Siyaasa - ENA Afaan Oromoo
Siyaasa
Paartiin Badhaadhinaa Naannoo Harariitti hojiiwwan namarratti xiyyeeffatan kanneen fayyadamummaa Ummataa mirkaneessan raawwateera
Apr 9, 2026 163
Eebila 1/2018(ENA): Paartiin Badhaadhinaa Naannoo Harariitti hojiiwwan namarratti xiyyeeffatan kanneen fayyadamummaa Ummataa mirkaneessan raawwachuusaa Bulchaan Naannoo Hararii Obbo Ordiin Badirii ibsan. Paartiin Badhaadhinaa Naannoo Harariitti Kaadhimamtootasaa Mana Maree Bakka Bu’oota Uummataa fi Mana Maree Naannootiif dorgoman beeksisuu fi duula na filadhaa Magaalaa Hararitti gaggeesseera. Sagantaa kana irratti Bulchaan Naannichaa obbo Ordiin Badirii dabalatee,hoggantoonni olaanoon paartichaa,miseensonni, deeggartoonnii fi Hawaasni Naannichaa argamaniiru. Bulchaan Naannichaa wayita sana ergaa dabarsaniin, kallattiin misoomaa fi guddina Itiyoophiyaa bu’uura sirrii kan qabatee fi bu’aawwan gama maraa kan galmaa’an cimanii hojjechuu fi kutannoo Paartii Badhaadhinaatiin ta’uu kaasaniiru. Naannoo Harariitti hojiiwwan namarratti xiyyeeffatanii fi fayyadamummaa Ummataa Mirkaneessan raawwatamuu ibsaniiru. Waggoottan jijjiiramaa keessatti gaggeessummaa paartichaan baadiyyaa fi magaalota keessatti hojiiwwan misoomaa gama maraa hojjetamuusaa ibsaniiru. Hojiiwwan deebisanii misoomsuu Jagoolii fi hojiiwwan misooma kooriidarii magaalaa Harar dabalatee, hojiiwwan qabatamaan faayidaa Hawaasummaa, Siyaasaa fi Dinagdee raawwatamuu isaanii kaasaniiru. Kanaafuu, Misoomaaf, Ijaarsa Dimookraasiif, fayyadamummaa guutuu lammiilee fi guddina biyyaatiif Badhaadhina filachuun murtoo sirrii ta’uu ibsaniiru. Itti gaafatamaan Waajjira Paartii Badhaadhinaa Damee Naannoo Hararii obbo Geetuu Wayyeessaa gama isaaniin, Paartiin Badhaadhinaa bu’uura Misooma, Nageenyaa fi Dimookiraasii biyyaa ta’uu ibsaniiru. Haaluma kanaan, tarkaanfiiwwan gaarii eegalaman kana itti fufsiisuuf Paartichi dandeettii guutuu kan horate ta’uu himaniiru.
Bitootessi 24 Itiyoophiyaanota kanwalitti qabee fi Ijaarsa Seenessa Waloo itti fufsiisuuf boqonnaa kan saaqedha
Apr 9, 2026 165
Eebila 1/2018(ENA): Bitootessi 24 Itiyoophiyaanota hunda kan walitti qabee fi ijaarsa seenessaa waloo ijaaruuf boqonnaa haaraa kan saaqe ta’uu Itti-gaafatamaan Waajjira Paartii Badhaadhinaa Damee Naannoo Affaar obbo Mahaammad Huseen dubbataniru. Hiriirri Deeggarsa Uummataa guddaan Milkaa’inaa fi injifannoo kanaan dura argaman itti fufsiisuuf kaayyeffate Magaalaa Samaraatti gaggeeffameera. Hiriira deeggarsaa Istaadiyeemii Samaraatti qophaa’e kanarratti, hoggantoonni Olaanoo Naannoo Affaar, jiraattonni Bulchiinsa Magaalaa Samaraa-Loogiyaa, hojjettoonni mootummaa fi kutaaleen hawaasaa adda addaa hirmaataniiru. Itti-gaafatamaan Waajjira Paartii Badhaadhinaa Damee Naannoo Affaar obbo Mahaammad Huseen Hiriiricha irratti argamuun ergaa dabarsaniin, Bitootessi 24 Itiyoophiyaanota hunda hammachuun ijaarsa seenessa walootiif boqonnaa haaraa kan banedha jedhaniiru. Waggoota jijjiiramaa kanaan jechi "deeggartoota" jedhu hafee mirgi wal-qixxummaa itti mirkanaa’ee fi tokkummaan dhugaa itti mul’atedha jedhaniiru. Kanaanis uummanni Affaar dhimma biyyasaa irratti murteessuu fi geggeessuuf carraa kan itti argatedha jedhaniiru. Dabalataanis, Saboonni, Sab-lammoonnii fi ummattoonni tokkummaa isaanii cimsuun guddina waliiniitiif kan walitti dhufan ta’uu ibsanii, waggoota kanneen keessatti bu’aaleen misoomaa mirkanaa’an galmaa’uu isaanii dubbataniiru. Naannichatti injifannoowwan gama Hawaasummaa, Dinagdee fi siyaasaa argamaniin fayyadamummaan sadarkaa hundaatti guddachuu isaa eeranii, kunis bu’aa mootummaa "Ida'amuu" ta'uu dubbataniiru. Akkasumas filannoon waliigalaa 7ffaan dimookiraatawaa fi milkaa’aa akka ta’uuf uummanni hirmaannaasaa akka cimsus gaafataniiru. Kantiibaan Bulchiinsa Magaalaa Samaraa-Loogiyaa obbo Abduu Musaa gama isaaniin, mootummaan jijjiiramaa karoorawwanii fi hojmaataa haaraa diriirsuun misoomaaf dursa kan kennedha jedhaniru.
Pirezidaantiin Burundii Eevaristee Nidayishimiyeen Daawwannaa Hojiitiif Finfinnee galan
Apr 9, 2026 468
Eebila 1/2018(ENA): Pirezidaantiin Burundii fi Walitti-qabaan Gamtaa Afrikaa yeroo ammaa Eevaristee Nidayishimiyee daawwannaa hojiitiif Finfinnee galaniiru. Pirezidaantichi yeroo Buufata Xiyyaaraa Idil-Addunyaa Boolee gaahan Itti-Aanaan Ministira Muummee Obbo Tamasgeen Xurunaa simataniiru. Itiyoophiyaa fi Burundiin hariiroo dippilomaasii yeroo dheeraa lakkoofsise qabu. Biyyoonni lameen Komishinii Ministirootaa Waloo hundeessuun dameelee garagaraan tumsa isaanii cimsaa jiru. Pirezidaantii Burundii fi Walitti-qabaan Gamtaa Afrikaa yeroo ammaa Eevaristee Nidayishimiyee turtii Itiyoophiyaa keessatti taasisaniin, hariiroo biyyoota lameenii gara sadarkaa olaanaatti kan ceesisan dhimmoota adda addaa irratti marii ni taasisu jedhamee eegama.
Hiriirri deeggarsa Uummataa guddaan bu’aawwanii fi injifannoowwan biyyaalessaa yaadatamu Magaalaa Dirree Dhawaatti gaggeeffamaa jira
Apr 9, 2026 394
Eebila 1/2018(ENA):Hiriirri deeggarsa uummataa guddaan bu’aawwanii fi injifannoowwan waggoota 8’n jijjiirama biyyaalessaa itti yaadatamu Bulchiinsa Magaalaa Dirree Dhawaatti gaggeeffamaa jira. Hiriira deeggarsaa ganamaa eegalee magaalaa keessatti gaggeeffamaa jiru kanarratti jiraattonni magaalaa fi baadiyyaa Bulchiinsichaa, hojjettoonni, barattoonni, dargaggoonnii fi dubartoonni bal’inaan hirmaachaa jiru. Hiriirri deeggarsaa kun jijjiirama Bitootessa 24 bara 2010 dhufeen booda, waggoota 8’n darban keessatti milkaa’ina gama hundaan biyyaalessatti galmaa’an yaadachuu fi beekamtii kennuuf kan qophaa’e ta’uun ibsameera. Hirmaattonni hiriirichaas dhaadannoowwan qabataniin kaayyoo kana mirkaneessaniiru. Hiriiricha irratti ergawwan adda adaa jijiiramichaan bu’a argame deeggaru hiriitonni dabarsaniru.
Naannoo Affaar Magaalaa Samaraa Loogiyaatti Hiriirri deeggarsa uummataa Jijiirama biyyaalessaan Injifannoowwan misoomaa galmaa’aniif beekamtii kennu gaggeeffamaa jira
Apr 9, 2026 401
Ebla 1/2018(ENA)- Naannoo Affaar Magaalaa Samara Loogiyaatti Hiriirri deeggarsa uummataa jijjiirama biyyaalessaan injifannoowwan misoomaa galmaa’aniif beekamtii kennu gaggeeffamaa jira. Hiriirri deeggarsaa kun, Firiiwwan Jijjiirama biyyaalessaa Bitootessa 24, bara 2010 itti dhugoome yaadachuun, injifannoowwan misoomaa waggoota saddeettan darban keessatti galmaa’aniif beekamtii kan kennu ta’uun ibsameera. Hiriira deeggarsaa kana irrattiergaawwan, 'Olka’insi Itiyoophiyaa harka keenya jira', 'Bitootessi Safartuu cichoomaa ti,Tarkaanfii hundee qabuun gara biyya fakkeenya ta’uutti' fi dhaamsawwan biroon hiriirtootaan darbaa jiru. Hiriira deeggarsaa kana irratti Itti Aanaa Pirezidaantii Naannoo Afaar fi Hoogganaa Biiroo Bulchiinsa Lafaa Obbo Umar Nuuruu, Kantiibaa Bulchiinsa Magaalaa Samaraa-Logiyaa Obbo Abduu Musaa dabalatee hoggantoonni hojii Naannoo Afaar Olaanoo fi jiraattonni magaalaa Samaraa-Logiyaa argamaniiru.
Filannoon lammiileen biyya isaanii keessatti ijaarsa aadaa dimokiraatawaa keessatti dammaqinaan akka hirmaatan kan taasisu kabaja ibsituu lammummaati – Gootota Abbootii fi haadholii
Apr 8, 2026 1580
Bitootessa 30/2018 (ENA): Filannoon waliigalaa Itiyoophiyaa mul’ata kabaja lammummaa lammiileen ijaarsa aadaa dimokiraatawaa biyya isaanii keessatti dammaqinaan akka itti hirmaatan kan taasisu ta’uu Abbootii fi Haadholiin goototaa ibsaniiru. Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa filannoo waliigalaa bara kanaa Guraandhala 28, 2018 hanga Bitootessa 28/2018tti galmee filattotaa gaggeessaa tureera. Kana malees, boordichi guyyoota ayyaanaa lama osoo hin dabalatiin hanga Eebila 14, 2018tti galmee filattotaa dheeresseera. Filannoo waliigalaa torbaffaa gaggeeffameen paartileen siyaasaa dorgoman 47 kaadhimamaa 10,934 galmeessuun filannoo imaammataa isaanii karaa miidiyaa ummataaf dhiheessaa jiru. Miseensonni Waldaa Goototaa Itiyoophiyaa duraanii ENAtti himan, Filannoon waltajjii waloo lammiileen aadaa dimokraatawaa Itiyoophiyaa ijaaruun jaalalaa fi kabaja biyya isaaniif qaban itti ibsatanidha jedhani. Baa shaa Shimallis Walda-Takilee, filannoo waliigalaa Itiyoophiyaa irratti kaardii sagalee isaanii itti kennan fudhachuu himaniiru. Koloneel Ayyaaloo Balaay gama isaaniin, Filannoon mul’ata lammummaa fi dhimma mirga filachuu fi filatamuu heera mootummaatiin mirkaneessu ta’uu ibsaniiru. Filannoon waliigalaa biyyoolessaa meeshaalee aadaa dimokraatawaa biyyattii ijaaruuf gargaaran keessaa tokko ta’uu kan ibsan Koloneel Ayyaaloo, aadaa dimokraatawaa biyyattii cimsuu keessatti hirmaannaan filannoo iddoo guddaa akka qabu hubachiisaniiru. Goota duraanii keessaa tokko kan ta’an Almaaz Anbarbar gama isaaniitiin, filannoon misoomaa fi guddina biyyattii itti fufsiisuuf waltajjii waloo lammiileen ifatti akka hirmaatan ta’uu ibsaniiru. Lammiin umuriin isaanii filachuuf gahe kamiyyuu kaardii sagalee kennuudhaan kabaja biyya isaaf qabu agarsiisuu akka qabu dubbataniiru. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena
Dr. Abiyyi Ahimad muudama Leetenaal Jeneraal Taaddasaa Warradee waggaa tokkoof dheeressan
Apr 8, 2026 1019
Bitootessa 30/2018 (ENA) : Dr. Abiyyi Ahimad Eebila 1, 2018 irraa eegaluun muudama Pirezidaantii Bulchiinsa Yeroo Naannoo Tigiraay Leetenaal Jeneraal Taaddasaa Warradee waggaa tokkoof dheeressaniiru. Waajjirri Ministira Muummee gama miidiyaa hawaasummaa isaan dabarseen, bu’uura heera mootummaa RDFI keeyyata 62(9) fi labsii lakkoofsa 359/1995 keeyyata 14 keeyyata xiqqaa 2(B)’n Bulchiinsa Yeroo Tigiraay Pirezidaantummaan akka gaggeessaniif danbii lakkoofsa 479/2013 keeyyata 4(2) Mana Maree Ministirootaan ragga’eefi gabaasa raawwii waggaa dhiyeessaniin Ministirri Muummee RDFI Dr. Abiyyi Ahimad Eebila 1, 2018 irraa eegalee muudama Leetenaal Jeneraal Taaddasaa Warradee waggaa tokkoof dheeressaniiru. #PMOEthiopia
Erga jijjiiramni kun dhufee as dhaabbileen poolisii nageenya biyyaa fi nagaa ummataa eeguu keessatti gahee boonsaa ba’aniiru - Itti aanaa Ministira Muummee Tamasgeen Xurunaa
Apr 7, 2026 2369
Bitootessa 29/2018 (ENA): Itti aanaan Ministira Muummee obbo Tamasgeen Xurunaa erga jijjiiramni dhufee as dhaabbileen poolisii tokkummaa isaanii cimsuu fi nageenya biyyaa fi nageenya ummataa eeguu keessatti gahee boonsaa ba’aniiru jedhan. Yaa’iin Komishinarota Poolisii Itiyoophiyaa 20ffaan mata duree “Tokkummaa Poolisummaa Nageenya Itti Fufiinsa Qabuuf” jedhuun magaalaa Finfinneetti eegalameera. Waltajjicha irratti argamuun haasaa kan taasisan obbo Tamsgeen Xurunaa akka jedhanitti, galmi guddaan riifoormii damee poolisii bara 2010 irraa eegalee gaggeeffamaa ture dhaabbata cimaa ijaaruu fi ogeessota gahumsa qaban teeknooloojiin deeggaraman oomishuudha. Mootummaan Ida’amuu Poolisiin Itiyoophiyaa tajaajila kennu keessatti amanamaa ta’uu qaba jedhee akka amanu hubachiisaniiru. Poolisiin yakkamtoota ergama diinaa fudhatan adamsee seeratti dhiyeessuun sochii siyaasaa fi diinagdee biyyattii gufuu tokko malee itti fufsiisuu danda’uu isaa eeruun milkaa’ina hundee haaromsa kanaa ta’uu eeraniiru. Kanaafis gaheen hoggansa poolisii fi miseensonni raayyaa ittisa biyyaa bakka hin bu’u jedhaniiru. Poolisiin ergama biyyaalessaa hedduu raawwachuu akka qabuu fi filannoo waliigalaa 7ffaa baatii Caamsaa dhufuuf xiyyeeffannoo addaa kennuu akka qabu ibsaniiru. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena
Waggoota Jijjiiramaa keessatti milkaa’inoonni lammiilee fayyadamoo taasisan galmaa’aniiru
Apr 7, 2026 1230
Bitootessa 29/2018(ENA) : Waggoota jijjiiramaa keessatti dameelee hundaan milkaa'inoonni lammiilee fi biyya fayyadamoo taasisan galmeeffamuusaanii Ittiwaamama olaanaan Mootummaa Naannoo Kibba Itiyoophiyaa obbo Gabramasqal Caalaa beeksisan. Jijjiirama biyyaalessaa waggaa 8ffaa sababeeffachuun, hiriirri deeggarsaa guyyaa har’aa milkaa'ina argameef beekamtii kennuuf Naannoo Kibbaa Itiyoophiyaa Magaalaa Walayittaa Soddootti gaggeeffameera. Saganticharratti argamuun ergaa kan dabarsan obbo Gabramasqal Caalaa, waggoota jijjiiramaa darban keessatti dameelee hundaan milkaa'inni lammiilee fi biyya fayyadamoo taasisan galmeeffamuusaanii ibsaniiru. Bitootessi 24 Seenaa biyya keenyaa keessatti guyyaa jijjiiramni siyaasaa itti taasifamee fi ilaalchi haaraan itti dhugoome ta'uu himaniiru. Waggaa 8ffaa Mootummaa jijjiiramaa yommuu kabajnu, milkaa'ina dameelee Dinagdee, Siyaasaa fi Hawaasummaan galmeeffaman itti fufsiisuun ta'uu akka qabus dubbataniiru. Mootummaan jijjiiramaa dirree siyaasaa hirmaachisaa ta'e uumuun, haasaa walitti qabaa ijaaruurratti xiyyeeffannoon hojjechaa turuusaas akeekaniiru. Injifannoon Bitootessa 24 dhalootaaf seenaa, biyyaaf immoo guyyaa abdii haaraa uumedha kan jedhan ammoo Bulchaa Zoonii Walayittaa Gargaaraa Piroofeesaraa Saamu'eel Tasammaati. Bitootessi 24 hundee ijaarsa sirna siyaasaa hirmaachisaa fi saba-daneessaa ta'eef bu'uura kan kaa'e ta'uu eeranii, damee hundaan bu'aan galmeeffame fayyadamummaa lammiilee hunda kan mirkaneessudha jedhaniiru. Kantiibaan Magaalaa Walayitta Sooddoo Aadde Itaagany Haayilamaariyaam gamasaaniin, Bitootessi 24 mootummaa biyya diigumsa irraa oolchuun imalli jijjiiramaa akka itti fufu kan taasisedha jedhaniiru. Magaalaan Wolayitta Sooddoos tajaajila kanaan fayyadamtuu waan taateef, ijaarsi daandii Aspaaltii, misooma kooriidarii fi hojiiwwan misoomaa biroon hedduun hojjetamaa jiraachuu ibsaniiru. Magaalichatti hojiiwwan fakkeenya jijjiiramaa ta'an jalqabaman itti fufsiisuuf Bulchiinsi Magaalichaa jiraattota waliin qindoominaan akka hojjetu dubbachuun, uummataanis deeggarsa isaa akka cimsatu gaafataniiru. Hiriira kanarratti Hoggantoonni Mootummaa Naannoo, Zoonii, Aanaa fi Bulchiinsa Magaalaa, Hojjettoonni akkasumas kutaaleen hawaasaa biroon hirmaataniir
Filannoo walii galaan hojiileen hirmaannaa dubartootaa guddisan hojjetamaa jiru
Apr 7, 2026 1142
Bitootessa 29/2018(ENA) : Filannoo waliigalaa 7ffaa keessatti hirmaannaa dubartootaa guddisuuf hojiilee dandeessisan raawwachaa akka jiran dhaabbileen siivikii ENA’f yaada kennan beeksisan. Ittaantuun Pirezidaantii Federeeshinii Dubartoota Itiyoophiyaa Injiinar Tigisti Tarrafaa akka jedhanitti, Federeeshinichi milkaa’ina filannoo waliigalaa baranaatiif gaheesaa ba’achaa jira. Keessattuu dubartoonni filannicharratti hirmaannaa ho’aa akka taasisaniif hojiin hubannoo uumuu bal’aan hojjetamaa jiraachuu eeraniiru. Dubartoonni kallattii biyyaa gara fuulduraa murteessuuf shoora olaanaa qaban akka itti fayyadamaniif hojjetamuu eeraniiru. Rakkoolee hirmaannaa Siyaasaa Dubartootaa duubatti harkisan hiikuufis hojii qindoominaatiif xiyyeeffannoon kennamuusaa ibsaniiru. Filannicha Milkaa’inaan xumuramuun nageenya biyyaa fi aadaa dimookiraasii gabbisuuf shoora murteessaa waan qabuuf, Federeeshinichi hojiirra oolmaa isaatiif cimsee hojjechaa jiraachuu dubbataniiru. Gama biraatiin, Hojii Gaggeessituun Federeeshinii Dubartoota Finfinnee Aadde Itsagannat Mulugeetaa, filannoon waliigalaa 7ffaan haqa-qabeessa, dimookiraatawaa fi hirmaachisaa akka ta’uuf dubartoonni dammaqinaan akka hirmaatan hojiin hubannoo uumuu hojjetamaa jiraachuu beeksisaniiru. Dubartoonni filannicharratti akka filataa, filatamaa fi taajjabdummaatti akka hirmaataniif hojiin hubannoo uumuu raawwatamaa jiraachuu mirkaneessaniiru. Hoggantuun Federeeshinii Waldaalee Qaama Miidhamtoota Oromiyaa Aadde Jamiilaa Abdallaa gama isaaniin, qaama miidhamtoonni naannichatti argaman filannicha keessatti hirmaannaa ho’aa akka taasisaniif hojjetamaa jiraachuu dubbataniiru. Qaama miidhamtoonni paartii siyaasaa guddina fi nageenya biyyaatiif imaammata fooyya’aa qabu akka filataniif kan filatan ta’uu eeraniiru. Keessattuu dubartoonni qaama miidhamtoota ta’an akka filataa, kaadhimamaa fi taajjabdummaatti hirmaachuun dirqama lammummaasaanii akka ba’ataniif haalli mijataan uumamuusaa dinqisiifataniiru.
Paartii Siyaasaa Imaammata Fayyadamummaa Dargaggootaa mirkaneessuu qabu filachuuf qophoofneerra – Dargaggoota Magaalaa Jimmaa
Apr 7, 2026 984
Bitootessa 29/2018(ENA): Paartii Siyaasaa Imaammata Fayyadamummaa Dargaggootaa mirkaneessuu qabu filachuuf qophaa’uusaanii dargaggoonni Magaalaa Jimmaa dubbatan. Boordiin Filannoo Biyyaalessa Itiyoophiyaa filannoon waliigalaa 7ffaan guutuu biyyattiitti Caamsaa 24 bara 2018 akka gaggeeffamu beeksisuun isaa ni yaadatama. Boordichi sagantaa kaardii filannoo fudhachuu duraan baase hanga Eebila 14 bara 2018tti dheeressuunsaas ni yaadatama. Dargaggoonni Magaalaa Jimmaas mirga filachuu isaaniitti fayyadamuun, paartii biyyaaf ni fayyada jedhan filachuuf kaardii filannoo fudhachuusaanii ibsaniiru. Filannoo kanaan carraa biyya isaanii sagalee isaaniitiin murteessuuf kaardii filattummaa fudhachuusaanii dubbataniiru. Dargaggoonni kunneen yeroo jalqabaatiif kaardii filannoo fudhatanii filannoof qophaa'uunsaanii miira addaa akka itti uume dubbataniiru. Warreen yaada kennan keessaa shamarree Diibooraa Taayyee, yeroo jalqabaatiif filachuuf kaardii fudhachuushee ibsuun, barbaachisummaa filannoo hubachuun akka galmoofte ibsiteetti. Carraa biyya koo murteessuuf sagaleen koos gatii qaba kan jettu shamarreen kuni, "Paartiin Itiyoophiyaaf fayyadu gara aangootti akka dhufuuf dargaggoonni hundi sagalee isaanii kennuu qabu" jechuun gorsiteetti. Dargaggeessi biraan Abdulbaasiix Raayyaa, yeroo jalqabaatiif kaardii filannoo fudhachuusaan gammachuu addaa akka itti uume dubbateera. Itti dabaluunis Abdulbaasiix, Kaardii filannoo fudhateen qaama fayyadamummaa dargaggootaa mirkaneessu filachuuf murteessuusaa ibseera. “Kaardii fudhachuun carraa ofii murteessuuf faayidaan inni qabu guddaadha” kan jedhu ammoo dargaggoo Maatiwoos Garashuu dha. Filannoo waliigalaa kanaan Paartii Siyaasaa dargaggootaaf carraa hojii bal'aa mijeessuu fi fudhatama Itiyoophiyaan sadarkaa Idil-Addunyaatti qabdu kan ol kaasu filachuuf qophaa'uusaa ibseera. Shamarree Ijjigaayyoo Asfaawuu gama isheetiin, filannoo waliigalaa kanaan dubartoonnii fi dargaggoonni carraa barnootaa akka argatan paartii hojjetu filachuuf kaardii fudhachuu ishee ibsiteetti.
Naannoo Kibba Itiyoophiyaa magaalota adda addaa keessatti Hiriirri deeggarsaa waggaa 8ffaa jijjiirama biyyaalessaa sababeeffachuun gaggeeffamaa jira
Apr 7, 2026 998
Bitootessa 29/2018 (ENA): Naannoo Kibba Itiyoophiyaa magaalota adda addaa keessatti Hiriirri deeggarsaa waggaa 8ffaa jijjiirama biyyaalessaa sababeeffachuun gaggeeffamaa jira. Jijjiiramni biyyaalessaa Bitootessi 24, 2010 erga dhufee waggoota saddeet darban keessatti bu’aawwan dinqisiisoo guutuu biyyattiitti galmaa’e yaadachuu fi beekamtii kennuuf kan qophaa’e ta’uu ibsameera. Hiriirtonni ganama irraa eegalee magaalota naannichaa Walaayittaa Sooddoo, Arbaamincii fi kanneen biroo keessatti bahanii jiran ergaawwan akka “Ijaarsa waloof abdii Itiyoophiyaa keenyaaf”, “Gootummaa keenya itti aanuuf birmadummaa diinagdee keenyaaf”, “Itiyoophiyaa gara fakkeenyummaatti”. Dabalataanis ergaawwan akka "Afaan qawween aangoo qabachuu yaaduun yeroon isaa irra darbeera," "Kaayyoo waloo keenya, eenyummaa Afrikaa keenyaa," "Nageenyi keenya harka keenya jira" kanneen jedhamanii fi kanneen biroo keessatti argamu. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena
Waggoonni jijjiiramaa Dameelee Hundaan Milka’inoonni gurguddoon kan itti galmaa’anidha – Bulchaa Doktar Injiinar Nagaash Waageeshoo
Apr 6, 2026 1731
Bitootessa 28/2018(ENA): Waggoonni jijjiiramaa dameelee hundaan milkaa'inni gurguddoon kan itti galmaa'an ta'uu Bulchaan Naannoo Ummattoota Kibba Lixa Itiyoophiyaa doktar Injiinar Nagaash Waageeshoo ibsan. Waggaa 8ffaa Guyyaa jijjiiramni biyyaalessaa Itiyoophiyaa itti dhufe sababeeffachuun,Godina Kafaa Magaalaa Boongaatti hiriirri deeggarsaa uummataa gaggeeffameera. Saganticharratti argamuun haasaa kan taasisan Bulchaan Naannoo Ummattoota Kibba Lixa Itiyoophiyaa doktar Injiinar Nagaash Waageeshoo, Bitootessi 24 bara 2010 guyyaa bu'uurri dimookiraasii itti kaa'amee fi yaadni ‘Ida'amuu’ kan itti bu’uureffame guyyaa seena qabeessa ta'uu ibsaniiru. Adeemsa jijjiiramaa qormaatileen adda addaa kan qunnaman ta'us, rakkoolee gara carraatti jijjiiruun dameelee hundaan milkaa'ina gurguddoon galmaa'uu dubbataniiru. Kanaanis dameelee dinagdee hedduumminaa garaagaraa gaggeessuun fayyadamummaa uummataa mirkaneessuu fi oomishtummaa guddisuun kan itti danda'ame ta’uu ibsaniiru. Magaalotattis ta'e baadiyyaa keessatti gaaffiiwwan misoomaa fi bulchiinsa gaarii yeroo dheeraaf turan sadarkaan deebii kennuun, guddinaa fi bayyanachuun akka dhugoomu waggoota jijjiiramaan milkaa’inoota bu'a-qabeessa irratti hojjetaman ta'uu kaasaniiru. Bulchaan Olaanaa Godina Kafaa Obbo Indaashaaw Kabbadaa gama isaaniin, waggoota jijjiiramaa keessatti akka biyyaatti Hidha Haaromsaa Guddicha Itiyoophiyaa dabalatee pirojektoota gurguddoo biroo xumuruu fi kanneen biroo calqabsiisuun abdii biyyaalessaa guddaan kan itti qabatame ta'uu ibsaniiru. Kantiibaan Bulchiinsa Magaalaa Boongaa Doktar Takla'aab Buuloo milkaa'inni damee hundaan galmaa'e deeggarsa cimaa uummataatiin kan argame ta'uu eeruun, kunis cimee akka itti fufuuf ni hojjenna jedhaniiru. Hiriira deeggarsaa kana irratti jiraattonni magaalattii fi kutaaleen hawaasaa aanaalee Godinichaa garaagaraarraa dhufan hirmaataniiru.
Itiyoophiyaan michummaa Kuwaataar waliin qabdu daran guddisuuf kutannoon ni hojjetti
Apr 6, 2026 1187
Bitootessa 28/2018 (ENA): Itiyoophiyaan hariiroo seenaa fi tarsiimoo Kuwaataar waliin qabdu daran cimsuuf kutannoon ni hojjetti jedhan sadarkaa itti aanaa Ministira Muummeetti itti gaafatamaa Giddugala Qindeessaa ijaarsa sirna dimokiraasii fi itti aanaa Pireesidaantii Paartii Badhaadhinaa obbo Adam Faaraah. Obbo Adam Faaraah har’a Itiyoophiyaatti Ambaasaaddara Mootummaa Kuwaataar Sa’ad Mubaarak Al-Naayimii waliin waajjira isaaniitti mari’ataniiru. Mariin kun dhimmoota hariiroo seenaa fi tarsiimoo biyyoota lamaanii daran cimsuu danda’an irratti kan xiyyeeffate ta’uu ibsameera. Hoggantoonni lamaan turtii isaanii keessatti hojii misoomaa babal’ina invastimantii fi fayyadamummaa waliinii hojjetamaa jiru irratti bal’inaan mari’ataniiru. Keessattuu walitti dhufeenya Mana Maree Kuwaataar (Shuraa) fi Paartii Badhaadhinaa fi Mana Federeeshinii gidduu jiru haala itti cimsuu danda’u irratti waliigaltee irra ga’aniiru. Obbo Adam Faaraah Pirojektoota misoomaa kallattii hedduun Itiyoophiyaatti hoggansa Paartii Badhaadhinaatiin hojjetamaa jiranii fi bu’aa galmaa’aa jiru Ambaasaaddarichaaf ibsaniiru. Keessattuu badhaadhina Itiyoophiyaa mirkaneessuu keessatti jijjiirraa biyyoolessaa hordofuun sagantaaleen misooma koridaraa, oomishtummaa qonnaa fi Ashaaraa Magariisaa hojiirra oolaa jiran olaanaa ta’uu ibsaniiru. Ambaasaaddar Sa’ad Mubaarak Al-Naayimii gamasaaniitiin, bu’aan Itiyoophiyaa keessatti dameewwan misoomaa adda addaa keessatti galmaa’aa jiru gaarii ta’uu eeruun, keessattuu, haaromsa dinagdee Gooroo guutuu biyyattiin hojiirra oolchite hordofuun haalli invastimantii tilmaamamuu danda’u, iftoominaa fi mijataa ta’e uumamuu dubbatani. Ambaasaaddarichi daawwannaa naannoolee biyyattii adda addaatti taasisaniin hojiiwwan misoomaa hawaasa fayyadamoo taasisuu akka arganis ibsaniiru. Kana malees, Filannoon waliigalaa 7ffaan baatii Caamsaa keessa gaggeeffamu nagaa, dimokiraatawaa fi haqa qabeessa akka ta’uuf Paartiin Badhaadhinaa ciminaan hojjechaa akka jiru Ambaasaaddaricha beeksisaniiru. Itiyoophiyaan invastimantii bal’aa fi hariiroo ummataa uumuuf kutannoo akka qabdus irra deebi’anii mirkaneessaniiru. Obbo Adam Faaraah deeggarsa mootummaan Kuwaataar dameelee adda addaatiin Itiyoophiyaaf taasisaa tureef galata guddaa qaban ibsuun, Itiyoophiyaan michummaa Kuwaataar waliin qabdu daran guddisuuf fayadamummaa ummatoota biyyoota lamaanii fi tasgabbii naannoof akka cimsitu kutannoon akka itti fuftu mirkaneessaniiru. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena
Bu’aawwan Misoomaa hooggansa Ida’amuun naannichatti galmaa’an cimanii itti fufu
Apr 6, 2026 1202
Bitootessa 28/ 2018 (ENA): Bu’aawwan misoomaa Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Ummata Kibba Lixa Itiyoophiyaa hooggansa Ida’amuun galmaa’an cimanii itti fufu jedhani itti waamamaan olaanaa mootummaa naannichaa obbo Fiqiree Amaan. Hiriirri ummataa waggaa saddeettaffaa jijjirama biyyaalessaa deeggaru magaalaa Miizaan Amaan keessatti kan geggeeffame yoo ta’u, hoggantoonni olaanoo naannichaa, abbootiin amantaa, maanguddoonnii fi jiraattonni magaalichaa saganticha irratti argamaniiru. Hiriira kanarratti haasawa kan kennan obbo Fiqiruu Amaan akka ibsanitti, erga Mootummaan Naannoo Ummata Kibba Lixaa Itiyoophiyaa hambaa jijjiirama kanaa ta’e hundeeffamee kaasee jijjiiramni siyaasaa, hawaasummaa fi dinagdee hedduun naannicha keessatti mul’ateera jedhani. Pirojektoota yaad-rimee Mootummaa Ida’amuu jalatti hojjetamaa jiran cimsuun fayyadamummaa ummataa daran guddisuuf ciminaan kan hojjetan ta’uu akeekaniiru. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena
Filannoo Waliigalaan Paartii Siyaasaa Biyyaaf Fayyadu Filachuuf Kaardii Filannoo fudhanneerra
Apr 6, 2026 513
Bitootessa 28/2018(ENA) :Filannoo waliigalaa 7ffaan Paartii Siyaasaa yaada biyya ceessisu qabu filachuuf kaardii filannoo fudhachuusaanii jiraattonni Magaalaa Amboo ibsan. Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa filannoon waliigalaa 7ffaan guutuu biyyaatti Caamsaa 24 bara 2018 akka gaggeeffamu beeksisuun isaa ni yaadatama. Boordichi sagantaa yeroo kaardii filannoo fudhachuu duraan baase hanga Eebila 14 bara 2018tti dheeressuun isaas ni yaadatama. Jiraattonni Magaalaa Amboo ENA’f yaada kennan akka ibsanitti,mirga dimookiraasii isaaniitti fayyadamuun, itti fufiinsa nageenyaa fi misooma biyyaatiif Paartii Siyaasaa yaada fooyya’aa qabu filachuuf kaardii fudhachuu isaanii fi falmiiwwan Paartiilee karaa adda addaa gaggeeffamaa jiran hordofaa jiraachuu ibsaniiru. Jiraattota ENA’n dubbise keessaa aadde Olaantuu Baantii filannicha irratti paartii walqixxummaa fi bilisummaa dubartootaa kabachiisuuf hojjetu filachuuf kan isaan dandeessisu kaardii filannoo fudhachuu isaanii himaniiru. Itiyoophiyaa gara boqonnaa fooyya’aatti ni ceessisa kan jedhan paartii filachuuf guyyaa filannichaa hawwiin eeggachaa jiraachuu isaaniis dubbataniiru. Filannicha irratti dammaqinaan hirmaachuun gumaacha isaanii guddina biyyaatiif bahachuuf kan isaan dandeessisu kaardii filannoo fudhachuu isaanii kan ibsan ammoo jiraataa biraa Magaalichaa obbo Abbabaa Baqqaanaati. Misooma akka biyyaatti eegalame itti fufsiisuuf namni hundi guyyaa dabalataa kennameetti kaardii filannoo akka fudhatu muuxannoo qabaniin gorsaniiru. Biyya dimookiraatawaa fi badhaate ijaaruuf adeemsa filannoo keessatti hirmaachuun dirqama lammummaati kan jedhan ammoo aadde Saaraa Maammoo ti. Filannichi Nagaa fi haqa-qabeessa akka ta’uuf qooda isaanii kan bahatan ta’uusaanii fi kanaanis kaardii filannoo fudhachuun paartii barbaadan filachuuf qophaa’uusaanii ibsaniiru.
Bitootessi 24 Itiyoophiyaatiin sadarkaa olka’insaatti ceesisuuf ifni jijjiiramaa guyyaa bariiheefiidha- Bulchaa Ordiin Badirii
Apr 6, 2026 430
Bitootessa 28/2018 (ENA): Bitootessi 24 Itiyoophiyaatiin sadarkaa olka’insaatti ceesisuuf ifni jijjiiramaa guyyaa bariiheefiidha jedhani Bulchaan Naannoo Hararii obbo Ordiin Badiriin. Hiriirri guddaan injifannoo fi bu’aa jijjiirama mootummaan argame itti fufsiisuuf kaayyeffate magaalaa Hararitti geggeeffameera. Hiriira ummataa kana irratti kutaaleen hawaasaa adda addaa, dargaggootaa fi dubartoonni, hojjettoonni mootummaa fi kanneen biroo baadiyyaa fi magaalaa naannichaa irraa hirmaataniiru. Bulchaa naannichaa hawaasa Istaadiyeemii Imaam Ahimaditti walitti qabamaniif haasawa taasisaniin, jijjiirama waggoota saddeet darban keessatti bu’aawwan olaanaan biyyaalessaa fi naannoo galmaa’uu ibsaniiru. Guyyaan kun gama misoomaa adda addaatiin injifannoo galmeessisuuf seenaa keessatti boqonnaa haaraa baneera jedhaniiru. Barri jijjiiramaa yeroo tokkummaa hoggansa cimaa fi kaka’umsa misoomaa olaanaa ta’uu ibsuun,; hirmaannaa fi fayyadamummaan ummataa mirkanaa’uu ibsaniiru. Ummanni hojii misooma hunda galeessa biyyattiin eegalte, akkuma kanaan dura hojjechaa ture, mootummaa cinaa dhaabbachuun cimsuu akka qabus dubbataniiru. Filannoo waliigalaa 7ffaa irrattis ummanni kaardii sagalee kennuudhaaf isa dandeessisu fudhachuun dammaqinaan akka hirmaatu waamicha dhiyeessaniiru. Itti gaafatamaan Paartii Badhaadhinaa Damee Naannoo Hararii obbo Geetuu Wayyeessaa akka jedhanitti, guyyaan Bitootessi 24, mahaandisni jijjiiramaa Ministirri Muummee Dr. Abiyyi Ahimad gara aangootti dhufan, akka tasaa osoo hin taanee, injifannoo qabsoo fi wareegama ummataatiin kan milkaa’e dha jedhani. Kana malees Bitootessi 24 guyyaa cunqursaa fi sirni haqa hin qabne biyya keenya uummta Itiyoophiyaa irraa garbummaan kaafamedha jedhani. Wayita ammaa Mootumaan Ida’amuu bdhaadhina biyyaa mirkaneessuun cinatti waliigaltee biyyaalessaa uumuun sabaa fi sablammoonni dhimma waloo isaanii irratti waliin akka hojjetan taasisaa jiraa jedhani. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena
Jijjiirama biyyaalessaa waggaa 8ffaa Sababeeffachuun Godina Kafaa Magaalaa Boongaatti hiriirri deeggarsa ummataa gaggeeffamaa jira
Apr 6, 2026 417
Bitootessa28/2018(ENA): Jijjiirama biyyaalessaa waggaa 8ffaa Sababeeffachuun Godina Kafaa Magaalaa Boongaatti hiriirri deeggarsa ummataa gaggeeffamaa jira. Hiriirri deeggarsaa hojiiwwan misoomaa waggoota jijiiramaatti hojjetamanii fi milkaa’inoota argaman deeggaruun, itti fufinsa akka qabataniif kan deeggaru ergaawwan darbaa jiranidha. Jijjiiramni Bitootessa 24 dhaloota haaraaf abdiidha, biyya keenyaafis abdii haaraa dha! Bitootessi 24 guyyaa seena-qabeessa imalli badhaadhina Itiyoophiyaa itti eegalame dha! Waggoottan darban keessatti Itiyoophiyaa qormaatilee keessatti cichitee milkaa'inaan calaqqifte ijaarree jirra! Ergaawwan jedhan kunniin hiriira deeggarsaa sana irratti kanneen darbaa jiran keessatti argamu. Hiriira deeggarsaa kana irratti Bulchaa Naannoo Ummatoota Kibba Lixaa Itiyoophiyaa doktar Injiinar Nagaash Wageeshoo dabalatee hoggantoonni olaanoon naannoo, Godinaa fi Bulchiinsa Magaalaa, jiraattonni Magaalichaa fi kutaaleen hawaasaa adda addaa argamanii
Naannoo Harariitti hiriirri deeggarsaa jijjiirama Biyyaalessaan milkaa’ina argameef beekamtii kennu gaggeeffamaa jira
Apr 6, 2026 411
Bitootessa 28/2018(ENA): Waggaa 8ffaa jijjiiramni biyyaalessaa dhugoomuu jalqabuu isaa sababeeffachuun, milkaa’ina hanga ammaatti argameef beekamtii kennuuf hiriirri deeggarsaa jiraattota Aanaalee, Magaalaa fi baadiyyaa Naannoo Harariin qophaa’e Istaadiyeemii Imaam Ahimaditti gaggeeffamaa jira. Hirmaattonni Istaadiyeemicha keessatti argaman ergaawwan adda addaa imala jijjiiramaa deeggaranii fi milkaa’ina fuulduraatiif qophaa’ummaa isaanii ibsan dabarsaniiru. Dhaadannoowwan dhagaahamaa jiran keessaa muraasni: Obbolummaa heddumminaa nageenya waaraa fi badhaadhina hunda galeessaaf! Yaadni keenya baraa baratti kan ce’u, gochi keenya dhaloota kan jijjiiru dha! Harar Magaalaa Seena qabeessa ta’uu irraa gara fakkeenya badhaadhinaatti ni ceessifna! kanneen jedhaman keessatti argamu. Akka Hiriirtonni ibsanitti, Bitootessi 24 guyyaa ijaarsi dimookiraasii dhugaan Itiyoophiyaa keessatti mirkanaa’ee fi imalli biyya ol-kaasuu itti eegalame ta’uu ibsaniiru.
Jijjiiramni Biyyaalessaa Bitootessa 24, biyyattii sodaawwan balaa gurguddaa kan ishee oolche dha
Apr 5, 2026 2070
Bitootessa 27/2018 (ENA): Jijjiramni Biyyaalessaa Bitootessa 24 biyyattii balaa keessoo fi alaa ishee mudate irraa baraareera jedhan itti gaafatamaan Waajjira Paartii Badhaadhinaa Damee Naannoo Somaalee Injinar Mahaammad Shaalee. Jijjirama Biyyaalessaa Bitootessa 24 waggaa 8ffaa sababeeffachuun naannoo Somaalee magaalaa Jigjigaatti hiriirri ummataa geggeeffameera. Itti gaafatamaan waajjira damee Paartii Badhaadhinaa naannichaa Injinar Mahaammad Shaalee hiriira ummataa irratti argamuun ergaa dabarsaniin, jijjiiramni Bitootessa 24 nageenyaa fi misooma naannichaa cimsee tokkummaa biyyaalessaa jabeesseera jedhani. Keessattuu naannoon Somaalee rakkoo nageenyaa fi misoomaa kanaan dura ture keessaa bahee hirmaannaa siyaasaa, hawaasummaa fi diinagdee biyyattii keessatti qabu mirkaneesseera jedhani. Waggoota jijjiiramaa keessatti pirojektoonni misoomaa gurguddoon biyyattii keessatti eegalamanii xumuramuu isaaniis eeraniiru. Kantiibaan Magaalaa Jigjigaa Injinar Shaafii Ahmad gama isaaniin, jijjiramni Bitootessa 24 yeroo hirmaannaan lammiilee nageenya, misoomaa fi bulchiinsa gaarii keessatti jijjiiramee hojiiwwan misoomaa rakkoo ummataa furan hojjatamaa turan ta’uu ibsani. Jijjiirama kanaan dura naannichi rakkoo nageenyaa, dinagdee fi hawaasummaa akka qabu ture eeruun, jijjirama booda naannichi gara misoomaatti seenuun mallattoo badhaadhinaa ta’eera jedhani. Itti dabaluunis ummanni naannichaa sodaa fi yaaddoo keessaa bahee hirmaannaan siyaasaa biyyattii dabaleera jedhan. Magaalaan Jigjigaa mallattoo magaalotaa ta’uu ishee hubachiisuudhaan, nageenyaa fi misooma jijjiirama biyyaalssaan argame tikfachuun hirmaannaa isaa itti fufuu akka qabus dhaamaniiru. Hiriira deeggarsaa kana irratti ergaawwan darba keessaa,Bitootessi 24 guyyaa seena qabeessa yoomiyyuu kan yaadatamu,bu’aawwan injfannoon itti galmaa’ee fi nageenyi keenya kan itti mirkanaa’edha kanneen jedhamanfaati. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena