ኣዲስ ኣበባ/ ሚያዝያ/ 15/2018(ኢዜኣ)፦ ኢትዮጵያ ኣብ ዓውዲ ሓለዋ ከባቢ ተሳልጦ ዘላ ውፅኢታዊ ስራሕ ብዘመናዊ ቴክኖሎጂ ኣደጊፋ ንኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ከም ወሳኒ እታዎት እናተጠቐመት ከም ዝኾነት ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢትዮጵያ ወርቁ ጋቸና (ዶ/ር) ገሊፆም። እቲ ኢንስቲትዩት ምስ በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ኢትዮጵያ ብምትሕብባር ዘዳለዎ "ዲጂታል ስርዓት ሪፖርት መግበሪ ብኽለት ከባቢ" ብዕላዊ ስራሕ ኣጀሚሩ። እቲ ሓዱሽ ዲጂታል ቴክኖሎጂ ስራሕቲ ሓለዋን ቁፅፅርን ብኽለት ከባቢ ብኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዝተሓገዘ ትንታነ ዳታ ንምስላጥ ዝዓለመ እዩ። ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢትዮጵያ ወርቁ ጋቸና (ዶ/ር ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ እቲ ትካል ካብ ዝተመስረተሉ እዋን ጀሚሩ "ኤ. ኣይ ንኹሉ" ብዝብል ኣምር ንሃገራዊ ሽቶታት ልምዓት ዝሕግዙ ውፅኢታት እናፍረየ እዩ ዝርከብ። እቲ ሎሚ ዕላዊ ዝተገበረ መተግበሪ እውን ሕብረተሰብ ሓበሬታታት ብኽለት ብቐሊሉ ከመላኽትን ብቅልጡፍ ትንታነ ዳታ ግቡእ መልሲ ምሃብን ዘኽእል ከም ዝኾነ ኣገንዚቦም። ሚኒስትር ዲኤታ ፕላንን ልምዓትን በረከት ፍስሃጽዮን፤ መንግስቲ ተረባሕነት ወለዶ ሕዝን መፃእን ኣብ ግምት ንዘእተወ ልምዓት ኢኮኖሚ ፍሉይ ትኹረት ብምሃብ እናሰርሐ ከም ዝኾነ ገሊፆም። ሎሚ ዕላዊ ዝተገበረ ዲጂታል መተግበሪ እውን መንግስቲ ኣብቲ ዓውዲ ዝገብሮም ምምሕያሻት ፖሊሲን ፈጣን መልስታትን ኣብ ዳታ ዝተመርኮሰ ክኸውን ከም እታዎት ዘገልግል እዩ ኢሎም። ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ኢትዮጵያ ሌሊሴ ነሜ (ዶ/ር) ብወገነን፤ እቲ መተግበሪ ብፍላይ ኣብ ከተማ ዝተሃነፁ ልምዓታት ኮሪደር፣ወሰና ወሰን ሩባን ስራሕቲ ፅሬትን ብዘላቕነት ንምሕላው ዝለዓለ እጃም ከም ዝህልዎ ገሊፀን። እቲ ቴክኖሎጂ ትካለን ኣብ ሓበሬታ ዝተደረኸ ውሳነ ክውስንን ፍልፍል ብኽለት ከባቢ ብቕርበት ንምቁፅፃርን ዓቕሚ ከም ዝፈጥር ተዛሪበን። ስለዝኾነ ንፅህቲ ኢትዮጵያ ጋህዲ ንምግባር ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ሕብረተሰብ ብንቕሓት ብምስታፍ ጥቆማታት በቲ መተግበሪ ንክህብ ፃውዒት ኣቕሪበን። እቲ ዲጂታል ሪፖርት መግበሪ ኢትዮጵያ ኣብ ሓምላዋይ ልምዓትን ፅባቐ ከተማታትን ዝጀመረቶም ዕዉታት ስራሕቲ ብዘመናዊ ቴክኖሎጂ ብምሕጋዝ ዝሓሸ ኩነታት ኣየር ንምፍጣር ኣብ ዝግበር ጉዕዞ ዓብይ ኣበርክቶ ከም ዝህልዎ ተገሊፁ።

ኣዲስ ኣበባ/ሚያዝያ 9/2018 (ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ንኮፕ 32 ብሄራዊ ኮሚቴ ኣጣይሻ ስራሕቲ ምድላው እናሳለጠት ከምዝኾነት ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ገሊፆም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ኢትዮጵያ ኣዳላዊት ኮፕ 32 ከም ምዃና መጠን ብሄራዊ ኮሚቴ ብምጥያሽ ምድላዋታ ቅድም ኢላ ጀሚራ እያ ኢሎም። እዚ ከይዲ ብግልፂ ሽቶን ብዝለዓለ ምልከታን ንምምራሕ ቀልፊ ኣመራርሓ መዲብና ኢና ዝበሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ፤ ነዚ ስዒቡ መሓውር ፕሬዚዳንት ኮፕ ዝተዋደደን ዝለዓለ ውፅኢትን ዘምፅኡ ስራሕቲ ቅድመ ምድላዋቱ ከምዝጀመረ ኣመላኺቶም። ሎሚ ምስቲ ብሄራዊ ኮሚቴ ኣብ ዝነበረና ኣኼባ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ክሳብ ሕዚ ዝተሳለጡ ስራሕቲ ብምግምጋም ክፍተታት ምፍላይን ኩሎም ፃዕርታትና ምስ ሃገራዊ ራኢና ዝተጠዓዓሙ ምዃኖምን ተዳህሲሶም እዮም ክብሉ ገሊፆም። ኣብቲ መድረኽ ካብ ግምገማ ብዝዘለለ ሓባራዊ ቀፃሊ ኣንፈት ኣቐሚጥና ኢና ኢሎም። ትኹረትና ግልፂ እዩ ዝበሉ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር፤ ብጠንካራ ምትሕብባር፣ብዝተወሃሃደ ዓብይ ራእን ሓባራዊ ፅኑዕ ትግሃትን ተናቢብና እዚ ዓለም ለኸ ፍፃመ ብልህቀት ብምትእንጋድ ልዕልና ሃገር ዳግማይ ክነርኢ እዩ ክብሉ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።

ኣዲስ ኣበባ፤ሚያዝያ 6/2018(ኢዜኣ)፡- መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ስርዓተ ምግቢ ብምምሕያሽ፣ ዕዳጋ ብምዕባይን ስነ ምግዳር ብምምላስን ፍርያትን መፍረያይነትን ብምዕባይ ሃናጺ ግደ እናተፃወተ እዩ ክብሉ ሚኒስትር ዲኤታ ሕርሻ ፕሮፌሰር ኢያሱ ኤልያስ ገሊፆም፡፡ መበል 20 ዓመት ምስረታ ጥምረት ሓምለዋይ ቃልሲ ኣፍሪካ /ኣግራ/ ምኽንያት ብምግባር ዘተ ላዕለዎት ሰብ ሞያን ሓለፍቲ ስራሕን ተሳሊጡ፡፡ ሚኒስትር ዲኤታ ሕርሻ ፕሮፌሰር ኢያሱ ኤልያስ ኣብዚ እዋን ከም ዝበሉዎ፤ ኣብ ኣፍሪካ ውሕስና ምግቢ ንምርጋፅን ዘላቒ ዕብየት ንምምዝጋብን ስግግር ሕርሻ ወሳኒ እዩ፡፡ ስግግር ሕርሻ ንምርግጋጽ ድማ ንሓረስታይ ዘላቒ ዕድላት ኢንቨስትመንት ምፍጣር የድሊ ኢሎም። ኢትዮጵያ ሜካናይዜሽን ሕርሻ ብምዕባይ፣ ጠንካራ ስጉምቲ ፖሊሲ ብምኽታልን ቖራጽ ኣመራርሓ ብምሃብን ኣብ ዓውዲ ሕርሻ እምርታዊ ውጽኢት ከም ዘመዝገበት ገሊፆም፡፡ ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪካ ቀዳሚት መፍረይት ስርናይን ለኣኺት ቡንን ክትኸውን ከም ዝኸኣለት ብምግላፅ፤ ነዚ ድማ ኣበርክቶ ልምዓት መስኖን ስራሕቲ ኤክስቴንሽንን ዝለዓለ ከም ዝኾነ ኣረዲኦም፡፡ ኣብ ሕርሻ ኢትዮጵያ ስትራቴጂ ኣግሮ ፎረስትሪን ካልኦት ኢንሼቲቫትን ብምጅማር ስርዓት ፍርያት ክቕየር፣ እታዎት ትራክተርን ኮምባይነርን ክመሓየሽ ከም ዝተገበረ ገሊፆም፡፡ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ከባቢ ብምሕላው፣ ዕዳጋ ብምዕባይን ስርዓተ ምግቢ ብምምሕያሽን ንፍርያትን መፍረያይነትን ዝለዓለ ኣበርክቶ እናገበረ ከም ዝኾነ ሓቢሮም፡፡ ኢትዮጵ ብለውጢ ኩነታት ኣየር ዘይስዓር ቴክኖሎጂ ዝተዓጠቐ ስርዓት ሕርሻ ተግባራዊ እናገበረት ከም ዝኾነት እውን ገሊፆም፡፡ ኢትዮጵያ ኩለመደያዊ ስግግር ብምፍጣር ስግግር ገጸር፣ ዘላቒ ኢኮኖሚያዊ ዕብየትን ምርግጋፅ ውሕስና ምግብን ከም ዕላማ ብምሓዝ እናሰርሐት ከም ዝኾነት ኣመላኺቶም፡። ጥምረት ሓምላዋይ ቃልሲ ኣፍሪካ /ኣግራ/ ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምፅዋር ዘኽእሉ ስራሕቲ ምምኻር፣ ኣብ ልምዓት መስኖን ዝተመሓየሸ ሕርሻን ትኹረት ብምግባር ንታሕተዎት ሓረስቶት ድጋፍ እናገበረ ከም ዝኾነ ተዛሪቦም፡፡ ኢትዮጵያ ብጠንካራ ኣመራርሓን ውሳነ ውሃብነትን ኣብ ዓውዲ ሕርሻ ዓወታት እናመዝገበት እያ ኢሎም፡፡

ኣዲስ ኣበባ/1 ሚያዝያ/2018 (ኢዜኣ) ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘይትቃላዕ ኣፍሪካ ንምህናፅ ኣህጉራዊ ሓድነትና ወሳኒ እዩ ክብሉ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ገሊፆም። እቶም ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ሎሚ መዓልቲ ኣብ መኣከቢት ኣፍሪካውያን ኣዲስ ኣበባ መበል 16 ጉባኤ ዓቕሚ ምክልኻል ስግኣት ኣፍሪካ (ARC-COP16) ብዕሊ ኣጀሚርና ኢሎም። ኣህጉርና ብለውጢ ከባብያዊ ኣየር እናተፈተነት እያ ትርከብ ዝበሉ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተምስገን፤ ይኹን እምበር እዚ ፈተና ተስፋና ዘፀልምት፣ ጉዕዞና ዘዐንቅፍ ኣይኸውንን ክብሉ ሓቢሮም። ንሕና ኣፍሪካውያን ድሕሪ ሓደጋ ንዝመፅእ ረድኤት ኢድ ካብ ምዝርጋሕ ሓደጋ ቀዲምካ ምክልኻልን ብሳይንሳዊ መንገዲ ንመፍትሒ ምድላውን መሰረት ህልውናና ክኸውን ይግባእ ኢሎም። ኢትዮጵያ ኣብዚ መዳይ ራኢ ሰኒቓን ቅልፅማ ኣጠንኪራን ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘይቃላዕ ዓቕሚ እናሃነፀት ከም ዝኾነት ብምግላፅ፤ ብሓምለዋይ ኣሰር ምስሊ ምድሪ እናቐየርና ኢና ክብሉ ፀሪሖም። ብጎስጓስ ልኣላዊነት ምግቢ ዓርስና ንምኽኣል እናፀዓርና ኢና ዝበሉ እቶም ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር፤ ኣብ ልምዓት ተሓዳሲ ሓይሊ እውን ገመድ ኣህጉራዊ ምትእስሳር እናኾንና ኢና ክብሉ ኣረዲኦም። እቶም ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ከምዝበልዎ፤ ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘይትቃላዕ ኣፍሪካ ንምህናፅ ኣህጉራዊ ሓድነትና ወሳኒ እዩ። ሰብ ስራሕን ተፈጥሮኣውን ሓደጋታት ኣብ ዝበዝሕሉን ዓለም ለኻዊ ደገፋት ኣብ ዝቐነስሉን እዚ እዋን፤ ከም ዓቕሚ ምክልኻል ስግኣት ኣፍሪካ(African Risk Capacity-ARC) ዝበሉ ኣህጉራዊ ትካላት ምጥንኻር ኣማራፂ ዘይብሉ ዘይብሉ ጉዳይ ከም ዝኾነ እውን ኣብሪሆም። ስግኣት ሓደጋ ብመፅናዕቲ ምፍላይ፣ ቀዲምካ ምክልኻል፣ ፀገም እንተጋጥም እውን ብኣፍሪካዊ ዓቕሚ ምላሽ ምሃብ ከም ዝግባእ ሓቢሮም። ኢትዮጵያ እውን ንዕዉትነት እዚ ካሊእ ሽቶ ልኣላዊነት ኣፍሪካውያን መርኣያ ኮይና ክትሰርሕ እያ ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/መጋቢት 22/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምፅዋር ትገብሮ ፃዕሪ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብምርምርን ሳይንስን ክድግፉ ከም ዘለዎም ሚኒስትር ዲኤታ ፕላንን ልምዓትን ስዩም መኮንን ገሊፆም። ፈላማይ ሓፈሻዊ ጉባኤ ፎረም ትግበራ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዩኒቨርሲቲታት ኢትዮጵያ ይካየድ ኣሎ። ሚኒስትር ዲኤታ ፕላንን ልምዓትን ስዩም መኮንን ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምፅዋር ኣብ ዝግበር ብሄራዊ ፃዕሪ ክህልዎም ዝግባእ ስትራቴጂካዊ እጃም ኣፅንኦት ሂቦም። ኢትዮጵያ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምምካት ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘይቃላዕ ስትራቴጂ ሓምለዋይ ኢኮኖሚ ተግባራዊ ብምግባር ግንባር ቀደም ከም ዝኾነት ተዛሪቦም። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ብመርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ልዕሊ 48 ቢልዮን ፈልስታት ብምትካልን ብልምዓት ተሓዳሲ ሓይሊ ዝተመዝገቡ ዓወታትን ኢትዮጵያ ንኣፍሪካን ዓለምን መርኣያ ምዃና መርኣያ እዮም ኢሎም። እቲ ፎረም፤ ዝተዋደደ ስራሕ ፖሊሲ መውፅእን ትካላት ትምህርትን ዘጠናኽር መድረኽ ከም ዝኾነ እውን ሓቢሮም። ሚኒስቴር ፕላንን ልምዓትን ጉዳያት ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ብላዕለዋይነት ዝመርሕ ትካል ስለዝኾነ ምስ ዩኒቨርሲቲታት ዝጀመሮ ምውዳድ ኣጠናኺሩ ከም ዝቕፅለሉ ኣረጋጊፆም። ተጠባባቒ ፕሬዚዳንት ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ሳሙኤል ክፍሌ(ዶ/ር) ብግደኦም፤ ዩኒቨርሲቲታት ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ምፅዋር ዘኽእሉ ሳይንሳዊ መፍትሕታት ኣብ ምንዳይ ልዑል እጃም ኣለዎም ኢሎም። ምጥያሽ እቲ ፎረም እውን ንመፍትሒ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዓብይ ምዕራፍ ከም ዝኾነ ብምግላፅ፤ ከም ሃገር ዝተጀመሩ ስራሕቲ ምድጋፍ ዘኽእል ከም ዝኾነ ኣረዲኦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ መጋቢት 16/2018(ኢዜኣ)፦ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር 2018 ዓ.ም እቲ ዝተትሓዘ ሃገራዊ ሽቶ ምስኻዕ ብዘኽእል መልክዑ ውፅኢታዊ ምድላው እናተገበረ ከምዝኾነ መተሓበበሪ ኮሚቴ ቴክኒክ ሓምለዋይ ኣሰር ኣደፍርስ ወርቁ(ዶ/ር) ገሊፆም፡፡ እቶም መተሓባበሪ ምስ ኢዜኣ ኣብ ዝገበርዎ ፃንሒት፤ ኣብዚ ዓመት ዝካየድ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር መጠቓለሊ ዓመት ፈላማይ ምዕራፍ ብምዃኑ ንምድላዋት ፍሉይ ትኹረት ተዋሂብዎ እናተሳለጠ እዩ ኢሎም፡፡ ስለዝኾነ ኣብዚ ዓመት መርሃ ግብሪ ሓምላዋይ ኣሰር ብብርኪ ሃገር ልዕሊ 7 ነጥቢ 5 ቢሊየን ፈልስታት ንምትካል ትልሚ ተታሒዙ ስራሕቲ ቅድመ ምድላው እናተሳለጡ ከም ዝኾኑ ተዛሪቦም፡፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝተረኸቡ ተሞኩሮታት ብምውሳድ ፈልስታት ፍራምረ ምስፋሕን ቁፅሪ ዘቤታዊ ዓሌታት ምውሳኽን ከምኡ እውን ዓይነታት እፅዋት ንምስፋሕ እናተሰርሐሉ ከምዝኾነ ገሊጾም፡፡ ኣብ እዋን ሓጋይ ቦታታት መትከሊ ምፍላይ፣ኣብ ዝተፈለዩ ቦታታት ዕቀባ ሓመድን ማይን ምስላጥ፣ ምስ ኩነታት ኣየር ዝስማዕመዑ ፈልስታት ምፍላስ ከምኡ እውን ስራሕቲ ምድላው ካርታ ዝተፈለዩ ቦታታት እናተሳለጡ ከምዝኾኑ ኣፍሊጦም፡፡ በዚ እውን ክሳብ ሐዚ ኣብ ክልላት ንተኸላ ፈልሲ ዝውዕል 2 ነጥብ 5 ሚሊየን ሄክታር መሬት ከም ዝፈተለየ ብምግላፅ፤ ልዕሊ 110 ሽሕ ጣብያታት ፈልሲ ናብ ስራሕ ኣትዮም ፈልሲ ኣብ ምፍላስ ይርከቡ ኢሎም፡፡

ኣዲስ ኣበባ/መጋቢት 14/2018 (ኢዜኣ) ዓውዲ ትራንስፖርት ኢትዮጵያ ካብ ብኽለት ከባቢ ዝፀረየ ንምግባር ብዝተሳለጡ ስራሕቲ ዝተባብዑ ውፅኢታት ከም ዝተመዝገቡ ሚኒስትር ዲኤታ ትራንስፖርትን ሎጂስቲክስን በርኦ ሓሰን ገሊፆም። ኢትዮጵያ ኣብ መሰረተ ልምዓት ትራንስፖርትን ሎጂስቲክስን፣ ኣብ ትራንስፖርት ከተማን ሓምለዋይ ልምዓትን ትኹረት ብምግባር ዘላቒ ስርዓት ትራንስፖርት ንምዝርጋሕ እናሰርሐት እያ ትርከብ። ሚኒስትር ዲኤታ ትራንስፖርትን ሎጂስቲክስን በርኦ ሓሰን ምስ ኢዜኣ ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት፤ ኣብ ዝሓለፉ ውሑዳት ዓመታት እቲ ዓውዲ ከባቢ ንከይብክል ኣብ ምግባር ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ተሳሊጦም እዮም ኢሎም። ተሽከርከርቲ ኤሌክትሪክ ንዘምፅኡን ንዝገጣጥሙን ኣካላት ኣፈፃፅምኦም ብዝምልከት ፖሊሲ ተዳሊዉ ተግባራዊ እናተገበረ ከም ዝርከብ ብምግላፅ፤ በዚ ድማ ነፃ ቀረፅ ሓዊሱ ዝተፈላለዩ መተባብዕታት እናተገበረሎም ከም ዝኾነ ተዛሪቦም። ብነዳዲ ዝሰርሓ ካብ ክልተ እግሪ ክሳብ ባሳት ከተማን ተሽከርከርቲ ፅዕነትን ናብ ሃገር ንከይኣትዋ ክልከላ ከም ዝተገበረ እውን ኣረዲኦም። እዚ ስጉምቲ ኢትዮጵያ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዓለም ንምሕላው ዘለዋ ቆራፅነት ዘርኢ እዩ ኢሎም። ኣብ ትልሚ ልምዓት ስትራቴጂ 10 ዓመት ብብርኪ ሃገር ልዕሊ 500 ሽሕ ተሽከርከርቲ ኣማራፂ ተሓዳሲ ሓይሊ ንክጥቀማ ንምግባር ብትኹረት እናተሰርሐ ከም ዝኾነ ሓቢሮም። ኣብዚ ሕዚ እዋን ቁፅሪ ኣማራፂ ተሓዳሲ ሓይሊ ዝጥቀማ ተሽከርከርቲ 115 ሽሕ ከም ዝበፅሓ ገሊፆም። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዓውዲ ትራንስፖርት ኢትዮጵያ ካብ ብኽለት ክባቢ ዝፀረየ ንምግባር ብዝተሳለጡ ስራሕቲ ዝተባብዑ ውፅኢታት ከም ዝተመዝገቡ እውን ኣረዲኦም።

ኣዲስ ኣበባ/መጋቢት 12/2018 (ኢዜኣ) መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ሽፋን ደኒ ኢትዮጵያ ብምዕባይ ኩለ መዳያዊ ኢኮኖሚያዊ ረብሓ እናበርከተ ከም ዝኾነ ሚኒስትር ግብርና ኣዲሱ ኣረጋ ገሊፆም። ሓለፍቲ ስራሕ ዓውዲ ግብርና ፌዴራልን ክልላትን ኣብ ዝተረኸብሉ “ምልከታ ሃፍቲ ተፈጥሮ መንግሥቲ መደመር” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ ንመዓልቲ ደኒ ዓለም ዝምልከት መድረኽ ምኽክር ይካየድ ኣሎ። ሚኒስትር ግብርና ኣዲሱ ኣረጋ ኣብዚ እዋን፤ መንግሥቲ መደመር ንመርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ዝሃቦ ትኹረት ሃፍትታት ተፈጥሮ ብምሕላው ኩለ መዳያዊ ኢኮኖሚያዊ ረብሓ ዘበርከቱ ውፅኢታት ከም ዝተረኸበሉ ሓቢሮም። ስለዝኾነ ድማ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ለውጢ ልዕሊ 48 ቢልዮን ፈልስታት ብምትካል ሽፋን ደኒ ኢትዮጵያ ካብ ዝነበሮ 17 ነጥቢ 3 ሚኢታዊ ናብ 23 ነጥቢ 6 ሚኢታዊ ምዕባይ ከምዝተኽኣለ ተዛሪቦም። ኣብ ቀፃሊ እውን ግንዛበ ሓለዋ ደኒ እቲ ማሕበረሰብ ኣብ ምዕባይን መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ኣብ ምቕፃልን ብትኹረት ክስራሕ እዩ ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/መጋቢት 9/2018 (ኢዜኣ) ፍኖተ ካርታ ሰርኩላር ኢኮኖሚ ኢትዮጵያ ዕዉት ንምግባር ተሳትፎን ምውዳድን መዳርግቲ ኣካላት ተጠናኺሩ ክቕፅል ከም ዘለዎ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ኢትዮጵያ ኢንጂነር ሌሊሴ ነሜ (ዶ/ር) ገሊፀን። እቲ በዓል መዚ ትግበራ እቲ ፍኖተ ካርታ ውፅኢታዊ ንምግባር ምስ ዝተፈላለዩ ትካላት ፌዴራል ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእል መረዳድኢ ስምምዕ ተፈራሪሙ። ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ኢትዮጵያ ኢንጂነር ሌሊሴ ነሜ (ዶ/ር) ከምዝበልኦ፤ እቲ በዓል መዚ ስራሕቲ ሓለዋ ከባቢ ውፅኢታዊ ንምግባር ዝተፈላለዩ ስራሕቲ እናሳለጠ እዩ ዝርከብ። ሽቶታት ሓምለዋይ ልምዓት ኢትዮጵያ ንምዕዋትን ናብ ሰርኩላር ኢኮኖሚ ዝግበር ስግግር ንምቅልጣፍን ዘኽእል ሃገራዊ ፍኖተ ካርታ ኣብ 2017 ዓ/ም ተዳሊዉ ናብ ትግበራ ከም ዝኣተወ እውን ኣዘኻኺረን። እቲ ፍኖተ ካርታ ፅርይቲ ኢትዮጵያ ኣብ ምፍጣር ጎሓፍ ዳግማይ ኣብ ጥቕሚ ናይ ምውዓል (Recycling) ባህሊ ዘዕቢ እዩ ኢለን። ምስቶም ትካላት ዝተገበረ ስምምዕ ኣብ ስራሕቲ ሓለዋ ከባቢ ስራሕቲ መጨበጢ ግንዛበ ምስላጥ፣ስርዓት ኣተሓሕዛን ኣተኣላልያን ጎሓፍ ብቴክኖሎጂን ብፍልጠትን ምድጋፍ ከምኡ እውን ሓባራዊ ስራሕቲ ክትትልን ደገፍን ብምውዳድ ምስራሕ ካብቶም ዝሳለጡ ስራሕቲ ከም ዝኾኑ ኣረዲአነ። ናብ ሰርኩላር ኢኮኖሚ ዝግበር ስግግር ንክቀላጠፍ ኩሎም መዳርግቲ ኣካላት ብቆራፅነትን ብዝተጠናኸረ ተሳትፎን እጃሞም ንክዋፅኡ እውን ፃውዒት ኣቕሪበን።

ኣዲስ ኣበባ/ለካቲት 18/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ብሓምለዋይ ልምዓትን ተሓዳሲ ሓይልን ንዓለም መርኣያ ዓወት ኮይና እያ ክብላ ኣምባሳደር ሮማኒያ ኣብ ኢትዮጵያ ጁሊያ ፓታኪ ገሊፀን። ኢትዮጵያ ብተበግሶ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ተግባራዊ ብዝገበረቶ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ልዕሊ 48 ቢልዮን ፈልስታት ክትተክል ክኢላ እያ። ኣምባሳደር ሮማኒያ ኣብ ኢትዮጵያ ጁሊያ ፓታኪ ምስ ኢዜኣ ኣብ ዝነበረን ፃንሒት ከምዝበልኦ፤ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ምጥንኻር ዘኽእሉ ስራሕቲ እናተሳለጡ እዮም። ስለዝኾነ ድማ ሮማኒያ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ናብ ልምዓት ንምዕባይ እናሰርሐት ከምዝኾነት ተዛሪበን። ዓወታት ሓምለዋይ ኣሰር ኢትዮጵያ እታ ሃገር ኣብ ዓለም ኣፍልጦ ንክትረክብ እናኽአላ ከምዝኾነ ሓቢረን። እዚ ድማ ዝነኣድ ስራሕ ሓለዋ ከባቢ ከምዝኾነ ብምግላፅ፤ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ሓበሬታታት እናስፋሕፈሐ እዩ ኢለን። ዓወታት ኢትዮጵያ ተግባራዊ ትገብሮ ዘላ ሓምለዋይ ኣሰር እታ ሃገር ኣብ ሓምለዋይ ልምዓትን ስራሕቲ ተሓዳሲ ሓይልን ንካልኦት ሃገራት መርኣያ ንክትኸውን ከምዘኽኣለ ገሊፀን። ኢትዮጵያ ኣብ ጎደና ልምዓት ከምዝኾነት ብምሕባር፤ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ቀረባ እዋን ናብዚ ዝምዝገቡ ዘለዉ ውፅኢታት ልምዓት ዝነኣዱ ከምዝኾኑ ወሲኸን ኣብሪሀን። ዓብይ ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጵያ እውን ዓብይ ኢኮኖሚያዊ ረብሓ ዘለዎ ኣብ ኣፍሪካ ፍሉይ ፕሮጀክት ከምዝኾነ ተዛሪበን። እቲ ግድብ ነቲ ዞባ ብሓይሊ ኣብ ምትእስሳር እውን ርኡይ ፋይዳ ከምዘለዎ ሓቢረን።

ኣዳማ/ለካቲት 2/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ዝጀመረቶ ኩለ መዳያዊ ጉዕዞ ልምዓት ንምዕዋት ሓበሬታታት ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ብኣግባቡ ኣብ ስራሕ ምውዓል ከምዝግባእ ሚኒስቴር ማይን ኢነርጅን ገሊፁ። ኢንስቲትዩት ሚቲዎሮሎጂ ኢትዮጵያ መርሃ ግብሪ ዕላዊ መግበሪ ግምገማ ትንበያ ኩነታት ኣየር እዋን ሓጋይን ትንበያ እዋን ፅድያን ኣብ ኣዳማ የካይድ ኣሎ። ኣማኻሪ ሚኒስትር ማይን ኢነርጅን ሞቱማ መቃሳ ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ እቲ ኢንስቲትዩት ቅልጣፈን ተኣማንነትን ሓበሬታታት ሚቲዎሮሎጂ ብምዕባይ ኩለ መዳያዊ ልምዓት ንምዕዋት ኣብ ዝግበር ፃዕሪ እጃሙ እናተዋፅአ እዩ። እቶም ሓበሬታታት ሚቲዎሮሎጂ ንዓውድታት ግብርና፣ማይን ኢነርጅን፣ትራንስፖርት፣ሓለዋ ከባብን ኣመራርሓ ሓደጋን፣ኢንሹራንስን ኢንዱስትሪታትን ብሳይንሳዊ መንገድታት ተንቲኖም ምቕራቦም እውን ኣረዲኦም። ኢትዮጵያ ዝጀመረቶ ኩለ መዳያዊ ጉዕዞ ልምዓት ንምዕዋት ሓበሬታታት ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ብኣግባቡ ኣብ ስራሕ ምውዓል ከምዝግባእ እውን ተዛሪቦም። ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ሚቲዎሮሎጂ ኢትዮጵያ ፈጠነ ተሾመ ብግደኦም፤ እቲ ኢንስቲትዩት ምስ ኩነታት ኣየር ዝተኣሳሰሩ ሓበሬታታት በቢእዋኑ ንተጠቀምቲ እናቕረበ እዩ ዝርከብ ኢሎም። ኣገልግሎታት ትንበያታትን ቅድመ መጠንቀቕታን ኩነታትን ለውጥን ከባብያዊ ኣየር ሓጋይ፣ፅድያ፣ክረምቲ ንማሕበራውን ኢኮኖሚያውን ምንቅስቓሳት ብምውዓል ውፅኢት እናተረኸበሎም ከምዝኾነ ገሊፆም። እቲ ሕብረተሰብ እውን በቲ ኢንስቲትዩት ዝወሃቦ ሓበሬታ ትንበያን ቅድመ መጠንቀቕታን ብኣግባቡ ንክከታተልን ንክጥቀምን መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።

ኣዲስ ኣበባ/ጥሪ 25/2018 (ኢዜኣ) ሓምለዋይ ኣሰር፣ልምዓታት ተፋሰስን ወሰና ወሰን ሩባን ማይ ዝዓቖሩ መሬታት ኣብ ምሕላው ጭቡጥ ውፅኢት እናተረኸበሎም ከምዝኾነ በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ገሊፁ። እቲ በዓል መዚ ዓለም ለኸ መዓልቲ ማይ ዝዓቖሩ መሬታት “ማይ ዝዓቖረ መሬትን ሃገር ቦቆል ፍልጠትን፤ ሓድጊ ባህልና ነኽብር”ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ የኽብር ኣሎ። ምክትል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ፍሬነሽ መኩሪያ ኣብዚ እዋን ከምዝበልኦ፤ ኢትዮጵያ ወናኒት ዝተፈላለዩ ማይ ዝዓቖሩ መሬታትን ብዝሃ ሂወትን እያ። እዞም ተፈጥሮኣዊ ፀጋታት ተሓልዮም ናብ ወለዶ ንክሰጋገሩ እውን ሃገር ቦቆል ፍልጠትን ባህላዊ ስልትታት ሓለዋን ልዑል ኣስተዋፅኦ ከምዘለዎም ሓቢረን። ማይ ዝዓቖሩ መሬታት ልዑል ረብሓ እናተረኸበሎም ከምዝኾነ ብምግላፅ፤ ዝተበከለ ማይ ብተፈጥሮኣዊ መንገዲ ምፅራይ፣ሓደጋ ውሕጅ ምክልኻልን ራሕሲ ሓመድ ምሕላውን ከምኡ እውን ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ምፅዋርን ከባብያዊ ሙቐት ምቕናስን ከም ኣብነት ፀሪሐን። ኣብዞም ወሰንቲ ተፈጥሮኣዊ ሃፍትታት ዘጋጥሙ ፈተናታት ንምፍታሕ ዘበናዊ ሳይንሳዊ ፍልጠት ምስ ሃገር ቦቆል ጥበብ ኣዋዲድካ ተግባራዊ ምግባር ይግባእ ኢለን። ኣብዚ ሕዚ እዋን ብብርኪ ሃገር ተግባራዊ ዝግበሩ ዘለዉ ሓምለዋይ ኣሰርን ፕሮጀክትታት ልምዓት ወሰና ወሰን ሩባን ንድሕንነት ማይ ዝዓቖሩ መሬታት ልዑል ኣስተዋፅኦ እናበርከቱ ከምዝኾኑ እውን ተዛሪበን። እቲ በዓል መዚ ምስ ክልላትን መዳርግቲ ኣካላትን ተዋዲዱ እናሰርሐ ከምዝርከብ ብምሕባር፤ እቲ ሓለዋ ናይ መንግሥቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ሓባራዊ ሓላፍነት ሕብረተሰብ፣ትካላት ምርምርን ዓውዲ ውልቀን ከምዝኾነ ኣረዲአን።

ኣርባምንጭ/ጥሪ 21/2018 (ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ዓለም ለኸ ፈተና ንዝኾነ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ምላሽ ንምሃብ ግንባር ቀደም እጃማ እናተዋፅአት ከምዝኾነት ሚኒስቴር ፕላንን ልምዓትን ገሊፁ። ግምገማ ትልሚ ኣፈፃፅማ 6 ኣዋርሕ ሚኒስቴር ፕላንን ልምዓትን፣ዓውዲ ለውጢ ከባብያዊ ኣየርን በዓል መዚ ሓለዋ ከባብን ይካየድ ኣሎ። ሚኒስትር ዲኤታ ፕላንን ልምዓትን ስዩም መኮንን ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ ኢትዮጵያ ኣብ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር፣ህንፀት ሓምለዋይ ኢኮኖምን ስራሕ ሓለዋ ከባብን ብትኹረት እናሰርሐት እያ ትርከብ። ዓለም ለኸ ፈተና ንዝኾነ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ምላሽ ንምሃብ እውን ግንባር ቀደም እጃማ እናተዋፅአት ከምዝኾነት ሓቢሮም። መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ሓዊሱ ብሃገር ቦቆል ስልትታት ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዝወሃብ ዘሎ ምላሽ ጭቡጥ ውፅኢት ከምዘምፀአ ኣረጋጊፆም። ምክትል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ፌዴሪኢ ፍሬነሽ መኩሪያ ብግደአን፤ ዜጋታት ኣብ ፅሩይን ጥዕና ዘለዎን ከባቢ ናይ ምንባር መሰሎም ንምርግጋፅ ስራሕቲ ንፁህን ሓምለዋይን ልምዓት ተሳሊጦም እዮም ኢለን። ኣብ ዝሓለፉ 6 ኣዋርሕ ኣብ ተግባራዊነት ስርዓት ቁፅፅር ከባቢ ንምጥንኻር ዝወፁ ሕግታትን መምርሕታትን ተኸታተልቲ ስራሕቲ ምጭባጥ ግንዛበ ከምዝተሳለጡ ኣረዲአን። ስለዝኾነ ድማ ኣብ ኣተሓሕዛን ኣወጋግዳን ደረቕ ጎሓፍ፣ግምገማ ማሕበራዊ ፅልዋ ከባቢ ከምኡ እውን ኣብ ሓለዋ ብዝሃ ሂወት ዝሓሸ ውፅኢት ከምዝተረኸበ ተዛሪበን።

ኣዲስ ኣበባ/ጥሪ 5/2018(ኢዜኣ) ሃፍቲ ተፈጥሮና ብኹሉ መልክዕ ምልማዕ መዓልታዊ ስራሕና ክኸውን ይግባእ ክብሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ገሊፆም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ስርዓት ሓለዋ ከባቢና ድኹም ስለዝኾነ ዳግማይ ንምትካእ ኣዝዩ ኣፀጋምን ልሙዕ ዝኾነ ሓመድና እናሰኣንናን ፀኒሕና ኢና ኢሎም። ብምትሕብባር ህዝብን መንግሥትን ዝተጀመረ ስራሕ ሓለዋ ከባቢ ኣዋርሕ ዝናብ ቅድሚ ምቕራቡ በዚ መልክዕ ምጅማሩ ተስፋ ወሃቢ ከምዝኾነ ሓቢሮም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ መልእኽቶም፤ ሃፍቲ ተፈጥሮና ብኹሉ መልክዕ ምልማዕ መዓልታዊ ስራሕና ይኹን ኢሎም። ንበርትዕ፣ ኣእዳውና ሓመድ ይንክኡ፣ ሃገር ነልምዕ ክብሉ ፃውዒት እውን ኣቕሪቦም።

ኣዲስ ኣበባ/ታሕሳስ 8/2018(ኢዜኣ) ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ማሕሙድ ዓሊ ዮሱፍ ዘትዮም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካን ጉጅለ ልኡኾምን ብዛዕባ ምድላዋት ኮፕ 32 ዘትየ ኢሎም። ኣብቲ ዘተ፤ ኢትዮጵያን ሕብረት ኣፍሪካን ንኣህጉር ክውክል ዝኽእል ኮፕ 32 ንምድላው ብኸመይ ተቐራሪቦም ክመኽሩ ከምዝኽእሉ ዘትዮም፡፡ ብመሪሕነት ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ማሕሙድ ዓሊ ዩሱፍ ንኮፕ 32 ዕዉት ንምግባር ቁልፊ መሓዛ ኢትዮጵያ ንምዃን ቆራፅ ከምዝኾኑ ተገንዚበ ኢሎም፡፡

ኣዲስ ኣበባ/ታሕሳስ 3/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ መበል 32 ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት (ኮፕ-32) ንክተተኣናግድ ምምራፃ ብብሱል ኣመራርሓ ዲፕሎማሲ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ዝተረኸበ ዓወት ከምዝኾነ ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ ገሊፀን። ኢትዮጵያ እተተኣናግዶ መበል 32 ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት(ኮፕ-32) ዝምልከት መድረኽ ዘተ መዳርግቲ ኣካላት ኣብ ኣራዳ ፓርክ ተኻይዱ። ኣብቲ መርሃ ግብሪ፤ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትርን ሚኒስትር ጉዳያት ካቢኔን ኣለምፀሀይ ጳውሎስ፣ሚኒስትር ዲኤታ ፕላንን ልምዓትን ስዩም መኮንን፣ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ ምምሕዳር እታ ከተማን ዝተፈላለዩ ሰብ ሃፍትን ከምኡ እውን ኣልማዕቲ ተረኺቦም። ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ ኣብዚ እዋን ከምዝበልኦ፤ ኢትዮጵያ ኮፕ-32 ንክተተኣናግድ ምምራፃ ብብሱል ኣመራርሓ ዲፕሎማሲ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ዝረተኸበ ዓወት እዩ። እዚ ድማ ዓብይ ዓወት ዲፕሎማሲ ከምዝኾነ እተን ከንቲባ ተዛሪበን። ኢትዮጵያ ኣብ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር፣ ልምዓትን ፅባቐን ከተማ ዝተረኸቡ ውፅኢታት እቲ ዓለም ለኸ ጉባኤ ንክተተኣናግድ ተመራፂት ንክትኸውን ኣኽኢሎማ እዮም ኢለን። እቲ ጉባኤ ንኢትዮጵያውያን ብዙሕ ዕድል ሒዙ ከምዝመፅእ ብምግላፅ፤ ነዚ ድማ መንግሥቲ እጃም መሪሕነት ንክዋፃእ መዳርግቲ ኣካላት ብምትሕብባር ክሰርሑ ከምዘለዎም ኣረዲአን። እቲ ጉባኤ ኢትዮጵያ ኣብ ቀፃሊ ካልኦት ዓለም ለኸ መድረኻት ናይ ምትእንጋድ ዕድል ንክትረክብ፣ ነባራዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ንምርኣይን ዕድል ስራሕ ንምፍጣርን ወሳኒ እዩ ኢለን። ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትርን ሚኒስትር ጉዳያት ካቢኔን ኣለምፀሀይ ጳውሎስ ብግደአን፤ ኢትዮጵያ ዓለም ዓለም ለኸ መድረኻት ናይ ምትእንጋድ ዓቕማ እናዓበየ ከምዝመፀ ገሊፀን። ኣብ ኢትዮጵያ ዓለም ለኻዊ፣ ኣህጉራውን ሃገራውን ኮንፈረንሳት ብብቕዓት ምትእንጋድ ዘኽእል ዓቕሚ ከምዝተፈጠረ ብምሕባር፤ ውፅኢቱ እውን ብሓባራዊ ምትሕብባር ዝተመዝገበ ከምዝኾነ ተዛሪበን። ኢትዮጵያ ኣዳላውነት ጉባኤ ኮፕ-32 ንምርካብ ዓለም ለኻዊ ውድድር ክትገብር ከምዝነበራ ዝገለፃ እተን ሓላፊት፤ ብሓምለዋይ ኣሰርን ካልኦት ስራሕቲ ሓምለዋይ ልምዓትን ብዝተረኸቡ ውፅኢታት ከምዝተመረፀት ሓቢረን።

ኣዲስ ኣበባ/ታሕሳስ 2/2018(ኢዜኣ) መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ፍርያትን መፍረያይነትን ብምዕባይ ውሕስና ምግቢ ንምርግጋፅ ንዝግበር ፃዕሪ ብተግባር እናሓገዘ ከምዝኾነ ሚኒስቴር ግብርና ገሊፁ። ብተበግሶ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ተግባራዊ ዝተገበረ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ብብርኪ ዓለም ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምክልኻል ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ዓብይ ኣስተዋፅኦ ኣበርኪቱ እዩ። ስለዝኾነ እውን ኣብ ብራዚል ቤለም ኣብ ዝተኻየደ መበል 30 ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ውድብ ሕቡራት መንግስትታት (COP-30) ኢትዮጵያ መበል 32 ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ውድብ ሕቡራት መንግስትታት (COP-32) ንክተተኣናግድ ምምራፃ ዝፍለጥ እዩ። ኣብ ሚኒስቴር ግብርና መራሒ ፈጻሚ ስራሕ ልምዓትን ኣጠቓቕማን ሃፍቲ ተፈጥሮ ከምኡ እውን ኣብ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ፀሓፊ ብሄራዊ ኮሚቴ ቴክኒክ ፋኑሴ መኮንን፤ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ኢትዮጵያ ውሕስና ምግቢ ኣብ ምርግጋፅ ትገብሮ ንዘላ ፃዕሪ ተግባራዊ ምላሽ እናሃበ ከምዝርከብ ተዛሪቦም። ኣብ ዝሓለፉ 7 ዓመታት ልዕሊ 48 ቢልዮን ፈልስታት ዝተተኸሉ እንትኸውን፤ እቶም 40 ሚኢታዊ ሃገር ቦቆል፣ እቶም ዝተረፉ ድማ ዝተፈላለዩ ዓሌት ዘለዎም ከምዝኾኑ ኣረዲኦም። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ንኣገልግሎት ምግቢ ዝውዕሉ ኣትክልትን ፍራ ምረን ሓዊሱ ካልኦት ፈልስታት ብሰፊሑ ከምዝተተኸሉ ብምሕባር፤ እዚኣቶም ድማ ንፍልፍል ኣታዊ ቤተሰብን ስርዓት ምግቢ ንምምሕያሽን ልዑል ኣስተዋፅኦ እናበርከቱ እዮም ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/ሕዳር 21/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዓለም ንምትእንጋድ ምምራፃ ኣብ ህንፀት ሓምለዋይ ኢኮኖሚ ንዘለዋ ቆራፅነት ዝተውሃበ ኣፍልጦ ከምዝኾነ ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ገሊፆም። በዓል መዚ በይነ መንግስትታት ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪካ(ኢጋድ) “ውፅኢታዊ ፀብፃብ ለውጢ ከብባያዊ ኣየር፤ ድሕንነቱ ንዝተረጋገፀ፣ጠንካራን ዝተረጋግዐን ዞባ”ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ ሽልማት ሚድያ 2025 ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ እናሳለጠ እዩ ዝርከብ። ኣብቲ መድረኽ፤ ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር)፣ዋና ፀሓፊ ኢጋድ ወርቅነህ ገበየሁ፣ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስትን ፃውዒት ዝተገበረሎም ኣጋይሽን ተረኺቦም። ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ ኢጋድ ካብ ዝተጣየሸሉ እዋን ጀሚሩ ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ምላሽ ንምሃብ ብትኹረት እናሰርሐ እዩ ዝርከብ። ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምቕናስ እውን ብስትራቴጂክ ትልሚ ምምራሕ ዘኽእል ስራሕ ምትሕብባር እናሳለጠ እዩ ዝርከብ ኢሎም። ኢትዮጵያ እውን ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምቕናስ ብተግባር ዝተደገፈ ለውጢ ኣብ ዘምፅእ ስጉምቲ ትኹረት ሂባ እናሰርሐት ከምትርከብ ኣረዲኦም። ኢትዮጵያ ድሕሪ ክልተ ዓመታት ዝካየድ መበል 32 ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ውድብ ሕቡራት መንግስትታት(ኮፕ 32) ኣብ 2027 ንምትእንጋድ ብሙሉእ ድምፂ ምምራፃ ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምቕናስ ንዘለዋ ቆራፅነት ዝተውሃበ ኣፍልጦ ከምዝኾነ እውን ተዛሪቦም። ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምቅላስ እውን መራኸብቲ ሓፋሽ ግምባር ቀደም እጃም ከምዘለዎም ኣፍልጦ ጋዜጠኛታት ኢጋድ 2025 መርኣያ እዩ ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/ሕዳር 20/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባ ማእኸል ንፁህ ኢነርጂ ምዃን ዘኽእላ ምንቅስቓስ ሓምለዋይ ልምዓት እናገበረት ከምዝኾነት ሚኒስትር ዲኤታ ፕላንን ልምዓትን ስዩም መኮንን ገሊፆም። መበል 3ይ ኣዋርድ ሚድያ በዓል መዚ በይነ መንግስትታት ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪካ(ኢጋድ) ኣብ ኣዲስ ኣበባ እናተኻየደ እንትኸውን፤ ኣብዚ መርሃ ግብሪ ሚድያ ፐልስ ኦፍ ኣፍሪካ(pulse of Africa) መሓዛ ሚድያ እዩ። ሚኒስትር ዲኤታ ፕላንን ልምዓትን ስዩም መኮንን ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ ኢጋድ ኣብ ዙሪያ ምፅዋር ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ግንዛበ ምፍጣር ዘኽእል ኣዋርድ ሚድያ ስለዘዳለወ ልዑል ምስጋና ይግበኦ። ኣዋርድ ሚድያ ኢጋድ ዞባዊ ምትሕብባር ብምጥንኻር ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምፅዋር ወሳኒ ከምዝኾነ እውን ሓቢሮም። ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ነባራዊ ኩነታት ኣፍሪካ እናቐየረ ከምዝኾነ ብምሕባር፤ ድርቂ፣ትፅቢት ዘይተገበረሉ ዝናብ፣ውሕጅን ልዑል ሙቐትን ኣብታ ኣህጉር ከምዘጋጥሙ ተዛሪቦም። ኣፍሪካ ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዋላ ኳ ትሑት ኣስተዋፅኦ እንተሃለዋ ዝለዓለት ተጎዳኢት ከምዝኾነት ብምግላፅ፤ እቲ ፀገም ንምፍታሕ ሓባራዊ ፃዕሪ ይሓትት ኢሎም። ኣብዚ መዳይ ኢትዮጵያ ብመርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ኣብ ውሽጢ 7 ዓመታት ልዕሊ 48 ቢልዮን ፈልስታት ከምዝተኸለት ኣዘኻኺሮም። ስለዝኾነ እውን ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባ ማእኸል ንፁህ ኢነርጂ ምዃን ዘኽእላ ምንቅስቓስ ሓምለዋይ ልምዓት እናገበረት ከምዝኾነት ዝገለፁ እቶም ሚኒስትር ዲኤታ፤ እዚ ድማ ንጎረቤት ሃገራት ሓይሊ ብምቕራብ ዞባዊ ምትሕብባርን ምትእስሳርን ንምጥንኻር ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ ከምዘለዎ ኣረዲኦም። ኣዋርድ ሚድያ ኢጋድ ንጋዜጠኛታት ኣፍልጦ ብምሃብ ዓቕሚ ሚድያ ከምዘዕቢ ብምግላፅ፤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር እዚ ዘበን ንምፅዋር ብሓባር ምስራሕ ይግባእ ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/ሕዳር 19/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ መበል 32 ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ውድብ ሕቡራት መንግስትታት (COP-32) ንክተተኣናግድ ምምራፃ ኣብ ልምዓት ተሓዳሲ ሓይሊ ንዘለዋ ቆራፅነት ዘረጋግፅ ከምዝኾነ ሚኒስትር ማይን ኢነርጅን ኢንጂነር ሃብታሙ ኢተፋ(ዶ/ር) ገሊፆም። እቶም ሚኒስትር ምስ ኢዜኣ ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት፤ ኢትዮጵያ ኣብ ኩሎም ኣማራፂ ተሓዳሲ ሓይሊ ዕቑር ዓቕሚ ልምዓት ከምዘለዋ ሓቢሮም። ኣብ ህንፀት ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘይቃላዕ ኢኮኖሚ እውን ኣመራፅታት ሓይሊ ማይ፣ፀሓይ፣ንፋስ፣ ጂኦተርማልን ካልኦትን ወሳኒ እጃም እናበርከቱ ከምዝኾኑ ተዛሪቦም። ዓወት ተሓዳሲ ሓይሊ ኢትዮጵያ እውን ልቀት ካርቦንን ስግኣት ለውጢ ከባብያዊ ኣየርን ብምቕናስ ዓለም ለኸ ኣፍልጦ እናተረኸበሉ እዩ ኢሎም። ህንፀት ልምዓት ተሓዳሲ ሓይሊ እውን ዓለም ለኸ ተወዳዳሪነት ኢንቨስትመንት ኢትዮጵያ ኣብ ምዕባይ ወሳኒ እጃም እናበርከተ ከምዝርከብ ኣረዲኦም። ኣብ ብራዚል ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ኮፕ-30 ኢትዮጵያ ጉባኤ ኮፕ-32 ንክተተኣናግድ እንትትምረፅ ንለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘይቃላዕ ሓምለዋይ ኢኮኖሚ ኣብ ምህናፅ ዘመዝገበቶ ዓወት ሓደ ምኽንያት ከምዝኾነ ፀሪሖም። ኢትዮጵያ ጉባኤ ኮፕ-32 ንክተተኣናግድ ምምራፃ ኣብ ኣማራፂ ተሓዳሲ ሓይሊ፣ሓምለዋይ ኣሰርን ልምዓት ተሓዳሲ ሓይልን ንዘመዝገበቶ ዓወት ኣፍልጦ ዝህብ እዩ ኢሎም። ኣብ ብራዚል ኣብ ዝተኻየደ መበል 30 ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ውድብ ሕቡራት መንግስትታት(ኮፕ 30) ድሕሪ ክልተ ዓመት ንዝካየድ መበል 32 ጉባኤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ውሕመ(ኮፕ 32) ኢትዮጵያ ንክተተኣናግድ ምምራፃ ዝዝከር እዩ።