Tamsaasa Kallatti:
Siyaasa
Itiyoophiyaan deeggarsa gamtaa Afriikaa fi ajandaawwan Ardii Afriikaaf gootu cimsitee itti ni fufti-Ambaasaaddar Lamlam Fissahaa
Jun 3, 2026 739
Caamsaa 26/2018 (ENA)- Itiyoophiyaan deeggarsa gamtaa Afriikaa fi ajandaawwan Ardii Afriikaaf gootu cimsitee akka itti fuftu ambaasaaddar Lamlam Fisahaa ibsan. Dura taa’aan komishinii gamtaa Afriikaa Mahaammud Alii Yuusuuf gamtaa Afriikaatti errgamtuun dhaabbataa Itiyoophiyaa haaraa ta’uun kan muudaman xalayaa muudamaa ambaasaaddar Lamlam Fissahaa har’a fudhataniiru. Dura taa’aan kun ambaasaaddar Lamlam Fissahaatiin baga gammaddan jechuun ergaa kan dabarsan yoo ta’u muuxannoo fi hoggansi ambaasaaddaritti tumsa Itiyoophiyaa fi gamtaa Afriikaa jidduu jiru caalaatti akka cimsu ibsaniiru. Deeggarsa fulla’aa Itiyoophiyaan gamtichaaf gochaa jirtu kan dinqisiifatan dura taa’aan kun, adeemsi filannoon walii galaa Itiyoophiyaatti gaggeeffame naga qabeessaa fi sirna eegee gaggeeffamuusaa galateeffataniiru. Qaamoleen lamaan taateewwan riijinii fi idil addunyaarratti akkasumas ajandaawwan gamtichaa ijoorratti yaada bal’aa kan wal jijjiiran yoo ta’u, galmoota gamtichaa milkeessuu fi gufuulee Afriikaa mudatan qolachuuf komishinichi Itiyoophiyaa waliin walitti dhiheenyaan hojjechuuf qophii ta’uusaa dura taa’aan kun mirkaneessaniiru. Ambaasaaddar Lamlam Fissahaa gamasaaniin gaggeessummaa dura taa’ichaa dinqisiifatanii, Itiyoophiyaan gamtaa Afriikaa fi ajandaawwan Ardichaaf deeggarsa taasiftu cimsitee itti fufti jedhaniiru. Mootummaan Itiyoophiyaa komishinicha waliin walitti dhiheenyaan hojjechuuf qophii ta’uusaa odeeffannoon gamtaa Afriikaarraa arganne ni mul’isa.
Itiyoophiyaanonni Filannoo milkaa'aa fi nagayaa ijaarsa sirna dimokiraasiitiif boqonnaa haaraa bane gaggeessaniiru
Jun 3, 2026 408
Caamsaa 26/2018(ENA)-Filannoon walii galaa 7ffaan, Itiyoophiyaanonni kutannoo sirna dimokiraasii ijaaruuf qaban gochaan agarsiisuun boqonnaa haaraa kan bane, milkaa'aa fi nagaa akka ture gareen jila taajjabdoota waloo filannoo Gamtaa Afrikaa fi IGAD beeksisaniiru. Gamtaan Afriikaa fi IGAD, filannoo walii galaa Itiyoophiyaa 7ffaa ilaalchisee kutaalee biyyattii garaa garaa keessatti taajjabdoota bobbaasuun waan taajjaban irratti gabaasa bu'aa jalqabaa irratti ibsa waloo kennaniiru. Pirezidantiin duraanii Keeniyaa fi hogganaan garee taajjabdoota filannoo Gamtaa Afrikaa Uhuruu Keeniyaataa fi Itti anaan pirezidaantii Yugaandaa duraanii_fi hogganaan garee taajjabdoota filannoo IGAD Doktora Ispeesiyoozaa Waandiiraa Kaaziibwee ibsa waliinii kennaniiru. Hogganaan garee taajjabdoota filannoo Gamtaa Afrikaa Uhuruu Keeniyaataa akka ibsanitti; Mootummaan Itiyoophiyaa sirna dimokiraasii ijaaruu cimsuuf hojii dinqisiisaa hojjateera. Adeemsi kenninsa sagalee filannoo walii galaa Itiyoophiyaa 7ffaa seera biyyaalessaa fi hammattoo seera Idil-Addunyaa hordofuun milkiin xumuramuusaa mirkaneessaniiru. Qophii filannoo fi adeemsa sagalee kennuu keessatti hojiiwwan tekinoolojii dabalatee raawwataman, adeemsa sagalee kennuu ariifachiisuurratti milkaa'aa akka ture ibsaniiru. Sa'aatiin sagalee kennuu dheerachuun isaa filattootaaf carraa dabalataa kan kenne yoo ta'u, qaama miidhamtootaaf, maanguddootaaf fi kutaalee hawaasaa garaa garaatiif adeemsa sagalee kennuu keessatti dursi kennamuun isaa hirmaannaa lammiilee akka gaariitti kan mirkaneesse ta'uu ibsaniiru. Guutuu Itiyoophiyaa keessatti raawwachiistonni filannoo fi qaamoleen nageenyaa itti gaafatamummaa itti kenname akka gaariitti ba'achuu isaanii, miidiyaaleenis haaluma kanaan miira itti gaafatamummaa guddaadhaan hojii isaanii raawwachuu isaanii dinqisiifataniiru. Waliigala hirmaannaanii fi gootummaan uummanni Itiyoophiyaa filannichaan agarsiise baay'ee kan galateeffatamu ta'uu kaasaniiru. Itti aanaan pirezidantii Yugaandaa duraanii fi hogganaan garee taajjabdoota filannoo IGAD Doktora Ispeesiyoozaa Waandiiraa Kaaziibwee; miseensonni garee taajjabdoota filannoo IGAD buufataalee filannoo argaman keessatti adeemsi sagalee kennuu sa'aatii karoorfameetti jalqabameera jedhaniiru. Gareen taajjabdoota IGAD naannolee Oromiyaa, Amaaraa, Sidaamaa fi Somaalee fi magaalota Dirree Dawaa fi Finfinnee keessatti buufataalee bobba'anitti meeshaaleen filannoo raawwachiisuuf gargaaran guutamanii adeemsi sagalee kennuu iftoomina kan qabuu fi sochii filattootaatiif baay'ee mijataa akka ture beeksisaniiru. Guyyaa filannichaa buufataalee keessatti hiriirri dheeraan kan ture ta'us, boordiin filannoo sa'aatii hanga halkan sa'aatii ja'aatti dheeressuu isaa hordofuun, ummatni filataan obsa guddaa fi tasgabiidhaan sagalee isaa kennuu danda'uusaanii ibsaniiru. Humnoonni nageenyaas naannoo sana keessatti ergama ummataa isaaniif kenname ba'achuun, nageenya adeemsa filannichaatiif gumaacha guddaa fi gaarii ta'e gumaachuu isaanii dubbataniiru. Qaamoleen dhimmi ilaallatu adeemsa filannichaa keessatti itti gaafatamummaa isaanii sirriitti ba'achuun, filannoo biyyaalessaa 7ffaan Itiyoophiyaanonni kutannoo sirna dimokiraasii ijaaruuf qaban gochaan agarsiisuun boqonnaa haaraa kan bane, milkaa'aa fi nagayaa ta'uu isaa mirkaneessaniiru jedhaniiru.
Tajaajilli Nageenya Odeeffannoo Biyyaalessaa qaamolee nageenya adeemsa kenniinsa sagalee filannoo waliigalaa 7ffaan qooda isaanii bahatan galateeffate
Jun 2, 2026 1228
Caamsaa 25/2018(ENA) : Tajaajilli Nageenya Odeeffannoo Biyyaalessaa qaamolee nageenya adeemsa kenniinsa sagalee filannoo waliigalaa 7ffaa keessatti qooda isaanii bahatan galateeffateera. Hoggantoonni olanoon Tajaajilichaa filannoon waliigalaa 7ffaan milkaa’inaan akkka xumuramuuf hoggansa tarsiimawaa kennuu ibseera. Miseensonni guutuunis bobbii itti kenname miira jaalala biyyaa olaanaan halkaniifi guyyaa hojjechuun gahee olaanaa bahachuu himeera. Faayidaa filannoon nageenya biyyaaf qabu ergama dhaabbatummaa waliin walitti hidhuun hoggantoonni gahumsa olaanaan hoggantaniifi miseensonni hojiirra oolchitan, adeemsi isaa milkaa’inaan akka goolabamuuf gaheen bahattan agarsiiftuu milkaa’ina tajaajilichaa waan ta’eef galata qabdu jedheera. Filannichi milkaa’inaan akka xumuramuuf qaamolee tasgabbii fi odeeffannoo federaalaafi naannolee tajaajilicha wajjiin tumsaan hojjetanis galateeffateera. Kutannoo fi bilchina uummanni biyyattii milkaa’ina filannoof agarsiiseefis galateeffateera. Filannichi milkaa’inaan akka xumuramuuf teeknooloojiiwwan dandeessisan misoomsuun, guuttachuunii fi hidhachuun milkaa’ina isaaf hojiirra oolchuu Tajaajilichi ibseera. Konfiransii nageenya biyyaalessaa 2ffaa dhaabbatichi qopheesseen haalota nageenyaa biyyaalessaa hanga idil-addunyaa irratti gamaaggama gaggeessuun, filannoo waliigalaa 7ffaaf qophiin gama maraa taasifamuu yaadachiiseera. Dhaabbatichi haalli filannoon boodaa naga qabeessi akka mirkanaa’uuf guutuu biyyattiitti bobbii nageenyaa fi odeeffannoo cimsee kan itti fufu ta’uu ragaan Tajaajila Nageenya Odeeffannoo Biyyaalessaa ENA’f erge ni mul’isa. Itiyoophiyaan_Filatteetti! #ENA_Afaan_Oromoo #TOI #ENA#
Itiyoophiyaanonni filataniiru, Itiyoophiyaan mo’atteetti!
Jun 2, 2026 1035
Itiyoophiyaanonni filataniiru, Itiyoophiyaan mo’atteetti! Tajaajila komunikeeshinii mootummaa Itiyoophiyaan waan barbaaddu yeroo fi haala barbaaddetti biyya lammiisheerraa argattudha.Lammiilee Waan gaafataman hunda biyyasaaniif kennuuf duubatti hin deebine waan qabduuf guddaa boonteetti. Adwaarraa amma hidha haaromsaatti, lammiin lamii deeggaruurraa amma ashaaraa magariisaatti, hirmaannaa lammiishee gaafattee, fedhiisheen olitti milkoofteetti. Waanti har’a raawwatames kanuma. Itiyoophiyaan demokiraasii Itiyoophiyaa dagaagsuuf, filannoo ifaa fi demokiraatawaan mootummaa filachuu, heera mootummaa bu’ura cimaa qabsiisuu dandeesseetti. Kanaaf ammo filannoo biyyaalessaa torbaffaa akka carraa guddaatti fayyadamuuf ishee barbaachisee ture. Kanaaf deebii kan ta’u lammiileen miiliyoona 54 caalan filachuuf galmaa’anii guyyaa har’aa kana eeggachaa turaniiru. Kunoo waamicha biyyaa fudhachuun lammiileen baay’inaan bahanii filachaa oolaniiru,halkanis walakkeessaniiru. Seenaa filannoo Itiyoophiyaa keessatti namoonni sa’aatii dheeraa hiriiranii kan itti filatan filannoo addaatis. Filannichi akka hin gaggeeffamne Alagaa fi Baandaan qindoomanii waanti isaan hin goone, gufuun isaan hin tarreessine hin jiru. Haa ta’u malee Waamichi Itiyoophiyaan jaalattoota biyyaaf taasifteef waanti hin danda’amne waan hin jirreef milkaa’inaan xumurameera. Itiyoophiyaanonni karaa nagaa filatanii Itiyoophiyaan mo’atteetti. Ummata waamicha filannoo demokiraatawaa Itiyoophiyaan taasifte fudhatee ganamaa amma halkaniitti filachuun deebii kenneef, sirni heera mootummaa chichee akka dhaabatuu fi lammiileen nagana akka filatan haala mijataa kan uuman qaamolee nageenyaa, daqiiqaa daqiiqaadhaan odeeffannoo wayitaawaa fi sirrii qaqqabsiisaa turan dhaabbilee miidiyaa akkasumasadeemsa filannichaa kan gaggeessan, kan qindeessanii fi kan taajjaban hunda Itiyoophiyaan isaan galateeffatti. Tajaajila komunikeeshinii mootummaa FDRI Caamsaa 25, 2018, Finfinnee Itiyoophiyaa See less
Tajaajila Oduu Itiyoophiyaa
2015