Siyaasa - ENA Afaan Oromoo
Siyaasa
Naannoo Oromiyaatti kenna tajaajilaa foyyeesuuf hojii hojjetameen bu’aan qabatamaan argamaa jira
Apr 17, 2026 2617
Eebila 09/2018 (ENA): Naanoo Oromiyaatti kenninsa tajaajilaa fooyyessuuf hojii hojjetameen bu’aa qabatamaan argamaa jiraachuu Itti Aanaan Pirezidaantii Naannichaa Obbo Awwaluu Abdii ibsan. Itti Aanaan Pirezidaantichaa raawwii karoora ji’oota saglanii ilaalchisuun ibsa kennaniiru. Ibsa kennaniin bara baajitichaa baatiiwwan saglan darbanitti dameelee hedduun hojiileen misoomaa bu’aa qabeessa ta’an raawwatamuusaanii ibsaniiru. Keessattuu, tajaajila kenniinsaa fooyyessuuf hojiileen hojjataman rakkoolee bulchiinsa gaarii hir’isuun bu’aa qabatamaa argamsiisaa akka jiru ibsaniiru. Rakkoolee bulchiinsa gaarii furuuf magaaloota shan keessatti sadarkaa qorannootti kan jalqabame kenniinsi tajaajila giddugala tokkoo (Masoob) milkaa’ina argamsiisuu isaa hordofee, muuxannoo kana babal’isuuf hojiin hojjatamaa akka jiru ibsaniiru. Akka Itti Aanaan Pirezidaantichaa ibsanitti, sadarkaa lammaffaatti kenniinsa tajaajila giddugala tokkoo kana magaaloota 26tti babal’isuun kan danda’ame yoo ta’u, isaan keessaa muraasni tajaajila kennuu jalqabaniiru. Sadarkaa sadaffaattis Magaaloota 60 keessatti jalqabuuf sochiin eegalamuu eeraniiru. Obbo Awwaluun, lammiileen kenniinsa tajaajila giddugala tokkoo 'Masob' argatan dhibbantaa 97 ol itti quufinsa qabaachuusaanii ibsanii, hojiin fakkeenya ta’u kun babal’atee ummanni tajaajila barbaadu akka argatuuf kutannoon hojjatamaa akka jiru ibsaniiru. Hojiin kun milkaa’ina akka argatuuf teeknoolojii, humna namaa, iddoo hojii fi haala hojiif mijaatu uumuun hojiileen bal’aan raawwatamaa jiru jedhaniiru. Hoggansi gara ummataatti dhihaatee akka tajaajiluuf, guyyoota tajaajilaa adda baasuu qofa osoo hin taane, aanaalee fi gandaatti riifoormii gaggeeffameen hawaasni tajaajila barbaadu akka dhiheenyaatti argatuuf mijeessuun danda’ameera. Tajaajila kenniinsa saffisaafi bu’a qabeessa taasisuuf, hojjettoota rakkoo bulchiinsa gaarii uuman irratti tarkaanfiileen sirreeffamaa gara garaa fudhatamuu isaa himaniiru. Gama biraatiin, Naannichatti Ji’oota Saglanii darban keessatti qarshii biliyoona 237 ol galiin walitti qabamuu ibsuun, fuuldurattis galii naannichaa guddisuuf kaffaltoota gibiraaf hubannoo uumuu fi maddoota galii qorachuun cimee itti fufa jedhaniiru. Haaluma wal-fakkaatuun, naannichatti bara baajataa kana keessatti piroojektoota misoomaa garagaraa kuma 28 fi 800 ol ijaaramaa akka jiran kan ibsan yoo ta’u, piroojektoota kana keessaa kuma 21 ol kan ta’an yeroo dhiyootti tajaajila ummataaf banaa akka ta’an ibsaniiru.
Sagantaan Misooma humna namaa Ministeera Dhimma Alaa milkaa'ina dippiloomaasii Itiyoophiyaaf boqonnaa haaraa bana
Apr 15, 2026 4627
Eebila 07/2018 (ENA) : Sagantaan Misooma Humna Namaa Ministeera Dhimma Alaa milkaa'ina dippilomaasii Itiyoophiyaaf boqonnaa haaraa akka banu Ministirri Ministeera Dhimma Alaa Dr. Geediyoon Ximootewoos ibsan. Ministeerri Dhimma Alaa, haala naannawaa fi addunyaa jijjiiramaa jiruu waliin tarkaanfachuuf, dippiloomaatonni beekumsaa fi dandeettii gahaa akka qabaatan gochuuf Sagantaa Misooma Humna namaa qophaa'e ifoomseera. Sagantichi dippiloomaatonni beekumsaa fi dandeettii yeroon gaafatu hidhatanii faayidaa biyyaa kabachiisuu akka danda'an gochuuf kan karoorfamedha. Ministirri Ministeera Dhimma Alaa Dr. Geediyoon Ximooteyoos sirnicharratti akka dubbatanitti, dhaabbaticha sadarkaa olaanaatti ammayyeessuuf tarsiimoon ijaarsa dhaabbataa waggaa sadii qophaa'ee hojiirra ooleera jedhani. Tarsiimoon kallattii hojii kana keessatti hammataman hedduun raawwatamaa akka jiran kan eeran yoo ta’u, keessattuu dhaabbaticha ammayyeessuu fi naannoo hojii mijataa uumuuf xiyyeeffannoon hojjetamaa jiraachuu ibsaniiru. Hojiiwwan rifoormii hunda galeessa ta’an kunniin diippilomaatonnii fi hojjettoonni Ministeerichaa Leenjii Ogeessummaa akka argatan, Sirna Barnoota Inistiitiyuutii Hariiroo Alaa (IFA) sakatta'uu, seera amalaa fi naamuusaa haaraa qopheessuu fi Barnoota Digirii 2ffaa fi 3ffaa mijeessuu of keessatti qabata.
Walloon Lafa fakkeenya jaalalaa fi obbolummaati-Itti aanaa Ministira Muummee Tamasgeen Xurunaa
Apr 15, 2026 3037
Eebila 7/2018(ENA) : Walloon lafa fakkeenya jaalalaa fi obbolummaati jedhan itti aanan ministira muummee obbo Tamsgeen Xurunaa. Itti aanaan ministira muummee obbo Tamasgeen Xurunaa hojiif Walloo dhaqaniiru. Arjummaan kee kan hin dhumne; gara laafummaa hin quufamne; simannaa ho’aa nuuf taasifameef hedduu na gammachiiseera jedhan ergaa fuula miidiyaa hawaasummaa isaaniin dabarsaniin. Buufata Xiyyaaraa Walloo Kombolchaa wayita geenyu arhiibuu jechuun simannaa ho’aa nuuf taasifameef, bulchaa olaanaa Mootummaa Naannoo Amaaraa, hoggantoota naannoo, abbootii amantaa, jaarsolii fi ummata Walloof galata guddaan galcha jedhaniiru. #Ena Afaan Oromoo #ENA
Ministirri Muummee Dr. Abiyyi Ahimad Ministira Dhimma Alaa Poorchugaal Paawuloo Raangal waliin mari'atan
Apr 14, 2026 4504
Eebila 6/2018 (ENA ): Ministirri Muummee Dr. Abiyyi Ahimad Ministira Dhimma Alaa Poorchugaal Paawuloo Raangal waliin mari'ataniiru. Ministirri Muummee Dr. Abiyyi Ahimad (Dr.) ergaa fuula miidiyaa hawaasaa isaanii irratti dabarsaniin, Ministira Dhimma Alaa Poorchugaal waliin gama ijoo hariiroo biyyoota lamaanii fi tumsa dabalataa irratti mari’achuu isaanii ibsaniiru. #Ena Afaan Oromoo #ENA
Itiyoophiyaa fi Laayibeeriyaan Tumsa Loltummaa Industirii fi Teeknooloojii Guddisuuf Waliigalaniiru
Apr 14, 2026 2818
Eebila 6/2018 (ENA): Itiyoophiyaa fi Laayibeeriyaan tumsa Loltummaa industirii fi teeknooloojii isaanii guddisuuf waliigalaniiru. Ministirri Raayyaa Ittisa Biyyaa injiinar Aayishaa Mahaammad Ministira Raayyaa Ittisa Biyyaa Laayibeeriyaa Birgaadeer Jeneraal Jeeraaldiin Jaaneet Joorji waliin Finfinneetti mari'ataniiru. Walgahichaan dhimmoota tarsiimoo tumsa loltumaa biyyoota lamaanii sadarkaa itti aanutti ceesisuu danda’anirrattis mari’ataniiru. Ministirri Raayyaa Ittisa Biyyaa Injiinar Aayishaa akka himanitti,Itiyoophiyaa fi Laayibeeriyaan mallattoo bilisummaa Afrikaa ta’uu yaadachiisuun, walitti dhufeenyi seenaa kun tumsa loltummaa amma jiruuf bu’uura cimaa akka ta’u dubbatani. Itiyoophiyaan gama industirii loltummaa fi ijaarsa dandeettii irratti waliin hojjechuuf qophii ta’uu mirkaneessaniiru. Birgaadeer Jeneraal Jeeraaldiin Jaaneet Joorji gama isaaniitiin, Itiyoophiyaan saayinsii loltummaa fi ijaarsa ittisa ammayyaa irratti, nageenya idil addunyaa eegsisuu dabalatee, muuxannoo barumsaa guddaa Laayibeeriyaaf ta’uu ibsaniiru. Laayibeeriyaan Raayyaa Ittisa Itiyoophiyaa irraa muuxannoo bal’aa argachuuf fedhii guddaa akka qabdus ibsaniiru. Keessattuu gama leenjii fi tumsa teeknikaatiin tumsa loltummaa biyyoota lamaanii daran guddisuuf akka hojjetan odeeffannoon onlayin Miidiyaa Raayyaa Ittisa biyyaa ENA’f erge ni mul’isa. #Ena Afaan Oromoo #ENA
Jiraattonni magaalaa Harar filannoo waliigalaa 7ffaa irratti kaardii galmee filattootaa fudhachuun sagalee isaanii kennuuf qophaa’aniiru
Apr 13, 2026 4007
Eebila 05/2018 (ENA): Jiraattonni magaalaa Harar filannoo waliigalaa 7ffaa irratti kaardii galmee filattootaa fudhachuun sagalee keenya kennuuf dursinee qophoofneerra jedhan. Akka sagantaa Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa kaa’een Bitootessa 28, 2018 irraa eegalee tokkoon tokkoon buufata filannootti galmeen filattootaa gaggeeffamaa jira. Jiraattonni naannoo Harar yeroo ammaa kaardii galmee filattootaa filannoo kana irratti akka hirmaatan isaan dandeessisu fudhachuu himaniiru. Jiraattota magaalattii keessaa tokko kan ta’an aadde Firehiwot Abbaynaa turtii ENA Waliin taasisaniin, filannoo biyyaalessaa afran darban irratti hirmaachuudhaan paartii fayyada jedhaniin sagalee kennuu isaanii yaadataniiru. Filannoo waliigalaa ji’a Caamsaa dhufu irratti hirmaachuuf qophaa’aa akka jiran ibsuun, Kanaafis kaardii filannoo fudhannee dhaaba guddina biyyaatiif ni hojjeta jedhanii amananiif sagalee isaanii kennuuf qophaa’uu himani. Filannoo waliigalaa 7ffaa irratti hirmaachuuf kaardii filannoo fudhannee mirga lammummaa fi heera mootummaatii nuuf kenname itti fayyadamuun qophoofneerra kan jedhan immoo jiraataa magaalattii obbo Habtaamuu Siifaa dha. Paartiileen morkattootaa yaada isaanii karaalee miidiyaa ibsachaa waan jiraniif paartii nuuf ta’a jennu filachuuf qophoofneerra jedhani. Filannoon kun nagaa fi dimokiraatawaa akka ta’uuf namuu gahee isaa bahuu akka qabus dubbataniiru. Kaardii paartii filannoo irratti dammaqinaan hirmaachuu barbaannu filachuuf nu dandeessisu fudhannee jirra kan jedhan Ajabaa Adam, paartii nuuf mijatu filachuuf qophoofneerra jedhnai. Kunis karaa nagaa fi dimokiraasiin akka gaggeeffamuuf gahee keenya ni baana jedhaiiru. #Ena Afaan Oromoo #ENA
Pirojektoonni misoomaa eegalaman akka milkaa'an gargaaruu fi rakkoolee mariidhaan hiikuuf ga'ee keenya ni baana - Jiraattota Dirree Dhawaa
Apr 10, 2026 7684
Eebila 2/2018 (ENA): Pirojektoonni misoomaa eegalaman akka milkaa’an gargaaruu fi rakkoolee mudatan mariidhaan furuuf ga’ee keenya ni baana jedhan jiraattonni magaalaa Dirree Dhawaa ENA waliin turti taasisan. Pirojektoonni misoomaa kallattii hedduun waggoota jijjiiramaa keessa Dirree Dhawaatti hojjetaman, bu’aa qabatamaa akka argamsiisan karaa hedduudhaan mirkaneessuun ni danda’ama jedhani. Ummanni Dirree Dhawaa hojiiwwan misoomaa bara mootummaa jijjiiramaa waliin dhufe deegaruun hiriira bahuun agarsiiseera. Pirojektoonni misoomaa murteessoo ta’an egeree Itiyoophiyaa murteessan hojjetamaa akka jiran ibsuun, isaan xumuruuf tumsi, deeggarsaafi gargaarsi hundaa akka barbaachisu ibsaniiru. Kanaaf pirojektoonni misoomaa jijjirama kanaan eegalaman akka milkaa’anii fi rakkoolee jiran mariidhaan furuuf ga’ee keenya ni baana jedhan jiraattonni magaalaa Dirree Dhawaa ENA’n waliin turtii taasisan. Namoota yaada kennan keessaa Abbaa Gadaa Afran Qalloo kan ta’an Abdurrazaaq Ahimadii fi hogganaa aadaa hawaasa Somaalee Haajii Abdoo Umar Isaa, Itiyoophiyaa keessa rakkoolee kanaan dura turan hedduun akka jiran eeruun,rakkoolee kanneenimmoo waaraan furuuf mariin barbaachisaa ta’uu himani. Adeemsi marii biyyoolessaa akka milkaa’uuf waliin hojjechuu qabna jedhaniiru. Yaada kennitoonni biroo, obbo Akiliilee Taaxaq fi obbo Abdoo Muummee, bu’aawwan jijjiramichaa itti fufiinsa akka qabaatu gochuuf tokkummaa biyyaalessaa cimsuun barbaachisaa ta’uu ibsaniiru. Rakkoolee biyyoolessaa jaarraa hedduuf turan turan mariidhaan hiikuun biyya dhalootaaf mijattu ijaaruun ni danda’ama jedhu irratti Komishiniin Marii Biyyaalessaa Itiyoophiyaa hojjachaa akka jiru beekamaadha.
Ministirri Muummee Dr. Abiyyi Ahimad Pireesidaantii Buruundii Evaristi Nidayaashimiyee gaggeessani
Apr 10, 2026 5119
Eebila 2/2018(ENA) : Ministirri Muummee Dr. Abiyyi Ahimad Pireezidaantii Buruundii Evaristi Nidayaashimiyee daawwannaa hojii dhufanii turan gaggeessaniiru. Ministirri Muummee Dr. Abiyyi Ahimad, Evaristi Nidayaashimiyee dawwannaa guyyoota lamaaf taasisaniin booda buufata xiyyaaraa idil addunyaa Booleetti argamuun gaggeessaniiru jechuun Waajjirri Ministira Muummee ibseera. #PMOItoophiyaa
Paartiin Badhaadhinaa Naannoo Harariitti hojiiwwan namarratti xiyyeeffatan kanneen fayyadamummaa Ummataa mirkaneessan raawwateera
Apr 9, 2026 5622
Eebila 1/2018(ENA): Paartiin Badhaadhinaa Naannoo Harariitti hojiiwwan namarratti xiyyeeffatan kanneen fayyadamummaa Ummataa mirkaneessan raawwachuusaa Bulchaan Naannoo Hararii Obbo Ordiin Badirii ibsan. Paartiin Badhaadhinaa Naannoo Harariitti Kaadhimamtootasaa Mana Maree Bakka Bu’oota Uummataa fi Mana Maree Naannootiif dorgoman beeksisuu fi duula na filadhaa Magaalaa Hararitti gaggeesseera. Sagantaa kana irratti Bulchaan Naannichaa obbo Ordiin Badirii dabalatee,hoggantoonni olaanoon paartichaa,miseensonni, deeggartoonnii fi Hawaasni Naannichaa argamaniiru. Bulchaan Naannichaa wayita sana ergaa dabarsaniin, kallattiin misoomaa fi guddina Itiyoophiyaa bu’uura sirrii kan qabatee fi bu’aawwan gama maraa kan galmaa’an cimanii hojjechuu fi kutannoo Paartii Badhaadhinaatiin ta’uu kaasaniiru. Naannoo Harariitti hojiiwwan namarratti xiyyeeffatanii fi fayyadamummaa Ummataa Mirkaneessan raawwatamuu ibsaniiru. Waggoottan jijjiiramaa keessatti gaggeessummaa paartichaan baadiyyaa fi magaalota keessatti hojiiwwan misoomaa gama maraa hojjetamuusaa ibsaniiru. Hojiiwwan deebisanii misoomsuu Jagoolii fi hojiiwwan misooma kooriidarii magaalaa Harar dabalatee, hojiiwwan qabatamaan faayidaa Hawaasummaa, Siyaasaa fi Dinagdee raawwatamuu isaanii kaasaniiru. Kanaafuu, Misoomaaf, Ijaarsa Dimookraasiif, fayyadamummaa guutuu lammiilee fi guddina biyyaatiif Badhaadhina filachuun murtoo sirrii ta’uu ibsaniiru. Itti gaafatamaan Waajjira Paartii Badhaadhinaa Damee Naannoo Hararii obbo Geetuu Wayyeessaa gama isaaniin, Paartiin Badhaadhinaa bu’uura Misooma, Nageenyaa fi Dimookiraasii biyyaa ta’uu ibsaniiru. Haaluma kanaan, tarkaanfiiwwan gaarii eegalaman kana itti fufsiisuuf Paartichi dandeettii guutuu kan horate ta’uu himaniiru.
Bitootessi 24 Itiyoophiyaanota kanwalitti qabee fi Ijaarsa Seenessa Waloo itti fufsiisuuf boqonnaa kan saaqedha
Apr 9, 2026 2720
Eebila 1/2018(ENA): Bitootessi 24 Itiyoophiyaanota hunda kan walitti qabee fi ijaarsa seenessaa waloo ijaaruuf boqonnaa haaraa kan saaqe ta’uu Itti-gaafatamaan Waajjira Paartii Badhaadhinaa Damee Naannoo Affaar obbo Mahaammad Huseen dubbataniru. Hiriirri Deeggarsa Uummataa guddaan Milkaa’inaa fi injifannoo kanaan dura argaman itti fufsiisuuf kaayyeffate Magaalaa Samaraatti gaggeeffameera. Hiriira deeggarsaa Istaadiyeemii Samaraatti qophaa’e kanarratti, hoggantoonni Olaanoo Naannoo Affaar, jiraattonni Bulchiinsa Magaalaa Samaraa-Loogiyaa, hojjettoonni mootummaa fi kutaaleen hawaasaa adda addaa hirmaataniiru. Itti-gaafatamaan Waajjira Paartii Badhaadhinaa Damee Naannoo Affaar obbo Mahaammad Huseen Hiriiricha irratti argamuun ergaa dabarsaniin, Bitootessi 24 Itiyoophiyaanota hunda hammachuun ijaarsa seenessa walootiif boqonnaa haaraa kan banedha jedhaniiru. Waggoota jijjiiramaa kanaan jechi "deeggartoota" jedhu hafee mirgi wal-qixxummaa itti mirkanaa’ee fi tokkummaan dhugaa itti mul’atedha jedhaniiru. Kanaanis uummanni Affaar dhimma biyyasaa irratti murteessuu fi geggeessuuf carraa kan itti argatedha jedhaniiru. Dabalataanis, Saboonni, Sab-lammoonnii fi ummattoonni tokkummaa isaanii cimsuun guddina waliiniitiif kan walitti dhufan ta’uu ibsanii, waggoota kanneen keessatti bu’aaleen misoomaa mirkanaa’an galmaa’uu isaanii dubbataniiru. Naannichatti injifannoowwan gama Hawaasummaa, Dinagdee fi siyaasaa argamaniin fayyadamummaan sadarkaa hundaatti guddachuu isaa eeranii, kunis bu’aa mootummaa "Ida'amuu" ta'uu dubbataniiru. Akkasumas filannoon waliigalaa 7ffaan dimookiraatawaa fi milkaa’aa akka ta’uuf uummanni hirmaannaasaa akka cimsus gaafataniiru. Kantiibaan Bulchiinsa Magaalaa Samaraa-Loogiyaa obbo Abduu Musaa gama isaaniin, mootummaan jijjiiramaa karoorawwanii fi hojmaataa haaraa diriirsuun misoomaaf dursa kan kennedha jedhaniru.
Pirezidaantiin Burundii Eevaristee Nidayishimiyeen Daawwannaa Hojiitiif Finfinnee galan
Apr 9, 2026 2935
Eebila 1/2018(ENA): Pirezidaantiin Burundii fi Walitti-qabaan Gamtaa Afrikaa yeroo ammaa Eevaristee Nidayishimiyee daawwannaa hojiitiif Finfinnee galaniiru. Pirezidaantichi yeroo Buufata Xiyyaaraa Idil-Addunyaa Boolee gaahan Itti-Aanaan Ministira Muummee Obbo Tamasgeen Xurunaa simataniiru. Itiyoophiyaa fi Burundiin hariiroo dippilomaasii yeroo dheeraa lakkoofsise qabu. Biyyoonni lameen Komishinii Ministirootaa Waloo hundeessuun dameelee garagaraan tumsa isaanii cimsaa jiru. Pirezidaantii Burundii fi Walitti-qabaan Gamtaa Afrikaa yeroo ammaa Eevaristee Nidayishimiyee turtii Itiyoophiyaa keessatti taasisaniin, hariiroo biyyoota lameenii gara sadarkaa olaanaatti kan ceesisan dhimmoota adda addaa irratti marii ni taasisu jedhamee eegama.
Hiriirri deeggarsa Uummataa guddaan bu’aawwanii fi injifannoowwan biyyaalessaa yaadatamu Magaalaa Dirree Dhawaatti gaggeeffamaa jira
Apr 9, 2026 2359
Eebila 1/2018(ENA):Hiriirri deeggarsa uummataa guddaan bu’aawwanii fi injifannoowwan waggoota 8’n jijjiirama biyyaalessaa itti yaadatamu Bulchiinsa Magaalaa Dirree Dhawaatti gaggeeffamaa jira. Hiriira deeggarsaa ganamaa eegalee magaalaa keessatti gaggeeffamaa jiru kanarratti jiraattonni magaalaa fi baadiyyaa Bulchiinsichaa, hojjettoonni, barattoonni, dargaggoonnii fi dubartoonni bal’inaan hirmaachaa jiru. Hiriirri deeggarsaa kun jijjiirama Bitootessa 24 bara 2010 dhufeen booda, waggoota 8’n darban keessatti milkaa’ina gama hundaan biyyaalessatti galmaa’an yaadachuu fi beekamtii kennuuf kan qophaa’e ta’uun ibsameera. Hirmaattonni hiriirichaas dhaadannoowwan qabataniin kaayyoo kana mirkaneessaniiru. Hiriiricha irratti ergawwan adda adaa jijiiramichaan bu’a argame deeggaru hiriitonni dabarsaniru.
Naannoo Affaar Magaalaa Samaraa Loogiyaatti Hiriirri deeggarsa uummataa Jijiirama biyyaalessaan Injifannoowwan misoomaa galmaa’aniif beekamtii kennu gaggeeffamaa jira
Apr 9, 2026 2368
Ebla 1/2018(ENA)- Naannoo Affaar Magaalaa Samara Loogiyaatti Hiriirri deeggarsa uummataa jijjiirama biyyaalessaan injifannoowwan misoomaa galmaa’aniif beekamtii kennu gaggeeffamaa jira. Hiriirri deeggarsaa kun, Firiiwwan Jijjiirama biyyaalessaa Bitootessa 24, bara 2010 itti dhugoome yaadachuun, injifannoowwan misoomaa waggoota saddeettan darban keessatti galmaa’aniif beekamtii kan kennu ta’uun ibsameera. Hiriira deeggarsaa kana irrattiergaawwan, 'Olka’insi Itiyoophiyaa harka keenya jira', 'Bitootessi Safartuu cichoomaa ti,Tarkaanfii hundee qabuun gara biyya fakkeenya ta’uutti' fi dhaamsawwan biroon hiriirtootaan darbaa jiru. Hiriira deeggarsaa kana irratti Itti Aanaa Pirezidaantii Naannoo Afaar fi Hoogganaa Biiroo Bulchiinsa Lafaa Obbo Umar Nuuruu, Kantiibaa Bulchiinsa Magaalaa Samaraa-Logiyaa Obbo Abduu Musaa dabalatee hoggantoonni hojii Naannoo Afaar Olaanoo fi jiraattonni magaalaa Samaraa-Logiyaa argamaniiru.
Filannoon lammiileen biyya isaanii keessatti ijaarsa aadaa dimokiraatawaa keessatti dammaqinaan akka hirmaatan kan taasisu kabaja ibsituu lammummaati – Gootota Abbootii fi haadholii
Apr 8, 2026 3062
Bitootessa 30/2018 (ENA): Filannoon waliigalaa Itiyoophiyaa mul’ata kabaja lammummaa lammiileen ijaarsa aadaa dimokiraatawaa biyya isaanii keessatti dammaqinaan akka itti hirmaatan kan taasisu ta’uu Abbootii fi Haadholiin goototaa ibsaniiru. Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa filannoo waliigalaa bara kanaa Guraandhala 28, 2018 hanga Bitootessa 28/2018tti galmee filattotaa gaggeessaa tureera. Kana malees, boordichi guyyoota ayyaanaa lama osoo hin dabalatiin hanga Eebila 14, 2018tti galmee filattotaa dheeresseera. Filannoo waliigalaa torbaffaa gaggeeffameen paartileen siyaasaa dorgoman 47 kaadhimamaa 10,934 galmeessuun filannoo imaammataa isaanii karaa miidiyaa ummataaf dhiheessaa jiru. Miseensonni Waldaa Goototaa Itiyoophiyaa duraanii ENAtti himan, Filannoon waltajjii waloo lammiileen aadaa dimokraatawaa Itiyoophiyaa ijaaruun jaalalaa fi kabaja biyya isaaniif qaban itti ibsatanidha jedhani. Baa shaa Shimallis Walda-Takilee, filannoo waliigalaa Itiyoophiyaa irratti kaardii sagalee isaanii itti kennan fudhachuu himaniiru. Koloneel Ayyaaloo Balaay gama isaaniin, Filannoon mul’ata lammummaa fi dhimma mirga filachuu fi filatamuu heera mootummaatiin mirkaneessu ta’uu ibsaniiru. Filannoon waliigalaa biyyoolessaa meeshaalee aadaa dimokraatawaa biyyattii ijaaruuf gargaaran keessaa tokko ta’uu kan ibsan Koloneel Ayyaaloo, aadaa dimokraatawaa biyyattii cimsuu keessatti hirmaannaan filannoo iddoo guddaa akka qabu hubachiisaniiru. Goota duraanii keessaa tokko kan ta’an Almaaz Anbarbar gama isaaniitiin, filannoon misoomaa fi guddina biyyattii itti fufsiisuuf waltajjii waloo lammiileen ifatti akka hirmaatan ta’uu ibsaniiru. Lammiin umuriin isaanii filachuuf gahe kamiyyuu kaardii sagalee kennuudhaan kabaja biyya isaaf qabu agarsiisuu akka qabu dubbataniiru. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena
Dr. Abiyyi Ahimad muudama Leetenaal Jeneraal Taaddasaa Warradee waggaa tokkoof dheeressan
Apr 8, 2026 1444
Bitootessa 30/2018 (ENA) : Dr. Abiyyi Ahimad Eebila 1, 2018 irraa eegaluun muudama Pirezidaantii Bulchiinsa Yeroo Naannoo Tigiraay Leetenaal Jeneraal Taaddasaa Warradee waggaa tokkoof dheeressaniiru. Waajjirri Ministira Muummee gama miidiyaa hawaasummaa isaan dabarseen, bu’uura heera mootummaa RDFI keeyyata 62(9) fi labsii lakkoofsa 359/1995 keeyyata 14 keeyyata xiqqaa 2(B)’n Bulchiinsa Yeroo Tigiraay Pirezidaantummaan akka gaggeessaniif danbii lakkoofsa 479/2013 keeyyata 4(2) Mana Maree Ministirootaan ragga’eefi gabaasa raawwii waggaa dhiyeessaniin Ministirri Muummee RDFI Dr. Abiyyi Ahimad Eebila 1, 2018 irraa eegalee muudama Leetenaal Jeneraal Taaddasaa Warradee waggaa tokkoof dheeressaniiru. #PMOEthiopia
Erga jijjiiramni kun dhufee as dhaabbileen poolisii nageenya biyyaa fi nagaa ummataa eeguu keessatti gahee boonsaa ba’aniiru - Itti aanaa Ministira Muummee Tamasgeen Xurunaa
Apr 7, 2026 2710
Bitootessa 29/2018 (ENA): Itti aanaan Ministira Muummee obbo Tamasgeen Xurunaa erga jijjiiramni dhufee as dhaabbileen poolisii tokkummaa isaanii cimsuu fi nageenya biyyaa fi nageenya ummataa eeguu keessatti gahee boonsaa ba’aniiru jedhan. Yaa’iin Komishinarota Poolisii Itiyoophiyaa 20ffaan mata duree “Tokkummaa Poolisummaa Nageenya Itti Fufiinsa Qabuuf” jedhuun magaalaa Finfinneetti eegalameera. Waltajjicha irratti argamuun haasaa kan taasisan obbo Tamsgeen Xurunaa akka jedhanitti, galmi guddaan riifoormii damee poolisii bara 2010 irraa eegalee gaggeeffamaa ture dhaabbata cimaa ijaaruu fi ogeessota gahumsa qaban teeknooloojiin deeggaraman oomishuudha. Mootummaan Ida’amuu Poolisiin Itiyoophiyaa tajaajila kennu keessatti amanamaa ta’uu qaba jedhee akka amanu hubachiisaniiru. Poolisiin yakkamtoota ergama diinaa fudhatan adamsee seeratti dhiyeessuun sochii siyaasaa fi diinagdee biyyattii gufuu tokko malee itti fufsiisuu danda’uu isaa eeruun milkaa’ina hundee haaromsa kanaa ta’uu eeraniiru. Kanaafis gaheen hoggansa poolisii fi miseensonni raayyaa ittisa biyyaa bakka hin bu’u jedhaniiru. Poolisiin ergama biyyaalessaa hedduu raawwachuu akka qabuu fi filannoo waliigalaa 7ffaa baatii Caamsaa dhufuuf xiyyeeffannoo addaa kennuu akka qabu ibsaniiru. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena
Waggoota Jijjiiramaa keessatti milkaa’inoonni lammiilee fayyadamoo taasisan galmaa’aniiru
Apr 7, 2026 1291
Bitootessa 29/2018(ENA) : Waggoota jijjiiramaa keessatti dameelee hundaan milkaa'inoonni lammiilee fi biyya fayyadamoo taasisan galmeeffamuusaanii Ittiwaamama olaanaan Mootummaa Naannoo Kibba Itiyoophiyaa obbo Gabramasqal Caalaa beeksisan. Jijjiirama biyyaalessaa waggaa 8ffaa sababeeffachuun, hiriirri deeggarsaa guyyaa har’aa milkaa'ina argameef beekamtii kennuuf Naannoo Kibbaa Itiyoophiyaa Magaalaa Walayittaa Soddootti gaggeeffameera. Saganticharratti argamuun ergaa kan dabarsan obbo Gabramasqal Caalaa, waggoota jijjiiramaa darban keessatti dameelee hundaan milkaa'inni lammiilee fi biyya fayyadamoo taasisan galmeeffamuusaanii ibsaniiru. Bitootessi 24 Seenaa biyya keenyaa keessatti guyyaa jijjiiramni siyaasaa itti taasifamee fi ilaalchi haaraan itti dhugoome ta'uu himaniiru. Waggaa 8ffaa Mootummaa jijjiiramaa yommuu kabajnu, milkaa'ina dameelee Dinagdee, Siyaasaa fi Hawaasummaan galmeeffaman itti fufsiisuun ta'uu akka qabus dubbataniiru. Mootummaan jijjiiramaa dirree siyaasaa hirmaachisaa ta'e uumuun, haasaa walitti qabaa ijaaruurratti xiyyeeffannoon hojjechaa turuusaas akeekaniiru. Injifannoon Bitootessa 24 dhalootaaf seenaa, biyyaaf immoo guyyaa abdii haaraa uumedha kan jedhan ammoo Bulchaa Zoonii Walayittaa Gargaaraa Piroofeesaraa Saamu'eel Tasammaati. Bitootessi 24 hundee ijaarsa sirna siyaasaa hirmaachisaa fi saba-daneessaa ta'eef bu'uura kan kaa'e ta'uu eeranii, damee hundaan bu'aan galmeeffame fayyadamummaa lammiilee hunda kan mirkaneessudha jedhaniiru. Kantiibaan Magaalaa Walayitta Sooddoo Aadde Itaagany Haayilamaariyaam gamasaaniin, Bitootessi 24 mootummaa biyya diigumsa irraa oolchuun imalli jijjiiramaa akka itti fufu kan taasisedha jedhaniiru. Magaalaan Wolayitta Sooddoos tajaajila kanaan fayyadamtuu waan taateef, ijaarsi daandii Aspaaltii, misooma kooriidarii fi hojiiwwan misoomaa biroon hedduun hojjetamaa jiraachuu ibsaniiru. Magaalichatti hojiiwwan fakkeenya jijjiiramaa ta'an jalqabaman itti fufsiisuuf Bulchiinsi Magaalichaa jiraattota waliin qindoominaan akka hojjetu dubbachuun, uummataanis deeggarsa isaa akka cimsatu gaafataniiru. Hiriira kanarratti Hoggantoonni Mootummaa Naannoo, Zoonii, Aanaa fi Bulchiinsa Magaalaa, Hojjettoonni akkasumas kutaaleen hawaasaa biroon hirmaataniir
Filannoo walii galaan hojiileen hirmaannaa dubartootaa guddisan hojjetamaa jiru
Apr 7, 2026 1204
Bitootessa 29/2018(ENA) : Filannoo waliigalaa 7ffaa keessatti hirmaannaa dubartootaa guddisuuf hojiilee dandeessisan raawwachaa akka jiran dhaabbileen siivikii ENA’f yaada kennan beeksisan. Ittaantuun Pirezidaantii Federeeshinii Dubartoota Itiyoophiyaa Injiinar Tigisti Tarrafaa akka jedhanitti, Federeeshinichi milkaa’ina filannoo waliigalaa baranaatiif gaheesaa ba’achaa jira. Keessattuu dubartoonni filannicharratti hirmaannaa ho’aa akka taasisaniif hojiin hubannoo uumuu bal’aan hojjetamaa jiraachuu eeraniiru. Dubartoonni kallattii biyyaa gara fuulduraa murteessuuf shoora olaanaa qaban akka itti fayyadamaniif hojjetamuu eeraniiru. Rakkoolee hirmaannaa Siyaasaa Dubartootaa duubatti harkisan hiikuufis hojii qindoominaatiif xiyyeeffannoon kennamuusaa ibsaniiru. Filannicha Milkaa’inaan xumuramuun nageenya biyyaa fi aadaa dimookiraasii gabbisuuf shoora murteessaa waan qabuuf, Federeeshinichi hojiirra oolmaa isaatiif cimsee hojjechaa jiraachuu dubbataniiru. Gama biraatiin, Hojii Gaggeessituun Federeeshinii Dubartoota Finfinnee Aadde Itsagannat Mulugeetaa, filannoon waliigalaa 7ffaan haqa-qabeessa, dimookiraatawaa fi hirmaachisaa akka ta’uuf dubartoonni dammaqinaan akka hirmaatan hojiin hubannoo uumuu hojjetamaa jiraachuu beeksisaniiru. Dubartoonni filannicharratti akka filataa, filatamaa fi taajjabdummaatti akka hirmaataniif hojiin hubannoo uumuu raawwatamaa jiraachuu mirkaneessaniiru. Hoggantuun Federeeshinii Waldaalee Qaama Miidhamtoota Oromiyaa Aadde Jamiilaa Abdallaa gama isaaniin, qaama miidhamtoonni naannichatti argaman filannicha keessatti hirmaannaa ho’aa akka taasisaniif hojjetamaa jiraachuu dubbataniiru. Qaama miidhamtoonni paartii siyaasaa guddina fi nageenya biyyaatiif imaammata fooyya’aa qabu akka filataniif kan filatan ta’uu eeraniiru. Keessattuu dubartoonni qaama miidhamtoota ta’an akka filataa, kaadhimamaa fi taajjabdummaatti hirmaachuun dirqama lammummaasaanii akka ba’ataniif haalli mijataan uumamuusaa dinqisiifataniiru.
Paartii Siyaasaa Imaammata Fayyadamummaa Dargaggootaa mirkaneessuu qabu filachuuf qophoofneerra – Dargaggoota Magaalaa Jimmaa
Apr 7, 2026 1041
Bitootessa 29/2018(ENA): Paartii Siyaasaa Imaammata Fayyadamummaa Dargaggootaa mirkaneessuu qabu filachuuf qophaa’uusaanii dargaggoonni Magaalaa Jimmaa dubbatan. Boordiin Filannoo Biyyaalessa Itiyoophiyaa filannoon waliigalaa 7ffaan guutuu biyyattiitti Caamsaa 24 bara 2018 akka gaggeeffamu beeksisuun isaa ni yaadatama. Boordichi sagantaa kaardii filannoo fudhachuu duraan baase hanga Eebila 14 bara 2018tti dheeressuunsaas ni yaadatama. Dargaggoonni Magaalaa Jimmaas mirga filachuu isaaniitti fayyadamuun, paartii biyyaaf ni fayyada jedhan filachuuf kaardii filannoo fudhachuusaanii ibsaniiru. Filannoo kanaan carraa biyya isaanii sagalee isaaniitiin murteessuuf kaardii filattummaa fudhachuusaanii dubbataniiru. Dargaggoonni kunneen yeroo jalqabaatiif kaardii filannoo fudhatanii filannoof qophaa'uunsaanii miira addaa akka itti uume dubbataniiru. Warreen yaada kennan keessaa shamarree Diibooraa Taayyee, yeroo jalqabaatiif filachuuf kaardii fudhachuushee ibsuun, barbaachisummaa filannoo hubachuun akka galmoofte ibsiteetti. Carraa biyya koo murteessuuf sagaleen koos gatii qaba kan jettu shamarreen kuni, "Paartiin Itiyoophiyaaf fayyadu gara aangootti akka dhufuuf dargaggoonni hundi sagalee isaanii kennuu qabu" jechuun gorsiteetti. Dargaggeessi biraan Abdulbaasiix Raayyaa, yeroo jalqabaatiif kaardii filannoo fudhachuusaan gammachuu addaa akka itti uume dubbateera. Itti dabaluunis Abdulbaasiix, Kaardii filannoo fudhateen qaama fayyadamummaa dargaggootaa mirkaneessu filachuuf murteessuusaa ibseera. “Kaardii fudhachuun carraa ofii murteessuuf faayidaan inni qabu guddaadha” kan jedhu ammoo dargaggoo Maatiwoos Garashuu dha. Filannoo waliigalaa kanaan Paartii Siyaasaa dargaggootaaf carraa hojii bal'aa mijeessuu fi fudhatama Itiyoophiyaan sadarkaa Idil-Addunyaatti qabdu kan ol kaasu filachuuf qophaa'uusaa ibseera. Shamarree Ijjigaayyoo Asfaawuu gama isheetiin, filannoo waliigalaa kanaan dubartoonnii fi dargaggoonni carraa barnootaa akka argatan paartii hojjetu filachuuf kaardii fudhachuu ishee ibsiteetti.
Naannoo Kibba Itiyoophiyaa magaalota adda addaa keessatti Hiriirri deeggarsaa waggaa 8ffaa jijjiirama biyyaalessaa sababeeffachuun gaggeeffamaa jira
Apr 7, 2026 1087
Bitootessa 29/2018 (ENA): Naannoo Kibba Itiyoophiyaa magaalota adda addaa keessatti Hiriirri deeggarsaa waggaa 8ffaa jijjiirama biyyaalessaa sababeeffachuun gaggeeffamaa jira. Jijjiiramni biyyaalessaa Bitootessi 24, 2010 erga dhufee waggoota saddeet darban keessatti bu’aawwan dinqisiisoo guutuu biyyattiitti galmaa’e yaadachuu fi beekamtii kennuuf kan qophaa’e ta’uu ibsameera. Hiriirtonni ganama irraa eegalee magaalota naannichaa Walaayittaa Sooddoo, Arbaamincii fi kanneen biroo keessatti bahanii jiran ergaawwan akka “Ijaarsa waloof abdii Itiyoophiyaa keenyaaf”, “Gootummaa keenya itti aanuuf birmadummaa diinagdee keenyaaf”, “Itiyoophiyaa gara fakkeenyummaatti”. Dabalataanis ergaawwan akka "Afaan qawween aangoo qabachuu yaaduun yeroon isaa irra darbeera," "Kaayyoo waloo keenya, eenyummaa Afrikaa keenyaa," "Nageenyi keenya harka keenya jira" kanneen jedhamanii fi kanneen biroo keessatti argamu. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena