ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 17/2019(ኢዜኣ) ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ንኣብርሃም በላይ(ዶ/ር) ካብ 14 መስከረም 2019 ዓ/ም ጀሚሩ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሓይሊ ኒውክለር ገይሮም ከም ዝሾሙ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣፍሊጡ።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም/ 16/2019(ኢዜኣ) ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ብሽም ምሕዝነት ዕላዊ ዝገበሮ ርክብ ሓይልታት ጥፍኣት ካብ ብጉሓቱ ዝመኸነን ብሻዕቢያ ዝምራሕን ከም ዝኾነ ነበር ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ወይዘሮ ኬርያ ኢብራሂም ገሊፀን። ህዝቢ ትግራይ ሃገር ንምፍራስን መንግሥቲ ኣልባ ንምግባርን ምስ ዝቃለሱ ውሽጣዊ ፀረ ሰላም ሓይልታትን ታሪኻዊ ፀላእትን ዝኾነ ዓይነት ምትሕብባር ክህልዎ ከም ዘይግባእ እውን ኣተሓሳሲበን። ነበር ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽንን ኣባል ቤት ምኽሪ ፓርቲ ስምረትን ወይዘሮ ኬርያ ኢብራሂም ኣብ እዋናዊ ኩነታት ምስ ኢዜኣ ኣብ ዝነበረን ፃንሒት፤ ህዝቢ ትግራይ ስምምዕ ሰላም ፕሪቶሪያ ተግባራዊ ንክኸውንን ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት እቲ ስምምዕ ንምፍራስ ንዝገብሮ ዝነበረ ምንቅስቓስን ከቢድ ቃልሲ ከም ዘካየደ ሓቢረን። እቲ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ግና ካብ ድሌትን ባህግን ህዝቢ ትግራይ ወፃኢ ክልተ ግዝያዊ ምምሕዳር ብምፍራስ፣ ዘይሕጋዊ ቤት ምኽሪ ብምምላስን ናይ ኣራዊት ኣዋጅ ብምውፃእን ነቲ ስምምዕ ኣብ ሓደጋ ከም ዘውደቖ ገሊፀን። ብሽም ፅምዶ ምስ ታሪኻዊ ፀላእቲ ሻዕቢያን ግብፅን ብምሽራኽ እውን ኲናት ንምውላዕን ሃገር ንምህዋኽን ምንቅስቓስ እናገበረ ከም ዝርከብ ብምግላፅ፤ እቲ ዘይሕጋው ጉጅለ ሽም ቀይሩ ብሽም ምሕዝነት ዕላዊ ዝገበሮ ርክብ ጉጅለታት ጥፍኣት እውን ሃገር ካብ ምፍራስ ዝተፈለየ ዕላማ ከም ዘይብሉ ተዛሪበን። ፅምዶ ካብ ብጉሓቱ ዝመኸነ ፕሮጀክት ግብፅን ሻዕቢያን ከም ዝኾነ ዝገለፃ ወይዘሮ ኬርያ ኢብራሂም፤ እዚ ብሽም ምሕዝነት ዕላዊ ዝተገበረ ርክብ ኣሸበርቲ ጉጅለታት እውን ካብ ብጉሓቱ ዝመኸነን ብሻዕቢያን ግብፅን ዝምራሕን ከም ዝኾነ ኣረዲአን። እዚ ድማ ሃገር ንምፍራስ ዝግበር ምንቅስቓስ ስለ ዝኾነ መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ከም ዘይቕበሎን ጥር ትብል ዝፈጥሮ ዓወት ከም ዘየለን ብምሕባር፤ ኩሉ ኢትዮጵያዊ ኣብ ጎኒ መንግስቲ ኮይኑ ሃገሩ ንምፍራስ ንዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ኣካላት ክቃለሶም ይግባእ ኢለን። ውሽጣውን ግዳማውን ፀላእቲ ሃገርና ንምፍራስ ምሕዝነት እንትፈጥሩ ህዝቢ ኢትዮጵያ እውን ሃገሩ ካብ ምፍራስ ንምድሓን ብሓድነት ጠጠው ኢሉ ክቃለስ ይግባእ ኢለን። ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ መስካሕክሒ በደል እናፈፀመ ከም ዝርከብ ብምግላፅ፤ መንእሰይ ትግራይ እናገፈፈን እናረሸነን ከምኡ እውን ደቅና ኣይንህብን ንዝበሉ ወለዲ እናኣሰረን ከም ዝርከብ ተዛሪበን። ብመስካሕክሒ ተግባር እቲ ጉጅለ ድማ መላእ ህዝቢ ትግራይ ነቲ ጉጅለ ኣዝዩ ከም ዝተፀየፎን ኣብ ጎኒ መንግሥቲ ፌዴራል ኮይኑ እናተቓለሰ ከም ዝርከብን ኣብራህሪሀን። ኣብ ቀረባ እዋን ንሰራዊ ምክልኻል ኢትዮጵያ ኢዶም ዝሃቡ ዕጡቓት እቲ ጉጅለ ድማ ነዚ መርኣያ እዩ ዝበላ ወይዘሮ ኬርያ፤ ህልውና ህዝቢ ትግራይ ምስ ምስ ህልውና ጉጅለ ህወሓትን ሻዕብያን ዘይኮነስ ምስ ህልውና መንግስቲ ፌዴራል ከም ዝረጋገፅን ህዝቢ ትግራይ እውን ኣብዚ መዳይ ኣድላይ ምትሕብባር እናገበረ ከም ዝርከብን ኣገንዚበን። ዕጡቓት ዘይሕጋዊ ጉጅለ እውን ኣካል እዚ ፀሊም ታሪኽን ታሪኽ ባንዳነትን ብዘይ ምዃንን ኢዶም ንሰራዊት ምክልኻል ሃገር ብምሃብን ሂወቶም ከድሕኑ ከም ዝግባእ መልእኽቲ ኣመሓላሊፈን። ሰራዊት ምክልኻል ሃገር እውን ኢዶም ንዝሃቡ ዕጡቓት ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ዝገብሮ ዘሎ ኣተሓሕዛ ዝነኣድን እቲ ሰራዊት ዋሕስ ህዝቢ ምዃኑ ዘረጋግፅን ከም ዝኾነ ሓቢረን። መንግሥቲ ፌዴራል እውን ህዝቢ ትግራይ ኣብ ምድሓን ሕጋዊ ሓላፍነቱ ብኣግባቡ እናተጠቐመ ከም ዝርከብን እዚ ድማ ተጠናኺሩ ክቕፅል ከም ዘለዎን ኣረዲአን። መንግሥቲ ይኹን ኢትዮጵያ ፍፁም ክፈርሱ ከም ዘይኽእሉ ዝገለፃ እተን ነበር ኣፈ ጉባኤ፤ ትርጉም ዘይብሉ ሞት ቅድሚ ምሙት ብሰላም ምንባርን ካብ ፀሊም ታሩኽ ባንዳነት ምግላልን ይግባእ ኢለን። ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘለውዎ ሕቶትታ ብሰላማዊ መንገዲ ክምልሰለይ እዩ ንዝበሎ ኣካል ብካርዱ ከም ዝመረፀን ንሰላምን ሃገሩን ዘለዎ ውግንና ብተግባር ከም ዝገለፀን እውን ኣብራህሪሀን

ኣዲስ ኣበባ፤ መስከረም 15/2019 (ኢዜአ)፦ እቲ ሓዱሽ ዝምስረት መንግስቲ ድልየት ተጠቃምነት ዜጋታት ብዝበለፀ ዘረጋግፁ ሜጋ ፕሮጀክትታት ኣጠናኺሩ ኸቐፅሎ ከም ዝግበእ ፕሬዚደንት ቤት ምኽሪ ትካላት ሲቪል ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ኣሕመድ ሓሰን ገሊፆም። ምስረታ ሓዱሽ መንግስቲን ስነ-ሰርዓት መኽፈቲ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝብን 25 መስከረም 2019 ዓ.ም ከም ዝካየድ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ምግላፁ ዝዝከር እዩ። ፕሬዚደንት ቤት ምኽሪ ትካላት ሲቪል ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ኣሕመድ ሓሰን ንኢዜአ ከም ዝገለፅዎ፤ መበል 7 ሓፈሻዊ መረፃ ህዝቢ ደሞክራሲያዊ መሰሉ ብምጥቃም ንሃገር ይጠቅም እዩ ኢሉ ዝኣመነሉ ፓርቲ ዝመረፀሉ እዩ። መንግስቲ ንምምስራት ዘኽእሎ ድምፂ ዝረኸበ ፓርቲ ብዙሓት ሃገራዊ ሓላፍነታት ዝቕበለሉ፣ ኣብ ዝመፁ ሓሙሽተ ዓመታት ንህዝቢ ንዝኣተዎ መፅብዓ ተግባራዊ ንምግባር ዝተግሃሉ እዋን ምዃኑ እውን ገሊፆም። ሓዱሽ ዝምስረት መንግስቲ መሰል ልምዓትን ፍትሓዊ ተጠቃምነትን ዜጋታት ብምርግጋፅ ጠንካራን ልኡላውነታ ዝተሓለወትን ሃገር ናይ ምህናፅ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ኣልዒሎም። መንግስቲ ሃገራዊ ረብሓ ኢትዮጵያ ንምኽባር ዝጀመሮ ዲፕሎማስያዊ ፃዕርታት ኣጠናኺሩ ንኽቕፅል ትፅቢት ይግበረሉ ኢሎም። ፋብሪካ ማዳበሪያ፣ ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ቢሾፍቱ፣ ልምዓት 1 ነጥብ 5 ሚልዮን ኣባይቲ ከምኡ እውን ካልኦት ሜጋ ፕሮጀክታት ንምዕዋት ዝተጀመረ ሪፎርም ኣጠናኺሩ ክቕፅለሉ ከም ዘለዎ እውን ተዛሪቦም። ሓዱሽ ዝምስረት መንግስቲ ኣብ ገለ ከባቢታት ዝርኣዩ ፀገማት ፀጥታ ብዘላቕነት ክፍትሕ ከም ዝግበኦ ብምግላፅ፤ ሰላም መሰረት ልምዓትን ዕብየትን ሃገር ምዃኑ እውን ኣረዲም። ኣብ ሃገራዊ ጉባኤ ምኽኽር ዝተዘተየሎም ጉዳያት ከም ሰናይ ኣጋጣሚ ብምጥቃም ዘተን ልውውጥ ሓሳብን ባህሊ ኮይኑ ንኽቕፅል መሪሕ ተራኡ ክዋፃእ ከም ዘለዎ እውን ገሊፆም። ኣብ ኢትዮጵያ ዘላቒ ሰላም ብምስፋን ልምዓት ኣብ ምርግጋፅ መዳይ ካብቲ ዝምስረት መንግስቲ ብዙሕ ትፅቢት ከም ዝግበር ብምግላፅ፤ ህዝቢ፣ ፖለቲካዊ ፓርቲታት፣ ትካላት ሲቪል ሕብረተሰብ ካልኦት ትካላትን ግደ ምሕዝነት ሰላም ክዋፅኡ ይግባእ ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 14/2019(ኢዜኣ) ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ንዕላዊ ዑደት ስራሕ ጅቡቲ ኣትዮም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ጅቡቲ እንትበፅሑ ፕሬዚዳንት ጅቡቲ ኢስማኤል ኦመር ጊሌ ድሙቕ ኣቀባላ ገይረምሎም። ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ጅቡቲን ዘሎ ኢኮኖሚያዊ ምትእስሳር ንምጥንኻር ዝዓለመ ሓባራዊ ፕሮጀክት ዕላዊ ኣብ ዝኾነሉ መድረኽ ከም ዝርከቡ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣፍሊጡ።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 13/2019 (ኢዜኣ) መፍረያይነት ስርናይ ኢትዮጵያ ኣፍሪካ ዓርሳ ምምጋብ ትኽእል እያ ዝብል ግልፂ መልእኽቲ ከም ዘመሓላለፈ ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ ገሊፆም። መበል 81 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውሕመ ኣብ ኒውዮርክ እናተኻየደ እዩ ዝርከብ። ፕሬዚዳንት ታዬ ኣፅቀስላሴ ኣብቲ ጉባኤ ኣብ ገበርዎ መደረ፤ ኢትዮጵያ ኣብ ውሕስና ምግቢ ልዑል ፀብለልታ ከም ዘመዝገበት ሓቢሮም። ኢትዮጵያ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ዝፃወር ዝተመሓየሸ ዓሌት ስርናይ ኣብ ምፍራይ ዓወት ከም ዘመዝገበት ተዛሪቦም። ኣብ ሓፂር እዋን ኢትዮጵያ ካብ ስርናይ መምፅኢት ወፂአ ኣብ ኣፍሪካ ካብ ዘለዋ ዓበይቲ ኣፍረይቲ ስርናይ እታ ሓንቲ ምዃን ክኢላ እያ ኢሎም። ቀረብ ምግቢ ኣጀንዳ ፖለቲካ ኣብ ዝኾነሉን ሰንሰለት ቀረብ ምግቢ ዓለም ኣብ ዝተፈተነሉን እዚ እዋን መፍረያይነት ስርናይ ኢትዮጵያ ኣፍሪካ ዓርሳ ምምጋብ ትኽእል እያ ዝብል ግልፂ መልእኽቲ ከም ዘመሓላለፈ ኣረዲኦም።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 13/2019 (ኢዜኣ) 1 ነጥቢ 6 ቢልዮን ኣፍሪካውያን ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት ውክልና ምኽልካሎም ብህፁፅ ክእረም ከም ዘለዎ ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ ገሊፆም። ውሕመ ነባራዊ ኩነታት ዓለም ዘገናዘበ መሰረታዊ ሪፎርም ክገብር ይግባእ ኢሎም። መበል 81 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውሕመ ኣብ ኒውዮርክ እናተኻየደ እዩ ዝርከብ። ፕሬዚዳንት ታዬ ኣፅቀስላሴ ኣብቲ ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣብ ዝገበርዎ መደረ፤ ኢትዮጵያ ውሕመ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዓለም ዘለዉ ፈተንቲ ኩነታት ብዝሓሸ ዓቕሚ ምፍታሕ ንክኽእል መሰረታዊ ዝኾነ ሪፎርም ንክገብር ተተሓሳስብ ኢሎም። ውሕመ ኣብ ማዕርነትን ፍትሓዊነትን መሰረት ዝገበረ ከምኡ እውን ነባራዊ ኩነታት ዓለም ብዘገናዘበ መልክዑ ምምሕያሽ ክግበረሉ ከም ዝግባእ ተዛሪቦም። ኣፍሪካ ኣብ ዓለም ለኸ ወሃብነት ውሳነ ንነዊሕ እዋን ተገሊላ ከም ዝፀንሐት ብምዝኽኻር፤ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ህፁፅ ሪፎርም ክገብር ከም ዘለዎ ኣረዲኦም። "ሓቃዊ ድሌት ፖለቲካ እንተሃልዩ 1 ነጥቢ 6 ቢሊዮን ኣፍሪካውያን ማዕረ ውክልና ናይ ምርካብ መሰል ንዘበናት ምኽልካሎም ከመይ ገይሩ እዩ ሕሊና ዓለም ክቕበሎ ክኢሉ?"ክብሉ እውን ሓቲቶም። እዚ ሕቶ ሞራልን ሓቅን ወለዶ ከም ዝኾነ እውን ፀሪሖም። ብካሊእ መዳይ ሓባራዊ ዓምድታት ሙሉእ ብሙሉእ ቅድሚ ምፍራሶም ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ቆራፅ ስጉምቲ ብምውሳድ ጎንፅታት ንምክልኻል ጠንኪሩ ክሰርሕ ከም ዝግባእ ኣተሓሳሲቦም። ኢትዮጵያ ሰባት ሰብኣዊ ክብሮም ንክሕለው፣ ፍትሒ ንክረጋገፅን ፅኑዕ ሕብረት ነፃ ህዝብታት ንክኽበርን ኣብ ዘለዋ ታሪኻዊ ቆራፅነት ፀኒዓ ከም ትቕፅል እቶም ፕሬዚዳንት ኣረጋጊፆም።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 13/2019 (ኢዜኣ) ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስትር ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪካ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ምስ ፕሬዚዳንትን ዋና ፈፃሚት ስራሕን ኢንተርናሽናል ክራይስስ ግሩፕ (International Crisis Group) ኮምፎርት ኤሮ ዘትዮም። እቲ ዘተ ጎና ጎኒ ኣብ ኒውዮርክ ዝካየድ ዘሎ ስሩዕ ኣኼባ ቅነ ላዕለዋይ ብርኪ(High-Level Week) መበል 81 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት እዩ ተኻይዱ። ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዘተኦም፤ ኣብ እዋናዊ ሃገራውን ዞባውን ጉዳያት ሰላምን ድሕንነትን ብፍላይ ድማ ኢትዮጵያ ዞባዊ ሰላምን ድሕንነትን ንምርግጋፅ እተበርክቶ እጃም ብዝምልከት ሓሳብ ከም ዝተለዋወጡ ሓበሬታ ሚኒስቴር ጉዳይ ወፃኢ የመላኽት። እቲ ዘተ፤ ኢትዮጵያ ኣብ ሱዳን ሰላምን ምርግጋዕን ንምምፃእ ኣብ ዝግበሩ ፃዕርታት ዘለዋ ኣስተዋፅኦ ብዝምልከት እውን ትኹረት ዝገበረ ከም ዝነበረ ተገሊፁ።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 13 /2019 (ኢዜኣ) ኮሚሽነር ኮሚሽን ፖሊስ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኮይኖም እናገልገሉ ዝነበሩ ነባር ኣመራርሓ ህወሓት ሜጀር ጀነራል ገብረ ኣድሃና ጉጅለ ህወሓት ምስ ታሪኻዊ ፀላእቲ ብምሕባር ሃገር ናይ ምፍራስ ልኡኽቶን ድሌትን ኲናትን ብምቅዋም ናብ መንግሥቲ ፌዴራል ኣትዮም። እቶም ሜጄር ጄኔራል ኣብ ውሽጢ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ብዝለዓለ ብርኪ ኣመራርሓ ዘገልገሉ እንትኸውን፤ ህወሓት ኣብ ልዕሊ ሃገር ክሕደት ክሳብ ዝፍፅም ሓላፊ ዋና መምርሒ ወፍርን ሓበሬታን ሰራዊት ምክልኻል ኮይኖም ኣገልጊሎም እዮም። ዕድሚኦም ዘይኣኸሉ ህፃናት ከይተረፈ ብሓይሊ ናብ ኲናት ብምግፋፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ስቓይ ዝፈጥር ዘሎ እኩይ ሽርሒ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ብምቅዋም እቶም ጄኔራል ካብቲ ጉጅለ ምፍላዮም እውን ህልውና ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ከም ዘብቀዐ ዘርኢ እዩ።

ኣዲስ ኣበባ፤ መስከረም 13/2019 (ኢዜኣ): - ምስረታ ሓዱሽ መንግስትን ሰነ-ሰርዓት መኽፈቲ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝብን 25 መስከረም 2019 ዓ.ም ከም ዝካየድ ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣይተ ታገሰ ጫፎ ገሊፆም። እቶም ኣፈ-ጉባኤ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ዝተኻየደ መበል 7 ሓፈሻዊ መረፃ ሰላማዊ፣ ዴሞክራሲያዊ፣ ፍትሓውን ተኣማንን ኮይኑ ከም ዝዛዘመ ኣረዲኦም። ብተመሳሳሊ ኣብቲ መረፃ 42 ፓርቲታት ፖለቲካ ፣ 10,438 ሕፁያትን ልዕሊ 54 ሚልዮን መረፅቲ ከም ዝተሳተፉ ኣዘኻኺሮም፡፡ ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ ዓንቀፅ 50 ንኡስ ዓንቀፅ 3 ዝልዓለ ኣካል ስልጣን መንግስቲ ፌደራል ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ፌደራል እንትኸውን ተፀዋዕነቱ ድማ ንህዝቢ እቲ ሃገር ምዃኑ ተደንጊጉ እዩ። ብተወሳኺ ኣብ ሕገ-መንግስቲ ዓንቀፅ 58 ንኡስ ዓንቀፅ 2 እዋን ስራሕ እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ መወዳእታ ሰሙን መስከረም ሰኑይ ከም ዝጅምር ብዝተደንገገ መሰረት፣ ምስረታ መንግስትን ሰነ-ሰርዓት መኽፈቲ ቤት ምኽሪን ወከልቲ ህዝብን 25 መስከረም 2019 ዓ.ም ክሳለጥ እዩ። ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ ዓንቀፅ 56 ኣብቲ ቤት ምኽሪ ኣብላጫ መቐመጢ ወንበር ዝረኸበ ፖለቲካ ፓርቲ ሕጊ ፈፃሚ ኣካል ፌዴራል ከም ዝውድብ፣ ብህዝቢ ዝተመረፀ ሓዱሽ ሕጊ ፈፃሚ ኣካል ድማ ኣብቲ መዓልቲ በዕሊ ሓላፍነት ከም ዝረከብ ገሊፆም። ነቲ ሰነ-ሰርዓት ሙሉእ ብሙሉእ ኣድላዪ ምድላው ከም ዝተዛዘመ ዝሓበሩ እቶም ኣፈ-ጉባኤ፤ መፃኢ ዘመን ናይ ሰላም፣ ጥዕና፣ ሓጐስ፣ ፍቕሪ፣ ሓድነትን ብልፅግናን ክኸውን ሰናይ ትምኒት ኣመሓላሊፎም።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 13 /2019 (ኢዜኣ) ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ ምስ ዋና ፀሓፊ ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት(ውሕመ) ኣንቶኒዮ ጉተሬዝ ዘትዮም። ክልቲኦም ወገናት ጎና ጎኒ መበል 81 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውሕመ ኣብ ዝገበርዎ ዘተ ኣብ ጉዳያት ሰላምን ድሕንነትን እቲ ዞባ መኺሮም። ዋና ፀሓፊ ውሕመ ኣንቶኒዮ ጉተሬዝ ንጉዕዞ ዘላቒ ልምዓት ኢትዮጵያ ብምንኣድ ትካሎም ምስ ኢትዮጵያ ዝገብሮ ምትሕብባር ከም ዘጠናኽር ኣረጋጊፆም። ብተወሳኺ እውን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ዘላቒ ልምዓት ንምርግጋፅ ምትሕብባር ምጥንኻር ኣብ ዝከኣለሉ ኩነታት ዘትዮም።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 13/ 2019 (ኢዜኣ) ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስትር ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪካ ሚኒስትር ጌታቸው ረዳ ምስ ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ኔዘርላንድስ ቶም ቤረንድሰን ዘትዮም። እቲ ዘተ ጎና ጎኒ መበል 81 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት ዝተኻየደ እዩ። ኣብ ዘተኦም ድማ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ክልቲኣዊ ርክብን ሓባራዊ ትኹረት ዝደልዩ ዞባዊ ጉዳያትን ውፅኢታዊ ሓሳብ ተለዋዊጦም። ኣይተ ጌታቸው ረዳ ኣብ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪካ ብፍላይ ድማ ኣብ ሱዳን ብዘሎ እዋናዊ ኩነታትን ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባ ሰላም ንምርግጋፅ ትገብሮ ንዘላ ፃዕሪ ብዝምልከት ንሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ኔዘርላንድስ ቶም ቤረንድሰን ገለፃ ገይረምሎም። ብተወሳኺ እውን ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኔዘርላንድስን ኣብ ዘሎ ምትሕብባር ንግዲ! ኢንቨስትመንትን ኢኮኖምን ሰፊሕ ዘተ ገይሮም እዮም። ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ኔዘርላንድስ ቶም ቤረንድሰን ብግደኦም፤ ሃገሮም ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ምትሕብባር ኢንቨስትመንትን ኢኮኖምን ንምስፋሕ ልዑል ድሌት ከም ዘለዋ ተዛሪቦም። ምሕዝነት ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ብዝበለፀ ንምጥንኻር ዘተ ላዕለዎት ሰብ መዚ ተጠናኺሩ ክቕፅል ከም ዘለዎ ምግላፆም እውን ሓበሬታ ሚኒስቴር ጉዳይ ወፃኢ የመላኽት።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 10/2019 (ኢዜኣ) ሕብረት ኣፍሪካን ውድብ ሕቡራት መንግስትታትን ኣብ ሰላም፣ኢኮኖምን ፍትሓዊ ዓለም ንምርግጋፅን ብሓባር ዘሳልጥዎም ዘለዉ ስራሕቲ ብዝበለፀ ንምጥንኻር ከም ዝሰርሑ ኣፍሊጦም። መበል 81 ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት (ውሕመ) ካብ 8 መስከረም 2019 ዓ/ም ጀሚሩ “ምትእምማን ዳግማይ ምህናፅን ሓደሽቲ ለውጥታት ብኣግባቡ ምምራሕን፣ ንኹሉ ዝሰርሕ ውሕመ ምፍጣር” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ ኣብ ኒው ዮርክ እናተኻየደ እዩ ዝርከብ። ብፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ ዝተመርሐ ላዕለዋይ ጉጅለ ልኡኽ ኢትዮጵያ ኣብቲ ጉባኤ እናተሳተፈ እዩ ዝርከብ። ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ መሐሙድ ዓሊ ዩሱፍ ኣብቲ ጉባኤ እናተሳተፉ እዮም ዝርከቡ። ጎና ጎኒ እቲ ሓፈሻ ጉባኤ ስትራቴጂካዊ ምትሕብባር ኣብ ምጥንኻር፣ማዕቐፋት ሰላምን ድሕንነትን ኣብ ምጥንኻርን ንኣፍሪካ ተረባሒት ኣብ ዝገብሩ ሪፎርማት ዓለም ለኸ ትካላት ፋይናንስን ትኹረት ዝገበረ መድረኽ ዘተ ተኻይዱ። ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ መሐሙድ ዓሊ ዩሱፍን ዋና ፀሓፊ ውሕመ ኣንቶኒዮ ጉቴሬዝን እቲ መድረኽ ብሓባር መሪሖምዎ። እቲ ኣኼባ ክልቲኦም ትካላት ኣፍሪካ መዋቕራዊ ፈተናታት ንምፍታሕ ትገብሮም ዘላ ፃዕርታት ንምድጋፍን ፍትሓዊ ዓለም ንምፍጣርን ዘለዎም ሓባራዊ ቆራፅነት ብዝበለፀ ዘረጋገፀ ከም ዝኾነ ሓበሬታ ሕብረት ኣፍሪካ የመላኽት። ዓለም ለኸ ኣወቓቕራ ፋይናንስ ምምሕያሽ፣ዘላቒ ምምሕዳር ዕዳን ሃገራት ኣፍሪካ ምስ ቁልፊ ሃፍትታት መዓድን ብዝበለፀ ተጠቀምቲ ምግባር ዘተ ካብ ዝተገበረሎም ኣጀንዳታት እዮም። ክልቲኦም ወገናት ኣብቲ ኣኼባ ምትሕብባር ሕብረት ኣፍሪካን ውሕመን ዘለዎ ስትራቴጂካዊ ፋይዳ ኣፅንኦት ሂቦም። ውሕመ ኣብ ኣፍሪካ ዘለዉ ፈተናታት ሰላምን ድሕንነትን ንምፍታሕ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ሕብረት ኣፍሪካ ቁልፊ መሓዛ ኮይኑ ከም ዝቕፅል ዳግማይ ኣረጋጊፁ። መዋቕር ሰላምን ድሕንነትን ኣፍሪካ ምጥንኻር፣ጎንፂ ቀዲምካ ናይ ምክልኻል ዲፕሎማስን ከይዲ ዕርቅን ብኣግባቡ ተግባራዊ ምግባርን ንፈተናታት ኣፍሪካ ኣፍሪካዊ መፍትሕታት ምርግጋጽን ዘኽእል እኹል ምህናፅ ከም ዘድሊ እውን ኣብቲ ኣኼባ ተገሊፁ። ኣብቲ ዘተ ኣብ ዞባ ሳሄል፣ሊቢያ፣ሱዳን፣ደቡብ ሱዳን፣ሶማሊያን ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎን ዘለዉ እዋናዊ ጉዳያትን ፃዕርታት ሰላምን ተገምጊሞም እዮም። ኣብቲ ኣኼባ ጎንፅታት፣ኣብ ዓለም ለኸ ሰንሰለት ቀረብ ዝተፈጠሩ ምትእጉጓላትን መስመራት በሪ ባሕርን ምዕፃው ሓዊሱ ካልኦት ግዳማዊ ኩነታት ኣብ ኢኮኖሚ ኣፍሪካን ውሕስና ምግብን ተወሳኺ ፅልዋ እናፈጠሩ ከም ዝኾኑ ተላዒሉ። ክልቲኦም ወገናት ኣብቶም ዘተታት ሓባራዊ ማእቐፍ መውሃቢ ግብረ መልሲ ንምፍጣር ኣብ ስምምዕ ከም ዝበፅሑ እውን ተገሊፁ። ምድላው ፍኖተ ካርታ ሕብረት ኣፍሪካን ውሕመን ንምዝዛም፣ኣብ ጉዳያት ሰላም ሃገራት ኣፍሪካ ዘለዎም ምትሕብባር ንምጥንኻር፣ፈተናታት ውሕስና ምግቢ ንምፍታሕን ንሃንደበታዊ ሓደጋታት ምላሽ ምሃብን ዘኽእሉ ማዕቐፋት ኣሰራርሓ ንምሕንፃፅ ከም ዝሰርሑ ምግላፆም ሓበሬታ ሕብረት ኣፍሪካ የመላኽት። መበል 81 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውሕመ ክሳብ 18 መስከረም 2019 ዓ/ም ክፀንሕ እዩ።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 12/2019 (ኢዜአኣ) ኢትዮጵያ ኣብ ተሓዳሲ ሓይሊ ዘለዋ ዓቕሚ ናብ ዘላቒ ኢኮኖሚያዊ ዕቤትን ትራንስፎርሜሽንን ንምቕያር እናሰርሐት ከም ዝኾነት ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ ገሊፆም። መበል 81 ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት (ውሕመ) ካብ 8 መስከረም 2019 ዓ/ም ጀሚሩ “ምትእምማን ዳግማይ ምህናፅን ሓደሽቲ ለውጥታት ብኣግባቡ ምምራሕን፣ ንኹሉ ዝሰርሕ ውሕመ ምፍጣር” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ ኣብ ኒው ዮርክ እናተኻየደ እዩ ዝርከብ። ብፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴ ዝተመርሐ ላዕለዋይ ጉጅለ ልኡኽ ኢትዮጵያ ኣብቲ ጉባኤ እናተሳተፈ እዩ ዝርከብ። ፕሬዝዳንት ታዬ ኣፅቀስላሴ ጎና ጎኒ እቲ ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ለኸ ጉባኤ ተሓዳሲ ሓይሊ ተሳቲፎም። እቶም ፕሬዚዳንት ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ ኣጀንዳ ዓለም ለኸ ተሓዳሲ ኢነርጂ ሓይሊ ኣብ ምፍልፋል ጥራሕ ተወሲኑ ክተርፍ የብሉን።   ንኤሌክትሪክ ናብ ሓቃኢ ዕቤት ኢኮኖሚ ንምቕያር ዘኽእሉ መተሓላለፊ መስመራት፣ ቴክኖሎጂታትን መሰረተ ልምዓታት መከፋፈልቲ ሓይልን ብምፋይናንስ ኣብ ምድጋፍ ትኹረት ክግበር ኣለዎ ኢሎም። ልዑል ዓቕሚ ተሓዳሲ ሓይሊ ዘለወን ሃገራት ዘለወን ሃፍቲ ናብ ዘተኣማምን ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ፣ ዕቤት ኢንዱስትርን ሓቛፊ ብልፅግናን ንምልዋጥ ጠንካራ ዓለም ለኸ ምትሕብባር ከም ዘድልየን ኣረዲኦም። ስለ ዝኾነ ድማ እቲ ዓለም ለኸ ደገፍ ፋይናንስ ሓህሊ ካብ ምፍልፋል ጀሚሩ ክሳብ መተሓላለፊ፣ መከፋፈሊ፣ መዋህለልን ቀረብ ሓይሊ ገዛ ንገዛን እውን ዝሓዘ ክኸውን ከም ዘለዎ ተዛይ። ኢትዮጵያ ንዓብይ ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጵያ ዝሃነፀቶ ብናይ ባዕላ ዓቕምን ብሰፊሕ ህዝባዊ ጎስጓስን ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ እዚ ዋንነት ውሽጢ ሃገርን ቆራፅነትን ክንደይ ዝኣክል ወሳኒ ከም ዝኾነ መርኣያ እዩ ኢሎም። ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት ጎና ጎኒ ባዕላዊ ዓቕሚ ዘበናዊ መሰረተ ልምዓታት ሓይሊ ንምዝርጋሕ ዘኽእለን ሰፊሕ ኢንቨስትመንት ንምርካብ ዓለም ለኸ ምትሕብባር ፋይናንስ ኣድላይ ከም ዝኾነ ገሊፆም። መርሃ ግብሪ 'RISED' ሕብረት ኣፍሪካ፣ ባንኪ ዓለምን ባምኪ ልምዓት ኣፍሪካን መሰረተ ልምዓት ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ኣብ ምምዕባልን ምጥንኻርን ንዘበርከትዎ ኣስተዋፅኦ እውን ምስጋና ኣቕሪቦም። ኢንቨስትመንት ተሓዳሲ ሓይሊ ኣብ ውሑዳት ዝማዕበላ ሃገራት ጥራሕ ተወሲኑ እንተተሪፉ ዓለም ለኸ ስግግር ኢነርጂ ከም ዘይዕወት ሓቢሮም።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 11/2019(ኢዜኣ) ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስትር ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪካ ሚኒስትር ጌታቸው ረዳ ምስ ረዳት ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ጉዳያት ኣፍሪካ ኣሜሪካ ፍራንክ ጋርሺያ ዘትዮም። ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስትር ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪካ ሚኒስትር ጌታቸው ረዳ ጎናጎኒ መበል 81 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግሥትታት ምስ ረዳት ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ ጉዳያት ኣፍሪካ ኣሜሪካ ፍራንክ ጋርሺያ ዘትዮም።   ክልቲኦም ወገናት ኣብ ሓባራዊ ድሌታት ከምኡ እውን ኣብ ጉዳያት ዞባዊ ሰላምን ድሕንነትን ዝዘተዩ እንትኸውን፤ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ዘሎ ርክብ ንግድን ኢኮኖምን ምጥንኻር ኣድላይ ከም ዝኾነ ምግላፆም እውን ሓበሬታ ሚኒስቴር ጉዳይ ወፃኢ ኢትዮጵያ የመላኽት። ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ኣብ ወርሒ ግንቦት 2018 ዓ/ም ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ኣብ ሰለስተ ዋና ዋና ዓውድታት ማለት እውን ኣብ ብልፅግና ኢኮኖሚ፣ ንግድን ኢንቨስትመንትን፣ ምትሕብባር ምክልኻልን ድሕንነትን ከምኡ እውን ኣብ ዞባዊ ሰላምን ምርግጋዕን ዝጠመተ ክልቲኣዊ ዘተ ምግባረን ዝዝከር እዩ።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም/11/2019(ኢዜኣ) በዓል መዚ መራኸብቲ ሓፋሽ ኢትዮጵያ ንቴሌቪዥን ትግራይ ከም ዝኣገደ ኣፍሊጡ። እቲ በዓል መዚ ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ፤ እቲ ጣብያ ቴሌቪዥን ድሕንነት ህዝብን ሃገርን ከምኡ እውን ብሄራዊ ረብሓ ኣብ ሓደጋ ዘውድቑን ናብ ጎንፂ ዘምርሑን መልእኽትታት ብተኸታታሊ እናተመሓላለፍሉ ከም ዝርከብ ገሊፁ። ሙሉእ መግለፂ በዓል መዚ መራኸብቲ ሓፋሽ ኢትዮጵያ ከምዚ ዝስዕብ ቀሪቡ ኣሎ፡- ቴሌቪዥን ትግራይ (Tigray TV) ምእጋዱ ይምልከት ኣብ መንጎ መንግሥቲ ፌዴሪኢን ህወሓትን ኣብ ፕሪቶሪያ ዝተገበረ ስምምዕ ሰላም ስዒቡ፤ በዓል መዚ መራኸብቲ ሓፋሽ ኢትዮጵያ ምስ ግዝያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ብዝገበሮ ዘተን ብዝተብፅሐ ስምምዕን ኣብ ልዕሊ ቴሌቪዥን ትግራይ ተነቢሩ ዝነበረ እገዳ ብምልዓል ናብ ስራሕ ከም ዝተመለሰ ዝፍለጥ እዩ። ብተወሳኺ እውን እቲ በዓል መዚ ንጋዜጠኛታትን ሰብ ሞያን ቴሌቪዥን ትግራይ ስልጠናታት ህንፀት ሰላምን መዕበዪ ብቕዓት ሞያን ብምሃብ እቲ ሚድያ ናብ ሕገ መንግስታውን ሞያውን መስመር ንክምለስ ፃዕሪ እናገበረ ፀኒሑ እዩ። ይኹን እምበር ካብ ቀረባ እዋን ናብዚ ቴሌቪዥን ትግራይ ብዝተውሃቦ ዕድል ተጠቒሙን ሞያዊ ስነ ምግባር ኣኽቢሩን ኣገልግሎት ኣብ ክንዲ ምሃብ ድሕንነት ህዝብን ሃገርን ከምኡ እውን ብሄራዊ ረብሓ ኣብ ሓደጋ ዘውድቑ፣ናብ ጎንፂ ዘምርሑን ፅንፈኝነት ዘተባብዑን መልእኽትታት ብተኸታታሊ እናተመሓላለፍሉ ከም ዝርከብ ውፅኢት ግምገማ ትሕዝቶ ሚድያና የረጋግፅ። ስለ ዝኾነ ድማ በዓል መዚ መራኸብቲ ሓፋሽ ኢትዮጵያ ብሕጊ ዝተውሃቦ ሓላፍነት መሰረት ብምግባር ካብ ሎሚ ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ቴሌቪዥን ትግራይ ንዘይተወሰነ ግዜ እገዳ ከም ዘነበረ ይገልፅ። መተሓሳሰቢ፦ ዝኾነ ዲጂታል ሚድያ፣ ብሮድካስት ሚድያን ሚድያ ሕትመትን ንቴሌቪዥን ትግራይ ከም ፍልፍል ሓበሬታ ምጥቃም ወይ ድማ እቲ ጣብያ ቴሌቪዥን ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ዝዝርግሖም ትሕዝቶታ ምዝርጋሕን ምግዋሕን ብጥቡቕ ዝተኸልከለ እዩ። እዚ መምርሒ ተመሓላሊፉ ኣብ ዝርከብ ዝኾነ ሚድያ እቲ በዓል መዚ ኣድላይ ሕጋውን ምምሕዳራውን ስጉምትታት ዝወስድ ከም ዝኾነ ኣጥቢቑ የተሓሳስብ። በዓል መዚ መራኸብቲ ሓፋሽ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ፣ ኢትዮጵያ

ኣዲስ ኣበባ፤ መስከረም 9/2019 (ኢዜኣ): -ግብፂ ልዑል ሃፍቲ ማይ እናሃለዋ ድኹም ምሕደራ ማይ ትኽተል ሃገር ምዃና ኣማኻሪ ሚኒስትር ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪካ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ገሊፆም። ኣይተ ጌታቸው ረዳ ምስ ፐልስ ኦፍ ኣፍሪካ ኣብ ዝገበርዎ ፃንሒት፤ ግብፂ ንሩባ ኣባይ ናይ ባዕላ ጥራሕ ገይራ ናይ ምርኣይ ድሑር ኣካይዳ ከምትኽተል ተዛሪቦም። ቅዋም ግብፂ ንሓቀኛን ቀንዲ መበቆል እቲ ሩባ ሓዊሱ ፍፁም ሓቂ ዝኽሕድ ናይ ድፍረት ኣካይዳ ምዃኑ ብምጥቃስ፤ እዙይ ድማ ፈፂሙ ተቐባልነት ዘይብሉ እዩ ኢሎም። ግብፂ ምስ ሳይንስ ብዝፃረር መገዲ ኣብ ኣጠቓቕማ ሩባ ኣባይ ተሰጉሞ ጉጉይ ኣካይዳ ግብፃውያን “ታሪኻዊ መሰላት” ብዝብል ጌጋ ስምዒት ዋንነት ክስመዖም ከም ዝገበረ ገሊፆም። “ታሪኻዊ መሰል” ዝብል ሓሳብ ነቲ ማይ ቀዲሙ ምጥቃም ዝጀመረ ኣካል ንዘለኣለም ክቆፃፀሮ ኣለዎ ካብ ዝብል ስሱዕ ኣተሓሳሰባ ዝብገስ ምዃኑ ኣመላኺቶም። ግብፂ ኣብ ዓለም ለኸ መድረኻት ትኽተሎ ፅንሰ-ሓሳብ “ውሕስና ማይ” እዋኑ ዝሓለፎ ድልየት ልዕልና ሓደ ወገን ምዃኑ እውን ኣይተ ጌታቸው ኣብሪሆም። እዙይ ኮነ ተባሂሉ ንፖለቲካዊ ረብሓ ዝተፈጠረ ጌጋ ተረኽ ምዃኑ እውን ተዛሪቦም። ግብፂ ኣብ ዓለም ካብ ዘለዋ ድኹማት ምሕደራ ማይ ካብ ዘለወን ሃገራት ሓንቲ እያ ዝበሉ ኣይተ ጌታቸው፣ ኣብ በረኻ ከባቢታት ዝርከቡ ከም ቱሽካ ዝመሳሰሉ ልዑል መጠን ማይ ዝሓቱ ፕሮጀክታት ናይዚ ብኽነት ዝትመልኦ ኣጠቓቕማ መርኣያ እዮም ኢሎም። ኣብ ግብፂ ኣብ ዝርከብ ግድብ ኣስዋን ዝረአ ዓመታዊ መጠን ትነት ማይ፣ ኣብ መኽዘናት ማይ ኢትዮጵያ ካብ ዝቕመጥ መጠን ማይ ብዕፅፊ ዝዓበየ ምዃኑ እውን ተዛሪቦም። ኣብ ሞንጎ ቀንዲ መበቆል ሩባ ኣባይ ኣብ ዝኾነት ኢትዮጵያን ሰፊሕ ዓቕሚ መስኖ ዘለዋን ሱዳንን ሰላም ከይህሉ ግብፂ ክትሰርሕ ከም ዝፀንሐት ብምልዓል፣ ኣብ ሱዳን ዘሎ ቅልውላው እታ ሃገር ማይ ከይትጥቀም ንምግባር ግብፂ ትኽተሎ ስትራተጂ እዩ ኢሎም። ግብፂ ዘለዋ እንኮ መገዲ እዋኑ ዝሓለፎ ኣካይዳ ብምግዳፍ ምስ ነባራዊ ሓቂ ምትዕራቕ ምዃኑ እውን ተዛሪቦም።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 8/2019 (ኢዜኣ) ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ ካብ ጥፍኣትን መከራን ወፃኢ ዝረብሖ ነገር ከም ዘይብሉ ኣማኻሪ ሚኒስትር ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪካ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ገሊፆም። ኣይተ ጌታቸው ረዳ ምስ ሚድያ ፐልስ ኦፍ ኣፍሪካ ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት፤ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ህዝቢ ትግራይ መወዳእታ ንዘይብሉ ዕንክሊል መከራን ጥፍኣትን ካብ ምቅላዕ ወፃኢ ዝረብሓ ነገር ከም ዘየለ ሓቢሮም። መንገዲ ጥፍኣት እቲ ጉጅለ ህዝቢ ትግራይ ካብ ልቡ ንዝምነዮ ሰላምን ምርግጋዕን ብተፃራሪ ጠጠው ዝበለ እዩ ኢሎም። ኩነታት ዓለምን ሃገርን ኣብ ዝተለወጠሉ እዚ እዋን መራሕቲ እቲ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ግና ኣብ ኣረጊትን ፀቢብን ኣተሓሳስባ ፖለቲካ ጠጠው ኢሎም ከም ዝተረፉ ኣረዲኦም። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብቲ ክልል ዝበፅሐ ጥፍኣት ካብ መንገዲ ጥፍኣት እቲ ጉጅለ ዝፍልፍል ከም ዝኾነ እውን ተዛሪቦም። ናይዚ እዋን ወለዶ ሓዱሽ ኣተሓሳስባን ሓቃዊ ድሌት ሰላምን ከም ዘለዎ ብምግላፅ፤ ይኹን እምበር ኣመራርሓ እቲ ጉጅለ እዋኑ ብዝሓለፎ ኣተሓሳስባ ናብ ካሊእ ዙር ጎንፅን ቅልውላውን ንምእታው እናሰርሑ ከም ዝርከቡ ኣረዲኦም። ስምምዕ ሰላም ፕሪቶሪያ ዝተፈረመ ኲናት ንምቁራፅን እቲ ህዝቢ እውን ናብ ስሩዕ ሂወቱ ንክምለስን ከም ዝነበረ ብምዝኽኻር፤ ይኹን እምበር ኣመራርሓ ጉጅለ ህወሓት ነቲ ስምምዕ ናይ ባዕሎም ስልጣን ንምቕፃል ነቲ ስምምዕ ኮነ ኢሎም ከም ዘተዓናቐፍዎ ተዛሪቦም። ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣብ ውሽጢ ፀገም ዝነብሩ ዜጋታት እውን ናብ መረበቶም ንከይምለሱ ብምኽልካል ንፖለቲካዊ ሸቐጥ እናተጠቐመሎም እዩ ዝርከብ ኢሎም። ሰላም ዘይደልዩ ኣመራርሓ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ነቲ ህዝቢ ኣብ ፀገም ኣቃሊዖም ካብቲ ቅልውላው ትርፊ ንምርካብ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ኮንርሮባንድን ወርቅን ከም ዝተዋፈሩ ሓቢሮም። መናእሰይ ትግራይ ብሰንኪ እቲ ጉጅለ ዘብፅሐሎም ዘሎ ግፍዕን ጭቆናን ካብቲ ክልል እናተወፁን እናተሰደዱን ከም ዝኾኑ እውን ፀሪሖም። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣመራርሓ እቲ ጉጅለ ድሕንነትን ረብሓን ህዝቢ ትግራይ ንጎኒ ብምግዳፍ ምስ ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ ሓዱሽ ርክብ ፖለቲካ ከም ዝፈጠሩን እዚ ድማ ኣዝዩ መሕፈሪ ተግባር ከም ዝኾነን ገሊፆም። ስለ ዝኾነ ድማ ሓቃዊ ሰላም ንምምፃእ ነዚ ጉጅለ ጥፍኣት ብቆራፅነት ብምቅላስ ጥራሕ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ ህዝብን መንእሰይን ትግራይ ነዚ ጉጅለ ብምቅላስ እቲ ክልል ናብ ሰላምን ልምዓትን ንምምላስ ክፅዕሩ ኣለዎም ኢሎም።

ኣዲስ ኣበባ/መስከረም 8/2019(ኢዜኣ) ከባቢ 300 ዕጡቓት ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ኣብ ከባቢ ተከዘ ንዝርከብ እዚ ሰሜን ምዕራብ ኢዶም ሂቦም። ኣብ ግንባር ምዕራብ ንኣንፈት ተከዘ ፍሉይ ቦታ ኣብ ድልድል ተከዘ ብየማንን ፀጋምን ኣንፈት ንሰራዊት እዚ ሰሜን ምዕራብ ኢዶም ዝሃቡዕጡቓት እቲ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ምስ ፀላኢ ህዝቢ ኢትዮጵያን ንህዝቢ ትግራይ እናጨፍጨፈ ዝነበረን ሻዕብያ ፅምዶ ብዝብል ዝፈጠርዎ ርክብ ንህዝቢ ትግራይ ዘይጠቅም ከም ዝኾነ ገሊፆም። እዝ ብምርዳእ እውን ኣብቲ ከባቢ ምስ ዝርከብ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ቀዲሞም ብዝፈጠርዎ ብምዝርራብን መንገዲ ብምምችቻውን ኢዶም ከም ዝሃቡ ሓቢሮም። ሕቶ ህዝቢ ትግራይ ዝፍታሕ ብብረት ከም ዘይኮንር ብምርዳእ ልዕሊ 280 መሳርሕታት ውልቀን ጉጅለን፣ ብርክት ዝበሉ ተትኮስቲ፣ መነፅር ውግእን ዝተፈላለዩ ዶኩመንትታትን ሒዞም ኢዶም ሂቦም። ድሌት ዓርሶም ካብ ተሓታትነት ንምድሓን መንእሰይ ትግራይ ብምግፋፍ ናብ ኲናት ንምጥቑጣቕ ዝሰርሑ ዘለዉ ሰረቕትን ዘይሕጋዊ ዓደንቲ ወርቅን ኣመራርሓ እቲ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ከም ዘይቕበልዎ እውን ተዛሪቦም። ካብቶም ኢዶም ዝሃቡ ካብ ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት ጀሚሩ በቢ ብርኩ ዝርከቡ ኣመራርሓ ሻለቃን ሻምበልን ከም ዝርከብዎም ዝገለፀ እቲ እዚ፤ እዚ ድማ እቲ ዕጡቕ ሓይሊ ብዘይ ድሌቱ ብሓይሊ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ዝዋጋእ ከም ዝኾነ እዩ ዘርኢ ኢሉ። እቲ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ካብ ዕንክሊል ኲናት ንክወፅእ ድሌት ዘይብሉ ብሽም ፅምዶ ነቲ ህዝቢ ሕዚ እውን ናብ ዝኸፍአ ፀገም ንምቅላዕ ዝፅዕር፣ ዝቐረበሉ ኣማራፂ ሰላም ዘይቕበል፣ ብህዝቢ ትግራይ እውን ተቐባልነት ዘይብሉ ከም ዝኾነ እቶም ኢዶም ዝሃኡ ዕጡቓት ኣረዲኦም። ኣብዚ ሕዚ እዋን ንጉጅለ ህወሓት ብምፅላእን ሰላም ብምምራፅን ኢዶም ንምሃብ ዝፅበዩ ብርክት ዝበሉ መናእሰይ ትግራይ ከም ዘለዉ ዝገለፁ እቶም ኢዶም ዝሃቡ ዕጡቓት፤ ህዝቢ ትግራይ ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንምንፃልን ሰላማ ንምኽላእን ዘይሕጋዊ ጉጅለ ህወሓት ነቲ መንእሰይ ብሓይሊ እናገፈፈ ንኲናት እናዳለወ ከም ዝርከብ ገሊፆም። ብሓይሊ ተገዲዱ ዝኣተወ መንእሰይ ትግራይ እውን እዚ ፈሊጡን ተረዲኡን ግዜን ኩነታትን እንትመቻቸወሉ ኢዱ ንምሃብ ድሉው ከም ዝኾነ ካብ ሚድያ ምክልኻል ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት።

‎ኣዲስ ኣበባ/መስከረም/ 7/2019 (ኢዜኣ) ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኤልኒኖ ከስዕቦ ዝኽእል ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምፅዋር ሃገራት እቲ ዞባ ስጉምቲ ቅድመ መጠንቀቕታን ቅድመ ትንበያን ክወስዳ ከም ዘለወን በዓል መዚ በይነ መንግስትታት ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪካ(ኢጋድ) ኣፍሊጡ። ኢጋድ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ኤልኒኖ ዘስዕቦ ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምፅዋር ሃገራት እቲ ዞባ ክገብርኦ ዝግባእ ምድላው ብዝምልከት ኣብ ኣዲስ ኣበባ መድረኽ ዘተ የካይድ ኣሎ። ምክትል ዋና ፀሃፊ ኢጋድ መሐመድ ኣብዲ ዋሬ ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፤ ኩነታት ኤልኒኖ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ኣብ ልዕሊ ሂወትን ንብረትን ሃደጋ ከስዕብ ይኽእል እዩ። ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ካብቲ ንቡር ዝተፈለየ ልዑል መጠን ዘለዎ ዝናብ ከስዕብ ከም ዝኽእል ሓበሬታታት ትንበያ ኩነታት ኣየር ከም ዘርእዩ ሓቢሮም። ኤልኒኖ ተፈጥሮኣዊ ከም ዝኾነ ብምግላፅ፤ መጠን ዝናብ ኣብ ልዕሊ ግብርና፣ምርባሕእንሰሳትን ውሕስና ምግብን ከስዕቦ ዝኽእል ፅልዋ ምቕናስ ከም ዝከኣል እውን ኣረዲኦም። ስለ ዝኾነ ድማ ኤልኒኖ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ከስዕቦ ዝኽእል ፅልዋ ለውጢ ከባብያዊ ኣየር ንምፅዋር ሃገራት እቲ ዞባ ስጉምቲ ቅድመ መጠንቀቕታን ቅድመ ትንበያን ክወስዳ ኣለወን ኢሎም። ሓበሬታታት ቅድመ መጠንቀቕታ ቅድሚ 24 ሰዓታት ምብፃሕ ጥራሕ መጠን እቲ ሓደጋ ብ30 ሚኢታዊ ምቕናስ ከም ዘኽእል ተዛሪቦም። ኣህጉራውን ዓለም ለኻውን መሓዙት እውን ኤልኒኖ ከስዕቦ ዝኽእል ሓደጋ ምክልኻል ዘኽእል ደገፍን ምትሕብባሮምን ንከርእዩ እውን ፃውዒት ኣቕሪቦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ መስከረም 7/2019 (ኢዜኣ)፦ ምምላስ ዋናንነት ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ ጉዳይ ምርግጋፅ ብሄራዊ ረብሓን ኢኮኖሚያዊ ልኡላውነት ምጥንኻር ዞባዊ ሰላምን ምዃኑ ኣማኻሪ ሚኒስትር ጉዳይ መናእሰይ ስፖርትን ቀዳማይ ሚኒስትር ቀጀላ መርዳሳ ገሊፆም። ኣካዳሚ ኣመራርሓ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ጉዳይ ሩባ ኣባይን ኣፍደገ ባሕሪን ዝመልከት ምይይጥ ፓነል የካይድ ኣሎ። ኣማኻሪ ሚኒስትር ጉዳይ መናእሰይ ስፖርትን ቀዳማይ ሚኒስትር ቀጀላ መርዳሳ ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ ኣፍደገ ባሕሪ ምስ ኢኮኖሚ፣ ፀጥታ፣ ኣቕርቦት ሓይሊን ንግዳዊ ምትእስሳርን ኢትዮጵያ ዝተኣሳሰረ እዩ። ቀይሕ ባሕሪ ምስ ዓለምለኻዊ መስመራት ንግድን መተሓላለፊ ሓይሊ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ብምግላፅ፤ ንተበፃሕነት ንግዲ ኢትዮጵያ ፣ ዓቕሚ ሎጂስቲክስ ፣ ኢኮኖሚያዊ ተወዳዳሪነትን ፀጥታን ወሳኒ ግደ ከምዘለዎ ተዛሪቦም። ንኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ጉዳይ ምርግጋፅ ብሄራዊ ረብሓ፣ ኢኮኖሚያዊ ልኡላውነትን ምርግጋፅ ዞባዊ ሰላምን ምዃኑ ገሊፆም። ኣባል ቤት ምኽሪ ወከልቲ ሕዝቢ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ፤ ኣፍደገ ባሕሪ ምስ ታሪኽ፣ ጂኦግራፊ፣ ኢኮኖሚን ኩነታት ፀጥታን ኢትዮጵያ ዝተኣሳሰረ ዘላቒ ሃገራዊ ኣጀንዳ ምዃኑ ተዛሪቦም። ኢትዮጵያ ምስ ቀይሕ ባሕሪ ዘለዋ ቕርበት ጂኦግራፊ ፣ ቁፅሪ ህዝብን ብቕልጡፍ እናዓበየ ዝመፅእ ዘሎ ኢኮኖሚን ኣድላይነት ኣፍደገ ባሕሪ ዘጉልህ እዩ ኢሎም። ካብ ሃገራዊ ረብሓ ሓሊፉ ምስ ጎረባብቲ፣ ካልኦት ሃገራት ኣፍካን ኢሉ እውን ምስ ዓለምለኻዊ ስርዓትን ዝህሉ ኢኮኖሚያዊን ምትእስሳር ፀጥታን ክፅናዕ ከምዝግባእ ገሊፆም። ኢትዮጵያ ጉዳይ ኣፍደገ ባሕሪ ብሰላማውን ዲፕሎማሲያውን መገዲ፣ ብስምምዕን ብምትሕብባርን መፍትሒ ክረክብ ኣጥቢቓ ትደልይ እያ ኢሎም። ፕሬዝዳንት ኣካዳሚ ኣመራርሓ ኣዲስ ኣበባ ጣሰው ገብሬ (ዶ/ር) ብወገኖም፤ ጉዳያት ኣፍደገ ባሕሪን ናይልን ምስ ረብሓታት ናይ መፃኢ ኢኮኖሚ፣ ደሕንነትን ምትእስሳርን ኢትዮጵያን እቲ ከባቢን ተመዚኑ ክመራሕ ከምዘለዎ ገሊፆም። ጉዳያት ኣፍደገ ባሕሪን ናይልን ብዘተ፣ ብምትእምማን፣ ብሕጋዊ ማዕቀፋትን ናይ ኩሎም ህዝብታት ዘላቒ ናይ ሓባር ረብሓ ኣብ ግምት ብምእታውን ክመራሑ ኣለዎም ኢሎም።