Guraandhala 2/2018 (ENA) - Haaromsi diinagdee Gooroo, diinagdeen Itiyoophiyaa deebi’ee akka bayyanatuuf gahee olaanaa bahachuu bulchaan Baankii Biyyaalessaa Itiyoophiyaa Dr. Iyyoob Takkaalliny ibsan. Konfiraansiin idil-addunyaa diinagdee biyyoota guddachaa jiranii irratti kan xiyyeeffate Sa’uudii Arabiyaa magaalaa Alulaatti gaggeeffamaa jira. Konfiransiin kuni kan qophaa’e wal-ta’insa Ministeera Maallaqaa Sa’uudii fi Fandii Maallaqaa Idil-Addunyaa (IMF)’n dha. Konfiraansii kanarratti Bulchaan Baankii Biyyaalessaa Itiyoophiyaa Dr. Iyyoob Takkaalliny guddina itti fufiinsa qabuuf haaromsi diinagdee Gooroo bu’aa olaanaa fidaa jiraachuu muuxannoo Itiyoophiyaan yeroo dhiyoo galmeessite akka fakkeenyaatti eeruun yaada dhiyeessaniiru. Itiyoophiyaan weerara COVID-19 dura ture caalaa saffisaan guddachaa akka jirtuu fi akka lakkoofsa faranjootaa bara 2025/26tti dijiitii dachaan guddachuu akka qabdus hubachiisaniiru. Konfiraansii kana irratti ministeerota faayinaansii, bulchitoota baankii giddugaleessaa fi hoggantoota addunyaa damee mootummaa fi dhuunfaa argamaniiru. Hirmaattonni biyyoota konfiraansichaa guddina diinagdee biyyoota guddachaa jiran itti fufiinsa qabu, haala gabaa fi walitti dhufeenya idil-addunyaa irratti mari’achaa jiru.

Guraandhala 1/2018 (ENA)- Raayyaa Ittisa biyyaatti gidduugalli Iizii Daalool Mana Kitaabaa Dijiitaalaa Magaalaa Saqoxaatti ijaarsise eebbifame.   Mana kitaabaa kana Bulchaa Naannoo Amaraa Araggaa Kabbada fi Qodaaltonni olaanoon Raayyaa Ittisa biyyaa Eebbisaniiru.   Manni kitaabaa kun dhaloonni beekumsaa fi dandeettii gonfatanii ijaarsa biyyaa keessatti qoodasaanii akka bahaniif shoora olaanaa akka qabaatu ibsameera.   Sirna eebbaa kanarratti Raayyaa Ittiisa biyyaatti Ajajaan olaanaan Iizii Daalol Leetenaal Jeneraal Zooduu Balaay , Ajajaa Olaanaa Iizii Kaabaa Bahaa Leetenaal Jeneraal Asaffaa Chokkolii fi Hoggantoonni hojii olaanoon Naannichaa fi Qondaaltonni olaanon Raayyaa Ittisa biyyaa argamaniiru.  

Guraandhala 1/2018 (ENA) -Naannoo Harariitti xiyyeeffannoo sagantaa Maaddii guutuuf kennameen bu’aan abdachiisaan galmaa’uu danda’uun ibsameera. Hoggantoonni olaanoon Naannoo Hararii Aanaa Soofii ganda burqaatti hojiiwwan misoomaa hojjetamaa jiran daawwataniiru. Daawwanicharratti Hogganaan Biiroo Koomunkeeshinii Nannichaa Obbo Heenok Mulunaa akka ibsanitti, Sagantaawwwan maaddii guutuu Sadarkaa biyyoolessaatti hojiirra oolan Naannoo Harariitti bu’aa qabatamaa argamsiisaa jiraachuu dubbataniiru. Naannichati Misooma Aannanii, Killeen, lukkuu fi omisha dammaa dabalatee dameelee hundaan bu’aan qabatamaan galmaa’uu danda’uu ibsaniiru. Keessumaa sanyii Sa’aawwanii fooyyessuun omishtumaa Aannanii fooyyessuu dabalatee misooma Foonii fi Aannanii guddisuuf xiyyeeffannoon hojjetamaa jira jedhaniiru. Naannichati hojii sagantaa maaddii guutuuf xiyyeeffannoo kenamee hojjetameen bu’aawwan galmaa’an sadarkaa maatii fi biyyaatti nyaataan of-danda’uuf tattaaffii taassifamuuf bu’uura ta’uu ibsaniiru.   Aanaa soofii ganda burqaatti qe’een Dammaa fi Lukkuu hundaa’eera. Ijaarsi qe’ee Aannanii gandichatti hojjetamaa jiraachuu ibsuun, hojiin kun fuuldurattis cimee akka itti fufu eeraniiru. Daawwanicharratti hoggantoonni olaanoon naannichaa ,Aanaa fi gandaa argamaniiiru

Guraandhala 1/2018 (ENA) Godina Wallaga Bahaa Magaalaa Naqamteetti dargaggoonni waldaan gurmaa’uun hojii damee Indaastiriirratti bobba’an bu’aa qabeessa ta’aa dhufuusaanii ibsan. Dargaggoonni kun dameelee hojii irratti bobba’aniin bu’aa qabeessa ta’uusaaniin, mataasaniitta darbanii namoota biroof carraa hojii uumuusaanii ENA’f ibsaniiru. Magaalichatti hojii bu’aawwan pilaastikaa deebisanii fayyadamuurratti kan bobba’an durataa’aan waldaan Ammayyuu fi Fintaayee dargaggoo Ammayyuu Darajjee yeroo gabaabaa gurmaa’an keessatti bu’aa qabeessa ta’aa dhufuusaanii dubbateera. Waldichi Liqaa motummaarraa birrii miiliyoona 4 tuqaa 5 argateen pilaasitikiiwwan hojiirra oolani deebisanii omishuun, omishasaanii tajaajilota adda addaaf gabaaf dhiheessaa jira jedhaniru.   Dargaggoo Ammayyuun dabaluun dargaggonni yerosaanii sirnaan fayyadamuun omishuu akka danda’aniif mootummaan haala liqaa mijeessu, bakka hojii akkasumas leenjii fi deeggarsa fayyadamuu akka qaban hubachiisaniiru. Waldaansaaniis bara kana gurmaa’uunii fi cimanii hojjechuun bu’aa galmeessaniin dargaggoota biroo14f carraa hojii uumuusaanii eeraniiru. Dargaggoota carraan hojii isaaniif uumameefii keessaa Shamarree Daraartuu Gabbisaa yeroo ammaa carraa hojii argatteen ji’attii birria kuma 6 fi 500 ol argachuun hojjechaa jiraachuushee ibsiteetti.   Gara fuuladuraattis deeggarsa taassifamuu fi muuxannoo argatteen of dandeessee hojjechuuf karoorsuushee ibsiteetti. Itti Annaan Durataa’aa Waldaan Shaarikaa biroon Sanyii, Addunyaa, Kuulanii fi Hiriyootasaanii, Dargaggoo Sanyii Gaaddisaa Bulchiinsichi bakka hojii fi liqaa birrii Miiliyoona 2 tuqaa 5 isaaniif mijeesseen hojii mukaarratti bobba’uun hojjechaa jiraachuu ibsaniiru. Waldaasaaniis carraa hojii dargaaggoota kudhaniif uumuusaa ibsuun, gara fuuladuraattis hojicha babal’isuun dargaggoota hedduu fayyadamoo carraa hojii taassisuuf cimnee hojjenna jedheera. Itti Gaafatamaan Waajjira Carraa Hojii Uumuu fi Ogummaa Magaalaa Naqamtee obbo Biraanuu Asaffaa magaalichatti dargaggoota gurmeessuun hojiitti galchuuf karoora qabameen hojiin bu’aa qabeessi galmaa’aa jira jedhaniiru.   Bara baajataa qabametti waldaalee79 gurmeessuun birrii miiliyoona121 liqeessuun hojiilee adda addaarratti bobbaasuu danda’uu ibsaniiru. Dargaggoonni kun yaadawwan hojii haaraa maddisiisuunii fi gurmaa’anii hojjechuun omishasaanii magaalichaa fi jiraattota naannichaaf dhiheessaa jiru jedhaniiru. Indaastiriiwwan godoo Magaalichatti argaman keessatti hojii omisha Mismaaraa, Uffata hodhuu, Hojii Maashina muka Baqaqsuu, omisha Bilookkeettii fi Teeraazoo dabalatee kanneen biroon akka argamu dubbataniiru. Obbo Biraanuun itti dabaluun hojichaan dargaggoota bu’aa qabeessa taassisuurra darbee aadaa hojiisaani jijjiiruun gara fuuladuraatti bu’aa caaluuf gahoomsuun kaayyoosaanii guddaa ta’uu ibsaniiru. Bulchiinsi Magaalichaa Dargaggootaaf hojii deeggrsaa fi hordoffii kan cimsu ta’uu ibsaniiru.