Caamsaa9/2018(ENA)- Jiraattonni Godina Jimmaa kaardii filannoo fudhataniin paartii biyya ni guddisa jedhan filachuuf guyyaa filannoo eeggachaa jiraachuu ibsan. Akka sagantaa Boordiin Filannoo Biyyaalessa Itiyoophiyaa baaseetti, filannoon waliigalaa keessaa inni 7ffaan Caamsaa 24 bara 2018 guyyaa filannooti. Paartileen siyaasaas filannoowwan tarsiimoo (fooyya’aa) fi maanifeestoo isaanii yeroo qilleensaa fi fuula gaazexaa bilisaan isaaniif kennametti fayyadamuun beeksisuu itti fufaniiru. Jiraattonni Godina Jimmaa yaada isaanii ENA’f kennan akka jedhanitti, paartii siyaasaa nu fayyada jedhan filachuuf guyyaa filannoo hawwiin eeggachaa jiraachuusaanii dubbataniiru. Jiraattuun Godina Jimmaa Aanaa Omoo Naaddaa aadde Saaliyaa Yusuuf akka jedhanitti; Filannoon sagaleen carraa gara fuulduraa biyyaa murteessuuf kan gargaaru waan ta'eef, guyyaa sana paartii biyya ni guddisa jedhan filachuuf qophaa'aniiru. Jiraattonni kaardii filannoo fudhatan hundi guyyaa sana ba'anii paartii amanan akka filatanii fi sagalee akka kennan dubbataniiru. Jiraataan biraa aanaa kanaan Obbo Mahaammad Sheek Kadir gama isaaniitiin; Kaardii filannoo fudhataniin paartii biyyaa fi uummataaf fayyada jedhan filachuuf qophaa'uu isaanii ibsaniiru. Kunis mirga isaanii kan heerarra jiru ta'uu hubatanii warra kaanis hubachiisaa akka jiran eeraniiru. Jiraataan Magaalaa Jimmaa dargaggoon Wandasan Asaffaa filannoon bu'uura deemokiraasii kan kaa'uu fi carraa gara fuulduraa biyyattii karaa deemokiraatawaa ta'een murteessuuf kan gargaaru waan ta'eef, guyyaa sana hawwiin eeggachaa akka jiru ibseera. Kan malees, lammiin hundi sagantaa boordiin filannoo biyyoolessaa baase bu'uureffachuun guyyaa sana sagalee isaa akka kennu waamicha dhiyeessera.

Caamsaa9/2018(ENA)-Godina Harargee lixaatti badhaadhina waliigalaa mirkaneessuuf Hojiiwwan paartii Badhaadhiinsaatiin eegalaman caalaatti ni cimsamu jechuun Bulchiituun Godinichaa Aadde Ikiraam Xahaa beeksisan. Sagantaan duula na filadhaa paartichaa har'a sadarkaa godinaatti magaalaa Cirootti gaggeeffameera. Saganticharratti kan argaman Bulchiituun Olantuun Godinichaa fi miseensa mana maree paartichaa Aadde Ikiraam Xahaa akka ibsanitti; paartichi guddina dinagdeetiif bu'uura cimaa kaa'uun ibsaan badhaadhinaa akka ifu godheera. Fakkeenyaaf, waggoottan darban keessa Godina Harargee lixaa qofatti dhaabbilee fayyaa 108 fi manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa5 ijaaruun hawaasa fayyadamaa bu'uuraalee misoomaa gochuun akka danda'ame eeraniiru. Paartichi waggoottan shanan dhufan keessatti mul'ata ifa ta'e qabatee hojjechaa akka jiru kan ibsan Bulchiituun kun; baadiyaa fi magaalaatti pirojektoota adda addaa lammiilee hiyyummaa keessaa baasan bocuun bu'aan gaariin galmeeffamuu fi gara fuulduraattis milkaa’inni kun cimee akka itti fufu mirkaneessaniiru. Saganticharratti kan argaman Hoggantuun Biiroo Lafaa Naannoo Oromiyaa Aadde Masarat Asaffaa gama isaaniitiin; Paartiin Badhaadhiinsaa waadaa seene gara hojiitti jijjiiruun waggoottan darban keessa hojii misoomaa qabatamaa ta'an raawwachuu isaa dubbataniiru. Paartichi seenessa dogoggoraa maddeen garaagarummaa kan turan gara seenaassa walootti jijjiiruun tokkummaa sabootaatiif hojiiwwan gurguddoo hojjechuu isaa kan ibsan Aadde Masarat; sabootaa fi sablammoota gidduutti hirmaannaa siyaasaa wal-qixa mirkaneessuu bira darbee, lammiilee gidduutti fayyadamummaa haqa qabeessa babal'isuuf yoomiyyuu caalaa dhimmuun akka hojjetu hubachiisaniiru.   Miseensonni paartichaa fi jiraattonni magaalaa hiriira deeggarsaa kanarratti hirmaatan yaada kennaniin; Paartiin Badhaadhiinsaa pirojektoota gurguddoo jalqabe xumuruun waadaa isaa gochaan agarsiisuu danda'uusaa kaasaniiru. Keessattuu, magaalota keessatti hojiin misooma koriideraa hojjetaman miidhagina magaalaa saffisaan jijjiiruu bira darbee, aadaa hojii haaraa gabbisuuf gumaacha guddaa taasisuu isaa ibsaniiru. Paartichi waggoottan shanan darban keessa damee qonnaatiin hojiiwwan hojjete qonnaan bulaa fayyadamaa misoomaa kallattii gochuun jireenya isaa akka jijjiiru gargaareera jedhaniiru. Keessattuu, misooma qamadii bonaatiin hojiin seena-qabeessi hojjetamaa jiru oomishtummaa sadarkaa olaanaan dabaluu bira darbee, galii qonnaan bulaa guddisuusaa eeraniiru. Sagantaa duula na filadhaa magaalaa Ciroo keessatti gaggeeffame kanarratti miseensonni paartichaa, deeggartonni fi jiraattonni magaalichaa baay'een aanaalee godinichaa adda addaa irraa walitti babahan argamaniiru.

Caamsaa 8/2018(ENA)- Mariin biyyaalessaa Itiyoophiyaa kutannoon siyaasaa mootummaa kan itti mul’atee biyyattii bu’ura cimaarra dhaabuu kan danda’u tarkaanfii seena qabeessaa fi tarsiimawaadha jechuun ibse tajaajilli komunikeeshinii mootummaa. Ergaan guutuun tajaajilli komunikeeshinii mootummaa baase akka argaan gadiitti dhihaateera. Itiyoophiyaan mari’achaa jirti!! Mariin biyyaalessaa Itiyoophiyaa kutannoon siyaasaa mootummaa kan itti mul’atee biyyattii bu’ura cimaarra dhaabuu kan danda’u tarkaanfii seena qabeessaa fi tarsiimawaadha. Komishiniin marii biyyaalessaa naannolee garagaraatti bakka bu’oota filatee xumuruun akkasumas ajandaawwan marii biyyaalessaaf ta’an bal’inaan walitti qabuun, hojiiwwan mariin duraa hammataa fi walii galtee egereef ta’u raawwateera. Komishinichi bakka bu’oota hawaasaa sadarkaawwan bulchiinsaa biyyattii hundatti adda baafachuuf hojii hojjeteen kutaaleen hawaasaa garagaraa, abbootiin amantaa, paartileen siyaasaa, waldaaleen siviikii fi waldaaleen ogummaa garagaraa dammaqinaan akka hirmaatan gochuun adeemsichi hammataa fi bu’ura hawaasaa kan qabu akka ta’u godhameera. Hojiin kun mootummaan milkaa’ina marichaaf xiyyeeffannoo taasisee fi miira abbummaa lammiilee qabatamaan kan mirkaneesse yoo ta’u, walii galteen biyyaalessaa egeree akka uumamu bu’ura kaa’eera. Ajandaa walitti qabameen bu’aaleen qabatamaa kan galmaa’an yoo ta’u dhimmoonni biyyaalessaa ariifachiisaan baroota dheeraaf wal falmisiisaa turan gara mariitti akka dhufan godheera. Adeemsi kun mootummaan aadaa siyaasaa biyyattii keessatti sirna paartii heddumminaa fi mariin karaa nagaa akka dursu ejjennoo cimaa qabu qabatamaan kan itti agarsiisedha. Adeemsa marii Kanaan paartileen siyaasaa 50 caalan akka itti hirmaatanii fi ajandaasaanii akka dhiheeffatan tattaaffiin taasifame milkaa’ina hammattummaa marichaa wantoota agarsiisan keessaa adda dureedha. Komishinichi humnoonni siyaasaa waltajjii waloomaan itti mari’atan mijeessuun, qaamoleen Kanaan dura ija diinaan wal ilaalan galma tokko keessatti dhimmoota biyyaalessaarratti akka mari’atan godheera. Bu’aan kun adeemsa ijaarsa sirna demokiraasii keessatti “aadaa wal dhaggeeffachuu” gabbisuun akka boqonnaa guddaatti kan fudhatamu yoo ta’u garaagarummaa olaantummaa yaadaatiin furuuf kan gargaaru jalqabbii abdii qabeessa ta’uun galmaa’eera. Hojiiwwan adeemsa marichaa amma ammaatiin hojiiwwan qabatamaan hojjetamanii fi milkaa’inoonni argaman Itiyoophiyaan rakkinootashee caaseffamaa kan turan fulla’insaan furuu fi ijaarsa mootummaa biyyaalessaa cimaa mirkaneessuuf imala itti jirtu kan si’achiisanidha.

Caamsaa 7/2018(ENA)- Jiraattonni Magaalaa Amboo yaada isaanii ENA’f kennan akka ibsanitti, kaardii filannoo waliigalaa 7ffaaf fudhatan fayyadamuun paartii biyyaa fi ummataaf hojjetu filachuuf qophaa'uu isaanii beeksisaniiru. Kanneen Yaada kennan keessaa Obbo Dajanee Bakkashaa akka dubbatanitti, Mirga dimokiraasii Heera Mootummaatiin nuuf kenname fayyadamee, paartii naaf ta’u filachuuf guyyaa filannichaa hawwiin eeggachaan jira jedhaniiru. Paartii biyyaaf fayyadu adda baafachuuf qophiiwwan falmii paartilee siyaasaa miidiyaalee adda addaarra darbaa jiran hordofaa akka jiranis ibsaniiru. Jiraataan magaalattii kan biraan dargaggoo Tasfaa Taaddasaa gama isaatiin, imaammataa fi dambiiwwan paartilee siyaasaa miidiyaalee hawaasummaas dabalatee hordofaa akka jiru dubbateera. Dargaggoonni nageenya, guddinaa fi badhaadhina biyyaatiif qooda guddaa waan qabaniif, paartii dargaggootaaf carraa gaarii fiduuf sagalee koo kennuuf qophaa'eera jedheera. Aadde Baatiree Humnaa gamasaanitiin, nagaa fi tasgabbii filannichaatiif hirmaannaan dubartootaa murteessaa waan ta'eef, dubartoota biroo waliin ta'uun qooda isaanirraa eegamu bahaa akka jiran dubbataniiru. Filannicharratti mirga heera mootummaa koo fayyadamee paartii biyyaaf ni fayyada jedhee amanu filachuuf, sagantaalee falmii paartilee siyaasaa hordofaan jira jedhaniiru.

Caamsaa 7/2018 (ENA): Komishiniin Marii Biyyaalessaa gabaasa raawwii isaa ganama har’aa bakka MM Dr. Abiyyi Ahimad, qondaaltonni olaanoo federaalaa fi naannoo, akkasumas miseensonni koree dhaabbii mana maree bakka bu’oota ummatootaa argamanitti dhiheesseera.   Komishinichi hojiiwwan gurguddoo hanga ammaatti raawwate, qormaata isa mudatee fi furmaata inni kenne dhiyeessuun, akkasumas adeemsichi haala gaariin akka adeemsifamuuf gahee qooda fudhattoota irraa eegamus ibseera. Bu’aawwan ijoo hanga ammaatti galmaa’an keessaa adeemsi marii hunda hammatee fi hirmaachisaa ta’e akka raawwatame gabaasichi ibseera. Kana malees, adeemsi ajandaa walitti qabuu fi marii biyyattii dhibbeentaa 93 kan uwwifamee fi aanaalee kuma 1 fi 234 keessatti raawwatame milkaa’inaan xumuramuu isaa hubatameera. Gama biraatiin, komishinichi marii marsaa 22 qooda fudhattoota adda addaa waliin taasisus, haala mijataa hin taane irraa kan ka’e aanaalee naannoo Tigraay keessatti marii gaggeessuu akka hin dandeenye komishinichi ibseera. Qormaata kanaaf deebii kennuudhaan qooda fudhattoonni naannoo Tigraay hunda irraa dhufanii fi dhalattoonni naannichaa godinaalee adda addaa irraa Finfinneetti waamuun ajandaa irratti mari’achuu beeksiseera. Komishinichi marii kana marsaa itti aanutti hojiiwwan hojjatus bal’inaan ibseera. Kanneen ijoon hirmaannaa qooda fudhattoota siyaasaa cimsuu, ajandaa marii biyyaalessaa bocuu fi konfiraansii marii biyyaalessaa gaggeessuudha. Kana malees, hojiiwwan bu’aa fi yaadonni sadarkaa biyyaatti irra ga’an hojiirra oolchuuf haala mijeessuun hojii isaa gara fuula duraa keessatti hammatamuu Waajjirri Ministira Muummee beeksiseera. #Ena Afaan Oromoo #TOI #ENA

Caamsaa 6/2018 (ENA): Ministirri Dhimma Alaa Dr. Geediyoon Ximootiyoos Ministira Muummee Hindii Naareendiraa Moodii waliin mari'ataniiru. Ministirri Dhimma Alaa Dr. Geediyoon Ximootiwoos Walgahii Ministiroota Dhimma Alaa ‘BRICS’ har’a Hinditti eegale irratti hirmaachaa jiru. Ministirri Dhimma Alaa kun Walgahii Ministirootaa cinatti MM Hindii Naareendiraa Moodii waliin Niiw Deeliitti mari’ataniiru. Walgahiin Ministiroota Dhimma Alaa BRICS mata duree “Cichoomina,kalaqa,Tumsaa fi Itti Fufiinsa ijaaruu” jedhuun dura taa’ummaa Hindiin kan qophaa’edha. Ministirri Dr. Geediyoon Ximootiwoos haasawa walgahii kanarratti taasisaniin sirna idil-addunyaa biyyoota hunda haqaan tajaajilu ijaaruuf dippilomaasii biyyoota hedduu qindoominaan hojjechuun barbaachisaa ta’uu dubbataniiru. Utubaawwan sirna idil-addunyaa haqaa fi tasgabbaa’aa ta’an, nageenya mirkaneessuu fi tasgabbiifi misooma waloo dagaagsuu keessatti BRICS gahee adda duree taphachuu akka qabu dubbataniiru. Walgahiin Ministiroota Dhimma Alaa hanga guyyaa boruutti akka itti fufu Ministeerri Dhimma Alaa beeksiseera. #Ena Afaan Oromoo #TOI #ENA

Caamsaa 6/2018(ENA): Jiraattonni Magaalaa Finfinnee yaada isaanii ENAf kennan akka jedhanitti, filannoo biyyaalessa 7ffaaf kaardii filannoo fudhatanitti fayyadamanii, paartii siyaasaa misoomaa fi guddina biyyaaf ni fayyada jedhaniif sagalee kennuuf qophii ta'uu isaanii dubbataniiru. Akka sagantaa Boordii Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaatiin kaa'ametti, filattoonni Caamsaa 24 bara 2018 sagalee isaanii ni kennu. Galmeen filattoota filannoo biyyaalessa 7ffaa baranaa Guraandhala 28 hanga Bitootessa 28 bara 2018 kan gaggeeffame yoo ta'u, guyyoota ayyaanaa lama osoo hin dabalatiin hanga Ebla 14 bara 2018tti akka dheeratu taasifamee xumurameera. Sagantaa kaa'ameen, namoota biyya keessatti buqqa'anii kaardii filannoo hin fudhatiin, Barattoota Yuunivarsiitii keessatti argamanii fi miseensota Raayyaa Ittisa Biyyaa kaampii keessa jiraniif haala addaatiin hanga Ebla 24 bara 2018tti dheerachuun xumurameera. Filattoonni appilikeeshinii dijiitaalaa "mircaayee" jedhamuu fi buufata filannootti qaamaan dhiyaachuun, filattoonni miiliyoona 50 fi 514 ol sagalee kennuu kan dandeessisu kaardii filannoo fudhachuu danda'aniiru. Filannoo biyyaalessa 7ffaa kanaan paartileen siyaasaa morkattootaa 47 ta’an kaadhimamtoota kuma 10 fi 934 galmeessisuun, miidiyaaleen fayyadamanii yaada filannoo imaammata isaanii uummataaf beeksisaa jiru. Dhaabbileen biyya keessaa 55 Boordii Filannoo Biyyaalessaarraa beekamtii taajjabbii filannoo argatan, kutaalee biyyaa adda addaatti bakka bu'oota kuma 60 fi 277 ol bobbaasaniiru. Dhaabbileen Hawaasa siivilii 169 beekamtii qabanis uummata filataaf barnootaa fi leenjii hubannoo uumuu adda addaa kennaa jiru. Jiraattonni Magaalaa Finfinnee filannoo biyyaalessa 7ffaaf galmaa'anii kaardii fudhatan ENA’f akka ibsanitti; paartii biyyaa fi uummataaf ni fayyada jedhan filachuuf qophii ta'uu isaanii dubbataniiru. Jiraattota magaalattii keessaa tokko kan ta’an Obbo Warquu Fiqaaduu, kaardii filannoo fudhachuu irraa eegalee guyyaa filannoo sanas hawwiin eeggachaa akka jiran ibsaniiru. Yaada kennituun biraa Iyyerusaalam Haragawayin gama isaaniitiin, kaardii filannoo isaaniitiin paartii misoomaa fi guddina biyyaa dhugoomsuuf hojjetuuf sagalee isaanii kennuuf qophaa'uu dubbataniiru. Haaluma walfakaatuun, Leellisaa Gaaddisaas kaardii filannoo fudhachuun paartii biyyaaf ni fayyada jedhan filachuuf guyyaa sagalee kennuuf eeggachaa akka jiran mirkaneessaniiru. Adeemsi filannoos haqa-qabeessa, bilisa, deemokiraatawaa fi nagaadhaan akka xumuramuuf gumaacha isaanii akka gumaachan ibsaniiru. Jiraataan magaalattii Obbo Wadaaree Gabratsaadiq akka jedhanitti , filannoon ijaarsa mootummaa cimaadhaaf murteessaa ta’uu eeranii, filannoo biyyaalessa 7ffaa irratti sagalee kennuuf qophii barbaachisaa gochuu isaanii dubbataniiru. Obbo Dirribsaa Xurunaa gama isaaniitiin, filannoon mirga uumamaa fi dimookiraasii filachuu fi filatamuun mirkanaa’uuf waltajjii murteessaa waan ta’eef filachuuf qophaa'uu isaanii dubbataniiru. Filannoo biyyaalessa 7ffaa kanaan paartii nageenya, misoomaa fi guddina biyyaa mirkaneessuuf hojjetuuf sagalee kennuuf dursanii qophaa'uu isaanii kan dubbatan ammoo Obbo Tashoomaa Asfaawu dha.

Caamsaa 5/2018(ENA): Imaammanni qorannoo fi beekumsa irratti hundaa’e badhaadhina Itiyoophiyaa dhugoomsuuf faayidaa ol’aanaa akka qabu Itti Aanaan Ministira Muummee Tamasgeen Xurunaa ibsan. Waltajjiin guyyaa imaammataa biyyaalessaa yeroo jalqabaatiif mata-duree "odeeffannoo gahumsaaf , gahee imaammataa Itiyoophiyaa badhaateef" jedhuun gaggeeffameera. Itti Aanaan Ministira Muummee Tamasgeen Xurunaa waltajjii kanarratti haasawaa taasisaniin, imaammanni ragaa irratti hundaa’ee qophaa’u badhaadhina biyyaatiif gahee murteessaa qabaachuu isaa irratti xiyyeeffannoo kennaniiru. Biyyoonni milkaa’an damee industirii fi bu’uraalee misoomaa qofa irratti osoo hin taane, beekumsa, qorannoo fi yaada tarsiimawaa irratti akka jabaatanii hojjetan ibsaniiru. Imaammanni ibsituu deemsa biyyaalessaa hunda-galeessaa ta’uu isaa eeranii; Inistiitiyuutiin Qo’annoo Imaammataa beekumsaa fi hojii gidduutti akka riqichaatti tajaajiluun "mootora sagalee hin qabne" misooma biyyaalessaa ta’ee tajaajilaa jiraachuu dubbataniiru. Yeroo ammaa Itiyoophiyaan ce’umsa olaanaa keessa akka jirtu ibsuun, qo’annoo fi Qophii Imaammataa keessatti dhimmoota ijoo xiyyeeffannoon irratti kennamuu qaban eeraniiru. Isaanis, dhimmoota jijjiirama qilleensaa fi misooma magariisaa, Bulchiinsa Dinagdee Gooroo fi ce’umsa caasaa, Ce’umsa teeknoolojii fi tiraanisfoormeeshinii dijiitaalaa, Carraa hojii dargaggootaa uumuu fi oomishaalee qonnaa gara daldalaatti ceessisuu, Waliitti hidhamiinsa naannawaa fi dhiibbaalee Daldala Idil-Addunyaa fa’i jedhaniiru. Itti Aanaan Ministira Muummee Tamasgeen Xurunaa akka jedhanitti, imaammanni meeshaa qabatamaa jireenya lammiilee bocu yoo ta’u, carraaleen akkamitti akka uumaman kan imaammata murteessudha. Mootummaan dhaabbilee barnoota ol’aanaa, damee dhuunfaa fi dhaabbilee sivikii gidduutti walitti dhufeenyi jabaan akka jiraatu kan gaafatan Itti Aanaan Ministira Muummee; mootummaan "ida’amuu" yaadaa fi ilaalchaaf bakka addaa akka kennu mirkaneessaniiru. Inistiitiyuutiin Qo’annoo Imaammataa riqicha amantaa uummataa fi mootummaa ijaaru ta’ee akka tajaajilus dhaamaniiru. Deemsi badhaadhina Itiyoophiyaa ijaarsa dinagdee beekumsa itti fufiinsa qabu irratti kan hundaa’e ta’uu akka qabu ibsaniiru. Gorsitoota imaammataa, dhaabbilee barnoota ol’aanaa, damee dhuunfaa fi dhaabbilee sivikii gidduutti imaammata qulqullina qabu uumuuf deeggarsi jabaan akka taasifamu waamicha dhiyeessaniiru.