አርእስተ ዜና
በድሬዳዋ የሚገኙ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች በአስተዳደሩ የልማትና የመልካም አስተዳደር ተግባራት ላይ የድርሻቸውን እንደሚወጡ ተናገሩ
May 30, 2024 17
ድሬዳዋ ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦በድሬዳዋ አስተዳደር እየተከናወኑ የሚገኙ የልማት እና የመልካም አስተዳደር ተግባራት ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ ኃላፊነታቸውን እንደሚወጡ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲ የአመራር አባላት ተናገሩ። በድሬዳዋ የሚንቀሳቀሱ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች ዛሬ ከአስተዳደሩ ከንቲባና የአመራር አባላት ጋር ለውጡን ተከትሎ እየተካሄዱ በሚገኙ ተግባራት እና በሌሎች ጉዳዮች ላይ ተወያይተዋል። በዚሁ ወቅት ውይይቱን የመሩት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከድር ጁሃር እንደገለጹት፤ ድሬዳዋን የተሻለችና የበለፀገች ለማድረግ ሁሉም ተቀናጅቶ መስራት ይኖርበታል። ድሬዳዋን የመለወጥና ወደ ከፍታ የማሻገር ጉዳይ የአንድ ፓርቲ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የሁሉንም ተሳትፎና ርብርብ እንደሚጠይቅም አመልክተዋል። በውይይቱ ላይ የተሳተፉት የዘጠኝ ተፎካካሪ የፖለቲካ ድርጅቶች አመራር አባላቱ እንደተናገሩት፤ ሀገራዊ ለውጡን ተከትሎ በተከናወኑ ተግባራት በድሬዳዋ አስተማማኝ ሰላምና ፀጥታ ተረጋግጧል። የኢትዮጵያ ዜጎች ለማህበራዊ ፍትህ (ኢዜማ) ፓርቲ የድሬዳዋ ቅርንጫፍ አስተባባሪ እና የድሬዳዋ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት ሰብሳቢ አቶ ዮናስ በትሩ እንደገለፁት፤ በድሬዳዋ የሚገኙ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በድሬዳዋ የልማት እና የለውጥ ስራዎች ውስጥ እንዲሳተፉ ድጋፍ እየተደረገ ይገኛል።   "በድሬደዋ የተጀመሩ የልማትና የመልካም አስተዳደር ስራዎች ተጨባጭ ውጤቶች አምጥተዋል፤ እኛም በአስተዳደሩ ሁለንተናዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ እንድንሳተፍ መደላድል ተፈጥሮልናል" ብለዋል። በድሬዳዋ የኢትዮጵያ ህዝባዊ አብዮታዊ ፓርቲ (ኢህአፓ) አስተባባሪ አቶ ወንድወሰን ዘለቀ በበኩላቸው በከንቲባ ከድር ጁሃር የሚመራው የለውጡ አመራር የድሬዳዋ ዘላቂ ሰላምን ከማረጋገጥ በዘለለ የወጣቶችን ጥያቄዎች ለማቃለል የጀመራቸው ተግባራት አበረታች መሆናቸውን ገልጸዋል። የተጀመሩትን ተግባራት ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ ተፎካካሪ ፓርቲዎች የድርሻችንን እንወጣለን ብለዋል። አስተዳደሩ ለገበያ መረጋጋት እና ለስራ አጥነት ጥያቄዎች የተቀናጀ ምላሽ ለመስጠት የበለጠ መስራት እንዳለበት የገለፁት ደግሞ የኢትዮጵያ ሶሻል ዴሞክራቲክ ፓርቲ (ኢሶዴፓ) ፀሐፊ አቶ ገብረስላሴ ሳዕልሶ ናቸው። አክለውም በአስተዳደሩ የዴሞክራሲያዊ ተቋማትን በማጠናከር ረገድ የተጀመሩትን የልማት እና የአሳታፊነት ሂደቶችን ማጠናከር ይገባል ብለዋል። በድሬዳዋ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) ኃላፊ አቶ የሺጥላ ሞላ በበኩላቸው አስተዳደሩ የጀመራቸው ስራዎች ይበልጥ ውጤታማ እንዲሆኑ ከመሬት አስተዳደር ጋር ለተያያዙ ችግሮች እና የመኖሪያ ቤቶች ዕጥረት መፍትሄ መስጠት እንዳለበት አንስተዋል።   የመኢአድ የድሬዳዋ የሴቶች አስተባባሪ ወይዘሮ ሀና ቢሆነኝ እንዳሉት በድሬዳዋና በሀገር መሠረታዊ ጉዳዮች ላይ ያካሄዱት ውይይት የተሻለ ነገር ለማምጣት የሚያግዝ በመሆኑ ሊጠናከር እንደሚገባ አመላክተዋል። ድሬዳዋን በአገር አቀፍ ደረጃ በሰላም እና በልማት ተጠቃሽ ለማድረግ እየተከናወኑ የሚገኙ ተግባራትን ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ የድርሻችንን እንወጣለን በማለትም አክለዋል።  
የሀዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ የእሳት አደጋ ብርጌድ በማደራጀት ለአካባቢው ማህበረሰብ አገልግሎት እየሰጠ ነው 
May 30, 2024 25
ሀዋሳ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የሀዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ የእሳት አደጋ ብርጌድ በማደራጀት ለሀዋሳና አቅራቢያው ለሚገኙ ከተሞች በሚሰጠው አገልግሎት ማህበራዊ ሃላፊነቱን እየተወጣ መሆኑን አስታወቀ። ፓርኩ ዓለም አቀፉን የእሳት አደጋ ባለሙያዎች ቀን በተለያዩ ዝግጅቶች አክብሯል። በፓርኩ የኦፕሬሽን ምክትል ስራ አስኪያጅ አቶ በልአንተ ጠብቀው ለኢዜአ እንደገለጹት ፓርኩ ባደራጀው የእሳት አደጋ ብርጌድ ከራሱ አልፎ ለሀዋሳ ከተማና አቅራቢያ ለሚገኙ ከተሞች አገልግሎት እየሰጠ ነው ። ፓርኩ ለዚሁ አገልግሎት የሚውሉ ተሽከርካሪዎችን በመመደብና ባለሙያዎችን አሰልጥኖ ወደስራ በማስገባት የሚጠበቅበትን ማህበራዊ ሃላፊነት እየተወጣ መሆኑን ገልጸዋል። "አሁን ላይ ፓርኩ ከ60 በሚበልጡ የሰለጠኑ ባለሙያዎች፣ በሶስት የእሳት አደጋ መከላከያ ተሸከርካሪዎችና በሁለት አምቡላንሶች በመታገዝ የእሳት አደጋን የመከላከልና መቆጣጠር ተግባር እያከናወነ ነው" ብለዋል። በፓርኩ የቅድመ አደጋ መከላከል አስተባባሪ አቶ ደረጃው አምሳሉ በበኩላቸው በፓርኩ የእሳትና ድንገተኛ አደጋዎችን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የሚያስችሉ የተለያዩ ተግባራት እንደሚከናወኑ ተናግረዋል። "በፓርኩ ታስቦ የዋለው የእሳት አደጋ ባለሙያዎች ቀን 24 ሰዓት ለሚሰሩና ህይወትና ንብረት ለማዳን የሚተጉ ባለሙያዎችን የሚያበረታታ ነው" ብለዋል። ላለፉት ሰባት ዓመታት ከፓርኩ በተጨማሪ ለአካባቢው ማህበረሰብ በማገልገል ሙያዊ ሃላፊነቱን እየተወጣ መሆኑን የገለጸው ደግሞ በፓርኩ የእሳትና ድንገተኛ አደጋ መከላከል ባለሙያ ወጣት ዝናቡ ወሽኔ ነው።   ሙያው ከሰው ህይወትና ንብረት ጋር በእጅጉ የተቆራኘ መሆኑን ገልጾ "ቀኑ በፓርኩ መታሰቡ ሙያው የሚጠይቀውን ስነምግባር ተከትሎ የበለጠ ለማገልገል ያዘጋጃል" ብሏል። ሌላኛው የእሳት አደጋ ባለሙያ ዳርሰማ ሸምሱ በበኩሉ ፓርኩ ማህበራዊ ሃላፊነቱን ለመወጣት በሚያደርገው እንቅስቃሴ ውስጥ ሙያዊ ሃላፊነቱን ለመወጣት እንደ አደጋ ጊዜ ሰራተኛ በሙሉ አቅሙ እየሰራ መሆኑን ገልጿል።   ቀኑን ከባለሙያ ጋር አስቦ መዋል የበለጠ መስራት የሚያስችል ተነሳሽነት የሚፈጥር በመሆኑ ደስተኛ መሆኑን ጠቅሶ የእሳት አደጋን ለመከላከልና መቆጣጠር ለሚከናውነው ተግባር ሁሌም ዝግጁ መሆኑን ተናግሯል ። ዓለም አቀፉ የእሳት አደጋ ባለሙያዎች ቀን "የእሳት አደጋ ባለሙያ የህዝብ አገልጋይ ነው" በሚል መሪ ቃል በፓርኩ በተለያዩ ዝግጅቶች ተከብሯል ፡፡ በዝግጅቱም የፓርኩ ሰራተኞችና አመራሮች የተገኙ ሲሆን ለፓርኩ የእሳት አደጋ ሰራተኞች ለሚያደርጉት የህይወት አድን ተጋድሎ የዕውቅና የምስክር ወረቀት ተበርክቶላቸዋል፡፡ የሀዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ ከ120 ሄክታር በላይ መሬት ላይ ያረፈ ሲሆን በአሁኑ ሰዓት ከ25 ሺህ በላይ ሰዎች የስራ ዕድል የፈጠረ መሆኑ ተመላክቷል፡፡  
በክልሉ ለጋራ ዕድገትና ዘላቂ ሰላም ግንባታ አስተዋጾ ላላቸው እሴቶች ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ ነው
May 30, 2024 29
ሚዛን አማን ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል ለጋራ ዕድገትና ዘላቂ ሰላም ግንባታ አስተዋጾ ላላቸው እሴቶች ትኩረት መሰጠቱን የክልሉ ብሔረሰቦች ምክር ቤት አስታወቀ። ምክር ቤቱ ሁለተኛ ዓመት 2ኛ መደበኛ ጉባኤውን በቴፒ ከተማ አካሂዷል። የብሔረሰቦች ምክር ቤት ዋና አፈ ጉባኤ አቶ መቱ አኩ በተለይ ለኢዜአ እንዳሉት የሕዝቦችን የአብሮነት እሴት ማጎልበት ከተቻለ ዘላቂ ሰላምና ፍትሃዊ ልማትን ማረጋገጥ ይቻላል። በእዚህም ምክር ቤቱ በክልሉ የጋራ ዕድገትና ዘላቂ ሰላም የሚያግዙና የሚያስተሳስሩ እሴቶች ግንባታ ላይ ትኩረት አድርጎ እየሠራ መሆኑን ተናግረዋል። እንደ ክልል የጋራ አድገትን ለማምጣት የሚያስችሉ ባህላዊ እሴቶችና ጸጋዎች እንዳሉ ያስታወሱት አቶ መቱ፣ እነዚህን ለማጠናከር ለማስተማር ሥራ ቅድሚያ ተሰጥቶት እየተሠራ መሆኑን ተናግረዋል። የክልሉ ሕዝብ አንድነቱን የሚያጠናክሩ መልካም እሴቶቹን እንዲያውቅ ለማድረግ የምክር ቤት አባላት ስልጠና ወስደው የህዝብን ግንዛቤ ለማስጨበጥ እየተንቀሳቀሱ መሆኑን ጠቁመዋል። በክልሉ ያሉ 13 ብሔረሰቦች የራሳቸው ታሪክ፣ ወግና ባህል ቢኖራቸወም ተመሳሳይ ሥነ ልቦና እና የአኗኗር ዘዬ እንዳላቸው የገለጹት ደግሞ የክልሉ ብሔረሰቦች ምክር ቤት አባል አቶ ባህሩ ወልደጊዮርጊስ ናቸው። ለዘላቂ ሰላምና ልማት የሚያግዙ መልካም ባህሎችና ወጎች እያሉን መቸገር የለብንም ያሉት ደግሞ ሌላዋ የምክር ቤቱ አባል ወይዘሮ ፀሐይ አየለ ናቸው። በብሔረሰቦች መካከል እርስ በርስ መከባበር፣ ፍቅር እና አብሮነትን ሊያሳድጉ የሚችሉ የቆዩ ባህልና እሴቶችን ወደ ህብረተሰቡ ለማስረጽ ጥረት እየተደረገ መሆኑን ገልጸዋል። ሌላው የምክር ቤቱ አባል አቶ ተስፋዬ መኩሪያ በበኩላቸው "እንደ ብሔረሰብ ምክር ቤት አባል የክልሉን ህዝብ አንድነት ለማጠናከር ወደ ህብረተሰቡ ወርዶ የመስራት ኃላፊነት አለብን" ብለዋል። የሕዝቡ የልማትና የሰላም ግንባታ ተሳትፎ ከማሳደግ ባለፈ ቋንቋውን እና ባህሉን እንዲያለማ ከምክርቤቱ አባላት ብዙ እንደሚጠበቅም አመልክተዋል።
የአፍሪካ ልማት ባንክ የፋይናንስ አቅሙን ከ70 ቢሊየን ዶላር በላይ ለማሳደግ የሚያስችለውን የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አደረገ
May 30, 2024 55
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የአፍሪካ ልማት ባንክ የፋይናንስ አቅሙን ከ70 ቢሊየን ዶላር በላይ ለማሳደግ የሚያስችለውን የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አደረገ፡፡ ባንኩ በኬንያ ናይሮቢ እያካሄደ ባለው ዓመታዊ ጉባኤ እስከ 2033 የሚተገብረውን አዲስ የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አድርጓል። ስትራቴጂው የበለጸገች፣ አካታች፣ ተጽእኖን መቋቋም የምትችልና አንድነቷ የተጠናከረ አፍሪካን ለመፍጠር የተቀመጠውን ራዕይ ታሳቢ ያደረገ ነው። በአፍሪካ ላይ የሚደረጉ ጫናዎችን በመቋቋም ወደ ዘላቂ ምጣኔ ሃብት እድገትና ብልጽግና ለማምጣት የሚያግዝ ፍኖተ ካርታ እንደሆነም ተጠቁሟል። በተመሳሳይ ለአፍሪካ ማህበራዊ ምጣኔ ሃብት ሽግግር አፍሪካ ያላትን እምቅ የተፈጥሮ ሃብት ጥቅም ላይ ለማዋል ከግምት ያስገባ ነው።   የአፍሪካ ልማት ባንክ ፕሬዝዳንት አኪንውሚ አዴሲና ባንኩ የአፍሪካ የልማት ፋይናንስ ተቋም እንደመሆኑ በቀጣይ አስር ዓመታት የሚያደርገው ድጋፍ አህጉሩን ለማሸጋገር ወሳኝ ነው ብለዋል። ዓለም አቀፉ ወረርሽኝ ኮቪድ-19 ያስከተለው ዘርፈ ብዙ ተጽእኖ፣ የአየር ንብረት ለውጥ፣ ግጭትና የፖለቲካ አለመረጋጋት አህጉሩን እየፈተኑ ከሚገኙ ተግዳሮቶች ውስጥ ዘርዝረዋል። ከዚህ አኳያ የአስር አመት ስትራቴጂው የአፍሪካ አገራት ቀጣናዊና አለም አቀፍ ችግሮችን መቋቋም እንዲችሉ ድጋፍ ለማድረግ ባንኩ የሚወስዳቸውን ወሳኝና አስቸኳይ እርምጃዎችን ያስቀመጠ ነው ብለዋል፡፡ የሚወሰዱ እርምጃዎች የአፍሪካን የተለያዩ ሃብቶች በማሳደግ አጀንዳ 2063 እና የዘላቂ ልማት ግቦችን ማሳካት የሚያስችሉ ናቸው። አፍሪካ ያላት ወጣትና አምራች የሰው ሃይል፤ አንዲሁም በፍጥነት እያደገ ያለውን የገበያ አቅም በማሳደግና ከብክለት የጸዳ የሃይል ምንጭ በማቅረብ አህጉሪቷ ከራሷ ባለፈ ለዓለም ችግሮች መፍትሄ እንድትሆን ማስቻል ደግሞ የስትራቴጂው ማዕከል መሆኑን አንስተዋል፡፡ የባንኩ ፕሬዝዳንት የአፍሪካ ህዝብ በፍጥነት እያደገ መሆኑን በመጠቆም የአስር አመት ስትራቴጂው በሴቶችና ወጣቶች ላይ መዋለነዋዩን የሚያፈስባቸው ጉዳዮችን መለየቱን ጨምረዋል። ባለፉት አስር አመታት በሃይል፣ በምግብ ራስን በመቻል፣ በኢንዱስትሪ፣ በአህጉራዊ ትስስር፣ የዜጎችን ኑሮ በማሻሻል የተገኙ ስኬቶችን በማስፋት እንደሚሰራ ተገልጿል። ሴቶች እና ወጣቶችን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ኢንቨስትመንትን መተግበር፤ ለአየር ንብረት ለውጥ ምላሽ መስጠት፣ መልካም አስተዳደርን ማበረታታትና የተረጋጋ ምጣኔ ሃብት እውን ማድረግ ቅድሚያ ከሚሰጣቸው ጉዳዮች ውስጥ ተዘርዝረዋል። ለአፍሪካ ምጣኔ ሃብት ሽግግር የግሉ ዘርፍ ተሳትፎ ወሳኝ በመሆኑ በማምረቻው፣ በአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች በቀጣይ አስር አመታት አጋርነትን በማጠናከር የሚሰራባቸው ዘርፎች ናቸው። ከዚህ ጋር በተያያዘም በ2033 ለግሉ ዘርፍ የሚደረግ ፋይናንስን በሶስት እጥፍ ለማሳደግ ውጥን መያዙን ተናግረዋል፡፡ ባንኩ ከግሉ ዘርፍ ጋር ከሚያደርገው አጋርነት ባለፈ የተለያዩ ዘዴዎችን በመጠቀም የፋይናንስ አቅሙን ለማሳደግ እንደሚሰራም እንዲሁ፡፡    
የሚታይ
የአፍሪካ ልማት ባንክ የፋይናንስ አቅሙን ከ70 ቢሊየን ዶላር በላይ ለማሳደግ የሚያስችለውን የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አደረገ
May 30, 2024 55
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የአፍሪካ ልማት ባንክ የፋይናንስ አቅሙን ከ70 ቢሊየን ዶላር በላይ ለማሳደግ የሚያስችለውን የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አደረገ፡፡ ባንኩ በኬንያ ናይሮቢ እያካሄደ ባለው ዓመታዊ ጉባኤ እስከ 2033 የሚተገብረውን አዲስ የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አድርጓል። ስትራቴጂው የበለጸገች፣ አካታች፣ ተጽእኖን መቋቋም የምትችልና አንድነቷ የተጠናከረ አፍሪካን ለመፍጠር የተቀመጠውን ራዕይ ታሳቢ ያደረገ ነው። በአፍሪካ ላይ የሚደረጉ ጫናዎችን በመቋቋም ወደ ዘላቂ ምጣኔ ሃብት እድገትና ብልጽግና ለማምጣት የሚያግዝ ፍኖተ ካርታ እንደሆነም ተጠቁሟል። በተመሳሳይ ለአፍሪካ ማህበራዊ ምጣኔ ሃብት ሽግግር አፍሪካ ያላትን እምቅ የተፈጥሮ ሃብት ጥቅም ላይ ለማዋል ከግምት ያስገባ ነው።   የአፍሪካ ልማት ባንክ ፕሬዝዳንት አኪንውሚ አዴሲና ባንኩ የአፍሪካ የልማት ፋይናንስ ተቋም እንደመሆኑ በቀጣይ አስር ዓመታት የሚያደርገው ድጋፍ አህጉሩን ለማሸጋገር ወሳኝ ነው ብለዋል። ዓለም አቀፉ ወረርሽኝ ኮቪድ-19 ያስከተለው ዘርፈ ብዙ ተጽእኖ፣ የአየር ንብረት ለውጥ፣ ግጭትና የፖለቲካ አለመረጋጋት አህጉሩን እየፈተኑ ከሚገኙ ተግዳሮቶች ውስጥ ዘርዝረዋል። ከዚህ አኳያ የአስር አመት ስትራቴጂው የአፍሪካ አገራት ቀጣናዊና አለም አቀፍ ችግሮችን መቋቋም እንዲችሉ ድጋፍ ለማድረግ ባንኩ የሚወስዳቸውን ወሳኝና አስቸኳይ እርምጃዎችን ያስቀመጠ ነው ብለዋል፡፡ የሚወሰዱ እርምጃዎች የአፍሪካን የተለያዩ ሃብቶች በማሳደግ አጀንዳ 2063 እና የዘላቂ ልማት ግቦችን ማሳካት የሚያስችሉ ናቸው። አፍሪካ ያላት ወጣትና አምራች የሰው ሃይል፤ አንዲሁም በፍጥነት እያደገ ያለውን የገበያ አቅም በማሳደግና ከብክለት የጸዳ የሃይል ምንጭ በማቅረብ አህጉሪቷ ከራሷ ባለፈ ለዓለም ችግሮች መፍትሄ እንድትሆን ማስቻል ደግሞ የስትራቴጂው ማዕከል መሆኑን አንስተዋል፡፡ የባንኩ ፕሬዝዳንት የአፍሪካ ህዝብ በፍጥነት እያደገ መሆኑን በመጠቆም የአስር አመት ስትራቴጂው በሴቶችና ወጣቶች ላይ መዋለነዋዩን የሚያፈስባቸው ጉዳዮችን መለየቱን ጨምረዋል። ባለፉት አስር አመታት በሃይል፣ በምግብ ራስን በመቻል፣ በኢንዱስትሪ፣ በአህጉራዊ ትስስር፣ የዜጎችን ኑሮ በማሻሻል የተገኙ ስኬቶችን በማስፋት እንደሚሰራ ተገልጿል። ሴቶች እና ወጣቶችን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ኢንቨስትመንትን መተግበር፤ ለአየር ንብረት ለውጥ ምላሽ መስጠት፣ መልካም አስተዳደርን ማበረታታትና የተረጋጋ ምጣኔ ሃብት እውን ማድረግ ቅድሚያ ከሚሰጣቸው ጉዳዮች ውስጥ ተዘርዝረዋል። ለአፍሪካ ምጣኔ ሃብት ሽግግር የግሉ ዘርፍ ተሳትፎ ወሳኝ በመሆኑ በማምረቻው፣ በአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች በቀጣይ አስር አመታት አጋርነትን በማጠናከር የሚሰራባቸው ዘርፎች ናቸው። ከዚህ ጋር በተያያዘም በ2033 ለግሉ ዘርፍ የሚደረግ ፋይናንስን በሶስት እጥፍ ለማሳደግ ውጥን መያዙን ተናግረዋል፡፡ ባንኩ ከግሉ ዘርፍ ጋር ከሚያደርገው አጋርነት ባለፈ የተለያዩ ዘዴዎችን በመጠቀም የፋይናንስ አቅሙን ለማሳደግ እንደሚሰራም እንዲሁ፡፡    
በኢትዮጵያ ለኮንስትራክሽን ኢንቨስትመንት ምቹ ምህዳር መፍጠር የሚያስችሉ ህጎች ገቢራዊ እየተደረጉ ነው - ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ 
May 30, 2024 56
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ በኢትዮጵያ ለኮንስትራክሽን ዘርፉ ኢንቨስትመንት ምቹና የተሳለጠ ምህዳር መፍጠር የሚያስችሉ ህጎችና አሰራሮች ገቢራዊ እየተደረጉ መሆኑን ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ገለጹ፡፡ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ "ቢግ 5 ኮንስትራክት ኢትዮጵያ 2024" የተሰኘ ዓለም አቀፍ የኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ አውደ ርዕይና ሲምፖዚየም በሚሊኒየም አዳራሽ ዛሬ መርቀው ከፍተዋል። ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ በዚሁ ጊዜ ፤ በኢትዮጵያ የኮንስትራክሽን ዘርፉ በመሠረተ ልማትና በሥራ ዕድል ፈጠራ ትልቅ ሚና እየተጫወተ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ የኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪው ፈጠራን በማጎልበት የኢኮኖሚው አንቀሳቃሽ ሞተር በመሆኑ በአገር ውስጥ ጥቅል ምርት ያለው ድርሻ 21 በመቶ መድረሱን ገልፀዋል፡፡ በኢትዮጵያ የመንገድ መሰረተ ልማት ባለፉት ዓመታት ከነበረበት 166 ሺህ ኪሎ ሜትር ወደ 246 ሺህ ኪሎ ሜትር ማደጉን ጠቁመዋል፡፡   ሁለተኛው የሀገር በቀል ኢኮኖሚ ማሻሻያ ለኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪው ልዩ ትኩረት መስጠቱን ገልጸው፤ የግሉ ዘርፍ ተሳትፎም እያደገ መጥቷል ብለዋል፡፡ በዚህም ለግሉ ዘርፍ የነበረው የብድር አቅርቦት በ2009 ዓ.ም ከነበረበት 41 ነጥብ 5 በመቶ ድርሻ አሁን ላይ ወደ 62 በመቶ አድጓል ነው ያሉት፡፡ በኢትዮጵያ በኮንስትራክሽን ዘርፉ የተሰወዱ የማሻሻያ ርምጃዎች ተወዳዳሪዎችን በማበረታታት የውጭ ባለሀብቶችን መሳብ መቻሉንም ገልጸዋል፡፡ ኢትዮጵያ በፍጥነት እያደገች ያለች ሀገር መሆኗን የጠቆሙት ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ ዘርፉ በቀጣይ አራት ዓመታት በየዓመቱ 8 በመቶ እድገት ያስመዘግባል ተብሎ ይጠበቃል ብለዋል፡፡   በ10 ዓመቱ መሪ የልማት እቅድ መሠረት የመንገድ፣ የባቡር፣ የልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች ግንባታ ትኩረት የተሰጣቸው ዘርፎች መሆናቸውን ገልጸዋል፡፡ መንግሥት የኮንስትራክሽን ኢንቨስትመንት ዘርፉን በማዘመን ዓለም አቀፍ ተቋማትን ለመሳብ የተለያዩ የህግ ማሻሻያዎችን እያደረገ መሆኑንም ጠቁመዋል፡፡ ኢትዮጵያ ለዘርፉ እድገት የሚያስፈልጉ ግብዓቶችን ከመቀበልም ባለፈ መስጠት የሚያስችል ጸጋ ያላት ሀገር በመሆኗ ለዘርፉ ምቹ ሁኔታ መፍጠር ተጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል፡፡ የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስትር ጫልቱ ሳኒ በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ ቀጣይነት ያለው እድገትና ብልጽግና ላይ ለመድረስ በቀረፀቻቸው ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎች ላይ ሀገራዊ የኮንስትራክሽን ልማት ሚናው የጎላ መሆኑን ገልጸዋል፡፡   የኮንስትራክሽን ዘርፉ ከፍተኛ ሀብት የሚንቀሳቀስበት በርካታ ተዋንያን የሚሳተፉበት በመሆኑ ለኢንዱስትሪ ቱሪዝም መስፋፋት ያለው አበርክቶም ከፍተኛ ነው ብለዋል፡፡ ዘርፉ ሀገራዊ ኢኮኖሚ እድገት ቁልፍ ሚና እንደሚጫዎት ገልጸው፤ ለዚህም ዓለም የደረሰበትን የግንባታ ቴክኖሎጂ ገቢራዊ ማድረግ እና በትብብር መስራት ግድ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡ በኢትዮጵያ 80 በመቶ የግንባታ ግብዓቶችን በሀገር ውስጥ ማቅረብ የሚያስችል አቅም መፈጠሩን የጠቀሱት ሚኒስትሯ፤ ከዓለም አቀፍ ተቋማት ጋር ትስስር መፍጠር ዘርፉን ለማዘመን ያግዛል ብለዋል፡፡   በዘንድሮው የቢግ 5 ኮንስትራክት አውደ ርዕይ ከ150 በላይ ዓለም አቀፍና የሀገር ውስጥ የኮንስትራክሽን ዘርፍ ተዋንያን እንደሚሳተፉም ጠቁመዋል፡፡ በአውደ ርዕይው ከሚቀርበው ትርኢት ባለፈ ዘርፉን በእውቀትና በምርምር መደገፍ የሚያስችሉ የፓናል ውይይቶች ይካሄዳሉም ነው ያሉት፡፡ የመጀመሪያው ቢግ 5 ኮንስትራክት ኢትዮጵያ አውደ ርዕይ በርካታ ኩባንያዎች በተገኙበት በግንቦት ወር 2015 ዓ.ም መካሄዱ ይታወቃል። ከዛሬ ግንቦት 22-24/2016 ዓ.ም የሚካሄደውን አውደ ርዕይ የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር፣ የኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ሥራዎች ኮርፖሬሽን ከአጋር አካላት ጋር አዘጋጅተውታል።  
የኮንስትራክሽን ዘርፉ በመሠረተ ልማትና በሥራ ዕድል ፈጠራ ትልቅ ሚና እየተጫወተ ነው - አቶ ተመስገን ጥሩነህ
May 30, 2024 135
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ኢትዮጵያ ውስጥ የኮንስትራክሽን ዘርፉ በመሠረተ ልማትና በሥራ ዕድል ፈጠራ ትልቅ ሚና እየተጫወተ ነው ሲሉ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ገለጹ። ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ "ቢግ 5 ኮንስትራክት ኢትዮጵያ 2024" የተሰኘ ዓለም አቀፍ የኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ አውደ ርዕይና ሲምፖዚየም በሚሊኒየም አዳራሽ ዛሬ መርቀው ከፍተዋል። "ኢትዮጵያን እንገንባ" በሚል መሪ ኃሳብ በሚካሄደው አውደ ርዕይ መክፈቻ ላይ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩን ጨምሮ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባኤ ታገሰ ጫፎ፣ የአዲስ አበባ ከንቲባ አዳነች አቤቤ፣ የከተማና መሰረተ ልማት ሚኒስትር ጫልቱ ሳኒ እና ሌሎች ሚኒስትሮችና የዘርፉ ባለድርሻ አካላት ተገኝተዋል። ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ በዚሁ ጊዜ እንደገለጹት፤ ኢትዮጵያ ውስጥ የኮንስትራክሽን ዘርፉ በመሠረተ ልማትና በሥራ ዕድል ፈጠራ ትልቅ ሚና እየተጫወተ መሆኑን ገልጸዋል።   የኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪው በአገር ውስጥ ጥቅል ምርት ያለው ድርሻ 21 በመቶ መድረሱንም ተናግረዋል። በ10 ዓመቱ የልማት እቅድ መሠረት የመንገድ፣ የባቡር፣ የልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች ግንባታ ትኩረት እንደተሰጠው ገልጸው፤ መንግሥት ዘርፉን ለማሳደግና ኢንቨስስመንትን ለመሳብ አበረታች ምህዳር እየፈጠረ መሆኑን ተናግረዋል። ዘርፉ በየዓመቱ ከ8 በመቶ በላይ ዕድገት እንደሚያስመዘግብ ይጠበቃል ያሉት ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ በዚህም የሀገርን ብልፅግና ለማሳካት ትልቅ አበርክቶ እንደሚኖረው ተናግረዋል። የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስትር ጫልቱ ሳኒ በበኩላቸው፤ ለአገር ኢኮኖሚ ግንባታ ቁልፍ ሚና የሚጫወተውን የኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ለማሳደግ የቅንጅት ስራ ወሳኝ ነው ብለዋል።   80 በመቶ የግንባታ ግብዓቶችን በሀገር ውስጥ ማቅረብ የሚያስችል አቅም መኖሩንም ጠቅሰዋል። ከዚህ አኳያ አውደ ርዕዩ የሀገር ውስጥ ኩባንያዎችን ከዓለም አቀፍ ቋማትና ጋር በማስተዋወቅ፣ ትስስር በመፍጠር ልምድ እንዲቀስሙ ያስችላል ነው ያሉት። ከዛሬ ግንቦት 22-24/2016 ዓ.ም የሚካሄደውን አውደ ርዕይ የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር፣ የኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ሥራዎች ኮርፖሬሽን ከአጋር አካላት ጋር አዘጋጅተውታል። ለሁለተኛ ጊዜ በኢትዮጵያ እየተካሄደ ባለው በዚህ አውደ ርዕይ፥ የኢትዮጵያ፣ የጀርመን፣ የጣሊያን፣ የተርክዬ፣ የቻይና፣ የሕንድ፣ የሳዑዲ አረቢያ፣ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ፣ የእንግሊዝ፣ የአልጄሪያ፣ የኦማንና የኳታርን ጨምሮ ከተለያዩ አገራት የተውጣጡ ከ150 በላይ ኩባንያዎች ምርትና አገልግሎታቸውን ይዘው ይቀርባሉ። ከዚህ ውስጥ 41ዱ አገር በቀል ናቸው ተብሏል። በምህንድስና፣ በፕሮጀክት አስተዳደር፣ በቴክኖሎጂ፣ በመሠረተ ልማትና በሕንፃ ግንባታ ዙሪያ ተከታታይ ሙያዊ የጎንዮሽ የፓናል ውይይቶች ይደረጋሉ። አውደ ርዕዩ የኢትዮጵያ የኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ለፈጠራና ለኢንቨስትመንት ምቹ እድል የሚፈጥር ነው ተብሏል። ከግንባታ ማዘመን እስከ አገልግሎት ያለውን ሂደት በማሳደግ ስማርት ሲቲን ለመገንባት የሚያስችል ልምድና ዕውቀት የሚገኝበት ኤግዚቢሽንና ሲምፖዚየም እንደሆነም ተገልጿል። ከአውደ-ርዕዩ ጎን ለጎን በዘርፉ ያሉ የዕድገት ዕድሎች፣ የከተማ ንድፍ፣ ግንባታ፣ የፕሮጀክት አመራር፣ ኪነ-ህንፃና መሠረተ ልማት፣ ዘላቂ ልማትና ቴክኖሎጂ ላይ ውይይቶች ይደረጋሉ። የመጀመሪያው ቢግ 5 ኮንስትራክሽን ኢትዮጵያ አውደ ርዕይ በርካታ ኩባንያዎች በተገኙበት ግንቦት/2015 ዓ.ም መካሄዱ ይታወቃል።
የባሕር ትራንስፖርትና ሎጀስቲክስ የወጭና ገቢ ንግድን በማሳለጥ ለሀገሪቷ የምጣኔ ሃብት እድገት ያለውን የላቀ ሚና አጠናክሮ ሊቀጥል ይገባል- ቋሚ ኮሚቴው
May 30, 2024 52
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ የባሕር ትራንስፖርትና ሎጀስቲክስ የወጭና ገቢ ንግድን በማሳለጥ ለሀገሪቷ የምጣኔ ሃብት እድገት የሚያደርገውን የላቀ ሚና አጠናክሮ መቀጠል እንዳለበት በህዝብ ተወካቶች ምክር ቤት የመንግስት የልማት ድርጅቶች ጉዳይ ቋሚ ኮሚቴ አሳሰበ። በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት የልማት ድርጅቶች ጉዳይ ቋሚ ኮሚቴ የኢትዮጵያ የባሕር ትራንስፖርትና ሎጀስቲክስ ዋና መስሪያ ቤት የስራ እንቅስቃሴን ጎብኝቷል። በኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግ ስር ከሚገኙት 27 የመንግሥት የልማት ድርጅቶች መካከል የብዙዎቹ አፈፃፀም በጥሩ ስኬት ላይ ይገኛል። ከእነዚህ መካከል ደግሞ የሀገሪቱን 94 በመቶ የገቢና ወጪ ንግድ የሚያሳልጠው የኢትዮጵያ የባሕር ትራንስፖርትና ሎጀስቲክስ አንዱና ተጠቃሽ ተቋም ነው። በዚህ ረገድ የድርጅቱን የስራ እንቅስቃሴ በተመለከተ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት የልማት ድርጅቶች ጉዳይ ቋሚ ኮሚቴ በዋና መስሪያ ቤቱ በመገኘት ጉብኝት ያደረጉ ሲሆን የተቋሙ ሰራተኞችና ኃላፊዎችም ጋር ውይይት አድርጓል። የቋሚ ኮሚቴው ምክትል ሰብሳቢ ኢንጅነር ስለሺ ኮሬ (ዶ/ር)፤ ድርጅቱ በቴክኖሎጂ የታገዘ ዘመናዊ የአሰራር ስርአት በመከተል የወጭና ገቢ ንግድን ለማሳለጥ የጀመረውን ጥረት አድንቀዋል። የኢትዮጵያ የባሕር ትራንስፖርትና ሎጀስቲክስን ታላቅ ሀገራዊ ሃላፊነት በመረዳት የተቋሙ ሃላፊዎችና ሰራተኞች በጥሩ መናበብ የሚያከናውኗቸውን የተለያዩ ተግባራትም በተግባር መረዳት ችለናል ብለዋል። በመሆኑም የዓለም የባሕር ትራንስፖርት አጣብቂኝ ውስጥ በገባበት በዚህ ወቅት አገልግሎቱን ሳያቋርጥ በትጋትና በስኬት መቀጠሉን አድንቀዋል። የዚህም ስኬት የተቋሙ ሃላፊዎች፣ አጠቃላይ ሰራተኞችና ባለሙያዎች የተቀናጀ ጥረት ውጤት መሆኑን ጠቅሰው በተጠናከረ መልኩ እንዲቀጥል አስገንዝበዋል። በተለይም የኦፕሬሽን ስራ የሚመራባቸው እና ደንበኞች የሚስተናገዱባቸው መምሪያዎች፣ የድርጅቱን የኦፕሬሽን ስራዎች መከታተያ ክፍል (Situation room) እና ዘመናዊ ዳታ ሴንተር ሊደገፉና ሊበረታቱ የሚገባቸው ስራዎች ናቸው ብለዋል። ለድርጅቱ ቀጣይነት ያለው ስኬት ደግሞ የቋሚ ኮሚቴው እገዛ ድጋፍና ክትትል በተጠናከረ መልኩ የሚቀጥል መሆኑንም አረጋግጠዋል። የኢትዮጵያ የባሕር ትራንስፖርትና ሎጀስቲክስ፤ ለወጭና ገቢ ንግድ መሳለጥ የሀገሪቷ ቁልፍ ተቋም በመሆኑ በዚሁ ልክ በዘመናዊ አሰራሮች ታግዞ ሊቀጥል ይገባል ብለዋል። የኢትዮጵያ የባሕር ትራንስፖርትና ሎጀስቲክስ የኮርፖሬት ዘርፍ ምክትል ዋና ስራ አስፈፃሚ ወንድሙ ደንቡ፤ ቋሚ ኮሚቴው ላደረገው ምልከታና ለሰጠው ግብአት ምስጋና አቅርበዋል። በቋሚ ኮሚቴው በጥንካሬ የተነሱ ጉዳዮችን መሰነቅና የተሻለ ተግባራትን ለማከናወን ዝግጁ መሆናቸውን አረጋግጠው በቀጣይ ትኩረት ይሻሉ በተባሉትም ላይ ይበልጥ እንተጋለን ብለዋል። የቋሚ ኮሚቴው አባላት በሞጆ ወደብና ተርሚናል ግንቦት 03 ቀን 2016 ዓ.ም. ተመሳሳይ የስራ ጉብኝት ማድረጋቸው ይታወሳል።  
ማስታወቂያ
ኢዜአ
Feb 7, 2023 18820
ኢዜአ
ፖለቲካ
በድሬዳዋ የሚገኙ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች በአስተዳደሩ የልማትና የመልካም አስተዳደር ተግባራት ላይ የድርሻቸውን እንደሚወጡ ተናገሩ
May 30, 2024 17
ድሬዳዋ ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦በድሬዳዋ አስተዳደር እየተከናወኑ የሚገኙ የልማት እና የመልካም አስተዳደር ተግባራት ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ ኃላፊነታቸውን እንደሚወጡ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲ የአመራር አባላት ተናገሩ። በድሬዳዋ የሚንቀሳቀሱ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች ዛሬ ከአስተዳደሩ ከንቲባና የአመራር አባላት ጋር ለውጡን ተከትሎ እየተካሄዱ በሚገኙ ተግባራት እና በሌሎች ጉዳዮች ላይ ተወያይተዋል። በዚሁ ወቅት ውይይቱን የመሩት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከድር ጁሃር እንደገለጹት፤ ድሬዳዋን የተሻለችና የበለፀገች ለማድረግ ሁሉም ተቀናጅቶ መስራት ይኖርበታል። ድሬዳዋን የመለወጥና ወደ ከፍታ የማሻገር ጉዳይ የአንድ ፓርቲ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የሁሉንም ተሳትፎና ርብርብ እንደሚጠይቅም አመልክተዋል። በውይይቱ ላይ የተሳተፉት የዘጠኝ ተፎካካሪ የፖለቲካ ድርጅቶች አመራር አባላቱ እንደተናገሩት፤ ሀገራዊ ለውጡን ተከትሎ በተከናወኑ ተግባራት በድሬዳዋ አስተማማኝ ሰላምና ፀጥታ ተረጋግጧል። የኢትዮጵያ ዜጎች ለማህበራዊ ፍትህ (ኢዜማ) ፓርቲ የድሬዳዋ ቅርንጫፍ አስተባባሪ እና የድሬዳዋ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት ሰብሳቢ አቶ ዮናስ በትሩ እንደገለፁት፤ በድሬዳዋ የሚገኙ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በድሬዳዋ የልማት እና የለውጥ ስራዎች ውስጥ እንዲሳተፉ ድጋፍ እየተደረገ ይገኛል።   "በድሬደዋ የተጀመሩ የልማትና የመልካም አስተዳደር ስራዎች ተጨባጭ ውጤቶች አምጥተዋል፤ እኛም በአስተዳደሩ ሁለንተናዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ እንድንሳተፍ መደላድል ተፈጥሮልናል" ብለዋል። በድሬዳዋ የኢትዮጵያ ህዝባዊ አብዮታዊ ፓርቲ (ኢህአፓ) አስተባባሪ አቶ ወንድወሰን ዘለቀ በበኩላቸው በከንቲባ ከድር ጁሃር የሚመራው የለውጡ አመራር የድሬዳዋ ዘላቂ ሰላምን ከማረጋገጥ በዘለለ የወጣቶችን ጥያቄዎች ለማቃለል የጀመራቸው ተግባራት አበረታች መሆናቸውን ገልጸዋል። የተጀመሩትን ተግባራት ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ ተፎካካሪ ፓርቲዎች የድርሻችንን እንወጣለን ብለዋል። አስተዳደሩ ለገበያ መረጋጋት እና ለስራ አጥነት ጥያቄዎች የተቀናጀ ምላሽ ለመስጠት የበለጠ መስራት እንዳለበት የገለፁት ደግሞ የኢትዮጵያ ሶሻል ዴሞክራቲክ ፓርቲ (ኢሶዴፓ) ፀሐፊ አቶ ገብረስላሴ ሳዕልሶ ናቸው። አክለውም በአስተዳደሩ የዴሞክራሲያዊ ተቋማትን በማጠናከር ረገድ የተጀመሩትን የልማት እና የአሳታፊነት ሂደቶችን ማጠናከር ይገባል ብለዋል። በድሬዳዋ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) ኃላፊ አቶ የሺጥላ ሞላ በበኩላቸው አስተዳደሩ የጀመራቸው ስራዎች ይበልጥ ውጤታማ እንዲሆኑ ከመሬት አስተዳደር ጋር ለተያያዙ ችግሮች እና የመኖሪያ ቤቶች ዕጥረት መፍትሄ መስጠት እንዳለበት አንስተዋል።   የመኢአድ የድሬዳዋ የሴቶች አስተባባሪ ወይዘሮ ሀና ቢሆነኝ እንዳሉት በድሬዳዋና በሀገር መሠረታዊ ጉዳዮች ላይ ያካሄዱት ውይይት የተሻለ ነገር ለማምጣት የሚያግዝ በመሆኑ ሊጠናከር እንደሚገባ አመላክተዋል። ድሬዳዋን በአገር አቀፍ ደረጃ በሰላም እና በልማት ተጠቃሽ ለማድረግ እየተከናወኑ የሚገኙ ተግባራትን ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ የድርሻችንን እንወጣለን በማለትም አክለዋል።  
ወጣቶች ለአገራዊ ምክክር ሂደቱ ስኬታማነት የድርሻቸውን እንደሚወጡ ገለጹ
May 30, 2024 51
ሆሳዕና/ጋምቤላ/ሐረር ፤ ግንቦት 22/2016 (ኢዜአ)፦ ለአገራዊ ምክክር ሂደቱ ስኬታማነት ሀሳብ በማዋጣትና በማህበረሰቡ ዘንድ ግንዛቤ በመፍጠር የድርሻቸውን እንደሚወጡ አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ የሆሳዕና፣ የጋምቤላና የሐረር ከተሞች ወጣቶች ገለጹ። ኢትዮጵያዊያን በሚያካሂዱት ምክክር ስብራቶቻቸውን ጠግነው፣ የፖለቲካ ችግሮቻቸውን አርመውና ተደማምጠው ከፈተናዎች ለመውጣት ዝግጁ መሆናቸውን እየገለጹ ናቸው። በዚሁ ጉዳይ ላይ አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ የሆሳዕና፣ የጋምቤላና የሐረር ከተሞች ወጣቶች እንደገለጹት፤ በምክክር ሂደቱ ለሀገር የሚበጁ ሃሳቦችን በማንሳት የነቃ ተሳትፎ ለማድረግ ተዘጋጅተዋል። "የወጣቱ ትልቁ አስተዋጽኦ ሐሳብ ማዋጣት ነው" የሚትለው በሆሳዕና ከተማ የሴች ዱና ቀበሌ ነዋሪ ወጣት ቤተልሔም አሰፋ ናት። እንደ ወጣት ቤተልሔም ገለጻ፤ ወጣቱ ነገ እንዲሆንለት የሚፈልገውና ሀገሩ ነገ ምን መሆን እንዳለባት ለመወሰን ሀሳብ ትልቅ አቅም ያለው መሆኑን ነው የገለጸችው። በመሆኑም ራሷን ጨምሮ ወጣቱ ለሀገሩ ለኢትዮጵያ ከመሸሽ ይልቅ ሐሳብ ማዋጣት እንደሚገባ ነው የመከረችው። በሚደረጉ ቅስቀሳዎች ምክክሩ ስኬታማ እንዲሆን ከጎሮቤት አንስቶ ከቀበሌ እስከ ዞን ድረስ በማህበረሰቡ ዘንድ ሀሳቡን በማስረጽና ግንዛቤ በመፍጠር ላይ በርትቶ እንደሚሰራ የገለጸው ደግሞ ከጋምቤላ ክልል አስተያየቱን ለኢዜአ የሰጠው ወጣት ኮሬ አጄሽዋ ነው።   በተለያየ መልኩ የሚገለጡ ልዩነቶችን ለመፍታት "ኮሚሽኑ ብዙ ሥራ ይጠበቅበታል" ያለው ወጣት ኮሬ፤ ለዚህ ደግሞ ወጣቶች የሚጠበቅብንን ሃላፊነት ከኮሚሽኑ ጋር ጠንክረን እንሰራለን ብሏል። በሀገራችን ዘርፈ-ብዙ ጉዳዮች ላይ በእርጋታና ስክነት በመምከር የመፍትሔው አካል ለመሆን መዘጋጀቱን በማከል። ኮሚሽኑ የዘረጋው የምክክር መድረክ ሰው ያለምንም ፍርሃትና መሸማቀቅ ሀሳቡን አውጥቶ የሚገልጽበት መድረክ መሆኑን ያነሳው ደግሞ የሐረር ከተማ ወጣት ዳዊት ተመስገን ነው።   ወጣት ዳዊት የምክክር መድረኩ በተለይ ወጣቱ ሐሳቡን በሚገባ አውጥቶ ከወገኖቹ ጋር የሚጋራበት መሆኑን ገልጾ፤ ወጣቱ "ሀሳቡን በማዋጣት ያልተግባባንባቸውን ጉዳዮች በመመካከር መግባባት እንደምንችል የተሰናዳ መድረክ ነው" ብሏል። የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የሁሉንም ወረዳዎች የህብረተሰብ ክፍሎች የወከሉ ተሳታፊዎች የአጀንዳ ሀሳቦቻቸው ላይ የሚወያዩበት የምክክር ምዕራፍ ትናንት በይፋ መጀመሩ ይታወሳል፡፡    
የምክክር ሂደቱ ሁሉን አቀፍና አሳታፊ በመሆኑ ለስኬታማነቱ በባለቤትነት ስሜት እየሰራን ነው
May 30, 2024 62
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የምክክር ሂደቱ ሁሉን አቀፍና አሳታፊ በመሆኑ ለስኬታማነቱ በባለቤትነት ስሜት እየሰራን ነው ሲሉ በአዲስ አበባ የአጀንዳ ማሰባሰብ የምክክር ምዕራፍ ተሳታፊ አካል ጉዳተኞች ገለጹ። በአዲስ አበባ ከሚገኙ 119 ወረዳዎች የተውጣጡ የማኅበረሰብ ተወካዮች የተሳተፉበት አጀንዳ የማሰባሰብ የምክክር ምዕራፍ በይፋ ተጀምሯል፡፡   ኮሚሽኑ እስካሁን ባለው ሂደት የቅድመ ዝግጅትና የዝግጅት ምዕራፉን በስኬት አጠናቆ የምክክር ምዕራፉን የጀመረ ሲሆን በሂደቱ የአጀንዳ ግብአት የሚዘጋጅበትና በሀገራዊ ጉባዔ የሚወከሉ ተሳታፊዎች የሚመርጡበት ይሆናል። በምክክር ሂደቱ የአካል ጉዳተኞች ተወካዮች መካከል ያብባል ባሳዝን፤ ምክክሩ የሀገር መፃኢ ተስፋ የተጣለበት፣ የምንፈልገውን ሰላም የምናረጋግጥበት ታሪካዊ አጋጣሚ በመሆኑ በንቃት እየተሳተፍን ነው ብለዋል። ሌላኛው አስተያየት ሰጭ ኤልያስ ገድሉ፤ የምክክር ሂደቱ ሁሉን አቀፍና አሳታፊ በመሆኑ በባለቤትነት ስሜት እየሰራን እንገኛለን ብለዋል።   አቶ እንዳለ ደነቀ እና አቶ መዝገቡ አብዩ፤ በበኩላቸው ለችግሮቻችን የመፍትሄው አካል ለመሆን ውይይትን አማራጭ ማድረግ የግድ ነው ሲሉ ተናግረዋል።   በአዲስ አበባ ከተማ በሚካሄደው የአጀንዳ ማሰባሰብ የምክክር ምዕራፍ ከ2 ሺህ 500 በላይ ተወካዮች እየተሳተፉ ሲሆን ሂደቱ በአካታችነት፣ ግልጽነት፣ አሳታፊነት የሚቀጥል መሆኑን ኮሚሽኑ አረጋግጧል።    
ሁለተኛው የቀይ ባሕር ቀጣና ጂኦ-ፖለቲካል ለውጥና የባሕር ደኅንነት ላይ ያተኮረ ውይይት እየተካሄደ ነው
May 30, 2024 119
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ ሁለተኛው የቀይ ባሕር ቀጣና ጂኦ-ፖለቲካል ለውጥና የባሕር ደኅንነት ላይ ያተኮረ ውይይት በአዲስ አበባ በመካሄድ ላይ ይገኛል። በመድረኩ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ኃላፊ አምባሳደር እሸቴ ጥላሁን፣ የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ጃፋር በድሩ፣ የሀገር መከላከያ ሠራዊት መኮንኖች፣ በኢትዮጵያ የተወከሉ የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች፣ ምሁራንና ሌሎች ተሳታፊ አካላት ተገኝተዋል።   በምክክር መድረኩ ላይ በቀይ ባሕር ቀጣና የሚስተዋለው የሰላምና ደኅንነት ሥጋት፤ በመርከብ አገልግሎት ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖና በፍትሃዊ የወደብ አገልግሎት የዓለም አቀፍ ልምድና ተሞክሮን የሚዳስሱ የውይይት መነሻ ጽሁፎች ቀርበው ምክክር እየተካሄደባቸው ይገኛል። በውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት በተዘጋጀው መድረክ ላይ በቀይ ባሕር ቀጣና አዳዲስ የደኅንነት ሥጋቶችን፣ ፍትኃዊ የወደብ አጠቃቀምና የዓለም አቀፍ ልምድና ተሞክሮ ጉዳዮች ላይ መፍትሔ አመላካች ኃሳቦች እንደሚቀርቡ ይጠበቃል።  
የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ለዘላቂ ሰላምና ጠንካራ የሀገረ መንግስት ግንባታ ልዩና ታሪካዊ እድል ይዞ የመጣ ነው 
May 30, 2024 62
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ለዘላቂ ሰላምና ጠንካራ የሀገረ መንግስት ግንባታ ልዩና ታሪካዊ እድል ይዞ የመጣ መሆኑን በአዲስ አበባ የአጀንዳ ማሰባሰብ የምክክር ምዕራፍ የንግድ ማህበረሰብ ተወካዮች ገለጹ። የኢትዮጵያ አገራዊ ምክክር ኮሚሽን በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የአጀንዳ ማሰባሰብ የምክክር ምዕራፉን ትናንት ማስጀመሩ ይታወቃል። በሂደቱ በአዲስ አበባ ከተማ ደረጃ የሚገኙ ባለድርሻ አካላት የአጀንዳ ግብአታቸውን የሚያዘጋጁበትና በአገራዊ ጉባኤው የሚወክሏቸውን ተሳታፊዎች የሚመርጡበት ነው። በምክክሩ ላይ የተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎችን ወክለው ከየወረዳው የተመረጡ ተወካዮች፣ መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማትና የማህበራት ተወካዮች፣ የፖለቲካ ፓርቲ ተወካዮች፣ ከሶስቱ የመንግስት አካላት የተወጣጡ የተቋማት ተወካዮችና ተፅዕኖ ፈጣሪ ግለሰቦች በመሳተፍ ላይ ይገኛሉ። በምክክር ሂደቱ ከንግዱ ማህበረሰብ ተወካዮች መካከል ኢዜአ ያነጋገራቸው ወይዘሮ ማርታ ሁንዴ እና አቶ ግርማ ሙላት፤ የምክክሩ ጉዳይ የዘላቂ ሰላምና የሀገር ህልውና ጠንካራ መሰረት የሚቀመጥበት መሆኑን ገልጸዋል።   ሀገራዊ ምክክር ለዘላቂ ሰላምና ጠንካራ የሀገረ መንግስት ግንባታ ልዩና ታሪካዊ እድል ይዞ የመጣ ስለመሆኑም አንስተዋል። በመሆኑ ለስኬታማነቱ ሁላችንም በባለቤትነት ለመስራት ተዘጋጅተናል ሲሉ አረጋግጠዋል። ሌላኛው የንግዱ ማህበረሰብ ተወካይ አቶ ሙዘሚል ጀማል እና ወይዘሮ ማርታ፤ ምክክሩ ይዞ የመጣውን መልካም አጋጣሚ መጠቀም የሁላችንም ሃላፊነት ነው ብለዋል። በአዲስ አበባ ደረጃ የተጀመረው ምክክር ምዕራፍ እስከ ግንቦት 27 ቀን 2016 ዓ.ም የሚቀጥል ሲሆን በተመሳሳይ ሌሎች አካባቢዎችም ይቀጥላል። የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ከቅድመ ዝግጅት በመነሳት፣ የዝግጅት ምዕራፉን በማጠናቀቅ ወደ ምክክር ምእራፍ የገባ ሲሆን በቀጣይነትም ወደ የትግበራ ምዕራፍ የሚገባ ይሆናል።                          
የህብረተሰብ ተወካዮች በአጀንዳ ሃሳቦች ላይ እያደረጉት ያለው ውይይት እንደቀጠለ ነው
May 30, 2024 56
አዲስ አበባ ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ ሃገራዊ ምክክር ኮሚሽን በአዲስ አበባ ከተማ እያስተባበረ የሚገኘው የምክክር ምዕራፍ ዛሬም ቀጥሏል፡፡ ከትላንት ከሰአት ጀምሮ በነበረው መርሃ-ግብር ተሳታፊዎች በየህብረተሰብ ክፍላቸው በቡድን በመሆን ከወከሉት ማህበረሰብ በአደራ ያመጧቸውን የአጀንዳ ሀሳቦች ላይ ውይይት እያደረጉ እንደሚገኙ ኮሚሽኑ አስታውቋል፡፡ በሂደቱ ሁሉም የህብረተሰብ ክፍሎች የኛ የሚሉትን እና የተስማሙባቸውን የአጀንዳ ሀሳቦች በማጠናከር ለኮሚሽኑ በቃለ-ጉባኤ ተፈራርመው ያቀርባሉ፡፡ እነዚህ የአጀንዳ ሀሳቦችም በቀጣዩቹ ቀናት በሚኖሩ መድረኮች በተወካዮቻቸው አማካኝነት ይንፀባረቃሉ፡፡   ዛሬ ከሰዓት በሚኖረው መርሃ-ግብርም ተሰብሳቢዎች በቀጣዮቹ የምክክር ምዕራፎች ላይ የሚወክሏቸውን 121 ተወካዮች በመምረጥ ለሚቀጥሉት የምክክር ምዕራፎች ይዘጋጃሉ፡፡ ኮሚሽኑ እያስተባበረ የሚቆየው ይህ የምክክር ምዕራፍ በቀጣዮቹ ቀናት ተጨማሪ የአራት ባለድርሻ አካላት ተወካዮችን በማሳተፍ እየተከናወነ እንደሚቀጥል ከኮሚሽኑ የተገኘው መረጃ ያመለክታል፡፡
የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የከፍተኛ ባለስልጣናት ምርጫ ሂደት በይፋ ተጀመረ 
May 29, 2024 90
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 21/2016(ኢዜአ)፦ የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የከፍተኛ ባለስልጣናት ምርጫ ሂደት በይፋ መጀመሩን የአፍሪካ ሕብረት አስታወቀ። የኮሚሽኑ ሊቀ መንበር ከምስራቅ አፍሪካ ቀጣና እንደሚመረጥ አመልክቷል። ምርጫው እንደ አውሮፓዊያን አቆጣጠር በየካቲት ወር 2025 በሚካሄደው የአፍሪካ ሕብረት ጉባኤ እንደሚከናወን ሕብረቱ ለኢዜአ በላከው የፕሬስ መግለጫ አስታውቋል። በጉባኤው ላይ የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበርና ምክትል ሊቀ መንበር እንዲሁም በኮሚሽኑ ስር ያሉ የስድስት ኮሚሽነሮች ምርጫ እንደሚካሄድ ገልጿል። በምርጫው ላይ የሚሳተፉ እጩዎች የተሳትፎ ፍላጎት መግለጫቸውን ለሕብረቱ የሚያስገቡት በየቀጣናው በተሰጠው የእጩነት ኮታ መሰረት መሆኑንም ኮሚሽኑ በላከው መግለጫ አመልክቷል። ምርጫው የሚካሄደው በቀጣናዎቹ መካከል ጊዜ ጠብቆ በሚቀያየረው የእጩ ማቅረቢያ መርሕ አማካኝነት እንደሆነ ነው ሕብረቱ ያስታወቀው። ማዕከላዊ፣ምስራቅ፣ደቡብ፣ምዕራብና ሰሜን እጩ የሚቀርብባቸው የምርጫ ቀጣናዎች ናቸው። በዚሁ መሰረት የምስራቅ አፍሪካ ቀጣና ለአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ወንድና ሴት እጩዎችን እንዲሁም የሰሜን ቀጣና ለኮሚሽኑ ምክትል ሊቀ መንበር ወንድና ሴት እጩዎችን ያቀርባሉ። የማዕከላዊ፣፣ደቡብና ምዕራብ ቀጣናዎች ለስድስቱ ኮሚሽነሮች ምርጫ ለእያንዳንዱ ቦታ በትንሹ አንድ ወንድና አንድ ሴት እጩ ማቅረብ ይችላሉ። . የግብርና፣ገጠር ልማት፣ “ብሉ ኢኮኖሚ “ እና ዘላቂ ከባቢ አየር፤ . የኢኮኖሚ ልማት፣ ንግድ፣ኢንዱስትሪና ማዕድን፤ . የትምህርት፣ ሳይንስ፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን፤ . የመሰረተ ልማትና ኢነርጂ፤ . የፖለቲካ ጉዳዮች፣ የሰላምና ደህንነት፤ . የጤና፣ ሰብአዊ ጉዳዮችና ማህበራዊ ልማት፤ ስድስቱ የኮሚሽነሮች ምርጫ የሚካሄድባቸው የስልጣን ቦታዎች ናቸው። እያንዳንዱ ቀጣና እጩዎችን የሚመርጥበት የራሱ አሰራር መዘርጋት የሚችል ሲሆን፤ ቀጣናዎቹ የሚያቀርቧቸው እጩዎች ብቻ ተቀባይነት እንደሚኖራቸው ነው ሕብረቱ ያስታወቀው። "Panel of Eminent Africans" የተሰኘ ከአምስቱ ቀጣናዎች የተወጣጣ አምስት አባላት ያሉት ቡድን የእጩዎች የተገቢነት ሁኔታና ተያያዥ ጉዳዮችን እንደሚያጣራ ጠቁሟል። ኢትዮጵያዊቷ አንጋፋ ዲፕሎማት አምባሳደር ቆንጂት ስነጊዮርጊስ ደግሞ የምስራቅ አፍሪካን ቀጣና በመወከል የቡድኑ አባል ናቸው፡፡ በአፍሪካ ሕብረት ማዕቀብ የተጣለባቸው አባል አገራት እጩ ማቅረብ እንደማይችሉ ተገልጿል። እጩዎችን የማቅረቢያ ጊዜ እስከ ሐምሌ 30 ቀን 2016 ዓ.ም እንደሚቆይም ተጠቁሟል። በምርጫው ላይ መሳተፍ የሚፈልጉ እጩዎች የትምህርት ማስረጃቸውን የአፍሪካን የለውጥ አጀንዳ እንዴት ውጤታማ ማድረግ እንደሚችሉና አህጉሪቷ እያገጠሟት ያሉ የቆዩና አዳዲስ ፈተናዎችን በምን መልኩ ለመፍታት እንዳሰቡ ከሚያሳይ የራዕይ መግለጫ ሰነድ ጋር እንዲያቀርቡ ሕብረቱ አሳስቧል። የአፍሪካ ሕብረት የስራ አስፈጻሚ ምክር ቤት በመጋቢት ወር 2016 ዓ.ም በአዲስ አበባ ባደረገው 22ኛ ልዩ ስብስባው በአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የከፍተኛ አመራሮች ምርጫ ዝግጅት ላይ ውይይት ማድረጉ የሚታወስ ነው።    
ፖለቲካ
በድሬዳዋ የሚገኙ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች በአስተዳደሩ የልማትና የመልካም አስተዳደር ተግባራት ላይ የድርሻቸውን እንደሚወጡ ተናገሩ
May 30, 2024 17
ድሬዳዋ ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦በድሬዳዋ አስተዳደር እየተከናወኑ የሚገኙ የልማት እና የመልካም አስተዳደር ተግባራት ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ ኃላፊነታቸውን እንደሚወጡ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲ የአመራር አባላት ተናገሩ። በድሬዳዋ የሚንቀሳቀሱ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች ዛሬ ከአስተዳደሩ ከንቲባና የአመራር አባላት ጋር ለውጡን ተከትሎ እየተካሄዱ በሚገኙ ተግባራት እና በሌሎች ጉዳዮች ላይ ተወያይተዋል። በዚሁ ወቅት ውይይቱን የመሩት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከድር ጁሃር እንደገለጹት፤ ድሬዳዋን የተሻለችና የበለፀገች ለማድረግ ሁሉም ተቀናጅቶ መስራት ይኖርበታል። ድሬዳዋን የመለወጥና ወደ ከፍታ የማሻገር ጉዳይ የአንድ ፓርቲ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የሁሉንም ተሳትፎና ርብርብ እንደሚጠይቅም አመልክተዋል። በውይይቱ ላይ የተሳተፉት የዘጠኝ ተፎካካሪ የፖለቲካ ድርጅቶች አመራር አባላቱ እንደተናገሩት፤ ሀገራዊ ለውጡን ተከትሎ በተከናወኑ ተግባራት በድሬዳዋ አስተማማኝ ሰላምና ፀጥታ ተረጋግጧል። የኢትዮጵያ ዜጎች ለማህበራዊ ፍትህ (ኢዜማ) ፓርቲ የድሬዳዋ ቅርንጫፍ አስተባባሪ እና የድሬዳዋ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት ሰብሳቢ አቶ ዮናስ በትሩ እንደገለፁት፤ በድሬዳዋ የሚገኙ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በድሬዳዋ የልማት እና የለውጥ ስራዎች ውስጥ እንዲሳተፉ ድጋፍ እየተደረገ ይገኛል።   "በድሬደዋ የተጀመሩ የልማትና የመልካም አስተዳደር ስራዎች ተጨባጭ ውጤቶች አምጥተዋል፤ እኛም በአስተዳደሩ ሁለንተናዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ እንድንሳተፍ መደላድል ተፈጥሮልናል" ብለዋል። በድሬዳዋ የኢትዮጵያ ህዝባዊ አብዮታዊ ፓርቲ (ኢህአፓ) አስተባባሪ አቶ ወንድወሰን ዘለቀ በበኩላቸው በከንቲባ ከድር ጁሃር የሚመራው የለውጡ አመራር የድሬዳዋ ዘላቂ ሰላምን ከማረጋገጥ በዘለለ የወጣቶችን ጥያቄዎች ለማቃለል የጀመራቸው ተግባራት አበረታች መሆናቸውን ገልጸዋል። የተጀመሩትን ተግባራት ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ ተፎካካሪ ፓርቲዎች የድርሻችንን እንወጣለን ብለዋል። አስተዳደሩ ለገበያ መረጋጋት እና ለስራ አጥነት ጥያቄዎች የተቀናጀ ምላሽ ለመስጠት የበለጠ መስራት እንዳለበት የገለፁት ደግሞ የኢትዮጵያ ሶሻል ዴሞክራቲክ ፓርቲ (ኢሶዴፓ) ፀሐፊ አቶ ገብረስላሴ ሳዕልሶ ናቸው። አክለውም በአስተዳደሩ የዴሞክራሲያዊ ተቋማትን በማጠናከር ረገድ የተጀመሩትን የልማት እና የአሳታፊነት ሂደቶችን ማጠናከር ይገባል ብለዋል። በድሬዳዋ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) ኃላፊ አቶ የሺጥላ ሞላ በበኩላቸው አስተዳደሩ የጀመራቸው ስራዎች ይበልጥ ውጤታማ እንዲሆኑ ከመሬት አስተዳደር ጋር ለተያያዙ ችግሮች እና የመኖሪያ ቤቶች ዕጥረት መፍትሄ መስጠት እንዳለበት አንስተዋል።   የመኢአድ የድሬዳዋ የሴቶች አስተባባሪ ወይዘሮ ሀና ቢሆነኝ እንዳሉት በድሬዳዋና በሀገር መሠረታዊ ጉዳዮች ላይ ያካሄዱት ውይይት የተሻለ ነገር ለማምጣት የሚያግዝ በመሆኑ ሊጠናከር እንደሚገባ አመላክተዋል። ድሬዳዋን በአገር አቀፍ ደረጃ በሰላም እና በልማት ተጠቃሽ ለማድረግ እየተከናወኑ የሚገኙ ተግባራትን ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ የድርሻችንን እንወጣለን በማለትም አክለዋል።  
ወጣቶች ለአገራዊ ምክክር ሂደቱ ስኬታማነት የድርሻቸውን እንደሚወጡ ገለጹ
May 30, 2024 51
ሆሳዕና/ጋምቤላ/ሐረር ፤ ግንቦት 22/2016 (ኢዜአ)፦ ለአገራዊ ምክክር ሂደቱ ስኬታማነት ሀሳብ በማዋጣትና በማህበረሰቡ ዘንድ ግንዛቤ በመፍጠር የድርሻቸውን እንደሚወጡ አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ የሆሳዕና፣ የጋምቤላና የሐረር ከተሞች ወጣቶች ገለጹ። ኢትዮጵያዊያን በሚያካሂዱት ምክክር ስብራቶቻቸውን ጠግነው፣ የፖለቲካ ችግሮቻቸውን አርመውና ተደማምጠው ከፈተናዎች ለመውጣት ዝግጁ መሆናቸውን እየገለጹ ናቸው። በዚሁ ጉዳይ ላይ አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ የሆሳዕና፣ የጋምቤላና የሐረር ከተሞች ወጣቶች እንደገለጹት፤ በምክክር ሂደቱ ለሀገር የሚበጁ ሃሳቦችን በማንሳት የነቃ ተሳትፎ ለማድረግ ተዘጋጅተዋል። "የወጣቱ ትልቁ አስተዋጽኦ ሐሳብ ማዋጣት ነው" የሚትለው በሆሳዕና ከተማ የሴች ዱና ቀበሌ ነዋሪ ወጣት ቤተልሔም አሰፋ ናት። እንደ ወጣት ቤተልሔም ገለጻ፤ ወጣቱ ነገ እንዲሆንለት የሚፈልገውና ሀገሩ ነገ ምን መሆን እንዳለባት ለመወሰን ሀሳብ ትልቅ አቅም ያለው መሆኑን ነው የገለጸችው። በመሆኑም ራሷን ጨምሮ ወጣቱ ለሀገሩ ለኢትዮጵያ ከመሸሽ ይልቅ ሐሳብ ማዋጣት እንደሚገባ ነው የመከረችው። በሚደረጉ ቅስቀሳዎች ምክክሩ ስኬታማ እንዲሆን ከጎሮቤት አንስቶ ከቀበሌ እስከ ዞን ድረስ በማህበረሰቡ ዘንድ ሀሳቡን በማስረጽና ግንዛቤ በመፍጠር ላይ በርትቶ እንደሚሰራ የገለጸው ደግሞ ከጋምቤላ ክልል አስተያየቱን ለኢዜአ የሰጠው ወጣት ኮሬ አጄሽዋ ነው።   በተለያየ መልኩ የሚገለጡ ልዩነቶችን ለመፍታት "ኮሚሽኑ ብዙ ሥራ ይጠበቅበታል" ያለው ወጣት ኮሬ፤ ለዚህ ደግሞ ወጣቶች የሚጠበቅብንን ሃላፊነት ከኮሚሽኑ ጋር ጠንክረን እንሰራለን ብሏል። በሀገራችን ዘርፈ-ብዙ ጉዳዮች ላይ በእርጋታና ስክነት በመምከር የመፍትሔው አካል ለመሆን መዘጋጀቱን በማከል። ኮሚሽኑ የዘረጋው የምክክር መድረክ ሰው ያለምንም ፍርሃትና መሸማቀቅ ሀሳቡን አውጥቶ የሚገልጽበት መድረክ መሆኑን ያነሳው ደግሞ የሐረር ከተማ ወጣት ዳዊት ተመስገን ነው።   ወጣት ዳዊት የምክክር መድረኩ በተለይ ወጣቱ ሐሳቡን በሚገባ አውጥቶ ከወገኖቹ ጋር የሚጋራበት መሆኑን ገልጾ፤ ወጣቱ "ሀሳቡን በማዋጣት ያልተግባባንባቸውን ጉዳዮች በመመካከር መግባባት እንደምንችል የተሰናዳ መድረክ ነው" ብሏል። የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የሁሉንም ወረዳዎች የህብረተሰብ ክፍሎች የወከሉ ተሳታፊዎች የአጀንዳ ሀሳቦቻቸው ላይ የሚወያዩበት የምክክር ምዕራፍ ትናንት በይፋ መጀመሩ ይታወሳል፡፡    
የምክክር ሂደቱ ሁሉን አቀፍና አሳታፊ በመሆኑ ለስኬታማነቱ በባለቤትነት ስሜት እየሰራን ነው
May 30, 2024 62
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የምክክር ሂደቱ ሁሉን አቀፍና አሳታፊ በመሆኑ ለስኬታማነቱ በባለቤትነት ስሜት እየሰራን ነው ሲሉ በአዲስ አበባ የአጀንዳ ማሰባሰብ የምክክር ምዕራፍ ተሳታፊ አካል ጉዳተኞች ገለጹ። በአዲስ አበባ ከሚገኙ 119 ወረዳዎች የተውጣጡ የማኅበረሰብ ተወካዮች የተሳተፉበት አጀንዳ የማሰባሰብ የምክክር ምዕራፍ በይፋ ተጀምሯል፡፡   ኮሚሽኑ እስካሁን ባለው ሂደት የቅድመ ዝግጅትና የዝግጅት ምዕራፉን በስኬት አጠናቆ የምክክር ምዕራፉን የጀመረ ሲሆን በሂደቱ የአጀንዳ ግብአት የሚዘጋጅበትና በሀገራዊ ጉባዔ የሚወከሉ ተሳታፊዎች የሚመርጡበት ይሆናል። በምክክር ሂደቱ የአካል ጉዳተኞች ተወካዮች መካከል ያብባል ባሳዝን፤ ምክክሩ የሀገር መፃኢ ተስፋ የተጣለበት፣ የምንፈልገውን ሰላም የምናረጋግጥበት ታሪካዊ አጋጣሚ በመሆኑ በንቃት እየተሳተፍን ነው ብለዋል። ሌላኛው አስተያየት ሰጭ ኤልያስ ገድሉ፤ የምክክር ሂደቱ ሁሉን አቀፍና አሳታፊ በመሆኑ በባለቤትነት ስሜት እየሰራን እንገኛለን ብለዋል።   አቶ እንዳለ ደነቀ እና አቶ መዝገቡ አብዩ፤ በበኩላቸው ለችግሮቻችን የመፍትሄው አካል ለመሆን ውይይትን አማራጭ ማድረግ የግድ ነው ሲሉ ተናግረዋል።   በአዲስ አበባ ከተማ በሚካሄደው የአጀንዳ ማሰባሰብ የምክክር ምዕራፍ ከ2 ሺህ 500 በላይ ተወካዮች እየተሳተፉ ሲሆን ሂደቱ በአካታችነት፣ ግልጽነት፣ አሳታፊነት የሚቀጥል መሆኑን ኮሚሽኑ አረጋግጧል።    
ሁለተኛው የቀይ ባሕር ቀጣና ጂኦ-ፖለቲካል ለውጥና የባሕር ደኅንነት ላይ ያተኮረ ውይይት እየተካሄደ ነው
May 30, 2024 119
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ ሁለተኛው የቀይ ባሕር ቀጣና ጂኦ-ፖለቲካል ለውጥና የባሕር ደኅንነት ላይ ያተኮረ ውይይት በአዲስ አበባ በመካሄድ ላይ ይገኛል። በመድረኩ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ኃላፊ አምባሳደር እሸቴ ጥላሁን፣ የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ጃፋር በድሩ፣ የሀገር መከላከያ ሠራዊት መኮንኖች፣ በኢትዮጵያ የተወከሉ የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች፣ ምሁራንና ሌሎች ተሳታፊ አካላት ተገኝተዋል።   በምክክር መድረኩ ላይ በቀይ ባሕር ቀጣና የሚስተዋለው የሰላምና ደኅንነት ሥጋት፤ በመርከብ አገልግሎት ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖና በፍትሃዊ የወደብ አገልግሎት የዓለም አቀፍ ልምድና ተሞክሮን የሚዳስሱ የውይይት መነሻ ጽሁፎች ቀርበው ምክክር እየተካሄደባቸው ይገኛል። በውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት በተዘጋጀው መድረክ ላይ በቀይ ባሕር ቀጣና አዳዲስ የደኅንነት ሥጋቶችን፣ ፍትኃዊ የወደብ አጠቃቀምና የዓለም አቀፍ ልምድና ተሞክሮ ጉዳዮች ላይ መፍትሔ አመላካች ኃሳቦች እንደሚቀርቡ ይጠበቃል።  
የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ለዘላቂ ሰላምና ጠንካራ የሀገረ መንግስት ግንባታ ልዩና ታሪካዊ እድል ይዞ የመጣ ነው 
May 30, 2024 62
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ለዘላቂ ሰላምና ጠንካራ የሀገረ መንግስት ግንባታ ልዩና ታሪካዊ እድል ይዞ የመጣ መሆኑን በአዲስ አበባ የአጀንዳ ማሰባሰብ የምክክር ምዕራፍ የንግድ ማህበረሰብ ተወካዮች ገለጹ። የኢትዮጵያ አገራዊ ምክክር ኮሚሽን በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የአጀንዳ ማሰባሰብ የምክክር ምዕራፉን ትናንት ማስጀመሩ ይታወቃል። በሂደቱ በአዲስ አበባ ከተማ ደረጃ የሚገኙ ባለድርሻ አካላት የአጀንዳ ግብአታቸውን የሚያዘጋጁበትና በአገራዊ ጉባኤው የሚወክሏቸውን ተሳታፊዎች የሚመርጡበት ነው። በምክክሩ ላይ የተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎችን ወክለው ከየወረዳው የተመረጡ ተወካዮች፣ መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማትና የማህበራት ተወካዮች፣ የፖለቲካ ፓርቲ ተወካዮች፣ ከሶስቱ የመንግስት አካላት የተወጣጡ የተቋማት ተወካዮችና ተፅዕኖ ፈጣሪ ግለሰቦች በመሳተፍ ላይ ይገኛሉ። በምክክር ሂደቱ ከንግዱ ማህበረሰብ ተወካዮች መካከል ኢዜአ ያነጋገራቸው ወይዘሮ ማርታ ሁንዴ እና አቶ ግርማ ሙላት፤ የምክክሩ ጉዳይ የዘላቂ ሰላምና የሀገር ህልውና ጠንካራ መሰረት የሚቀመጥበት መሆኑን ገልጸዋል።   ሀገራዊ ምክክር ለዘላቂ ሰላምና ጠንካራ የሀገረ መንግስት ግንባታ ልዩና ታሪካዊ እድል ይዞ የመጣ ስለመሆኑም አንስተዋል። በመሆኑ ለስኬታማነቱ ሁላችንም በባለቤትነት ለመስራት ተዘጋጅተናል ሲሉ አረጋግጠዋል። ሌላኛው የንግዱ ማህበረሰብ ተወካይ አቶ ሙዘሚል ጀማል እና ወይዘሮ ማርታ፤ ምክክሩ ይዞ የመጣውን መልካም አጋጣሚ መጠቀም የሁላችንም ሃላፊነት ነው ብለዋል። በአዲስ አበባ ደረጃ የተጀመረው ምክክር ምዕራፍ እስከ ግንቦት 27 ቀን 2016 ዓ.ም የሚቀጥል ሲሆን በተመሳሳይ ሌሎች አካባቢዎችም ይቀጥላል። የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ከቅድመ ዝግጅት በመነሳት፣ የዝግጅት ምዕራፉን በማጠናቀቅ ወደ ምክክር ምእራፍ የገባ ሲሆን በቀጣይነትም ወደ የትግበራ ምዕራፍ የሚገባ ይሆናል።                          
የህብረተሰብ ተወካዮች በአጀንዳ ሃሳቦች ላይ እያደረጉት ያለው ውይይት እንደቀጠለ ነው
May 30, 2024 56
አዲስ አበባ ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የኢትዮጵያ ሃገራዊ ምክክር ኮሚሽን በአዲስ አበባ ከተማ እያስተባበረ የሚገኘው የምክክር ምዕራፍ ዛሬም ቀጥሏል፡፡ ከትላንት ከሰአት ጀምሮ በነበረው መርሃ-ግብር ተሳታፊዎች በየህብረተሰብ ክፍላቸው በቡድን በመሆን ከወከሉት ማህበረሰብ በአደራ ያመጧቸውን የአጀንዳ ሀሳቦች ላይ ውይይት እያደረጉ እንደሚገኙ ኮሚሽኑ አስታውቋል፡፡ በሂደቱ ሁሉም የህብረተሰብ ክፍሎች የኛ የሚሉትን እና የተስማሙባቸውን የአጀንዳ ሀሳቦች በማጠናከር ለኮሚሽኑ በቃለ-ጉባኤ ተፈራርመው ያቀርባሉ፡፡ እነዚህ የአጀንዳ ሀሳቦችም በቀጣዩቹ ቀናት በሚኖሩ መድረኮች በተወካዮቻቸው አማካኝነት ይንፀባረቃሉ፡፡   ዛሬ ከሰዓት በሚኖረው መርሃ-ግብርም ተሰብሳቢዎች በቀጣዮቹ የምክክር ምዕራፎች ላይ የሚወክሏቸውን 121 ተወካዮች በመምረጥ ለሚቀጥሉት የምክክር ምዕራፎች ይዘጋጃሉ፡፡ ኮሚሽኑ እያስተባበረ የሚቆየው ይህ የምክክር ምዕራፍ በቀጣዮቹ ቀናት ተጨማሪ የአራት ባለድርሻ አካላት ተወካዮችን በማሳተፍ እየተከናወነ እንደሚቀጥል ከኮሚሽኑ የተገኘው መረጃ ያመለክታል፡፡
የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የከፍተኛ ባለስልጣናት ምርጫ ሂደት በይፋ ተጀመረ 
May 29, 2024 90
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 21/2016(ኢዜአ)፦ የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የከፍተኛ ባለስልጣናት ምርጫ ሂደት በይፋ መጀመሩን የአፍሪካ ሕብረት አስታወቀ። የኮሚሽኑ ሊቀ መንበር ከምስራቅ አፍሪካ ቀጣና እንደሚመረጥ አመልክቷል። ምርጫው እንደ አውሮፓዊያን አቆጣጠር በየካቲት ወር 2025 በሚካሄደው የአፍሪካ ሕብረት ጉባኤ እንደሚከናወን ሕብረቱ ለኢዜአ በላከው የፕሬስ መግለጫ አስታውቋል። በጉባኤው ላይ የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበርና ምክትል ሊቀ መንበር እንዲሁም በኮሚሽኑ ስር ያሉ የስድስት ኮሚሽነሮች ምርጫ እንደሚካሄድ ገልጿል። በምርጫው ላይ የሚሳተፉ እጩዎች የተሳትፎ ፍላጎት መግለጫቸውን ለሕብረቱ የሚያስገቡት በየቀጣናው በተሰጠው የእጩነት ኮታ መሰረት መሆኑንም ኮሚሽኑ በላከው መግለጫ አመልክቷል። ምርጫው የሚካሄደው በቀጣናዎቹ መካከል ጊዜ ጠብቆ በሚቀያየረው የእጩ ማቅረቢያ መርሕ አማካኝነት እንደሆነ ነው ሕብረቱ ያስታወቀው። ማዕከላዊ፣ምስራቅ፣ደቡብ፣ምዕራብና ሰሜን እጩ የሚቀርብባቸው የምርጫ ቀጣናዎች ናቸው። በዚሁ መሰረት የምስራቅ አፍሪካ ቀጣና ለአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ወንድና ሴት እጩዎችን እንዲሁም የሰሜን ቀጣና ለኮሚሽኑ ምክትል ሊቀ መንበር ወንድና ሴት እጩዎችን ያቀርባሉ። የማዕከላዊ፣፣ደቡብና ምዕራብ ቀጣናዎች ለስድስቱ ኮሚሽነሮች ምርጫ ለእያንዳንዱ ቦታ በትንሹ አንድ ወንድና አንድ ሴት እጩ ማቅረብ ይችላሉ። . የግብርና፣ገጠር ልማት፣ “ብሉ ኢኮኖሚ “ እና ዘላቂ ከባቢ አየር፤ . የኢኮኖሚ ልማት፣ ንግድ፣ኢንዱስትሪና ማዕድን፤ . የትምህርት፣ ሳይንስ፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን፤ . የመሰረተ ልማትና ኢነርጂ፤ . የፖለቲካ ጉዳዮች፣ የሰላምና ደህንነት፤ . የጤና፣ ሰብአዊ ጉዳዮችና ማህበራዊ ልማት፤ ስድስቱ የኮሚሽነሮች ምርጫ የሚካሄድባቸው የስልጣን ቦታዎች ናቸው። እያንዳንዱ ቀጣና እጩዎችን የሚመርጥበት የራሱ አሰራር መዘርጋት የሚችል ሲሆን፤ ቀጣናዎቹ የሚያቀርቧቸው እጩዎች ብቻ ተቀባይነት እንደሚኖራቸው ነው ሕብረቱ ያስታወቀው። "Panel of Eminent Africans" የተሰኘ ከአምስቱ ቀጣናዎች የተወጣጣ አምስት አባላት ያሉት ቡድን የእጩዎች የተገቢነት ሁኔታና ተያያዥ ጉዳዮችን እንደሚያጣራ ጠቁሟል። ኢትዮጵያዊቷ አንጋፋ ዲፕሎማት አምባሳደር ቆንጂት ስነጊዮርጊስ ደግሞ የምስራቅ አፍሪካን ቀጣና በመወከል የቡድኑ አባል ናቸው፡፡ በአፍሪካ ሕብረት ማዕቀብ የተጣለባቸው አባል አገራት እጩ ማቅረብ እንደማይችሉ ተገልጿል። እጩዎችን የማቅረቢያ ጊዜ እስከ ሐምሌ 30 ቀን 2016 ዓ.ም እንደሚቆይም ተጠቁሟል። በምርጫው ላይ መሳተፍ የሚፈልጉ እጩዎች የትምህርት ማስረጃቸውን የአፍሪካን የለውጥ አጀንዳ እንዴት ውጤታማ ማድረግ እንደሚችሉና አህጉሪቷ እያገጠሟት ያሉ የቆዩና አዳዲስ ፈተናዎችን በምን መልኩ ለመፍታት እንዳሰቡ ከሚያሳይ የራዕይ መግለጫ ሰነድ ጋር እንዲያቀርቡ ሕብረቱ አሳስቧል። የአፍሪካ ሕብረት የስራ አስፈጻሚ ምክር ቤት በመጋቢት ወር 2016 ዓ.ም በአዲስ አበባ ባደረገው 22ኛ ልዩ ስብስባው በአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን የከፍተኛ አመራሮች ምርጫ ዝግጅት ላይ ውይይት ማድረጉ የሚታወስ ነው።    
ማህበራዊ
የሀዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ የእሳት አደጋ ብርጌድ በማደራጀት ለአካባቢው ማህበረሰብ አገልግሎት እየሰጠ ነው 
May 30, 2024 25
ሀዋሳ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የሀዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ የእሳት አደጋ ብርጌድ በማደራጀት ለሀዋሳና አቅራቢያው ለሚገኙ ከተሞች በሚሰጠው አገልግሎት ማህበራዊ ሃላፊነቱን እየተወጣ መሆኑን አስታወቀ። ፓርኩ ዓለም አቀፉን የእሳት አደጋ ባለሙያዎች ቀን በተለያዩ ዝግጅቶች አክብሯል። በፓርኩ የኦፕሬሽን ምክትል ስራ አስኪያጅ አቶ በልአንተ ጠብቀው ለኢዜአ እንደገለጹት ፓርኩ ባደራጀው የእሳት አደጋ ብርጌድ ከራሱ አልፎ ለሀዋሳ ከተማና አቅራቢያ ለሚገኙ ከተሞች አገልግሎት እየሰጠ ነው ። ፓርኩ ለዚሁ አገልግሎት የሚውሉ ተሽከርካሪዎችን በመመደብና ባለሙያዎችን አሰልጥኖ ወደስራ በማስገባት የሚጠበቅበትን ማህበራዊ ሃላፊነት እየተወጣ መሆኑን ገልጸዋል። "አሁን ላይ ፓርኩ ከ60 በሚበልጡ የሰለጠኑ ባለሙያዎች፣ በሶስት የእሳት አደጋ መከላከያ ተሸከርካሪዎችና በሁለት አምቡላንሶች በመታገዝ የእሳት አደጋን የመከላከልና መቆጣጠር ተግባር እያከናወነ ነው" ብለዋል። በፓርኩ የቅድመ አደጋ መከላከል አስተባባሪ አቶ ደረጃው አምሳሉ በበኩላቸው በፓርኩ የእሳትና ድንገተኛ አደጋዎችን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የሚያስችሉ የተለያዩ ተግባራት እንደሚከናወኑ ተናግረዋል። "በፓርኩ ታስቦ የዋለው የእሳት አደጋ ባለሙያዎች ቀን 24 ሰዓት ለሚሰሩና ህይወትና ንብረት ለማዳን የሚተጉ ባለሙያዎችን የሚያበረታታ ነው" ብለዋል። ላለፉት ሰባት ዓመታት ከፓርኩ በተጨማሪ ለአካባቢው ማህበረሰብ በማገልገል ሙያዊ ሃላፊነቱን እየተወጣ መሆኑን የገለጸው ደግሞ በፓርኩ የእሳትና ድንገተኛ አደጋ መከላከል ባለሙያ ወጣት ዝናቡ ወሽኔ ነው።   ሙያው ከሰው ህይወትና ንብረት ጋር በእጅጉ የተቆራኘ መሆኑን ገልጾ "ቀኑ በፓርኩ መታሰቡ ሙያው የሚጠይቀውን ስነምግባር ተከትሎ የበለጠ ለማገልገል ያዘጋጃል" ብሏል። ሌላኛው የእሳት አደጋ ባለሙያ ዳርሰማ ሸምሱ በበኩሉ ፓርኩ ማህበራዊ ሃላፊነቱን ለመወጣት በሚያደርገው እንቅስቃሴ ውስጥ ሙያዊ ሃላፊነቱን ለመወጣት እንደ አደጋ ጊዜ ሰራተኛ በሙሉ አቅሙ እየሰራ መሆኑን ገልጿል።   ቀኑን ከባለሙያ ጋር አስቦ መዋል የበለጠ መስራት የሚያስችል ተነሳሽነት የሚፈጥር በመሆኑ ደስተኛ መሆኑን ጠቅሶ የእሳት አደጋን ለመከላከልና መቆጣጠር ለሚከናውነው ተግባር ሁሌም ዝግጁ መሆኑን ተናግሯል ። ዓለም አቀፉ የእሳት አደጋ ባለሙያዎች ቀን "የእሳት አደጋ ባለሙያ የህዝብ አገልጋይ ነው" በሚል መሪ ቃል በፓርኩ በተለያዩ ዝግጅቶች ተከብሯል ፡፡ በዝግጅቱም የፓርኩ ሰራተኞችና አመራሮች የተገኙ ሲሆን ለፓርኩ የእሳት አደጋ ሰራተኞች ለሚያደርጉት የህይወት አድን ተጋድሎ የዕውቅና የምስክር ወረቀት ተበርክቶላቸዋል፡፡ የሀዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ ከ120 ሄክታር በላይ መሬት ላይ ያረፈ ሲሆን በአሁኑ ሰዓት ከ25 ሺህ በላይ ሰዎች የስራ ዕድል የፈጠረ መሆኑ ተመላክቷል፡፡  
በክልሉ ለጋራ ዕድገትና ዘላቂ ሰላም ግንባታ አስተዋጾ ላላቸው እሴቶች ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ ነው
May 30, 2024 29
ሚዛን አማን ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል ለጋራ ዕድገትና ዘላቂ ሰላም ግንባታ አስተዋጾ ላላቸው እሴቶች ትኩረት መሰጠቱን የክልሉ ብሔረሰቦች ምክር ቤት አስታወቀ። ምክር ቤቱ ሁለተኛ ዓመት 2ኛ መደበኛ ጉባኤውን በቴፒ ከተማ አካሂዷል። የብሔረሰቦች ምክር ቤት ዋና አፈ ጉባኤ አቶ መቱ አኩ በተለይ ለኢዜአ እንዳሉት የሕዝቦችን የአብሮነት እሴት ማጎልበት ከተቻለ ዘላቂ ሰላምና ፍትሃዊ ልማትን ማረጋገጥ ይቻላል። በእዚህም ምክር ቤቱ በክልሉ የጋራ ዕድገትና ዘላቂ ሰላም የሚያግዙና የሚያስተሳስሩ እሴቶች ግንባታ ላይ ትኩረት አድርጎ እየሠራ መሆኑን ተናግረዋል። እንደ ክልል የጋራ አድገትን ለማምጣት የሚያስችሉ ባህላዊ እሴቶችና ጸጋዎች እንዳሉ ያስታወሱት አቶ መቱ፣ እነዚህን ለማጠናከር ለማስተማር ሥራ ቅድሚያ ተሰጥቶት እየተሠራ መሆኑን ተናግረዋል። የክልሉ ሕዝብ አንድነቱን የሚያጠናክሩ መልካም እሴቶቹን እንዲያውቅ ለማድረግ የምክር ቤት አባላት ስልጠና ወስደው የህዝብን ግንዛቤ ለማስጨበጥ እየተንቀሳቀሱ መሆኑን ጠቁመዋል። በክልሉ ያሉ 13 ብሔረሰቦች የራሳቸው ታሪክ፣ ወግና ባህል ቢኖራቸወም ተመሳሳይ ሥነ ልቦና እና የአኗኗር ዘዬ እንዳላቸው የገለጹት ደግሞ የክልሉ ብሔረሰቦች ምክር ቤት አባል አቶ ባህሩ ወልደጊዮርጊስ ናቸው። ለዘላቂ ሰላምና ልማት የሚያግዙ መልካም ባህሎችና ወጎች እያሉን መቸገር የለብንም ያሉት ደግሞ ሌላዋ የምክር ቤቱ አባል ወይዘሮ ፀሐይ አየለ ናቸው። በብሔረሰቦች መካከል እርስ በርስ መከባበር፣ ፍቅር እና አብሮነትን ሊያሳድጉ የሚችሉ የቆዩ ባህልና እሴቶችን ወደ ህብረተሰቡ ለማስረጽ ጥረት እየተደረገ መሆኑን ገልጸዋል። ሌላው የምክር ቤቱ አባል አቶ ተስፋዬ መኩሪያ በበኩላቸው "እንደ ብሔረሰብ ምክር ቤት አባል የክልሉን ህዝብ አንድነት ለማጠናከር ወደ ህብረተሰቡ ወርዶ የመስራት ኃላፊነት አለብን" ብለዋል። የሕዝቡ የልማትና የሰላም ግንባታ ተሳትፎ ከማሳደግ ባለፈ ቋንቋውን እና ባህሉን እንዲያለማ ከምክርቤቱ አባላት ብዙ እንደሚጠበቅም አመልክተዋል።
ራስ ገዝ ዩኒቨርሲቲ ለመሆን በፋይናንስና በሰው ኃይል ልማት ላይ በትኩረት እየተሰራ ነው- የጎንደርና ቦንጋ ዩኒቨርሲቲዎች
May 30, 2024 39
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ራስ ገዝ ዩኒቨርሲቲ ለመሆን በፋይናንስና በሰው ኃይል ልማት ላይ ትኩረት በማድረግ እየሰሩ መሆኑን የጎንደርና ቦንጋ ዩኒቨርሲቲዎች ገለፁ። ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ራስ ገዝ መሆን የሚችሉበትን መንገድ በጥናት በመለየት የራስ ገዝ ዩኒቨርሲቲዎች አዋጅ 1294/2015 መፅደቁ ይታወሳል። ራስ ገዝ መሆን ዩኒቨርሲቲዎች በአስተዳደራዊ፣ በአካዳሚክ፣ በሰው ኃብትና ፋይናንስ አስተዳደር ጉዳዮች ነፃነትን ከተጠያቂነት ጋር የሚያገኙበት የአሰራር ስርዓት ነው። የዩኒቨርሲቲዎች ራስ ገዝ መሆን የተቋማቱን ብቃት በማሳደግ የሚያስተምሯቸው ተማሪዎች በክህሎት፣ አመለካከትና እውቀት የተሟላ ነገር ይዘው እንዲወጡ ያስችላል። የጎንደር ዩኒቨርሲቲ ፕሬዝዳንት ዶክተር አስራት አፀደወይን ለኢዜአ እንዳሉት ዩኒቨርሲቲው በቅርቡ በተደረገው ልየታ የምርምር ዩኒቨርሲቲ መሆኑን ተከትሎ ምርምር ላይ በማተኮር እየሰራ ይገኛል። ዩኒቨርሲቲው ራስገዝ ለመሆን ገቢ የሚያመነጭበትን መንገድና የአሰራር መመሪያዎችን በማዘጋጀት ላይ እየሰራ እንደሆነም ነው የገለፁት። ዩኒቨርሲቲው የፋይናንስ አቅሙን ለማጎልበት ከተልዕኮው ጋር ሊሄዱ የሚችሉ የገቢ ማስገኛ ተቋማትን እየፈጠረ መሆኑን ተናግረዋል። ዩኒቨርሲቲው ከ2013 ጀምሮ የራሱን ገቢ ማመንጫ በቦርድ አፀድቆ ወደ ስራ መግባቱን ጠቁመው በዚህም እቴጌ ምንትዋብ የንግድና ማማከር አገልግሎት የተሰኘ ተቋም መቋቋሙን ገልፀዋል። ተቋሙ ከ2013 ዓ.ም ጀምሮ እስካሁን በስሩ የሚገኙ ተማሪዎች ተግባር ተኮር ትምህርት ማግኘት የሚችሉበትና ገቢ ማግኘት የሚያስችሉ ዘጠኝ ተቋማትን መመስረቱንም አስረድተዋል። ራስገዝ ዩኒቨርሲቲ ለመሆን የሚያስፈልጉ የተለያዩ መመሪያዎች ረቂቅ መዘጋጀቱን ገልፀው በርካታ መምህራን የማስተርስና ፒኤችዲ ትምህርታቸውን እየተከታተሉ እንደሆነም ተናግረዋል። ራስገዝ ለመሆን ከአጋር አካላት ድጋፍ እያገኙ እንደሆነና አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲም ተሞክሮውን በማካፈል እያገዛቸው እንደሚገኝ አንስተዋል። የቦንጋ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዝዳንት ጴጥሮስ ወልደጊዮርጊስ(ዶ/ር) በበኩላቸው ራስ ገዝ ለመሆን በሰው ሀብት ልማት ላይ እየተሰራ መሆኑንና በዚህም ከ70 በላይ መምህራን በፒኤችዲና በማስተርስ ትምህርታቸውን እየተከታተሉ እንደሆነ ነው ያስረዱት።   በገንዘብ ያለውን አቅም ለማሳደግ እንዲቻል 17 የምርምር ፕሮጀክቶች ከወረቀት አልፈው ወደተግባር ተቀይረው ገቢ ማስገኘት መጀመራቸውን ተናግረዋል። በቡና ልማት፣ በወተትና የጊደር ዝርያ፣ ዶሮ፣ ቅመማ ቅመም እንዲሁም ፍራፍሬ ሽያጭ ከሚገኘው ገቢ ባሻገር በዩኒቨርሲቲው የውስጥ ገቢ የተሰራ 18 ክፍል ያለው ባለአንድ ወለል ህንፃ በማህበር ለተደራጁ ወጣቶች በማከራየት ገቢ እየተገኘበት መሆኑንም ገልፀዋል። በዩኒቨርሲቲው የሚተዳደሩ 20 ሎጆች የዩኒቨርሲቲውን ገቢ በማሳደግ አስተዋፅኦ እያበረከቱ መሆናቸውን አንስተዋል።  
አለም አቀፍ የሀረር ቀንን በተሳካ መልኩ ለማክበር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወኑ ነው - አቶ ጌቱ ወዬሳ
May 30, 2024 35
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦26ኛውን አለም አቀፍ የሀረር ቀን በተሳካ መልኩ ለማክበር የሚያስችሉ ስራዎች እየተከናወኑ እንደሚገኙ በክልሉ የብልፅግና ፓርቲ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ ጌቱ ወዬሳ ገለጹ። ከ26ኛው አለም አቀፍ ቀን በዓል ጋር በተያያዘ ከክልሉ አጠቃላይ አመራሮች ጋር ውይይት ተካሂዷል። በውይይቱ ላይ አቶ ጌቱ ወዬሳ እንዳሉት 26ኛው አለም አቀፍ የሀረር ቀን የተሳካ እንዲሆን ዘርፈ ብዙ ስራዎች እየተከናወኑ ይገኛሉ። ከበዓሉ ጋር በተያያዘም በክልሉ እየተከናወኑ የሚገኙ ፕሮጀክቶች በታቀደላቸው ጊዜ እንዲጠናቀቁ መረባረብ ይገባልም ብለዋል።   26ኛው አለም አቀፍ የሀረር ቀን በስኬት እንዲጠናቀቅ አመራሩ በቅንጅት ሊሰራ እንደሚገባ አሳስበው የበዓሉ መከበር ገጽታ በመገንባት የኢንቨስትመንት ፍሰቱ እንዲጎለብት ከማድረግ አንፃር መልካም አጋጣሚ እንደሚፈጥር አስረድተዋል። አለም አቀፍ የሀረር ቀን ኩነቶች በስኬት እንዲከበሩ በየደረጃው የሚገኙ አመራሮች በቁርጠኝነት መስራት እንዳለባቸውም ገልጸዋል። 26ኛው አለም አቀፍ የሀረር ስፖርት እና የባህል ፌስቲቫል ቀን 35 ቀናት የቀሩት መሆኑን ከክልሉ ኮሙኒኬሽን ቢሮ የተገኘው መረጃ ያመለክታል።  
ኢኮኖሚ
የአፍሪካ ልማት ባንክ የፋይናንስ አቅሙን ከ70 ቢሊየን ዶላር በላይ ለማሳደግ የሚያስችለውን የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አደረገ
May 30, 2024 55
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 22/2016(ኢዜአ)፦ የአፍሪካ ልማት ባንክ የፋይናንስ አቅሙን ከ70 ቢሊየን ዶላር በላይ ለማሳደግ የሚያስችለውን የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አደረገ፡፡ ባንኩ በኬንያ ናይሮቢ እያካሄደ ባለው ዓመታዊ ጉባኤ እስከ 2033 የሚተገብረውን አዲስ የአስር ዓመት ስትራቴጂ ይፋ አድርጓል። ስትራቴጂው የበለጸገች፣ አካታች፣ ተጽእኖን መቋቋም የምትችልና አንድነቷ የተጠናከረ አፍሪካን ለመፍጠር የተቀመጠውን ራዕይ ታሳቢ ያደረገ ነው። በአፍሪካ ላይ የሚደረጉ ጫናዎችን በመቋቋም ወደ ዘላቂ ምጣኔ ሃብት እድገትና ብልጽግና ለማምጣት የሚያግዝ ፍኖተ ካርታ እንደሆነም ተጠቁሟል። በተመሳሳይ ለአፍሪካ ማህበራዊ ምጣኔ ሃብት ሽግግር አፍሪካ ያላትን እምቅ የተፈጥሮ ሃብት ጥቅም ላይ ለማዋል ከግምት ያስገባ ነው።   የአፍሪካ ልማት ባንክ ፕሬዝዳንት አኪንውሚ አዴሲና ባንኩ የአፍሪካ የልማት ፋይናንስ ተቋም እንደመሆኑ በቀጣይ አስር ዓመታት የሚያደርገው ድጋፍ አህጉሩን ለማሸጋገር ወሳኝ ነው ብለዋል። ዓለም አቀፉ ወረርሽኝ ኮቪድ-19 ያስከተለው ዘርፈ ብዙ ተጽእኖ፣ የአየር ንብረት ለውጥ፣ ግጭትና የፖለቲካ አለመረጋጋት አህጉሩን እየፈተኑ ከሚገኙ ተግዳሮቶች ውስጥ ዘርዝረዋል። ከዚህ አኳያ የአስር አመት ስትራቴጂው የአፍሪካ አገራት ቀጣናዊና አለም አቀፍ ችግሮችን መቋቋም እንዲችሉ ድጋፍ ለማድረግ ባንኩ የሚወስዳቸውን ወሳኝና አስቸኳይ እርምጃዎችን ያስቀመጠ ነው ብለዋል፡፡ የሚወሰዱ እርምጃዎች የአፍሪካን የተለያዩ ሃብቶች በማሳደግ አጀንዳ 2063 እና የዘላቂ ልማት ግቦችን ማሳካት የሚያስችሉ ናቸው። አፍሪካ ያላት ወጣትና አምራች የሰው ሃይል፤ አንዲሁም በፍጥነት እያደገ ያለውን የገበያ አቅም በማሳደግና ከብክለት የጸዳ የሃይል ምንጭ በማቅረብ አህጉሪቷ ከራሷ ባለፈ ለዓለም ችግሮች መፍትሄ እንድትሆን ማስቻል ደግሞ የስትራቴጂው ማዕከል መሆኑን አንስተዋል፡፡ የባንኩ ፕሬዝዳንት የአፍሪካ ህዝብ በፍጥነት እያደገ መሆኑን በመጠቆም የአስር አመት ስትራቴጂው በሴቶችና ወጣቶች ላይ መዋለነዋዩን የሚያፈስባቸው ጉዳዮችን መለየቱን ጨምረዋል። ባለፉት አስር አመታት በሃይል፣ በምግብ ራስን በመቻል፣ በኢንዱስትሪ፣ በአህጉራዊ ትስስር፣ የዜጎችን ኑሮ በማሻሻል የተገኙ ስኬቶችን በማስፋት እንደሚሰራ ተገልጿል። ሴቶች እና ወጣቶችን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ኢንቨስትመንትን መተግበር፤ ለአየር ንብረት ለውጥ ምላሽ መስጠት፣ መልካም አስተዳደርን ማበረታታትና የተረጋጋ ምጣኔ ሃብት እውን ማድረግ ቅድሚያ ከሚሰጣቸው ጉዳዮች ውስጥ ተዘርዝረዋል። ለአፍሪካ ምጣኔ ሃብት ሽግግር የግሉ ዘርፍ ተሳትፎ ወሳኝ በመሆኑ በማምረቻው፣ በአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች በቀጣይ አስር አመታት አጋርነትን በማጠናከር የሚሰራባቸው ዘርፎች ናቸው። ከዚህ ጋር በተያያዘም በ2033 ለግሉ ዘርፍ የሚደረግ ፋይናንስን በሶስት እጥፍ ለማሳደግ ውጥን መያዙን ተናግረዋል፡፡ ባንኩ ከግሉ ዘርፍ ጋር ከሚያደርገው አጋርነት ባለፈ የተለያዩ ዘዴዎችን በመጠቀም የፋይናንስ አቅሙን ለማሳደግ እንደሚሰራም እንዲሁ፡፡    
በሠመራ  ከተማ  የንፅህና መጠበቂያ ቁሳቁስና የውሃ አጠቃቀምን  የሚያስተዋውቅ  ዐውደ ርዕይ  ተከፈተ
May 30, 2024 43
ሠመራ ፤ ግንቦት 22/2016 (ኢዜአ)፦ የንፅህና መጠበቂያ ቁሳቁስና የውሃ አጠቃቀምን የሚያስተዋውቅ ባዛርና ዐውደ ርዕይ ዛሬ በሠመራ ተከፍቷል። በባዛሩና ዐውደ ርዕዩ በክልሉ ከሚገኙ ሰባት ወረዳዎች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው አቅራቢዎች ተሳትፈዋል። ፈሳሽና የዱቄት ሳሙናዎች፣ የውሃ ማከሚያዎች፣ በፀሐይ የሚሰሩ ጄኔሬተሮች፣ የሴቶች የንፅህና መጠበቂያ እንዲሁም ለመፀዳጃ አገልግሎት መሥጠት የሚችሉ የእጅ መታጠቢያ ሳህኖች ደግሞ በባዛሩ ላይ የቀረቡት የምርት ዓይነቶች ናቸው።   የክልሉ ጤና ቢሮ ምክትል ሃላፊ አቶ ዊቲካ ኖሬ በዚህ ወቅት እንደገለፁት የህብረተሰባችን የአኗኗር ስልትና የአየር ንብረቱን ባማከለ ሁኔታ የቀረቡት የንፅህና መጠበቂያ ቁሶች ለቅድመ መከላከል የጤና ስርአት የጎላ ፋይዳ አላቸው ። "ወጣቶች የራሳቸውን ምርት ይዘው መቅረባቸው የሚበረታታ ነው" ያሉት አቶ ዊቲካ፤ ይህ ባዛርና ዐውደ ርዕይ ህብረተሰቡ እነዚህን ጠቃሚ ቁሳቁሶች በስፋት እንዲያገኝ እድል ይፈጥራል ብለዋል። የህብረተሰቡን ጤና ለማሻሻል የሚያስችሉትን እነዚህን የንፅህና መጠበቂያ ቁሳቁስ አቅርቦት በቀጣይነት ከሌሎች አጋር አካላት ጋር በመሆን ከዚህም በላቀ እንዲስፋፋ ይደረጋል ብለዋል። በዚሁ ዕለት የተገኙት የክልሉ ስራና ክህሎት ቢሮ ምክትል ሃላፊ አቶ መሐመድ ያዬ በበኩላቸው መሰል የባዛርና ዐውደ ርዕይ ዝግጅቶች በሌሎች አካባቢዎችም መቀጠል አለባቸው። ባዛሩ በዚህ የንፅህና መጠበቂያ ዘርፍ ተደራጅተው የተሠማሩት ወጣቶች ወደ ገበያ ወጥተው ምርታቸውን እንዲያስተዋውቁና በስፋት እንዲያቀርቡ ከማድረግ ባለፈ ለገበያ ዋጋ መረጋጋቱም ጉልህ ድርሻ አለው ብለዋል። የንጽህና መጠበቂያ ምርት ይዘው በባዛሩ ላይ ከቀረቡት መካከል ከጓደኞቿ ጋር ፈሣሽ ሣሙና በማምረት በዱብቲ፣ ሰመራ ሎጊያ፣ ዴትና ሌሎችም የገጠር ቀበሌዎች ምርቶች በማቅረብ ላይ መሆናቸውን የገለጸችው ወይዘሮ ጀሚላ አህመድ ባዛሩ ይበልጥ ተደራሽ ለመሆን ያግዘናል ብላለች። ከአሁን ቀደም ድጋፍ እና እገዛ ተደርጎላት ስልጠና በማግኘት የሴቶች ንፅህና መጠበቂያ ቁሳቁስ መሥራት የቻለችው ሐዋ መሐመድ ደግሞ የመጣችው ከጭፍራ ወረዳ ነው። ቁሳቁሱን የአርብቶ አደር ሴቶችም ጭምር መጠቀም የሚችሉበት አጋጣሚ በመፍጠር ተጠቃሚ ማድረግ መቻሏን ገልጻ፤ አሁን የተዘጋጀው ባዛር ደግሞ የበለጠ ምርታቸውን ለማስተዋወቅ እንደረዳቸው ተናግራለች።
በክልሉ ፍትሓዊነትን ያማከሉ የልማት ስራዎች ተጠናክረው ይቀጥላሉ - አቶ አሻድሊ ሐሰን 
May 30, 2024 39
አሶሳ፤ ግንቦት 22/2016 (ኢዜአ):- በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል የሚከናወኑ የልማት ስራዎች የህዝቡን ፍትሓዊ ተጠቃሚነት ባማከለ መልኩ ተጠናክረው እንደሚቀጥሉ የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ አሻድሊ ሐሰን ተናገሩ:: ርዕሰ መስተዳድሩ በክልሉ አሶሳ ዞን ከኡራ ወረዳ ነዋሪዎች ጋር ዛሬ በተለያዩ ጉዳዮች ዙሪያ መክረዋል:: ርዕሰ መስተዳድሩ በወቅቱ እንዳሉት የክልሉ ሠላም አስተማማኝ መሆኑን ገልጸው፤ በተለይም የህብረተሰቡ አንድነት እየተጠናከረ መጥቷል ብለዋል። ይህም ክልሉ ያለውን እምቅ ሀብት በጋራ ለማልማት ምቹ ሁኔታ መፍጠሩን የጠቀሱት ርዕሰ መስተዳድሩ፤ በማዕድናት፣ በግብርና እና ሌሎችም ልማቶች ፍትሃዊ ተጠቃሚነትን ያማከለ ሆኖ ይቀጥላል ብለዋል። በተለይም በግብርናው ዘርፍ በመስኖ በመታገዝ ያመረቱት አርሶ አደሮች፤ ከራሳቸው አልፈው ገበያን በማረጋጋት አስተዋጽኦ ማድረጋቸውን ርዕሰ መስተዳድሩ በአብነት ጠቅሰዋል:: ይህን ተጠቃሚነት ለማጠናከር የክልሉ መንግስት ሰላሙን ከማጽናት በተጓዳኝ የመንገድ፣ የጤና፣ የውሃ፣ የመስኖ ግድቦችን እና ሌሎች መሠረተ ልማቶችን ለማስፋፋት ጥረት እያደረገ መሆኑን ገልጸዋል::   የኡራ ወረዳ ዋና አስተዳዳሪ አቶ እንድሪስ አልመሃዲ በበኩላቸው በቅርቡ በአዲስ መልክ የተዋቀረው ወረዳው የህዝቡን ፍላጎት ትኩረት በማድረግ በተለይም መሠረተ ልማቶችን ለማጠናከር ጥረት እየተደረገ ነው ብለዋል:: ህብረተሰቡም የአካባቢውን ሰላም ከማስጠበቅ ጎን ለጎን በልማቱ በንቃት መሳተፍ እንዳለበትም አቶ እንድሪስ ጥሪ አቅርበዋል። ከኡራ ወረዳ በውይይቱ ተሳታፊ የሆኑት አቶ አማረ አሰፋም የክልሉ መንግስት ህብረተሰቡን ከማቀራረብ ጀምሮ ኢኮኖሚያዊ ጥያቄዎችን ለመመለስ የሚያደርገው ጥረት የሚደነቅ መሆኑን ገልጸዋል:: በውይይቱ ሌሎች የክልሉ ከፍተኛ የአመራር አባላትና የወረዳው ነዋሪዎች ተገኝተዋል::  
ቪዲዮዎች
ሳይንስና ቴክኖሎጂ
የልማት ፕሮጀክቶችን አፈጻጸም ከመከታተል ባሻገር ዲጂታል የግዥ ስርዓትን በማጠናከር የሙስና ተጋላጭነትን መቅረፍ ይገባል
May 29, 2024 77
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 21/2016(ኢዜአ)፦ የልማት ፕሮጀክቶችን አፈጻጸም ከመከታተል ባሻገር ዲጂታል የግዥ ስርዓትን በማጠናከር የሙስና ተጋላጭነትን መቅረፍ እንደሚገባ የፌዴራል የሥነ-ምግባርና የጸረ-ሙስና ኮሚሽን ገለጸ። ፌዴራል የሥነ-ምግባርና የጸረ-ሙስና ኮሚሽን በፕላንና ልማት ሚኒስቴርና ተጠሪ ተቋማት ዙሪያ ያደረገውን የስጋት ትንተና ጥናት በሚመለከት ከሚኒስቴሩና ከተጠሪ ተቋማቱ ጋር ውይይት አድርጓል፡፡ የሥነ ምግባርና የጸረ ሙስና ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነር እሸቴ አስፋው በዚሁ ጊዜ ፤በፕላንና ልማት ሚኒስቴርና ተጠሪ ተቋማት ስር ያሉ ስነ ምግባር መከታተል ክፍሎች የተጠናከረ አደረጃጀት ሊኖራቸው እንደሚገባ ተናግረዋል።   ይህም የጸረ ሙስና ትግሉን ይበልጥ ውጤታማ እንደሚያደርገው ነው የገለጹት፡፡ በተለይ የመንግስት የግዥ ስርዓትን በዲጂታል አሰራር በማጠናከር ለሙስና እና ብልሹ አሰራር በር ሊከፍቱ የሚችሉ ጉዳዮችን ማስወገድ እንደሚገባ በጥናቱ መመላከቱንም ነው ያነሱት፡፡ የፕሮጀክቶች አፈጻጸም ክትትልና ቁጥጥር ዙሪያ ክፍተቶች መኖራቸውን ጠቅሰው፤ በቀጣይ መሰል ችግሮችን በማስተካከል ዙሪያ ሚኒስቴሩና ተጠሪ ተቋማት በጋራ መስራት እንዳለባቸውም ነው የጠቆሙት፡፡ የስነምግባር መከታተያ ክፍሎችን በሚገባ ማጠናከር እና አፈፃፀማቸውን በመገምገም የተደራጀ የጸረ ሙስና ትግል እንዲኖር መስራት እንደሚገባም እንዲሁ፡፡ የፕላንና ልማት ሚኒስትር ፍፁም አሰፋ (ዶ/ር) በበኩላቸው የተቋማቱን አሰራር ዲጂታል በማድረግ ረገድ ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል፡፡   ይህም ሙስና እና ብልሹ አሰራርን ለመቅረፍ ምቹ እድል እንደሚፈጥር ጠቅሰው፤ በጥናቱ የተቀመጡ ምክረ ሃሳቦችን ገቢራዊ ለማድረግ በትኩረት እንደሚሰራም ነው ያነሱት፡፡ የኢትዮጵያ ስታትስቲክስ አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር በከር ሻሌ (ዶ/ር)፤ የኮሚሽኑ የስጋት ተጋላጭነት ጥናት ውጤታማ የጸረ ሙስና ትግል ለማከናወን አንደሚያግዝ ተናግረዋል፡፡   በቀጣይም ጥናቱን መሰረት በማድረግ በዘርፉ የሚስተዋሉ ችግሮችን ለመፍታት በትኩረት ይሰራል ብለዋል።  
የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን ለህዳሴ ግድብ ግንባታ ድጋፍ የሚያደርጉበት መተግበሪያ ይፋ አደረገ
May 29, 2024 98
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 21/2016(ኢዜአ)፦የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በመላው ዓለም የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን ለህዳሴ ግድብ ግንባታ አስተዋጽኦ የሚያደርጉበትን መተግበሪያ ይፋ አድርጓል። "itismydam" የተሰኘው መተግበሪያ ይፋ የማድርጊያ መርኃ-ግብር በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዋናው መስሪያ ቤት እየተካሄደ ሲሆን የተለያዩ የመንግስት የስራ ሃላፊዎችም ተገኝተዋል። የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ፕሬዚዳንት አቤ ሳኖ በዚህ ወቅት ባንኩ ለግድቡ ግንባታ መሳካት ጉልህ ድርሻ እየተወጣ ነው ብለዋል።   ባንኩ በመላው ዓለም የሚገኙ ኢትዮጵያዊያን እና ትውልድ ኢትዮጵያውያን ካሉበት ሆነው ለግድቡ ግንባታ አስተዋጽኦ የሚያደርጉበትን መተግበሪያ አበልጽጎ ይፋ ማድረጉንም ተናግረዋል። በዚህም ከታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ግንባታ ማስተባበሪያ ፕሮጀክት ጽህፈት ቤትና ከሚመለከታቸው ተቋማት ጋር በመተባበር "itsmydam" የተሰኘ መተግበሪያ ይፋ መደረጉን ተናግረዋል። መተግበሪያው ዓለምአቀፍ ተደራሽነት ያለው፣ ለአጠቃቀም ቀላል እና አስተማማኝ መሆኑንም ጠቁመዋል። በመላው ዓለም የሚገኙ ኢትዮጵያውያን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያን በመተግበሪያው አማካኝነት ድጋፍ እንዲያደርጉም ጠይቀዋል። ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ግንባታ ማስተባበሪያ ፕሮጀክት ጽህፈት ቤት ዋና ዳይሬክተር አረጋዊ በርኼ (ዶ/ር) በበኩላቸው ኢትዮጵያውያን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያን ለግድቡ ግንባታ እያደረጉት ላለው ድጋፍ ምስጋና አቅርበዋል። የግድቡ ግንባታ እስከሚጠናቀቅ ድረስም ዛሬ ይፋ በሆነው መተግበሪያና ከዚህ ቀደም በተዘረጉ የድጋፍ ማሰባሰቢያ ስልቶች ድጋፋቸውን አጠናክረው እንዲቀጥሉ ጥሪ አቅርበዋል።  
የጂንካ ዩኒቨርሲቲ የአካባቢ ብክለትና የውሃ ብክነትን መከላከል የሚችል ቴክኖሎጂ እያበለፀገ ነው
May 29, 2024 63
ጂንካ ፤ ግንቦት 21/2016(ኢዜአ)፦ ጂንካ ዩኒቨርሲቲ የአካባቢ ብክለትና የውሃ ብክነትን መከላከል የሚያስችል ቴክኖሎጂ እያበለፀገ መሆኑን ገለጸ። የአካባቢው ማህበረሰብ ተወካዮች እና የአመራር አባላት በዩኒቨርሲቲው የበለጸገውንና ፍሳሽ ቆሻሻዎችን በማከምና በማጥራት ለግብርና አገልግሎቶች ለማዋል የሚያስችል ቴክኖሎጂን ጎብኝተዋል። የዩኒቨርሲቲው ፕሬዝዳንት ዶክተር ኩሴ ጉዲሼ በዚሁ ጊዜ እንዳሉት ቴክኖሎጂው የአካባቢ ብክለትን በመከላከል ረገድ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አለው።   ቴክኖሎጂው በቀን እስከ 300 ሜትር ኪዩብ የማጣራትና የተጣራ ውሃን የማከም አቅም ያለው ሲሆን ከአምስት ሄክታር በላይ መሬት በመስኖ ማልማት ያስችላል ብለዋል። ቴክኖሎጂው የውሃ ብክነትን እና የአከባቢ ብክለትን የመከላከል አቅም ያለውና የአካባቢውን የተፈጥሮ ሀብት ሚዛን በጠበቀ መልኩ የሚሰራ ነው ያሉት። ግንባታው ከተጀመረ ስድስት ወራት ያስቆጠረው ፕሮጀክቱ የማስፋፊያና የመስመር ዝርጋታዎችን ጨምሮ ከ1 ነጥብ 4 ቢሊዮን ብር በላይ በጀት ተመድቦለታልም ብለዋል። አሁን ላይ ፕሮጀክቱ በከፊል አገልግሎት እየሰጠ የሚገኝ መሆኑን ጠቅሰው በቀጣይ ሁለት ዓመታት ተጠናቆ በሙሉ አቅሙ አገልግሎት መስጠት ይጀምራል ነው ያሉት። በቀጣይም በቴክኖሎጂው ላይ ተግባር ተኮር ስልጠና በመስጠት በስፋት በማበልፀግ የቴክኖሎጂ ሽግግር ይደረጋል ብለዋል። የዩኒቨርሲቲው ምክትል ፕሬዝዳንት ዶክተር ዓለሙ አይላቴ በበኩላቸው ቴክኖሎጂው የአፈር ለምነትን የሚጠብቁ የአፈር ማዳበሪያዎችን የማምረት አቅም አለው ብለዋል። ይህም ዩኒቨርሲቲው ለሚያከናውነው የተቀናጀ የግብርና ልማት እና የአካባቢ ጥበቃ ስራዎች ፋይዳው የላቀ ነው ብለዋል። ጂንካ ዩኒቨርሲቲ አካባቢ ብክለትና የውሃ ብክነትን መከላከል ከሚችል ቴክኖሎጂ በተጨማሪ በምርምር ያላመዳቸውን የተሻሻሉ የእንስሳትና የሰብል ዝርያዎችን ዛሬ አስጎብኝቷል።        
በክልሉ የፈጠራ ስራዎችን  በመደገፍ ከዘርፉ የህብረተሰቡን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ትኩረት መሰጠቱ ተገለጸ 
May 29, 2024 60
ሆሳዕና ፤ ግንቦት 21 ቀን 2016 (ኢዜአ) ፡- በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል የቴክኖሎጂ ፈጠራ ስራዎችን በመደገፍና በማጠናከር ከዘርፉ የህብረተሰቡን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ትኩረት መሰጠቱ ተገለጸ ። "አዲስ አስተሳሰብ ለዲጅታል ለውጥ" በሚል መሪ ሀሳብ በሀዲያ ዞን ሳይንስና ኢንፎርሜሽን መምሪያ የተዘጋጀ የምርምርና ፈጠራ ስራዎች አውደ ርዕይ በሆሳዕና ከተማ ተከፍቷል። የክልሉ ሳይንስና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መምሪያ ኃላፊ አቶ ሰላሙ አማዶ በወቅቱ እንዳሉት፤ የኢንፎርሜሽንና ቴክኖሎጂ ፈጠራ ስራዎችን መደገፍ ዘመኑን የዋጀ አገልግሎትና ምርታማነት ለማጎልበት እድል ይፈጥራል። በክልሉ ይህንን በማጠናከር ችግር ፈቺ የሆኑ የፈጠራ ስራዎችን በመደገፍና በማብቃት ከዘርፉ የህብረተሰቡን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ልዩ ትኩረት መሰጠቱን ገልጸዋል። ለዚህም የሳይንስና ቴክኖሎጂ ፈጠራ ስራዎች እንዲበራከቱ በግብአትና በሰው ሀይል እንዲሁም በስልጠናና መሰረተ ልማት ተደራሽነት የመደገፍ ስራ እየተከናወነ መሆኑን ተናግረዋል። የሀዲያ ዞን ዋና አስተዳዳሪ አቶ ማቲዎስ አኒዮ በበኩላቸው ፤ በቴክኖሎጂ የታገዘ አሰራርን ተግባራዊ በማድረግ ቀልጣፋና ዘመናዊ አገልግሎት ለህብረተሰቡ ማዳረስ እንደሚገባ ተናግረዋል።   ለዚህም ስኬት የዞኑ አስተዳደር የቴክኖሎጂ ፈጠራ ባለቤቶችን በመደገፍና በማብቃት ዘርፈ ብዙ ተግባራትን በማከናወን ላይ ይገኛል ብለዋል። በዞኑ ትምህርት ቤቶችን ጨምሮ በግልና በቡድን የሚሰሩ አበረታች የሆኑ የፈጠራ ስራዎች መኖራቸውን የተናገሩት ደግሞ የሀዲያ ዞን ሳይንስና ኢንፎርሜሽን መምሪያ ሃላፊ አቶ ታምራት አኑሎ ናቸው ። የቴክኖሎጂ ፈጠራ ስራዎቹን ከባለድርሻ አካላት ጋር በመቀናጀትና በመደገፍ ለስኬት እንዲበቁ በልዩ ትኩረት እየተሰራ መሆኑን አስረድተዋል። የአውደ ርዕዩ ዓላማም የፈጠራ ስራዎች ለዕይታ ቀርበው ይበልጥ እንዲጎለብቱ ለማስቻል፣ ተሞክሮን ለማስፋፋትና መነሳሳትን ለመፍጠር መሆኑን ተናግረዋል። ለሁለት ቀናት በሚቆየው አውደ ርዕይ ላይ የተለያየ የፈጠራ ስራዎች ለዕይታ ቀርበዋል።      
ስፖርት
ለአርባ ምንጭ ከተማ እግር ኳስ ክለብ የገንዘብ እና የአውቶቡስ ድጋፍ ተደረገ
May 28, 2024 110
ሶዶ፤ግንቦት 20/2016 (ኢዜአ)፡- የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል መንግስት ለአርባ ምንጭ ከተማ እግር ኳስ ክለብ የአንድ ሚሊዮን ብርና የአውቶቡስ ድጋፍ አደረገ። የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ የ2016 ዓ.ም የውድድር ዘመንን በአሸናፊነት አጠናቆ ፕሪሚየር ሊጉን ለተቀላቀለው የአርባ ምንጭ ከተማ እግር ኳስ ክለብ ዛሬ በወላይታ ሶዶ ከተማ ደማቅ አቀባበል ተደርጓል። በአቀባበሉ ላይ የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ጥላሁን ከበደና ሌሎች የክልሉ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች፣ የወላይታ ሶዶ ከተማ ነዋሪዎች እንዲሁም የክለቡ ደጋፊዎች ተገኝተዋል። በዚሁ ወቅት ርዕሰ መስተዳድሩ የክልሉ መንግስት ለቡድኑና ለአባላቱ ያለው አድናቆት ከፍተኛ መሆኑን ገልጸዋል። ለክለቡ ማበረታቻ እንዲሆንም የአንድ ሚሊዮን ብር እና የአውቶብስ ድጋፍ መደረጉን ተናግረዋል። ከእዚህ በተጨማሪ የክልሉ ወጣቶችና ስፖርት ቢሮ የግማሽ ሚሊዮን ብር ድጋፍ ማበርከቱን ነው የገለጹት። ስፖርት ለሀገር ልማት፣ ህዝቦችን ለማቀራረብና አንድነት ለማጠናከር ጉልህ ሚና እንዳለው አስታውሰው፣ በክልሉ ያለውን የስፖርት አቅም በአግባቡ ለመጠቀም በቅንጅት ይሰራል ብለዋል። የወላይታ ዞን ዋና አስተዳዳሪ አቶ ሳሙኤል ፎላ በበኩላቸው በዞኑ ህዝብ ስም የተሰማቸውን ደስታ ገልጸው የህዝቡን አንድነት በማጠናከር ለክልሉ የስፖርት ዘርፍ እድገት በጋራ እንደሚሰራ አመልክተዋል። ህብረብሔራዊ ወንድማማችነትን ከሚያጠናክሩ ተግባራት አንዱ የስፖርቱ ዘርፍ መሆኑን የተናገሩት ደግሞ የጋሞ ዞን አስተዳዳሪ አቶ አባይነህ አበራ ናቸው። ''የአርባ ምንጭ ከተማ እግር ካስ ቡድን በውድድር ዓመቱ ሽንፈትን ሳያስተናግድ በፅናት ላስመዘገበው አኩሪ ድል ከፍተኛ ደስታ ተሰምቶኛል'' ሲሉም ለክለቡ ያላቸውን አድናቆት ገልጸዋል። በአቀባበሉ ላይ የወላይታ ሶዶ ከተማ ነዋሪዎች፣ የክለቡ ደጋፊዎችና የስፖርቱ ቤተሰቡ ተሳትፈዋል።  
የአሶሳ ከተማ ስታዲየምን ቀሪ የግንባታ ሥራዎች ለማጠናቀቅ 900 ሚሊዬን ብር በጀት ተመደበ
May 28, 2024 202
አሶሳ፣ግንቦት 20/2016(ኢዜአ)፡- የአሶሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ግንባታን ለማጠናቀቅ 900 ሚሊዬን ብር በጀት መመደቡን የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ስፖርት ኮሚሽን አስታወቀ፡፡ በቀድሞው የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ አህመድ ናስር መታሰቢያ የተሰየመው የአሶሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ግንባታ የተጀመረው በ2006 ዓ.ም. እንደነበርም ተገልጿል። ኮሚሽኑ በስታዲየሙ አጠቃላይ የግንባታ ሁኔታ ላይ ከባህልና ስፖርት ሚኒስቴር ተወካዮች ጋር ዛሬ በአሶሳ ከተማ ውይይት አድርጓል።   የክልሉ ስፖርት ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ የሱፍ አልበሽር በወቅቱ እንደገለፁት፤ የክልሉ መንግስት የስታዲየሙን ግንባታ ለማስፈጸም ቁርጠኛ ውሳኔ ላይ ደርሷል። የስታዲየሙ ግንባታ ክልሉ በጋጠመው የጸጥታ ችግር፣ በበጀት እጥረት፣ በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ እና በተለያዩ ችግሮች ምክንያት መዘግየቱን አመልክተዋል፡፡ በቀጣዮቹ ሶስት ዓመታት ለማጠናቀቅ የታሰበውን የስታዲየም ግንባታ በፊፋ እና በካፍ ደረጃ ጥራቱን ጠብቆ እንዲጠናቀቅ እየተሠራ ነው ብለዋል፡፡ የክልሉ መንግስት ሶስተኛውና ወሳኝ የሆነውን የግንባታ ምዕራፍ ለማስፈጸም 900 ሚሊዬን ብር መመደቡን ገልጸው በዚህ ዓመት ለሚከናወነው ሥራ ደግሞ የ200 ሚሊዬን ብር በጀት መለቀቁን ጠቁመዋል፡፡   የፌደራል መንግስት በተለይም የግንባታ ጥራት ቁጥጥርን ጨምሮ የባለሙያ እና ሌሎች ድጋፎችን ለማድረግ መወሰኑን አቶ የሱፍ ገልጸዋል፡፡ በሚድሮክ ኮንስትራክሽን የአሶሳ ስታዲየም ግንባታ ፕሮጀክት ስራ አስኪያጅ አቶ ሲሳይ አባተ፤ አሁን የተጀመረው የስታዲየሙ ሶስተኛ ምዕራፍ ግንባታ የመጫወቻ ሜዳ፣ የአትሌቲክስ መሮጫ መም፣ የኤሌክትሪክ መስመሮች ዝርጋታ እና ሌሎችንም ወሳኝ ስራዎች እንደሚያካትት አብራርተዋል፡፡ የግንባታው ሶስተኛ ምዕራፍ ሲጠናቀቅ ውድድሮችን ለማከናወን እንደሚያስችል የተናገሩት ሥራ አስኪያጁ የመጫወቻ ሜዳውን የመገንባት ሥራ መጀመሩንና በታቀደው መሰረት በማጠናቀቅ ለማስረከብ ጥረት እንደሚደረግ አስታውቀዋል፡፡ በባህል እና ስፖርት ሚኒስቴር የኮሙኒኬሽን ከፍተኛ ባለሙያ አቶ የሃብከ ብርሃኔ የውይይቱ ዓላማ ፕሮጀክቱ በአጭር ጊዜ ተጠናቆ ለሀገር የሚገባውን ጥቅም እንዲያበረክት በማሰብ ነው ብለዋል፡፡ የአሶሳ ስታዲየም በወንበር 30 ሺህ ተመልካቾችን በመያዝ ዓለም አቀፍና አህጉር ዓቀፍ ውድድሮችን ለማስተናገድ እየተገነባ እንደሚገኝም በወቅቱ ተገልጿል፡፡  
ሀገር አቀፍ የሰውነት ቅርፅ ስፖርት ውድድር ከነገ ጀምሮ በአዲስ አበባ ይካሄዳል
May 27, 2024 109
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 19/2016(ኢዜአ)፦ አራተኛው ሀገር አቀፍ የሰውነት ቅርፅ ስፖርት ውድድር ከነገ ጀምሮ በአዲስ አበባ እንደሚካሄድ የኢትዮጵያ ክብደት ማንሳት እና ሰውነት መገንባት ፌዴሬሽን አስታወቀ። በኢትዮጵያ ስፖርት አካዳሚ ከግንቦት 20 እስከ 22/2016 ዓ.ም በሚደረገው በዚህ ውድድር፥ በሁለቱም ፆታዎች እስከ 300 የሚደርሱ ተወዳዳሪዎች ይሳተፋሉ ተብሎ ይጠበቃል። የውድድሩ አሸናፊዎችም ዓለምአቀፉ የአካል ብቃትና የሰውነት ግንባታ ፌዴሬሽን፤ በግብፅ በሚያዘጋጀው የአፍሪካ የአካል ብቃት ሻምፒዮና ተሳታፊ ይሆናሉ። የኢትዮጵያ ክብደት ማንሳት እና ሰውነት መገንባት ፌዴሬሽን ምክትል ፕሬዝዳንት መስፍን እሸቴ፤ የተቀዛቀዘውን የሰውነት ቅርፅ ስፖርት ለማነቃቃት ዕድል እንደሚፈጥር ገልፀዋል። ስለሆነም በማዘውተሪያ ሥፍራዎች፣ በቁሳቁስ ድጋፍና ለህብረተሰቡ ስለ ስፖርቱ ግንዛቤ በመፍጠር ረገድ መንግሥትና ባለድርሻ አካላት ድጋፍ እንዲያደርጉ ጠይቀዋል። የኢትዮጵያ ክብደት ማንሳት እና ሰውነት መገንባት ፌዴሬሽን የተቋቋመው በ1962 ዓ.ም በወቅቱ አጠራር ወክማ አራት ኪሎ ወጣቶች ስፖርት ቢሮ እንደሆነ ከፌዴሬሽኑ የተገኘው መረጃ ያመለክታል። ፌዴሬሽኑ እ.አ.አ በ2023 የዓለም አቀፉ የአካል ብቃትና የሰውነት ግንባታ ፌዴሬሽን አባል መሆኑ ታውቋል።
አካባቢ ጥበቃ
 በማዕከላዊ ጎንደር ዞን  በክረምቱ  የጎርፍ አደጋ ለመከላከል የሚያስችሉ ተግባራት  እየተከናወኑ ነው
May 29, 2024 68
ጎንደር፤ ግንቦት 21/ 2016 (ኢዜአ)፡- በማዕከላዊ ጎንደር ዞን የጣና ሀይቅ ገባር ወንዞች በክረምቱ የጎርፍ መጥለቅለቅ አደጋ እንዳያደርሱ ለመከላከል የሚያስችሉ ተግባራት በመከናወን ላይ እንደሚገኙ የዞኑ አደጋ መከላከልና ምግብ ዋስትና ጽህፈት ቤት አስታወቀ፡፡ የጎርፍ መከላከሉ ተግባራት እየተከናወኑ የሚገኙት የሃይቁ አዋሳኝ በሆኑት ምስራቅ፣ ምዕራብ ደንቢያ እና ጎንደር ዙሪያ ወረዳዎች መሆኑን የመምሪያው ሃላፊ አቶ ኑረዲን ሰይድ ለኢዜአ ተናግረዋል።   ድርማና አርኖ የሚባሉት የጣና ሀይቅ ገባር ወንዞች በክረምቱ ወራት በውሃ እየሞሉ አቅጣጫቸውን በመሳት በሰው ህይወት፣ ንብረትና ሰብል ላይ ጉዳት እንዳይደርስ ለመከላከል ከወዲሁ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። ባለፉት ሁለት ዓመታት የጎርፍ መከላከል ስራ ሲከናወን መቆየቱን አስታውሰው፤ በዘንድሮ ክረምትም የጎርፍ አደጋን ለመከላከል የሚያስችሉ ተግባራት 12 ሚሊዮን ብር በጀት ተይዞ እየተከናወኑ እንደሚገኙ አስታውቀዋል። በሁለቱ ወንዞች ግራና ቀኝ 7 ኪሎ ሜትር የሚሸፍን የጎርፍ መከላከያ የአፈር ግድብ ስራ እየተከናወነ ሲሆን፤ በመጪው ሰኔ ወር ሙሉ በሙሉ ለማጠናቀቅ ርብርብ እየተደረገ ነው ብለዋል፡፡ በማሽነሪዎች ታግዞ የሚከናወነው የአፈር ግድብ ስራ 95 ሄክታር በሚሸፍን የእርሻ መሬት እና ከ3 ሺህ በላይ ነዋሪዎችን በወንዙ ሙላት ሳቢያ ሊደርስ ከሚችል አደጋ ለመከላከል እንደሚያግዝ ተናግረዋል፡፡   የጣና ሀይቅ ገባር የሆነው የአርኖ ወንዝ ከመጠን በላይ በመሙላትና አቅጣጨውን በመሳት በሰብልና በቤት እንስሳት ላይ ጉዳት ሲያደርስ መቆየቱን ያስታወሱት ደግሞ የጎንደር ዙሪያ ወረዳ ነዋሪ አርሶ አደር በላይ መኮንን ናቸው፡፡ ባለፉት ሁለት ዓመታት በወንዙ ግራና ቀኝ የተሰራው የአፈር ግድብ ከጎርፍ አደጋ ስጋት እንደታደጋቸው ጠቅሰው፤ ዘንድሮም የጎርፍ መከላከያ ግድቡ ስራው ቀጥሎ እንዳለ መመልከታቸውን ገልጸዋል፡፡ በክረምት ወቅት የድርማ ወንዝ በሚፈጥረው የውሃ ሙላት በተደጋጋሚ ጉዳት ሲያደርስ መቆየቱን የተናገሩት ደግሞ በምስራቅ ደንቢያ ወረዳ የሮቢት ቀበሌ ነዋሪ አቶ ጀምበሩ ሙሉአለም ናቸው፡፡ በወንዙ ግራና ቀኝ የተሰራው የአፈር ግድብ ከጎርፍ አደጋ እየታደጋቸው መሆኑን ጠቁመው፤ ዘንድሮም ተጨማሪ ትኩረት ተሰጥቶ እየተሰራ ያለው ስራም ተስፋ ሰጪ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ የጣና ገባር ወንዞችን ጨምሮ ሌሎች አካባቢዎች በክረምት ወቅት ሊደርስ የሚችልውን የጎርፍ አደጋ ለመከላከል እየተሰራ መሆኑ ተመልክቷል።      
ድሬዳዋን ፅዱና ምቹ ከተማ ለማድረግ የተጀመረውን ተግባር የሚያግዝ የጽዳትና የአካባቢ ጥበቃ ሥራ በወረዳ ደረጃ ተጀምሯል
May 28, 2024 120
ድሬዳዋ ፤ ግንቦት 20/2016(ኢዜአ)፦የማህበራዊ አገልግሎቶች ጥያቄዎች ለመፍታት ከሚከናወኑ ልማቶች ጎን ለጎን የተሰሩትን ልማቶች በባለቤትነት ጠብቆ ዘላቂ ጥቅም እንዲሰጡ ማድረግ እንደሚገባ በምክትል ከንቲባ ማዕረግ የድሬዳዋ ምክር ቤት የመንግስት ተጠሪ አቶ ኢብራሂም ዩሱፍ ገለጹ። ዛሬ በአስተዳደሩ ወረዳ ሁለት በመሠረተ ልማቶች ላይ እየደረሱ የሚገኙትን ጉዳቶች ለመከላከል ያስችላል የተባለው ህዝባዊ የጽዳትና አካባቢ ጥበቃ ንቅናቄ የማስጀመሪያ መርሃ ግብር ተካሂዷል። አቶ ኢብራሂም በወቅቱ እንዳሉት በመሠረተ ልማት ላይ የሚደርሱ ጉዳቶችን በመከላከል ልማቶቹን በዘላቂነት ጥቅም እንዲሰጡና ፅዱና ውብ አካባቢን ለመፍጠር ያስችላል። የማህበራዊ አገልግሎቶች ጥያቄዎች ለመፍታት ከሚከናወኑ የማህበራዊ ልማቶች ጎን ለጎን የተሰሩትን ልማቶች በባለቤትነት ጠብቆ ዘላቂ ጥቅም እንዲሰጡ ማድረግ ይገባልም ብለዋል። በተለይም በጎርፍ መውረጃ ዲቾች፣ በጌጠኛ የድንጋይ ንጣፎች፣ የውስጥ ለውስጥ መንገዶች ላይ እየተፈጠሩ የሚገኙ ብክለቶችን እና ጉዳቶችን በዘላቂነት ለመከላከል እንደሚያግዝ ነው የገለፁት። ንቅናቄው ድሬዳዋን ፅዱና ውብ የስራ እና የመኖሪያ ተመራጭ ከተማ ለማድረግ የተጀመሩ ጥረቶችን ውጤታማ እንደሚያደርግ ጠቅሰው፤ የታሰበው ለውጥ እንዲመጣም የተቀናጀ ርብርብ ማድረግ እንደሚገባ አሳስበዋል። የድሬደዋ ከተማ ስራ አስኪያጅ ፅህፈት ቤት ኃላፊ ኢንጂነር ጀማል ኢብራሂም በበኩላቸው በጥናት ላይ ተመስርቶ በ193 የወረዳው ቅያሶች(ብሎኮች) የሚከናወኑት የአካባቢ ልማቶች ድሬዳዋን ፅዱና ውብ የማድረግ ዘመቻን ውጤታማ እንደሚያደርጉት ገልጸዋል። በልማቱ ላይ በተለያዩ የጎጥ አደረጃጀቶች የተዋቀሩ ሴቶችና ወጣቶች እንዲሁም የማህበረሰብ መሪዎችና ነዋሪዎች የሚሳተፉ መሆናቸውን ተናግረዋል። ከየአካባቢዎቹ ቆሻሻዎችን በፍጥነት የማስወገድ ስራ በመስራት ህብረተሰቡ ራሱን ከተላላፊ በሽታዎች እንዲከላከልም ንቅናቄው ያግዛል ነው ያሉት። ለአንድ ወር የሚካሄደው የአካባቢ ልማት ንቅናቄ የነዋሪውን የልማት ባለቤትነት ከማረጋገጥ በዘለለ ህብረተሰቡ ልማቶችን በዘላቂነት እንዲያስተዳድር ምቹ ሁኔታ ይፈጥራል ያሉት ደግሞ የድሬዳዋ የአካባቢ ልማትና ማህብረሰብ ተሳትፎ ኤጀንሲ ኃላፊ ወይዘሮ ረሂማ አወል ናቸው። በንቅናቄው በህገ ወጥ መንገድ የተዘጉ መንገዶች ይከፈታሉ፤ በየስፍራው የአረንጓዴ አሻራ የችግኝ ተከላ ይካሄዳል፤ የቆሸሹና የተበላሹ አካባቢዎች ውብና ፅዱ ይሆናሉ ብለዋል።  
ክልሎቹ የዘንድሮውን የአረንጓዴ አሻራ ዝግጅት በማጠናቀቅ ተከላ ለመጀመር በሂደት ላይ መሆናቸውን ገለጹ
May 28, 2024 97
አዳማ ፤ ግንቦት 20/2016 (ኢዜአ)፡- የኦሮሚያና የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልሎች የዘንድሮውን የአረንጓዴ አሻራ ዝግጅት በማጠናቀቅ ተከላ ለመጀመር በሂደት ላይ መሆናቸውን የየክልሎቹ ግብርና ቢሮ አመራር አባላት ገለፁ። የኦሮሚያ ግብርና ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ በሪሶ ፈይሳ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ በአሁኑ ወቅት የችግኝ ዝግጅትና የሚተከልበት መሬት ልየታ መጠናቀቁን ገልጸዋል። በክልሉ በዘንድሮው የአረንጓዴ አሻራ መርሃግብር ዘርፈ ብዙ አገልግሎት ያላቸውንና ለደን ልማት የሚውሉ ችግኞችን ለመትከል ዝግጅት ሲደረግ እንደነበረም አስታውሰዋል። በዚህም በተለይ የክረምት ወቅት ቀድሞ በሚገባባቸው የቦረናና ጉጂ ዞኖች እንዲሁም ከፊል ባሌ ዞን ላይ የተከላ ስራ መጀመሩን ተናግረዋል። ''በአብዛኛው የክልሉ ዞኖች የተከላ ጉድጓድ ዝግጅት የማጠናቀቅና ችግኞችን ከችግኝ ጣቢያ ወደ መትከያ ቦታዎች የሟጓጓዝ ስራ ለመጀመር በዝግጅት ላይ እንገኛለን'' ብለዋል። ከመጪው ሰኔ ወር አጋማሽ ጀምሮ የተከላ ስራ በክልል ደረጃ በይፋ ይጀመራል'' ያሉት ምክትል ኃላፊው ''ምቹ ሁኔታዎችን የመፍጠር ስራንም ከወዲሁ እያጠናቀቅን ነው ሲሉም ገልጸዋል። ባለፉት ዓመታት በክልሉ በተከናወኑ የአረንጓዴ አሻራ ልማት መርሃ ግብሮች የተራቆቱና በአፈር መከላት የተጎዱ ቦታዎች ማገገማቸውን የገለጹት አቶ በሪሶ የደረቁ ወንዞችና ሃይቆች እያገገሙ ከመሆኑም ባለፈ የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር እያገዘ መሆኑንም ተናግረዋል። በምክትል ርዕሰ መስተዳደር ማዕረግ የማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል የግብርናና ገጠር ልማት ዘርፍ አስተባባሪና የክልሉ ግብርና ቢሮ ኃላፊ አቶ ዑስማን ሱሩር በበኩላቸው በክልሉ ለዘንድሮው የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር ለምግብነት፣ ለመኖና ለደን ልማት የሚውሉ ችግኞች መዘጋጀታቸውን ተናግረዋል። ከተዘጋጁት ችግኞች ውስጥ ከ55 በመቶ በላይ የሚሆኑት ለፍራፍሬ፣ ለቡና፣ ለቅመማ ቅመምና ለእንስሳት መኖ የሚውሉ መሆናቸውን ጠቅሰዋል። በዚህም 74 ሺህ ሄክታር መሬት ለመሸፈን መታቀዱን የገለጹት አቶ ዑስማን በአብዛኛው የቡና ችግኞች ለዘንድሮው የአረንጓዴ አሻራ ፕሮግራም ለተከላ መዘጋጀታቸውን አመልክተዋል። በአሁኑ ወቅት በክልሉ በየም ዞን የአረንጓዴ አሻራ የተከላ ፕሮግራም መጀመሩን ጠቅሰው ህብረተሰቡ በነቂስ እንዲሳተፍበት የንቅናቄ ስራ በተከታታይ እየተሰራ እንደሚገኝም ተናግረዋል።  
የአረንጓዴ አሻራ ስራችን ባህል እስኪሆን ተግተን በመሥራት አረንጓዴ የለበሰች ኢትዮጵያን እውን እናደርጋለን - የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት
May 27, 2024 129
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 19/2016(ኢዜአ)፦ አረንጓዴ አሻራ ለኢትዮጵያውያን እንደ ባህል እስኪቆጠር ተግተን በመሥራት አረንጓዴ የለበሰች ኢትዮጵያን እውን እናደርጋለን ሲል የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ገለጸ። የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት መግለጫ ሙሉ መልዕክት እንደሚከተለው ቀርቧል፡- አረንጓዴ አሻራ ለኢትዮጵያውያን እንደ ባህል እስኪቆጠር ተግተን በመሥራት አረንጓዴ የለበሰች ኢትዮጵያን እውን እናደርጋለን! ባለፉት ዓመታት በተጀመረው የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ በሁሉም ክልሎች በመጀመሪያዉ ምዕራፍ ከ32 ቢሊየን በላይ ችግኞች የተተከሉ ሲሆን የተተከሉት ችግኞችም በዘርፉ ሙያተኞች በተደረጉት ክትትል 90 በመቶ ለመፅደቅ ችለዋል፡፡ የተፈጥሮ ሃብትና የሕይወታዊ ሃብት ጥበቃ ሥራ ሲጠናከርና ተከታታይነት ባለው መንገድ ሲሰራ ከአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖ ነጻ የሆነና መልካምድራዊ አቀማመጥን መሰረት ያደረገ አካባቢያዊ የአየር ንብረት እንዲኖር የበኩሉን አስተዋጽኦ እንዲያደርግ እድል ይሰጣል፡፡ ከዚህ በተቃራኒ የተራቆተ መሬትና አካባቢ በኢኮኖሚ፤ በማህበራዊና ፖለቲካዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ የሚኖረው ተጽዕኖ ቀላል አይሆንም፡፡ የልምላሜ ስነ ልቦናዊ፤ ሠላም፤ ደስታ፤ ፍቅርና ተስፋዎችም ይሰጣሉ፡፡ በመጀመሪያው ዙር የአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብር በመላ ሀገሪቱ በተተከሉ ችግኞች ቀደም ሲል ተራቁተው የነበሩና የአፈር መሸርሸር አጋጥሟቸው የነበሩ አካባቢዎች በአሁኑ ወቅት ወደ ቀድሞ ገጽታቸው እየተመለሱና መሬቱም እያገገመ መሆኑን የግብርና ባለሙያዎች ምስክርነታቸውን እየሰጡ ነው፡፡ የአረንጓዴ አሻራ ሥራችን በተለያዩ ዘርፎች ውጤቶችን እያሳየን ነው፡፡ ተደጋጋሚ ድርቅ ሲያጠቃቸው የነበሩ አካባቢዎች ዝናብ ማግኘት ጀምረዋል፣ የጎርፍ አደጋን ለመቀነስ ተችሏል፣ የደረቁ ምንጮችና ሀይቆች እንደገና ቀድሞ ወደ ነበሩበት መመለስ ችለዋል፣ ለበጋና የመኸር እርሻ ተስማሚ የሆነ ዝናብ ማግኘት ተችሏል፡፡ ከሥራ እድል ፈጠራነት አንጻር ለእንስሳት መኖነት፤ ለንብ ማነብ ፤ ለካርቦን ሽያጭና ለጎረቤት ሀገራት መልካም ጉርብትና እና የዲፕሎማሲ ግንኝነት ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርጓል፡፡ በዘንድሮ 2016/17 በ132 ሺህ 144 ችግኝ ጣቢያዎች ለአረንጓዴ አሻራ መርሐ-ግብሩ ችግኝ ተዘጋጅቶ 6 ነጥብ 3 ቢሊዮን ችግኝ ለመትከል የቅድመ-ተከላ ዝግጅቶች በሁሉም አካባቢዎች እየተሰሩ ይገኛል፡፡ በዘንድሮው የአረንጓዴ አሻራ ችግኝ ተከላ 25 በመቶ የሚሆነው በአባይ ተፋሰሶች የሚተከል ይሆናል፡፡ የአረንጓዴ አሻራ ችግኝ ዝግጅትና ተከላ ለበርካታ ወጣቶችና ሴቶች ሰፊ የስራ እድል እየፈጠረ እንደሆነ መረጃዎች ያመላክታሉ፡፡ በዘንድሮው የችግኝ ተከላ በ6 ሺህ 200 ተፋሰሶች የስነ-አካላዊ ስራ በመስራት በስነ-ህይወታዊ የአረንጓዴ አሻራ ችግኝ ተከላ ተግባራት እየተከናወኑ ነው፡፡ በመርሃ ግብሩ ላይ ለተከላ የተዘጋጁ ችግኞች ዘርፈ ብዙ ገቢ የሚየስገኙ አትክልትና ፍራፍሬ፤ ጥምር ደን፤ ለከተሜነት ውበት የሚውሉ እና ለደን የሚውሉ ናቸው፡፡ ለሁለተኛው አረንጓዴ አሻራ ሁለተኛ ዓመት የአረንጓድ አሻራ ስኬት የሁላችንም ተሳትፎና ዝግጁነት ከወዲሁ ይጠበቃል፡፡ አረንጓዴ አሻራ ለኢትዮጵያዊያን እንደ ባህል እስኪቆጠር ተግተን በመሥራት አረንጓዴ የለበሰች ኢትዮጵያን እውን ለማድረግ በጋራ ልንቆም ይገባል፡፡
ዓለም አቀፍ ዜናዎች
ሰው ሰራሽ አስተውሎት የመረጃ ስርጭትን በፍጥነት እየተለወጠ ባለበት አለም አፍሪካ ትክክለኛ ድምጿን እንድታሰማ ሀገራት ለዘርፉ ትኩረት እንዲሰጡ ጥሪ ቀረበ
May 16, 2024 262
አዲስ አበባ፤ ግንቦት 8/2016(ኢዜአ)፦ ከሰው ሰራሽ አስተውሎት ጋር በተገናኘ የመረጃ ስርጭት በፍጥነት እየተለወጠ ባለበት አለም አፍሪካ ትክክለኛ ድምጿን እንድታሰማ ለማድረግ ሀገራት ለዘርፉ ተገቢውን ትኩረት እንዲሰጡ ጥሪ ቀረበ። በአህጉሪቱ የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ዘርፍ ላይ የሚመክረው 3ተኛው የአፍሪካ ሚዲያ ኮንቬንሽን በጋና አክራ እየተካሄደ ይገኛል። አፍሪካዊ መረጃዎችን ለአርቴፍሻል አስተውሎት ግብአት በሚሆን መልኩ በማዘጋጀትና የአህጉሪቱን መጪ የቴክኖሎጂ ጉዞ በማፋጠን በኩል ሚዲያው ከፍተኛ ሚና እንዳለው በጉባኤው ተነስቷል። የዘንድሮው ጉባኤ የሚዲያ ነፃነትና የመረጃ ተደራሽነት እንዲሁም ሚዲያውን በኢኖቬሽንና በሰው ሰራሽ አስተውሎት የማገዝ አጀንዳዎችን መያዙ ተገልጿል። በተጨማሪም የአየር ንብረት ለውጥን ለመከላከል ሀገራት የሚወስዱትን መፍትሄዎች ለብዙሃኑ መረጃ የማድረስ ሃላፊነታቸውን ሚዲያዎች እንዲወጡ ማድረግ ላይም ጉባኤው ይመክራል ተብሏል።   በ3ተኛው የአፍሪካ ሚዲያ ኮንቬንሽን ላይ የሀገራት የሚዲያና ኮሙኒኬሽን ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎች፣ የአፍሪካ ህብረትና የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስራ መሪዎችና ከመላው አፍሪካ የተውጣጡ የሚዲያ ባለሙያዎች ተሳታፊ ናቸው። ለሁለት ቀናት በሚካሄደው ጉባኤ ኢትዮጵያ በተለይ በሰው ሰራሽ አስተውሎት፣ በሚዲያና ኮሙኒኬሽን ዘርፎች የምታከናውናቸውን ተግባራት በተመለከተ ልምዷን እንደምታካፍል የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት መረጃ ያመላክታል።
በእስራኤልና ኢራን መካከል የሚታየውን አሳሳቢ ሁኔታ ሀገራት በአስቸኳይ ሊያስቆሙት ይገባል- አንቶኒዮ ጉተሬዝ
Apr 15, 2024 1732
አዲስ አበባ፤ ሚያዚያ 7/2016(ኢዜአ)፡- አለም ተጨማሪ ጦርነት እንድታስተናግድ እድል ባለመፍጠር በእስራኤልና ኢራን መካከል የሚታየውን አሳሳቢ ሁኔታ ሀገራት በአስቸኳይ ሊያስቆሙት እንደሚገባ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ አሳሰቡ። ኢራን እስራኤል ከሳምንታት በፊት ሶርያ በሚገኘው ቆንስላ ጽሕፈት ቤት ጥቃት አድርሳብኛለች በሚል ባሳላፍነው ቅዳሜ ሌሊት መጠነ ሰፊ ጥቃት መሰንዘሯ በተለያዩ የዓለም መገናኛ ብዙሃን መዘገቡ ይታወሳል። ይህንንም ተከትሎ በቀጣናውና በአለም ሀገራት የተፈጠረውን ከፍተኛ ውጥረት ለማርገብ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ የጸጥታ ምክር ቤቱን አስቸኳይ ስብሰባ ጠርተዋል። በስብሰባውም አለም ተጨማሪ ጦርነት የምታስተናግድበት ምንም አይነት አቅም ስለሌለ ሀገራት በእስራኤልና ኢራን መካከል የሚታየውን አሳሳቢ ሁኔታ በአስቸኳይ ሊያስቆሙት ይገባል ሲሉ አሳስበዋል። ችግሩ በቸልታ የሚታይ ከሆነ አስከፊ ጉዳት ሊያስከትል እንደሚችል መናገራቸውን ያስነበበው ፍራንስ 24 የጸጥታው ምክር ቤት አባላት ሁኔታውን በአስቸኳይና ከፍተኛ ጥረት በማድረግ ሊያስቆሙት እንደሚገባ ማሳሰባቸውንም ዘግቧል።
በሞዛምቢክ በደረሰ የጀልባ አደጋ ህጻናትን ጨምሮ ከ90 በላይ ሰዎች ሕይወት አለፈ
Apr 8, 2024 2613
አዲስ አበባ፤ መጋቢት 30/2016(ኢዜአ)፦በሞዛምቢክ ሰሜናዊ ክፍል የባህር ዳርቻ በተከሰተ የጀልባ አደጋ ህጻናትን ጨምሮ ከ90 በላይ ሰዎች ሕይወት ማለፉ ተገለጸ። በሞዛምቢክ ሰሜናዊ ክፍል በምትገኘው ናምፑላ ግዛት 130 የሚሆኑ ሰዎችን አሳፍራ ስትጓዝ የነበረች ጀልባ መስጠሟን የሀገሪቱ ባለስልጣናት አስታውቀዋል። ነዋሪዎቹ በግዛቷ የተከሰተውን የኮሌራ ወረርሽኝ በመሸሽ ወደ ሌላ አካበቢ ለመሄድ በጀልባ በተሳፈሩበት ወቅት አደጋው እንደተከሰተ የገለጹት ባለስልጣናቱ ጀልባዋ መሸከም ከምትችለው የሰው መጠን በላይ በመጫኗ አደጋው እንደደረሰ አመልክተዋል። በዚህም ህጻናትን ጨምሮ ከ90 በላይ ሰዎች ሕይታቸው እንዳለፈ ማረጋገጣቸውን ቢቢሲ ዘግቧል። በአሁኑ ወቅት አምስት ሰዎችን ከአደጋው በሕይወት ማትረፍ እንደተቻለ ያመለከተው ዘገባው ተጨማሪ ሰዎችን ለማዳን ርብርብ እየተደረገ መሆኑን አስነብቧል። የናምፑላ ግዛት ባለፈው አመት በሞዛምቢክ በተከሰተው የኮሌራ ወረርሽኝ ክፉኛ ከተጎዱ አካባቢዎች መካከል አንዷ መሆኗም በዘገባው ተመላክቷል።
ሐተታዎች
"የዓይን ብሌን" ከስጦታዎች ሁሉ የላቀ ስጦታ
May 16, 2024 310
በዓይን ብሌን ጠባሳ ብርሃኑን ያጣ ሰው ዳግም ዕይታውን ለማግኘት ሰዎች ከህልፈተ-ሕይወታቸው በኋላ የዓይን ብሌናቸውን በበጎ ፈቃደኞች ለመለገስ ቃል በገቡት መሰረት ገቢራዊ ሲደረግ ነው። በኢትዮጵያም የበጎ ፈቃደኞች የዓይን ብሌን ልገሳ ከተጀመረ ዓመታትን አስቆጥሯል፤ ብዙዎቹም ዓይን ብሌናቸውን በመለገስ ሰዎችን ባለ ብርሃን አድርገዋል። ከእነዚህ በጎ ፈቃደኖች መካከል ኢዜአ ስምረት ተሾመ እና ነጋ ደምሴን ለአብነት አነጋግሯል። በጎፈቃደኞቹ ይህን ተግባር ሲያስረዱም የዓይን ብሌን ለመለገስ ቃል መግባት የዓይንን ብርሃኑን ያጣ ሰው ዳግም ዕይታውን ማግኘት እንዲችል ማድረግ ነው ። "የዓይን ብሌን መለገስ ለእኔ ምንም አያጎድልብኝም" የምትለን ስምረት ተሾመ እንዲያውም ባደረኩት በጎ ተግባር በፈጣሪም ሆነ በሰው ምስጋና አገኛለሁ ትላለች። ምድር ላይ የተሰጠኝ ዕድሜ እስኪያልቅ የአንድን ሰው የዓይን ብርሃን እንደምመልስ ሳስብ ዘመኔን በደስታ እኖራለሁ ብላለች። ሌላውም እንደኔ የዓይን ብሌን ቢለግስ የእኔን ደስታ ያጣጥማት ስትል በማከል ።   ከሕይወተ ህልይወቴ በኋላ ለማደርገው የዓይን ብሌን ልገሳ በሕይወት እያለሁ ቃል በመግባቴ ትልቅ የህሊና ደስታ እግኝቻለሁ የሚለን ደግሞ ሌላኛው በጎ ፈቃደኛ ነጋ ደምሴ ነው ።   በጎ አድራጊዎች ባደረጉላቸው የዓይን ብሌን ልገሳ ማየት መቻላቸውን ምስክር የሚሁኑን ወጣት መታሰቢያ ንጉሴ እና ወጣት ታሪኩ ሁሴን ናቸው።   ከበጎ ፈቃደኞች በተገኘ የዓይን ብሌን ዕይታቸውን በማግኘታቸው ጤናማ ሕይወትን መምራት እንዲችሉ አድርጎናል ሲሉም አስተያየታቸውን ይገልጻሉ። በተደረገላቸው የዓይን ብሌን ንቅለ ተከላ እንደልባቸው ተንቀሳቅሰው መማርና መሥራት መቻላቸውንም ተናግረዋል።   የኢትዮጵያ ደምና ሕብረ-ህዋስ ባንክ አገልግሎት ምክትል ዋና ዳይሬክተር ሀብታሙ ታዬ ይህን ሲያስረግጡ ፤ በሀገራችን በዓይን ብሌን ጠባሳ ምክንያት ዕይታቸውን ያጡ ሰዎች በሕክምና የዓይን ብርሃናቸውን ለማግኘት ወረፋ የሚጠባበቁ በርካታ ዜጎች መኖራቸውን ገልፀዋል። የእነዚህን ሰዎች ዕይታ ለመመለስም የኅብረተሰቡን በጎ ፈቃደኝነት የሚጠይቅ ሰብዓዊ ተግባር መሆኑን በመጠቆም ። እንደ ሀገር ኢትዮጵያውያን ስለ ዓይን ብሌን ልገሳ ያለን ባህል ከጊዜ ወደ ጊዜ መሻሻል ቢኖሩትም ከችግሩ ስፋት አንጻር በሚፈለገው ደረጃ ሕብረተሰቡ በቂ ባህል አጎልብቷል ማለት ያዳግታል ሲሉ። አገልግሎቱ ሕብረተሰቡ ስለ ዓይን ብሌን ልገሳ በቂ ግንዛቤ እንዲኖረው ለማስቻል የተለያዩ ሥራዎች በመሥራት ላይ ይገኛል ብለዋል። የዓይን ብሌን ንቅለ-ተከላ ሕክምናን ለማግኘት የሚሹ ወገኖችን ህልማቸው እውን እንዲሆን ሕብረተሰቡ የዓይን ብሌን ለመለገስ ቃል የመግባት ባህሉን እንዲያጎለብት አቶ ሀብታሙ ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል። ለእነዚህም ወገኖች የዓይን ብርሃናቸውን ዳግም እንዲያገኙ አገልግሎቱ የዓይን ብሌን የማሰባሰብ ሥራ እና ሕብረተሰቡን ግንዛቤ የማስጨበጥ ሥራ በመሥራት ላይ መሆኑን ተናግረዋል። በተጨማሪም ተቋሙ በዓይን ብሌን ጠባሳ ምክንያት ብርሃናቸውን ላጡ ወገኖች ዕይታቸውን ዳግም እንዲያገኙ ባለፉት ዘጠኝ ወራት የዓይን ብሌን የማሰባሰብ ሥራ ሲሰራ መቆየቱን ገልፀዋል። ባለፉት ዘጠኝ ወራት 300 የሚሆኑ ሰዎችን የዓይን ብሌን ለመለገስ ቃል ለማስገባት እና 195 የዓይን ብሌን ለመሰብሰብ መታቀዱን አውስተዋል። በዚህም 203 የዓይን ብሌን መሰብሰብ እንደተቻለና 288 የኅብረተሰብ ክፍሎች የዓይን ብሌናቸውን ለመለገስ ቃል መግባታቸውን ተናግረዋል። በቀጣይም አገልግሎቱ ከተለያዩ ባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት በመሥራት የዓይን ብሌን የማሰባሰብ እና የማኅበረሰቡን ግንዛቤ የሚያጎለብቱ ሥራዎች ተጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል።    
ነገረ - አስተውሎት
Apr 24, 2024 651
(በሰለሞን ተሰራ) ሰው በሀሳብ ከሕይወታዊያን ፍጥረት ይለያል። ከፍጥረቱ ጀምሮ ኑሮውን ቀላል ለማድረግ አስቧል። ሀሳቡም መላ ፈጥሯል። ድንጋይ አፋጭቶ እሳትን አንድዷል። እንስሳትን አላምዶ፣ ሰብልን አባዝቶ፣ መጠለያውን ቀልሶ… ኑረቱን አሳልጧል። ዕለታዊ ተግባሩን ለማቃለል በቁስ ላይ ተመራምሮ አጋዥ ቁስ ፈጥሯል። በሂደትም የኢንዱስትሪን አብዮት አፈንድቷል። በ18ኛው ክፍለ ዘመን በባተው የኢንዱስትሪ አብዮት ዓለም አዲስ ክስተት አስተናግዳለች። ፋብሪካዎች፣ መኪናና አውሮፕላን፣ የእንፋሎትና የኤሌክትሪክ ኃይልና የኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂዎች ተፈብርከው ምርትና ምርታማነት ጨምሯል። ከተሜነት አብቧል። የዲጂታል ቴክኖሎጂ፣ አውቶሜሽን፣ ሮቦቲክስና ሌሎች ቴክኖሎጂዎች በሰው ተፈጥረዋል። ሳይንስን ለመፍትሔ-እንከን አውሏል። ቴክኖሎጂን ለሁለንተናዊ ሕይወት ማቃለያ ተጠቅሟል። ጊዜ፣ ጉልበትና ሀሳብን ከፈጠራ ጋር አዋዶ ኑሮና ሕይወት አቅልሏል። ኮምፒዩተር ፈበረከ፤ ኢንተርኔትን ፈጠረ፣ ዓለምን አስተሳሰረ። የተዓምር ዘመን ሆነ። ሰው እያስተዋለ... እያስተዋለ… በረቀቀ ጥበብና ግኝት ዛሬ ከዘመነ-አስተውሎት ደረሰ። ሰው ሰራሽ አስተውሎት!! የዘመኑ ቴክኖሎጂ ልህቀት ደረጃ የሰው ሰራሽ አስተውሎት (አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ) እንደሆነ ይጠቀሳል። ዳሩ የቴክኖሎጂው እምርታ የዘመን ክስተት ሳይሆን ከግማሽ ክፍለ ዘመን በፊት ጀምሮ እርሾ ሲያቦካ እንደነበር የዘርፉ ምሁራን ይጠቅሳሉ። ዋረን ማክኩሎች እና ዋልተር ፒትስ ለዛሬው ሰው ሰራሽ አስተውሎት እርሾ የሆነ በነርቭ አውታረ መረብ የሚታገዝ ሒሳባዊ ሞዴል የፈጠሩት በ1943 ዓ.ም ነበር። በ1950 ዓ.ም ደግሞ አለን ተርኒግ እንደ ሰው ማሰብ የሚችል ማሽን ፈለሰፈ። በተመሳሳይ በ1960ዎቹ አጠቃላይ ችግር ፈቺ፣ ሎጂክ ቴዎሪስትና መሰል የሰው ሰራሽ አስተውሎት ፕሮግራሞች በልፅገዋል። በ1950 ዓ.ም ሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ራሱን ችሎ እንዲጠና ተወሰነ። ለውስብስብ ችግሮች አይነተኛ መፍትሄ መሆኑ ታመነበት። በ1970 እና 80ዎቹ የዘርፉ ሊቃውንት የሰውን ልጅ የመወሰን አቅም የሚተካ የኮምፒውተር ፕሮግራም ለማበልጸግ ጥረት አድርገዋል። በ1990ዎቹ ምርምሮቹ መቀዛቀዝ ጀምረው ነበር። በ21ኛው ክፍለ ዘመን ዳግም አንሰራርቷል። ስልተ ቀመርን (algorithm) የሚረዱ ማሽኖች ስራ ላይ ውለዋል። ሰው ሰራሽ አስተውሎት የጥናት ዘርፍ የሰውን ስራና ሃሳብ በኮምፒዩተር መራሽ ቁሶች መተካት ነው። የሰው ልጅ ፍጥረት የሆኑ ማሽኖች መገንዘብ፣ መማርና ችግሮችን እንዲቀርፉ ማስቻልም ነው። ማሽኖች በሰው ልጅ ምትክ አካባቢን ማመዛዘን፣ መማር፣ ማቀድና መፍጠር፣ መተንተንና እንከኖችን ማምከን እንዲችሉ ማድረግ ነው። የሰውን የማሰብ ኅይል በኮምፒዩተር አዳብሮ በሰውኛ ጥበብ ሕይወትን ማቅለል ነው። አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ የሰው ልጅ ያሉትን የስሜት ህዋሳት ክህሎቶች ለማሽኖች በማስተማር ሰዎች ነገሮችን በቀላሉ እንዲያገኙና እንዲተገብሩ ማስቻል ነው። በዚህም የኮምፒውተር ሊቃውንት ስልተ ቀመር ወይም አልጎሪዝምና አስበው የሚሰሩ ማሽኖች ወደ ስራ እያስገቡ ነው። ለአብነትም በሰው ሰራሽ አስተውሎት ጥበብ ቤት የሚያጸዱ ሮቦቶች፣ አሽከርካሪ አልባ ተሽከርካሪዎች፣ ሰው አልባ ጦር መሳሪያዎች፣ የደህነንት ጥበቃ ካሜራዎች፣… በልጽገው ስራ ላይ ውለዋል። በ20ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ የተጀመረው ይህ ቴክኖሎጂ ግን ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ተስፋም ስጋትም ይዞ መምጣቱ ይነገራል። ሰው ሰራሽ አስተውሎት ዛሬ ላይ በሁሉም መስክ ገቢራዊ እየተደረገ ነው። በትምህርት፣ በኢንዱስትሪ፣ በጤና፣ በደህንነት፣ በግብርና ዘርፎች ምርትና አገልግሎትን ለማቀላጠፍና ለመጨመር ቁልፍ አማራጭ ተደርጓል። ቴክኖሎጂው ከዓለም ገበያ ከ350 ቢሊዮን ዶላር በላይ ድርሻ አለው። አፍሪካም እያደገ የመጣውን ዓለም አቀፍ የሰው ሰራሽ አስተውሎት ገበያ 10 በመቶ ድርሻ መያዝ ከቻለች እኤአ 2030 አሁን ያለው አህጉራዊ ጥቅል ምርቷ (ጂዲፒ) 50 በመቶ ይጨምራል። ኢትዮጵያ ከአራት ዓመታት በፊት ዘርፉን የሚመራ ተቋም መስርታለች፤ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩትን። ኢንስቲትዩቱ ኢትዮጵያን በአፍሪካ በሰው ሰራሽ አስተውሎት ምህዳር ተጠቃሽ ሀገር ለማድረግ አበክሮ እየሰራ ነው። በቅርቡ የተመረቀው “አስተውሎት” የተሰኘ ፊልም ደግሞ ለዚህ ሁነኛ ማሳያ ነው። ሰው ሰራሽ አስተውሎት በሰው ልጅ የዕለት ከዕለት እንቅስቃሴ የማይገባበት ሕይወት እንደሌለ ፊልሙ ያስረዳል። በጤና፣ በማሕበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም፣ በመረጃ ፍለጋ፣ በፖለቲካ፣ በትምህርት፣ በኢኮኖሚ፣ በግብርና፣ በማዕድን ፍለጋና፣ በአገልግሎት አሰጣጥ የዚህ ቴክኖሎጂ ቁልፍ ሚና ተንጸባርቋል። ዘርፉ ከቅንጦት ይልቅ አስፈላጊነቱ ጨምሯል። ለበሽታ መከላከል፣ ለጤና እንክብካቤ፣ ለትምህርት መሻሻልና ድህነት ቅነሳ ይውላል። ለዚህም በሰው ሰራሽ አስተውሎት ላይ የተመሰረቱ መተግበሪያዎች ፈጠራና አቅም እያደገ መምጣቱ በፊልሙ ተገልጿል። ፊልሙ የኢትዮጵያ የቡና ዛፎችን የበሽታ ስርጭት ለይቶ ለማከም ያለውን ውጤታማነት ያወሳል። ሰው ሠራሽ አስተውሎት የአገራችንን ሉዓላዊነት በማስከበር ረገድ የሳይበር ደህንነትን ለመጠበቅ፣ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪውን ለመደገፍ፣ ምርታማነትን ለመጨመር፣ ገበያን ለማስፋት እና ለመሳሰሉት ሥራዎች በእጅጉ አስፈላጊ ነው። በአሁኑ ወቅት በአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዘርፍ እየተስፋፉ ከሚገኙ አገልግሎቶች መካከል ማሽን ትራንስሌት ወይም የቋንቋ ትርጉም አንዱ ሲሆን በኢትዮጵያም አንዱን ቋንቋ ወደ ሌላ በመተርጎም አገልግሎት እየሰጠ ይገኛል። በዚህም የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩትም በአንድ መተግበሪያ የተለያዩ የኢትዮጵያ ቋንቋዎችን መማር እንዲሁም ከድምጽ ወደ ጽሁፍ መቀየር የሚያስችል ሥርዓትን አበልጽጎ ለተጠቃሚዎች አቅርቧል። መተግበሪያው አማርኛ፣ አፋን ኦሮሞ፣ ሶማሊኛ እና ትግርኛ ቋንቋዎችን በድምጽ እና በጽሁፍ ለመማር የሚያስችል ሲሆን ድምጽን ወደ ጽሁፍ መቀየር የሚያስችለው የመተግበሪያው አካል ድምጽን በመቅዳት ወይም ከመዛግብት (አርካይቭ) የድምጽ ፋይሎችን ወደ መተግበሪያው በማስገባት የጽሁፍ ቅጂውን ለማግኘት የሚያስችል መሆኑን ከፊልሙ መገንዘብ ተችሏል። በኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ የደረሰበትን ልህቀት ያማከሉና ከዘርፉ ውጤት ለማግኘት በአጭር ጊዜ ውስጥ የተኬደው ርቀት ይበል የሚያሰኝ ነው። ነገር ግን በዓለም አቀፍ ደረጃ እያደገ የመጣውን የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ልህቀት በመመልከት ሀገራችንን የሚመስሉ የዘርፉን ውጤቶች የበለጠ ማላቅ ያስፈልጋል። በዓለም የዕለት ተለት እንቅስቃሴ ውስጥ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ እያሳደረ የሚገኘውን ተጽዕኖ በመረዳት ለዘርፉ ምርምሮች የሚደረገውን ድጋፍ የበለጠ ማጠናከር ያሻል። ዓለም የሚሄድበትን ፍጥነት በመመልከት ሀገራችንን የሚመስሉ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ውጤቶችን ለመተግበር በትኩረት መሥራት ያስፈልጋል።        
ብሩህ ነገን የሰነቁ እንስቶች
Apr 19, 2024 908
የሰው ልጆች ከፍጥረት እስከ ዕለተ ሞት ባሉት የሕይወት ዑደቶች ውስጥ በሚገጥሟቸው መልከ ብዙ ፈተናዎች ሳቢያ ራሳቸውን ለቀቢጸ ተስፋ ይዳርጋሉ፤ ተገደውም ወደ ማይፈልጉት ሕይወት ይገባሉ። በተለይም ሴቶች በሚገጥሟቸው አይነተ ብዙ ማህበራዊና ምጣኔ ሀብታዊ ጫናዎች ሳቢያ በበርካታ የህይወት ውጣ ውረድ ወስጥ ያልፋሉ፤ በሂደቱም ለአካላዊና ስነ-ልቦናዊ ጉዳት የተዳረጉ በርካቶች ናቸው፡፡ ለአብነትም በአዲስ አበባ ተወልዳ ያደገችው ቃልኪዳን በላይነህ (በግል ፍላጎቷ ስሟ የተቀየረ) በወጣትነቷ ትዳር መስርታ፣ልጆችን ወልዳ ለመሳም በቅታለች፡፡ ዳሩ ግን ባለቤቷ በድንገተኛ አደጋ በመሞቱ ምክንያት ህጻን ልጆቿን ይዛ ለአስከፊ የኢኮኖሚ ችግር መዳረጓን ትናገራለች። በዚህም ራሷንና ልጆቿን ህይወት ለማቆየት ወደ ማትፈልገው የወሲብ ንግድ ሕይወት ውስጥ ለመግባት መገደዷን ነው የገለጸችው፡፡ በህፃንነት ዕድሜ ለአካል ጉዳተኝነት የተዳረገችው ሳምራዊት (በግል ፍላጎቷ ስሟ የተቀየረ) በበኩሏ በአካል ጉዳተኝነቷ ምክንያት ተንቀሳቀሳ መስራት ባለመቻሏ ከተወለደችበት ገጠራማ ስፍራ ወደ አዲስ አበባ መምጣቷን ትናገራለች፡፡ በአዲስ አበባም ህይወቷን በልመና ስትመራ ቆይታለች፡፡ ሌላኛዋ ባለታሪካችን ሔዋን (በግል ፍላጎቷ ስሟ የተቀየረ) ወደ ማትፈልገው ህይወት ውስጥ ስትገባ የሚያጋጥማት ማህበራዊ ፣ አካላዊ ጥቃት እና ስነልቦናዊ ጫና ቀላል አይደለም ትላለች። እሷም ኑሮን ለማሸነፍ የገባችበት የህይወት መስመር ወደ አላስፈላጊ ሱስ ውስጥ እንድትገባና ለስነ ልቦናዊ ቀውስ እንድትጋለጥ እንዳደረጋት ገልጻለች። መንግስት በመሰል ችግር ውስጥ የሚገኙ ሴቶችን ለመደገፍ የተለያዩ ስራዎችን እያከናወነ ይገኛል፡፡ ከዚህም ውስጥ በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በቅርቡ በተለያዩ ማህበራዊ ችግሮች ውስጥ የሚገኙ ሴቶችን ለመታደግ የሚያስችልና “ለነገዋ” የተሰኘ የሴቶች የተሃድሶና የክህሎት ማበልፀጊያ ማዕከል አንዱ ነው፡፡ ማዕከሉ ለተለያዩ ማህበራዊና ስነ-ልቦናዊ ችግሮች የተጋለጡ ሴቶችን በስነ ልቦና የምክር አገልግሎት እና በተለያዩ ሙያዊ ስልጠናዎች በመስጠት ብሩህ ነገን ለማቀዳጀት ስራ ጀምሯል። እነ ቃልኪዳን፣ ሳምራዊት፣ ሔዋንና ሌሎች በችግር ውስጥ የነበሩ ሴቶችም ‘የነገዋ’ የተሰኘውን የተሃድሶና ክህሎት ማበልጸጊያ ማዕከልን ተቀላቅለው የተሻለ ነገን ለመኖር ተስፋ ሰንቀዋል፡፡ በማዕከሉ በሚሰጣቸው ሙያዊ ስልጠናና የምክር አገልግሎትም ወደ ተረጋጋ መንፈስ እንዲመለሱ፣ የሕይወት ተሞክሮ እንዲቀስሙ፣ ነጋቸውን ለማሳመር እንዲነሳሱ ስለማድረጉም ይናገራሉ። ማዕከሉ በአዲስ አበባ መከፈቱ በችግር ውስጥ ለሚገኙ ሴቶች ትልቅ ብስራት መሆኑን ገልጸው፤ መሰል ማዕከላትም በአገር አቀፍ ደረጃ ሊስፋፋ እንደሚገባ ጠቁመዋል።   “የነገዋ” የሴቶች የተሃድሶና የክህሎት ማበልፀጊያ ማዕከል ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ሄርጳሳ ጫላ ማዕከሉ ወደ ስራ ከገባ አንድ ወር በላይ ማስቆጠሩን አስታውሰው፤ 500 ሴቶችን ተቀብሎ አገልግሎት እየሰጠ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ሰልጣኞች ከማዕከሉ ሲወጡ ራሳቸውን በኢኮኖሚ እንዲችሉ የሚያደርግ በልዩ የክህሎት፣ የስነ ልቦና እና የሙያ በአጠቃላይ በ18 አይነት የስልጠና ዘርፎች እያሰለጠነ መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የጨርቃ ጨርቅና አልባሳት ስፌት፣ ስነ ውበት፣ የምግብ ዝግጅት፣ የከተማ ግብርና፣ የሕጻናት እንክብካቤና ሌሎች ዘርፎች ከሶስት ወር እስከ ስድስት ወር እንደሚያሰለጥን ነው የገለጹት። ከስልጠናው በኋላ ለሰልጣኞች ምቹ ሁኔታ ለመፍጠርም መንግስታዊ እና መንግስታዊ ካልሆኑ ተቋማት ጋር ማዕከሉ በትብበር እየሰራ መሆኑም ተናግረዋል፡፡ ለነገዋ የሴቶች ተሃድሶና ክህሎት ማበልጸጊያ ማእከል በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ( ዶ/ር) መጋቢት 05 ቀን 2016 ዓ.ም ተመርቆ ለአገልግሎት ከፍት መሆኑ ይታወሳል፡፡
የታላቁ ህዳሴ ግድብ ''እራትም... መብራትም'' የመሆን ጅማሬ
Apr 14, 2024 2066
ሲሳይ ማሞ (ከአሶሳ) ያኔ! 2003 ዓ.ም የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ግንባታ የመሰረት ድንጋይ ሲቀመጥ የተነገሩ ተስፋዎች የማየፈቱ ህልሞች ብለን ስንቶቻችን አስበናቸው ይሆን? በአካባቢው ሊኖር ስለሚችለው ታላላቅ ክስተቶች፣ ስለሚፈጠሩት መልካም ነገሮች በሰማንበት ቅጽበት በህልም ዓለም ውስጥ እንዳለን ስንቶቻችን አስበን ይሆን? "አዬ ህልም!?" በሚል ሲደርስ እናየዋለን በሚል ቀናት ቆጥረናል። ያኔ! ነገሮች ሲነሱና ሲተረኩ ስንቶቻችን እንሆን እዚህ ቀን ላይ ደርሰን እናይ ይሆን!? የሚል ሃሳብ በእዝነ ህሊናችን የተመላለሰው? ያኔ! የታላቁ ህዳሴ ግድቡ ሲጠናቀቅ ወደ ኋላ ከ240 በላይ ኪሎ ሜትሮችን የሸፈነ ውሃ ሐይቅ ሰርቶ ተንጣሎ እንደሚተኛ እያለምን መጩውን ዘመን በጉጉት የጠበቅን ስንቶቻችን ነን? ግድቡ ግንባታው ሲገባደድ አገር የኤሌክትሪክ ኃይል ከማመንጨት በዘለለ "ከሰው ሰራሽ ሐይቁ በሚወጣ ዓሳ ሌላ የገቢ ምንጭ ይፈጠርላታል፤ በሚፈጠረው ሰው ሰራሽ ሃይቅ ላይ የጀልባ ትራንስፖርትና የመዋኛ አገልግሎቶች ይጀመራል" የሚሉት መረጃዎችንና ትንታኔዎችን ከመገናኛ ብዙሃኑ ስንሰማ እንደርስ ይሆን? የሚል ጥያቄ ወደ አእምሯቸው ያልመጣ ቢኖሩ ጥቂቶች ሳይሆኑ አየቀሩም። ያኔ! እንደትንቢት የተነገረው ዛሬ ጊዜው ሲደርስ "ይሆናል" የተባለው ከጊዜ ወደ ጊዜ "እየሆነ" መጣ። ስለታላቁ ግድብ በህልም ደረጃ ሲገለፁ የነበሩ በዕውን ወደማሳየቱ እየተንደረደረ ይገኛል። ከዚሁ ጉዳይ ጋር የተያያዘ ገጠመኜን ጀባ ልበላችሁ! ዕለቱ መጋቢት 23 ቀን 2016 ዓ.ም. ከማለዳው 12 ሰዓት ነው፡፡ አፍንጫዋ ላይ የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ የሰካች አንድ የሞተር ጀልባ ከደቡብ ወደ ሰሜን የተንጣለለውን ታላቁ የኢትዮጵያ የህዳሴ ግድብ ሰው ሰራሽ ሐይቅ ለሁለት እየከፈለች ትጓዛለች ከማለት ትበራለች ቢባል ማጋነን አይሆንም፡፡ ሰው ሰራሽ ሐይቁ ውሃውን እንደልቧ እየቀዘፈች ለመጓዝ አስችሏታልና! ከምዕራብ በኩል የኮርቻ ግድብ (Saddle dam) ተጠማዞ እና በኩራት ደረቱን ገልብጦ ይታያል፡፡ በስተምስራቅ አቅጣጫ ላይ የሚገኘው የግድቡ ሃይቅ ደግሞ ለስለስ ያለ ሃምራዊ ቀለም ለተመላካቹ ያሳያል። የማለዳዋ የፀሐይ ጨረር ያረፈበት የውሃው ክፍል ለእይታ ባያስቸግርም ገና ከማለዳው ከአካባቢው ሞቃታማ አየር ጋር ተዳምሮ ወላፈን የሚመስል ሙቀቱን መርጨት ጀምሯል፡፡ ከፊት ለፊታችን ደግሞ በረጅም ኪሎ ሜትሮች ርቀት ላይ የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ያቆረው ሰው ሰራሽ ሐይቅ ፊት ለፊት ተንጣሎ ይታያል፡፡ የተሳፈርንባት የሞተር ጀልባ ስምንት ያህል መንገደኞችን ይዛለች፡፡ በሰው ሰራሽ ሐይቁ ላይ የሚደረግ ጉዞ ለተጓዡ ሐሴትን ጀልባዋን ለሚዘውራት ከዕለት ገቢ የዘለለ ተድላን እንደሚለግስ አያጠራጥርም። የአካባቢውን ድባብ እየተመለከትን ጉዟችንን ቀጠልን። በጉዞው ቅፅበትም ዓይኖቻችን በአንድ ወጣት አሳ አስጋሪ ላይ አረፉ። ወጣቱ በጀልባዋ ላይ ሆኖ በአንደኛው አቅጣጫ በኩል አጎንብሶ በመንጠቆ ያጠመዳቸውን ግዙፍ አሳዎችን አጥብቆ እየያዘ ወደ ጀልባዋ ይጨምራል። ከአቅሙ በላይ ሆነው ሊያመልጡት የሚታገሉ አሳዎችን ደግሞ በብረት አንካሴ ወገባቸውን እየወጋ ለመያዝ ይታገላል፡፡ ተጠግተን ለመርዳትና አሳዎቹን በመያዝ ለማገዝም ሆነ ሌላ ድጋፍ ለማድረግ አልደፈርንም፡፡ ወጣቱ ግዙፍ አሳዎቹ ጋር የገጠመውን ግብግብ በካሜራ ለማስቀረት ጥረት ማድረጉን ግን አልዘነጋሁትም። ወጣቱ ኢትማን መሃመድ ይባላል። በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተከል ዞን የጉባ ወረዳ ነዋሪ ነው፡፡ በታላቁ ህዳሴ ግድብ ሐይቅ ላይ አሳ የማስገር ስራ ከጀመረ ወራት አስቆጥሯል፡፡ “ቤተሰቦቼ እንደነገሩኝ ከ13 ዓመት በፊት ግድቡን ለመገንባት የመሰረት ድንጋይ ሲቀመጥ አሁን በሞተር ጀልባ የምንጓዝበት ሃይቅ ይፈጠራል የሚል እምነት በአካባቢው ነዋሪዎች እሳቤ ውስጥ ፈጽሞ አልነበረም።” ሲል ይናገራል ወጣቱ፡፡ የታላቁ ህዳሴ ግድብ ሃይቅ ለእርሱ እና ለሌሎች ከእርሱ ጋር ለተደራጁ 25 ወጣቶች የሥራ እድል በር መክፈቱን አጫወተኝ፡፡ ከታላቁ ግድብ ያገኙት ትሩፋት እርሱ እና የማህበሩ አባላት በአገራቸው ላይ ሰርተው የመለወጥ ተስፋቸውን በእጅጉ እንዳለመለመላቸው አጫውቶኛል፡፡ ከዚህ ቀደም በአካባቢው ከሚገኙ ወንዞች አሳ ቢያመርቱም በህዳሴው ግድብ አማካኝነት ከተፈጠረው ሰው ሰራሽ ሐይቅ የሚያገኙት ግን በዓይነትም በመጠንም የተለየ እንደሆነ ይናገራል። ከሐይቁ እስከ 50 ኪሎ ግራም የሚመዝኑ ነጫጭና ሌሎች ዓሳዎችን እያሰገረ መሆኑን በአድናቆት ጭምር ይገልፃል። ማህበሩ በቀን እስከ ሁለት ኩንታል ወይም ሁለት መቶ ኪሎ ግራም ገደማ ዓሳ ያመርታል፡፡ “የህዳሴው ግድብ የምግብ ዋስትናም ፤ የገቢ ምንጭም ሆኖናል” ሲልም ወጣቱ ሃሳቡን ቋጭቷል። ለሰዓታት በቆየሁበት የታላቁ ህዳሴ ግድብ ሰው ሰራሽ ሐይቅ የአሳ ማስገር እንቅስቃሴ ላይ ኢትዮጵያውያን በአንድነት መንፈስ ከገነቡት ግድብ የስራ ዕድል ተጠቃሚ የመሆን ጅማሬን ይስተዋላል። ነገሩ እንዲህ ነው! በባህር ዳር ጣና ሃይቅ ላይ ያካበተውን የአሳ መረብ አሰራር እና የሞተር ጀልባ አጠቃቀም ልምድ ለማካፈል ወደ ስፍራው ያቀናው ወጣት የሻምበል ወርቁ በማህበር ተደራጅተው አሳ ለሚያሰግሩት የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ወጣቶች ስልጠና ሲሰጥ ማግኘቴ ቀደም ብዬ የጠቀስኩትን መረጃ እውነታነት ያሳያል። “አንዱ ወንድሜ ከደቡብ ኢትዮጵያ ክልል፣ ይሄም ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል እኔም ከአማራ ክልል ነኝ፡፡ ሁላችንም እኩል የግድቡ ትሩፋት ተጠቃሚ ነን፡፡ ከዚህ ቀደም በአካል የማንተዋወቀውን ኢትዮጵያውያንን ግድቡ አስተዋውቆናል” ብሎኛል የሻምበል። ሌላው የመንጠቆ አጣጣል ስልጠና ለመስጠት ከአርባምንጭ ተጉዞ ወደ ታላቁ ህዳሴ ግድብ ሰው ሰራሽ ሐይቅ መጥቶ ያገኘሁት ደግሞ ወጣት አልማው ደሳለኝ ነው። ''ለአካባቢው ወጣቶች ልምዴን እና ያለኝን ዕውቀት በማካፈሌ በእጅጉ ደስተኛ ነኝ'' የሚለው ወጣቱ፤ በሃይቁ ላይ የተመለከተው ከፍተኛ የአሳ ሃብት እንደ እርሱ ያሉ ሌሎች ኢትዮጵያውያንን በመጥቀም ለአገሪቷም የተሻለ ገቢን ሊያመጣ እንደሚችል ያምናል። “ተባብረን በመስራት አገራችንን እንለውጣለን” በማለት ህብረትና አንድነት ከድህነት ለመውጣት የሚያስችል ዘመኑ የሚፈልገው ታላቅ መሳሪያ መሆኑን ያምናል። ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ተገንብቶ ሲጠናቀቅ ...ተብለው ሲነገሩ የነበሩ የወደፊት ትልሞች አሁን እውን ሆነው 'ስራን ለሰሪው....ፍፁማዊ የገፅታ ለውጥን ለአካባቢው መልክዓ ምድር እንዲሁም ሰፊ የቱሪዝምና ሌሎች የስራ መስኮችን ለሚመለከተው አካል ለመስጠት የተግባር ጅማሬ እየታየ ነው። በግድብ ግንባታው የመሰረት ድንጋይ ማኖር ወቅት "በይሆናል" ሲባሉ የነበሩ ዕቅዶች እውን ወደ መሆን...ወደ መጨበጥ እየመጡ መሆናቸው ይበል የሚያሰኝ ተግባር ነው። ለኢትዮጵያውያን የ”ይቻላል” ተምሳሌት የሆነው ግድብ ዋነኛ በይበልጥ ሲጠቀስ ከነበረው የኃይል አቅርቦት ባሻገር ለዜጎች ሌላ የስራ መስክ በመፍጠር ' እራትም መብራትም' ሆኖ እስከመጨረሻው ሊዘልቅ እነሆ ውጤቱን እያሳየ ነው። እንግዲህ የነገ ሰው ብሎን ትሩፋቱን በይበልጥ ያሳየን !!  
ትንታኔዎች
የሽግግር ፍትሕ - የአያሌ ችግሮች መፍቻ
May 11, 2024 359
የሽግግር ፍትሕ - የአያሌ ችግሮች መፍቻ (ሙሴ መለሰ) ኢትዮጵያ ውስጥ በተለያዩ የታሪክ አጋጣሚዎች በደል፣ ግፍ እና መሠረታዊ የመብት ጥሰቶች ተከስተዋል። የቁርሾ እና የቂም በቀል አዙሪት፣ የተበዳይነት እና የብሶት ትርክት በሀገሪቱ ዋነኛው የፖለቲካ ማጠንጠኛ የሆነበት አንዱ ምክንያትም ይኸው ነው። በደሎችን በማከም ሰላምና ዴሞክራሲ የሰፈነባት አገር መገንባትን ባለመ መልኩ የሽግግር ፍትሕ ሥርዓትን ለመተግበር ጥረቶች በመደረግ ላይ ይገኛሉ። በኢትዮጵያ የነበረውን ኢ-ፍትሃዊነት በፍትሕ፣ በእርቅና በይቅርታ መፍትሔ ለመስጠት የሽግግር ፍትሕ የፖሊሲ አማራጭ ሰነድ ዝግጅት በጥር ወር 2015 ዓ.ም መጀመሩ ይታወቃል። ብሔራዊ የደኅንነት ምክር ቤት በወቅታዊ ሀገራዊ የደኅንነት እና ፀጥታ ጉዳዮች ላይ በቅርቡ ያወጣው መግለጫ እንዳመላከተውም በኢትዮጵያ የበዳይ ተበዳይ አዙሪት ለመስበር የሽግግር ፍትሕ አንዱ ተመራጭ ሥልት ነው። ከአንድ ዓመት በላይ በዝግጅት ሂደት የቆየው የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ በቅርቡ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ጸድቆ ወደ ሥራ እንዲገባ መወሰኑን ተከትሎ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ትግበራ ማስጀመሪያ መርሃ-ግብርም ተካሂዷል። የሽግግር ፍትሕ ታሪካዊ ዳራ የሽግግር ፍትሕ ዘርፍ ታሪካዊ መነሻ እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር ከ1939 እስከ 1945 ከተደረገው ሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ፍትሕን ለማስፈን የተደረገ እንቅስቃሴ እንደሆነ መረጃዎች ያመለክታሉ። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1945 በጀርመን ኑረንበርግ የተሰየመ ዓለም አቀፍ ወታደራዊ ችሎት የተቋቋመ ሲሆን፤ ችሎቱ የተቋቋመው ዋና የናዚ መሪዎችን የፍርድ ሂደት ለመከታተልና ውሳኔ ለመስጠት ነው። በወቅቱ የናዚ መሪዎች በጦር ወንጀል፣ በሰብዓዊ ጥፋት እንዲሁም ወንጀሎችን ለመፈጸም በማሴር ተከሰዋል። ለአንድ ዓመት የቆየው የፍርድ ሂደትም በናዚ ሰዎች ላይ ያሳለፈው ውሳኔ “ታሪካዊ” እና “ታላቅ” የሚል አድናቆትን አግኝቶ ነበር። የጦርነቱም የፍርዱም ተሳታፊዎች “ጨርሶ አይደገምም፤ Never again” የሚል ቃል ገብተው ነበር። በወቅቱ የጃፓን ወታደሮች የፍርድ ሂደት የሚታይበት የቶኪዮ ወታደራዊ ችሎትም ተቋቁሞ ነበር። በኑረንበርግ እና በቶኪዮ የነበሩት ወታደራዊ ችሎቶች ለሽግግር ፍትሕ እሳቤ መጠንሰስ ቁንጮ ማሳያዎች እንደሆኑ ይነገራል። በግሪክ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1945 እና በአርጀንቲና እ.አ.አ በ1983 የቀድሞ ወታደራዊ መንግሥት አባላት የፍርድ ሥርዓትም እንደ ሽግግር ፍትሕ ማሳያ ይጠቀሳሉ። የሽግግር ፍትሕ ዘርፍ እ.አ.አ ከ1980 በኋላ ያለው እሳቤና ተፈጻሚነቱ እያደገ የመጣ ሲሆን፤ እ.አ.አ በ1970 እና 1980ዎቹ ትኩረቱን የሰብዓዊ መብቶች መከበርና መጠበቅ ላይ አድርጓል። ይህም በዓለም አቀፍ ደረጃ የሽግግር ፍትሕ ተቀባይነት እንዲያገኝና ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ሕጎችና ስምምነቶች እንዲቋቋሙ በር ከፍቷል። በወቅቱ የሽግግር ፍትሕ እሳቤ ማዕከል የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች በፖለቲካ ሽግግር እንዲሁም በሕግና ወንጀል ፍርዶች ወቅት እንዴት ይቃኛሉ? እንዴት ይታያሉ? የሚለው ጉዳይ ላይ ያተኮረ ሲሆን፤ የሽግግር ፍትሕን አስመልክቶ የነበሩ ክርክሮች “ፍትሕ” ለሚለው ዓለም አቀፍ ጽንሰ-ሀሳብ መዳበርና መስፋት አስተዋጽዖ እንደነበረውም ይጠቀሳል። በሂደት የሽግግር ፍትሕ እየሰፋ በተለይም እ.አ.አ በ1980ዎቹ መጨረሻና በ1990 መግቢያ ላይ ዴሞክራሲና የዴሞክራሲ እሳቤዎች ዓለምን እየተቆጣጠሩና ተጽዕኗቸው እየጨመረ ሲመጣ የሽግግር ፍትሕ ከዴሞክራሲ አንጻር መቃኘት ጀመረ። በዚህም የሽግግር ፍትሕ የዴሞክራሲ እሳቤ አንዱ የጥናት ዘርፍ መሆን የቻለ ሲሆን፤ የሽግግር ፍትሕ “ጠባብ ከነበሩ የሕግ ጥያቄዎች ወደ የተረጋጉ የዴሞክራሲ ተቋማት መገንባትና የሲቪክ ተቋማት እንደገና ማደስ ወደሚል ሰፊ የፖለቲካ አመክንዮዎች አድማሱን አስፍቷል” ሲሉ ባለሙያዎች ይገልጻሉ። የሽግግር ፍትሕን ማዕቀፍ ከፖለቲካዊ ሂደቶችና ዴሞክራሲያዊ ለውጦች ጋር ያቆራኙ አገራት ከአምባገነናዊ ሥርዓት ወደ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለመሸጋገር ምቹ መደላድል እንደፈጠረላቸው በዘርፉ ላይ ጥናት ያደረጉ ተመራማሪዎች ይጠቅሳሉ። በዴሞክራሲያዊ ሂደት ውስጥ ያሉ የሽግግር ፍትሕ ፈተናዎች በርካታ ናቸው የሚሉት ምሁራን የዴሞክራሲ ሂደቱ ሳይጓተት ላለፉ ቁርሾዎች መፍትሔ መስጠት፣ ግጭቶችን የሚፈታ የዳኝነት ወይም የሦስተኛ ወገን የፍትሕ ሥርዓት መዘርጋት፣ የካሳ ክፍያዎችን መፈጸም፣ ያልሻሩ ቁስሎች እንዲሽሩና የባህል እርቆችን የተሟላ ማድረግ ከፈተናዎቹ መካከል የሚጠቀሱ እንደሆኑ ያነሳሉ። ካናዳ፣ አውስትራሊያና ኒውዝላንድ አገራቱን የቆረቆሩ ነባር ዜጎች ይደርስባቸው ለነበረው ጭቆና ምላሽ ለመስጠት የሽግግር ፍትሕን ተጠቅመውበታል። በአሜሪካም “የዘር ፍትሕ Racial justice” አስመልክቶ በሚደረጉ ውይይቶችና ክርክሮች የሽግግር ፍትሕ ቋንቋና ሀሳብ ደጋግሞ ይነሳ ነበር። የሽግግር ፍትሕ አንድ የወለደው ሀሳብ ቢኖር የ”እውነት ፈላጊ” ኮሚሽኖች (Truth commissions) ማቋቋም ነው። በአርጀንቲና እ.አ.አ በ1983፣ በቺሊ እ.አ.አ በ1990 እንዲሁም በደቡብ አፍሪካ እ.አ.አ በ1995 የ”እውነትን አፈላላጊ” ኮሚሽኖች ተቋቁመዋል። ኮሚሽኖቹ በላቲን አሜሪካ፣ አፍሪካ፣ እስያና ምስራቅ አውሮፓ እንደ ሽግግር ፍትሕ “ምልክት” ይታዩ የነበረ ሲሆን፤ ይሁንና በዩጎዝላቪያ ለተፈጸሙ ወንጀሎች ቀጣናዊ የእውነት ፈላጊ ኮሚሽን ለማቋቋም ተደጋጋሚ ጥረቶች ቢደረጉም በፖለቲካ መሰናክሎች ምክንያት ሳይሳኩ መቅረታቸውን የታሪክ ድርሳናት ያስረዳሉ። የዴሞክራሲ ምሁራንና ባለሙያዎች አገራት በሽግግር ፍትሕ ማዕቀፎቻቸው ውስጥ ብሔራዊ ስትራቴጂዎቻቸውን ሲቀርጹ ያለፉ በደሎችንና ቁርሾዎችን እንደ አገሪቷ ተጨባጭ ሁኔታና ባህርይ መፍታትን በዋናነት ከግምት ውስጥ ሊያስገቡ እንደሚገባ ይመክራሉ። ይህ ቁርሾን የመፍታት ሂደት ተጠያቂነትን ለማስፈን፣ ከሕግ ተጠያቂነት የማምለጥ ዝንባሌን ለማስቀረት፣ በዜጎችና መንግሥታት መካከል ያለውን ግንኙነት እንደገና ለማደስና ዴሞክራሲያዊ ተቋማትን ለመገንባት አስተዋጽዖ እንደሚያደርግ ይገልጻሉ። የሽግግር ፍትሕ ሰፊ የአስተሳሰብ ማዕቀፍ ዜጎች ሁሌም ኋላቸውን እያዩ ወይም ካለፉ ክስተቶች ጋር ከመጋፈጥ ወደፊት የተሻለ ነገር ይመጣል ብለው ተስፋ እንዲሰንቁ እንደሚያደርግም ይጠቅሳሉ። እ.አ.አ በ2001 በሽግግር ፍትሕ፣ እርቅና ርትዕ ላይ የሚሰራ “ዓለም አቀፍ የሽግግር ፍትሕ ማዕከል” የተሰኘ መንግሥታዊ ያልሆነ ተቋም የተመሠረተ ሲሆን፤ ከዚህ በተጨማሪ ዓለም አቀፍ የፍትሕ ግብረ-ኃይል ተቋቁሟል። የሽግግር ፍትሕ በዘላቂ ልማት ግቦች መካከል ግብ 16 “የሚፈጸሙ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች አፋጣኝ የፍትሕ ጣልቃ-ገብነት እርምጃዎች በመውሰድ ዘላቂ ሰላምና ልማት ማምጣት” የሚለውን ለማሳካት አጋዥ ነው። የሽግግር ፍትሕ ትርጓሜዎች እንደ ዓለም አቀፉ የሽግግር ፍትሕ ማዕከል ከሆነ የሽግግር ፍትሕ “ከግጭት የወጡ አገራት በመደበኛ የፍትሕ ሥርዓት በቂ ምላሽ ሊሰጡባቸው የማይችሏቸውን ከፍተኛ፣ የተደራጁና በርካታ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችን ምላሽ የሚሰጡባቸው መንገዶች ናቸው።” የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ከፍተኛ የሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን የሽግግር ፍትሕ ለፍትሕ ብቻ ትኩረት በማድረግ ፍትሃዊ የኃብትና አገልግሎት ክፍፍል ማድረግ ወይም ለኢ-ፍትሃዊነት ምላሽ መስጠት ሳይሆን “ከአቅም በላይ ለሆኑና ልዩ ባህርይ ላላቸው ፈተናዎች ምላሽ የሚሰጥበት አካሄድና መንገድ ነው” ሲል ይገልፀዋል። የወንጀል ቅጣቶች፣ የእውነት ፈላጊ ኮሚሽኖች መቋቋም፣ ካሳ መክፈል፣ ሰዎች በግጭት ወቅት ያጡትን ወይም የተሰረቁትን ንብረትና ኃብት መተካት፣ በጅምላ መቃብር ውስጥ የተቀበሩ ሰዎች በክብር ለየብቻ እንዲቀበሩ ማድረግ፣ ይቅርታና ምህረት ማድረግ፣ መታሰቢያዎችን መገንባት፣ በግጭቶቹ ላይ ሳይንሳዊ ምርምር በማድረግ ግጭቶችና በደሎች እንዳይደገሙ በሚያደርግ መልኩ ትምህርቶችን ማስተማርና የሰብዓዊ መብቶች ጥሰቶችን ምላሽ የሚሰጡ ተቋማዊ የማሻሻያ እርምጃዎችን መውሰድ በሽግግር ፍትሕ ውስጥ ከሚካተቱ ጉዳዮች መካከል ይገኙበታል። በሌላ በኩል በሽግግር ፍትሕ በፖለቲካዊ ሽግግር ውስጥ የሕግ የበላይነትን ማስፈን በዚህም ወደ ዴሞክራሲ ሥርዓት የሚደረግ ጉዞን ማፋጠን ያስፈልጋል የሚሉ ምሁራንም አሉ። የሽግግር ፍትሕ በኢትዮጵያ በኢትዮጵያ የፍትሕ ሥርዓት በደሎችን በማከም ሰላምና ዴሞክራሲ የሰፈነባት አገር መገንባትን ባለመ መልኩ የሽግግር ፍትሕ ሥርዓትን ለመተግበር ጥረቶች በመደረግ ላይ ይገኛሉ። በኢትዮጵያ ያሉ አለመግባባትና ግጭቶችን ለመፍታት የሽግግር ፍትሕ ሥርዓትን ተግባራዊ ማድረግ ትክክለኛ አማራጭ መሆኑ ይገለጻል። የሽግግር ፍትሕ በሕዝቦች መካከል መተማመን እና ዘላቂ ሰላምን ለመፍጠር ሁሉንም የሚያሳትፍ፣ የሕግ ተጠያቂነት፣ ፍትሕ፣ እርቅና ካሳን ጭምር ታሳቢ የሚያደርግ እንደሆነ ተጠቅሷል። በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ማዕቀፍ መዘርጋት አስፈላጊነት ታምኖበት ሁሉን አቀፍ አካታችና ተመጋጋቢ የሆነ ፖሊሲ ለማዘጋጀት ላለፉት ጊዜያት ሰፊ ጥረት ሲደረግ ቆይቷል። ኢትዮጵያ በዘመናት ሂደት ያጋጠሟትን ፈተናዎች በዘላቂነት ለመፍታት የሽግግር ፍትሕ ሂደት ከፍተኛ ፋይዳ እንዳለው ታምኖበታል። የሽግግር ፍትሕ ሰላምና ፍትሕን አስተሳስሮ የመሄድ ጉዳይ እንደሆነና ዘላቂ ሰላምን ለማምጣት የማይተካ ሚና እንዳለው እንዲሁም በሂደቱ የይቅርታና ምህረት ጉዳዮችን እንደሚያቅፍ የሕግ ምሁራን ይገልጻሉ። በጦርነት የተጎዱ አካላትን ማቋቋም በሽግግር ፍትሕ እንደሚታይና በዚህም ዘላቂ፣ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ መረጋጋት ማምጣት እንደሚቻል ያስረዳሉ። የተለያዩ አገራት ከነበሩባቸው በርካታ ቀውሶች ወጥተው ወደ ሰላም የመጡበት ሂደት መሆኑን በማውሳት የዘርፉ ባለሙያዎችን ባካተተ መልኩ በቁርጠኝነት ተግባራዊ ሊደረግ እንደሚገባ ምክረ-ሀሳባቸውን ያስቀምጣሉ። የሽግግር ፍትሕ ስልቶች ያለፉ በደሎችን፣ ቁርሾዎችን፣ ሰብዓዊ መብት ጥሰት፣ አለመግባባትና ጥርጣሬን በአግባቡ በመፍታት ለዘላቂ ሰላም ግንባታ ምቹ መደላድል መፍጠር ዋነኛ ዓላማው ነው። ቀደም ሲል ከነበረ አለመግባባት ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ እንዲላቀቅ በማድረግ ቀጣይነት ያለው አብሮነትና መተማመን መፍጠር የሚያስችል የፍትሕ ማስገኛ ስልትም ነው። አፍሪካን ጨምሮ በተለያዩ የዓለም ክፍሎች ያሉ አገራት በሽግግር ፍትሕ ስልቶች አልፈው ከነበሩበት ውስብስብ ችግር በመውጣት የተሻለ ሰላም፣ መረጋጋት እና የሕግ የበላይነት ማስፈን ችለዋል። ለአብነትም ኮሎምቢያ፣ ደቡብ አፍሪካ፣ ዩጋንዳና ሴራሊዮን ካለፉበት አስከፊ የእርስ በርስ ግጭትና አፓርታይድ ሥርዓት በሽግግር ፍትሕ መፍትሔ በመስጠት የተሻለ ሀገር መገንባት መቻላቸው በማሳያነት የሚቀርብ ነው። በኢትዮጵያም በመደበኛው የፍትሕ ሥርዓት ሊፈቱ የማይችሉ የረዥም ዓመታት ጥፋቶችን ዘላቂ መፍትሔ ለመስጠት በሀገር አቀፍ ደረጃ የሽግግር ፍትሕ ተግባራዊ ማድረግ ወሳኝ መሆኑ ታምኖ እየተሰራበት ይገኛል። የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ዝግጅት በኢትዮጵያ የነበረውን ኢ-ፍትሃዊነት በፍትሕ፣ በእርቅና በይቅርታ መፍትሔ ለመስጠት የሽግግር ፍትሕ የፖሊሲ አማራጭ ሰነድ ዝግጅት በጥር ወር 2015 ዓ.ም መጀመሩ ይታወቃል። የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ የሚያዘጋጅና ከተለያዩ ተቋማት የባለሙያዎች ቡድን ተቋቁሞ ምህረት መስጠትን፣ የሕግና ተቋማት ማሻሻያ ማድረግን፣ ማካካሻ መስጠትን፣ እውነትን ማፈላለግን እና ተጠያቂነትን ማስፈንም የሽግግር ፍትሕ ሰነዱ ዓላማ አድርጎ የሽግግር ፍትሕ የደረሰበትን ደረጃ ባገናዘበ መልኩ ፖሊሲው ሲዘጋጅ ቆይቷል። ሰላምን በማረጋገጥ፤ በዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ሂደት የማኅበረሰብን ትስስር መመለስ ያስፈልጋል የሚለው ጉዳይ ከፖሊሲው የትኩረት አቅጣጫ መካከል የሚጠቀስ ነው። የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲውን በተመለከተ ከፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ከሲቪክ ተቋማት፣ የሃይማኖት አባቶችና የተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች፣ ከዓለም አቀፍ፣ አህጉራዊና ቀጣናዊ ተቋማት ተወካዮችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር በርካታ ውይይቶች ተደርገዋል። የፖሊሲው ዝግጅት የሚመለከታቸውን አካላት ያሳተፈ፣ ዓለም አቀፍ ልምድን መሠረት ያደረገ ነው። በቅድመ-ፖሊሲ ማርቀቅ ሂደቱ ብቻ 60 የክልል እና 20 ሀገራዊ የግብዓት ማሰባሰቢያ መድረኮች እንደተካሄዱበት ተልጿል። በተጨማሪም መንግሥት የሽግግር ፍትሕ አማራጮችን አስመልክቶ ሕዝባዊ ውይይቶችን በተለያዩ የአገሪቷ ክፍሎች አድርጓል። የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሚያዝያ 9 ቀን 2016 ዓ.ም ባደረገው 30ኛ መደበኛ ስብሰባ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ጸድቆ ወደ ሥራ እንዲገባ ወስኗል። በሀገሪቱ በተለያዩ ዘመናት የተከሰቱ እና የቀጠሉ ተደራራቢ እና ሰፊ የተጎጂና የአጥፊ ወሰን ያላቸው የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች፣ የእርስ በርስ ግጭቶች፣ ያልጠሩ ትርክቶች እና በደሎችን ለመፍታት የተለያዩ ሙከራዎች መደረጋቸውን አስታውሷል። ሆኖም እነዚህ አሠራሮች በእውነት፣ በዕርቅ፣ በምህረት፣ በፍትሕ ላይ የተዋቀረ እና በግልፅ ፖሊሲ የሚመራ ሁለንተናዊ የሽግግር ፍትሕ ስልትን አካታች፣ ሰብዓዊ መብት ተኮር በሆነ እና በተሰናሰለ መንገድ ባለመተግበራቸው የሚፈለገውን ዘላቂ መፍትሔ ማምጣት አልቻሉም ብሏል። ስለሆነም የሽግግር ፍትሕ ሂደቱን በተደራጀ፣ በተቀናጀ እና ውጤታማ በሆነ መልኩ በሀገር አቀፍ ደረጃ ለመምራትና ለመተግበር እንዲቻል ረቂቅ ፖሊሲ ተዘጋጅቶ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት መቅረቡንና ምክር ቤቱ ግብዓቶችን በማከል ፖሊሲው ከጸደቀበት ቀን እንስቶ ሥራ ላይ እንዲውል ውሳኔ አሳልፏል። የባለድርሻ አካላት ሚና በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ውጤታማ በሆነ መልኩ እንዲተገበር የተለያዩ ባለድርሻ አካላት ድጋፍና ትብብር ወሳኝ መሆኑ ዕሙን ነው። በፖሊሲው እንደተመላከተውም የሽግግር ፍትሕ ሥራዎችን ተግባራዊ የሚያደርጉ ተቋማት በርከት ያሉ ናቸው፡፡ በዚህ ሂደት የመንግሥት አካላት ሚናቸው ከፍተኛ ሲሆን ለአብነትም የፍትሕ ሚኒስቴር፣ የገንዘብ ሚኒስቴር፣ ሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን፣ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ባለሥልጣን፣ የፌዴራል እና የክልል ፖሊስ ኮሚሽኖች፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፣ ሰላም ሚኒስቴር፣ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት እና ሌሎችም ተጠቃሽ ናቸው። ለምሳሌ የፍትሕ ሚኒስቴር የወንጀል ፍትሕ አስተዳደር ሥርዓቱን በበላይነት የመምራት እና የማስተባበር ኃላፊነት የተሰጠው ተቋም የሽግግር ፍትሕ ሂደቱ ውጤታማ በሆነ መንገድ እንዲፈፀም ለማድረግ የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎችን ከመፍጠር አንፃር ትልቅ የቤት ሥራ አለበት፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴርም የአገሪቱን የፋይናንስ ሥርዓት የማስተዳደር፣ የፌዴራል መንግሥት በጀትን የማዘጋጀት፣ የተፈቀደ በጀትን ለሚመለከተው አካል የመላክ፣ አፈጻጸሙን የመገምገም እና የመሳሰሉት ተግባራት እና ኃላፊነቶች ያሉት መሥሪያ ቤት ከመሆኑ ጋር ተያይዞ ከሽግግር ፍትሕ ሥርዓት ትግበራ ጋር በተያያዘ የሚኖሩት ተግባርና ኃላፊነቶች ጥቂት የሚባሉ አይደሉም። የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ባለሥልጣን የሽግግር ፍትሕ ሥርዓቱ አተገባበር በሕዝብ ተቀባይነት እንዲኖረው የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ማኅበረሰቡን የማሳወቅ እና የማንቃት ሥራ እንዲሰሩ እንዲሁም በሽግግር ፍትሕ አተገባበር የቴክኒክ እና የፋይናንስ ድጋፍ እንዲያደርጉ ማስተባበር ይጠበቅበታል። የፌዴራል እና የክልል ፖሊስ ተቋማት የተለያዩ የሽግግር ፍትሕ ስልቶችን ተግባራዊ ለማድረግ የሚቋቋሙ ተቋማት ወይም አደረጃጀቶች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ የሰላም እና የፀጥታ ችግር እንዳይገጥማቸው አስፈላጊውን እገዛ በማድረግ ረገድ ሚናቸው የጎላ ነው። የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትም የተለያዩ የሽግግር ፍትሕ ስልቶችን ተግባራዊ ለማድረግ የሚያስችሉ ሕጎችን ቅድሚያ እና ትኩረት በመስጠት ከማጽደቅ፣ ለሽግግር ፍትሕ ሥርዓቱ ትግበራ የሚቋቋሙ ተቋማት ኮሚሽነሮች እና ዳኞች ሹመት ግልፅ በሆነ እና የሕዝብን ተሳትፎ በሚያረጋግጥ ሂደት እንዲከናወን ከማድረግ ወዘተ አኳያ ኃላፊነቱ ከፍተኛ ነው። የሰላም ሚኒስቴር በበኩሉ የሽግግር ፍትሕ አተገባበርን አስመልክቶ ሀገራዊ መግባባት እንዲፈጠር እና አዎንታዊ ሰላም እንዲገነባ ከፍትሕ ሚኒስቴር ጋር በመቀናጀት የግንዛቤ ማስጨበጫ እና የአቅም ግንባታ ሥራ በመሥራት፣ የሽግግር ፍትሕ ዘላቂ ሰላምን ሊያመጣ በሚችል አግባብ በሁሉም ክልሎች ወጥ በሆነ መንገድ እየተተገበረ ስለመሆኑ በመከታተልና አስፈላጊውንም ድጋፍ በማድረግ ረገድ ትልቅ የቤት ሥራ ይጠብቀዋል። በአጠቃላይ ከሽግግር ፍትሕ ሥርዓት አተገባበር ጋር በተያያዘ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገድ ሚና የሚኖራቸው የመንግሥት ተቋማት ሂደቱ ውጤታማ እንዲሆን የሚጠበቅባቸውን ሁሉ ማድረግ ይኖርባቸዋል። በተጨማሪም የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን፣ የኢትዮጵያ ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን፣ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች፣ የኢትዮጵያ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ምክር ቤት፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችና ሌሎችም አካላት ከፍተኛ ኃላፊነት አለባቸው። እነዚህ አካላት የሽግግር ፍትሕ ሂደት ትግበራው የሰብዓዊ መብት ድንጋጌዎችን ያከበረ፣ ተጎጂን ማዕከል ያደረገ እና የፖሊሲውን መርሆዎች ያከበረ መሆኑን በመከታተልና በመደገፍ፤ ሁሉም የኅብረተሰብ ክፍሎች ስለ ሽግግር ፍትሕ ሥርዓት እና ሂደት በቂ ግንዛቤ እንዲኖራቸውና የሽግግር ፍትሕ ሥርዓቱ አተገባበር በሕዝብ ተቀባይነት እንዲኖረው በማድረግ፤ ሂደቱ ውጤታማ እንዲሆን የሚጠበቅባቸውን ሁሉ ማድረግ ይኖርባቸዋል። እንደ መውጫ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ ትግበራ ማስጀመሪያ መርሃ-ግብር በቅርቡ ተካሂዷል። በዚሁ ወቅት እንደተገለጸውም መንግሥት የተሟላና ዘላቂ ሰላም ማምጣት የሚያስችል የሽግግር ፍትህ ፖሊሲ ለማዘጋጀት አስቀድሞ የገለልተኛ ሙያተኞች ቡድን በማዋቀር ሲሰራ ቆይቷል። ከ80 በላይ ሕዝባዊ የግብዓት ማሰባሰቢያ የውይይት መድረኮች በማዘጋጀት ማኅበረሰቡ በስፋት ሃሳብ እንዲሰጥ በማድረግም የተገኙ ግብዓቶችን በፖሊሲው በማካተት እንዲፀድቅ መደረጉ ተገልጿል። የፖሊሲው አጠቃላይ ዓላማ የኢትዮጵያን ፖለቲካዊ፣ ማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ አውድ መሠረት ያደረገ፣ የተቀናጀ እና የተናበበ የሽግግር ፍትሕ ሂደት የሚመራበት እና የሚተገበርበትን ሥርዓት በመዘርጋት ዘላቂ ሰላም፣ ዕርቅ፣ የሕግ የበላይነት፣ ፍትሕ እና ዴሞክራሲ የሚረጋገጥበትን መደላድል መፍጠር መሆኑ በግልጽ መታወቅ ይኖርበታል። የሽግግር ፍትሕ በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላምና ልማት እንዲያመጣና ዜጎች ነገን በተስፋ እንዲጠብቁና በአገራቸው ላይ ብሩህ ተስፋ እንዲኖራቸው በተሟላ መልኩ መተግበር አለበት። ለዚህም የሁሉም ኢትዮጵያዊ ድጋፍና ትብብር ወሳኝ ነው። የሽግግር ፍትሕ ሂደቱና አገራዊ ምክክሩ ኢትዮጵያ ካለችበት ችግር ወጥታ ወደ ቀጣዩ የእድገት ምዕራፍ እንድትሸጋገር ከማድረግ አኳያ እርስ በርስ የሚመጋገቡ ሲሆን፤ ከዚህ አንጻር ሁለቱ በሚጣጣሙባቸው አጀንዳዎችና ግቦች ላይ በጋራ በመሥራት ሁሉን አቀፍ ውጤት ማግኘትም ይቻላል።
መልከ ብዙው የ"ዳሞታ ተራራ"
Apr 23, 2024 765
የዳሞታ ተራራ ወላይታዎች የሚታወቁበት የራሳቸው የሆነ ባህል፣ ቅርስ እንዲሁም መለያ ምልክት ነው። ዳሞታ የወላይታ የልምላሜ መገለጫና የተፈጥሮ መስህብ ነው። ተራራው በወላይታ ሶዶ ከተማ ዙሪያ በሚገኝ 12 ሺህ 500 ሄክታር መሬት ላይ ያረፈ ሲሆን በ32 ምንጮችና በ12 ጅረቶች ታጅቦ በኩራት ተንሰራፍቶ የሚገኝ የአካባቢው ማህበረሰብ መጠሪያ ነው። ከዚህ የተነሳ የወላይታ ሶዶ ከተማን ተፈጥሮ ካደላት የዳሞታ ተራራ ሞገሷ የተነሳም ተራራው ፀዳሏ ነው ብለው የሚጠሩትም አልጠፉም። የዳሞታ ተራራ ለአካባቢው ነዋሪም ሆነ አካባቢውን ሊጎበኙ ለሚመጡ እንግዳ ተቀባይነቱን በአረንጓዴ የተፈጥሮ መስህቦቹ በማሸብረቅ ውበቱን በመግለፅ የሚያሳይ ተራራ ነው። ተራራውን ወደ ላይ ለሚመለከተው ዳሞታ ብዙ የሚያሳየውና የሚነግረው ታሪክ እንዳለው ያሳብቃል። የታሪክ ድርሳናት እንደሚያስረዱት የዳሞታ ተራራ ለ800 ዓመታት ገደማ የቆየ ታሪካዊ የመስህብ ስፍራ ነው። በጥቅጥቅ ደኖች፣ በወራጅ ወንዞችና ጅረቶች፣ ለመድኃኒትነት በሚያገለግሉ ቁጥር ስፍር በሌላቸው የእፅዋት ዘሮችም የተሸፈነ ነው። በወላይታ ዞን እምብርት በወላይታ ሶዶ ከተማ ሰሜናዊ አቅጣጫ ከፍታ ላይ የሚገኘው የዳሞታ ተራራ ከፍታው ከባህር ጠለል በላይ 3000 ሜትር እንዲሁም የዙሪያ ልኬቱ ከ68 ኪሎ ሜትር በላይ እንደሆነም ይነገራል። በአንድ ወቅት ተራራው በአካባቢ መራቆት፣ በአየር ሚዛን መዛባትና በሌሎች ምክንያቶች ግርማውንና ልምላሜውን እያጣ መጣ። ይህም የወላይታን ህዝብ በማሳሰቡ ሁሉም የአካባቢው ማህበረሰብ ልጅ አዋቂ ሳይል ርብርብ በማድረግ ወደ ቀደመ አቋሙና ሙላቱ ለመመለስ ብርቱ ተፈጥሮን የመከላከል ፍልሚያ አደረገ። ፍልሚያውም በአካባቢው ማህበረሰብ አሸናፊነት በመጠናቀቁ ተራራው ልምላሜውን ጠብቆ አሁን የተላበሰውን ግርማ እንዲይዝ በማድረግ ሊያጣው የነበረውን ጥቅጥቅ ደን በመመለስ የመሬት መሸርሸርን ከመከላከልና የመንገድና ሌሎች መሠረተ ልማቶችን ከመጠበቅ አልፎ ትልቅ የአይበገሬነት ታሪክ እንደፃፈም ይወሳል። ለዚህም ነው ዳሞታን ከወላይታዎች ማህበረሰቡን ከተራራው ለመለየት እንደማይቻልና ጠንካራ ተዛምዶን የመሰረቱ መሆናቸው የሚገለፀው። የወላይታ ዞን የሀገር ሽማግሌ አቶ አብርሃም ባቾሬ እንደሚሉትም ዳሞታ በርካታ የቱሪስት መስህቦች፣ ታሪካዊ ቅርሶች፣ የሀገር በቀል እፅዋት፣ የዱር እንስሳትና ጥንታዊ የወላይታ ነገስታት መናገሻ ስፍራዎች ባለቤት ነው። የዳሞታ ተራራ ከወላይታ ህዝብ ታሪክና ጀግንነት እንዲሁም ከአሸናፊነት ወኔው ጋር የተቆራኘ ስለመሆኑም ያነሳሉ። በዙሪያው ዘመናትን ያስቆጠረ የጥቅጥቅ ደንና የነገስታት መኖሪያ እንዲሁም አብያተ ክርስቲያናትና አድባራት የሚገኙበት መሆኑን አንስተው ለወላይታ ሶዶ ከተማም የተለየ ግርማ ሞገስን እንዳላበሳት ተናግረዋል። በዳሞታ ተራራ ዙሪያ የተኮለኮሉት ወንዞችም መነሻቸውን ከተራራው በማድረግ ወደ ታች እየተገማሸሩ ይነጉዳሉ። ወይቦ፣ ቁሊያ፣ ካልቴ ቶቦቤ፣ ሀመሳ፣ ሊንታላ፣ አይከሬ፣ ዋላጫ፣ ጫራቄ፣ ቦልዖ፣ ካዎ ሻፋ፣ ጋዜና ሻፋና ሌሎች ወንዞች ከዚሁ ተራራ ተጎራብተው፣ ከተራራው ያገኙትን መዳኛ ፀበል ለሌሎች ለማቋደስ አየተንደረደሩ ይወርዳሉ። ለአካባቢው ማህበረሰብም ልምላሜያቸውን ያጋባሉ፤ ብርቱውን መሬቱን ምሶ ገበታውን እንዲያበለፅግ ያተጋሉ። ሁሉም ግን የዳሞታ መልዕክተኞች፣ የዳሞታ ተጧሪዎች ናቸው። እንደ አቶ አብርሃም ገለፃ በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ገደማ የክርስትና ሀይማኖትን በአካባቢው በማስፋፋት ስመ ገናና የሆኑት አቡነ ተክለሃይማኖት ክርስትናን ለመስበክና መንፈሳዊ ክዋኔዎች ለመፈጸም ዳሞታ ተራራን ይወጡ እንደነበረ ከልጅነታቸው ይነገራቸው እንደነበር ያስታውሳሉ። ይህ ብቻ ሳይሆን የተለያዩ የመንፈሳዊ አገልግሎቶችን ሲያከናውኑ ድካም ሲሰማቸው እረፍት የሚያደርጉበት ለመንፈስ ሃሴትን የሚያጎናፅፍ ስፍራ ነው የዳሞታ ተራራ። በዚህ ምክንያት "ጦሳ ፔንጊያ" የእግዜር መተላለፊያ የተሰኘ ስያሜ የተሰጠውና "ጣዛ ጋሯ" የንጉስ ሞቶሎሚ ቤተ-መንግስት፣ የንጉስ ሞቶሎሚ የጥምቀት ሥፍራ፣ ቆሊ ቦርኮታ፣ ዳጌቾ፣ ቦቄና ሶዶ፣ ጦማ ገሬራና ሌራቶ ጎዳ የተሰኙ ታሪካዊና የሚጎበኙ ስፍራዎች ይጎበኙበታል በዳሞታ ተራራ። ካዎ ሞቶሎሚ፣ ካዎ ዳሞቴ፣ ካዎ ጎቤና ካዎ ጦና የሚባሉ የወላይታ ነገስታት ቤተ-መንግስታቸውን በተራራው አናትና ግርጌ ላይ ይገነቡ እንደነበር አቶ አብርሃም ይናገራሉ። የወላይታ ዞን አስተዳዳሪ አቶ ሳሙኤል ፎላ፣ የዳሞታ ተራራ በወላይታ ህዝብ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ታሪክ ውስጥ ደማቅ አሻራ ያለው መሆኑን ይገልፃሉ። ከተራራው አናት መነሻቸውን የሚያደርጉ ወንዞች የወላይታን ምድር አጥግበው ሰዎችና እንስሳቱን አጠጥተው ወደ ብላቴ እና ኦሞ ወንዝ ይፈሳሉ። የዳሞታ ተራራ ሌላው ጠቀሜታው መሬት እንዳይሸረሸር ቀጥ አድርጎ በዛ ግዝፈቱ ይዟል ይሄም ለመንገድ ደህንነትና የአካባቢውን አየር ተስማሚ ከማድረግ አኳያ አይተኬ ሚና አለው። በጥቅጥቅ ደን የተሸፈነው የዳሞታ ተራራ የአረንጓዴ አሻራ ልማት ከዘመናት በፊት ተጀምሮበታል ይላሉ አስተዳዳሪው። ንፁህ የመጠጥ ውሃን በከፊል ለሶዶ ከተማ የሚያጠጣውን የዳሞታ ተራራ የቱሪስት ማዕከል ለማድረግ ከዩኒቨርስቲና ከሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር እየተሰራ ነውም ብለዋል። የዳሞታ ተራራ ታሪካዊ ይዘቱን ስንመለከት አካባቢው ቀደም ሲል የነገስታት መናገሻ ቦታ ነበር የሚሉት ደግሞ በወላይታ ሶዶ ዩኒቨርሲቲ የታሪክና ቅርስ አስተዳደር ትምህርት ክፍል ተመራማሪ ዶክተር አበሻ ሽርኮ ናቸው። ከዚሁ ጋር ተያይዞ ከወላይታ ሥርወ-መንግስት መካከል ካዎ ሳቴ ሞቶሎሚና የሌሎች ነገሥታት መናገሻ ስፍራ ስለነበር በአካባቢው ማህበረሰብ ዘንድ ትልቅ ስፍራ ያለው ታሪካዊ ስፍራ ነው። የዳሞታ ተራራ ለአብዛኞቹ በወላይታ ዞን ለሚገኙ ወረዳዎች የስያሜያቸው መነሻ ነው። ዳሞት ጋሌ፣ ዳሞት ሶሬ፣ ዳሞታ ወይዴ፣ ዳሞት ፑላሳ ወረዳዎችና ሌሎች ቀበሌያት የተራራውን ስም መነሻ ያደረጉ መሆኑ ተራራውን ታሪካዊ ያደርገዋል። እዚሁ ተራራ ላይ ካሉ የተለያዩ መስህቦች መካከል የጥንታዊ ዋሻ "ሞቼና ቦራጎ" ዋሻ አንዱ ነው። ይህ ዋሻ በወላይታ ሶዶ ከተማ በሰሜናዊ ምዕራብ አቅጣጫ የሚገኝ የጥንት ሰው መኖሪያ ዋሻ ነበር። ዋሻው በዳሞታ ተራራ ከሚገኙ ከአምስት በላይ ዋሻዎች አንዱ ሲሆን በተራራው በስተምዕራብ አቅጣጫ በኩል የሚገኝና ከብዙ ሺህ ዓመታት በፊት ሰዎች በዚሁ ዋሻ ይኖሩ እንደነበረም ታሪክ ያስረዳል። ሞቼና ቦራጎ ዋሻ ስፋቱ 38 ሜትር፣ የጣሪያው ከፍታ 33 ሜትር፣ የዋሻው ዙሪያ ልኬት ደግሞ 58 ሜትር፣ እንዲሁም በውስጡ ከአምስት መቶ በላይ ሰዎች የመያዝ አቅም ያለው እንደሆነም መረጃዎች ያመላክታሉ። ሌላው ከዳሞታ ተራራ መስህቦች መካከል አንዱ የሆነውን ደብረ-መንክራት አቡነ ተክለኃይማኖት ገዳም ላስተዋውቃችሁ። ይህ ገዳም ለአቡነ ተክለኃይማኖት መታሰቢያነት በ1887 ዓ.ም በወላይታ ሶዶ ከተማ ከመመስረቱ ጋር በተያያዘ የተገነባና በዳሞታ ተራራ ምዕራባዊ ራስጌ የሚገኝ የቱሪስት መስህብ ሥፍራ እንደሆነ ነው ዶክተር አበሻ የሚናገሩት። ገዳሙ የአምልኮና የፀበል አገልግሎት እየሰጠ ከአንድ ክፈለ ዘመን በላይ ያስቆጠረ በወላይታ ዞን ካሉ መንፈሳዊ ስፍራዎች አንዱ ሲሆን በውስጡ በርካታ ሐይማኖታዊና ታሪካዊ ቅርሶች ያሉት በመሆኑ በኢትዮጵያ ሐይማኖታዊ ጉዞ ከሚደረግባቸው መዳረሻዎች አንዱ ነው። በመሆኑም አካባቢው ለቱሪስት መዳረሻነት፣ ለአካባቢው ልማት ብሎም ለአየር ንብረት ሚዛንን መጠበቅ ጉልህ ሚና ያለው በመሆኑ የሚመለከታቸው አካላት ትኩረት እንዲያደርጉም አሳስበዋል።            
ሞክሼዎቹ - የአድዋ መንገሻዎች
Mar 2, 2024 4321
ሞክሼዎቹ - የአድዋ መንገሻዎች (ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስ)   የአድዋ አድማስ ዘለል ገድል ሲወሳ የድሉ መገኘት የጦር አበጋዞች ከፊት ይመጣሉ። ከንጉሠ ነገሥቱ ጀምሮ ራስ፣ ደጃዝማች፣ ፊታውራሪ፣ ቀኛዝማች፣ ግራዝማች፣ ባላምባራስ እና ሌሎች ባለማዕረግ አዋጊዎች የድሉ የጀርባ አጥንት መሆናቸው እሙን ነው። ከመላ ሀገሪቷ ጠረፍ ተነቃንቆ ስንቅና ትጥቁን ታጥቆ፣ ድል ሰንቆ እስከ ግማሽ ዓመት ድረስ በባዶ እግሩ የተመመውን የሀገሬው ሰራዊት በቅጡ መርተው አዋግተዋል። ከመነሻ ሰፈር እስከ አድዋ ተረተር፣ ከአምባላጌ ኮረብቶች እስከ መቀሌ ጋራና ቁልቁለቶች፣ ከእንደአባ ገሪማ እስከ ማሪያም ሸዊቶ ሸለቋማ ቋጥኞች፣ ከምንድብድብ መስክ እስከ በገሠሦ አቆበቶች፣ .... ድልና ገድል በደምና በላብ ሲጻፍ የጠላትን የ'ክዱ' ማባባያ የጠሉ፣ ለሀገር ለመሰዋት የቆረጡ ጀግና አዋጊዎች፣ የሀገር ባለውለታዎች ነበሩ። በአድዋ ድል መታሰቢያ 12 የአድዋ ጦር አበጋዞች (ጀኔራሎች) ሀውልት ቆሞላቸዋል። እነሱም፤- ፊታውራሪ ገበየሁ ገቦ ጉርሙ (አባ ጎራው)፣ ልዑል ራስ መኮንን ወልደ ሚካኤል ጉዲሳ (አባ ቃኘው)፣ ንጉስ ተክለሃይማኖት ተሰማ ጎሹ (አባ ጠና)፣ ንጉስ ሚካኤል አሊ አባ ቡላ (አባ ሻንቆ)፣ ደጃዝማች ባልቻ ሳፎ ሮቢ (አባ ጠለስ)፣ ራስ ቢተወደድ መንገሻ አቲከም ቢተርፉ (አባ ገድብ)፣ ራስ ወሌ ብጡል ሃይለማሪያም (አባ ጠጣው)፣ ዋግሹም ጓንጉል ብሩ ገብረመድህን (አባ መርከብ)፣ ራስ አባተ ቧያለው ንጉሱ (አባ ይትረፍ)፣ ራስ አሉላ እንግዳ ቁቢ (አባ ነጋ)፣ ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ (ቁሴ) ዲነግዴ ሁንዱል (አባ መቻል) እና ራስ መንገሻ ዮሃንስ ምርጫ (አባ ግጠም) ናቸው። ከነዚህ የአገር ባለውለታዎች መካከል ሁለት ስመ ሞክሼ ጀግኖችን እንዘክራለን። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስን። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከዳግማዊ አፄ ምኒልክ ቀዳሚዎች ስምንት ራሶች መካከል ብቸኛው የራስ ቢትወደድ (ከንጉሥነት በታች) ባለማዕረግ ናቸው። በፈረስ ስማቸው አባ-ገድብ ይሰኛሉ። በልጅነታቸው የዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስ ባለሟል ሳሉ ከእስረኛው ምኒልክ ጋር ተዋወቁ። ምኒልክ ከአፄ ቴዎድሮስ አምልጠው ሸዋ ከገቡ በኋላ ከእቴጌ ጣይቱ ብጡል ወንድሞች ራስ ወሌ እና ፊታውራሪ አሉላ ብጡልን ይዘው ከመቅደላ ወደ ሸዋ ተሻገሩ፤ የምኒልክ ሁነኛ ሰው ሆኑ። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም በሞት እስኪለዩ ድረስ በክፉም በደጉም ዘመን የአጼ ምኒልክ ከፍተኛ አማካሪና ተወዳጅ መስፍን እንደነበሩ፣ ከጦር ሜዳ እስከ ሽምግልናም ሁነኛ ሰው ሆነው ስለማገልገላችው በታሪክ ድርሳናት ተጠቅሷል። በሸዋ፣ ወሎ፣ ጎንደር፣ ዳሞት(ጎጃም) ተዘዋውረው በተለያዩ ግዛቶች በአስተዳዳሪነት ሰርተዋል። ድሕረ መተማ ጦርነት ምርኮኞች እንዲመለሱ፣ ድንበር እንዲካለል በመስራትም የዲፕሎማሲ ስራቸው ይጠቅሳል። ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከተሳተፉባቸው ደማቅ ታሪኮች መካከል የአድዋ ድል ይጠቅሳል። ጦርነቱ አሀዱ ብሎ የጀመረው ሕዳር 28 ቀን 1888 አምባላጌ ነው። ለሁለት ሰዓታት በዘለቀው በዚህ ጦርነት ጀኔራል ቶዚሊ የተባለው የጠላት ጦር መሪ የተገደለበት ነው። በዚህ ዐውደ ውጊያ አባ ገድብ አንዱ ወሳኝ የጦር አበጋዝ ነበሩ። በተለያዩ የታሪክ ድርሳናት እንደተመዘገበው ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም ከግዛታቸው ከዳሞትና አገው ምድር የተውጣጣ ስድስት ሺህ እግረኛ እና ፈረሰኛ ጦር ይዘው አድዋ ዘምተዋል። “አባ ገደብ መንጌ እያለ ኧረ ጐራው አምባ ላጌን ሰብሮ ቶዘሊን አስጐራው” የተባለው ለዚህ ይመስላል። አባ ገድብ ጥቅምት 11 ቀን 1903 ምሸት ከራስ ቢትወደድ ተሰማ ናደው ጋር እየተጫወቱ ካለምንም ህመም ድንገት አርፈው ቅድስት ሥላሴ ተቀበሩ። ራስ ቢትወደድ መንገሻ ልጆቻቸውን ከተለያዩ መኳንንት ጋር በጋብቻ በማጣመር በኢትዮጰያ ታሪክ ተጠቃሽ መሆን ችለዋል። ለአብነትም ዘውዲቱ መንገሻ ጠቅላይ ሚኒስትር መኮንን እንዳልካቸውን፣ አስካለማርያም መንገሻ ልዑል ራስ ኅይሉን አግብተው የልጅ ኢያሱን ባለቤት ሠብለወንጌል ኅይሉን ወልደዋል። ደጃዝማች ጀኔራል አበበ ዳምጠውን ያገቡት ወሰንየለሽ መንገሻ ደግሞ የአልጋወራሽ አስፋወሰን ባለቤት ልዕልት መድፈሪያሽ ወርቅ አበበን ወልደዋል። ሌላው የአድዋ ጀግና የጦር መሪ ራስ መንገሻ ዮሐንስ (አባ ግጠም) ናችው። ትውልዳቸው ትግራይ፣ ዘመኑም 1857 ዓ.ም ነው። የአድዋ ጦር ውሎ ቁልፍ ሰው ራስ መንገሻ የአጼ ዮሐንስ (አባ በዝብዝ) ልጅ ናቸው። አጼ ዮሐንስ በተሰዉበት በመተማው ጦርነት ተሳትፈዋል። አባታቸው ከሞቱ በኋላም የትግራይ አገረ ገዥ ሆነዋል። በአድዋ ዘመቻ 12 ሺህ ጦር አሰልፈው በብርቱ ተዋግተዋል። ራስ መንገሻ ዮሐንስ ከአድዋ ጦርነት ቀደም ብሎ በአጼ ምኒልክ ላይ እንዲያምጹ ኢጣሊያኖች ሲገፋፋቸውና ሲያባብላቸው ቢቆዩም ከስልጣን ሽኩቻ ይልቅ የኢትዮጵያን ነጻነት መርጠዋል። ከአጼ ምኒልክ ጋር ቢኳረፉም በሀገር ሉዓላዊነት ግን አልተደራደሩም። የኢጣሊያ ወራሪ ጦር ትግራይ ሲገባም ራስ መንገሻ የወገን ደጀን ጦር እስኪደርስ ወደራያ አፈግፍገው፣ በአምባላጌ ጦር ሜዳ አንዱ ተሳታፊ የጦር ጀግና ነበሩ። ራስ መንገሻ የትግራይ ሀገረ ገዥ በመሆናቸውም የእርሳቸው እና በስራቸው የነበሩት የራስ አሉላ እንግዳ ጦር በጄኔራል አልቤርቶኔ ከሚመራው ጠላት ሃይል ቀዳሚው ተፋላሚ እንዲሆኑ አድርጎታል። “አይከፈት በሩ መግቢያ መውጫችን በል ተነስ መንገሻ ግጠም በር በሩን ይህን ጎሽ ጠላ ማን አይቀምሰው መንገሻ ዮሐነስ አንተን ገፍተው...” ተብሎ የተገጠመላቸውም ለዚህ ነው። የጠላት መግቢያ በር ዘብ በመሆናቸው። አባ ግጠም በአድዋው ታሪካዊ ጦርነት አሰላለፋቸው ማርያም ሸዊቶ በተሰኘው ተራራ በኩል ሲሆን ከራስ አሉላ፣ ከዋግሹም ጓንጉል ብሩና ከደጃዝማች ሀጎስ ጋር በመሆን ነበር። የጠላትን የመጀመሪያ ጥቃትን ያስተናገዱትም ራስ መንገሻ ዮሐንስ ናቸው። የአድዋ ድል ከተበሰረ በኋላ አጼ ምኒልክ ራስ መንገሻን ሹመውና ሸልመው ወደ አዲስ አበባ ተመልሰዋል። አጼ ምኒልክ ከትግራይ ወደ አዲስ አበባ ሲመለሱ ማህበረሰቡ በጦርነት ስፍራ በመሆኑ ለደረሰበት ጉዳት 30 ሺህ ብር ድጋፍ ማድራገቸውን የንጉሠ ነገሥቱ ዜና መዋዕል የጻፉት ፀሐፊ ትዕዛዝ ገብረ ሥላሴ ወልደአረጋይ ተርከዋል። ከአድዋ ድል ከጥቂት ዓመታት በኋላ ራስ መንገሻ በአጼ ምኒልክ ላይ በማመጻቸው ተይዘው በቁጥጥር ስር ዋሉ። ሕዳር 6 ቀን 1899 ዓ.ም አንኮበር ግዞት ላይ አንዳሉ ማረፋቸውን የታሪክ መዛግብት ያስረዳሉ። ራስ መንገሻ ዮሐንስ ከራስ መንገሻ አቲከም ግዛት ከአገው ምድር እመይቴ ተዋበች ጋር ትዳር መስርተው ዕውቁን የትግራይ መስፍን ራስ ሥዩም መንገሻን እንዲሁም ከእቴጌ ጣይቱ የወንድም ልጅ ወይዘሮ ከፈይ ወሌ ብጡል አግብተው አስቴር መንገሻን፣ አልማዝ መንገሻንና ብርሃኔ መንገሻን ወልደዋል፡፡ ለአብነት ያክል የሞክሼዎቹን ራስ ቢትወደድ መንገሻ አቲከም እና ራስ መንገሻ ዮሐንስ አነሳን እንጂ የዛሬ የ128 ዓመት በአድዋ ጦርነት ዓለም የተደመመበትና ዛሬ ድረስ እንቆቅልሽ የሆነበት ደማቅ ታሪክ የጻፉ ጀግኖች ቁጥር ስፍር የላቸውም። ጀግኖቹን የመሩ የጦር መሪዎችም ብዙና ተጋድሏቸው የገዘፈ ነው። ከ11 ሺህ በላይ የጣሊያንን ሠራዊት ሙትና ቁስለኛ ያደረጉ፣ 4ሺህ የሚሆኑትን እጅ ያሰጡና የማረኩ እንዲሁም 56 መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና ሌሎች አውቶማቲክ መሳሪያዎቹን ለወገን ጦር እንዲያስረክብ ያደረጉ ኢትዮጵያውያን ሁል ጊዜም ክብር ይገባቸዋል። የጣሊያን ወራሪ ኃይል ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት ስር አድርጎ ለመበዝበዝ ቢመጣም ጀግንነት፣ ሕብረ ብሔራዊ አንድነት፣ እንዲሁም የአልገዛም ባይነት ወኔን የታጠቁ ኢትዮጵያውያን በሶሎዳ ተራሮች ግርጌ ቅስሙን በመስበር የአገራቸውን ክብርና ነጻነት አጽንተዋል። በዚህ አኩሪ ድል ኢትዮጵያ ለበርካታ አገራት በተምሳሌትነት ትጠቀሳለች። የአድዋ ድል ደግሞ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ህዝቦች የጀግንነት ተምሳሌትና የነጻነት ዓርማ እንድትሆን ያስቻለ ታላቅ አፍሪካዊ ድል ነው። (በአየለ ያረጋል)      
ትላንትን ከዛሬ ባስተሳሰረው የአድዋ ድል መታሰቢያ የሚገኙ እውነታዎች 
Mar 2, 2024 3089
ትላንትን ከዛሬ ባስተሳሰረው የአድዋ ድል መታሰቢያ የሚገኙ እውነታዎች ለመነሻ እኤአ በ1885 ጀርመን በተካሄደው የበርሊን ኮንፈረንስ አውሮፓውያን መላ አፍሪካን በካርታ ላይ የተከፋፈሉትን በተግባር መሬት ላይ ለመቀራመት ጦራቸውን ሰብቀው፣ ስንቃቸውን ጭነውና ትጥቃቸውን አጥብቀው ያካሄዱት ዘመቻና የወረራ ጉዞ የተገታባት አድዋ እና እለቷ ዛሬ ድረስ በተገፉ ህዝቦች ልብ ታትማ በአዕምሮ ውስጥ ተቀርጻ ትኖራለች። ጣሊያን የኢትዮጵያን መሬት፣ የአየር ንብረትና መልክዓ ምድር ተቆጣጥሮ ሀብቷን ለሮምና ለመላው አውሮፓ ለማቅረብ የቋመጠበት የዘመናት ህልሙ የተኮላሸበት ቦታ ጭምር ናት - አድዋ። ይህ ወራሪ ኃይል ሊቢያን በእጁ ካስገባ በኋላ ጉዞውን በቀይ ባሕር አስመራ አድርጎ መላ ኢትዮጵያን የመቆጣጠር ግብ ነበረው። ጄነራል ባራቴሪ የመደባቸው ጄነራል አልበርቶኒ፣ ጄኔራል አሪሞንዲ እና ጄነራል ቦርሜዳ በግንባር የተሰለፈውን ጦር ሲመሩ የኋላ ደጀንም እንደነበራቸው የታሪክ ድርሳናት ያስረዳሉ። ከ17 ሺህ በላይ የጣሊያን ሠራዊት 66 የሚሆኑ መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና አውቶማቲክ መሳሪያዎችን ታጥቆ የግንባር ሜዳው ላይ ስለመድረሱ "የኢትዮጵያ ታሪክ ከመጀመሪያው እስካሁኑ ዘመን" በሚል በአንድርዜይ ባርይትኒስኪ እና ዮዓና ማንቴል-ኒየችኮ ተጽፎ በዓለማየሁ አበበ የተተረጎመው መጽሐፍ ያስረዳል። የዛሬ የ128 ዓመት፤ ዕለቱም የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በአድዋ ጦርነት ዓለም የተደመመበትና ዛሬ ድረስ እንቆቅልሽ የሆነበት ደማቅ ታሪክ በጀግኖች አባቶች ተሰራ። በጦርነቱ የጣሊያን መንግስት የጎመጀውን የኢትዮጵያን መሬት ሊያገኝ ይቅርና ከ11 ሺህ በላይ ሠራዊቱ ሙትና ቁስለኛ ሆኑ። 4ሺህ የሚሆኑት ደግሞ ለጀግኖች አባቶቻችን እጃቸውን ሰጥተው ተማረኩ። እንዲሁም 56 መድፎች፣ በርካታ መትረየሶች እና ሌሎች አውቶማቲክ መሳሪያዎቹን ለወገን ጦር አስረከበ። የቀረው የፋሽስት ሠራዊትም ተንጠባጥቦ እግሬ አውጪኝ ብሎ ፈረጠጠ። ጀግኖች ኢትዮጵያውያን ለሀገራቸው ክብር፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት በአውደ ግንባሩ በፈጸሙት የጀግንነት ተጋድሎ ዓለምን ያስደመመና መላውን ጥቁር ሕዝብ ያኮራ ድል ተጎናጽፈዋል። በወቅቱ ነጭን ታግሎ ማሸነፍ አይቻልም የሚለውን አስተሳሰብ በይቻላል ተክቶ ሌሎችም ለነፃነታቸው እንዲታገሉ ያነሳሳ ደማቅ የታሪክ አሻራ አኑረዋል። የጣሊያን ወራሪ ኃይል ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት ስር አድርጎ ለመበዝበዝ ቢመጣም ጀግንነት፣ ሕብረ ብሔራዊ አንድነት፣ እንዲሁም የአልገዛም ባይነት ወኔን የታጠቁ ኢትዮጵያውያን በሶሎዳ ተራሮች ግርጌ ቅስሙን በመስበር የአገራቸውን ክብርና ነጻነት አጽንተዋል። በዚህ አኩሪ ድል ኢትዮጵያ ለበርካታ አገራት በተምሳሌትነት ትጠቀሳለች። የአድዋ ድል ደግሞ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ህዝቦች የጀግንነት ተምሳሌትና የነጻነት ዓርማ እንድትሆን ያስቻለ ታላቅ አፍሪካዊ ድል ነው። ኢትዮጵያውያን በብሔር፣ በሃይማኖት፣ በአካባቢና በሌሎች ልዩነቶች ሳይነጣጠሉ ለአገራቸው ክብርና ነጻነት በአንድነት ቆመውና መስዋት ከፍለው ያስመዘገቡት የጀግንነት ታሪክ ነው። በዓድዋ ድል ኢትዮጵያ ለአፍሪካና ለመላው የጥቁር ህዝቦች ኩራትና የነፃነት ምልክት ሆናለች፡፡ የሰው ልጆችን እኩልነት በደም ዋጋ አረጋግጣለች።   የአድዋ ድል መታሰቢያ የአድዋ ድል ደማቅና ታላቅ ቢሆንም በሚመጥነው ልክ መታሰቢያ አልነበረውም። ዛሬ ግን እነዚያ ዋጋ የከፈሉ ጀግኖችን በሚመጥን ሁኔታ በአዲስ አበባ ፒያሳ “የዓድዋ ድል መታሰቢያ” ተገንብቷል። ከአድዋ ድል 128 ዓመታት በኋላ፣ የተሰራው የአድዋ ድል መታሰቢያ በጠቅላይ ሚኒሰትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የካቲት 3 ቀን 2016 ዓ.ም ተመርቆ ተከፍቷል። የአድዋ ድል መታሰቢያ በአምስት ሄክታር ላይ ያረፈ ሲሆን በአንድነት የተከፈለውን መስዋትነት፣ የአርሶ አደሮችን ተሳትፎ፣ የሴቶችን ተጋድሎ በሚያሳይ መልኩ፣ በአስገራሚ የኪነ-ህንጻ ጥበብ የታነጸ ነው።   የአድዋ ድል መታሰቢያ የተገነባበት ስፍራ አገር በውጭ ወራሪ ኃይሎች እጅ እንዳትወድቅ የህይወት መስዋዕትነት የከፈሉ የዓድዋ ጅግኖች የዘመቻቸው መነሻ እንዲሁም ከድል በኋላ ተሰባስበው ደስታቸውን የተጋሩበት ታሪካዊ ስፍራ ነው። የአድዋ ድል በዓል 7ኛ ዓመት ዳግማዊ ምኒልክ፣ ከአርበኞች፣ ከየአካባቢው ገዢዎች፣ ከውጭ አገር ዲፕሎማቶችና ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ጋር በደማቅ ሁኔታ በዚሁ ስፍራ አክብረውታል። ስፍራው ዛሬ የታላቁ የአድዋ ድል መታሰቢያ ሳይገነባበት በፊት በተለያዩ ጊዜያት ለተለያዩ የልማት ስራዎች ቢታጭም ውጤታማ ስራ ሳይሰራበት ቆይቷል። አካባቢው ለረጅም ዘመናት ታጥሮ ሳይለማ በመቆየቱ እጅግ የቆሸሸ፣ ሰዎች ለዝርፊያ የሚዳረጉበት ስፍራ ሆኖ ቆይቷል። ዘመናትን ተሻግሮ ከሀገራዊ ለውጡ ወዲህ በከተማዋ ከሚገነቡ ትላልቅ ፕሮጀክቶች በዓይነቱ ልዩ የሆነው የዓድዋ ድል መታሰቢያ እንዲሰራበት ተደረገ። የዓድዋ ድል መታሰቢያ እጅግ በሚስብ ኪነ ህንፃ፤ የኢትዮጵያውያንን ህያው የድል ታሪክ የሚዘክር ሆኖ ተሰርቷል።   የአድዋ ድል መታሰቢያ መግቢያ በሮች የኢትዮጵያውያን የድል ብስራት፣ የጥቁር ህዝቦች የነጻነት ኩራት የሆነው የአድዋ ድል መታሰቢያ መግቢያ በሮች የራሳቸው የሆነ ስያሜ ተሰጥቷቸዋል። የምሥራቅ ጀግኖች በር፣ የምዕራብ ጀግኖች በር፣ የሰሜን ጀግኖች በር፣ የደቡብ ጀግኖች በር፣ የፈረሰኞች በር፣ የአርበኞች በር፣ የፓን አፍሪካኒዝም በር ተብለው የተሰየሙ ናቸው። በአራቱም አቅጣጫዎች የተሰየሙ በሮች ተምሳሌትነት በዓድዋ ድል ከአራቱም አቅጣጫ ኢትዮጵያውያን በጋራ የተሳተፉበት የጋራ ድላቸው መሆኑን ያመለክታል፡፡   መታሰቢያው በውስጡ ምን ይዟል? በዋናው መግቢያ:- የኢትዮጵያውያንና አፍሪካውያን ነጻነት ድል መገለጫ የሆነው የአድዋ ድል መታሰቢያ ሃውልትና የሁሉም ከተሞች ርቀት ልኬት መነሻ የአድዋ ዜሮ ኪሎ ሜትር ምልክት ይገኛል። የዓድዋ ጦርነት ዘመቻን ያስተባበሩትና የወቅቱ የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገስት የዳግማዊ አፄ ምኒልክ እና የባለቤታቸው እቴጌ ጣይቱ ብጡል ሀውልትም በዚሁ መግቢያ በኩል ይገኛል። ሃውልት የቆመላቸው 12 የጦር መሪዎች:- በመታሰቢያው የአድዋን ጦርነት በታላቅ ጀግንነት በመምራት ለጥቁር ህዝቦች ድል ያበሰሩ 12 ዋና ዋና የጦር መሪዎች ሃውልት ተቀምጧል፣ እነሱም፤- ፊታውራሪ ገበየሁ ገቦ ጉርሙ (አባ ጎራው)፣ ልዑል ራስ መኮንን ወልደ ሚካኤል ጉዲሳ (አባ ቃኘው)፣ ንጉስ ተክለሃይማኖት ተሰማ ጎሹ ( አባ ጠና)፣ ንጉስ ሚካኤል አሊ አባ ቡላ (አባ ሻንቆ)፣ ደጃዝማች ባልቻ ሳፎ ሮቢ (አባ ጠለስ)፣ ራስ ቢተወደድ መንገሻ አቲከም ቢተርፉ (አባ ገድብ)፣ ራስ ወሌ ብጡል ሃይለማሪያም (አባ ጠጣው)፣ ዋግሹም ጓንጉል ብሩ ገብረመድህን (አባ መርከብ)፣ ራስ አባተ ቧያለው ንጉሱ (አባ ይትረፍ)፣ ራስ አሉላ እንግዳ ቁቢ ( አባ ነጋ)፣ ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ (ቁሴ) ዲነግዴ ሁንዱል (አባ መቻል) እና ራስ መንገሻ ዮሃንስ ምርጫ (አባ ግጠም) ናቸው። በስተቀኝ በኩል፤- እስከ 3 ሺ እንግዶችን ማስተናገድ የሚችል ዘመናዊ ቴክኖሎጂ የተገጠመለት የስብሰባ አዳራሽ የሚገኝ ሲሆን በመጀመሪያው ኮሪደር ላይ ደግሞ ህዝቡ የጦርነት ክተት አዋጅ ጥሪ ሲሰማ ሁሉም ልዩነቱን ወደ ጎን በመተው አገሩን ከወራሪ ለመታደግ በመወኔ መነሳቱን፣ ወደ ጦር ግንባር መትመሙን እንዲሁም በጀግንነት መፋለሙን የሚሳየዩ ትዕይንቶች በእስክሪኖች ይታያሉ። በክፍሉ መሐል ላይ፤- ጦርነቱ የተጎሰመበት ግዙፍ ነጋሪት የተቀመጠ ሲሆን በነጋሪቱ ግራና ቀኝ ለጦርነቱ መንስኤ የሆነው የውጫሌው ውል አንቀጽ 17፣ የአድዋ ታሪክ እንዲሁም ከድል ወደ ሰላም የሚለው የአዲስ አበባ ስምምነት ሰነድ ተዘርግቶ ይገኛል። ከድል መልስ ግልጋሎት ላይ የዋሉ ጋሻዎች፣ መሳሪያዎች፣ አልባሳት፣ መመገቢያ ቁሳቁሶችን ጨምሮ በርካታ ቅርሶች፣ ስዕሎች፣ ፎቶዎች ይገኛሉ። ወደ ውስጥ መግቢያ በሆነው በምዕራብ በር ላይ የወቅቱ የኢትዮጵያ መሪ የነበሩት አጼ ሚኒሊክ እና እቴጌ ጣይቱ ብጡል ሃውልት በክብር ተቀምጦ ይገኛል። በአድዋ ጦርነት ወቅት ጠላት ለመጠጥነት ይጠቀምበት የነበረውን የምንጭ ውሃ እቴጌ ጣይቱ ብልሃት በተሞላበት መልኩ በኢትዮጵያ ሰራዊት እንዲከበብና ጠላት በውሃ ጥም እንዲዳከም በማድረግ ማሸነፍ የተቻለበት የጦር እስትራቴጂ የሚዘክር ገንዳ ከእቴጌ ጣይቱ ሃውልት ፊት ለፊት ተቀምጦ ይገኛል። የአድዋ ሰንሰለታማ ተራሮች፤- ጦርነቱ የተካሄደበትን ቦታ የሚያሳየው የአሸዋ ገበታ ሌላው የአድዋ ድል መታሰቢያ ውበትም ታሪክም ነው፡፡ የአድዋ ሰንሰለታማ ተራሮች፣ መልከዓ-ምድር የሚሳየው የመሬት ላይ ንድፍ ስራ በዚሁ መታሰቢያ መቀመጡ ኢትዮጵያውያን በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ለነጻነት የከፈሉትን መስዋትነት ያመላክታል። ከተራሮች አጠገብ በጦርነት ወቅት ጥቅም ላይ ከዋሉ ጣሊያናዊ ስሪት የሆነ "ቶሪኖ 1883" የሚል ጽሁፍ ያለበት መድፍ ይገኛል። በጦርነቱ ተዋጊዎችን ያጓጓዙ 45 ሺህ ፈረሰኞች የሰሩትን ጀብድ ሊወክልና ሊዘክራቸው የሚችል ‘የአድዋ ፈረሰኞች የድል ሀውልት’ ቆሞላቸዋል፡፡ የአድዋ ጀግኖች ኢትዮጵያን ከወራሪው ጣሊያን ለማዳን ዘር፣ ቀለም፣ ሃይማኖት ሳይለዩ በአንድነት ተሰባስበው የተመሙበትን የሚወክል ‘የአንድነት ድልድይ’ በሚል ተሰርቷል፡፡ የሁሉንም ተሳትፎ የሚያሳዩ የተለያዩ ሁነቶች በጦርነቱ ወቅት ህዝብና አገርን በታማኝነት ሲያስተዳድሩ የነበሩ እንደራሴዎች የሚያሳይ ስዕላዊ በመታሰቢያ የተቀመጠ ሲሆን በጦርነቱ ወቅት የነበረውን የህዝቡን እንቅስቃሴ የሚገልጹ የተለያዩ የጦር መሳሪያዎችና የመገልገያ ቁሳቁሶች፣ ስዕሎችና ቅርጾችም ይገኛሉ።   የገበሬዎችና ሴቶች ተሳትፎ የሚያሳዩ ስራዎች በአድዋ ጦርነት ከ120 ሺህ በላይ ገበሬዎች የግብርና ስራቸውን አቋርጠው "አገራችን ተነካች" በማለት ታጥቀው ድል ያጎናጸፉ፣ ለጥቁር ህዝቦች ትልቅ ታሪክ ያስቀመጡ ጀግኖች ናቸው። በዚህ መታሰቢያ የአንድነት ማዕከል፣ የአፍሪካ ነጻነት ማስታወሻ የኢትዮጵያ ጀግኖችን ጉዞ የሚያሳዩ ምስሎች ይገኛሉ። በጦርነት ወቅት ሴቶች የቤት ሃላፊነትን ከመወጣት በተጨማሪ በአዋጊነት፣ በመረጃ ሰጪነት ቁስለኞችን በመንከባከብ ለሰሩት ስራ የተሰየመ ማስታወሻም በአድዋ ድል መታሰቢያ በክብር ተቀምጦ ይገኛል። የአሁኑ ትውልድ አሻራ፣- የኢትዮጵያ ልጆች በአንድነት ተባብረው አፍሪካ በራሷ አቅም መልማት እንደምትችል ያሳዩበት፣ አፍሪካዊ ተምሳሌት የሆነው የህዳሴ ግድብ ፏፏቴ በመታሰቢያው ይገኛል። ኢትዮጵያውያን ለጥቁር ህዝቦች ነጻነት ላደረጉት ተጋድሎ መታሰቢያ ይሆን ዘንድ የፓን-አፍሪካ ሃውልትም ተካቷል።   ሌሎችም የአድዋ ድል መታሰቢያ የአድዋን ጦርነት ሁነቶች ብቻ ሳይሆን ለተለያያዩ ዝግጅቶች የሚሆኑ አዳራሾችን፣ ካፍቴሪያዎችን፣ ሲኒማ ቤቶችንና ሌሎች ለበርካታ አገልግሎት የሚውሉ ክፍሎችንን አካቶ የተሰራ ነው። ከ2500 በላይ እንግዶችን መያዝ የሚችል ፓን አፍሪካን አዳራሽ፣ 300 ሰዎች የሚይዝ የአድዋ አዳራሽ፣ 160 ሰዎች የሚይዝ መካከለኛ አዳራሽ፣ 300 ሰው በአንድ የሚያስተናግዱ ሬስቶራንቶች፣ ሁለት ካፍቴሪያዎችና የህጻናት ሙዚየም በውስጡ አካቷል። በሌላ በኩል በአንድ ጊዜ 1000 ተሽከርካሪ መያዝ የሚችሉ ፓርኪንግ፣ ዘመናዊ ጂምና ሌሎችም ተካተዋል። የአድዋ ድል መታሰቢያ አድዋ ጊዜ የማይሽረው፣ ዘመን የማይለውጠው የጀግንነትና የአንድነት ምልክት መሆኑን ማሳያ፣ ለነጻነት የታገሉና የተሰዉ ጀግኖች የሚታሰቡበት የታሪክ ማስታወሻ ነው። የአድዋ ድል ትሩፋቶችን ለኢትዮጵያውያን ብቻ ሳይሆን ለመላው ጥቁር ህዝብ በየትውልዱ ለማስተማር የሚያግዝ የዘመናት የነጻነት መንፈስን የሚያስተጋባ፣ ለመጪው ትውልድ የሚሻገር እውነት ነው። እናም የአድዋ ድል መታሰቢያ የወል ታሪካችንን የምንገነባበት የማዕዘን ድንጋይ ነው።  
ልዩ ዘገባዎች
ባጃጅ ውስጥ ተረስቶ ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው የባጃጅ አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ነው
Mar 26, 2023 12421
አዲስ አበባ መጋቢት 17/2015 (ኢዜአ)፦ በድሬዳዋ ከተማ በሚያሽከረከረው ባጃጅ ውስጥ ተሳፋሪ ረስቶት ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ይገኛል። መኮንን ግርማ ኑሮውን ለማሸነፍ እና የነገውን ተሰፋ ብሩህ ለማድረግ በባጃጅ አሽከርካሪነት ተቀጥሮ የሚሰራ ወጣት ነው። ወጣቱ መጋቢት 15 ቀን 2015ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ ከምሽቱ 3 ሰዓት ላይ የተለመደ ስራውን እያከናወነ ሳለ የከተማው ነዋሪ የሆኑት አቶ መሐመድ ኡስማን ከሳቢያን ኦርቢት ተብሎ ወደሚጠራው የከተማው ክፍል ለመጓዝ መሳፈራቸውን ተናግሯል። ይህ ከሆነ ከአንድ ሰዓት በኋላ “ስልክ ተደውሎ ባጃጁ ላይ ገንዘብ ወድቆ እንደሆነ እንድመለከት” ተነገረኝ ይላል ወጣቱ አሽከርካሪ መኮንን። በተነገረው መሰረት ወደ ተሳፋሪ ወንበር ላይ ዞሮ ሲመለከት በላስቲክ የተጠቀለለ 150ሺህ ብር በማግኘቱ ወዲያው ወደ ድሬዳዋ ፖሊስ ትራፊክ ዳይሬክቶሬት በማምራት ብሩን ለባለቤቱ መመለሱን ገልጿል። ገንዘቡን ለባለቤቱ መመለሱ እንዳስደሰተው የተናገረው ወጣቱ፤ የራስ ያልሆነ ገንዘብ ለግል መጠቀም የህሊና ቁስል በመሆኑ በራስ ወዝ ብቻ ሀብት ማፍራት እንደሚገባ መናገሩን ከድሬዳዋ ፖሊስ ማህበራዊ ትስስር ገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። ገንዘባቸው የተመለሰላቸው አቶ መሐመድ ኡስማን በበኩላቸው ገንዘባቸው በጠፋ በአንድ ሰዓት ውስጥ የተሳፈሩበትን የባጃጅ የጎን ቁጥር ለትራፊክ ፖሊስ በመናገር በፍጥነት ገንዘባቸው በመገኘቱ መደሠታቸውን ገልጸዋል። አቶ መሐመድ ለድሬዳዋ ትራፊክ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት እና ለወጣት መኮንን ግርማ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የድሬዳዋ ፖሊስ ጠቅላይ መምሪያ አዛዥ ኮሚሽነር ዓለሙ መግራ ስነ-ምግባር ያለው አሽከርካሪ እንዲፈጠር እየሰራን ያለው ስራ ፍሬ እያፈራ መምጣቱን ይህ ትልቅ ማሳያ ነው ብለዋል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 16747
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በጂንካ ከተማ የተመረተው 23 ኪሎ ግራም የሚመዝነው የስኳር ድንች "በአፍሪካ ትልቁ ስኳር ድንች" በሚል ተመዘገበ
Mar 13, 2023 8719
ጂንካ መጋቢት 4/2015 (ኢዜአ):- በጂንካ ከተማ ደሙዝ ሰፈር የተመረተው እና 23 ኪሎ ግራም የሚመዝነው ስኳር ድንች በአፍሪካ የድንቃ ድንቆች መዝገብ "በአፍሪካ ትልቁ ስኳር ድንች" በሚል መመዝገቡ ተገለጸ። በአዲስ አበባ በተካሄደው የእውቅና ስነስርዓት ላይ የአፍሪካ ድንቃ ድንቆች መዝገብ ስራ አስኪያጅ አቶ አሸናፊ አለም ለስኳር ድንቹ ባለቤት አቶ ኢሳያስ ጊዜአለው የእውቅና ምስክር ወረቀት አስረክበዋል። ከዚህ ቀደም በአፍሪካ 10 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች መቅረቡን አቶ አሸናፊ ለኢዜአ ገልጸዋል።   “ነገር ግን 23 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች በአፍሪካ ደረጃ ሲቀርብ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው” ብለዋል። በዓለም የድንቃ ድንቅ መዝገብ 37 ኪሎ ግራም የሚመዝን ስኳር ድንች መመዝገቡንና በደሙዝ ሰፈር የተገኘው ስኳር ድንች በ14 ኪሎ ግራም ዝቅ ብሎ ከዓለም የ”ሁለተኛነት” ደረጃ ላይ እንደሚያስቀምጠው አመልክተዋል። የስኳር ድንቹ ባለቤት አቶ ኢሳያስ ጊዜያለው ስኳር ድንቹ በአፍሪካ ድንቃ ድንቆች መዝገብ ላይ በመስፈር የኢትዮጵያን ስም በማስጠራቱ መደሰታቸውን ገልጸዋል።   ስኳር ድንቹ እውቅና እንዲያገኝ የዜና ሽፋን ለሰጠው የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ምስጋቸውን አቅርበዋል። ኢዜአ የካቲት 19 ቀን 2015 ዓ.ም “በጂንካ ከተማ ደሙዝ ሰፈር 23 ኪሎ ግራም የሚመዝን አንድ የስኳር ድንች መመረቱ ተገለጸ” በሚል መዘገቡ የሚታወስ ነው።
ዶክተር ሊያ ታደሰ በጤና ልማት ዘርፍ በሴት አመራርነት ላበረከቱት አስተዋጽኦ እውቅና አገኙ
Mar 9, 2023 9980
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 30/2015 የጤና ሚኒስትሯ ዶክተር ሊያ ታደሰ በጤና ልማት ዘርፍ በሴት አመራርነት ላበረከቱት አስተዋጽኦ በሩዋንዳ ኪጋሊ በተካሄደው በአፍሪካ ዓለም አቀፍ የጤና አጀንዳ ኮንፈረንስ (AHAIC)2023 ላይ እውቅና ተሰጣቸው። ሚኒስትሯ በሩዋንዳ ኪጋሊ ትላንት በተካሄደው Africa Health Agenda International Conference (AHAIC) 2023 ላይ የተበረከተላቸውን Women in Global Health Award የእውቅና ሽልማት በተወካያቸዉ በኩል ተቀብለዋል። እውቅናው በጤና ልማት ውስጥ የሚያጋጥሙ ተግዳሮቶችን በመቋቋምና በመፍታት፣ የጤና አገልግሎት ጥራትና ፍትሀዊ ተደራሽነት እንዲሁም ሁሉን አቀፍ የጤና አገልግሎት ሽፋን ላይ ትኩረት ሰጥተው ለሚሰሩ አመራሮች የሚሰጥ መሆኑም ተመላክቷል። ለመጪዎቹ ትውልዶች አርዓያ ለሆኑ የአፍሪካ ሴት መሪዎች የሚሰጠው ሽልማቱ የኢትዮጵያ ጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰም ለዜጎች የተሻለና ዘላቂ ጤናን ለማምጣት በሚደረግ ጥረት ውስጥ ላበረከቱት የላቀ የመሪነት ሚና ከአምሪፍ ሄልዝ አፍሪካ እውቅናውን አግኝተዋል።
በብዛት የታዩ
ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ ታደርጋለች - አምባሳደር ስቴፋን አወር
Jun 17, 2023 28765
አዲስ አበባ ሰኔ 10/2015 (ኢዜአ) ፦ ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ እንደምታደርግ በአገሪቷ የኢትዮጵያ አምባሳደር ስቴፋን አወር ገለጹ። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምትሰጠውን የሰብአዊ ድጋፍ በእጥፍ ማሳደጓንም አመልክተዋል። ጀርመን ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ በፖለቲካው፣ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚ የትብብር መስኮች ያላቸው አጋርነት እየተጠናከረ መምጣቱን አምባሳደር ስቴፋን ለኢዜአ ገልጸዋል። ጀርመን በአቅም ግንባታ፣ በግብርና ምርታማነት እንዲሁም በማህበራዊ ልማትና በመልካም አስተዳደር ዘርፎች ለኢትዮጵያ የምታደርገው የልማት ትብብር ማደጉን አመልክተዋል። ጀርመን በተለይም በልማት ኤጀንሲዋ(ጂ አይ ዜድ) በኩል ለኢንዱስትሪው እድገት ወሳኝ የሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረጓን ጠቅሰዋል። በሌላ በኩል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽንና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሙያዊ ድጋፍ እንዲሁም የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ነው አምባሳደሩ የገለጹት። በኢትዮጵያ ለችግር የተጋለጡ ዜጎችን ለመደገፍ ሰው ተኮር የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለአብነትም የሰብአዊና የመልሶ ማቋቋም ስራዎች ድጋፍ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምታደርገውን የሰብአዊ እርዳታ ወደ 82 ነጥብ 5 ሚሊዮን ዶላር ከፍ በማድረግ በእጥፍ ማሳደጓንና ይሄም "ጀርመን በኢትዮጵያ ከፍተኛ የሰብአዊ ድጋፍ በማድረግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል" ብለዋል። በሌላ በኩል ጀርመንና ኢትዮጵያ በንግድና ኢንቨስትመንት ግንኙነቱን ለማጠናከር የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ጠቅሰው ይህንንም እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የሁለቱን አገራት የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችሉ ለአብነትም በጀርመን የባህል ተቋምና በሌሎችም ኢንስቲትዩት እየተከናወኑ ያሉ ስራዎችን በማሳየነት ጠቅሰዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል የተጀመረው የሰላም ስምምነት ቀጣይነት እንዲኖረው ጀርመን ፍላጎት እንዳላት ገልጸው ለዚህም ድጋፍ እያደረገች ትገኛለች ነው ያሉት አምባሳደር ስቴፋን። የኢትዮጵያ መንግሥት የሽግግር ፍትህ ለማረጋገጥ የጀመረው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን የጠቆሙት አምባሳደሩ ጀርመን ሂደቱ የተሳካ እንዲሆን ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ጀርመን የአፍሪካ ሕብረት እንዲጠናከር በተለይም በአፍሪካ አገራት መካከልም የፖለቲካና ምጣኔ ኃብታዊ ውህደት እንዲረጋገጥ የምታደርገውን ድጋፍ አጠናክራ እንደምትቀጥል ጠቁመዋል። ኢትዮጵያና ጀርመን ግንኙነታቸውን የጀመሩት እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1905 ነው።
በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ
Jun 29, 2023 23725
አዲስ አበባ ሰኔ 22/2015(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ የሀገራቱ ተወካዮች ገለጹ። 'የሩስያ ባህል ቀን በኢትዮጵያ' በሚል መሪ ሃሳብ የሀገሪቱን ባህል የተመለከተ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ የሩስያ ኤምባሲ አዘጋጅነት አዲስ አበባ በሚገኘው የሩስያ የሳይንስና ባህል ማዕከል/ፑሽኪን/ ተካሂዷል። የሩስያን ባህል የሚያስቃኝ የኪነ ሕንጻ ዐውደ ርዕይ በማዕከሉ የተከፈተ ሲሆን በሁለቱ ሀገራት ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶችና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት ተደርጓል።   የኢትዮጵያና ሩስያ ታሪካዊ ግንኙነት በርካታ ምዕተ ዓመታትን ቢያስቆጥርም ይፋዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የተጀመረው ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ በዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዘመነ መንግስት እንደሆነ ይነገራል። 125ኛው ዓመቱን ያስቆጠረው የሁለቱ ሀገራት ዘመናትን የተሻገረ ጽኑ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ከፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብሮች ባሻገር ባህላዊና መንፈሳዊ ትስስሮችም እንደጎለበቱ ይወሳል። በኢትዮጵያ የሩስያ አምባሳደር ኢያቭገኒ ተርኪን እንዳሉት ዘመናትን በጽኑ ወዳጅነት የዘለቀው የኢትዮ-ሩስያ ዲፕሎማሲያዊ እና የህዝብ ለህዝብ ትስስር በባህላዊና መንፈሳዊ ቅርርብ ያዳበረ ነው።   በሁለቱ ሀገራት መካከል ለዘመናት የዳበሩ ባህላዊ፣ መንፈሳዊ፣ ኪነ ጥበባዊ እና ታሪካዊ ግንኙነቶችና ትብብሮች ወደላቀ ደረጃ ለማሸጋገር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በመጭው ሕዳር ወር ዕውቅ የሩስያ ድምጻዊያንን ያካተተ ባህላዊ የሙዚቃ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስራውን እንደሚያቀርብ ገልጸዋል። ከዚህም በሻጋር የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ሙያተኞች ወደ ሩስያ በመሄድ የኢትዮጵያን ባህል የሚያስተዋውቁብትን ዕድል ለማመቻቸት ፍላጎት እንዳላቸውም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው በበኩላቸው የሁለቱን ወዳጅ አገሮች ባህል ልውውጥ ይበልጥ ለማጎልበት የሚያግዙ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ፑሽኪን ማዕከል ጋር በመተባበር እንደሚዘጋጁ ጠቁመዋል።   የኢትዮ-ሩስያ ባህላዊ ትስስር ለማጠናከር በኪነ ሕንጻ፣ በስነ ጥበብ እና በሌሎች ኪነ ጥበብ ዘርፎች ላይ በስፋት እንደሚሰራ አረጋገጠዋል። ኢትዮጵያ ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶቿን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለማስተዋወቅ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን እያከናወነች መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትን የሚዘክር የአርኪኦሎጂና የቨርቹዋል ሪያሊቲ ቋሚ ዐውደ ርዕይ በላሊበላ መከፈቱን ገልጸዋል። ”ላሊበላ በእምነት የታነፀ” በሚል መሪ ሀሳብ የተከፈተው ዐውደ ርዕይ በቀጣይ ሩስያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ሀገራት እና ሰሜን አሜሪካ የመውሰድ ዕቅድ ተይዞ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የሩስያ ዘመናዊ ሥነ-ጽሁፍ አባት የሚሰኘው ዕውቁ ሩስያዊ ባለቅኔ አሌክሳንደር ፑሽኪን 225ኛ ልደት በዓል በቀጣይ ዓመት በድምቀት እንደሚከበር ተገልጿል። በአሌክሳንደር ፑሽኪን ልደት ቀን የተሰየመው የሩስያ ቋንቋ ቀን በቅርቡ በአዲስ አበባ መዘከሩም ይታወሳል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 16747
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በልጆቿ የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነትን ሳትራብ ዘመናትን የተሻገረች-ኢትዮጵያ
Mar 1, 2023 12773
በቀደሰ ተክሌ (ሚዛን አማን ኢዜአ) ነፃነት የሰው ልጅ ከፈጣሪ ከተቸሩት ፀጋዎች አንዱና ዋነኛው ነው፤ በራስ ፈቃድ መወሰን፣ በራስ መሻት መከወንና በራስ ማንነት መኖር የሰው ልጅ የነፃነት አብነቶች ናቸው። ፈጣሪ ይህን ፀጋ የቸረው ያለ አንዳች ቅድመ ሁኔታ ነው። ይሁን እንጂ ይህን ከፈጣሪ የተቸረውን ነፃነት በራሱ በወገኑ የመነጠቅ ዕጣ ፈንታ መግጠሙ አልቀረም፤ ነፃነቱን በራሱ ወገን እየተነጠቀ በራስ ፈቃድ መወሰን የማይችል እንዲሆን ተደረገ። ጥቁር ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን በነጮች ዘንድ የባርነት ግብር ተሰጣቸው። ቅኝ መግዛት ለእነሱ የኃያልነት መገለጫ አድርገው መረጡ። በዚህም አፍሪካን ተቀራምተው የራሳቸው አደረጉ። ያኔ ቅኝ ግዛት አስተዳደር ዘመናቸው በራስ እምነት መቆም፣ በራስ ባህል፣ ወግና ማንነት መኖር አይታሰብም። የሰው ልጅ ከቆዳ ቀለም ልዩነት በስተቀር በራሱ አምሳል ለተፈጠረው ሰው ተገዥ ይሆን ዘንድ አውሮፓውያን ከእኛ ውጭ ሰው ብለው በግዞት የያዟቸውን አገሮች ዜጎች የስቃይና የመከራ ህይወት እንዲያሳልፉ ፈረዱ። ከባዱን የባርነት ቅንበር በጫንቃቸው ላይ ጫኑ። ማንነታቸውን አስረስተው ያሻቸውን አደረጉ። የቅኝ አገዛዝ ገፈት ቀማሽ እንድትሆን ፅዋ የደረሳት የጥቁሮች ፈርጥ ኢትዮጵያ ግን እንዲህ በቀላሉ ለቅኝ ገዥዎች እጅ አልሰጠችም። ሰውን በሰውነቱ ብቻ የምታከብረው ኢትዮጵያ የልጆቿ ነፃነት በማንም ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ አልፈቀደችም።ኢትዮጵያን አፅንቶ ያቆማት በመከባበርና በአብሮነት ላይ የታነፀ ባህል፣ እሴት፣ ወግና ሥርዓት በባዕዳን እጅ ወድቆ ከሚከስም ''እኛ እንቅደም'' የሚል ጠንካራ የሀገር ፍቅርና ወኔ በአበራኮቿ ክፋይ ልብ ውስጥ እንደ አቶን እሳት ተንቀለቀለ። በፈጣሪያቸው እንጂ በምድራዊ ኃይል የሚመኩ አይደሉምና ቅኝ ሊገዛቸው የመጣን የውጭ ወራሪ ኃይል በጀግንነት ታግለው የኢትዮጵያን አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅና ለማስከበር በአንድ ልብ ወስነው ቀፎው እንደተነካበት ንብ ወደ አውደ ገባሩ ተመሙ። ኢትዮጵያዊ አንድነትን ኃይል፤ ወኔና ሞራልን ትጥቃቸው አድርገው በዓድዋ ተራራ እስከ አፍንጫው ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀውን የኢጣሊያ ጦር ገጠመ። ደረታቸውን ለጥይት ሰጥተው ተፋለሙ፣ ደማቸውን አፍሰው፣ አጥንታቸውን ከስክሰው ለእኛ ለልጆቻቸው ነፃነትን አወረሱ፤ ለምንምና ለማንም የማይበገረው ኢትዮጵያዊ አንድነትን ትጥቅና ስንቃቸው ያደረጉትን የኢትዮጵያውያንን ከብረት የጠነከረ ክንድ መቋቋም የተሳነው ወራሪ የኢጣሊያ ኃይል ገሚሱ የጎራዴ እራት ሲሆን፤ ቀሪው ቁስለኛና ምርኮኛ ሆነ፤ ሌላው ደግሞ እግሬ አውጣኝ ብሎ ህይወቱን ለማትረፍ እግሩ ወደመራው ፈረጠጠ። ጅግኖች አባቶቻችን ደማቸውን አፍሰው፣ አጠንታቸውን ከሰክሰው የኢትዮጵያ ክብርና ሉዓላዊነት አስጠብቀውና አስከብረው የፈጣሪ ልዩ ፀጋ የሆነውን "ነፃነት" ለዛሬው ትውልድ አስረከቡ። ኢትዮጵያም በትውልድ ቅበብሎሽ ሉዓላዊነቷምን አፅንታ የቆመች ነፃ አገር ሆና ቀጠለች። በዘመኑ የነበረውን ጥቁር ነጭን ማሸነፍ አይችልም የሚለውን አስተሳሰብ በሀገር ፍቅርና ወኔ ወራሪውን የፋሽሽት ኢጣሊያ ኃይል በጦር በጎራዴ አርበድብደው ድል በመንሳት ጥቁር ነጭን ማሸነፍ እንደሚች በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ለነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተግባር አረጋገጡ። በደማቸው ዘመን ተሻጋሪ ደማቅ የአርነት የታሪክ ድርሳን ጻፋ። በዘመን ጅረት የማይወይብ ታሪክ የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በዓድዋ ተራሮች ላይ ተጻፈ። ኢትዮጵያ በልጆቿ አንድነትና የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነት ሳትራብ ዘመናትን ተሻገረች። የነፃነት ዓርማ ሆና ለአፍሪካውያን ታየች። የዓድዋ ድል በቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ይሰቃዩ የነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን የአርነት ትግል አድርገው የግፍ፣ የስቃይና የመከራ ቀንበርን ከጫንቃቸው ላይ አሽቀንጥረው እንዲጥሉ የፃነት ተምሳሌት ሆነ። በኢትዮጵያ የተለኮሰውን የነፃነት ችቦን አቀጣጥለው ብርቱ የአርነት ተጋድሎ አደረጉ፤ በዓድዋ ድል ከቅኝ ገዥዎች መዳፍ አፈተለኩ። የጥቁር ጭቁን ህዝቦች ነፃነት በዓድዋ የድል ገድል ለዓለም ታወጀ። አፍሪካውያን በራሳቸው ቋንቋ በነፃነት መናገር፣ በራሳቸው ባህል፣ወግና ሥርዓት እንዲሁም በራሳቸው መሪ ወደ ሚተዳደሩበት ምዕራፍ ተሸጋገሩ።የዓድዋ ድል ነገሮች አልጋ በአልጋ ሆነው በቀላሉ የተገኘ አይደለም። ኢትዮጵያውያውያ ለሀገራቸው ባላቸው ቀናሂነትና ከብረት በጠነከረ አንድነትና በጀግንነት ተጋድሎ ተጋምዶ በተደረገ እልህ አስጨራሽ ትግል እንጂ። የዓድዋ ድል ዛሬም ወደ ጀመርነው የልማት፣የዕድገትና የብልፅግና ማማ ላይ የሚያደርሰን መሰላል ነው። ይህ የሚሆነው ግን የአንድነት ኃይል ከጀግንነት ወኔ ሳይነጣጠል ፀንቶ ሲቆይ ብቻ መሆኑ እሙን ነው። ቀደምት አባቶቻቸን የዓድዋ ከፍታን በክብር መቆናጠጥ የቻሉት ዘር እየቆጠሩ ሳይሆን በኢትዮጵያዊ አብሮነትና አንድነት ተጋምደውና ተሰናስለው ነው። ያላቸውን የአንድነት ኃይል ተጠቅመው ድልን ተጎናጸፉ። በየዓመቱ ዓድዋን መዘከር ራስን ''እኔስ ምን ማድረግ እችላለሁ?'' በሚል እሳቤ ከሆነ ዓድዋ ህያው ነው፤ ወደ አለምነው የስኬትና የብልፅግና ከፍታ ላይ የአንድነታችን ኃይሉ እንደሚያደርሰን እሙን ነው። እንደ ቀደምት አባቶቻችን በተጋመደ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን በማጠናከር በኢኮኖሚው፣ ማኅበራዊ፣ በፖለቲካው ያሉ ፈተናዎችን በሀሳብ ልዕልና በማሸነፍ ለሌላ ድል መትጋት አለብን። አንድነታችንን በማፅናት በኅብረት ለኢትዮጵያ ከፍታ መትጋት ከሁላችንም ይጠበቃል።"ድር ቢያብር አንበሳ ያስር" እንዲ ሀገራዊ ብሂሉ ከተባበርን የማናልፈው ፈተና አይኖርም። አንዴ በጦርነት ሌላ ጊዜ በድርቅና በሌሎች መንስኤዎች ያጋጠሙንን ተግዳሮቶች በአብሮነት ተጋፍጠን ድል እያደረግን መጥተናል። ፈተና ሁሌም ይኖራል፤ ማሸነፍና መሸነፍ ግን በእኛ ፅናትና ጥንካሬ ይወሰናል። ለወደፊትም የሚያጋጥመንን ፈተና አንድነታችንን አፅንተን ኅብረታችን ለሀገራችን ልማት፣ ዕድገትና ብልፅግና በማዋል በርካታ ዓድዋዎችን እንሰራለን። የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያ አልፎ ለመላው ጥቁር ጭቁን ህዝቦች የኩራት ምንጭ የነፃነት ዓርማ ነው። የዓድዋን ታሪክ መጠበቅና መደጋገም የእኛ የኢትዮጵያውን ኃላፊነትና ግዴታ ነው። ልዩነትን መስበክ ከኢትዮጵያዊ ከፍታ መሸራተት ነው። እኛነትን ረስቶ እኔ ማለት የዓድዋን ታሪክ መሸጥ ነው። ኢትዮጵያውያን አንድ ሆነን እንጂ ተከፋፍለን የሰራነው ታሪክ የለም። የትናንት መልካም ስምና ዝና ከዘመኑ ጋር አብሮ ከፍ ከፍ እያለ አብቦ ማፍራት እንጂ፤ በልዩነት አስተሳሰብና አመለካከት ሊኮሰምን አይገባም። የኢትዮጵያውያን የአንድነትና የሉዓላዊነት መገለጫ፣ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌ-ዓድዋ ለዘላለም በክብር ሲዘከር ይኖራል‼  
ባጃጅ ውስጥ ተረስቶ ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው የባጃጅ አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ነው
Mar 26, 2023 12421
አዲስ አበባ መጋቢት 17/2015 (ኢዜአ)፦ በድሬዳዋ ከተማ በሚያሽከረከረው ባጃጅ ውስጥ ተሳፋሪ ረስቶት ያገኘውን 150ሺህ ብር ለባለቤቱ የመለሰው አሽከርካሪ አድናቆት እየተቸረው ይገኛል። መኮንን ግርማ ኑሮውን ለማሸነፍ እና የነገውን ተሰፋ ብሩህ ለማድረግ በባጃጅ አሽከርካሪነት ተቀጥሮ የሚሰራ ወጣት ነው። ወጣቱ መጋቢት 15 ቀን 2015ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ ከምሽቱ 3 ሰዓት ላይ የተለመደ ስራውን እያከናወነ ሳለ የከተማው ነዋሪ የሆኑት አቶ መሐመድ ኡስማን ከሳቢያን ኦርቢት ተብሎ ወደሚጠራው የከተማው ክፍል ለመጓዝ መሳፈራቸውን ተናግሯል። ይህ ከሆነ ከአንድ ሰዓት በኋላ “ስልክ ተደውሎ ባጃጁ ላይ ገንዘብ ወድቆ እንደሆነ እንድመለከት” ተነገረኝ ይላል ወጣቱ አሽከርካሪ መኮንን። በተነገረው መሰረት ወደ ተሳፋሪ ወንበር ላይ ዞሮ ሲመለከት በላስቲክ የተጠቀለለ 150ሺህ ብር በማግኘቱ ወዲያው ወደ ድሬዳዋ ፖሊስ ትራፊክ ዳይሬክቶሬት በማምራት ብሩን ለባለቤቱ መመለሱን ገልጿል። ገንዘቡን ለባለቤቱ መመለሱ እንዳስደሰተው የተናገረው ወጣቱ፤ የራስ ያልሆነ ገንዘብ ለግል መጠቀም የህሊና ቁስል በመሆኑ በራስ ወዝ ብቻ ሀብት ማፍራት እንደሚገባ መናገሩን ከድሬዳዋ ፖሊስ ማህበራዊ ትስስር ገጽ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። ገንዘባቸው የተመለሰላቸው አቶ መሐመድ ኡስማን በበኩላቸው ገንዘባቸው በጠፋ በአንድ ሰዓት ውስጥ የተሳፈሩበትን የባጃጅ የጎን ቁጥር ለትራፊክ ፖሊስ በመናገር በፍጥነት ገንዘባቸው በመገኘቱ መደሠታቸውን ገልጸዋል። አቶ መሐመድ ለድሬዳዋ ትራፊክ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት እና ለወጣት መኮንን ግርማ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የድሬዳዋ ፖሊስ ጠቅላይ መምሪያ አዛዥ ኮሚሽነር ዓለሙ መግራ ስነ-ምግባር ያለው አሽከርካሪ እንዲፈጠር እየሰራን ያለው ስራ ፍሬ እያፈራ መምጣቱን ይህ ትልቅ ማሳያ ነው ብለዋል።
በአዲስ አበባ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ብቻ ይፈጸማል-ባለስልጣኑ
Apr 6, 2023 11656
አዲስ አበባ መጋቢት 28/2015(ኢዜአ)፡ በአዲስ አበባ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ብቻ እንደሚፈጸም የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን ገለጸ። የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ የሚፈፀምበትን የድርጊት መርሐ ግብር በተመለከተ ከባለድርሻ አካላት ጋር ዛሬ በአዲስ አበባ ተወያይቷል።   የውይይቱ ዓላማ በመዲናዋ የሚገኙ ሁሉም የነዳጅ ማደያዎችና ኩባንያዎች በአሰራሩ ዙሪያ የጋራ ግንዛቤ እንዲይዙ ለማስቻል መሆኑ ተነግሯል። በዚህ ወቅት የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ወይዘሮ ሳህረላ አብዱላሂ፤ ባለስልጣኑ የነዳጅ ግብይትን በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ ለማድረግ የተለያዩ ስራዎችን ሲሰራ መቆየቱን ተናግረዋል። በዚህም ቀደም ብሎ ከነዳጅ ማደያና አከፋፋይ ኩባንያዎች ጋር ሲሰራ መቆየቱን ገልፀው፤ አሁን ደግሞ ለሙሉ ትግበራው ባለድርሻ አካላትን ያሳተፈ ውይይት ተደርጓል ብለዋል። በአዲስ አበባ የኤሌክትሮኒክስ የክፍያ ስርዓቱ በአማራጭነት ለሙከራ እየተተገበረ መሆኑን ጠቅሰው፤ ከሚያዚያ 16 ጀምሮ የነዳጅ ግብይት በአስገዳጅ ሁኔታ ሙሉ በሙሉ በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ እንደሚፈጸም ተናግረዋል። በመሆኑም ህብረተሰቡ ማንኛውም የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ብቻ የሚፈጸም መሆኑን ተገንዝቦ ከወዲሁ አስፈላጊውን ዝግጅት ሊያደርግ እንደሚገባ አሳስበዋል። የነዳጅ ግብይት በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ አተገባበር በሀገር አቀፍ ደረጃ ከሀምሌ አንድ ጀምሮ በአስገዳጅነት እንደሚተገበርም ጠቁመዋል። በኢትዮ ቴሌኮም ቺፍ ሞባይል መኒ ኦፊሰር ብሩክ አድሃነ፤ የነዳጅ ግብይትን በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች በማድረግ ረገድ በቴሌ ብር ውጤታማ ስራ ሲሰራ ቆይቷል ብለዋል። ለዚህም ባለፉት ዘጠኝ የሙከራ ወራት በቴሌ ብር ብቻ ከ30 ቢሊዮን ብር በላይ የነዳጅ ግብይት መፈጸሙን አንስተዋል። የነዳጅ ግብይቱን በአግባቡ በኤሌክትሮኒክስ የክፍያ መንገዶች ለማከናወን የሚያስችል ዘመናዊ የቴክኖሎጂ መገንባቱንም እንዲሁ። የኢትዮጵያ ነዳጅ ማደያዎች ማኅበር አባል የሆኑት አቶ ሚካኤል ገብረስላሴ እና የማህበሩ የቦርድ አባል አቶ ኤፍሬም ተስፋዬ የነዳጅ ግብይት ስርዓቱ በኤሌክትሮኒክስ ክፍያ መንገዶች ብቻ መሆኑ ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ አለው ብለዋል። በተለይ ለነዳጅ አዳዮች ጥሬ ገንዘብ በመቁጠር የሚያባክኑትን ጊዜ ከመቅረፍ አንፃር እንዲሁም በማደያዎች የሚቀመጥ የግብይት ገንዘብ እንዳይኖር በማድረግ የደህንነት ስጋትን እንደሚፈታ ተናግረዋል። በተጨማሪም መንግስት የነዳጅ ምርት ከመነሻው እስከ መድረሻው ያለውን ስርጭት ሂደት መረጃ እንዲኖረው እና ነጋዴዎችም ግብርና ታክስ እንዳያጭበረብሩ በማድረግ ቴክኖሎጂው ትልቅ ሚና አለው ነው ያሉት።  
ለላቀ ውጤት - የተማሪ መምህርና ወላጆች ጥምር ጥረት
Mar 27, 2023 11427
በሃብታሙ ገዜ ስልጡን የመንገድ ጠበብቶች በጥንቃቄ የከተማ ውብ ገፅታ አልበሰው ባነጿት ከዚራ አካባቢ የሚገኘው የድሬዳዋ አስተዳደር ምክር ቤት አዳራሽ በሰው ተሞልቷል። የተሰበሰቡት ወጣት ተማሪዎች፣ የድሬደዋ አመራሮች፣ የትምህርት ዘርፍን የሚመሩ አካላትና ወላጆች በፈገግታ ተሞልተዋል። ይበልጥኑ ከወጣቶቹ ገፅታ የሚንፀባረቀው የደስታ ፈገግታ ለአዳራሹ የተለየ ብርሃን ደርቦለታል። የደስታቸው ምንጭ ደግሞ አምና የተፈተኑትን የ12ኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና በላቀ ውጤት አልፈው ሽልማት በመቀበል ላይ መሆናቸው ነው። የአዳራሹን የሽልማት መርሃ ግብር የሚመራው ሰው ድንገት "የዛሬው ልዩ ክስተት ከሚሸለሙት ተማሪዎቻችን መካከል ከ600 በላይ ውጤት በማምጣት ከወንድሞቿ ጋር ሦስት ሆነው ወደ ዩኒቨርሲቲ የሚገቡ የአንድ ቤተሰብ አባላት መገኘታቸው ነው" ሲል ተናገረ። ይሄኔ አዳራሹ በጭብጨባ ተናጋ፤ ሁሉም ተሰብሳቢ በአንድነት ቆሞ ጭብጨባውን አቀለጠው። ለሽልማት ወደ አደባባዩ የመጡት በደስታ ፀዳል የወረዙት የወላጅ ተወካይ እንጂ የድሉ ባለቤት የሆኑት እነዚህ ሦስት ተማሪዎቹ አይደሉም። በአዳራሹ የተሰባሰቡት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከዲር ጁሃርና የካቢኔ አባላት እንዲሁም ተሸላሚዎቹ ተማሪዎች "የዓመቱ የተለየ ክስተት የሆኑትን ተማሪዎች" ለማየት ዓይኖቻቸው ቢባዝንም አልተሳካም። ለምን ካላችሁ ተማሪዎቹ ወደ ተመደቡበት አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመጓዛቸው ነው። የመድረኩ የድምፅ ማጉያ ባለቤትም ሆነ ተሰብሳቢዎቹ የዓመቱ ክስተት የሆኑት ኒያ ሰላሃዲን 602፤ አሊ ሰላሃዲን 556፣ አማን ሰላሃዲን 526 ያመጡት ተማሪዎች መንትዮች መሆናቸውን ቢያውቁ ኖሮ አዳራሹ ሌላ የግርምት ደስታን ባስተናገደ ነበር። ሽልማቱን ያበረከቱት የድሬዳዋ አስተዳደር ከንቲባ ከዲር ጁሃር ተሸላሚዎች በጥረታቸው በትጋታቸው ባመጡት ውጤት መደሰታቸውን አብስረዋል። አገር በዜጎች አንድነትና መተባበር እንደሚፀናው፤ የተማሪዎች ውጤትም በተማሪዎችና በመምህራን ጥረት ብቻ ሳይሆን በወላጆች ጠንካራ ክትትልና ድጋፍ ጭምር የሚመጣ ነው። "በተለይ ከአንድ ቤተሰብ የበቀሉት ተማሪዎችና የዛሬው ሽልማት እና ውጤት ያስተማረን ይህንኑ ነው" ብለዋል ከንቲባው። በዚህ አደራሽ ውስጥ የሁሉም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ርዕሰነ-መምህራን ታድመዋል። እንደ ድሬደዋ አስተዳደር ከተፈተኑት ከ3 ሺህ 700 በላይ ተማሪዎች መካከል በቀጥታ ያለፉት 250 ተማሪዎች ብቻ ናቸው። ለመጣው ውጤት ተሞጋሹም ተወቃሹም የዘርፉ አመራሮች፣ ተማሪዎች፣ መምህራንና ወላጆች ናቸው። የድሬዳዋ አስተዳደር ትምህርት ቢሮ ኃላፊ ወይዘሮ ሙሉካ መሐመድ "ለመጣው ዝቅተኛ ውጤት በትምህርት ዘርፍ ውስጥ ያለነው በሙሉ ተጠያቂዎች ነን" ብለዋል። ኃላፊዋ ሌላውም ከዚህ ትምህርት መውሰድ እንዳለበት ነው የገለጹት። እንደ አስተዳደሩም የትምህርት አመራሮች፣ ርዕሳነ መምህራን፣ መምህራንና ወላጆች ያካተተ ኮሚቴ ተዋቅሮ የተሻለ ውጤት ለማምጣት የተቀናጀ እንቅስቃሴ መጀመሩን አውስተዋል። በመንግስት የ12ተኛ ክፍል መልቀቂያ ብሔራዊ ፈተናን ከኩረጃ ነፃ ለማድረግ የተወሰደው እርምጃ ተማሪዎች በጥረታቸውና በብቃታቸው የልፋታቸውን ውጤት እንዲያገኙ ያስቻለ ነው። የፈተና አሰጣጡና ውጤቱ እንደአገር ያለንበትን አዘቀት አስተምሮ ለትምህርት ጥራት መረጋገጥ፤ ብቁና በራስ የሚተማመን ዜጋ ለማዋለድም ጥርጊያ መንገድ ሆኖ አልፏል ማለት ይቻላል። መንግስት የትምህርት ጥራትን ከታችኛው እርከን ጀምሮ ለማረጋገጥም በዘርፉ ሙሁራን ጥልቅ ጥናት ላይ ተመስርቶ ያዘጋጀውን የትምህርት ፍኖተ ካርታ መሠረት ያደረገ ስርዓተ ትምህርት ቀርጾ ዘንድሮ እስከ 8ተኛ ክፍል ተግባራዊ አድርጓል። ለመማር ማስተማሩ መጻህፍት ተዘጋጅተው ለመምህራን ስልጠና በመስጠትም ተግባራዊ እየተደረገ ይገኛል። በሚቀጥለው ዓመትም በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ለመጀመር ዝግጅት እየተደረገ ነው። በሽልማት ሥነስርዓቱ ላይ እንደታየው ለተማሪዎች ውጤት ማማር የወላጆች ሚና የጎላ ነው። ወላጆች ተገቢውን ድጋፍ እና ጥብቅ ክትትል ካደረጉ የሚፈልገው ለውጥና ውጤት ማምጣት ይቻላል። ወይዘሮ ሙሉካ በአትኩሮት ከገለጹት ሃሶቦች መካከል ዋናዎቹን ሰበዞች መዝዤ፤ "ተጠያቂዎቹ እኛው ነን" የሚለውን ሃሳብ አንግቤ ለድሬዳዋና ለአገር ከፍ ሲል ለዓለም ህዝብ ጭምር በየዘርፉ ታላላቅ ሙሁራን ወደ አፈሩት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች አመራሁ። ድንገት ሃሳቤን ቀለበስኩት። መነሻዬ የወላጆች ኃላፊነት እና ድጋፍ መሆኑን መርሳት ዞሮ ዞሮ የምፅፈው መዳረሻ መርሳት ይሆንብኛል ብዬ ነው። እናም ወደ ሦስቱዎቹ፤ የዓመቱ ክስተቶች አባት አመራሁ። ድሬዳዋን ለሁለት እኩሌታ የሚከፍላትን የደቻቱን ድልድይ ተሻግሬ ወደአንድ የግል የሕክምና አገልግሎት መስጫ ሆስፒታል ገባሁ። አምሮ በተሰናዳው ሆስፒታል ውስጥ ሙያዊ ኃላፊነታቸው እየተወጡ አገኘኋቸው፤ የማህፀንና የፅንስ ስፔሻሊስት ዶክተር ሰላሃዲን ዩሱፍን። የውጤታማ ተማሪዎቹ ወላጅ ናቸው፤ በ1970 ዎቹ ወደ ከፍተኛ የትምህርት ተቋም መዝለቅ በመርፌ ቀዳዳ የመሹለክ ያህል በሚቆጠርበት ዘመን በከፍተኛ ማዕረግ አልፈው በቀሰሙት ዕውቀትና ጥበብ የሰዎችን ሕይወት እየታደጉ ይገኛሉ። ዶክተር ሰላሃዲን ለትምህርት ጥራት መውደቅ ወደ ዩኒቨርሲቲ በስርቆትና ኩረጃ የመግባት ዝንባሌዎች እንደሆኑና ይሄም ሁሌም የሚያንገበግባቸው ጉዳይ መሆኑን አጫወቱኝ። መንግስት በተለይ የትምህርት ሚኒስትሩ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ እና ባልደረቦቻቸው በሁለተኛ ደረጃ የፈተና አሰጣጥ ላይ የወሰዱት እርምጃ አስደስቷቸዋል። "በተለይ ተማሪዎች በትምህርት ቤት ከሚያሳልፉት ጊዜ በበለጠ ከወላጆቻቸው ጋር ያላቸው ጊዜ ይበልጣል። ከሁሉም ነገር በላይ ለትምህርት ትኩረት ማድረጋቸውን መከታተልና መደገፍ የኛ ፋንታ ነው፤ አንዴ መስመር ከያዙ የሚመልሳቸው ችግር አይኖርም" ይላሉ። ሦስቱ ልጆቻቸውን በዚህ መንገድ በመደገፍ እና ከትምህርት ቤታቸው ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ አስችለዋል። 604 ያመጣችው ስኮላርሽፕ ሺፕ አግኝታ ወደ ውጭ ሄዳለች፤ ሁለቱ ደግሞ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ትምህርታቸውን እየተከታተሉ ናቸው። "ለልጆቼ የፈለጉትን የማድረግ አቅም ቢኖረኝም ያለትምህርት የሚፈጠር አንዳች ነገር እንደሌለ ገብቷቸው ለውጤት በቅተዋል" ይላሉ ዶክተር ሰላሃዲን። ብዙ የመስራት እንጂ ብዙ የመናገር ዝንባሌ የማይታይባቸው እኚህ የታታሪዎች አባት ለትምህርት ጥራት መረጋገጥ እና ውጤታማ ተማሪዎችን ለማፍራት በሚደረግ ጥረት የወላጆች ክትትልና ድጋፍ ወሳኝ መሆኑን ነው በአፅንኦት ያሳሰቡት። "የሽልማቱ መርሃ ግብር ወደሌላ አካባቢ በሄድኩበት አጋጣሚ በመካሄዱ ሳልገኝ ቀረሁ፤ በጣም የቆጨኝና ቅር ያለኝ ዕለት ሆኖ አልፏል" ብለዋል። እሳቸውን ጨምሮ አንቱ የተሰኙ ሙሁራን ያፈራው የድሬዳዋ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ፍቃዱ ሰንበቶ፤ የማርያም ሰፈር አንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ርዕሰ መምህር ኢጀታ መኮንን ካለፈው ክፍተት በመማር ዘንድሮ የተሻለ ውጤት እንዲመጣ የተማሪዎች አመለካከት ላይ ለውጥ እና እችላለሁ የሚል መርህ የማስረጽ ሥራ ተሰርቷል ብለውኛል። ለውጤቱ ቀዳሚ ባለቤት ተማሪዎች ቢሆኑም ከወላጆቻቸው ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የተለያዩ የማካካሻና ለፈተና ዝግጁ የሚያደርጉ ተግባራት እየተከናወኑ መሆናቸውን ነው ርዕሳነ መምህራኑ የገለጹት። ቅኝቴን በመቀጠል ሽቅብ ወደ ሳብያን ሁለተኛ እና የመሰናዶ ትምህርት ቤት አመራሁ። ይህ ትምህርት ቤት በከተማዋ ካሉት ትምህርት ቤቶች በውጤታማነት እና በብዛት ተማሪዎችን ወደ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በማሳለፍ ረገድ ወደር አልነበረውም፤ ባለፉት ዓመታት። ከተመሠረተ 22 ዓመታትን ያስቆጠረው ይህ ትምህርት ቤት በምክትል ርዕሰ መምህርነት የሚመሩት አቶ በፍቃዱ ወልደሰማያትን አገኘኋቸው። ትምህርት ቤት በ2014 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና ካስፈተናቸው ከ800 በላይ ተማሪዎች መካከል ያለፉት 20 ናቸው። የመጣው ውጤት ያለንበትን ደረጃ ፍንትው አድጎ ያሳየን መሆኑን ተከትሎ መሠረታዊ የሆኑት ችግሮች በጋራ ተነቅሰው ለመጪው ጊዜ የተሻለ ውጤት ለማምጣት የጋራ ኮሚቴ ተዋቅሮ ወደ ሥራ ተገብቷል። አቶ በፍቃዱ እንዳሉት ከድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ ጋር የጋራ የመግባቢያ ሰነድ በመፈራረም ትምህርት ቤቱን ሞዴል ትምህርት ቤት ለማድረግ እየተሰራ ሲሆን ለዘንድሮው ተፈታኞች ልዩ የማጠናከሪያ ትምህርት እየተሰጠ ነው። እነዚህን ሥራዎች የተማሪ፣ መምህርና ወላጅ ህብረት በቅርበት እንዲከታተል ተደርጓል። ለተማሪዎች ውጤት ማማር የወላጆች የቅርብ ክትትልና ደጋፍ መሠረታዊ ጉዳይ ነው የሚሉት አቶ በፍቃዱ፣ ለዚህ ጉዳይ ትምህርት ቤቱ ልዩ ትኩረት እንደሚሰጠው ነው የገለጹት። "በተለይ ወላጆች በትምህርት ውጤታማነት ላይ ሚናቸውን እንዲወጡ ልክ እንደ ዶክተር ሰላሃዲን አይነት ቤተሰቦች ተሞክሮ የማስፋት ሥራ ለመስራት ትምህርት ቤቱ አቅጣጫ አስቀምጧል" ብለዋል። "ፍቃደኛ ከሆኑ የመጀመሪያው እንግዳችን ዶክተር ሰላሃዲን በማድረግ ለወላጆች ህብረት ተሞክሮን እንዲያካፍሉ እናደርጋለን " ብለዋል። በድሬዳዋ ታሪክ ከፍ ሲልም እንደ አገር በ12ተኛ ክፍል ብሔራዊ ፈተና ከ1990 ዎቹ ዘመን ጀምሮ እንዲህ አይነት ዝቅተኛ ውጤት አለመምጣቱን የሚገልጹት ደግሞ የትምህርት ቤቱ አንጋፋ መምህር እዮብ ረታ ናቸው። የፊዚክስ መምህሩ እንደሚሉት የአምናው ክፍተት በሰከነ መንፈስ ታይቶ ዘንድሮ የተሻለ ሥራ ለመስራት መምህራን በጥሩ መንፈስ ጉዞ ጀምረዋል። ወላጆችም ልጆቻቸውን ትምህርት ቤት መላክ ብቻ ሳይሆን የዕለት ተዕለት ክትትልና ድጋፍ ማድረግ እንደሚጠበቅባቸው ነው የገለጹት። "የተማሪዎች የትምህርት ቤት ቆይታ ለሰዓታት ብቻ የተወሰነ መሆኑን በመረዳት ወላጆች በስነ ምግባር የታነፀ በራስ የሚተማመን ዜጋ ለማፍራት የተጀመረውን ጉዞ መደገፍ አለባቸው" በትምህርት ቤቱ የዘንድሮው የ12ተኛ ክፍል ተፈታኝ ተማሪ ረደኤት ገነሙ በበኩሏ "እንደአገር በዩኒቨርሲቲዎች የተጀመረው የፈተና አሰጣጥ ኩረጃን የሚጠየፍ በራሱ ጥረት ውጤት ለማምጣት የሚተጋ ትውልድ ለመፍጠር ያግዛል" ብላለች። በትምህርት ቤቱ የተጀመረው ልዩ ዕገዛ መጠናከርና መቀጠል እንዳለበት የምትገልጸው ተማሪ ረድኤት ወላጆቿ ተገቢውን ድጋፍ ከማድረግ በተጨማሪ ከመምህራን ጋር የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር የልጆቻቸውን ትምህርት ሊከታተሉ እንደሚገባ አውግታኛለች። እኔም ሆንኩ የዘንድሮ ተፈታኞች ትምህርት ቤታችንንና ድሬዳዋን በውጤት ለማስጠራት ጠንክረን እያጠናን ነው ብላለች። ከገጠር ከተማ ተጉዞ የሚማረው የድሬዳዋ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የዘንድሮ ተፈታኝ ተማሪ አላሙዲን አልይ በበኩሉ፤ መንግሥት የፈተና ኩረጃን ለማስቀረት የጀመረውን ተግባር ይበልጥ ማጠናከር እንዳለበት ነው የገለፀው። "የዘንድሮ የመምህራን ድጋፍ የተለየ ነው፤ እኛም ልዩ የጥናት ጊዜ እንዲጀመር ጫና እየፈጠርን ነው፤ ወላጆቼም በአቅማቸው እየደገፉኝ በመሆኑ ቀሪው ሥራ የኔ ጥረትና ብርታት ይሆናል፤ ልፋቴ ውጤት እንዲያስገኝ የስርቆትና የኩረጃ ሂደት መወገድ አለበት" ብሏል ተማሪ አላሙዲን። ከሳብያን ሁለተኛ ደረጃና መሰናዶ ትምህርት ቤት ግቢ ለቅቄ ስወጣ ዶክተር ሰላሃዲን ዩሱፍ ያሉኝ ትዝ አለኝ። "ለተሞክሮ የሚሆን ነገር እኔ ጋር ካለ ያለችኝን ጊዜ አብቃቅቼ ለዘንድሮው ተፈታኞች ሃሳቤን ለማካፈል ዝግጁ ነኝ" ያሉኝ በአዕምሮዬ ደጋግሞ እያቃጨለብኝ ጉዞዬን ቀጠልኩ። ለመውጫ ያህል፤ በድሬዳዋ አስተዳደር ዘንድሮ በመንግሥት እና በግል 22 ትምህርት ቤቶች ከ5 ሺህ በላይ ተፈታኞች በትምህርት ገበታ ላይ ናቸው። እነዚህ ተፈታኞች በራሳቸው ጥረት የተሻለ ውጤት እንዲያመጡ በየአቅጣጫው የተቀናጀ ድጋፍ የማድረግ ጅምር ተግባራት ተስተውለዋል፤ ይሄ በቀጣይም ተጠናክሮ መቀጠል አለበት። ይህን ዙሪያመለስ ድጋፍ በማጠናከር ተማሪዎቹን ለውጤት ማብቃት በሁሉም ዘንድ ለአፍታ መዘንጋት የለበትም። መድረሻውን ለማሳመር መነሻውን አድምቶ ማበጃጀት ግድ እንደሚልም እንዲሁ።
ተመድ በሶሪያ በርዕደ መሬት ለተፈናቀሉ ዜጎች የሚውል የ397 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ጥሪ አቀረበ
Feb 15, 2023 10837
አዲስ አበባ (ኢዜአ) የካቲት 8/2015 የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሓፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በሶሪያና ቱርክ ድንበር አቅራቢያ በደረሰው ርዕደ መሬት ሳቢያ ከቤታቸው የተፈናቀሉ ሶሪያውያንን ለማገዝ የ397 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ጥሪ አቀረቡ። ዋና ጸሓፊው ጥሪውን ያቀረቡት ባሳለፍነው ሳምንት በቱርክና በሶሪያ ድንበር አቅራቢያ በደረሰው ርዕደ መሬት ሳቢያ ከቤታቸው የተፈናቀሉ አምስት ሚሊዮን የሚጠጉ ሶሪያውያንን ለማገዝ ነው። በኒውዮርክ በሰጡት መግለጫ ሶሪያውያኑን ለማገዝ የተጠቀሰው የገንዘብ መጠን ለሶስት ወራት ጊዜ ብቻ የሚበቃ መሆኑን ጠቅሰው የሚመለከታቸው ሁሉ የድርሻቸውን እንዲወጡም ጥሪ አቅርበዋል። ከአደጋው በኋላ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት 50 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር አስቸኳይ ድጋፍ ማቅረቡን ገልጸው ተጨማሪ እገዛዎች አሁንም እንደሚያስፈልጉ አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል። በድርጅቱ ስር የሚገኙ የተለያዩ ተቋማትና አጋር አካላት በጋራ በሚያቀርቡት ገንዘብ፤ አስቸኳይ ድጋፍ ለሚፈልጉ ሶሪያውያን የመጠለያ፣ የጤና፣ የምግብ እንዲሁም ሌሎች አስቸኳይ ድጋፎች እንደሚደረጉ አብራርተዋል። ተመሳሳይ የድጋፍ ማዕቀፍ በቱርክ ድንበር ለሚገኙ ዜጎች እየተጠናቀቀ እንደሚገኝም ዋና ጸሓፊው ተናግረዋል።
በብዛት የታዩ
ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ ታደርጋለች - አምባሳደር ስቴፋን አወር
Jun 17, 2023 28765
አዲስ አበባ ሰኔ 10/2015 (ኢዜአ) ፦ ጀርመን በኢትዮጵያ የሽግግር ፍትሕ ሂደት እንዲሳካ ድጋፍ እንደምታደርግ በአገሪቷ የኢትዮጵያ አምባሳደር ስቴፋን አወር ገለጹ። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምትሰጠውን የሰብአዊ ድጋፍ በእጥፍ ማሳደጓንም አመልክተዋል። ጀርመን ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ በፖለቲካው፣ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚ የትብብር መስኮች ያላቸው አጋርነት እየተጠናከረ መምጣቱን አምባሳደር ስቴፋን ለኢዜአ ገልጸዋል። ጀርመን በአቅም ግንባታ፣ በግብርና ምርታማነት እንዲሁም በማህበራዊ ልማትና በመልካም አስተዳደር ዘርፎች ለኢትዮጵያ የምታደርገው የልማት ትብብር ማደጉን አመልክተዋል። ጀርመን በተለይም በልማት ኤጀንሲዋ(ጂ አይ ዜድ) በኩል ለኢንዱስትሪው እድገት ወሳኝ የሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረጓን ጠቅሰዋል። በሌላ በኩል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽንና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሙያዊ ድጋፍ እንዲሁም የግብርና ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር ድጋፍ እየተደረገ መሆኑን ነው አምባሳደሩ የገለጹት። በኢትዮጵያ ለችግር የተጋለጡ ዜጎችን ለመደገፍ ሰው ተኮር የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለአብነትም የሰብአዊና የመልሶ ማቋቋም ስራዎች ድጋፍ እየተደረገ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ጀርመን ለኢትዮጵያ የምታደርገውን የሰብአዊ እርዳታ ወደ 82 ነጥብ 5 ሚሊዮን ዶላር ከፍ በማድረግ በእጥፍ ማሳደጓንና ይሄም "ጀርመን በኢትዮጵያ ከፍተኛ የሰብአዊ ድጋፍ በማድረግ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል" ብለዋል። በሌላ በኩል ጀርመንና ኢትዮጵያ በንግድና ኢንቨስትመንት ግንኙነቱን ለማጠናከር የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ጠቅሰው ይህንንም እውን ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል። የሁለቱን አገራት የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችሉ ለአብነትም በጀርመን የባህል ተቋምና በሌሎችም ኢንስቲትዩት እየተከናወኑ ያሉ ስራዎችን በማሳየነት ጠቅሰዋል። በኢትዮጵያ በተለይም በሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል የተጀመረው የሰላም ስምምነት ቀጣይነት እንዲኖረው ጀርመን ፍላጎት እንዳላት ገልጸው ለዚህም ድጋፍ እያደረገች ትገኛለች ነው ያሉት አምባሳደር ስቴፋን። የኢትዮጵያ መንግሥት የሽግግር ፍትህ ለማረጋገጥ የጀመረው ጥረት የሚበረታታ መሆኑን የጠቆሙት አምባሳደሩ ጀርመን ሂደቱ የተሳካ እንዲሆን ድጋፍ ታደርጋለች ብለዋል። ጀርመን የአፍሪካ ሕብረት እንዲጠናከር በተለይም በአፍሪካ አገራት መካከልም የፖለቲካና ምጣኔ ኃብታዊ ውህደት እንዲረጋገጥ የምታደርገውን ድጋፍ አጠናክራ እንደምትቀጥል ጠቁመዋል። ኢትዮጵያና ጀርመን ግንኙነታቸውን የጀመሩት እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1905 ነው።
በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ
Jun 29, 2023 23725
አዲስ አበባ ሰኔ 22/2015(ኢዜአ)፡- በኢትዮጵያና ሩስያ መካከል የዳበረውን ባህላዊና ኪነ ጥበባዊ ትስስር ይበልጥ ለማጎልበት እየተሰራ መሆኑ የሀገራቱ ተወካዮች ገለጹ። 'የሩስያ ባህል ቀን በኢትዮጵያ' በሚል መሪ ሃሳብ የሀገሪቱን ባህል የተመለከተ መርሃ ግብር በኢትዮጵያ የሩስያ ኤምባሲ አዘጋጅነት አዲስ አበባ በሚገኘው የሩስያ የሳይንስና ባህል ማዕከል/ፑሽኪን/ ተካሂዷል። የሩስያን ባህል የሚያስቃኝ የኪነ ሕንጻ ዐውደ ርዕይ በማዕከሉ የተከፈተ ሲሆን በሁለቱ ሀገራት ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶችና ተዛማጅ ጉዳዮች ዙሪያ ውይይት ተደርጓል።   የኢትዮጵያና ሩስያ ታሪካዊ ግንኙነት በርካታ ምዕተ ዓመታትን ቢያስቆጥርም ይፋዊ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የተጀመረው ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ በዳግማዊ አጼ ምኒልክ ዘመነ መንግስት እንደሆነ ይነገራል። 125ኛው ዓመቱን ያስቆጠረው የሁለቱ ሀገራት ዘመናትን የተሻገረ ጽኑ ዲፕሎማሲያዊ ወዳጅነት ከፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብሮች ባሻገር ባህላዊና መንፈሳዊ ትስስሮችም እንደጎለበቱ ይወሳል። በኢትዮጵያ የሩስያ አምባሳደር ኢያቭገኒ ተርኪን እንዳሉት ዘመናትን በጽኑ ወዳጅነት የዘለቀው የኢትዮ-ሩስያ ዲፕሎማሲያዊ እና የህዝብ ለህዝብ ትስስር በባህላዊና መንፈሳዊ ቅርርብ ያዳበረ ነው።   በሁለቱ ሀገራት መካከል ለዘመናት የዳበሩ ባህላዊ፣ መንፈሳዊ፣ ኪነ ጥበባዊ እና ታሪካዊ ግንኙነቶችና ትብብሮች ወደላቀ ደረጃ ለማሸጋገር የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወነ መሆኑን ገልጸዋል። በመጭው ሕዳር ወር ዕውቅ የሩስያ ድምጻዊያንን ያካተተ ባህላዊ የሙዚቃ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስራውን እንደሚያቀርብ ገልጸዋል። ከዚህም በሻጋር የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ሙያተኞች ወደ ሩስያ በመሄድ የኢትዮጵያን ባህል የሚያስተዋውቁብትን ዕድል ለማመቻቸት ፍላጎት እንዳላቸውም ገልጸዋል። የኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው በበኩላቸው የሁለቱን ወዳጅ አገሮች ባህል ልውውጥ ይበልጥ ለማጎልበት የሚያግዙ ዝግጅቶች በአዲስ አበባ ፑሽኪን ማዕከል ጋር በመተባበር እንደሚዘጋጁ ጠቁመዋል።   የኢትዮ-ሩስያ ባህላዊ ትስስር ለማጠናከር በኪነ ሕንጻ፣ በስነ ጥበብ እና በሌሎች ኪነ ጥበብ ዘርፎች ላይ በስፋት እንደሚሰራ አረጋገጠዋል። ኢትዮጵያ ባህላዊና መንፈሳዊ ቅርሶቿን ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ለማስተዋወቅ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን እያከናወነች መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትን የሚዘክር የአርኪኦሎጂና የቨርቹዋል ሪያሊቲ ቋሚ ዐውደ ርዕይ በላሊበላ መከፈቱን ገልጸዋል። ”ላሊበላ በእምነት የታነፀ” በሚል መሪ ሀሳብ የተከፈተው ዐውደ ርዕይ በቀጣይ ሩስያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ሀገራት እና ሰሜን አሜሪካ የመውሰድ ዕቅድ ተይዞ እየተሰራ መሆኑን ተናግረዋል። የሩስያ ዘመናዊ ሥነ-ጽሁፍ አባት የሚሰኘው ዕውቁ ሩስያዊ ባለቅኔ አሌክሳንደር ፑሽኪን 225ኛ ልደት በዓል በቀጣይ ዓመት በድምቀት እንደሚከበር ተገልጿል። በአሌክሳንደር ፑሽኪን ልደት ቀን የተሰየመው የሩስያ ቋንቋ ቀን በቅርቡ በአዲስ አበባ መዘከሩም ይታወሳል።
“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅ መርሐ-ግብር እየተካሄደ ነው
Mar 21, 2023 16747
አዲስ አበባ መጋቢት 12/2015(ኢዜአ)፦“የመደመር ትውልድ” መጽሐፍን በኦሮሚያ ክልል ደረጃ የማስተዋወቅና የሽያጭ ማስጀመሪያ መርሐ-ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል እየተካሄደ ነው። በኦሮሚያ ክልል ከመጽሐፉ ሽያጭ የሚገኘው ገቢ በባሌ ዞን ለሚገኘው የሶፍ ዑመር ዋሻ የቱሪዝም መሠረተ ልማት ማስገንቢያ እንደሚውል ተገልጿል።   በጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የተጻፈው "የመደመር ትውልድ" መጽሐፍ በአፋን ኦሮሞ፣ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲሆን ሶስት ክፍሎች እና አስር ምዕራፎችም አሉት።   እየተካሄደ በሚገኘው መርሐ-ግብር ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳና የጨፌ ኦሮሚያ አፈ-ጉባኤ ሰዓዳ አብዱረህማንን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ ዲፕሎማቶች እንዲሁም ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።   የ"መደመር ትውልድ" መጽሐፍ ባለፈው ቅዳሜ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድን ጨምሮ የፌዴራልና የክልል ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችና ሌሎችም እንግዶች በተገኙበት መመረቁ ይታወሳል።
በልጆቿ የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነትን ሳትራብ ዘመናትን የተሻገረች-ኢትዮጵያ
Mar 1, 2023 12773
በቀደሰ ተክሌ (ሚዛን አማን ኢዜአ) ነፃነት የሰው ልጅ ከፈጣሪ ከተቸሩት ፀጋዎች አንዱና ዋነኛው ነው፤ በራስ ፈቃድ መወሰን፣ በራስ መሻት መከወንና በራስ ማንነት መኖር የሰው ልጅ የነፃነት አብነቶች ናቸው። ፈጣሪ ይህን ፀጋ የቸረው ያለ አንዳች ቅድመ ሁኔታ ነው። ይሁን እንጂ ይህን ከፈጣሪ የተቸረውን ነፃነት በራሱ በወገኑ የመነጠቅ ዕጣ ፈንታ መግጠሙ አልቀረም፤ ነፃነቱን በራሱ ወገን እየተነጠቀ በራስ ፈቃድ መወሰን የማይችል እንዲሆን ተደረገ። ጥቁር ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን በነጮች ዘንድ የባርነት ግብር ተሰጣቸው። ቅኝ መግዛት ለእነሱ የኃያልነት መገለጫ አድርገው መረጡ። በዚህም አፍሪካን ተቀራምተው የራሳቸው አደረጉ። ያኔ ቅኝ ግዛት አስተዳደር ዘመናቸው በራስ እምነት መቆም፣ በራስ ባህል፣ ወግና ማንነት መኖር አይታሰብም። የሰው ልጅ ከቆዳ ቀለም ልዩነት በስተቀር በራሱ አምሳል ለተፈጠረው ሰው ተገዥ ይሆን ዘንድ አውሮፓውያን ከእኛ ውጭ ሰው ብለው በግዞት የያዟቸውን አገሮች ዜጎች የስቃይና የመከራ ህይወት እንዲያሳልፉ ፈረዱ። ከባዱን የባርነት ቅንበር በጫንቃቸው ላይ ጫኑ። ማንነታቸውን አስረስተው ያሻቸውን አደረጉ። የቅኝ አገዛዝ ገፈት ቀማሽ እንድትሆን ፅዋ የደረሳት የጥቁሮች ፈርጥ ኢትዮጵያ ግን እንዲህ በቀላሉ ለቅኝ ገዥዎች እጅ አልሰጠችም። ሰውን በሰውነቱ ብቻ የምታከብረው ኢትዮጵያ የልጆቿ ነፃነት በማንም ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ አልፈቀደችም።ኢትዮጵያን አፅንቶ ያቆማት በመከባበርና በአብሮነት ላይ የታነፀ ባህል፣ እሴት፣ ወግና ሥርዓት በባዕዳን እጅ ወድቆ ከሚከስም ''እኛ እንቅደም'' የሚል ጠንካራ የሀገር ፍቅርና ወኔ በአበራኮቿ ክፋይ ልብ ውስጥ እንደ አቶን እሳት ተንቀለቀለ። በፈጣሪያቸው እንጂ በምድራዊ ኃይል የሚመኩ አይደሉምና ቅኝ ሊገዛቸው የመጣን የውጭ ወራሪ ኃይል በጀግንነት ታግለው የኢትዮጵያን አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ለማስጠበቅና ለማስከበር በአንድ ልብ ወስነው ቀፎው እንደተነካበት ንብ ወደ አውደ ገባሩ ተመሙ። ኢትዮጵያዊ አንድነትን ኃይል፤ ወኔና ሞራልን ትጥቃቸው አድርገው በዓድዋ ተራራ እስከ አፍንጫው ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀውን የኢጣሊያ ጦር ገጠመ። ደረታቸውን ለጥይት ሰጥተው ተፋለሙ፣ ደማቸውን አፍሰው፣ አጥንታቸውን ከስክሰው ለእኛ ለልጆቻቸው ነፃነትን አወረሱ፤ ለምንምና ለማንም የማይበገረው ኢትዮጵያዊ አንድነትን ትጥቅና ስንቃቸው ያደረጉትን የኢትዮጵያውያንን ከብረት የጠነከረ ክንድ መቋቋም የተሳነው ወራሪ የኢጣሊያ ኃይል ገሚሱ የጎራዴ እራት ሲሆን፤ ቀሪው ቁስለኛና ምርኮኛ ሆነ፤ ሌላው ደግሞ እግሬ አውጣኝ ብሎ ህይወቱን ለማትረፍ እግሩ ወደመራው ፈረጠጠ። ጅግኖች አባቶቻችን ደማቸውን አፍሰው፣ አጠንታቸውን ከሰክሰው የኢትዮጵያ ክብርና ሉዓላዊነት አስጠብቀውና አስከብረው የፈጣሪ ልዩ ፀጋ የሆነውን "ነፃነት" ለዛሬው ትውልድ አስረከቡ። ኢትዮጵያም በትውልድ ቅበብሎሽ ሉዓላዊነቷምን አፅንታ የቆመች ነፃ አገር ሆና ቀጠለች። በዘመኑ የነበረውን ጥቁር ነጭን ማሸነፍ አይችልም የሚለውን አስተሳሰብ በሀገር ፍቅርና ወኔ ወራሪውን የፋሽሽት ኢጣሊያ ኃይል በጦር በጎራዴ አርበድብደው ድል በመንሳት ጥቁር ነጭን ማሸነፍ እንደሚች በቅኝ ገዥዎች የአገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ለነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተግባር አረጋገጡ። በደማቸው ዘመን ተሻጋሪ ደማቅ የአርነት የታሪክ ድርሳን ጻፋ። በዘመን ጅረት የማይወይብ ታሪክ የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም በዓድዋ ተራሮች ላይ ተጻፈ። ኢትዮጵያ በልጆቿ አንድነትና የጀግንነት ተጋድሎ ነፃነት ሳትራብ ዘመናትን ተሻገረች። የነፃነት ዓርማ ሆና ለአፍሪካውያን ታየች። የዓድዋ ድል በቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ስር ወድቀው ይሰቃዩ የነበሩ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች በተለይም አፍሪካውያን የአርነት ትግል አድርገው የግፍ፣ የስቃይና የመከራ ቀንበርን ከጫንቃቸው ላይ አሽቀንጥረው እንዲጥሉ የፃነት ተምሳሌት ሆነ። በኢትዮጵያ የተለኮሰውን የነፃነት ችቦን አቀጣጥለው ብርቱ የአርነት ተጋድሎ አደረጉ፤ በዓድዋ ድል ከቅኝ ገዥዎች መዳፍ አፈተለኩ። የጥቁር ጭቁን ህዝቦች ነፃነት በዓድዋ የድል ገድል ለዓለም ታወጀ። አፍሪካውያን በራሳቸው ቋንቋ በነፃነት መናገር፣ በራሳቸው ባህል፣ወግና ሥርዓት እንዲሁም በራሳቸው መሪ ወደ ሚተዳደሩበት ምዕራፍ ተሸጋገሩ።የዓድዋ ድል ነገሮች አልጋ በአልጋ ሆነው በቀላሉ የተገኘ አይደለም። ኢትዮጵያውያውያ ለሀገራቸው ባላቸው ቀናሂነትና ከብረት በጠነከረ አንድነትና በጀግንነት ተጋድሎ ተጋምዶ በተደረገ እልህ አስጨራሽ ትግል እንጂ። የዓድዋ ድል ዛሬም ወደ ጀመርነው የልማት፣የዕድገትና የብልፅግና ማማ ላይ የሚያደርሰን መሰላል ነው። ይህ የሚሆነው ግን የአንድነት ኃይል ከጀግንነት ወኔ ሳይነጣጠል ፀንቶ ሲቆይ ብቻ መሆኑ እሙን ነው። ቀደምት አባቶቻቸን የዓድዋ ከፍታን በክብር መቆናጠጥ የቻሉት ዘር እየቆጠሩ ሳይሆን በኢትዮጵያዊ አብሮነትና አንድነት ተጋምደውና ተሰናስለው ነው። ያላቸውን የአንድነት ኃይል ተጠቅመው ድልን ተጎናጸፉ። በየዓመቱ ዓድዋን መዘከር ራስን ''እኔስ ምን ማድረግ እችላለሁ?'' በሚል እሳቤ ከሆነ ዓድዋ ህያው ነው፤ ወደ አለምነው የስኬትና የብልፅግና ከፍታ ላይ የአንድነታችን ኃይሉ እንደሚያደርሰን እሙን ነው። እንደ ቀደምት አባቶቻችን በተጋመደ ኅብረ ብሔራዊ አንድነታችንን በማጠናከር በኢኮኖሚው፣ ማኅበራዊ፣ በፖለቲካው ያሉ ፈተናዎችን በሀሳብ ልዕልና በማሸነፍ ለሌላ ድል መትጋት አለብን። አንድነታችንን በማፅናት በኅብረት ለኢትዮጵያ ከፍታ መትጋት ከሁላችንም ይጠበቃል።"ድር ቢያብር አንበሳ ያስር" እንዲ ሀገራዊ ብሂሉ ከተባበርን የማናልፈው ፈተና አይኖርም። አንዴ በጦርነት ሌላ ጊዜ በድርቅና በሌሎች መንስኤዎች ያጋጠሙንን ተግዳሮቶች በአብሮነት ተጋፍጠን ድል እያደረግን መጥተናል። ፈተና ሁሌም ይኖራል፤ ማሸነፍና መሸነፍ ግን በእኛ ፅናትና ጥንካሬ ይወሰናል። ለወደፊትም የሚያጋጥመንን ፈተና አንድነታችንን አፅንተን ኅብረታችን ለሀገራችን ልማት፣ ዕድገትና ብልፅግና በማዋል በርካታ ዓድዋዎችን እንሰራለን። የዓድዋ ድል ከኢትዮጵያ አልፎ ለመላው ጥቁር ጭቁን ህዝቦች የኩራት ምንጭ የነፃነት ዓርማ ነው። የዓድዋን ታሪክ መጠበቅና መደጋገም የእኛ የኢትዮጵያውን ኃላፊነትና ግዴታ ነው። ልዩነትን መስበክ ከኢትዮጵያዊ ከፍታ መሸራተት ነው። እኛነትን ረስቶ እኔ ማለት የዓድዋን ታሪክ መሸጥ ነው። ኢትዮጵያውያን አንድ ሆነን እንጂ ተከፋፍለን የሰራነው ታሪክ የለም። የትናንት መልካም ስምና ዝና ከዘመኑ ጋር አብሮ ከፍ ከፍ እያለ አብቦ ማፍራት እንጂ፤ በልዩነት አስተሳሰብና አመለካከት ሊኮሰምን አይገባም። የኢትዮጵያውያን የአንድነትና የሉዓላዊነት መገለጫ፣ የዓለም ጭቁን ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌ-ዓድዋ ለዘላለም በክብር ሲዘከር ይኖራል‼  
መጣጥፍ
በአንድነት የመምከር ብሩህ ተስፋ! 
May 13, 2024 350
በአንድነት የመምከር ብሩህ ተስፋ! በቀደሰ ተክሌ (ከሚዛን አማን) ሀሳብ ያፋቅራል፤ ሀሳብ ያቃርናል። በማንኛውም ጊዜ የሚነሳ ሀሳብ በውይይት ዳብሮ በሰዎች የሕይወት ኡደት ውስጥ መግባባት፣ መተማመን እና መስማማት የሚሉ መሠረታውያንን ሲያስከትል ሰዎችን ልብ ለልብ በማገናኘት አንድ የማድረግ ኃይሉ ከፍያለ ይሆናል። ያን ጊዜ ሰላምና ፍቅር በአብሮነት ታጅቦ በጋራ ማንነት ይደምቃል። በተቃራኒው ሀሳብ በልዩነት የተወጠረ ከሆነ በጊዜ ሂደት እየከረረ ወዳጅነትን የመበጠስ አቅም ያገኛል። ይህ እንዳይሆን ሀሳቦችን በውይይት ማቀራረብ የመጀመሪያ ጉዳይ የመጨረሻም መፍትሄ ነው። ሰው እንደመልኩ አስተሳሰቡና ግንዛቤው ቢለያይም ዙሮ አንድ የሚሆንበት ሰብዓዊ ፀጋ ተችሮታል። ይህም ከራስ በተጨማሪ የሌሎችንም ሀሳብ አዳምጦ የጋራ መግባባት ላይ መድረስ የሚያስችል ማስተዋል ነው። ማስተዋል ደግሞ ግራ ቀኝን የመቃኘትና የመመዘን ጥበብ ሲሆን፤ የሌሎችን ሀሳብ ከእውነታ ጋር ለማጤን ይረዳል። መነጋገር በብዝኃ አስተሳሰብ እና ማንነት ውስጥ የመከባበር እሴትን በማጉላት በሕዝቦች መካከል አንድነትንና መቀራረብን ይፈጥራል። ፍቅር ሰብኮ፣ ሰላም ዘርቶ አብሮነትን ለማጨድ የሚያስችል ከጥንትም በማህበረሰቡ ወስጥ ያለው ጥበብ ውይይት ነው። ማህፀነ ለምለሟ ኢትዮጵያ የተለያዩ ብሔር ብሔረሰቦችን ከብዝሃ ባህልና እምነት ጋር አቅፋ ይዛለች። ብዝኃነት ውስጥ ያለው ኢትዮጵያዊነት ስሟን በአብሮነት የመኖር ተምሳሌት የሚያስጠራ ነው። የኢትዮጵያ ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽኑ በሚያዘጋጀው ምቹ ሁኔታ ኢትዮጵያዊያን በችግሮቻቸው ላይ በጋራ ሊመክሩ ነው። በምክክሩም "የኢትዮጵያዊነት ቀለም፣ የአብሮነት መንፈስ፣ የመከባበር እና የሰላም እሴት አብቦ ፍሬው በምድሪቱ እንዲታይ ያደርጋል" የሚል ብሩህ ተስፋን ሰንቀዋል። ለችግሮቻቸው መፍቻ ቁልፍ ውይይት መሆኑን ስለተረዱትም ምክክሩን አጥብቀው ሽተዋል። በሚዛን ቴፒ ዩኒቨርሲቲ የሰላምና ደህንነት መምህር እንዳለ ንጉሴ እንደሚሉት፤ በአብዛኛው የአፍሪካ ሀገራት ችግሮች ሲፈጠሩ ለመፍትሄው አፈ ሙዝ እንጂ ጠረጴዛ አይታሰብም። ለችግሮች መፍትሄ በሀይል ይገኝ ይመስል ከሰላማዊ ውይይት ይልቅ ጉልበትን መርጠው ተመሳሳይ አዙሪት ውስጥ የገቡ አገራት ጥቂት አይደሉም። በዚህም ወደ መፍረስ አልያም ወደ መዳከምና አቅም አልባ የመሆን ደረጃ ላይ የደረሱ አገራት አሉ። ኢትዮጵያ ግን ከዚህ በመሻገር የውይይት ዐውድ በማዘጋጀት ልጆቿ በችግሮቻቸው ላይ በአንድነት እንዲመክሩ ተግታ እየሠራች ነው። ኢትዮጵያዊያንም በአንድነት ተወያይተው ከልዩነቶቻቸው ይልቅ አንድ የሚያደርጓቸውን አጉልተው ለማውጣት ጫፍ ላይ ደርሰዋል። ሀገራዊ ምክክሩ ደግሞ በአንድ ሀገር ውስጥ ችግሮችን ከመፍታት ባለፈ በመንግስትና በሕዝብ መካከል መተማመንና ግልጽነትን ለመፍጠር ትልቅ አቅም እንዳለው ነው መምህር ንጉሴ የገለጹት። እንደመምህሩ ገለጻ፤ ከውይይቱ እንደ ሀገር ፖሊሲ ሊቀረጽባቸው በሚገባቸው ጉዳዮች ላይ መረጃዎችን በገብዓትነት ለመሰብሰብ ይቻላል። በምክክሩ በዋናነት የሰላምም ሆነ የግጭትን ውጤት የሚቀምሰውን ማኅበረሰብ ማሳተፍ ችግሮችን በጋራ የመፍታት ልምድ እንዲዳብር ያደርጋል። ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን በዚህ ረገድ አካታች መርህን መከተሉ በዜጎች ውስጥ ጥሩ ተስፋ እንዲፈጠር አድርጓል። የሕዝብን ፍላጎት አዳምጦ ምላሽ የሚሰጥ አካልን ፊት ለፊት አስቀምጦ ምክክር መደረጉ ከውይይት ማግስት አዎንታዊ ምላሽ ለማግኘት ያስችላል። በሁሉም ዘንድ ተቀባይነቱ ከፍ ያለ መንግስት የመፍጠር ዕድልን ከማስፋት ባለፈ ልዩነትን የሚያሰፉ ችግሮችን ከስር መሠረቱ የመንቀል አጋጣሚን እንደሚያመጣ ነው መምህር ንጉሴ የገለጹት። የምክክር ኮሚሽኑ ዜጎችን አንድ የሚያደርጉ ጉዳዮችን በማንጸባረቅ የጋራ እሴት የመገንባት ኃላፊነት ተጥሎበታል። ይህ እውን በሚሆነበት ጊዜ የእኔነት ስሜት ተመናምኖ የእኛነት የሚለመልምበት አስተሳሰብ በዜጎች ውስጥ ይሰርጻል ተብሎም ይጠበቃል። ኢትዮጵያ የሚያስፈልጋት ዘላቂ ሰላም፣ አብሮነትና በጋራ ሀገር በአንድነት ተባብሮ መስራትና በፍቅር የመኖር እሴት እንዲለመልም ምክክሩ መሠረት ይጥላል። የኢትዮጵያውያን እሴትና የኮሚሽኑ ቅቡልነት! ኢትዮጵያውያን የሀሳብ ልዩነቶችን በምክክር መፍታት የሚያስችል ባህላዊ እሴት ያላቸው ሕዝቦች ናቸው። ምንም እንኳ ከቦታ ቦታ ቢለያይም እያንዳንዱ ብሔረሰብ ግጭት የሚያስወግድበት ባህላዊ ሥነ ሥርዓት አለው። የአፈጻጸሙ ሂደት ጉራማይሌ ሊሆን ቢችልም እንኳ የሰላም ግንባታ ሂደት መሠረቱ ውይይት ነው። ይሁንና ችግሮችን በውይይት የመፍታት ልምዳችን በዘመናት ሽግግር ውስጥ የመደብዘዝ ዕድል ገጥሞታል። ይሁንና ከማኅበረሰቡ ማንነት ውስጥ ጨርሶ ስላልጠፋ ይህ በጎ እሴት አሁን እየታየ ላለው የሰላም እጦት ሁነኛና አስተማማኝ መፍትሄ ስለሚያመጣ ምክክሩ ተቀባይነት አግኝቶ በተስፋ ሊጠበቅ ችሏል። በሌላ በኩል የምክክር ኮሚሽኑ የሚፈጥረው ምቹ ሁኔታ ዜጎች ችግሮቻቸውን ተናግረው ሊደመጡ የሚችሉበት ሰፊ መድረክ በመሆኑ ከሕዝቡ ዘንድ አዎንታዊ ምላሽ አግኝቷል። መምህር እንዳለ እንደሚሉት፤ ውይይት ለሰላም ግንባታ ብቸኛ አማራጭ ሲሆን፤ መንግስትም የሕዝብን ሀሳብ ለመስማት ዕድል ያገኛል። በእዚህም የምክክር ኮሚሽኑ ተቀባይነት መጉላቱን ነው የገለጹት። ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን ኢትዮጵያውያን በችግሮቻቸው ላይ መክረው ለመግባባት የሚያስችላቸው ነው። የውይይት መድረኩ አንዱ የሌላውን ችግር በመረዳት ሀገራዊ እይታውን የሚያሰፋበት መነጽር ይፈጥርለታል። ለመፍትሄ ከመነሳት በፊት ችግሮችን ማወቅ ይቀድማልና በምክክር ወቅት ኢትዮጵያ ምን መልክ እንዳላት ዋና ዋና ችግሮቿስ ምንድን ናቸው? የሚሉት በተወያዮች በኩል ይንጸባረቃሉ። የተወያዮች ኃላፊነት የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ሥራ ውጤታማነት በተወያዮች የሚወሰን ነው። ሁሉም ኢትዮጵያውያን በተለያዩ አደረጃጅቶች ሀሳቦቻችንን ያደርሱልናል ብለው የወከሏቸው ግለሰቦች አሉ። በመሆኑም እነዚህ የህብረተሰብ ተወካዮች ላለመግባባት ምክንያት የሆኑ ዋና ዋና ችግሮችን ለውይይት ይዞ ለመቅረብ ተገቢውን ዝግጅት ማድረግ ይጠበቅባቸዋል። ይህን ሀሳብ የሚያንጸባርቁት በሚዛን ቴፒ ዩኒቨርሰቲ የታሪክ እና ቅርስ አስተዳደር ትምህርት ክፍል መምህር አጥናፉ ምትኩ ከማህበረሰብ ተወካዮች በሳል ሀሳብ ይዞ መቅረብ እንደሚጠበቅ ይገልጻሉ። የግል ሀሳብን ሳይሆን የወከሏቸውን ህዝቦች ፍላጎትና አስተሳሰብ ማንጸባረቅ የተወያዮች ግዴታ ነው። በውይይት ወቅትም የራስን ብቻ ሳይሆን የሌሎችንም ሀሳብ የማድመጥ ባህልን አጉልቶ ማንጸባረቅ ይጠበቃል። በሌላ በኩል ተወያዮች ሀሳብ ከማመንጨት ጀምሮ የጋራ መፍትሄ የማፍለቅ ሃላፊነትም አለባቸው። የመቻቻል እና የመከባበር ልምድ በውይይት ወቅት ጎልቶ እንዲወጣ ከማድረግ ባለፈ ወደ ማኅበረሰቡ ማዛመትም አስፈላጊ ነው። ያለፈውን በማንሳትና በመቆስቆስ አንዱ ሌላውን የሚከስ ሳይሆን ቁስሉን ለማከም መፍትሄ የሚፈልግ ስብዕናን መላበስ ያስፈልጋል። በእዚህ መንፈስ ለውይይት ከቀረብን ለዘመናት ሳያግባቡን የቆዩ ችግሮችን ፈትቶ እንደ ሀገር ለመሻገር አቅም መፍጠር ይቻላል። የዜጎች ድርሻ ተስፋ የነገ ብርሃን ጮራ ነው፤ ነገን የመመልከት መነጽር። ተስፋ ስኬታማ የሚሆነው ደግሞ ዛሬ በሚሠራው ሥራ ነው። እንጀራ ተጋግሮ ከመበላቱ በፊት ጤፍ ተፈጭቶ መቦካት አለበት። እንጀራ የመብላት ተስፋ ጤፍ ከመዝራት ጀምሮ የማስፈጨትና የማቡካት ሂደትን ይጠይቃል። የምክክር ኮሚሽን ፍሬያማ ውጤት በቅድመ ዝግጅት ምዕራፉ የጠራ ግንዛቤ መያዝና ቀና አመለካከት መላበስን ይጠይቃል። ይሆናል፤ ይሳካል ብሎ አዎንታዊ እንቅስቃሴ ማድረግና ከአላስፈላጊ ትችት መራቅም እንዲሁ። መምህር አጥናፉ እንዳሉት የምክክር ኮሚሽኑ ዓላማ ግቡን እንዲመታ በተለይ የአገር ሽማግሌዎች አገር በቀል እውቀቶችን በማቀበል፤ ምሁራን የሌሎች ሀገራትን ተሞክሮ በመቀመር እና የምርምር ሥራዎችን በማቅረብ የድርሻቸውን ሊወጡ ይገባል። አካታችነቱን ተጠቅመው ሀሳብ ለማዋጣትና ለመደገፍ ለዜጎች የተሰጠ እድል በመሆኑ በአገባቡ በመጠቀም ተባብሮ እውን ማድረግ ይገባል። ኢትዮጵያ ብሩህ የአብሮነትና የሰላም ተስፋን በምክክር ኮሚሽኑ ላይ የመጣሏ ምሥጢር የቤት ገበናን በቤት ውስጥ መፍታት የሚችል ቁልፍ ይዞ ስለተነሳ ነው። ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን ሀገር በቀል እውቀቶችን ተንተርሶ ከባዳ ዐይንና ጆሮ የራቀ ሁነኛ መፍትሄን እንካችሁ እያለ ነው። ዜጎችም ለመቀበል እጃቸውን ዘርግተው በመጠባበቅ ላይ ናቸው። ይሄን ደግሞ በየአካባቢው ለኮሚሽኑ እየተደረገ ያለው የህዝብ አቀባበልና ድጋፍ ያረጋግጣል። ኮሚሽኑ አሁን የቀረውን የቅድመ ውይይት ሂደት ጨርሶ ወደዋናው ምክክር ሲገባ ከአንደበት ይልቅ ለጆሮ ቦታ ሰጥቶ በሰከነ መንፈስ ውይይቱን የማስኬድ ኃላፊነት መሸከም ከሁሉም ይጠበቃል። ሰላም !!!
ከፈተናዎች ባሻገር . . . !
May 4, 2024 557
ከፈተናዎች ባሻገር . . . ! (በቀደሰ ተክሌ ከሚዛን አማን ኢዜአ) በዓለም ውስጥ ሆኖ በአንዳች ምክንያት የወደቀ ይነሳል፤ የታመመ ይድናል፤ የፈረሰ ይጠገናል፤ የደከመ ይበረታል፤ የተኛ ወይም ያንቀላፋም ይነቃል። ይህን እውነት ሰው በልቡ ተስፋ አድርጎ ውሎ ያድራል።ነገን ያልማል። "ሲጨልም ይነጋል" እያለ ለራሱ ይጽናናል። መከራ ሲበዛበት "ሊነጋ ሲል ይጨልማል" በሚል አዲስ ተስፋን በውስጡ ይዘራል። ከእነዚህ ተቃራኒ የሰው ልጅ ከህይወት ዑደት ኩነቶች ባሻገር በተለያዩ የእምነት ተቋማት አስተምህሮ ደግሞ የሞተ የሚነሳበት መንፈሳዊ ተስፋ አለ። ይህም ትንሣኤ ይባላል- ከሞት በኋላ የሚኖር ሕይወትን የሚያሳይም መነጽር። "ትንሣኤ" ማለት የግዕዝ ቃል ሲሆን፤ ቀጥተኛ ትርጉሙ መነሳት ነው። መነሳት የሚነገረው ለወደቀ፤ ለደከመ እና ለሞተ ነው። እንዲሁም ከነበረበት ከፍ ማለት ቀና ማለት መለወጥና ወደ አዲስ መልካም ነገር መሸጋገርን ያመለክታል። በክርስትና እምነት ተከታዮች ዘንድ ትንሣኤ የሚከበረው የኢየሱስ ክርስቶስን ከሞት መነሳትን መሠረት በማድረግ ነው። ክርስቶስ በምድር ሲመላለስ የሰው ልጆች ማድረግ ስለሚገባቸው በጎ ምግባራት እርሱ በመተግበር አስተምሯል። የበጎ ተግባራት ውጤት ደግሞ ከሞት በላይ ራስን ከፍ አድርጎ በሕይወት ዙፋን ላይ መቀመጥ እንደሆነ አሳይቷል። ፍቅር እንዲጎለብት ለሌላው መኖርና አልፎም መስዋዕት መሆንን በግልጽ አንጸባርቋል። እርሱ መልካም ነገር አድርጎ "እናንተ እንዲሁ አድርጉ" ብሏል። ለአብነትም ፍቅር በቀዳሚነት የሚጠቀስ ትምህርቱ ነው "እርስ በእርስ ትዋደዱ ዘንድ ትዕዛዜ ይህች ናት" ብሏል። ፍቅሩን ለሰው ልጆች ራሱን አሳልፎ በመስጠት ገልጧል። ነገ ምን እንዲያውም ከደቂቃዎችና ሰዓታት በኋላ ምን እንደሚፈጠር በማናውቀው ተገድቦና ተተምኖ በተሰጠን የህይወት ዑደት ውስጥ በምናልፋቸው የትኞቹም ጎዳናዎች ምህረትን፣ ይቅር ባይነትን ይጠየቃል። ለሰው ልጅ ለራሱም ቢሆን ቂምና ቁርሾ ያላደረበት ልብ ያስፈልገዋል። የወደደንን ወይም የሰበሰበንን ሳይሆን ተቃራኒውን የፈጸመብንን የመውደድና ፍቅርን በተግባር የማሳየት ልምምድ እንዲኖረን ያስተምራል። ይህም ከራሳችን ጀምሮ ለአካባቢያችን ሁሉ ሰላምና መረጋጋትን ይፈጥራል። ሌላው የተግባር ትምህርቱ ትህትና ነው። የሰው ልጆችን ለማክበር ራሱን ዝቅ አድርጓል። የደቀ መዛሙራቱን እግር ተንበርክኮ አጥቧል። "እናንተም እንዲሁ ለሌሎች አድርጉ" ሲልም አስተምሯል። የዚህ ዓይነቱ ተግባር ዛሬም በኢትዮጵያውያን እሴት ውስጥ ይስተዋላል። በትውፊት ከትውልድ ወደ ትውልድ በመተላለፉ መጥቷል። ቤታችን የወላጆቻችንን አልፎም የመጣን እንግዳ እግር ማጠብ የመልካም ሥነ ምግባር ምገለጫችን ሆኖ ቆይቷል። ይህ እርስ በርስ መከባበር እያጠነከረ ይመጣል፤ ውሎ ሲያድርም በስነ ምግባር የታነጸ የጠንካራ ማህበረሰብ መገለጫም ይሆናል። ትህትና ከአንገትን ጎንበስ ብሎ ሰላምታ መሰጣጣት ብቻ አይደለም። ሌሎች የተሻሉ እንዲሆኑ ማሰብን ያካተተ ከልብ የሚፈልቅ ተግባር ነው። በትዕቢት አውቃለሁ ባይነት ሳይሆን ራስን ዝቅ በማድረገ መንፈስ የተገዛ ማንነት ማዳበርን ይጠይቃል። ድርጊት የሀሳብ ውጤት ነው። ስለሆነም እርስ በርሳችን ከቤተሰብ እስከ ማህበረሰብ እንዲሁም በስራ ቦታችን ካሉ ባልደረቦቻችንን ከልብ በመነጨ ትህትና መቀበልና ማስተናገድ አልፎም መታዘዝ ይጠበቅብናል። ይህ ነው የትህትና ጥቅ እሴቱ። በጎነት፣ ፍቅር፣ ትህትና፣ ለጋስነትና ቅንነትን የሰው ልጅ ገንዘቡ ቢያደርግ ሞትን አሸንፎ ይከብራል። ከመውደቅ ባሻገር መነሳት አለ። ከጨለማ በኋላ ብርሃን ይኖራል። ይህም ከጽልመትና ከአስቸጋሪ ነገሮች አልፈን ብርሃን ማየት እንደሚቻል የጸና ተስፋ በመያዝ ነጋችንን ማየት ይኖርብናል። ትንሣኤ ደስታ ነው፥ ከድቅ ድቅ ጨለማ በኋላ የሚገኝ ልዩ ብርሃን፤ ከመቃብር በላይ የሚገኝ ሐሴት ነው። የትላንት መከራ ላይ የታነጸ ጽኑዕ ደስታ፤ የትላንት መልካም ነገርን መነሻ አድርጎ የሚገኝ ክብር ነው። የሰው ልጅ በፈተናዎች ውስጥ ሆኖ ነገን ተስፋ አድርጎ ጠንክሮ መስራት ከቻለ መልካም ነገር ሁሉ ማግኘት ይችላል። ዛሬም ዓለም ብዙ ውጣ ውረዶችን ታስተናግዳለች። እንደ አገር ኢትዮጵያ ብዙ ችግሮች እያጋጠሟት ነው። ችግሮቹና መከራው ማብዛቱ የነገን ትንሣኤ ለማምጣት ነው። ከፈተናዎች ባሻገር ድል አለ፤ ትንሣኤ ይገለጻል። ለዚህም ነው ምንም ፈታኝ ነገር ቢኖር፣ ችግሮች ቢደራረቡም ተግቶ ሰርቶ ወደ ብርሃኑ መውጣት ይቻላል የምን ለው። የትንሣኤ በዓል ከበዓል ባሻገር በበጎ እይታ በመቃኘት፣ በፍቅር በመታነጽና የቅንነት ጎዳናን በመያዝ ለአገር እና ለራሳችን ክብርን ለመጎናጸፍ ተግባራዊ ምላሽ በመስጠት መሆን አለበት።      
የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት
2015
ዓ.ም