ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 14/2018(ኢዜኣ) መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ኢትዮጵያ ድሕንነት ስነ ምህዳር ብምሕላው ሂወት በረኻ መፀግዕን መንበርን ዝረኽብሉ ዕድል ከም ዝፈጠረ ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ ገሊፆም። በዓል መዚ ሓለዋ እንሰሳት ዘገዳም ኢትዮጵያ መበል 60 ዓመት በዓል ምስረትኡ “60 ዓመታት ንሂወት በረኻ ኢትዮጵያ” ቅብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ የኽብር ኣሎ። ኣብቲ ክብረ በዓል፤ ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ፣ነበር ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ሓዊሱ ካልኦት ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ፣ተወከልቲ ዓለም ለኸ ትካላትን ፃውዒት ዝተገበረሎም ኣጋይሽን ተረኺቦም። ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ ኢትዮጵያ ንዘበናት ዘጠራቐመቶም ሜላታት ሓለዋ ሂወት በረኻ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ኣብ ምስግጋር ካብ ኣፍሪካ ግንባር ቀደም እያ። ባህላዊ ስርዓት ሓለዋ ሂወት በረኻ ኢትዮጵያውያን እውን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝመሓላለፍ ዝነኣድ ፀጋ ከም ዝኾነ ተዛሪቦም። ምድኻም መፍለይ እንሰሳት ዘገዳም ኢትዮጵያ ዝኾነ ዋሊያ ኣይቤክስ መተሓሳሰቢ እዩ ዝበሉ እቶም ፕሬዚዳንት፤ እዚ ንምድሓን ሃገራውን ዓለም ለኻውን ግቡእ ኣለና ኢሎም። ኣብ ሓደ ሓደ ከባብታት ብድሑር ልምድን ኣተሓሳስባን ኣብ ልዕሊ እንሰሳት ዘገዳም ዝበፅሕ ጥቕዓት ብምቁራፅ ፀጋታት ኣጥቢቕካ ምሓዝ ከም ዝግባእ እውን ኣረዲኦም።   ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ለውጢ ሚዛን ሃፍትታት ተፈጥሮን ስነ ምህዳር ብዝሃ ሂወትን ንምሕላው ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ ከም ዝተሳለጡ ኣብሪሆም። መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ኢትዮጵያ እውን ዝደረቑ ፍልፍላት ማይን ደንታትን ብምምላስ ጠፊኦም ንዝነበሩ እንሰሳት ዘገዳም መፀግዕን መንበርን ኮይኑ እናገለገለ እዩ ዝርከብ ኢሎም። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ኣብ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ኩለ መዳያዊ ዓወት ንክምዝገብን ንድሕንነት ብዝሃ ሂወትን ንዘበርከትዎ ኣስተዋፅኦ ኣመስጊኖም። ኣብቲ ዓውዲ ትፅቢት ዝግበር ውፅኢት ንምምፃእ ተጊህኻ ምስራሕ ከም ዝግባእ ብምግላፅ፤ ኣብ ዝሓለፉ 60 ዓመታት እቲ በዓል መዚ ከምኡ እውን መዳርግቲ ኣካላት ተፈጥሮ ንምሕላው ንዘበርከትዎ ርኡይ ኣስተዋፅኦ እውን ምስጋና ኣቕሪቦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ሓምለ 14/2018(ኢዜኣ) ኣብ ኢትዮጵያ ሓለዋን ልምዓትን ሃፍቲ ተፈጥሮ ብምጥንኻር ንናይ ፅባሕ ወለዶ ዝሓሸት ሃገር ንምርካብ ውፅኢታዊ ስራሕቲ እናተሳለጡ ከም ዝኾኑ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓለዋ እንሰሳት ዘገዳም ኢትዮጵያ ኩመራ ዋቅጅራ ገሊፆም። በዓል መዚ ሓለዋ እንሰሳት ዘገዳም ኢትዮጵያ መበል 60 ዓመት በዓል ምስረትኡ የኽብር ኣሎ። ኣብቲ ክብረ በዓል፤ ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ፣ነበር ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ሓዊሱ ካልኦት ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ፣ተወከልቲ ዓለም ለኸ ትካላትን ፃውዒት ዝተገበረሎም ኣጋይሽን ተረኺቦም።   ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓለዋ እንሰሳት ዘገዳም ኢትዮጵያ ኩመራ ዋቅጅራ ኣብዚ እዋን፤ ተፈጥሮ ንዓና ካብ ዝተውሃበ ሃፍትነት ብተወሳኺ ንመፃኢ ወለዶ እነመሓላልፎ ሓደራ እውን እዩ ኢሎም። ስለ ዝኾነ ድማ ሃፍቲ ተፈጥሮ ምሕላው መማረፂ ዘይኮነስ ግቡእ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ ጎቦታት፣ ሩባታት፣ ዓሞቕቲ ቦታታት፣ ሽንጥሮታትን ቃላያትን መፍለይታት ሃፍቲ ብዝሃ ሂወት ኢትዮጵያ ከም ዝኾኑ ተዛሪቦም። ዋልያ ኣይቤክስ፣ ቀያሕ ብዃርያ፣ ጭላዳ ከምኡ እውን ብርክት ዝበላ ኣዕዋፍን ዕምበባታትን ብተፈጥሮ ዝተዓደልናዮም መንነት ሃገናን ዓቕሚ ኢኮኖሚናን እዮም ክብሉ እውን ኣረዲኦም። ቅድሚ 60 ዓመታት ብክልተ ብሄራዊ ፓርክታት ዝተጀመረ ዘበናዊ ጉዕዞ ሓለዋ ኣብዚ ሕዚ እዋን ከም ሃገር ልዕሊ 30 ከም ዝበፅሑ ሓቢሮም። ካብ ቀረባ ዓመታት ጀሚሩ ምምሕዳር ቦታታት ሓለዋ ንክጠናኸር፣ተሳታፍነት ማሕበረሰብ እቲ ከባቢ ንክዓቢ፣ መሰረተ ልምዓታት ቱሪዝም ንክመሓየሹን ዲጂታል ቴክኖሎጂታት ኣብ ስራሕ ሓለዋ ብሰፊሑ ተግባራዊ ንክግበሩን ከም ዝተገበረ ገሊፆም። ሎሚ እነኽብሮ ዘለና በዓል፤ 60 ዓመታት ዝፀንሐ ተስፋ፣ 60 ዓመታት ዝተኸፈለ መስዋእቲ፣ 60 ዓመታት ዝተፅሓፈ ታሪኽን 60 ዓመታት ንመፃኢ ወለዶ ዝተሸክምናዮ ሓደራን እዩ ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/ሓምለ 8/2018(ኢዜኣ) ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘስዕቦም ኣሉታዊ ፅልዋታት ዝተኣተዉ ቃላት ናብ ዝጭበጥ ተግባር ምቕያር ኣድላይ እዩ ክብሉ ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ጌዲዎን ጢሞቴዎስ ገሊፆም። ሚኒስትር ጉዳይ ወፃእን ፕሬዚዳንት ኮፕ 32ን ጌዲዎን ጢሞቴዎስ(ዶ/ር) ሎሚ ምስ ፕሬዚዳንት ኮፕ 21 ዝኾኑ ሎረን ፋቢየስ ዘትዮም። ኣብቲ ዘተ እውን ሎረን ፋቢየስ ኣብ ዓለም ለኸ ምክልኻል ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዓብይ ዓወት ዝተመዝገበሉ ስምምዕ ፓሪስ ብምፅዳቕ ዝተዛዘመ ኮፕ 21 ዝመርሕሉ ልምዲ ኣካፊሎም። ብተወሳኺ እውን ንኮፕ 32 ዝግበሩ ምድላዋት ከምኡ እውን ዕዉት ጉባኤ ኮፕ 32 ንምክያድ ኣስተዋፅኦ ክህልዎም ዝኽእሉ ጉዳያትን ካብ ዝሓለፉ ጉባኤታት ዝተረኸቡ ልምድትታን ግንዛበታትን ትኹረት ዘተ እቶም መራሕቲ ከም ዝነበረ ተገሊፁ።   ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ጌዲዎን ጢሞቴዎስ(ዶ/ር) ስምምዕ ፓሪስ ንዓለም ለኸ ስጉምትታት ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘለዎ ዘላቒ ረብሓ ብምግላፅ፤ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዘስዕቦም ኣሉታዊ ፅልዋታት ንምፅዋር ዝተኣተዉ ቃላት ናብ ጭቡጥ ተግባር ምቕያር ኣድላይ እዩ ኢሎም። ኢትዮጵያ ኣብ በዓል ብዙሕ ወገን ዲፕሎማሲ እምነት ዘጠናኽር፣ ግልፂ፣ ሓቛፍን ብኣባል ሃገራት ዝምራሕን ከይዲ ኮፕ 32 ተግባራዊ ንምግባር ዘለዋ ቆራፅነት ደጊሞም ኣረጋጊፆም። ኣብ ትሕዝቶን ድርድርን፣ሎጂስቲክስን ኦፕሬሽንን፣ ምሕዝነት ከምኡ እውን ሚድያን ኮሙኒኬሽንን ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ብመዳይ ምድላው ዝተመዝገቡ ዝጭበጡ ዕቤታት እውን ኣብራህሪሆም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 7/2018 (ኢዜኣ) “ተስፋ ንትከል” በብዝብል መሪሕ ቃል ኣብ ዝካየድ ዘሎ መርሃ ግብሪ ተኸላ ፈልሲ ሓምለዋይ ኣሰር ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ 6 ሚልዮን ፈልስታት ንምትካል ተሊምና እናሰራሕና ኢና ክብላ ከንቲባ ምምሕዳር እቲ ከተማ ኣዳነች ኣቤቤ ገሊፀን። ከንቲባ ኣዳነች ኣቤቤ ምስ ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ቤት ፅሕፈተን ብምዃን ሎሚ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኤኣይ(AI) ተኸላ ፈልሲ ሓምለይ አሰር ኣካይደን። እተን ከንቲባ ኣብዚ እዋን፤ ኣብ መርሃ ግብሪ ተኸላ ፈልሲ ክረምቲ እዚ ዓመት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ 6 ሚልዮን ፈልሲ ንምትካል ተሊምና እናሰራሕና ኢና ንርከብ ኢለን። መርሃ ግብሪ ተኸላ ፈልሲ ሓምለዋይ ኣሰር እዚ ዓመት 7 ሰነ 2018 ዓ/ም ኣጀሚርና ክሳብ ሕዚ 4 ሚልዮንን 469 ሽሕን 710 ፈልስታት ተኽሊና ክብላ እውን ተዛሪበን። ኣፈፃፅማ እቲ ተኸላ ፈልሲ እውን 75 ሚኢታዊ ከም ዝበፅሐ ብምሕባር፤ ፈልሲ ምትካል ጥራሕ ኣብቲ ንሓልሞ ስለዘየብፅሐና ስራሕ ክንክን ዝተተኸሉ ፈልስታት እውን ክንሰርሕ ኢና አለን።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 27 /2018 (ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ፈተናታት ከባብን ለውጢ ከባብያዊ ኣየርን ብምፅዋር ዘላቒ ልምዓት ንምርግጋፅ ስትራቴጂካዊ ፖሊሲታትን ፕሮግራማትን ብውፅኢታውነት ተግባራዊ ብምግባር ውፅኢት እናረኸበት ከም ዝኾነት ሚኒስትር ፕላንን ልምዓትን ፍፁም ኣሰፋ(ዶ/ር) ገሊፀን። ንመፃኢ ወለዶ ፅርይትን፣ጥዕና ዘለዋን ሓምለወይትን ሃገር ንምርካብ ዝተጀመረ 3ይ ዙር ሃገራዊ ጎስጓስ “ፅርይቲ ኢትዮጵያ ንወለዶ” ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ኣብ ዝተረኸብሉ ሎሚ ብዕሊ ተጀሚሩ። ሚኒስትር ፕላንን ልምዓትን ፍፁም ኣሰፋ(ዶ/ር) ኣብዚ እዋን ከም ዝበልኦ፤ 3ይ ዙር ጎስጓስ ፅርይቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዙራት ዝተረኸቡ ውፅኢታት ብምስፋሕ ንዘላቒ ልምዓትን ሓለዋ ከባብን እታ ሃገር ወሳኒ ዓቕሚ ዝፈጥር እዩ። እቲ ጎስጓስ ንዜጋታት ጥዕና ዘለዎን ፅሩይን ከባቢ ንምፍጣርን ንመፃኢ ወለዶ ፅርይቲ ኢትዮጵያ ንምውራስን መረጋገፂ ሓባራዊ ቆራፅነት እዩ ኢለን። ምስፍሕፋሕ ከተማታት፣ምውሳኺ ጎሓፍ ፕላስቲክ፣ሕፅረት ግቡእ ኣተሓሕዛ ሓደገኛ ኬሚካላትን ጎሓፋትን፣ብኽለት ድምፅን ከባብያዊ ፀገማትን ንጥዕና ዜጋታት፣ድሕንነት ከባብን ጉዕዞ ዘላቒ ልምዓትን እናተፈታተንዎ እዮም ዝርከቡ ክብላ እውን ተዛሪበን። መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ፈተናታት ከባብን ለውጢ ከባብያዊ ኣየርን ብምፅዋር ዘላቒ ልምዓት ንምርግጋፅ ዝተፈላለዩ ስትራቴጂካዊ ፖሊሲታትን ፕሮግራማትን ተግባራዊ እናገበረ ከም ዝርከብ ኣረዲአን። ብመሪሕነት በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ተግባራዊ ዝግበር ዘሎ ጎስጓስ ፅርይቲ ኢትዮጵያ ፅሩይን ጥዕና ዘለዎን ከባቢ ንምፍጣር ካብ ዝሳለጡ ዘለዉ ዓበይቲ ስራሕቲ እቲ ሓደ ከም ዝኾነ ሓቢረን። ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ኢንጂነር ለሊሴ ነሜ(ዶ/ር) ብግደአን፤ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዙራት ዝተሳለጡ ጎስጓሳት ፅርይቲ ኢትዮጵያ ንሓለዋ ከባቢ ውፅኢታዊ ስራሕቲ ዝተሰለጠሎም እዮም ኢለን። ኣብቲ ቀዳማይ ዙር ልዕሊ 15 ሚልዮን ኣብቲ ካልኣይ ዙር ድማ ልዕሊ 54 ሚልዮን ህዝቢ ብዝተፈላለዩ ሜላታት መራኸብቲ ሓፋሽ ተበፃሒ ብምግባር ብበዓል ዋንነት ንክሳተፍ ከመ ዝተገበረ ኣረዲአን። እቲ 3ይ ዙር ጎስጓስ ኣብ ብኽለት ፕላስቲክ፣ምክልኻል ሓደገኛ ኬሚካላትን ጎሓፋትን ከምኡ እውን ኣብ ምክልኻል ብኽለት ድምፂ ትኹረት ዝገበረ ከም ዝኾነ እውን ገሊፀን። ጎስጓስ ፅርይቲ ኢትዮጵያ ንሓለዋ ከባቢ መሰረት እናንበረ ከም ዝኾነ ብምግላፅ፣ ንዕዉትነቱ ድማ ጠንካራ ተሳትፎ ህዝብን ሓባራዊ ቆራፅነትን ከም ዝሓትት ተዛሪበን።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 27/2018 (ኢዜኣ) ምክልኻል ከባብያዊ ብኽለትን ስራሕ ሓለዋ ከባብን ምስ መፍረያይነት ኢኮኖምን ቀፃሊ ዕድል እታ ሃገርን ዝተኣሳሰሩ ጉዳይ ብሄራዊ ልምዓትን ድሕንነትን ከም ዝኾኑ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ገሊፆም። ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ 3ይ ዙር ሃገራዊ ጎስጓስ “ፅርይቲ ኢትዮጵያ ንወለዶ”ብዕሊ ኣጀሚሮም። ኣብዚ እዋን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ብተበግሶ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ኣብ መላእ እታ ሃገር ብመንግሥቲ መደመር ተግባራዊ ዝግበር ዘሎ ልምዓት ኮሪደርን ወሰና ወሰን ሩባን ከተማታት ፅሩያት፣ሓምለዎት፣ሰሓብቲ ከምኡ እውን ንነበርቲ ምቹዋት ካብ ምግባሩ ብተወሳኺ መስሕብ ቱሪዝምነቶም እናዕበዮ እዩ ዝርከብ ኢሎም። 3ይ ዙር ጎስጓስ ፅርይቲ ኢትዮጵያ እውን ምስዞም ሃገራዊ መርሃ ግበርታት ብዝተዋደደ መልክዑ ተግባራዊ ከም ዝግበር ተዛሪቦም። ብኽለት ፕላስቲክ፣ኣተሓሕዛ ሓደገኛ ጎሓፍን ብኽለት ድምጽን ንጉዳያት ሓለዋ ከባቢ ጥራሕ ዘይኮኑስ ምስ ጥዕና ህዝቢ፣መፍረያይነት ኢኮኖሚ፣ኢንቨስትመንትን ቀፃሊ ዕድል እታ ሃገርን ዝተኣሳሰሩ ጉዳያት ብሄራዊ ልምዓትን ድሕንነትን ከም ዝኾኑ ኣረዲኦም። ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዙራት ዝተሳለጡ ጎስጓሳት ፅርይቲ ኢትዮጵያ ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ዜጋታት ዝተሳተፉሎምን ዓበይቲ ዓወታት ዝተመዝገብሎምን ከም ዝነበሩ እውን ኣዘኻኺሮም። 3ይ ዙር ጎስጓስ እውን ዝሓለፉ ጠንካራ ጎንታት ብምጥንኻር ከምኡ እውን ክፍተታት ክትትል፣ስርዓት ፀብፃብን ትካላዊ ምውዳድን ብዕምቆት ብምግምጋም ከም ዝተዳለወ ኣፍሊጦም። ዕዉትነት እቲ ጎስጓስ ንምርግጋፅ እውን ኩሎም መንግስትታት ክልላትን ምምሕዳር ከተማታትን ከከም ከባብያዊ ኩነታቶም ግልፂ ትልሚ ትግበራ ብምድላው፣በጀት ብምምዳብን ጠንካራ ስርዓት ክትትልን ፀብፃብን ብምዝርጋሕን ክሰርሑ ከም ዘለዎም ኣተሓሳሲቦም። ዓውዲ ውልቀ፣ሲቪል ማሕበራት፣ትካላት ሃይማኖት፣ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን እውን ብሓድነት ንክቀሳቐሱ ሓቲቶም።

ኣዲስ ኣበባ/ ሰነ/ 21/2018 (ኢዜኣ)፡-ብኹሉ መዳይ ተሊምና እንሰርሖም ሕልምታትና ክሳብ ዝዕወቱ ኣበርቲዒና ክንሰርሕ ኢና ክብሉ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ገሊፆም ። ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ተመስገን ጥሩነህ ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኸቲ፤ ሓምለዋይ ኣሰር ካብ ሓሳብ ክሳብ ተግባር ኢትዮጵያ ዝተገለፀትሉ ድሙቕ ብሔራዊ ሕብሪ እዩ ኢሎም ። ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ካብቲ ንሪኦ ተደጋጋሚ ትልሚ ኮንፈረንስ ብተወሳኺ ሓመድ ሒዝካ ጭቃ ረጊፅካ ብትግሃት ብምስራሕ ዝመፅእ ውፅኢት ትግሃት ከም ዝኾነ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ሓሳብ ካብ ምምንጫው ጀሚሮም ክሳብ ትግበራ ብምምራሕን ብምስራሕን ግንባር ቀደም ኮይኖም ኣርእዮምና እዮም ክብሉ ሓቢሮም። “ተስፋ ንትከል” ክብሉ እውን ሕብረተሰብ ኣብ ምትካል ፈልሲ ብንቐሓት ንክሳተፍ መልእኸቲ ኣመሓላሊፎም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 19/2018 (ኢዜኣ)፦ ብብርኪ ሃገር ሳለጥ ዘሎ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ፀቕጢ ለውጢ ኣየር ካብ ምፅዋር ጀሚሩ ኣብ ኩሎም ዓውድታት ጭቡጥ ውፅኢት የመዝግብ ከምዘሎ ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ታገሰ ጫፎ ገሊፆም። ኣባላት፣ መራሕትን ሰራሕተኛታትን ቤት ኽሪ ወከልቲ ህዝብን ሰራሐተኛታት እቲ ቤት ፅሕፈትን ሓምለዋይ ኣሰር ኣንቢሮም፡፡ ኣብቲ መርሃ ግብሪ ፈልሲ ምትካል ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ታገሰ ጫፎ፣ ምክትል ኣፈ-ጉባኤ ሎሚ በዶ፣ ኣብቲ ቤት ምኽሪ ሚኒስትር ዋና ተፀዋዒ መንግስቲ ተስፋዬ ቤልጂጌ (ዶ/ር) ፣ መራሕቲ ቀወምቲ ኮሚቴታት፣ ኣካላት መሪሕነትን ሰራሕተኛታት እቲ ፅሕፈት ቤትን እዮም ሓምለዋይ ኣሰሮም ዘንበሩ፡፡ ኣፈ-ጉባኤ ታገሰ ጫፎ ኣብቲ እዋን ከምዝገለፅዎ፤ ኣብዚ እዋን ምዝባዕ ኩነታት ኣየር ዓለም ዓብዪ ብድሆ እናኾነ መፅዩ እዩ። ኢትዮጵያ ነቲፀገም ኣቐዲማ ብምርዳእን መፍትሒ ንምንዳይን ውፅኢታዊ መርሃ ግብሪሓምለዋይ ብምቕራጽ ብቖራፅነት ትሰርሕ ከምዘላ ገሊፆም፡፡ እቲ መርሃ ግብሪ ሽፋን ኣግራብ ብዝለዓለ ብርኪ ክዓብይ ከምዝገበረ እውን ገሊፆም፡፡ እቲ ዓወት ኣጠናኺርካ ንምቕጻል መላእ ህዝቢ ኣብ ምራህ ግብሪ ተኸላ ፈልሲ እዚ ብንጡፍ ብምስታፍ ናይ ዜግነት ሓላፍነቱ ክዋፃእ ፃውዒቶም ኣመሓላሊፎም፡፡ ኣብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ሚኒስትር ዋና መንግስቲ ተስፋዬ ቤልጂጌ (ዶ/ር) ብወገኖም፤ እቲ ቤት ምኽሪ በብዓመቱ ኣብ እዋን ክረምቲ ኣባላቱን መላእ ሰራሕተኛታቱን ብምንቕስቓስ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ብሰፊሑ ክሳልጥ ከም ዝፀንሐ ገሊፆም፡፡ ኢትዮጵያ ብመርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ብዓለም ለኸ ብርኪ ዘደንቕ ታሪኽ ትሰርሕ ከምዘላ ዝጠቐሱ እቶም ሚኒስትር፤ እቲ ልምዓት ሽፋን ኣግራብ ካብ ምዕባይ ሓሊፉ ውሕስነት ምግቢ ንምርግጋፅ ዓብዪ ተራ ይፃወት ከምዘሎ ኣረዲኦም፡፡ ኢትዮጵያ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዘስዕቦ ጉድኣት ንምፅዋር፣ ሽፋን ኣግራብ ንምዕባይን ውሕስነት ምግቢ ንምርግጋፅን ዘኽእል መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ብተበግሶ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ካብ 2011 ዓ.ም ጀሚራ ብሃገር ለኸ ብርኪ ብዕሊ ተግባራዊ ምግባር ከምዝጀመረት ዝዝከር እዩ። እዙይ ዓብዪ ሃገራዊ ምንቕስቓስ ክሳብ ሒዚ ኣብ ዘለዉ ዓመታት ካብ 48 ቢሊዮን ንላዕሊ ፈልስታት ዱር፣ ፍረታትና ፅላልን ንምልማዕ ዘኽኣለ እዩ፡፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ሚዛን ስነ-ምህዳር ካብ ምሕላው ሓሊፉ ዞባዊ ምትእስሳር ንምጥንኻር ንጎረባብቲ ሃገራት እውን ናይ ፈልሲ ውህብቶታት እተበርክተሉ ዓብዪ ኣህጉራዊ ኣሰር ኮይኑ የገልግል ኣሎ። ናይዚ ዓመት መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ‘‘ተስፋ ንትከል’’ ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ይሳለጥ ኣሎ። ኣብ ናይ ሎሚ ዘመን መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ካብ 8 ቢሊዮን ንላዕሊ ፈልስታት ንምትካል ዝተሓሰበ እንትኸውን ፤ እዚ ድማ ቁፅሪ ሓፈሻዊ ዝተተኽሉ ፈልስታትናብ 56 ቢሊዮን ከብፅሖ እዩ፡፡

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 16/2018 (ኢዜኣ)፦ ነበርቲ ከተማና መስመራት መወገዲ ፈሳሲ ብምፅራይን ጐሓፍ ብኣገባብ ብምውጋድን ከባቢኹም ካብ ሓደጋ ውሕጅ ክትሕልዉ ይግባእ ክብላ ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ ፃውዒት ኣቕሪበን። ከንቲባ ኣዳነች ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፀን ኣብ ዘመሓላለፈኦ መልእኽቲ፤ ኣብ ኣቃቂ ቃሊቲ መብዛሕትኡ ግዜ ንሓደጋ ውሕጅ ተቓላዓይ ኣብ ዝዀነ ቦታ ስራሕቲ ምክልኻል ውሕጅን ምድላውነት ሓደጋን ብዕሊ ኣጀሚርና ኢለን። ኣቃቂ ቃሊቲ ብተፈጥሮኣዊ ኣቀማምጥኡ ታሕተዋይ ክፋል ኣዲስ ኣበባ ብምዃኑ፤ ቅድሚ ሕዚ ብሓደጋ ውሕጅ ብተደጋጋሚ ተጠቃዒ ኰይኑ ከምዝፀንሐ እውን ኣዘኻኺረን።   ሎሚ መዓልቲ ስራሕ ነዚ ከባቢ ቀዳምነት ብምሃብ ኣብ ኲሎም ቦታታት ከተማና ውሕጅታት ተፈጥሮኣዊ ዋሕዞም ሓልዮም ክውሕዙ ጎስጓስ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ህንፀትን ምፅራይን መስመራት መውሓዚ ፈሳሲ ኣቐፂልና ክብላ እውን ኣፍሊጠን። ክቡራት ነበርቲ ከተማና ምምሕዳርና ኣብ ዝሰርሖ ዘሎ ስራሓደጋ ምክልኻልን ከየጋጥም ስራሕቲ ቅድመ ምድላው ብንቕሓት ተሳተፉ ክብላ ፃውዒት ኣቕሪበን። ብተወሳኺ መስመራት መውሓዚ ፈሳሲ ብምፅራይን ጐሓፍ ናብ መውሓዚ ፈሳሲ ብዘይምድፋእን ብኣገባቡ ብምውጋድን ከባቢኹም ካብ ሓደጋ ውሕጅ ሓልዉ ክብላ ኣተሓሳሲበን፡፡

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 16/2018 (ኢዜአ)፦ ኢትዮጵያ ኣብ መዳይ ሓለዋ ኣየር ንብረት ጠንካራ ራእይን ዘበረታትዕ ኣፈፃፅማን ከም ዘለዋ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያን ተሰያሚ ፕሬዚዳንት ኮፕ32ን ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ገሊፆም። ቻተም ሃውስ ዝተባህለ ዓለምለኻዊ ትካል ኣብ ለንደን ዘሰናደኦን “ኣብ ውሽጢ ዝተመቓቐለ ጂኦ-ፖለቲካዊ ኩነታት ኣገዳስነት ዋዕላታት ኮፕ ምጉላህ” ብዝብል ርእሲ ኣብ ዝተኻየደ ሰሙን ኣየር ንብረት መድረኽ ዘተ ተሳሊጡ። ኣብቲ መድረኽ እውን ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያን ተሰያሚ ፕሬዚዳንት ኮፕ32ን ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር)፤ ፕሬዚዳንት ኮፕ30 ኣንድሬ ኮሬያ ካብ ብራዚል ከምኡ እውን ንኮፕ31 ዝወከሉ ሚኒስትር ከባቢ፣ ልምዓት ከተማን ለውጢ ኣየርን ቱርኪ ኣብቲ ዘተ ተሳቲፎም እዮም። ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ኣብዚ እዋን ኢትዮጵያ ኣብ መዳይ ሓለዋ ኣየር ንብረት ጠንካራ ራእይን ዘለዋ ዘበረታትዕ ኣፈፃፅማን ኣልዒሎም። ብፍላይ ድማ ኣብ ዝሓለፉ ሸሞንተ ዓመታት ብፖሊሲ ተደጊፎም ተግባራዊ ዝተገበሩ ኣፈፃፅማታት ኣፅንኦት ብምሃብ ኣብራሆም። ተሰያሚ ፕሬዚዳንት ኮፕ32 ዝኾኑ ዶክተር ጌዲዮን ጢሞቴዎስ ወሲኾም ከም ዝሓበርዎ፤ ኢትዮጵያ ኣብ እተሰናድኦ ኮፕ32 ቀዳሚ ተግባር ብቱርክን ኣውስትራሊያን ብሓባር ካብ ዝዳሎ ኮፕ31 ዝተረኸቡ ውፅኢታት ብምብጋስ ቀፃልነቱ ምርግጋፅ ከም ዝኸውን ኣመላኺቶም። እቲ ኣካይዳ ቅድሚ ኢትዮጵያ ጉባኤታት ኮፕ ምስ ዘዳለዋ ሃገራት ብምውዳድ ብምስራሕ ሓባራዊ ተግባራት ምጥንኻር ምዃኑ ጠቒሶም። ከምኡ እውን ኣብ መስርሕ ብዙሕ ወገናት ዲፕሎማሲያዊ ዘሎ ተስፋ መሊስካ ምልዕዓል ዝብል መትከል “መደመር” ከም ዘንፀባርቕ ኣፅንኦት ሂቦም ገሊፆም እዮም።

ኣዲስ ኣበባ ፤ሰነ 14/2018 (ኢዜኣ) ኩሉ ዜጋ ናብቲ ዝተጀመረ ጎስጓስ ሓምለዋይ ኣሰር ብልዑል ተበግሶ ብምፅባር ንዘላቒ ልምዓት ሃገር እጃሙ ከበርክት ኣለዎ ክብሉ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ኣገኘሁ ተሻገር ገሊፆም። ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ “ተስፋ ንትከል” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር እዚ ዓመት ብዕሊ ኣጀሚሩ። ኣብቲ መርሃ ግብሪ፤ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ኣገኘሁ ተሻገርን ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤን ከምኡ እውን ፃውዒት ዝተገበረሎም ኣጋይሽን ተረኺቦም። ኣፈ ጉባኤ ኣገኘሁ ተሻገር ኣብዚ እውን ከምዝበልዎ፤ ከም ሃገር ኣብ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ዝተሳለጡ ስራሕቲ ካብ ሓለዋ ከባቢ ብዝዘለለ ንዘላቕ ልምዓት ርኡይ እጃም ኣለዎም። ኣብ ኢትዮጵያ ብሓምለዋይ ኣሰር ዝተሰርሐ ዓብይ ስራሕ ዓለም ለኸ ኣፍልጦ ዝተረኸበሉ ከም ዝኾነ እውን ሓቢሮም። እቲ ስራሕ ሓለዋ ከባቢ ብብርኪ ትካል ተወዲቡ እናተሰርሐ ብምዃኑ እውን ነቲ ስራሕ ውፅኢታውን ዕዉትን ከምዝገበሮ ኣብራህሪሆም። ብስራሕ ሓምለዋይ ፅባቐን ልምዓትን ድማ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብብርኪ ኣፍሪካ ብመርኣያነት እትግለፅ ከተማ እናኾነት ከም ዝመፀት ኣረዲኦም። ስለ ዝኾነ ድማ ኩሉ ዜጋ ናብቲ ዝተጀመረ መርሃ ግብሪ ጎስጓስ ሓምለዋይ ኣሰር ብዝለዓለ ተበግሶ ብምፅምባር ንዘላቒ ልምዓት ሃገር እጃሙ ንከበርክት ፃውዒት ኣቕሪቦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ሰነ 14/2018 (ኢዜኣ) ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ከተማ ኣዲኣ ኣበባ ኣብ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ዝተሳለጡ ስራሕቲ ሓምለዋይ ሽፋን እታ ከተማ ናብ 24 ሚኢታዊ ከም ዘዕበዮ ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ ገሊፀን። ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ “ተስፋ ንትከል” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር እዚ ዓመት ብዕሊ ኣጀሚሩ። ኣብቲ መርሃ ግብሪ፤ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ኣገኘሁ ተሻገርን ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤን ሓዊሱ ፃውዒት ዝተገበረሎም ኣጋይሽ ተረኺቦም። ከንቲባ ኣዳነች ኣቤቤ ኣብዚ እዋን፤ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ብዝተወደበ ኣግባብ ካብ ዝጅመር 8 ዓመታት ከም ዝገበረን ኣብዚ ከይዲ ድማ ዕዉታት ስራሕቲ ከም ዝተሳለጡን ተዛሪበን። በዚ ድማ እቲ ምምሕዳር ከተማ ብዘሳለጦም ተኸታተልቲ ስራሕቲ ልምዓት ሓምለዋይ ሽፋን እታ ከተማ ምዕባይ ከም ዝኸኣለ ሓቢረን። ስለ ዝኾነ ድማ ኣብዚ ሕዚ እዋን ሓምለዋይ ሽፋን ከተማ ኣዲስ ኣበባ 24 ሚኢታዊ ምብፃሕ ከም ዝተኽኣለ ኣረዲአን። ኣብ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር እዚ ዓመት እውን ኣብ ውሽጢ ከተማ ኣዲስ ኣበባ 6 ሚልዮን ፈልስታት ከም ዝትከሉ ኣፍሊጠን። ኣብ ዝቕፅሉ ዓመታት ሓምለዋይ ሽፋን እታ ከተማ 30 ሚኢታዊ ንምብፃሕ ተተሊሙ እናተሰርሐ ከም ዝኾነ እውን ኣብራህሪሀን። እቲ ንተኽሎ ተስፋና፣ ራኢናን ምግብናን እዩ ዝበላ እተን ከንቲባ፤ ሎሚ ተስፋ ንትከል ብዝብል መሪሕ ሓሳብ እንተኽሎም ፈልስታት ፅባሕ ዝሓሸትን ብልፅግናኣ ዝተረጋገፀን ኢትዮጵያ ንምህናፅ እዩ ኢለን።

ኣዲስ ኣበባ / ሰነ/ 13/2018 (ኢዜኣ)፦ንኣዲስ ኣበባ ፅርይትን ንናብራ ምችውትን ንምግባር ንህዝቢ ብምስታፍ ዝተሳለጡ ተግባራት ውፅኢት ኣመዝጊቦም እዮም ክብላ ከንቲባ አዳነች አቤቤ ገሊፀን። ከንቲባ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ ንመርሃ ግብሪ ፅሬት ወርሓት ክረምቲ ብዕሊ ኣጀሚረን ። ኣብ ምጅማር እቲ መርሃ ግብሪ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ እቲ ስፍራ ተረኺቦም፡፡   ከንቲባ ኣዳነች ኣቤቤ ኣብ እቲ እዋን ከምዝበለዖ፤ ንኣዲስ ኣበባ ፅርይቲ ምችውትን ንናብራ እትሰማማዕ ንምግባር ንህዝቢ ብምስታፍ ዝተሳለጡ ተግባራት ጭቡጥ ውፅኢታት ኣመዝጊቦም እዮም ኢለን ። "ሎሚ ብዕሊ ዝተጀመረ ስራሕ ፅሬት ውፅኢታዊ ንክኸውን በብ ሕድሕድ ህንፃ ኣብየ ከባቢኡ ዕለታዊ ተግባር ክኸውን ይግበእ "ኢለን ።

ኣዲስ ኣበባ/ ሰነ /10/2018 (ኢዜኤ)፦ ሃገራዊ ፍኖተ ካርታ ሰርኩላር ኢኮኖሚ ንምርግጋፅ ዘላቒ ልምዓት ኢትዮጵያ ዓቢይ ግደ ከም ዘለዎ ኣብ ኢትዮጵያ ሓላፊ ምትሕብባር ኤምባሲ ፊንላንድ ቶሚ ሳርኪዮጃ ገሊፆም። በዓል መዚ ሓለዋ ከባቢ ምስ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ብምትሕብባር ሃገራዊ ፍኖተ ካርታ ሰርኩላር ኢኮኖሚ ዕላዊ ገይሩ። ኢትዮጵያ ብብርኪ ሃገር ብኽለት ከባቢ ንምንካይን ሓምለዋይ ኢኮኖሚ ንምህናፅን "ፍኖተ ካርታ ሰርኩላር ኢኮኖሚ" (Circular Economy Roadmap) ብምድላው ጓሓፍ መሊስካ ኣብ ረብሓ ክውዕል ዘተባብዕ ስራሕቲ እናሰረሐት ትርከብ። ከም ኣዲስ ኣበባ እቲ ፍኖተ ካርታ ናብ መሬት ብምውራድ ምስ ዕብየት እታ ከተማ ተተሓሒዙ ዝመፅእ ስግኣት ኣተሓሕዛ ጓሓፍ ናብ ሰናይ ዕድል ንምቅያር ብርክት ዝበሉ ተግባራዊ ምንቅስቓሳት ይግበሩ ኣለዉ። ኣብዚ ዛዕባ ኣመልኪቶም ኣብ ኢትዮጵያ ሓላፊ ምትሕብባር ኤምባሲ ፊንላንድ ቶሚ ሳርኪዮጃ ምስ ኢዜኣ ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት፤ ኢትዮጵያ ብፖሊሲታታ ሰርኩላር ኢኮኖሚን መጠነ-ሰፊሕ ዝኾኑ መርሃ ግብሪታት ሓለዋ ከባብን ኣቢላ ዘላቂ ልምዓት ንምርግጋፅ ዘተባብዑ ስጉምትታት ትወስድ ከምዘላ ተዛሪቦም። ፊንላንድ ኣብዚ ዓውዲ ዘለዋ ሰፊሕ ተመክሮ መሰረት ብምግባር ካብ ሓለዋ ከባቢ ብተወሳኺ ንኢኮኖሚያዊ ዕብየት ልዑል ዕድል ኣብ ዝሓዘ ዓውዲ ኣወጋግዳ ጓሓፍን መሊስካ ኣብ ረብሓ ምውዓልን (ሰርኩላር ኢኮኖሚ) ምስ ኢትዮጵያ ብምትሕብባር ትሰርሕ ከምዘላ እቶም ሓላፊ ሓቢሮም። እቲ ዓውዲ ንሓለዋ ከባቢን ንትካላት ንግዲን ሓባራዊ ተረባሕነት ዝፈጥር ብምዃኑ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣረዲኦም። ኢትዮጵያ ብሄራዊ ፍኖተ ካርታ ሰርኩላር ኢኮኖሚን መሊስካ ኣብ ረብሓ ምውዓልን ብምድላውን ዘላቒ ኣሰራርሓታት ንግዲ ዘተባብዕ ሃዋህው ፖሊሲ ብምፍጣራ ዝንኣድ እዩ ኢሎም። እቲ ኣጀንዳ ሰርኩላር ኢኮኖሚ ምስ መርሃ ግብሪ ሃገር በቆል ምምሕያሽ ኢኮኖሚን ተበግሶ ሓምለዋይ ኣሰርን ፍፁም ዝጠዓዓም ምዃኑ ገሊፆም። ንሓለዋ ከባቢን ንዘላቒ ዕብየትን ኣስተዋፅኦ ዝገብሩ ብምዃኖም ነኒሕድሕዶም ዝደጋገፉ ምዃኖም ኣብሪሆም። ኢትዮጵያ ብወገን ሓለዋ ከባቢ እትረኽቦ ዘላ ዓለም ለኸ ኣፍልጦ እታ ሃገር ጉባኤ ለውጢ ኩነታት ኣየር ውድብ ሕቡራት ሃገራት (COP32) ንከተተኣናግድ ምሕራያ ከም ዓቢዪ መርኣያ ጠቒሶም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 9/2018 (ኢዜኣ)፦ ኣብ ዝሓለፉ ሸውዓተ ዓመታት ዝተኻየደ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር 11 ነጥቢ 2 ሚሊዮን ሄክታር መሬት ብኣግራብ ክሽፈን ከም ዘኽኣለ ሚኒስትር ሕርሻ ኣዲሱ ኣረጋ ገሊፆም። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ናይዚ ዓመት መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ትማሊ ኣብ ቢሾፍቱ ኣብ ወሰን ቃላይ ሆራ ኣርሰዲ ብወግዒ ኣጀሚሮም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ ኣብዚ ዓመት 8 ቢሊዮን ፈልሲታት ንምትካል ሽቶ ብምሓዝ ናብቲ ልዕል ዘበልናዮ 65 ቢሊዮን ፈልሲታት ናይ ምብፃሕ ትልምና ንምዕዋት ብፅንዓት እናገስገስና ንርከብ ኢሎም። ሚኒስትር ሕርሻ ኣዲሱ ኣረጋ ከም ዝበልዎ፤ ብተበግሶ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ዝተጀመረ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር መንግስትን ህዝብን ተዋሃሂዶም ዘዕወቱዎ ዓብዪ ታሪኽ እዩ። ካብ 2011 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ዝሓለፉ ሸውዓተ ዓመታት 48 ቢሊዮን ፈልሲታት ከም ዝተተኸሉ ብምግላፅ፤ ኣብ ዓመት ብማእኸላይ 25 ሚሊዮን ዜጋታት ኣብቲ መርሃ ግብሪ ከም ዝተሳተፉ እውን ተዛሪቦም። ኣብቲ መርሃ ግብሪ ካብ ዝተተኸሉ ፈልሲታት እቶም 60 ሚኢታዊ ንጥሙር ሕርሻ ዝውዕሉ ከም ዝኾኑ ብምግላፅ፤ እቲ 35 ሚኢታዊት ድማ ኣግራብ ጫካ ምዃኖም ኣረዲኦም። ትግበራ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር 11 ነጥቢ 2 ሚሊዮን ሄክታር መሬት ብኣግራብ ክሽፈን ከም ዘኽኣለ እውን ገሊፆም። እዚ ድማ ሽፋን ኣግራብ እቲ ሃገር ካብ ምዕባይ ሓሊፉ መጠን ሓምለዋይነት ብምውሳኽ ናብ ኣካላት ማይ ዝወርድ መጠን ደለል ክቕንስ ከም ዘኽኣሉ ሓቢሮም። ፍግረ መሬት ብምንካይ በቢዓመቱ ናብ ሩባታት ተሓፂቡ ዝኣቱ ዝነበረ ሃፍቲ ሓመድ ካብ 2 ቢሊዮን ቶን ናብ 208 ሚሊዮን ቶን ክወርድ ከም ዝገበረ እውን ተዛሪቦም። እቲ መርሃ ግብሪ ልሙዕነት ሓመድ ብምውሳኽ ፍርያትነት ንምዕባይ ከም ዘኽኣለ ብምግላፅ፤ ሓደጋ ምድራቕ ተጋሪድዎም ዝነበሩ ኣካላት ማይ ክሓውዩ ገይሩ እዩ ኢሎም። ፀቕጢ ኩነታት ለውጢ ኣየር ንምፅዋር ዘኽእል ሓምለዋይ ኢኮኖሚ ንምህናፅ እውን ዓብዪ ዓቕሚ ይፈጥር ከም ዘሎ ጠቒሶም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 8/2018(ኢዜኣ)፦ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ኩለ መዳያዊ ሉኣላዊነትን ብልፅግናን ኢትዮጵያ ኣዋዲዱ ዘረጋግፅ ወሳኒ ብሄራዊ ኣንፈት ልምዓት ከም ዝኾነ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ገሊፆም። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር እዚ ዓመት “ተስፋ ንትከል” ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ኣብ ከተማ ቢሾፍቱ ኣጀሚሮም። ኣብቲ መርሃ ግብሪ ምጅማር፤ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ታገሰ ጫፎ፣ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ኣገኘሁ ተሻገር፣ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ፣ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ፌዴራልን ክልላትን ተረኺቦም። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ ምጅማር መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር እዚ ዓመት ኣብ ከተማ ቢሾፍቱ ምክያዱ እታ ከተማ ካብ ባዕላ ብዝዘለለ ንኣዲኣ ኣበባን ካልኦት ከተማታትን ፈልሲ እተቕርብ ከተማ ከም ዝኾነት ኣፍልጦ ዝህብ እዩ። መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ኩለ መዳያዊ ሉኣላዊነትን ብልፅግናን ኢትዮጵያ ኣዋዲዱ ዘረጋግፅ ወሳኒ ብሄራዊ ኢንሼቲቭ ልምዓት ከም ዝኾነ እውን ሓቢሮም። ሉኣላዊነት ሓንቲ ሃገር ብክልተ ነገራት እዩ ዝድፈር ዝበሉ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር፤ እቲ ሓደ ግዳማዊ ፀላእቲ ሓይልታት ሓሲቦምሉን ዶብ ጥሒሶምን እንትኣትዉ እንትኸውን እቲ ካልኣይ ድማ ናትና ሃፍትን ንብረትን ብሸለልትነት እንትወፅእ እዩ ኢሎም። ኢትዮጵያ እውን ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝሰኣነቶ መጠን ሓመድ ብገንዘብ ክትመን ዘይኽእል ልዑል ጉድኣት ከም ዘብፀሐ ተዛሪቦም። ኣቦታትና ኣብ ዓድዋ ንወራሪ ብምሕፋር ታሪኽ ሰሪሖም እዮም ዝበሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ፤ ናትና ወለዶ እውን ኣብ ሓምለዋይ ኣሰር ናብ ወለዶ ዝሳገር ዓብይ ገድሊ እናሰርሐ እዩ ኢሎም። መሪሕ ሓሳብ እዚ ዓመት “ተስፋ ንትከል” ብሩህ ፅባሕ ሎሚ ብምፅሓፍ፣ ሱራት ተስፋ ዘሊቖም ጉንዲ፣ ጨንፈርን ፍረን ብልፅግና ተስፋሕፊሑ ሃፍቲ ንክኾኑ ዘመላኽት ከም ዝኾነ ኣረዲኦም። መረፃ ተስፋ እውን ነበርቲ ከተማ ቢሾፍቱን መላእ ኢትዮጵያውያንን ኣብ 7ይ ሓፈሻዊ መረፃ ዝኾነ ዓይነት ኩነታት ኣየር ከይፀለዎም ተስፋ ብምስናቕ ድምፂ ምሃቦም ምስቲ መሪሕ ሓሳብ ኣዋዲዶም ኣገንዚቦም። ሓምለዋይ ኣሰር ብመትከል መደመር ተመፅዋታይነት ኢትዮጵያ ታሪኽ ናብ ዝገብር ዘበን ዘሰጋግር ከም ዝኾነ ብምግላፅ፤ እቲ መርሃ ግብሪ ሓመድና ካብ ስደት፣ ግድብና ካብ ሑፃ ዘድሕን ዕዉት ዓምዲ ልምዓት እዩ ኢሎም። ኣብ ቀፃሊ እውን ዝበልፀገት ኢትዮጵያ ናብ ወለዶ ንምትሕልላፍ ኣብ ኩሉ ዓውዲ ዝተመዝገበ ዓወት ምስፋሕን ምጥንኻርን ከም ዝግባእ ገሊፆም። ካብ 2011 ዓ/ም ጀሚሩ ብዝተሳለጠ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር ልዕሊ 48 ቢልዮን ፈልስታት ከም ዝተተኸሉ ብምሕባር፤ ሎሚ ዓመት እውን ልዕሊ 8 ቢልዮን ፈልስታት ብምትካል ብሓፈሻ 56 ቢልዮን ከም ዝበፅሕ ኣፍሊጦም። ኢትዮጵያ ኮፕ-32 እንትተተኣናግድ 65 ቢልዮን ፈልስታት ምትካል ዝኸኣለት ሃገር ከም ዝኾነት ንዓለም ክነበስር ኢና እውን ኢሎም። ነዚ ድማ ኩሉ ዜጋ ዓወት ሓምለዋይ ኣሰር ኢትዮጵያ ብምጥንኻር ብቆራፅነት ክሰርሕ ከም ዘለዎ ፃውዒት ኣቕሪቦም።

ኣዲስ ኣበባ/ሰነ 8/2018(ኢዜኣ) ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር እዚ ዓመት ሎሚ ብዕሊ ኣጀሚሮም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር እዚ ዓመት ሎሚ ብዕሊ ኣጀሚርና ኢሎም። ኣብዚ ዓመት 8 ቢልዮን ፈልስታት ንምትካል ተሊምና ሓፍ ናብ ዘበልናዮ ሽቶ 65 ቢልዮን ፈልስታት ናይ ምብፃሕ ትልምና ንምዕዋት ብፅንዓት እናገስገስና ኢና ንርከብ ክብሉ ገሊፆም። ናብቲ ጎስጓስ ብምፅምባር ንመፃኢ ወለዶ ሓምለዋይ ኣሰሮም የንብሩ ክብሉ እውን መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ጉንቦት 10/2018(ኢዜኣ) ንዕውትነት ዘላቒ ልምዓት እቲ ዞባ ዘተኣማምን፣ፅሬት ዘለዎን እዋናውን ሓበሬታ ኩነታት ኣየር ብሓባር ምጥንኻርን ተበፃሒ ምግባርን ከም ዘድሊ ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ሚቲዎሮሎጂ ኢትዮጵያ ፈጠነ ተሾመ ተዛሪቦም። ብምትሕብባር ኢንስቲትዩት ሚቲዎሮሎጂ ኢትዮጵያን ማእኸል ትንበያ ፀባይ ኣየር በይነ መንግስታት ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪካ (ኢጋድ)ን ዝተዳለወ መበል 73 ፎረም ኩነታትን ትንታነን ፀባይ ኣየር ምብራቕ ኣፍሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እናተኻየደ እዩ። ኣብቲ ፎረም ተወከልቲ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ፣ ሰብ ሞያ እቲ ዓውድን ተወከልቲ ዓለም ለኸ ትካላትን ተረኺቦም እዮም። ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ሚቲዎሮሎጂ ኢትዮጵያ ፈጠነ ተሾመ ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ ኢትዮጵያ ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምፅዋር ዝተፈላለዩ ስጉምቲታት እናወሰደት እያ ትርከብ። ዞባ ምብራቕ ኣፍሪካ ንምልውዋጥ ኩነታት ኣየርን ተዛመድቲ ሓደጋታት ተፈጥሮን ተቓላዒ ብምዃኑ፤ ነዚ ፀቕጢ ንምፅዋር ዘተኣማምን ልውውጥ ሓበሬታ ወሳኒ እዩ ኢሎም። ኢትዮጵያዊ ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምፅዋር ብርክት ዝበሉ ሃገራዊ ስራሕቲ እናሳለጠት ከም ዝኾነት እውን ኣረዲኦም። ካብዞም ስራሕቲ ማእኸል መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር፣ ሕርሻ፣ኣብ ትንታነታት ትንበያ ኣየርን ትንበያ ሚቲዎሮሎጂን ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ኣብ ጥቕሚ ምውዓል ከም ዝርከብዎም ገሊፆም። በዙይ ድማ ጭቡጥ ለውጥታት ከም ዝተመዝገቡ ተዛሪቦም። ትንታነታት ትንበያ ኣየር ብዝበለፀ ተኽክለኛን ተኣማንን ንምግባር እታዎታት ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ከም ዝተጠቐሙ ሓቢሮም። ንዘላቒ ልምዓት እቲ ዞባ ዘተኣማምንን እዋናውን ሓበሬታ ኩነታት ኣየር ምጥንኻር ከም ዝግባእ ኣገንዚቦም። ዞባ ምብራቕ ኣፍሪካ ብተደጋጋሚ ንድርቂ፣ሃንደበታዊ ውሕጅን እዋኑ ዘይሓለወ ዝናብን ምቅልዑ ሓበራዊ ስግኣት ከም ዝኾነ ኣብቲ ፎረም ኣልዒሎም። ስለዝኾነ እተን ሃገራት ብተናፀል ካብ ዝገብርኦ ፃዕሪ ብዝተወሳኺ ብብርኪ ዞባ ቀጥታውን ሳይንሳውን ሓበሬታ መሰረት ዝገበረ ስራሕ ቅድመ መጠንቀቕታ ኣብ ስራሕ ክውዕል ይግባእ ኢሎም። ሓበሬታት ኩነታት ኣየር ምጥንኻር ሓረስቶት፣ ኣርባሕቲ እንስሳን መውፃእቲ ፖሊሲን ኣቐዲሞም ውሳነ ንከሕልፉን ኣብ ትልምታት ልምዓት ዘላቕነት ንከረጋግፁን ዓብዪ ዓቕሚ ከም ዝፈጥር እውን ገሊፆም። እቲ ፎረም ፅባሕ እውን ከም ዝቕፅል ተገሊፁ።

ኣዳማ/ግንቦት 7/2018(ኢዜኣ) ስግኣታት ኩነታታት ፀባይ ኣየር ንምፅዋር ሓበሬታ ሚቲዎሮሎጂ መሰረት ዝገበረ ቅድመ ምድላው ምግባር ከም ዝግባእ ሚኒስትር ማይን ኢነርጅን ኢንጂነር ሃብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ገሊፆም። ኢንስቲትዩት ሚቲዎሮሎጂ ኢትዮጵያ ግምገማ ትንበያ እዋን ፅድያን ትንበያ ኩነታት ፀባይ ኣየር መፃኢ ክረምትን ዕላዊ ንምግባር ዘዳለዎ መድረኽ ምኽክር መዳርግቲ ኣካላት ኣብ ከተማ ኣዳማ ይካየድ ኣሎ። ሚኒስትር ማይን ኢነርጅን ኢንጂነር ሃብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ ኢኮኖሚ ኢትዮጵያን መነባብሮ እቲ ማሕበረሰብን ምስ እዋናዊ ኩነታት ፀባይ ኣየር ብቀጥታ ዝተኣሳሰረ እዩ። እቲ ኢንስቲትዩት ንማሕበራዊ፣ኢኮኖሚን እቲ ሕብረተሰብን ዝውዕሉ ኣገልግሎታት ትንበያ ሚቲዎሮሎጂን ቅድመ ጥንቃቐን ኣብ እዋኑን ብብቕዓትን ናይ ምዝርጋሕ ስራሕ እናሳለጠ እዩ ዝርከብ ኢሎም። እቲ ናይ ሎሚ መድረኽ እውን ትንበያ መፃኢ ክረምቲ ዕላዊ ዝግበረሉ ስለዝኾነ ሓረስቶትን ኣርባሕትን፣ ትካላት ምምሕዳር ሃፍቲ ማይ፣ኣመራርሓ ስራሕ ስግኣት ሓደጋን ካልኦት ዓውድታት ልምዓትን ቀዲሞም ንምድላው ወሳኒ ከምዝኾነ ኣብሪሆም። ስለዝኾነ ድማ ስግኣታት ኩነታታት ፀባይ ኣየር ንምፅዋር ሓበሬታ ሚቲዎሮሎጂ መሰረት ዝገበረ ቅድመ ምድላው ምግባር ኣድላይ ከምዝኾነ ኣረዲኦም። ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ሚቲዎሮሎጂ ኢትዮጵያ ፈጠነ ተሾመ ብግደኦም፤ እቲ ትካል ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምፅዋር፣ተቓላዕነት ሓደጋ ንምፅዋርን ቀዲምካ ብምትንባይ ድሌት ዓማዊልን መዳርግቲ ኣካላትን ንምምላእን ብትግሃት እናሰርሐ ከም ዝርከብ ተዛሪቦም። እቲ ኢንስቲትዩት ትንበያ መዓልታዊ ኩነታት ኣየር ካብ ምሃብ ብተወሳኺ ትንበያ ናይ ነዊሕ እዋን ፀባይ ኣየር ብምትንታንን ብምግምጋምን ንዝተፈላለዩ ማሕበራውን ኢኮኖሚያውን ዓውድታት ኣገልግሎት ቅድመ ምድላው ኣብ እዋኑን ብብቕዓትን ንምዝርጋሕ እናሰርሐ እዩ ዝርከብ ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/ጉንቦት /3/2018 (ኢዜኣ)፡- መበል 73 ፎረም ትንበያ ኣየር ቀርኒ ኣፍሪካ (GHACOF 73) ካብ 10 ክሳብ 11 ጉንቦት 2018 ዓ.ም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ እዩ። እቲ ፎረም፤ “ኣገልግሎታት ፀባይ ኣየር፤ ንዘይብዳህን ዘለቂ ልምዓትን” ብዝብል ቴማ ዝካየድ ኮይኑ፤ ማእኸል ትንበያ ኩነታት ፀባይ ኣየርን መተግበርን በዓል መዚ በይነ መንግስታት ምብራቕ ኣፍሪካ (ICPAC) ምስ መሓዙት ልምዓት ብምዃን ዘዳልዎ ከም ዝኾነ ተገሊፁ። እቲ ፎረም ትንበያ ካብ ምሃብ ብዝሓለፈ እቶም ትንበያታት ናብ ተግባር ምቕያርን ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምክልኻልን ስጉምትታት ቅድመ መጠንቀቐታትን ቅድመ ምድላውን ንምጥንኻር ዝዓለመ እዩ። ንሓረስቶት፣ ሰብ ሞያ ጥዕናን ኣመራርሓ ስግኣት ሓደጋን ብቐጥታ ሓበሬታ ብምሃብ ምሕጋዝ ኣብ ዝክኣለሉ ኩነታት ከም ዝመክር ኢጋድ ንኢዜኣ ኣብ ዝልኣኾ ሓበሬታ ኣመላኺቱ። ኣብ ሞንጎ ትካላት ብሄራዊ ሚቲዎሮሎጂ ዘሎ ምትሕብባር ምጥንኻር ካልእ ናይቲ ፎረም መዛተዪ ኣጀንዳ እዩ። ኣብቲ መድረኽ ንሕርሻን ሃፍቲ ማይን ዓባይ ቀርኒ ኣፍሪካ ወሳኒ ዝኾነ ትንበያ እዋን ዝናብ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፓ ካብ ጁን ክሳብ ሴፕቴምበር 2026 ክቐርብ እዩ። ምዝባዕ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ናይ ርሑቕ ስግኣት ምዃኑ ተሪፉ ኣብ ኣፍ ደገና ዘሎ ጭቡጥ ሓደጋ እዩ ዝበለ ኢጋድ፤ እቲ ፎረም ማሕበረሰብ ቀርኒ ኣፍሪካ እኹል ሓበሬታ ክህልዎምን ቀዲሞም ድሉዋት ክኾኑን ኣብ ምኽኣል ትኹረቱ ከም ዝገበረ ኣመላኺቱ። ኣብቲ ፎረም፤ ሚኒስትራት፣ ትካላት ምርምር፣ ሰብኣዊ ትካላት፣ ሲቪክ ሚሕበራትን ውልቀ ሰብ ሃፍትን ክሳተፉ እዮም።