጡት ውጤት መደሰታቸውን አብስረዋል። አገር በዜጎች አንድነትና መተባበር እንደሚፀናው፤ የተማሪዎች ውጤትም በተማሪዎችና በመምህራን ጥረት ብቻ ሳይሆን በወላጆች ጠንካራ ክትትልና ድጋፍ ጭምር የሚመጣ ነው። "በተለይ ከአንድ ቤተሰብ የበቀሉት ተማሪዎችና የዛሬው ሽልማት እና ውጤት ያስተማረን ይህንኑ ነው" ብለዋል ከንቲባው። በዚህ አደራሽ ውስጥ የሁሉም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ርዕሰነ-መምህራን ታድመዋል። እንደ ድሬደዋ አስተዳደር ከተፈተኑት ከ3 ሺህ 700 በላይ ተማሪዎች መካከል በቀጥታ ያለፉት 250 ተማሪዎች ብቻ ናቸው። ለመጣው ውጤት ተሞጋሹም ተወቃሹም የዘርፉ አመራሮች፣ ተማሪዎች፣ መምህራንና ወላጆች ናቸው። የድሬዳዋ አስተዳደር ትምህርት ቢሮ ኃላፊ ወይዘሮ ሙሉካ መሐመድ "ለመጣው ዝቅተኛ ውጤት በትምህርት ዘርፍ ውስጥ ያለነው በሙሉ ተጠያቂዎች ነን" ብለዋል። ኃላፊዋ ሌላውም ከዚህ ትምህርት መውሰድ እንዳለበት ነው የገለጹት። እንደ አስተዳደሩም የትምህርት አመራሮች፣ ርዕሳነ መምህራን፣ መምህራንና ወላጆች ያካተተ ኮሚቴ ተዋቅሮ የተሻለ ውጤት ለማምጣት የተቀናጀ እንቅስቃሴ መጀመሩን አውስተዋል። በመንግስት የ12ተኛ ክፍል መልቀቂያ ብሔራዊ ፈተናን ከኩረጃ ነፃ ለማድረግ የተወሰደው እርምጃ ተማሪዎች በጥረታቸውና በብቃታቸው የልፋታቸውን ውጤት እንዲያገኙ ያስቻለ ነው። የፈተና አሰጣጡና ውጤቱ እንደአገር ያለንበትን አዘቀት አስተምሮ ለትምህርት ጥራት መረጋገጥ፤ ብቁና በራስ የሚተማመን ዜጋ ለማዋለድም ጥርጊያ መንገድ ሆኖ አልፏል ማለት ይቻላል። መንግስት የትምህርት ጥራትን ከታችኛው እርከን ጀምሮ ለማረጋገጥም በዘርፉ ሙሁራን ጥልቅ ጥናት ላይ ተመስርቶ ያዘጋጀውን የትምህርት ፍኖተ ካርታ መሠረት ያደረገ ስርዓተ ትምህርት ቀርጾ ዘንድሮ እስከ 8ተኛ ክፍል ተግባራዊ አድርጓል። ለመማር ማስተማሩ መጻህፍት ተዘጋጅተው ለመምህራን ስልጠና በመስጠትም ተግባራዊ እየተደረገ ይገኛል። በሚቀጥለው ዓመትም በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ለመጀመር ዝግጅት እየተደረገ ነው። በሽልማት ሥነስርዓቱ ላይ እንደታየው ለተማሪዎች ውጤት ማማር የወላጆች ሚና የጎላ ነው። ወላጆች ተገቢውን ድጋፍ እና ጥብቅ ክትትል ካደረጉ የሚፈልገው ለውጥና ውጤት ማምጣት ይቻላል። ወይዘሮ ሙሉካ በአትኩሮት ከገለጹት ሃሶቦች መካከል ዋናዎቹን ሰበዞች መዝዤ፤ "ተጠያቂዎቹ እኛው ነን" የሚለውን ሃሳብ አንግቤ ለድሬዳዋና ለአገር ከፍ ሲል ለዓለም ህዝብ ጭምር በየዘርፉ ታላላቅ ሙሁራን ወደ አፈሩት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች አመራሁ። ድንገት ሃሳቤን ቀለበስኩት። መነሻዬ የወላጆች ኃላፊነት እና ድጋፍ መሆኑን መርሳት ዞሮ ዞሮ የምፅፈው መዳረሻ መርሳት ይሆንብኛል ብዬ ነው። እናም ወደ ሦስቱዎቹ፤ የዓመቱ ክስተቶች አባት አመራሁ። ድሬዳዋን ለሁለት እኩሌታ የሚከፍላትን የደቻቱን ድልድይ ተሻግሬ ወደአንድ የግል የሕክምና አገልግሎት መስጫ ሆስፒታል ገባሁ። አምሮ በተሰናዳው ሆስፒታል ውስጥ ሙያዊ ኃላፊነታቸው እየተወጡ አገኘኋቸው፤ የማህፀንና የፅንስ ስፔሻሊስት ዶክተር ሰላሃዲን ዩሱፍን። የውጤታማ ተማሪዎቹ ወላጅ ናቸው፤ በ1970 ዎቹ ወደ ከፍተኛ የትምህርት ተቋም መዝለቅ በመርፌ ቀዳዳ የመሹለክ ያህል በሚቆጠርበት ዘመን በከፍተኛ ማዕረግ አልፈው በቀሰሙት ዕውቀትና ጥበብ የሰዎችን ሕይወት እየታደጉ ይገኛሉ። ዶክተር ሰላሃዲን ለትምህርት ጥራት መውደቅ ወደ ዩኒቨርሲቲ በስርቆትና ኩረጃ የመግባት ዝንባሌዎች እንደሆኑና ይሄም ሁሌም የሚያንገበግባቸው ጉዳይ መሆኑን አጫወቱኝ። መንግስት በተለይ የትምህርት ሚኒስትሩ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ እና ባልደረቦቻቸው በሁለተኛ ደረጃ የፈተና አሰጣጥ ላይ የወሰዱት እርምጃ አስደስቷቸዋል። "በተለይ ተማሪዎች በትምህርት ቤት ከሚያሳልፉት ጊዜ በበለጠ ከወላጆቻቸው ጋር ያላቸው ጊዜ ይበልጣል። ከሁሉም ነገር በላይ ለትምህርት ትኩረት ማድረጋቸውን መከታተልና መደገፍ የኛ ፋንታ ነው፤ አንዴ መስመር ከያዙ የሚመልሳቸው ችግር አይኖርም" ይላሉ። ሦስቱ ልጆቻቸውን በዚህ መንገድ በመደገፍ እና ከትምህርት ቤታቸው ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ አስችለዋል። 604 ያመጣችው ስኮላርሽፕ ሺፕ አግኝታ ወደ ውጭ ሄዳለች፤ ሁለቱ ደግሞ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ትምህርታቸውን እየተከታተሉ ናቸው። "ለልጆቼ የፈለጉትን የማድረግ አቅም ቢኖረኝም ያለትምህርት የሚፈጠር አንዳች ነገር እንደሌለ ገብቷቸው ለውጤት በቅተዋል" ይላሉ ዶክተር ሰላሃዲን። ብዙ የመስራት እንጂ ብዙ የመናገር ዝንባሌ የማይታይባቸው እኚህ የታታሪዎች አባት ለትምህርት ጥራት መረጋገጥ እና ውጤታማ ተማሪዎችን ለማፍራት በሚደረግ ጥረት የወላጆች ክትትልና ድጋፍ ወሳኝ መሆኑን ነው በአፅንኦት ያሳሰቡት። "የሽልማቱ መርሃ ግብር ወደሌላ አካባቢ በሄድኩበት አጋጣሚ በመካሄዱ ሳልገኝ ቀረሁ፤ በጣም የቆጨኝና ቅር ያለኝ ዕለት ሆኖ አልፏል" ብለዋል። እሳቸውን ጨምሮ አንቱ የተሰኙ ሙሁራን ያፈራው የድሬዳዋ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ፍቃዱ ሰንበቶ፤ የማርያም ሰፈር አንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ኢጀታ መኮንን ካለፈው ክፍተት በመማር ዘንድሮ የተሻለ ውጤት እንዲመጣ የተማሪዎች አመለካከት ላይ ለውጥ እና እችላለሁ የሚል መርህ የማስረጽ ሥራ ተሰርቷል ብለውኛል። ለውጤቱ ቀዳሚ ባለቤት ተማሪዎች ቢሆኑም ከወላጆቻቸው ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የተለያዩ የማካካሻና ለፈተና ዝግጁ የሚያደርጉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆናቸውን ነው ርዕሳነ መምህራኑ የገለጹት። ቅኝቴን በመቀጠል ሽቅብ ወደ ሳብያን ሁለተኛ እና የመሰናዶ ትምህርት ቤት አመራሁ። ይህ ትምህርት ቤት በከተማዋ ካሉት ትምህርት ቤቶች በውጤታማነት እና በብዛት ተማሪዎችን ወደ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በማሳለፍ ረገድ ወደር አልነበረውም፤ ባለፉት ዓመታት። ከተመሠረተ 22 ዓመታትን ያስቆጠረው ይህ ትምህርት ቤት በምክትል ርዕሰ መምህርነት የሚመሩት አቶ በፍቃዱ ወልደሰማያትን አገኘኋቸው። ትምህርት ቤት በ2014 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና ካስፈተናቸው ከ800 በላይ ተማሪዎች መካከል ያለፉት 20 ናቸው። የመጣው ውጤት ያለንበትን ደረጃ ፍንትው አድጎ ያሳየን መሆኑን ተከትሎ መሠረታዊ የሆኑት ችግሮች በጋራ ተነቅሰው ለመጪው ጊዜ የተሻለ ውጤት ለማምጣት የጋራ ኮሚቴ ተዋቅሮ ወደ ሥራ ተገብቷል። አቶ በፍቃዱ እንዳሉት ከድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ ጋር የጋራ የመግባቢያ ሰነድ በመፈራረም ትምህርት ቤቱን ሞዴል ትምህርት ቤት ለማድረግ እየተሰራ ሲሆን ለዘንድሮው ተፈታኞች ልዩ የማጠናከሪያ ትምህርት እየተሰጠ ነው። እነዚህን ሥራዎች የተማሪ፣ መምህርና ወላጅ ህብረት በቅርበት እንዲከታተል ተደርጓል። ለተማሪዎች ውጤት ማማር የወላጆች የቅርብ ክትትልና ደጋፍ መሠረታዊ ጉዳይ ነው የሚሉት አቶ በፍቃዱ፣ ለዚህ ጉዳይ ትምህርት ቤቱ ልዩ ትኩረት እንደሚሰጠው ነው የገለጹት። "በተለይ ወላጆች በትምህርት ውጤታማነት ላይ ሚናቸውን እንዲወጡ ልክ እንደ ዶክተር ሰላሃዲን አይነት ቤተሰቦች ተሞክሮ የማስፋት ሥራ ለመስራት ትምህርት ቤቱ አቅጣጫ አስቀምጧል" ብለዋል። "ፍቃደኛ ከሆኑ የመጀመሪያው እንግዳችን ዶክተር ሰላሃዲን በማድረግ ለወላጆች ህብረት ተሞክሮን እንዲያካፍሉ እናደርጋለን " ብለዋል። በድሬዳዋ ታሪክ ከፍ ሲልም እንደ አገር በ12ተኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና ከ1990 ዎቹ ዘመን ጀምሮ እንዲህ አይነት ዝቅተኛ ውጤት አለመምጣቱን የሚገልጹት ደግሞ የትምህርት ቤቱ አንጋፋ መምህር እዮብ ረታ ናቸው። የፊዚክስ መምህሩ እንደሚሉት የአምናው ክፍተት በሰከነ መንፈስ ታይቶ ዘንድሮ የተሻለ ሥራ ለመስራት መምህራን በጥሩ መንፈስ ጉዞ ጀምረዋል። ወላጆችም ልጆቻቸውን ትምህርት ቤት መላክ ብቻ ሳይሆን የዕለት ተዕለት ክትትልና ድጋፍ ማድረግ እንደሚጠበቅባቸው ነው የገለጹት። "የተማሪዎች የትምህርት ቤት ቆይታ ለሰዓታት ብቻ የተወሰነ መሆኑን በመረዳት ወላጆች በስነ ምግባር የታነፀ በራስ የሚተማመን ዜጋ ለማፍራት የተጀመረውን ጉዞ መደገፍ አለባቸው" በትምህርት ቤቱ የዘንድሮው የ12ተኛ ክፍል ተፈታኝ ተማሪ ረደኤት ገነሙ በበኩሏ "እንደአገር በዩኒቨርሲቲዎች የተጀመረው የፈተና አሰጣጥ ኩረጃን የሚጠየፍ በራሱ ጥረት ውጤት ለማምጣት የሚተጋ ትውልድ ለመፍጠር ያግዛል" ብላለች። በትምህርት ቤቱ የተጀመረው ልዩ ዕገዛ መጠናከርና መቀጠል እንዳለበት የምትገልጸው ተማሪ ረድኤት ወላጆቿ ተገቢውን ድጋፍ ከማድረግ በተጨማሪ ከመምህራን ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የልጆቻቸውን ትምህርት ሊከታተሉ እንደሚገባ አውግታኛለች። እኔም ሆንኩ የዘንድሮ ተፈታኞች ትምህርት ቤታችንንና ድሬዳዋን በውጤት ለማስጠራት ጠንክረን እያጠናን ነው ብላለች። ከገጠር ከተማ ተጉዞ የሚማረው የድሬዳዋ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የዘንድሮ ተፈታኝ ተማሪ አላሙዲን አልይ በበኩሉ፤ መንግሥት የፈተና ኩረጃን ለማስቀረት የጀመረውን ተግባር ይበልጥ ማጠናከር እንዳለበት ነው የገለፀው። "የዘንድሮ የመምህራን ድጋፍ የተለየ ነው፤ እኛም ልዩ የጥናት ጊዜ እንዲጀመር ጫና እየፈጠርን ነው፤ ወላጆቼም በአቅማቸው እየደገፉኝ በመሆኑ ቀሪው ሥራ የኔ ጥረትና ብርታት ይሆናል፤ ልፋቴ ውጤት እንዲያስገኝ የስርቆትና የኩረጃ ሂደት መወገድ አለበት" ብሏል ተማሪ አላሙዲን። ከሳብያን ሁለተኛ ደረጃና መሰናዶ ትምህርት ቤት ግቢ ለቅቄ ስወጣ ዶክተር ሰላሃዲን ዩሱፍ ያሉኝ ትዝ አለኝ። "ለተሞክሮ የሚሆን ነገር እኔ ጋር ካለ ያለችኝን ጊዜ አብቃቅቼ ለዘንድሮው ተፈታኞች ሃሳቤን ለማካፈል ዝግጁ ነኝ" ያሉኝ በአዕምሮዬ ደጋግሞ እያቃጨለብኝ ጉዞዬን ቀጠልኩ። ለመውጫ ያህል፤ በድሬዳዋ አስተዳደር ዘንድሮ በመንግሥት እና በግል 22 ትምህርት ቤቶች ከ5 ሺህ በላይ ተፈታኞች በትምህርት ገበታ ላይ ናቸው። እነዚህ ተፈታኞች በራሳቸው ጥረት የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ በየአቅጣጫው የተቀናጀ ድጋፍ የማድረግ ጅምር ተግባራት ተስተውለዋል፤ ይሄ በቀጣይም ተጠናክሮ መቀጠል አለበት። ይህን ዙሪያመለስ ድጋፍ በማጠናከር ተማሪዎቹን ለውጤት ማብቃት በሁሉም ዘንድ ለአፍታ መዘንጋት የለበትም። መድረሻውን ለማሳመር መነሻውን አድምቶ ማበጃጀት ግድ እንደሚልም እንዲሁ።
ተመድ በሶሪያ በርዕደ መሬት ለተፈናቀሉ ዜጎች የሚውል የ397 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ጥሪ አቀረበ
Feb 15, 2023 11136
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 8/2015 የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሓፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በሶሪያና ቱርክ ድንበር አቅራቢያ በደረሰው ርዕደ መሬት ሳቢያ ከቤታቸው የተፈናቀሉ ሶሪያውያንን ለማገዝ የ397 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ጥሪ አቀረቡ። ዋና ጸሓፊው ጥሪውን ያቀረቡት ባሳለፍነው ሳምንት በቱርክና በሶሪያ ድንበር አቅራቢያ በደረሰው ርዕደ መሬት ሳቢያ ከቤታቸው የተፈናቀሉ አምስት ሚሊዮን የሚጠጉ ሶሪያውያንን ለማገዝ ነው። በኒውዮርክ በሰጡት መግለጫ ሶሪያውያኑን ለማገዝ የተጠቀሰው የገንዘብ መጠን ለሶስት ወራት ጊዜ ብቻ የሚበቃ መሆኑን ጠቅሰው የሚመለከታቸው ሁሉ የድርሻቸውን እንዲወጡም ጥሪ አቅርበዋል። ከአደጋው በኋላ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት 50 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር አስቸኳይ ድጋፍ ማቅረቡን ገልጸው ተጨማሪ እገዛዎች አሁንም እንደሚያስፈልጉ አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል። በድርጅቱ ስር የሚገኙ የተለያዩ ተቋማትና አጋር አካላት በጋራ በሚያቀርቡት ገንዘብ፤ አስቸኳይ ድጋፍ ለሚፈልጉ ሶሪያውያን የመጠለያ፣ የጤና፣ የምግብ እንዲሁም ሌሎች አስቸኳይ ድጋፎች እንደሚደረጉ አብራርተዋል። ተመሳሳይ የድጋፍ ማዕቀፍ በቱርክ ድንበር ለሚገኙ ዜጎች እየተጠናቀቀ እንደሚገኝም ዋና ጸሓፊው ተናግረዋል።
በብዛት የታዩ
ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ ታደርጋለች - አምባሳደር ስቴፋን አወር
Jun 17, 2023 30516
አዲስ አበባ ሰኔ 10/2015 (ኢዜአ) ፦ ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ እንደምታደርግ በአገሪቷ የኢትዮጵያ አምባሳደር ስቴፋን አወር ገለጹ። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምትሰጠውን የሰብአዊ ድጋፍ በእጥፍ ማሳደጓንም አመልክተዋል። ጀርመን ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ በፖለቲካው፣ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚ የትብብር መስኮች ያላቸው አጋርነት እየተጠናከረ መምጣቱን አምባሳደር ስቴፋን ለኢዜአ ገልጸዋል። ጀርመን በአቅም ግንባታ፣ በግብርና ምርታማነት እንዲሁም በማህበራዊ ልማትና በመልካም አስተዳደር ዘርፎች ለኢትዮጵያ የምታደርገው የልማት ትብብር ማደጉን አመልክተዋል። ጀርመን በተለይም በልማት ኤጀንሲዋ(ጂ አይ ዜድ) በኩል ለኢንዱስትሪው እድገት ወሳኝ የሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረጓን ጠቅሰዋል። በሌላ በኩል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽንና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሙያዊ ድጋፍ እንዲሁም የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ነው አምባሳደሩ የገለጹት። በኢትዮጵያ ለችግር የተጋለጡ ዜጎችን ለመደገፍ ሰው ተኮር የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለአብነትም የሰብአዊና የመልሶ ማቋቋም ስራዎች ድጋፍ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምታደርገውን የሰብአዊ እርዳታ ወደ 82 ነጥብ 5 ሚሊዮን ዶላር ከፍ በማድረግ በእጥፍ ማሳደጓንና ይሄም "ጀርመን በኢትዮጵያ ከፍተኛ የሰብአዊ ድጋፍ በማድረግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል" ብለዋል። በሌላ በኩል ጀርመንና ኢትዮጵያ በንግድና ኢንቨስትመንት ግንኙነቱን ለማጠናከር የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ጠቅሰው ይህንንም እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የሁለቱን አገራት የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችሉ ለአብነትም በጀርመን የባህል ተቋምና በሌሎችም ኢንስቲትዩት እየተከናወኑ ያሉ ስራዎችን በማሳየነት ጠቅሰዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል የተጀመረው የሰላም ስምምነት ቀጣይነት እንዲኖረው ጀርመን ፍላጎት እንዳላት ገልጸው ለዚህም ድጋፍ እያደረገች ትገኛለች ነው ያሉት አምባሳደር ስቴፋን። የኢትዮጵያ መንግሥት የሽግግር ፍትህ ለማረጋገጥ የጀመረው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን የጠቆሙት አምባሳደሩ ጀርመን ሂደቱ የተሳካ እንዲሆን ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ጀርመን የአፍሪካ ሕብረት እንዲጠናከር በተለይም በአፍሪካ አገራት መካከልም የፖለቲካና ምጣኔ ኃብታዊ ውህደት እንዲረጋገጥ የምታደርገውን ድጋፍ አጠናክራ እንደምትቀጥል ጠቁመዋል። ኢትዮጵያና ጀርመን ግንኙነታቸውን የጀመሩት እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1905 ነው።
በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ
Jun 29, 2023 25075
አዲስ አበባ ሰኔ 22/2015(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ የሀገራቱ ተወካዮች ገለጹ። 'የሩስያ ባህል ቀን በኢትዮጵያ' በሚል መሪ ሃሳብ የሀገሪቱን ባህል የተመለከተ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ የሩስያ ኤምባሲ አዘጋጅነት አዲስ አበባ በሚገኘው የሩስያ የሳይንስና ባህል ማዕከል/ፑሽኪን/ ተካሂዷል። የሩስያን ባህል የሚያስቃኝ የኪነ ሕንጻ ዐውደ ርዕይ በማዕከሉ የተከፈተ ሲሆን በሁለቱ ሀገራት ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶችና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት ተደርጓል።   የኢትዮጵያና ሩስያ ታሪካዊ ግንኙነት በርካታ ምዕተ ዓመታትን ቢያስቆጥርም ይፋዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የተጀመረው ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ በዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዘመነ መንግስት እንደሆነ ይነገራል። 125ኛው ዓመቱን ያስቆጠረው የሁለቱ ሀገራት ዘመናትን የተሻገረ ጽኑ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ከፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብሮች ባሻገር ባህላዊና መንፈሳዊ ትስስሮችም እንደጎለበቱ ይወሳል። በኢትዮጵያ የሩስያ አምባሳደር ኢያቭገኒ ተርኪን እንዳሉት ዘመናትን በጽኑ ወዳጅነት የዘለቀው የኢትዮ-ሩስያ ዲፕሎማሲያዊ እና የህዝብ ለህዝብ ትስስር በባህላዊና መንፈሳዊ ቅርርብ ያዳበረ ነው።   በሁለቱ ሀገራት መካከል ለዘመናት የዳበሩ ባህላዊ፣ መንፈሳዊ፣ ኪነ ጥበባዊ እና ታሪካዊ ግንኙነቶችና ትብብሮች ወደላቀ ደረጃ ለማሸጋገር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በመጭው ሕዳር ወር ዕውቅ የሩስያ ድምጻዊያንን ያካተተ ባህላዊ የሙዚቃ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስራውን እንደሚያቀርብ ገልጸዋል። ከዚህም በሻጋር የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ሙያተኞች ወደ ሩስያ በመሄድ የኢትዮጵያን ባህል የሚያስተዋውቁብትን ዕድል ለማመቻቸት ፍላጎት እንዳላቸውም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው በበኩላቸው የሁለቱን ወዳጅ አገሮች ባህል ልውውጥ ይበልጥ ለማጎልበት የሚያግዙ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ፑሽኪን ማዕከል ጋር በመተባበር እንደሚዘጋጁ ጠቁመዋል።   የኢትዮ-ሩስያ ባህላዊ ትስስር ለማጠናከር በኪነ ሕንጻ፣ በስነ ጥበብ እና በሌሎች ኪነ ጥበብ ዘርፎች ላይ በስፋት እንደሚሰራ አረጋገጠዋል። ኢትዮጵያ ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶቿን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለማስተዋወቅ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን እያከናወነች መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትን የሚዘክር የአርኪኦሎጂና የቨርቹዋል ሪያሊቲ ቋሚ ዐውደ ርዕይ በላሊበላ መከፈቱን ገልጸዋል። ”ላሊበላ በእምነት የታነፀ” በሚል መሪ ሀሳብ የተከፈተው ዐውደ ርዕይ በቀጣይ ሩስያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ሀገራት እና ሰሜን አሜሪካ የመውሰድ ዕቅድ ተይዞ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የሩስያ ዘመናዊ ሥነ-ጽሁፍ አባት የሚሰኘው ዕውቁ ሩስያዊ ባለቅኔ አሌክሳንደር ፑሽኪን 225ኛ ልደት በዓል በቀጣይ ዓመት በድምቀት እንደሚከበር ተገልጿል። በአሌክሳንደር ፑሽኪን ልደት ቀን የተሰየመው የሩስያ ቋንቋ ቀን በቅርቡ በአዲስ አበባ መዘከሩም ይታወሳል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 17175
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በልጆቿ የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነትን ሳትራብ ዘመናትን የተሻገረች-ኢትዮጵያ
Mar 1, 2023 13086
በቀደሰ ተክሌ (ሚዛን አማን ኢዜአ) ነፃነት የሰው ልጅ ከፈጣሪ ከተቸሩት ፀጋዎች አንዱና ዋነኛው ነው፤ በራስ ፈቃድ መወሰን፣ በራስ መሻት መከወንና በራስ ማንነት መኖር የሰው ልጅ የነፃነት አብነቶች ናቸው። ፈጣሪ ይህን ፀጋ የቸረው ያለ አንዳች ቅድመ ሁኔታ ነው። ይሁን እንጂ ይህን ከፈጣሪ የተቸረውን ነፃነት በራሱ በወገኑ የመነጠቅ ዕጣ ፈንታ መግጠሙ አልቀረም፤ ነፃነቱን በራሱ ወገን እየተነጠቀ በራስ ፈቃድ መወሰን የማይችል እንዲሆን ተደረገ። ጥቁር ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን በነጮች ዘንድ የባርነት ግብር ተሰጣቸው። ቅኝ መግዛት ለእነሱ የኃያልነት መገለጫ አድርገው መረጡ። በዚህም አፍሪካን ተቀራምተው የራሳቸው አደረጉ። ያኔ ቅኝ ግዛት አስተዳደር ዘመናቸው በራስ እምነት መቆም፣ በራስ ባህል፣ ወግና ማንነት መኖር አይታሰብም። የሰው ልጅ ከቆዳ ቀለም ልዩነት በስተቀር በራሱ አምሳል ለተፈጠረው ሰው ተገዥ ይሆን ዘንድ አውሮፓውያን ከእኛ ውጭ ሰው ብለው በግዞት የያዟቸውን አገሮች ዜጎች የስቃይና የመከራ ህይወት እንዲያሳልፉ ፈረዱ። ከባዱን የባርነት ቅንበር በጫንቃቸው ላይ ጫኑ። ማንነታቸውን አስረስተው ያሻቸውን አደረጉ። የቅኝ አገዛዝ ገፈት ቀማሽ እንድትሆን ፅዋ የደረሳት የጥቁሮች ፈርጥ ኢትዮጵያ ግን እንዲህ በቀላሉ ለቅኝ ገዥዎች እጅ አልሰጠችም። ሰውን በሰውነቱ ብቻ የምታከብረው ኢትዮጵያ የልጆቿ ነፃነት በማንም ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ አልፈቀደችም።ኢትዮጵያን አፅንቶ ያቆማት በመከባበርና በአብሮነት ላይ የታነፀ ባህል፣ እሴት፣ ወግና ሥርዓት በባዕዳን እጅ ወድቆ ከሚከስም ''እኛ እንቅደም'' የሚል ጠንካራ የሀገር ፍቅርና ወኔ በአበራኮቿ ክፋይ ልብ ውስጥ እንደ አቶን እሳት ተንቀለቀለ። በፈጣሪያቸው እንጂ በምድራዊ ኃይል የሚመኩ አይደሉምና ቅኝ ሊገዛቸው የመጣን የውጭ ወራሪ ኃይል በጀግንነት ታግለው የኢትዮጵያን አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅና ለማስከበር በአንድ ልብ ወስነው ቀፎው እንደተነካበት ንብ ወደ አውደ ገባሩ ተመሙ። ኢትዮጵያዊ አንድነትን ኃይል፤ ወኔና ሞራልን ትጥቃቸው አድርገው በዓድዋ ተራራ እስከ አፍንጫው ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀውን የኢጣሊያ ጦር ገጠመ። ደረታቸውን ለጥይት ሰጥተው ተፋለሙ፣ ደማቸውን አፍሰው፣ አጥንታቸውን ከስክሰው ለእኛ ለልጆቻቸው ነፃነትን አወረሱ፤ ለምንምና ለማንም የማይበገረው ኢትዮጵያዊ አንድነትን ትጥቅና ስንቃቸው ያደረጉትን የኢትዮጵያውያንን ከብረት የጠነከረ ክንድ መቋቋም የተሳነው ወራሪ የኢጣሊያ ኃይል ገሚሱ የጎራዴ እራት ሲሆን፤ ቀሪው ቁስለኛና ምርኮኛ ሆነ፤ ሌላው ደግሞ እግሬ አውጣኝ ብሎ ህይወቱን ለማትረፍ እግሩ ወደመራው ፈረጠጠ። ጅግኖች አባቶቻችን ደማቸውን አፍሰው፣ አጠንታቸውን ከሰክሰው የኢትዮጵያ ክብርና ሉዓላዊነት አስጠብቀውና አስከብረው የፈጣሪ ልዩ ፀጋ የሆነውን "ነፃነት" ለዛሬው ትውልድ አስረከቡ። ኢትዮጵያም በትውልድ ቅበብሎሽ ሉዓላዊነቷምን አፅንታ የቆመች ነፃ አገር ሆና ቀጠለች። በዘመኑ የነበረውን ጥቁር ነጭን ማሸነፍ አይችልም የሚለውን አስተሳሰብ በሀገር ፍቅርና ወኔ ወራሪውን የፋሽሽት ኢጣሊያ ኃይል በጦር በጎራዴ አርበድብደው ድል በመንሳት ጥቁር ነጭን ማሸነፍ እንደሚች በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ለነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተግባር አረጋገጡ። በደማቸው ዘመን ተሻጋሪ ደማቅ የአርነት የታሪክ ድርሳን ጻፋ። በዘመን ጅረት የማይወይብ ታሪክ የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በዓድዋ ተራሮች ላይ ተጻፈ። ኢትዮጵያ በልጆቿ አንድነትና የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነት ሳትራብ ዘመናትን ተሻገረች። የነፃነት ዓርማ ሆና ለአፍሪካውያን ታየች። የዓድዋ ድል በቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ይሰቃዩ የነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን የአርነት ትግል አድርገው የግፍ፣ የስቃይና የመከራ ቀንበርን ከጫንቃቸው ላይ አሽቀንጥረው እንዲጥሉ የፃነት ተምሳሌት ሆነ። በኢትዮጵያ የተለኮሰውን የነፃነት ችቦን አቀጣጥለው ብርቱ የአርነት ተጋድሎ አደረጉ፤ በዓድዋ ድል ከቅኝ ገዥዎች መዳፍ አፈተለኩ። የጥቁር ጭቁን ህዝቦች ነፃነት በዓድዋ የድል ገድል ለዓለም ታወጀ። አፍሪካውያን በራሳቸው ቋንቋ በነፃነት መናገር፣ በራሳቸው ባህል፣ወግና ሥርዓት እንዲሁም በራሳቸው መሪ ወደ ሚተዳደሩበት ምዕራፍ ተሸጋገሩ።የዓድዋ ድል ነገሮች አልጋ በአልጋ ሆነው በቀላሉ የተገኘ አይደለም። ኢትዮጵያውያውያ ለሀገራቸው ባላቸው ቀናሂነትና ከብረት በጠነከረ አንድነትና በጀግንነት ተጋድሎ ተጋምዶ በተደረገ እልህ አስጨራሽ ትግል እንጂ። የዓድዋ ድል ዛሬም ወደ ጀመርነው የልማት፣የዕድገትና የብልፅግና ማማ ላይ የሚያደርሰን መሰላል ነው። ይህ የሚሆነው ግን የአንድነት ኃይል ከጀግንነት ወኔ ሳይነጣጠል ፀንቶ ሲቆይ ብቻ መሆኑ እሙን ነው። ቀደምት አባቶቻቸን የዓድዋ ከፍታን በክብር መቆናጠጥ የቻሉት ዘር እየቆጠሩ ሳይሆን በኢትዮጵያዊ አብሮነትና አንድነት ተጋምደውና ተሰናስለው ነው። ያላቸውን የአንድነት ኃይል ተጠቅመው ድልን ተጎናጸፉ። በየዓመቱ ዓድዋን መዘከር ራስን ''እኔስ ምን ማድረግ እችላለሁ?'' በሚል እሳቤ ከሆነ ዓድዋ ህያው ነው፤ ወደ አለምነው የስኬትና የብልፅግና ከፍታ ላይ የአንድነታችን ኃይሉ እንደሚያደርሰን እሙን ነው። እንደ ቀደምት አባቶቻችን በተጋመደ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን በማጠናከር በኢኮኖሚው፣ ማኅበራዊ፣ በፖለቲካው ያሉ ፈተናዎችን በሀሳብ ልዕልና በማሸነፍ ለሌላ ድል መትጋት አለብን። አንድነታችንን በማፅናት በኅብረት ለኢትዮጵያ ከፍታ መትጋት ከሁላችንም ይጠበቃል።"ድር ቢያብር አንበሳ ያስር" እንዲ ሀገራዊ ብሂሉ ከተባበርን የማናልፈው ፈተና አይኖርም። አንዴ በጦርነት ሌላ ጊዜ በድርቅና በሌሎች መንስኤዎች ያጋጠሙንን ተግዳሮቶች በአብሮነት ተጋፍጠን ድል እያደረግን መጥተናል። ፈተና ሁሌም ይኖራል፤ ማሸነፍና መሸነፍ ግን በእኛ ፅናትና ጥንካሬ ይወሰናል። ለወደፊትም የሚያጋጥመንን ፈተና አንድነታችንን አፅንተን ኅብረታችን ለሀገራችን ልማት፣ ዕድገትና ብልፅግና በማዋል በርካታ ዓድዋዎችን እንሰራለን። የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያ አልፎ ለመላው ጥቁር ጭቁን ህዝቦች የኩራት ምንጭ የነፃነት ዓርማ ነው። የዓድዋን ታሪክ መጠበቅና መደጋገም የእኛ የኢትዮጵያውን ኃላፊነትና ግዴታ ነው። ልዩነትን መስበክ ከኢትዮጵያዊ ከፍታ መሸራተት ነው። እኛነትን ረስቶ እኔ ማለት የዓድዋን ታሪክ መሸጥ ነው። ኢትዮጵያውያን አንድ ሆነን እንጂ ተከፋፍለን የሰራነው ታሪክ የለም። የትናንት መልካም ስምና ዝና ከዘመኑ ጋር አብሮ ከፍ ከፍ እያለ አብቦ ማፍራት እንጂ፤ በልዩነት አስተሳሰብና አመለካከት ሊኮሰምን አይገባም። የኢትዮጵያውያን የአንድነትና የሉዓላዊነት መገለጫ፣ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌ-ዓድዋ ለዘላለም በክብር ሲዘከር ይኖራል‼  
መጣጥፍ
መከላከያ ሠራዊት-የኢትዮጵያ ሉዓላዊነት የመጨረሻ ምሽግ
Jun 12, 2024 228
በዋጋ ለተቀበሉት ኪዳን ያለጥርጥር መታመን፣ ለእውነትና ለፍትሕ በርትዕ መቆም የአላማ አይነተኛ ፍቺ ነው። የዚህም ነጸብራቅ ደግሞ ሰራዊት ነው። የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናትና ምርምር ማዕከል የካቲት 1993 ያሳተመው አማርኛ መዝገበ ቃላት ሰራዊት የሚለውን ቃል “ለአንድ አላማ በአንድ ቡድን ውስጥ የተሰባሰበ ብዙ ህዝብ” የሚል ፍቺ ሰጥተቶታል። ከጥሬ ቃላቱ ጥቅል ትርጉም እንደምንረዳው ሰራዊት ለህዝቦች ሉዓላዊነት እና አንድነት በአላማ የቆመ የአሸናፊነትን አርማን ስንቁ በማድረግ የሚጓዝ የህዝብ ልጅ ማለት ነው። በዚህ አላማና ርዕይ የተሰራው የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊትም የኢትዮጵያን የግዛት አንድነትና የዜጎቿን ደኅንነት የማረጋገጥ ታሪካዊ ኃላፊነት የተሸከመ ህዝባዊ ሰራዊት ነው። የመከላከያ ሰራዊት ኢትዮጵያ በዘመናት ውስጥ የገጠሟትን እና የሚገጥሟትን ፈተናዎች ድል በማድረግ ከፍታዋን አስጠብቆ የኖረ እና የሚኖር ሰራዊት ነው። የሰራዊቱ ግብና ተልዕኮ የሉዓላዊነት ሥጋት፤ የህዝብ ሠላምና ደህንነት እንቅፋት የሆኑ ችግሮችን በደም ዋጋ በማስከበር የህዝብ የሃገር ሉአላዊነትን ማስቀጠል ነው። የኢፌዴሪ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) በአንድ ወቅት ስለሰራዊቱ ሲናገሩ መከላከያ ሰራዊት ያለ ሰላም እንዳይደፈርስ የሚጠብቅ፣ የጠፋን ሰላም ለማምጣት የሚተጋ፣ የመጣ ሰላምን ለማጽናት የሚሰራ ዋነኛ ዓላማውም ሰላምን ማስፋትና የሃገር ብልጽግናን ባልተቋረጠ መንገድ እውን ማድረግ ብቻ ነው ማለታቸው ይታወሳል። ዘመን በማያዝለው ልጆቿ ክንድ ጠላቶቿን ድል እየነሳች በአሻናፊነት የጸናችው ኢትዮጵያ ጀግናው ሰራዊቷ ከራሷ አልፎ ለጎረቤት ሀገራት ብሎም በአለም አቀፍ ወታደራዊ ተልዕኮዎች ብቃቱንና ሰላም አስከባሪነቱን ያስመሰከረ መሆኑም ይታወቃል። ለዚህም ከ60 ዓመታት በፊት የሰራዊቱን ታሪካዊ ጀግንነት ያስመሰከረው የኮሪያ ጦርነት፣ የኮንጎና ሩዋንዳ ዘመቻ የጎረቤት ሀገራት ሶማሊያ እና ሱዳን ሰላም ማስከበር ተልዕኮዎች ሕያው የታሪክ ምስክሮ ናቸው ። ሰራዊቱ በተሠማራባቸው የግዳጅ ቀጣናዎች ከጠላት ነፃ ያወጣውን ማህበረሰብ በመንከባከብ፣ በጉልበቱ የልማት ሥራዎችን ማገዝም የሰርክ ልማዱ ነው። የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በአህጉር አቀፍና ቀጣናዊ የተልእኮ ስፍራዎች ያበረከታቸው ሰው ተኮር ድጋፎች የሰራዊቱን አለኝታነት በገሃድ የሚናገሩ ሀቆች ናቸው። ከራስ በፊት ለህዝብና ለሀገር በሚል መርህ የታነፀው ሠራዊቱ ምን ጊዜም አሸናፊና በየአውደ ውጊያው ሁሉ ባለድልም ነው። በየጊዜው የሚነሱ ጸረ ሰላም ሃይሎችን በመደምሰስ የኢትዮጵያን ልማትና አንድነት የሚያስጠብቀው ይህ ሰራዊት አሁንም በአሸባሪው ሸኔና በፅንፈኛ ሃይሎች ላይ የማያዳግም እርምጀ እየወሰደ ይገኛል። ሠራዊቱ ከየአካበቢው የህብረተሰብ ክፍልና ፀጥታ ሃይሎች ጋር በመቀናጀት አስተማማኝ ሰላም እንዲሰፍን በወሰዳቸው ርምጃዎች የፅንፈኛውና አሸባሪው ቡድን እኩይ አላማ በዘለቄታዊነት እየከሸፈ ነው። በወታደራዊ ሳይንስ በተቀመረው ሰልታዊ ውጊያ የጥፋት ቡድኖችን ህዋስ ለይቶ በመምታት ውጤታማ ስራ እያከናወነ የሚገኘው ሰራዊቱ ህገ-ወጥ የሰዎች፣ የገንዘብና የኮንትሮባንድ ዝውውርን በመቆጣጠር የእኩይ ቡድኖችን እስትንፋስ እየቆረጠም ይገኛል። በግዳጅ ቀጣና ህዝባዊ መድረኮች የሚነሱ ሀሳቦችን ወደ ውጤት በመቀየርም የልማትና የሰላም ተግባራትን አጠናክሮ እያስቀጠለ ነው። ኢትዮጵያዊ ወኔን በመላበስ ዘመኑ የደረሰበትን ትጥቅ፣ ዕውቀትና ክህሎት በመያዝ የታሪካዊ ጠላቶችን እኩይ አላማ እያመከነ በደም የተጻፈ ወርቃማ ገድሉን በከፍታ ሰንደቅ ሰቅሏል። የዚህ ባለ ደማቅ ታሪክ እና የአሸናፊነት ተምሳሌት የሆነ ሰራዊት አባል መሆን ደግሞ ድርብ ክብር ነው። የአሸናፊነት እና የጀግንነት ተምሳሌት የሆነው ሰራዊት ወኔ የተጋባባቸው የኢትዮጵያ ወጣቶችም ሰራዊቱን ለመቀላቀል ያሳዩት ተነሳሽነት ልብ የሚያሞቅ ነው። በሕብረ ብሔራዊት ኢትዮጵያ ጎጆ ከአራቱም አቅጣጫ የተሰበሰቡት የሰራዊቱ አባላት ህልማውቸና ጉዟቸው ወደ ሰላም፣ ልማትና ብልጽግና ነው። ለዚህ ደግሞ ከትውልድ ትውልድ ደም እየተቀረጸ የመጣው ኢትዮጵያዊ ጀግንነት ጉልበት ሆኖት የማይሻገረው ተራራ ድል የማይነሳው ግዳጅ የለም። ከራስ በፊት ለህዝብና ለሀገር በሚል እሴት የታነፀው ሠራዊቱ በህዝባዊ አመለካከትና ተግባሩ ሁሌም የሚመሠገን ዛሬም ለአህጉር እና አለም አቀፍ ተልእኮዎች ተመራጭ ሃይል ነው። የሀገር አለኝታ የሆነውን ሠራዊት በልዩ ልዩ መልኮች መደገፍ፣ አሳሳች መረጃዎችን መከላከል፣ በአለም አቀፍ መድረኮች የሰራዊቱን ገጽታ መገንባት ከአውደ ውጊያው እኩል መዘጋጀትና መዋጋት ያንተ፣ ያንቺ ፣የኔ፣ የኛ የሁላችንም ሃላፊነት ነው። ባለፈው ጥቅምት በተከበረው 116ኛው የሰራዊት ቀን ላይ የአገር መከላከያ ሰራዊትን ማክበር ኢትዮጵያን ማክበር ነው ሲሉ የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድማርሻል ብርሃኑ ጁላ መግለጻቸውም ይሄንኑ ተልዕኮ ታሳቢ ስላደረገ ነበር። ሁሉም የኢትዮጵያ ሕዝቦች ያሉበት ትንሿ ኢትዮጵያ መሆኑንና የአገር አደራ የተረከበ የኢትዮጵያ ሉዓላዊነት የመጨረሻ ምሽግ መሆኑን መግለጻቸውም አይዘነጋም። የጀግናው መከላከያ ሠራዊት አባላትም “ለኢትዮጵያ የአሸናፊነቷ ሚስጥሮች፤ የማንዝል ብርቱ ክንዶች ደጀን የህዝብ ልጆች” እኛ ነን እያሉ ዘላለማዊ ቃል ኪዳናቸውን በከፍታ ያውለበልባሉ።  
ታሪክ አስታዋሽ፣ በወንድማማችነት የተመሰረተና ትብብርን ያፀና ዲፕሎማሲያዊ ጉዞ
Jun 7, 2024 333
ክቡር ጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በደቡብ ኮሪያ እና በሲንጋፖር የነበራቸው ቆይታ፣ ኢትዮጵያ ለጀመረችው የኢኮኖሚ ማሻሻያ፣ እድገት እና የለውጥ ጉዞ (ሪፎርም) ታላቅ አሻራ አኑሯል። በሁለቱ ሀገራት የተደረገው ጉዞ አዳዲስ ልምዶች ለመቅሰም፣ የኢንቨስትመንት አማራጮችን ለማስተዋወቅ፣ ከሀገሮቹ ጋር አዳዲስ የትብብር እና የግንኙነት ማዕቀፍ ለመፍጠር እንዲሁም እያደገ ላለው ኢኮኖሚያችን ቀጣይነት የፋይናንስ ድጋፍ ለማስፋት ጭምር ያለመ ሲሆን ይህንኑም በተጨባጭ አሳክቷል። ኮሪያና ሲንጋፖር ባለፉት ስልሳ እና ከዚያ በላይ ዓመታት እጅግ ዝቅተኛ ከሆነ የዕድገት ደረጃ ተነስተው አስደናቂ ማህበረ- ኢኮኖሚያዊ ዕድገት በማስመዝገብ ከዓለማችን የበለፀጉ ሀገራት ተርታ መሰለፍ የቻሉ ናቸው። ለተፈጥሮ ሃብት ጥበቃ፣ ለሰብአዊ ሀብት ልማትና በኢኮኖሚያቸው ውስጥ የየሀገሮቻቸው መንግስታት የነበራቸው ወሳኝ ሚና፣ ለዕድገት እና ብልጽግናቸው ቀጣይነት የማይተካ ድርሻ አበርክቷል።   በዚህ ሂደት በየወቅቱ የነበሩ መሪዎቻቸው ባሳዩት ቁርጠኝነት እና በተከተሉት የኢኮኖሚ ፖሊስ ሀገራቱ የሚመሳሰሉ በመሆኑ ኢትዮጵያ ለጀመረችው የብልጽግና ጉዞ ጠቃሚ ልምድ የሚቀሰምባቸው ናቸው። ይሁን እንጂ ሁለቱም ሀገራት ለዕድገት ዘርፎች በሰጡት ትኩረት እና ቅደም ተከተል ባለቸው ተነፃፃሪ ጠቀሜታ ወይም comparative advantage እና ጂኦግራፊያው ሁኔታ የሚለያዩ ናቸው። ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትራችን ከሀገራቱ መሪዎች ጋር ያደረጉዋቸው ውይይቶች፣ የተመረጡ የመስክ ምልከታዎች እና የተደረጉ የትብብር ማዕቀፎች ብሎም ኢትዮጵያ ለውጭ ባለሃብቶች እየከፈተች ያለው አዳዲስ የኢንቨስትመንትና የገበያ ዕድሎችን የማስተዋወቅ ጉዳይ እነዚህኑ ሁኔታዎች ታሳቢ ያደረጉ ናቸው። በውይይት የዳበሩት እነዚሁ የትብብር ማዕቀፍ ስልቶችም ሀገራችን ከነደፈቻቻው ፖሊሲዎች እና የእድገት አቅጣጫዎች ጋር እንዲጣጣሙ ጥረት የተደረገባቸው ናቸው።ከዚህ አኳያ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ (ዶ/ር) እና የልዑክ ቡድናቸው በሁለቱም ሀገሮች የነበረቸው ቆይታ ፍሬያማ እና የተሳካ ነበር።   ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በኮሪያ ያደረጉት ጉብኝት ታሪክን ከማስታወስ የጀመረ ነው። ኢትዮጵያ በ1950ዎቹ የኮሪያ ጦርነት በሰላም ማስከበር ተልዕኮ ተሰማርታ ለኮሪያ ሰላም መስዋዕትነት የከፈሉ የቃኘው ሻለቃ ጦር አባላትን በማስታወስ፣ የሁለቱ ሀገራት ህዝቦች ግንኙነት በደም የተሳሰረ መሆኑን ባመላከተ አግባብ በቹንችዮን፣ የኮሪያ ጦርነት የመታሰቢያ ስፍራ የአበባ ጉንጉን አስቀምጠዋል። ይህም ኢትዮጵያ በዓለም የሰላም ማስከበር ታሪክ ቀዳሚ ሚና እንዳላትና ለሰላም ያላት ዋጋ ሁልጊዜም የማይለዋወጥ መሆኑ የተገለፀበት፣ የሁለቱ ሀገራት ግንኙነት ከ60 ዓመት በላይ ያስቆጠረና የሀገራቱ የመጪው ጊዜ ግንኙነት የበለጠ ጠንካራ እና ዘርፈ ብዙ ሆኖ እንደሚቀጥል የተመላከተበት ነው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ፣ በኮሪያ ሪፐብሊክ ከሀገሪቱ መሪ ጋር በነበራቸው ቆይታ ሁለቱን ሀገራት ተጠቃሚ በሚያደርጉ የኢኮኖሚ ትብብር ማዕቀፎች ላይ ስምምነት ተደርሷል። የመግባቢያ ስምምነትም ተፈርሟል። ኢትዮጵያን ለአራት ተከታታይ ዓመታት ተጠቃሚ የሚያደርግ የፋይናንስ ድጋፍም ተገኝቷል። በኮሪያ መንግስት ድጋፍ በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እየተከናወነ የሚገኘው የወንዝ ዳርቻ ልማት ይበልጥ በሚጠናከርበት ሁኔታም ላይ ስምምነት ተደርሷል። የኮሪያ ባለሀብቶች በኢትዮጵያ ባሉ የኢንቨስትመንት ዕድሎች በተለይም በግብርና፣ በማዕድንና በአምራች ኢንደስትሪ ዘርፎች በሚሳተፉበት ሁኔታ ላይ ምክክር ተደርጓል። ከውይይቶቹም ጎን ለጎን ሀገራችን ለጀመረችው ፈጣንና አመርቂ የልማት ስራዎች ልምድ መቅሰም የሚያስችሉ የመስክ ምልከታዎች ተካሂዷል ። የልዑካን ቡድናቸውም የመሪዎቹን ስምምነቶችና ውይይቶች ታሳቢ ያደረጉ እና ይበልጥ የሚያፀኑ ውይይቶችን ከአቻ ተቋማት መሪዎች ጋር አካሂደዋል።   በኮሪያ የተሳካ ጉብኝታቸውን አጠናቀው ወደ ሲንጋፖር ያመሩት ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ፣ በሲንጋፖር በነበራቸው ቆይታ ከሀገሪቱ ፕሬዚዳንት እና ጠቅላይ ሚንስትር ጋር በሁለትዮሽ ግንኙነት ጉዳይ ተወያይተዋል። በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የተመራው ልዑክም የኢትዮጵያ መሪ ወደ ሲንጋፖር ከተጓዘ ከ68 ዓመታት በኋላ የተጓዘ የመጀመሪያው ልዑክ ሆኗል። የሲንጋፖርና የኢትዮጵያ ይፋዊ ያልሆነ ግንኙነት የሚጀምረው የሲንጋፖር መስራች አባት የሚባሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ሊ ኩዋን ዩ በፈረንጆቹ 1964 ኢትዮጵያን በጎበኙበት ወቅት ነው፤ የጉብኝታቸው ምክንያትም ሲንጋፖር በቅኝ ግዛት ስለነበረች ነጻነቷን ለማግኘት የአፍሪካ ሀገራትን ለማግባባት ነበር። በዚያው ዓመት በርካታ የአፍሪካ ሀገራት ነጻነታቸውን ለመቀዳጀት ጫፍ ላይ የነበሩበት በመሆኑና ተመሳሳይ የጸረ ቅኝ ግዛት ትግል አቋም በመኖሩ ለሲንጋፖር አፍሪካ ተመራጭ አህጉር ነበር። ከዚህ አኳያ ኢትዮጵያ ከኮሪያም ሆነ ከሲንጋፖር ጋር ያላት ታሪካዊ ግንኙነት አሁን ያልጀመረና የጠበቀ ትስስር እንዳለው ያመለክታል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በሲንጋፖር ከሀገሪቱ መሪዎች ጋር የነበራቸው ውይይት አንዱ ትኩረት አረንጓዴ ልማት ሲሆን በትምህርት፣ በቀልጣፋ የህዝብ አገልግሎት እንዲሁም በከተማ ልማት ስራዎች ዙሪያ ሀሳቦችን ተለዋውጠዋል። በኢትዮጵያ እና በቀጠናው ስላለው የሰላም ሁኔታ፣ የኢንቨስትመንት አማራጮች እና ዕድሎች እንዲሁም በቴክኖሎጂ፣ በሎጀስቲክ እና ትራንስፖርት፣ በቱሪዝም ዘርፎች ፣ እንዲሁም በቀጣይ የትብብር መስኮች ላይ ሰፋ ያለ ውይይት አካሂደዋል።   የሁለትዮሽ ግንኙነትን የሚያጠናክር የስምምነት ማዕቀፍም ተፈርሟል። ሲንጋፖር በአገልግሎት ዘርፍ፣ በቴክኖሎጂ፣ በቱሪዝም እና በሎጂስቲክ ሀብ የላቀ ደረጃ ላይ የደረሰች ሀገር በመሆኗ ኢትዮጵያ ለጀመረችው የአራንጓዴ አሻራ፣ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ግንባታ እና የኮሪደር ልማት ሰፊ ልምድ የሚቀሰምባት ናት። ይህ እንዳለ ሆኖ ጉብኝቱ ሲንጋፖር ተመራጭነቷን በአረንጓዴ ልማት ጭምር እንዴት እያሳካች እንደሆነ ትምህርት የተወሰደበትና ኢትዮጵያ የጀመረችው የአረንጓዴ ልማት ስራዎች በትክክለኛ ደረጃ እየተጓዙ ስለመሆኑ ግንዛቤ የተገኘበት፣ ይህንኑ ታሳቢ ያደረጉም የተመረጡ የመስክ ምልከታዎች የተካሄዱበት ነው። በሀገሪቱ ቁልፍ ለሆኑና እና ለተመረጡ ባለሀብቶች በኢትዮጵያ ስላለው የኢንቬስትመንት አማራጮች፣ የፖሊሲ ማሻሻያዎችና ተያያዥ ጉዳዮች በልዑኩ ገለጻ ተደርጎላቸዋል። ባለሀብቶቹ ላነሱት ጥያቄዎችም አጥጋቢ ምላሽ ተሰጥቶአቸዋል። ባለሀብቶቹም በተለይም በቴክኖሎጂ፣ በሎጅስቲክስ እና ደረቅ ወደብ ግንባታ እና አስተዳደር ፣ በግብርና ልማት እና አገልግሎት መስኮች ለመሰማራት ፍላጎት እንዳላቸው ገልፅዋል። ከዚህ አኳያ ሲታይ ክቡር ጠቅላይ ሚንስትሩ እና የልዑክ ቡድናቸው በሁለቱም ሀገሮች የነበረቸው ቆይታ ፍሬያማ እና የተሳካ፣ የኢትዮጵያ ተፈላጊነትና አስፈላጊነት የታየበት ነበር። በሁለቱም ሀገሮች ለክቡር ጠቅላይ ሚንስትሩ እና ልዑካቸው ወንድማዊ እና ፍቅር የተሞላበት ደማቅ አቀባበል ተደርጓል። በዚህ አጋጣሚ የሁለቱንም ሀገር መንግስት እና ህዝብ ከልብ እናመሰግናለን!! የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ሚኒስትር ለገሰ ቱሉ (ዶ/ር)
የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት
2015
ዓ.ም