ኣዲስ ኣበባ፤ ነሓሰ 20/2018 (ኢዜአ)፦ ንዕብየት ኣዲስ ኣበባ ብቕንዕናን ብታኣማንነትን ምስራሕና ክንቕፅል ክብላ ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ ገሊፀን። እተን ከንቲባ ዝዘመነ መሰረተ ልምዓት፤ ዘመናዊ ኣገልግሎት ንዘመናዊት ከተማ! »ብዝብል ኣብ ዘመሓላለፋኦ መልእኽቲ፤ ኣብታ ከተማ ኣርባዕተ ዘመናዊ ደው መበሊ ተሽከርከርቲ፣ ተርሚናላትን ማእኸላት ዕዳጋን (ኣብ ጎተራ፣ ቦሌ፣ የካን ቀበናን) ሎሚ መሪቐን ኣገልግሎት ከምዘጀመራ ኣመላኺተን። እቶም መሰረተ ልምዓታት ምጭንናቕ ትራፊክ ዘቃልሉ፣ ስርዓት ትራንስፖርት ዘመሓይሹ፣ ህዝብና ካብ ምግልታዕ ማይን ፀሓይን ዝከላኸሉ፣ ብርክት ዝበሉ ዕድላት ስራሕ ዝፈጥሩ ምቹዋት፣ ፅሩያትን ንክብሪ ሰብ ዝመጥኑን ዘመናዊ ኣገልግሎት ዝህቡን ምዃኖም ገሊፀን።   እቶም መሰረተ ልምዓታት ብሓደ ግዜ ብርክት ዝበሉ ተሽከርከርቲ ናይ ምትእንጋድ ዓቕሚ ዘለዎም ዘመናዊ ደው መበሊ ተሽከርከርቲ፣ ተርሚናላት ታክሲን ኣውቶቡስን ፣ ብኽለት ኣየር ዝከላኸሉ ቻርጅ መግበሪ ተሽከርካሪ ኤሌክትሪክ ፣ ሰፋሕቲ ቦታታት መዘናገዒ ህዝቢ ፣ ዱካናት ንግዲ ፣ ካፌታሪያታትን ሬስቶራንታትን ከምኡ’ውን ቦታታት መፃወትን መዕረፊን ህፃናትን ዝተመለአሎም እዮም። ብተወሳኺ ምቹዋት ቦታት መፀበዪ ተሰፋርቲ ፣ ቴክኖሎጂታት ምምሕዳርን መቑረፂ ቲኬትን፣ ኣሳንሰራትን ፅሩያት መሕፀቢ ቦታታትን ከምኡ’ውን ስርዓታት ሓደጋ ምክልኻልን ፀጥታን ዝተመለኦሎም ኾይኖም ኣገልግሎት ኢኮኖሚን ማሕበራዊን ንምቅልጣፍ ዓብዪ ኣስተዋፅኦ ዘበርክቱ ምዃኖም እተን ከንቲባ ተዛሪበን። ቅድሚ ለውጢ ሰለስተ ሽሕ ጥራሕ ዝነበረ ዓቕሚ ሓደ ግዜ ደው መበሊ ተሽከርከርቲን ምንም ዘይነበረ ተርሚናልን ኣብዚ እዋን ፅሬትን ብቕልጣፈን ዝተሃነፁ ዘመናዊ ደው መበሊ ተሽከርከርቲን ተርሚናላትን ካብ 170 ሽሕ ንላዕሊ ምብፃሕ ከም ዝተኽኣለ ኣመላኺተን፡፡   ንተጠቃምነት ነበርቲ ከተማና ብጭቡጥ ቓልና ብተግባር እናፈፀምና ብቕንዕናን ብታኣማንነትን እናሰራሕና ንርከብ። ኣዲስ ኣበባ ካብዚ ንላዕሊ ይግብኣ እዩ፤ ኣብ ቐፃሊ እውን ካብ ዝሰራሕናዮ ንላዕሊ ክንተግህ ኢና ኢለን። እተን ከንቲባ ንዕውትነት እቶም ሎሚ ጋህዲ ዝኾኑ ፕሮጀክታት ዝተግሁ፣ ንዘተሓባበሩን ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ስራሕቲ ዲዛይንን ህንፀትን ፣ ኣመራርሓታት ቢሮ ትራንስፖርት ፣ ኮንትራክተራት፣ ኣማኸርትን ኣብዚ ስራሕ ንዝተሳተፉ ኩሎም ብሓፈሻ ምስጋነአን ኣቕሪበን።

ኣዲስ ኣበባ/ነሓሰ 19/2018 (ኢዜኣ) ስርዓት ጥዕና ኣፍሪካ ብባዕላዊ ዓቕሚ ንምምዕባል ኢንቨስትመንትን ምትሕብባር ኣባል ሃገራትን ምጥንኻር ከም ዝግባእ ዳይሬክተር ዞባ ኣፍሪካ ትካል ጥዕና ዓለም ፕሮፌሰር መሐመድ ያኩብ ጃናቢ ገሊፆም። መበል 76 ኣኼባ ኮሚቴ ዞባ ኣፍሪካ ትካል ጥዕና ዓለም ኣብ ኣዲስ ኣበባ እናተኻየደ እዩ ዝርከብ። ኣብቲ መርሃ ግብሪ ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ፣ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ መሀሙድ ዓሊ ዩሱፍ፣ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ፣ ዳይሬክተር ዞባ ኣፍሪካ ትካል ጥዕና ዓለም መሀመድ ያኩብ ጃናቢ፣ሚኒስትራት ጥዕና ሃገራት ኣፍሪካ፣ መራሕቲ ዞባውን ዓለም ለኻውን ትካላት ጥዕና ተረኺቦም። ዳይሬክተር ዞባ ኣፍሪካ ትካል ጥዕና ዓለም ፕሮፌሰር መሐመድ ያኩብ ጃናቢ ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ እቲ ኣኼባ ኣብ ፀገማት ጥዕና ኣፍሪካ ሓባራዊ ዘተ ብምግባር ሓባራዊ መፍትሒ ዝርከበሉ መድረኽ እዩ። ኣብ ኣፍሪካ ብቆራፅነት መራሕቲ፣ ምድላው ትካላትን ሰብ ሞያን ጥዕና ከምኡ እውን ብምትሕብባር እቲ ማሕበረሰብ ኣብ ስርዓት ጥዕና ምምሕያሽ እናተርኣየ ከም ዝኾነ ተዛሪቦም። ኣፍሪካ ልዕሊ 1 ነጥቢ 5 ቢሊየን ህዝቢ ከም ዘለዋ ብምግላፅ፤ ስርዓት ጥዕና ኣፍሪካ ብባዕላዊ ዓቕሚ ንምህናፅ ጠንካራን ቀፃልነት ዘለዎምን ትካላት ጥዕና ምህናፅ ይግባእ ኢሎም። ኣብ ኣፍሪካ ንዝተመዝገበ ምምሕያሽ ኣገልግሎት ጥዕና ትካል ጥዕና ዓለም ዘይተቛርርፀ ደገፍ ከም ዝገበረ ብምሕባር፤ ኢንቨስትመንት ጥዕና ኣፍሪካ ብባዕላዊ ዓቕሚ ምፍጣር ኣድላይ ከም ዝኾነ ሓቢሮም። ራኢ ኣፍሪካ ግልፂ እዩ ዝበሉ እቶም ዋና ዳይሬክተር፤ ማእኸል ልህቀት ጥዕና ምህናፅን ስርዓት ጥዕና ብባዕላዊ ዓቕሚ ምህናፅን ከም ዝግባእ ተዛሪቦም። እታ ኣህጉር ፀገም ፍልጠትን ሃፍቲ ተፈጥሮን ከም ዘይብላ ብምግላፅ፤ እቲ መሰረታዊ ጉዳይ ተበፃሕነት ምስፋሕ ዘኽእል ኣገልግሎት ጥዕና ምሃብ እዩ ኢሎም። ምዕባለ ስርዓት ጥዕና ኣመራርሓ፣ ኢንቨስትመንትን ምትሕብባርን ከም ዝሓትት ብምሕባር፤ ትካል ጥዕና ዓለም ኣፍሪካ ዓቕማ ንክትሃንፅ ኣድላይ ደገፍ ከም ዝገብር ኣረጋጊፆም።

ኣዲስ ኣበባ/ነሓሰ 18/2018(ኢዜኣ) ግብፂ ኣብ ጉዳይ ኣባይ ዘለዋ ስሱዕ ቅዋም መሰረታዊ መትከል ሕብረት ኣፍሪካ ዝጠሓሰ ከም ዝኾነ ተደራዳሪ ዓብይ ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጵያን ተመራማሪ ሃፍቲ ማይን ያዕቆብ ኣርሳኖ (ዶ/ር) ገለጹ። ያዕቆብ ኣርሳኖ (ዶ/ር) ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ተመራማሪ ፖለቲካል ሳይንስን ዓለም ለኸ ርክብን እንትኾኑ ኣብ ዙርያ ሃፍቲ ማይ ሰፊሕ ልምዲ ምርምር ዘለዎም እዮም። ከምኡ እውን ኣብ ሰለስቲኣዊ ድርድር ዓብይ ግድብ ሕዳሰ ብኢትዮጵያ ተደራዳሪ ኮይኖም ኣገልጊሎም እዮም። ዶክተር ያዕቆብ፤ ግብፂ ንምኽክር፣ ምትሕብባር ሓባራዊ ኣጠቓቕማ ማይን ዘይተቕድም ሃዋኺት ሃገር ከም ዝኾነት ንኢዜኣ ተዛሪቦም። ግብፂ ንሩባ ኣባይ ዋላ ሓንቲ ጠብታ ማይ ኣስተዋፅኦ ኣብ ዘይብላ ብሕታዊት ወናኒትን ተጠቃሚትን እቲ ሩባ ከም ዝኾነት ገይራ እተቕርቦ ቅዋም ስሕተትን ንሓባራዊ ልምዓት ማይ ዕንቅፋትን እዩ ኢሎም። ብፍላይ ሳልሳይ ወገን ንምርካብ ከም ዝተፀመደትን “ኣፍሪካዊ ፀገማት ኣብ ማዕቐፍ ኣፍሪካ ምፍታሕ” ንዝብል ኣህጉራዊ ቅዋም ሕብረት ኣፍሪካ ዝጥሕስን ምስተን ሃገራት ተፋስስ ብምትሕብባር ናይ ምስራሕ ድሌት ከም ዘይብላ ዘርእን ኣካይዳ ከም ዝኾነ ኣረዲኦም። ኣብዚ ሰሙን እትነዝሖ ዘላ ፕሮፖጋንዳ እውን ኣካል እዚ ስሑት ቅዋም እዩ ኢሎም። ልዕሊ 86 ሚኢታዊ ማይ ሩባ ኣባይ ካብ ኢትዮጵያ ከም ዝፍልፍል ብምግላፅ፤ ዲፕሎማሲ ማይ ኢትዮጵያ ግና ኣብ ሓባራዊ ልምዓት፣ፍትሓዊ ተረባሕነትን ምትሕብባርን ዝተመስረተ ከም ዝኾነ ሕቢሮም። ህንፀት፣ ኣመላልኣ ማይን ምምሕዳርን እቲ ግድብ ብመሰረት ዓለም ለኸ ኮንቬንሽናትን ማዕቐፍ ምትሕብባር ናይልን ዝተሳለጠ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ እዚ ድማ ኣብ ካልኦት ሃገራት ጉድኣት ከም ዘየብፅሕ ብሰነድን ብተግባርን ዝተረጋገፀ ከም ዝኾነ ኣብሪሆም። ኢትዮጵያ ጉዕዞ ልምዓት ማያ ገና ኣብ ምጅማር ከም ዝርከብ ዝገለፁ ዶክተር ያዕቆብ፤ ካብ ሕዳሰ ግድብ ብተወሳኺ እውን ኣብ ተፋሰስ ኣባይ ፕሮጀክትታት ልምዓት ማይ ናይ ምስላጥ ሉኣላዊ መሰል ከም ዘለዋን ናይ ምንም ፍቓድ ከም ዘየድልያን ገሊፆም። ይኹም እምበር ኢትዮጵያ ኩሉ ግዜ ንምትሕብባር በራ ክችቲ ከም ዝኾነ ደጋጊማ እናገለፀት ከም ዝፀንሐት ሓቢሮም።

ኣዲስ ኣበባ /ነሓሰ/14/2018/ኢዜኣ/ኢትዮጵያ ፍርያት ሙዝ ብፅሬት ብምፍራይ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ተዋዳዳሪት ኮይና ንክትወፅእ ስትራተጂያዊ ስራሕቲ እናሳለጠት ምዃና ሚኒስቴር ሕርሻ ኣፍሊጡ። «ብፍርያት ሙዝ ናብ ዝለዓለ ዓወት» ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ዝተዳለወ ሃገር ለኻዊ ጉባኤ ሙዝ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እናተኻየደ ይርከብ። ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸባ ሚኒስትር ዲኤታ ሕርሻ ዶ/ር ሶፊያ ካሳ ከምዝገለፀኦ፤ ሃገርና ሙዝ ብስፍሓት ናይ ምፍራይ ልዑል ዓቕሚ እኳ እንተሃለዋ፣ ንዓለም ለኻዊ ዕዳጋ ዘድሊ ፅርየትን ደረጃን ኣማሊእኻ ምቕራብ ግና ዛጊድ ቀንዲ ፀገም ኮይኑ ፀኒሑ 'ዩ። ስለዝኾነ ድማ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ፅርየት ዝተደረኸ ፍርያት ሙዝ ንዕዳጋ ዓለም ምቕራብ ዘኽእል ሓዱሽ ኣሰራርሓ ምዝርጋሕ ኣድላዪ ኮይኑ ኣሎ ኢለን። ኢትዮጵያ ኣብ ፍርያት ዕምባባ፣ ኣሕምልትን ፍረምረን ድልዱል ዓለም ለኻዊ ምትእስሳር ዕዳጋ ምፍጣር ከምዝኸኣለት ዘዘኻኸራ እተን ሚኒስትር ዲኤታ፤ ከምዚኦም ዝበሉ ተሞክሮታት ብምውሳድ ልምዓት ሙዝ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ምስግጋር ከምዘድሊ ገሊፀን። ብተወሳኺ፣ ኣፍራዪ ማሕበረሰብ እኹል ኣቕርቦት ፋይናንስ እንተዘይረኺቡ ትራንስፎርሜሽን ሕርሻ ምርግጋፅ ከምዘይከኣል ብምሕባር፤ ትካላት ፋይናንስ ንሓፈሻዊ ዘርፊ ሕርሻን ንኣፍረይቲ ሙዝን ኣድላዪ ደገፍ ክገብሩ ኣተሓሳሲበን። ፈፃሚ ስራሕ ማሕበር ኣፍረይትን ሰደድትን ሆርቲካልቸር ኢትዮጵያ ኣይተ ቴዎድሮስ ዘውዴ ብወገኖም፤ ኢትዮጵያ ብመንፅር ኣብ ልምዓት ሙዝ ዘለዋ ዓሚቕ ዓቕሚ ክረኣይ እንተሎ ክሳብ ሕዚ እኹል ረብሓ ከምዘይረኸበት ሓቢሮም።   ምህርቲን ፅርየትን ሙዝ ንምምሕያሽ ስትራቴጂካዊ ትኹረት ክወሃቦ ከምዝግባእ ዝሓበሩ እቶም ፈፃሚ ስራሕ፤ እዚ ምግባር እንተተኻኢሉ ንኢትዮጵያ ኣብ ዓለም ለኻዊ ብርኪ ተወዳዳሪት ኣፍራይትን ሰዳዲትን ሙዝ ምግባር ከምዝከኣል ኣረዲኦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ነሓሰ 13/2018 (ኢዜኣ)፦ ኢትዮጵያ ፍርያታ ኣብ ዓለም ዕዳጋ ተወዳዳሪ ብምግባር ናይ ወፃኢ ንግዲ ዓቕማ እናዕበየት ምዃና ሚኒስትር ንግድን ዞባዊ ምትእስሳርን ካሳሁን ጎፌ (ዶ/ር) ገሊፆም። ሚኒስቴር ንግድን ዞባዊ ምትእስሳርን ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዝርከብ ኤምባሲ ቻይና ብምትሕብባር ዘዳለዎ ዘላቕን ኩለመደያውን ምሕዝነት ኢትዮጵያን ቻይናን ናብ ዝለኣለ ብርኪ ዘሰጋግርን ኣካል ስራሕቲ ፕሮሞሽን ዝኾነ መድረኽ "Export to China" ብዕሊ ተጀሚሩ፡፡ ኣብቲ መድረኽ ሚኒስትር ንግድን ዞባዊ ምትእስሳርን ካሳሁን ጎፌ (ዶ/ር) ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ቻይና ቼን ሃይ፣ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ ክልቲአን ሃገራት ፣ መምፃእትን ለኣኽትን ተዓዲሞም እዮም፡፡   ኣብቲ መድረኽ መምፃእቲ ቻይና ፅርየቶም ዘሃለዉ ዝሓለው ፍርያት ሕርሻን ኢንዱስትሪን ኢትዮጵያ ብሰፊሑ ክገዝኡ ዘኽእል ስራሕቲ ፕሮሞሽን ተኻይዱ እዩ። በዙይ እውን ልዕሊ 340 ሚሊዮን ዶላር ዋጋ ዘለዎም 33 ኮንትራት ዕዳጋ ንግዲ ንንግዲ (B2B) ኣብ ዓውድታት ቡን፣ ሰሊጥ፣ ኣኩሪ ኣተር፣ ጨርቃጨርቕን ማዕድንን ናብ ወፃኢ ንምልኣኽ ተፈራሪሞም እዮም። ሚኒስትር ንግድን ዞባዊ ምትእስሳርን ካሳሁን ጎፌ (ዶ/ር) ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ ዕላማ እቲ ስምምዕነት ኣታዊ ንግዲ ወፃኢ ኢትዮጵያ ንምዕባይ ዘኽእሉ ስራሕቲ ፕሮሞሽን ኣብ ቻይና ንምግባር ዘኽእል ምዃኑ ተዛሪቦም።   እቲ ሚኒስቴር ምስ ኤምባሲ ቻይና ሰፋሕቲ ዘተታት እናገበረ ምፅንሑ ብምግላፅ፤ እቲ ስምምዕነት ድሕሪ ብዙሓት ስራሕቲ ዝተረኽበ ውፅኢት ምዃኑ እውን ገሊፆም። 33 ዝፅግዑ ስምምዕነታት ምፍራሞም ብምግላፅ፤ እዚኦም እውን 340 ሚሊዮን ዶላር ኣታዊ ከረክብ ዝኽእሉ ምዃኖም ኣመላኺቶም። እቲ ስምምዕነት ናብቲ ዓብዪ ዕዳጋ ቻይና ንምእታው ብመንግስቲ ቻይና ዝተቐረፀ ኢኒሼቲቭ ምዃኑ ኣልዒሎም። ኣብ ፍርያታት ቡን፣ ዘይቲ እኽሊ፣ ጥራጥረ፣ ቖርበት፣ ማዕድንን ጨርቃጨርቕን ኣብ ስምምዕነት ምብፃሑ ተዛሪቦም። እቲ ስምምዕነት ካብ ቓል ብዝሓለፈ ተግባራዊ ውፅኢት ዝተረኸበሉ ዓወት ምዃኑ እውን ገሊፆም። መንግስቲ ኣብ 2019 በጀት ዓመት ካብ ንግዲ ወፃኢ 13 ነጥቢ 4 ቢሊዮን ዶላር ንምርካብ ምትላሙ ብምግላፅ፤ እቲ ስምምዕነት እዚ ንምዕዋት ዘኽእል ምዃኑ ኣመላኺቶም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ነሓሰ 13/2018 (ኢዜኣ)፦ ኢትዮጵያውያን ብዙሕ ግድባት ናይ ምህናፅ ዓቕምን ድሉውነትን ከም ዘለዎም ዋና ኣፈፃሚ ስራሕ ቤት ፅሕፈት መተሓባበሪ ህንፀት ፕሮጀክት ዓብዪ ህዳሰ ግድብ ኣረጋዊ በርሀ (ዶ/ር) ተዛሪቦም። ቤት ፅሕፈት መተሓባበሪ ህንፀት ፕሮጀክት ዓብዪ ህዳሰ ግድብ ብዋናነት ኣብ ህንፀት ግድብ ህዝባዊ ተሳትፎ ብምተህብባር ህንፀቱ ብዓወት ክዛዘም ዝገብር ትካል እዩ፡፡ ናይቲ ቤት ፅሕፈት ዋና ኣፈፃሚ ስራሕ ኣረጋዊ በርሀ (ዶ/ር) ፤ ዓብዪ ህዳሴ ግድብ ኣብ ፍትሓዊ ኣጠቓቕማ ማይ ኣባይ ንዘመናት ዝፀንሐ ዝተዛበዐ ኣረዳድኣ ዝቐየረ ምዃኑ ንኢዜኣ ገሊፆም። እቲ ግድብ ንማንም ሃገር ከምዘይጎድእ፤ ብኣንፃሩ ነቲ ዞባ ብኢነርጂ ዘተኣሳስር ምዃኑ ብተግባር ከምዝተረጋገፀ ገሊፆም። እንተኾነ ግን ግብፂ ነዚ ሓቂ’ዚ ብምክሓድ ሕዚ’ውን ዝፀንሐ ብዓውዓውታ ናይ ምድንጋር ተግባራ ብሰፊሑ እናሰርሐትሉ ከምዝኾነት ተዛሪቦም። ኣባይ ሃገራት እቲ ተፋሰስ ተብሓባር ዝጥቀምሉ ሃፍቲ እምበር ውልቃዊ ንብረት ግብፂ ኣይኮነን ዝበሉ ኣረጋዊ (ዶ/ር) ፤ ካብዚ ኣንፃር ወፍሪ ምድንጋር ግብፂ ደው ክብል ይግባእ ኢሎም፡፡ ዋና ዕላማኢትዮጵያ ብምትሕብብር ምዕባይ ምዃኑ’ውን ኣብሪሆም። ኢትዮጵያውያን ብምትሕብብር እንታይ ምዕዋት ከምዝኽእሉ ኣብ ህንፀት ዓብዪ ህዳሴ ግድብ ከምዘርኣዩ ብምልዓል፤ ኣብ ዝቕፅል’ውን ብዙሕ ግድባት ናይ ምህናፅ ዓቕምን ድሉውነትን ኣለዎም ኢሎም። ኣብ እዋን ህንፀት ዓብዪ ህዳሴ ግድብ ህዝቢ ኣብ ምልዕዓል መዳይ ብዙሕ ጠቓሚ ልምዲ ከምዝተረኽበ’ውን ተዛሪቦም። እዚ ልምዲ’ዚ ኣብ ዝቕፅል ንዝካየዱ ተመሳሰልቲ ናይ ልምዓት ስራሕቲ ዓብዪ እታዎት ምዃኑ ኣብራህሪሆም።

ኣዲስ ኣበባ/ነሓሰ 11/2018 (ኢዜኣ) ኣብ ኣፍሪካ መፍረያይነት ግብርና ንምዕባይ ንሃገር ቦቆል ዓሌታት ሓለዋ ዝኾኑ ባንክታት ዘርኢ ኣብ ምጥንኻርን ኣብ ዕቤት ፍርያት ማዳበሪያን ብትኹረት ምስራሕ ከም ዝግባእ ኮሚሽነር ግብርና፣ልምዓት ገጠር፣ብሉ ኢኮኖምን ዘላቒ ሓለዋ ከባብን ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ሞሰስ ቪላካቲ ገሊፆም። ኣብ ግምገማ ኣፈፃፅማ ትራንስፎርሜሽን ግብርና ሃገራት ኣባል በዓል መዚ በይነ መንግስትታት ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪካ(ኢጋድ)ን ካብ 2026 ክሳብ 2035 ተግባራዊ ኣብ ዝኸውን ማዕቐፍ ድንጋገ ካምፓላ ብዝምልከት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ምኽክር ይካየድ ኣሎ። ኣብቲ ካብ ሎሚ 11 ነሓሰ 2018 ዓ/ም ጀሚሩ ንክልተ መዓልቲ ዝፀንሕ መድረኽ ምኽክር፤ ፀብፃብ ኣፈፃፅማ ክልተ ዓመት መርሃ ግብሪ ልምዓት ግብርና ኣፍሪካ (CAADP)ን ዞባዊ ኣፈፃፅማ ኢጋድን ክግምገም እዩ። ኮሚሽነር ግብርና፣ልምዓት ገጠር፣ብሉ ኢኮኖምን ዘላቒ ሓለዋ ከባብን ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ሞሰስ ቪላካቲ ኣብቲ መድረኽ ተረኺቦም፤ ኣፍሪካ 60 ሚኢታዊ ዘይተሓረሰ ልሙዕ መሬት እናሃለዋ ፍርያት ምግቢ ካብ ወፃኢ ንምእታው በቢ ዓመቱ ልዕሊ 100 ቢልዮን ዶላር ከም ተውፅእ ተዛሪቦም። ዘበነ ግምገማ ክልተ ዓመት ማላቦ ከም ዘብቀዐ ብምግላፅ፤ ቀፃሊ ትኹረት ውፅኢታዊ ትግበራ ክኸውን ኣለዎ ኢሎም። ኣፍሪካ ብኣጀንዳ ካምፓላ ኣቢላ ክሳብ 2035 ፍርያት ግብርና 45 ሚኢታዊ፣ኣብ ውሽጢ ኣህጉር ዝግበር ንግዲ ብሰለስተ ዕፅፊ ንምዕባይ፣ድሕሪ ምእካብ ፍርያት ዝባኽን ፍርያት ብ50 ሚኢታዊ ንምቕናስን ኢንቨስትመነት 100 ቢልዮን ዶላር ንምእካብን ከም ዝተተለመ ሓቢሮም። እዞም ሽቶታት ንምዕዋት ጥዕና ሓመድን ሃገር ቦቆል ዓሌታትን ዝሕልዉ ባንክታት ዘርኢ ምጥንኻርን ኣፍሪካ ዘለዋ ሃፍቲ ፎስፌትን ፖታሽን ብምጥቃም መዳበሪያ ብባዕላ ንምፍራይ ብትኹረት ክስራሕ ከም ዝግባእ ኣረዲኦም። ዓወት ካምፓላ ዝልካዕኣብ ልዕሊ ሂወት ዜጋታት እታ ኣህጉር ብዘምፅኦ ለውጢ ከም ዝኾነ እውን ገሊፆም።

ኣዲስ ኣበባ/ነሓሰ 10/2018(ኢዜኣ) ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ ኣብ መዓቲ 60 ሽሕ ሜትር ኪዩቢክ ፅሩይ ማይ መስተ ዘፈልፍልን ኣብ መዓልቲ 20 ሽሕ ሜትር ኪዩኒክ ፈሳሲ ዘፃርን ፕሮጀክት ጣብያ መፃረዪ ፈሳሲ ኮዬ ኣመሪቐን። እተን ከንቲባ ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፀን ኣብ ዘመሓላለፍኦ መልእኽቲ፤ ቀረብ ፅሩይ ዝስተ ማይ ንምዕባይ ቱሉ ጉዶ፣ ለገዳዲ ክፍል 2፣ ከባቢ ሓባርዊ መንበሪ በረከት፣ ቦሌ ኣራብሳን ካልኦት ብርክት ዝበሉ ጎዳጉድን ብምልማዕ ኣብታ ከተማ ቅድሚ 5 ዓመት ዝነበረ 525 ሽሕ ሜትር ኪዩብክ ኣብ መዓልቲ ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ኣብዚ ሕዚ እዋን 910 ሽሕ ኪዩቢክ ሜትር ከም ዝበፅሐን ሓቢረን። እቶም ፕሮጀክትታት ጥዕናን ፅሬትን ዝሕልዉ፣ ብኽለት ሩባታትና ዝቕንሱ፣ ሓለዋ ከባቢ ዝርጠናኽሩ እዮም ኢለን። ኣዲስ ኣበባ ከም ሽማ ሓዳሽ፣ፅብቕቲ፣ ፅሩይቲ፣ ጥዕና ዘለዋ፣ ሓምለወይቲ፣ ዘበናዊትን ንወለዶ እትምችውን ከተማ ንምግባር ዝተጀመረ ሽቶ ተጠናኺሩ ከም ዝቕፅል እውን ን ኣረጋጊፀን። እዚ ዓብይ ፕሮጀክት ጋህዲ ንክኾን ኣገልግሎት ልቓሕ ንዝሃበ ባንኪ ዓለም ከምኡ እውን ማይ ዝርከበሎም ከባብታት ብምትሕብባር ንምልማዕ ንዝደገፈ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ፣ ልዕሊ ኩሉ ድማ ዘላቒ መነባብሮኦም እናመርሕሉ ዝነበረ መሬት ነዚ ልሞኣት ንዝለቐቑ ሓረስቶትን ንዕዉትነት እቲ ፕሮጀክት ቀትርን ለይትን ብዘይ ዕርፍቲ ንዝተግሁ ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን በዓል መዚ ማይን ፈሳስን ዘለወን ምስጋና ኣቕሪበን።

ኣዲስ ኣበባ፤ ነሓሰ 8/2018 (ኢዜኣ)፦ ኢትዮጵያ ዓቕሚ ምፍራይ ተሓዳሲ ሓይሊ ብምዕባይ ማእኸል ሓይሊ እዚ ዞባ እናኾነት ትመፅእ ምህላዋ ሚኒስትር ማይን ኢነርጅን ኢንጅነር ሃብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ገሊፆም። ፀጋታት ልምዓት ማይ፣ ፀሓይ፣ ነፋስን ጂኦተርማልን ኢትዮጵያ ዓቕሚ ምፍራይ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ንምዕባይ ዘኽእል ምችው ኩነታት ይፈጥሩ ኣለዉ። ፀብለልታዊ ጉዕዞ ተሓዳሲ ሓይሊ ምፍራይ ኤሌክትሪ ምስ ልምዓት፣ ዕብየት ኢኮኖምን፣ ዕብየት ኢኮኖሚ ድማ ምስ ዞባዊ ምትእስሳር እናወሃሃደ ዝርከብ ሽቶ ህንፀት ሓምለዋይ ኢኮኖሚ እዩ። ሚኒስትር ኢንጅነር ሃብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር) ንኢዜኣ ከምዝበልዎ፤ ልምዓት ተሓዳሲ ሓይሊ ኢትዮጵያ ብፀቕፂ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዘይስዓር ዘላቒ ኢኮኖሚ ክትሃንፅ የኽእላ ኣሎ። ምንጭታት ተሓዳሲ ሓይሊ ብምውዳድ ዝካየድ ልምዓት እውን ዕብየት ኢንዱስትሪ፣ ሕረሻ፣ ልምዓት ከተማን ዲጂታል ኢኮኖምን ዘፋጥን መሰረተ-ልምዓት ሓይሊ ይህነፅ ምህላዉ ገሊፆም።   በዙይ ድማ ናይ ማይ፣ ፀሓይ፣ ነፋስን ጂኦተርማልን ሃፍትታት ብምልማዕ ናይ ኤሌክትሪክ ሓይሊ ምንጭታት፣ ድሕንነትን ዘላቕነትን ብምዕባይ ናይ ኢኮኖሚ መሰረት ምፍጣር የኽእላ ምህላዉ ተዛሪቦም። ብፍላይ ድማ ብምትሕብባር ዜጋታትን ብዓቕሚ ሃገርን ዝተሃነፀ ግድብ ህዳሴ ኣብ ታሪኽ ልምዓት ሓይሊ ኢትዮጵያ ሓዱሽ ምዕራፍ ከምዝኸፈተ ኣብሪሆም። ግድብ ህዳሴ ድልየት ዓቕሚ ቐረብ ሓይሊ ኢትዮጵያ ንምምላእ ካብ ምሕጋዙ ብተወሳኺ፣ ሓይሊ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ብምልኣኽ ዞባዊ ምትእስሳር ኢኮኖሚ ንምጥንኻር ሓዱሽ ዕድል ከምዝፈጠረ ኣረዲኦም።   ስትራቴጂካዊ ፀጋታት ተፈጥሮ ብምልማዕ ናይ ባዕላ ደሕንነት ሓይሊ ካብ ምርግጋፅ ብተወሳኺ ንምትእስሳር ምብራቕ ኣፍሪካን ኢኮኖሚ ውህደትን ዝሕግዝ ሓዱሽ ምዕራፍ እናሃነጸት እያ ኢሎም። ንኣብነት እውን ምስ ጅቡቲ፣ ኬንያን ካልኦት ጎረባብትን ዘሎ ምትእስሳር ሓይሊ ብምስፋሕ ሓበራዊ ዕብየትን ብልፅግናን ዘጎልብቱ ስራሕቲ ይስርሑ ምህላዎም ተዛሪቦም።

ኣዲስ ኣበባ/ነሓሰ 5/2018 (ኢዜኣ) ፓርክ ወዳጅነት ኣብ ዝሓለፉ 4 ዓመታት ጥራሕ ከባቢ 1 ቢልዮን ብር ኣታዊ ከም ዝተረኸበሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ገሊፆም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ማእኸል ኣዲስ ኣበባ ዝርብ ፓርክ ወዳጅነት ኣብ ዝሓለፉ 8 ዓመታት ብመንግስቲ መደመር ካብ ዝተሰርሑ ፈላሞት ኩለ መዳያዊ ረብሓ ዘለዎም ማእኸላት ግልጋሎት ህዝቢ እቲ ሓደ እዩ ኢሎም። እቲ ፓርክ ኣብ ዝሓለፉ 4 ዓመታት ጥራሕ ከባቢ 1 ቢልዮን ብር ኣታዊ ከም ዝተረኸበሉ ብምግላፅ፤ ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ዕድላት ስራሕን ኢኮኖሚያዊ ተረባሕነትን ከም ዝፈጠረ እውን ሓቢሮም። ልዕሊ ኩሉ ድማ ካብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ዝተውፃእፅኡ ዜጋታትን ጎብነይትን ዝራኸብሉ ስፍራ ከም ዝኾነ ዝገለፁ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር፤ ቤተሰባትን ህፃናትን፣ጉጅለታት ስፖርትን ተኻፈልቲ መርዓን፣ፈጠርቲ ዲጂታል ትሕዝቶ ከምኡ እውን ጎብነይቲ ውሽጢ ሃገርን ወፃእን ኣብቲ ቦታ ይርከቡ ክብሉ ገሊፆም። ፓርክ ወዳጅነት ካብ ኢኮኖሚያዊ ፀግኡ ብተወሳዂ ንጥዕና፣ብቕዓት ኣካል፣መዘናግዕን ምትእስሳር ህዝብን ልዑል ኣገልግሎት እናሃበ ከም ዝርከብ ብምሕባር፤ እዚ ድማ ብፅቡቕ ኩነታት ዝተተለሙ ስፍራታት ህዝባዊ ግልጋሎት ንሓፈሻዊ ዕቤት ከተማነት ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዘለዎም ኣስተዋፅኦን ሰባት ከመይ ምርኻብ ከም ዝኽእሉን መረጋገፂ እዩ ኢሎም። እዚ ፓርክ ኣብታ ከተማ ከምኡ እውን ኣብ ካልኦት ከተማታት ንዝህነፁ ዘለዉ ተመሳሰልቲ ስፍራታት ህዝባዊ ግልጋሎት ቀዳማይ መርኣያ እዩ ዝበሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ፤ እዞም ሓደሽቲ ቦታታት ፀጋ ዝፈጥሩ፣ዕድላት ዘመቻችዉን ልዕሊ ኹሉ ድማ ዋንነት ኢትዮጵያውያን ዘረጋግፁ ማእኸላት ከም ዝኾኑ ኣረዲኦም።

ኣዲስ ኣበባ/ነሓሰ 2/2018 (ኢዜኣ) ዕቤት መፍረያይነት ስርናይ ኢትዮጵያ ሉኣላዊነት ምግቢ ኣፍሪካ ምርግጋፅ ዘኽእል መርኣያ ተሞኩሮ ከም ዝኾነ ነበር ኮሚሽነር ጉዳያት ግብርና፣ልምዓት ገጠር፣ብሉ ኢኮኖምን ዘላቒ ከባብን ሕብረት ኣፍሪካ ጆሴ ፋል ሊዮኔል ኮሪያ ሳኩ ገሊፀን። ጆሴ ፋል ሊዮኔል ኮሪያ ሳኩ ንኢዜኣ ከም ዝበልኦ፤ ኣፍሪካ ግብርና ሓዊሱ ዓቕሚ ሉኣላዊነት ምግብን መፍረያይነትን ዘጠናኽሩ ብርክት ዝበሉ ተስፋን ፀጋን ዕቤት ዝተዓደለት ኣህጉር እያ። በዚ ድማ ዕቑር ተስፋታት ዕቤትን ብልፅግናን ኣፍሪካ ናብ ዕድል ብምቕያር ኩለ መዳያዊ ተረባሕነት ዜጋታት ዘረጋግፅ መፍረያይነት ግብርና ምጥንኻር ከም ዘድሉ ኣረዲአን። ዕቑር ዓቕምን ፀጋን መፍረያይነት ግብርና እታ ኣህጉር እውን ውሕስና ምግቢ ኣፍሪካውያን ብባዕላዊ ዓቕሚ ብምሽፋን ካብ ተመፅዋታይነት ምልቓቕ ዘኽእል ዝተዋደደ ምትሕብባርን ፃዕርን ምግባር ከም ዝሓትት ተዛሪበን። ስምምዕ ኣህጉራዊ ነፃ ዞባ ንግዲ እውን ሕድ ሕዳዊ ንግዲ ብምዕባይ ሉኣላዊነት ምግቢ ንምጥንኻርን ጥሜትን ድኽነትን ንምቕናስን ልዑል እጃም ኣለዎ ኢለን። ኣፍሪካ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ደጋዊ ደገፍ ፅግዕተኛ ካብ ምዃን ናይ ባዕላ ሃፍትን ዓቕምን ብምጥቃም ፕሮጀክትታት ብውፅኢታውነት ምስላጥ ከም ዘለዋ ኣገንዚበን። ዓወታት መፍረያይነት ግብርናን ሓለዋ ከባብን ኢትዮጵያ ንተስፋ ዕቤት ኣፍሪካ መርኣያ ከም ዝኾኑ ብምግላፅ፤ ብፍላ ድማ ኣብ መስኖ ሓጋይን ዝተፈላለዩ እዋናት ክረምትን መፍረያይነት ስርናይ ብምዕባይ፣ካብ ፅግዕተኛነት ፍርያት ወፃኢ ብምልቓቕ ንንግዲ ወፃኢ ዝተርፍ ዓቕሚ ምህናፃ ዝነኣድ ተግባር እዩ ኢለን። ዓወታት ግብርና፣ሓለዋ ከባብን ልምዓት ከተማን ኢትዮጵያ እውን ተስፋ ዕቤት ኣፍሪካ ንምቕራፅ ከም ልምድን ተሞኩሮን ክውሰዱ ዝኽእሉ ከም ዝኾኑ ገሊፀን። ስለዝኾነ ድማ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ዓውድታት ግብርና፣መርሃ ግብሪ ሓምለዋይ ኣሰር፣ሓለዋ ከባብን ልምዓት ከተማታትን ዝተረኸቡ ዕዉታት ውፅኢታት ብምልውዋጥን ብዝተዋደደ መንገዲ ብምስራሕን ዘላቒ ዕቤት እታ ኣህጉር ምጥንኻር ከም ዝግባእ ተዛሪበን።

ኣዲስ ኣበባ/ነሓሰ 1/2018 (ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ብመሪሕነት ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ሓያል ሃገር ኣፍሪካ መፃኢ ዘበን ናብ ምዃን እናተሰጋገረት እያ ክብል ፍሉጥ ሚድያ ህንዲ ፈርስት ፖስት ፀብፂቡ። ሚድያ ፈርስት ፖስት ንኢትዮጵያ ብዝምልከት ኣብ ዝሰርሖ ከባቢ 9 ደቒቓ ትንታነ፤ ኢትዮጵያ ዘርኢ ወዲ ሰብ ዝርከበላ፣ምድሪ ጥንታውያን መንግስትታት፣መስመራት ንግድን ዝለዓለ ታሪኻዊ መሰረት ኣፍሪካ ዘለዋን ሃገር ከም ዝኾነት ገሊፁ። እታ ሃገር ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ናብ ስልጣን ካብ ዝመፁ ናብዚ ምስቲ ዝነበራ ፍሉጥ ታሪኻ ማዕረ ዓብይ ዝኾነ ሓዱሽ ምዕራፍ ንምህናፅ ኣብ ፃዕሪ እያ ትርከብ ይብል። ብመሪሕነት እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብቲ ዞባን ኣፍሪካን ሓያል ሃገር ምዃን ዘኽእላ ከምኡ እውን ቀፃሊ ዕድል እታ ኣህጉር ዝብይንን ጠንካራን ኢኮኖሚ ንምህናፅ እናሰርሐት ከም ዝኾነት ወሲኹ ሓቢሩ። ንነዊሕ ዓመታት ዓለም ንኢትዮጵያ ዝፈልጣ ብኲናት፣ድርቅን ፖለቲካዊ ዘይምርግጋዕን ከም ዝነበረ ብምዝኽኻር፤ ሎሚ ግና እታ ሃገር ነዚ ዝተዛብዐ ተረኽ ብመሰረተ ልምዓት ኢነርጂ፣ኣቪዬሽን፣መዓድንን ዲጂታል ኢኮኖምን ኣዝዩ ዝነኣድ ለውጥታት ንምስራሕ እናሰርሐት እያ ትርከብ ይብል እቲ ፀብፃብ። ኢትዮጵያ ከመይ ጌራ እያ ፈተናታት ተሳጊራ ኣብ ኣፍሪካ ቅልጡፍ ዕቤት ካብ ዘለዎም ኢኮኖሚታት ግንባር ቀደም ክትኸውን ክኢላ? ዝብል ሕቶ ብምልዓል እቶም መልስታት ብዝርዝር የብራህርህ። ናይዚ ሕቶ መልሲ ብተበግሶ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ተግባራዊ ዝግበሩ ዘለዉ ቀፃሊ ዕድል ኢትዮጵያ ዝውስኑ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት እዮም ክብል ድማ ይሕብር። • እቲ ፈላማይ ኣብዮት ኢነርጀን ዓብይ ግድብ ሕዳሰን እዩ። ኣብዚ ጉዕዞ ለውጢ ኢትዮጵያ ጎሊሁ ዝረአ ዓብይ ግድብ ሕዳሰ እንትኸውን፤ ልዕሊ 5 ሽሕ ሜጋዋት ናይ ምፍልፋል ዓቕሚ ዘለዎ ኣብ ኣፍሪካ እቲ ዝዓበየ ፕሮጀክት ሃይድሮ ኤሌክትሪክ ከም ዝኾነ እቲ ሚድያ ኣብ ፀብፃቡ ኣፍሊጡ። ዓብይ ግድብ ሕዳሰ መሰረት ባህግታት ኢንዱስትሪ ኢትዮጵያ፣ሓይሊ ኤሌክትሪክ፣ሸርፊ ወፃእን ዞባዊ ፅልዋ ዝፍጠረሉ ዓቕምን ከም ዝኾነ ኣብራህሪሁ። ዓብይ ግድብ ሕዳሰ ፍሉይ ዝገብሮ መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ካብ ባንኪ ዓለም ወይ ድማ ዓለም ለኸ ትካል ገንዘብ ሓንቲ ሳንቲም እውን ከይተለቅሑ ብደም፣ረሃፅን ገንዘብን ኣብ ውሽጥን ወፃእን ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ዝተሃነፀ ኣፍሪካውያን ብባዕሎም ሕልሞም ምዕዋት ከም ዝኽእሉ ዘርኣየ እዩ ኢሉ። እቲ ግድብ ንኢትዮጵያውያን ካብ ኮንክሪትን ተርባይንን ዝለዓለ ትርጉም ከም ዘለዎ ዝገለፀ እቲ ፀብፃብ፤ ኣዝዩ ዝለዓለ መርኣያ ሓወልቲ ዓርስኻ ምኽኣልን ነፃነት ኢኮኖምን ከም ዝኾነ እውን ተንቲኑ። ኢትዮጵያ ተሓዳሲ ሓይሊ ንኬንያ፣ጂቡቲን ሱዳንን ብምሻጥ ኤሌክትሪክ ናብ ፍልፍል ዝለዓለ ኣታዊ እናቐየረት ካብ ምዃና ብተወሳኺ ማእኸል ዞባዊ ምትእስሳር መላእ ምብራቕ ኣፍሪካ ኮይና እያ ትርከብ ኢሉ። • ዓምዲ ዕቤት ኢትዮጵያ ኣቪዬሽንን ዞባዊ ምትእስሳርን ኢነርጂ በይኑ ኢኮኖሚያዊ ዓቕሚ ኣይሃንፅን፤ እኳ ድኣስ ኢነርጂ ንኢንዱስትሪ የነቓቕሕ፣ምትእስሳር እውን ንዓለም ለኸ ንግዲ ይምግብ ዝበለ ፀብፃብ ሚድያ ፈርስት ፖስት፤ ኣብ ኣፍሪካ እቲ ዝዓበየ መንገዲ ኣየር ዝኾነ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንዝለዓለ ዓለም ለኸ ተወዳዳሪነት ጉዕዞ ከም ዝጀመረ ኣረዲኡ። ብ12 ነጥቢ 5 ቢልዮን ዶላር ህንፀቱ ዝቀላጠፍ ዘሎ ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ቢሾፍቱ በቢ ዓመቱ ክሳብ 110 ሚልዮን ተጉዓዝትን ናብ 4 ሚልዮን ቶን ዝፅጋዕ ፅዕነት ንብረትን ናይ ምትእንጋድ ዓቕሚ ዘለዎ እዩ። ህንፀቱ ሙሉ ብሙሉእ እንትዛዘም እውን ብብርኪ ዓለም ካብቶም ዓበይቲ ማእኸላት ኣቪዬሽን እቲ ሓደ ክኸውን እዩ ይብል። እዚ ፕሮጀክት መነሃርያ ኣህጉራውን ዓለም ለኻውን ዲፕሎማሲ ንዝኾነት ኣዲስ ኣበባን ኣፍሪካን ምስ ካልኦት ክፋላት ዓለም ዘተኣሳስር ዋና መተሓላለፊ ከም ዝኸውን ገሊፁ። ስለዚ እቲ ሓዱሽ መዕርፎ ነፈርቲ ንንግዲ፣ኢንቨስትመንትን ቱሪዝምን፣ምትሕብባር ዲፕሎማሲ ዓለም ርኡይ እጃም ከም ዘበርክት ተሓሲቡ ዝህነፅ ዘሎ እዩ ይብል እቲ ፀብፃብ። • ኢንቨስትመንት መዓድንን ብምግቢ ዓርስኻ ምኽኣልን ብካሊእ መዳይ ኣብ ትሕቲ መሬት ኢትዮጵያ ንዘሎ ሃፍቲ መዓድን ትኹረት ብምሃብ ኣብዮት ልምዓት እናካየደት ከም ዝኾነት ፀብፂቡ። እታ ሃገር ሜጋ ፕሮጀክትታት መውፅኢ ወርቅን ካልኦት መዓድናትን ብምስፍሕፋሕ ሓደሽቲ ፍልፍላት ሸርፊ ወፃኢ እናፍረየት ኢንዱስትሪ መዓድና እናዕበየት እያ ትርከብ ኢሉ። ወርቂ ካብ ፍርያታት ንግዲ ወፃኢ ኢትዮጵያ እቲ ሓደ ብምዃን ንነዊሕ እዋን ኣብ ግብርና ፅግዕተኛ ኮይኑ ንዝፀንሐ ኢኮኖሚ ብቕልጡፍ ናብ ብዝሃ ዓውዲ እናሰጋገሮ ከም ዝርከብ እውን ሓቢሩ። ብካሊእ መዳይ ብምግቢ ዓርስኻ ካብ ምኽኣል ወፃኢ ዝኾነ ዓይነት ኢኮኖሚያዊ ለውጢ ዝተማልአ ክኸውን ከም ዘይኽእል ዝገለፀ እቲ ፀብፃብ፤ ግብርና ዓንዲ ሑቐ ኢኮኖሚ ኢትዮጵያ ከም ዝኾነ ኣረዲኡ። ብቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምግቢ ዓርሳ ንኽትኽእል ኣብ ዝጀመሮ ጉዕዞ ለውጢ ኣስደማሚ ውፅኢት እናምፀአ እዩ ኢሉ። ምስ እዙይ ተሓሒዙ እውን ካብ ብስራታት ጉባ ሓደ ዝኾነን ኣብ ክልል ሶማሌ እናተሃነፀ ዝርከብን ፕሮጀክት ፋብሪካ ማዳበሪያ ኣብ ዓመት 3 ሚሊዮን ቶን ዝኸውን ማዳበሪያ ዩሪያ ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ዘለዎ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ እዙይ እውን ካብ ወፃኢ ዝኣቱ ማዳበሪያ ፅግዕተኝነት ብምቕናስ መፍረያይነት ሕርሻ ኢትዮጵያ ንምዕባይ ከም ዘኽእል ኣብሪሁ። "ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ናትና ስትራቴጂካዊ ኢድ ኣእታውነት እዩ። እቲ ዕላማ ጋህዲ ንምግባር ኣብ እታዎታት ክንሰርሕ ኣለና። ኣብ እታዎታት ምስራሕ እንተዘይክኢልና ንምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ መገዲ የለን" ዝብል ሓሳብ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ሓሳብ ብምክታት እቲ ፀብፃብ ሰፊሕ ሽፋን ሂቡዎ እዩ። . ዲጂታላይዜሽንን ምምሕያሽ ዕዳጋ ኢንቨስትመንትን ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ለውጢ ናብ ዲጂታል እውን እናተሰጋገረ እዩ። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ከም ዝተዛረብዎ፤ ኢኒሼቲቭ ስልጠና 5 ሚሊዮን ኮደርስ ካብቲ ዝተሓሰበሉ ትልሚ ኣቐዲሙ ካብ ምዕዋቱ ብተወሳኺ፣ ንብዙሓት መንእሰያት ወነንቲ ዲጂታል ፍልጠት ገይሩዎም እዩ። ብተመሳሳሊ ምትእስሳር ዲጂታል እናሰፍሐ እንተኸውን፤ ኣገልግሎታት 4Gን 5Gን ኣብ ብዙሓት ከተማታት ተበፃሒ ኾይኑ እዩ። ኢትዮጵያ ንብዙሓት ዓሰርተታት ዓመታት ተዓፅዮም ዝፀንሑ ከም ቴሌኮሙኒኬሽን፣ ባንክን ዕዳጋታት ካፒታልን ዝመሳሰሉ ዓውድታት ንሰብ ሃፍቲ ወፃኢ ክፍቲ ምግባራ እውን ንኢዱ፡፡ ዕዳጋ ካፒታል ምጅማራ እውን ልውውጥ ካፒታል ውልቀ ብምዕባይ ንኢኮኖሚያዊ ዕብየት ዓብዪ ግደ ከም ዝፃወት ተንንቲኑ። እዞም ምምሕያሻት ብሓፈሻ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር መንግስቲ ካብ ዝነበረ ኢኮኖሚ ናብ ኢንቨስትመንት ውልቀ እናዓበየ ዝኸይድ ኢኮኖሚ መሰረታዊ ለውጢ ምምፃኡ ዘርእዩ እዮም ኢሉ። ኢትዮጵያ ካብ ዘለዋ ጂኦ-ፖለቲካውን ስትራቴጂካዊን ኣቀማምጣ ኣንፃር ዕድላትን ፈተናታትን ኣብ ቅድሚኣ ምህላዎም ብምልዓል፤ ኣባል እቲ ሓድሽ ዓለም ለኸዊ ሕብረት ብሪክስ (BRICS) ምዃና እውን ኣዘኻኺሩ። ካብ ቻይና፣ ሃገራት ማእኸላይ ምብራቕ ፣ ምዕራባውያን መሻርኽትን ካብ ኢንቨስተራት ኣፍሪካውያንን ኢንቨስትመንት እናስሓበት ከም ዝኾነት እውን ኣመላኺቱ። ኢትዮጵያ ወገን ከይፈለየት ምስ ኩለን ሃገራት ዓለም ምትሕብባራ እናጠናኸረት እያ ክብል ሓቢሩ። ዓለም ንኢትዮጵያ ትዝክራ ዋላ ኳ ብኲናት እንትኾነ ኢትዮጵያ ግና ዓለም ብሓድሽ ናይ ለውጥን ዓወትን ጕዕዞኣ ክዝክራ እናሰራሕት እያ ትርከብ ይብል ፀብፃብ ሚድያ ፈርስት ፖስት። ነዙይ እውን ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣብ ኩሎም ዓውድታት ዓብዪ ስግግር ኢኮኖሚ እናተኻየደ እንትኸውን፣ እቲ ጉዕዞ ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅሉ ዓመታት ሓፈሻዊ ምስሊ ኣፍሪካን ኢኮኖሚ እቲ ዞባን ብሓዱሽ መልክዕ ዝቐርፅ እዩ እውን ክብል ሚድያ ፈርስት ፖስት ኣብ ፀብፃቡ ሓቢሩ።

ኣዲስ ኣበባ/ሓምለ 30/2018 (ኢዜኣ) ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር)ን ቀዳማዊት እመቤት ዝናሽ ታያቸውን ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ብምዃን ኣብ ከተማ ባህር- ዳር ቁልፊ ቦታታት ልምዓት ተዘዋዊሮም ጎብንዮም። ኣብ እዋን ዑደቶም እታ ከተማ ዘለዋ ዕቑር ዓቐምን ተስፋ ወሃብቲ ምንቅስቓሳት ልምዓትን ብግልፂ ከም ዝተርኣየ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣፍሊጡ። እዞም ስትራቴጂካዊ ስራሕትታት ልምዓት ተጠቃምነት ነበርቲ ዘረጋገፁ፣ ምንቐቓሕ ዝፈጠሩ ከምኡ እውን ከተማ ባህርዳር ብብርኪ ዓለም ለኸ ዘለዋ ማእኸልነት ንግድን ኢንቨስትመንትን ብዝበለፀ ዘጠናኽሩ ከም ዝኾኑ እውን ገሊፁ። ብተወሳኺ እውን ኣብ ዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክልል ኣምሓራ ብደገፍ ቴክኖሎጂ እናተኻየደ ንዘሎ ቴክኖሎጂ ሪፎርም ከም ዝተዓዘቡ ሓቢሩ።

ኣዲስ ኣበባ/ሓምለ 30/ 2018(ኢዜኣ) መሰረተ ልምዓት ኣቪዬሽን ንኩለ መዳያዊ ብልፅግና ኢትዮጵያ ዓምዲ እዩ ክብሉ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ተዛሪቦም። እቶም ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር፤ ሎሚ መዓልቲ መሪቕና ኣገልግሎት ዘጀመርናዮ ሓዱሽ ተርሚናል መንገደኛታት ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ መርኣያ ድሙቕ ጉዕዞ ዓወት መንገዲ ኣየርና እዩ ኢሎም። እዚ ዘበናዊ ተርሚናል ንባህር ዳርን ከባቢኡን ካብ ዘለዎ ኩለ መዳያውን ኢኮኖሚያውን ረብሓ ብተወሳኺ እታ ከተማ ካብ ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ ቀፂላ ካልኣይ ዝዓበየ እጃም ማእኸልነት ዓለም ለኸ ኣቪዬሽን ንክህልዋ ዘኽእል ከም ዝኾነ ተዛሪቦም። ፕሮጀክትታት ተሊምካ ምጅማርን ብፅሬት ፈፂምካ ንህዝባዊ ኣገልግሎት ምብቃዕን ባህልን መግለፅን መንግስቲ መደመር ከም ዝኾነ ብምግላፅ፤ እዚ ጉዕዞ ትግሃትን ምፍፃምን ድማ ተጠናኺሩ ከም ዝቕፅል ኣረጋጊፆም። ንማሕበረብ ባህር ዳርን ከባቢኡን እውን መልእኽቲ እንኳዕ ደስ በለኩም ኣመሓላሊፎም።

ኣዲስ ኣበባ/ሓምለ 30/2018 (ኢዜኣ) ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዕቤት ዓውዲ መዓድን ካብ እዋን ናብ እዋን ብቕልጡፍ እናወሰኸ ከም ዝመፀ ሚኒስትር መዓድን ኢንጂነር ሃብታሙ ተገኝ ገሊፆም። ሚኒስቴር መዓድን ኣብ ኣፈፃፅማ ስራሕ በጀት ዓመት 2018ን ትልሚ በጀት ዓመት 2019ን ግምገማ የካይድ ኣሎ። ሚኒስትር መዓድን ኢንጂነር ሃብታሙ ተገኝ ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ ዓውዲ መዓድን ካብቶም 5 ዓምድታት ኢኮኖሚ እታ ሃገር እቲ ሓደ እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዕቤት ዓውዲ መዓድን ካብ እዋን ናብ እዋን ብቕልጡፍ እናወሰኸ ከም ዝመፀ ተዛሪቦም። ኣብቲ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ካብ ዓውዲ መዓድን ከባቢ 5 ነጥቢ 7 ቢልዮን ዶላር ሸርፊ ወፃኢ ምርካብ ከም ዝተኽኣለ እውን ኣረዲምኦም።

ኣዲስ ኣበባ/ሓምለ 30/2018 (ኢዜኣ) ባህር ዳር መርኣያ ልምዓትን ዕቤትን ኮይና ንክትቕፅል ስራሕቲ ኢኮኖምን መሰረተ ልምዓትን ተጠናኺሮም ከም ዝቕፅሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ገሊፆም። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ኣብ ከተማ ባህዳር ሓዱሽ ተርሚናል ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ ሎሚ መሪቖም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ ባህርዳር ብተፈጥሮኣዊ ፅባቕኣን ታሪኻዊ ፀጋታታን ንኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነስ ንኣፍሪካ ብሓፈሻ መርኣያ ልምዓትን ዕቤትን ምዃን ትኽእል ከተማ እያ። እታ ከተማ ቅድሚ 100 ዓመታት ኣብ መንጎ ሸዋ፣ወለጋን ጎንደር ንዝሳለጥ ዝነበረ ልዑል ምንቅስቓስ ንግዲ ቀንዲ መሰጋገሪት ድልድል ኮይና ክተገልግል ከም ዝፀንሐት ብምዝኽኻር፤ እዚ ታሪኻዊ ኣቀማምጣ ንኢኮኖሚያዊ ምንቅስቓስ እቲ ክልል ዓብይ መበገሲ ከም ዝኾነ ተዛሪቦም። ኣብ መንጎ ጎርጎራን ባህር ዳርን ዝነበረ ጥንታዊ ምትእስሳር ንግድን ቱሪዝምን ንምጥንኻር ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ ከም ዝተሳለጡ ብምሕባር፤ ሪዞርት ጎርጎራን ፕሮጀክትታት ፈለገ ግዮንን ከም ዝተሃነፁ ከም ኣብነት ፀሪሖም። ባህርዳር ካብ ቱሪዝም ብተወሳኺ ኣብ ዓውዲ ኢንዱስትሪ ልዑል ዓቕሚ ስለዘለዋ ፓርክ ኢንዱስትሪ ከም ዝተሃነፀላ እውን ኣረዲኦም። ኣብታ ከተማ ዝህነፅ ዘሎ ስታዴም እንትዛዘም ካብ ውሽጢ ሃገርን ኣፍሪካን ብርክት ዝበሉ ሰባት ከም ዝስሕብ ተዛሪቦም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክልል ኣምሓራ ንዝተገበረ ስራሕ ሪፎርም እውን ንኢዶም። ህንፀት እቲ ሓዱሽ ተርሚናል ብዝምልከት እውን፤ እቲ ቅድሚ ሕዚ ዝነበረ ተርሚናል ብዋላ ኳ ምኽንያት ጎንፂ ጉድኣት እንተበፅሖ በቲ ፀገም ካብ ምብስጫው እቲ ኣጋጣሚ ናብ ዕድል ብምቕያር ንቀፃሊ ወለዶ ዝሳገር ዝሓሸን ዝለዓለን ተርሚናል ምህናፅ ከም ዝተኽኣለ ገሊፆም። እቲ ሓዱሽ ተርሚናል ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ ካብ መንገዲ ኣየራት መብዛሕቲአን ሃገራት ኣፍሪካ ዝሓሸ ዓቕምን ብርክን ዘለዎ ከም ዝኾነ ዝገለፁ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር፤ እዚ ዓብይ ዓቕሚ ናብ ሙሉእ ዓወት ንምቕያር ትግሃት፣ፃዕርን ሓባራዊ ስራሕን እቲ ህዝቢ ኣድላይ ስለዝኾነ እቲ ህዝቢ ግዚኡን ዕድሉን ተጠቒሙ ንልምዓት ጠጠው ንክብል ፃውዒት ኣቕሪቦም። ብተወሳኺ እውን ሰላም ክባር ውህብቶ፣ግዜ ድማ ዓብይ ሃፍቲ ከም ዝኾነ ብምርዳእ እቲ ህዝቢ ብሓድነት ጠጠው ንክብልን ሃገሩ ንከልምዕን ሓቲቶም። ዋላ ኳ ኣፈላላያት ወይ ድማ ዘይምርድዳኣት እንተሃለዉ ከም ጭዋ ህዝቢ ብዝርርብን ዘተን ምፍታሕ ከምዝግባእን ኣብ ጎንፂ ግዜ ምብኻን ትክክል ከም ዘይኮነን ኣፅንኦት ሂቦም ኣተሓሳሲቦም።

ኣዲስ ኣበባ/ሓምለ 30/2018 (ኢዜኣ) ሓዱሽ ተርሚናል ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ ባህር ዳር እታ ከተማ ንዓለም ለኸን ውሽጢ ሃገርን በረራታት ካልእይቲ ቁልፊ መባፅሒትን ማእኸልን ንክትኸውን ዘኽእላ እዩ ክብሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ገሊፆም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ሎሚ መዓልቲ ሓዱሽ ተርሚናል ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ ባህር ዳር መሪቕና ኢሎም። እዚ ድማ ካብ ቁልፊ በርታት በረራ ኢትዮጵያ እቲ ሓደ ንዝኾነ ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ ባህር ዳር ዓብይ ምዕራፍ ከም ዝኾነ ሓቢሮም። እዚ ፕሮጀክት ዘበናዊ ተርሚናል ካብ ምዃን ዝለዓለ ትርጉም ከም ዘለዎ ብምግላፅ፤ ኣብ ፅባሕ ባህር ዳር ኣብ ቀረባ እዋን ዘተኣናገደቶም ፈተናታት ህንፀት እዚ ትርሚናል ተዛዚሙ ስራሕ ምጅማሩ መረጋገፂ ፅንዓት፣ምሕዋይን ቀፃልነት ዘለዎ ኢንቨስትመንትን እዩ ክብሉ ገሊፆም። እቲ ሓዱሽ ተርሚናል ሰፊሕ መዕረፊ ኣውሮፕላናት፣ ዓበይቲ መሰረተ ልምዓታት፣ዝተስተኻኸሉ መባፅሒ መንገድታትን ዘበናዊ መገልገልታትን ዝሓዘ እዩ ኢሎም። እዚ ድማ ዓቕሚ እቲ መዕርፎ ነፈርቲ ብምዕባይ እናዓበየ ንዝመፀ ድሌት እቲ ከባቢ ዘማልእ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ ንመንገደኛታት እውን ምችውን ቅልጡፍን ኣገልግሎት ከም ዝህብ ሓቢሮም። እዚ ሓዱሽ ተርሚናል ነታ ከተማ ምስ ዝሕድሳ ዘሎ ትራንስፎርሜሽን ከተማ ተደሚሩ ባህር ዳር ንዓለም ለኸን ውሽጢ ሃገርን በረራታት ካልእይቲ ቁልፊ መባፅሒትን ማእኸልን ንክትኸውን ከም ዝግበራ ኣረዲኦም። ባህር ዳር ዝመሰለት ንቑሕቲ ከተማ ዘለዋ ኢኮኖሚያዊ ረብሓ ንምርግጋፅ ማሕበረሰብ እቲ ከባቢ ሰላሙ ምሕላዉ ንክቕፅለሉ ተስፋ ይገብር ክብሉ እውን መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።

ኣዲስ ኣበባ/ሓምለ 25/2018 (ኢዜኣ) ሪፎርም ማክሮ ኢኮኖሚን ህንፀታት መሰረተ ልምዓትን ኢትዮጵያ ነታ ሃገር ተመራፂት ዓለም ለኸ ማእኸል ኢንቨስትመንት ከም ዝገበርዋ ዘበነ ስርሖም ዝዛዘሙ ኣምባሳደራት ህንድን ፊንላድን ገሊፆም። እቶም ኣምባሳደራት ጉባኤ ሃገራዊ ምኽክር ኢትዮጵያ ሓዊሱ ኣብ ህንፀት ስርዓት ዲሞክራሲ ተሳልጦም ንዘላ ስጉምትታት ንኢዶም። ዘበነ ስርሖም ዝዛዘሙ ኣምባሳደር ህንዲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣኒል ኩማር ራይ ምስ ኢዜኣ ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት፤ ቀፃልነት ዘለዎም ሪፎርማትን ዓበይቲ ፕሮጀክትታት መሰረተ ልምዓታትን ኢትዮጵያ እታ ሃገር ንዓለም ለኸ ኢንቨስትመንት ተመራፂት መባፅሒት ንክትኸውን እናኽኣልዋ እዮም ኢሎም። ኣብ ቢሾፍቱ ዝህነፅ ዘሎ ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ሓዊሱ ቅልጡፍ ለውጢ ከተማታትን ዝርገሐታት ዓበይቲ መሰረተ ልምዓታትን ኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ናይ ምስሓብ ዓቕማ ዘዕብዩ ከም ዝኾኑ ተዛሪቦም። ኢትዮጵያ ዲጂታል ዓውዲ ሓዊሱ ምህዳር ኢንቨስትመንት ንምስፋሕ ዘሳለጠቶም ዕዉታት ስራሕቲ ከም ዝኾኑ ሓቢሮም። ሓደሽቲ ሰብ ሃፍቲ ህንዲ ኣብ ኢትዮጵያ ኢንቨስት ንምግባር ኣብ ከይዲ ከም ዝኾኑ ብምግላፅ፤ ኢትዮጵያ ካብ ባዕላ ሓሊፉ ንሰላምን ምርግጋዕን እቲ ዞባ ተበርክቶ ንዘላ እጃም እውን ንኢዶም። ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ 7ይ ሓፈሻ መረፃን ተሳትፎ እቲ ህዝብን ዕዉት ጉዕዞ ዲሞክራሲ ኢትዮጵያ ዘንፀባረቐ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ ፀገማት ብዘተ ንምፍታሕ ተግባራዊ ምግባር ዝተጀመረ ሃገራዊ ምኽክር እውን ዓብይ ስጉምቲ ከም ዝኾነ ተዛሪቦም። ዘበነ ስርሖም ዝዛዘሙ ኣምባሳደር ፊንላንድ ኣብ ኢትዮጵያ ሲኒካ ኣንቲላ ብግደኦም፤ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ኩሉ ዓውዲ ዝረአ ዘሎ ለውጢ ዝነኣድ እዩ ኢለን። ፊንላንድን ኢትዮጵያን ኣብ ንግዲ፣ኢንቨስትመንት፣ስራሕቲ ፈጠራን ቴክኖሎጅን ዘለወን ምትሕብባር ንምጥንኻር ሰፋሕቲ ዕድላት ከም ዘለወን ብምብርህራህ፤ እዚ ምትሕብባር ተጠናኺሩ ከም ዝቕፅል እውን ኣረዲአን።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምሌ 23/2018 ሪፎርም ማክሮ ኢኮኖሚ ውፅኢታውነት ግልፅነትን ተሓታትነትን ዝሰፈኖ ስርዓት ዕድጊት ኤሌክትሮኒክ መንግስቲ ከም ዘመሓየሸ ሚኒስትር ገንዘብ ኣሕመድ ሽዴ ገሊፆም። በዓል መዚ ዕድጊትን ንብረትን መንግስቲ ኣፈፃፅማ ዕድጊትን ንብረት መንግስቲ በጀት ዓመት 2018ን ትልሚ 2019 ብዝመልከት ምስ ፕሬዚዳንታት ትካላት ላዕለዎት ትምህርትን ሓለፍቲ ምምሕዳር ሃፍትን ዘተ ኣካይዱ። ሚኒስትር ገንዘብ ኣሕመድ ሽዴ ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ ስርዓት ምምሕዳር ዕድግቲን ንብረትን መንግስቲ ንኢኮኖሚ ዕብየት፣ ንፊስካል ምርግጋዕ፣ ቕልጥፍና ወፃኢ መንግስቲ ፣ንግልፅነትን ተሓታትነትን ምጥንኻር ዝልዓለ ስትራቴጂካዊ ግደ ኣለዎ። ዕድጊት መንግስቲ ፖሊሲ መንግስቲ ናብ ተግባር ዝቕየረሉ፣ ሃፍቲ ህዝቢ ብሓላፍነት ዝመሓደረሉ፣ ፅርየት ኣገልግሎት ዘመሓይሽን ሃገራዊ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት ዝድግፍን ምዃኑ ገሊፆም።   ሪፎርም ማክሮ ኢኮኖሚ ውፅኢታውነት ግልፅነትን ተሓታትነትን ዝሰፈኖ ስርዓት ዕድጊት ኤሌክትሮኒክ መንግስቲ ከመሓይሽ ኣኽኢሉ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብቲ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ዕድጊት ኤሌክትሮኒክ መንግስቲ ብምስፋሕ፣ ምዝማን ዕድጊት ብምጥንኻር ፣ ሕግታትን ኣሰራርሓታትን ብምዝማን ዘበረታትዑ ውፅኢታት ምምዝጋቦም ብምጥቃስ፤ ትካላዊ ዓቕሚ ካብ ምጥንኻር ሓሊፉ ኣብ ወፃኢታት መንግስቲ ግልፅነትን ተሓታትነትን ዘጠናኸሩ ምዃኖም ገሊፆም። መንግስቲ ንትምህርቲ፣ ጥዕና፣ ሕርሻ፣ ማይ፣ መሰረተ ልምዓትን፣ ልምዓት ዲጂታልን መሰል ዓውድታትን ዝመድቦ በጀት ብዕድጊት መንግስቲ ናብ ተግባር፤ ፖሊሲ ልምዓትን ናብ ውፅኢት ዝቕየረሉ ምዃኑ እውን ተዛሪቦም። በዓል መዚ ዕድጊትን ንብረትን መንግስቲ ብዕድጊት ኤሌክትሮኒክ ፣ ብዲጂታላይዜሽንን ብምምሕያሽ ኣሰራርሓታት ዘመዝገቦም ውፅኢታት ኣብ ወፃኢታት መንግስቲ ዘሎ ግልፅነትን ተሓታትነትን ዘጠናኽሩ ምዃኖም ገሊፆም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምሌ 22/2018 (ኢዜኣ): - ግሩፕ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብዚ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት 9 ነጥቢ 1 ቢሊዮን ዶላር ኣታዊ ከምዝረኸበ ዋና ስራሕ ፈፃሚ እቲ ግሩፕ መስፍን ጣሰው ገሊፆም። እቲ መንገዲ ኣየር ኣብ 2018 በጀት ዓመት ውፅኢታዊ ምንቅስቓስ ስራሕ ከምዝገበረ እውን እቶም ዋና ስራሕ ፈፃሚ ተዛሪቦም። ዋና ስራሕ ፈፃሚ ግሩፕ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣይተ መስፍን ጣሰው ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ከምዝበልዎ፤ እቲ መንገዲ ኣየር ኣብዚ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት 9 ነጥቢ 1 ቢሊዮን ዶላር ኣታዊ ረኺቡ እዩ። እቲ ኣታዊ ምስ ዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ እዋን እንትነፃፀር 20 ሚኢታዊ ብልጫ ከምዘለዎ ብምጥቃስ፤ ኣብ 2018 በጀት ዓመት ምስ ዝተትሓዘ ትልሚ እንተናፃፀር ድማ 9 ሚኢታዊ ብልጫ ኣለዎ ኢሎም። ኣርባዕተ ሓደሽቲ ዓለም-ለኻዊ መብፅሒታት በረራ ከምዝኸፈተ ብምሕባር፤ 20 ነጥቢ 7 ሚሊዮን ተጓዓዓዝቲ ከምዘጓዓዓዘ እውን ተዛሪቦም። 22 ዝነበሩ መብፅሒታት ውሽጢ ሃገር ናብ 25 ክዓቢ ምግባሩ ብምሕባር፤ እዙይ ድማ ዓቕሚ ኣገልግሎት ውሽጢ ሃገር ዘዕበየ እዩ ኢሎም። 897 ሺሕ ቶን ኣገልግሎት ምጉዕዓዝ ፅዕነት ከምዝሃበ ብምግላፅ፤ እዙይ ድማ ምስ ዝሓለፈ ዓመት እንትነፃፀር 16 ሚኢታዊ ብልጫ ከምዘለዎ ኣረዲኦም። ከም መግለፂ ኣይተ መስፍን፤ እቲ መንገዲ ኣየር ኣብዚ በጀት ዓመት 9 ሓደሽቲ ነፋሪት ብዕደጋን ብክራይን ናብ ስራሕ ክኣትዋ ምግባሩ ዝበለፀ ውፅኢት ንክመፅእ ኣስተዋጽኦ ከምዘበርከተ ጠቒሶም።