ኣዲስ ኣበባ/ነሓሰ 2/2018 (ኢዜኣ) ኣብ ኢትዮጵያ ዝሳለጥ ዘሎ ልምዓት ኮሪደር ጥዕና ዘለዎ መነባብሮን ፅሩይ ከባብን ብምፍጣር ንዓወት ዓውዲ ጥዕና ዝለዓለ እጃም ከም ዘለዎ በዓልቲ ሞያ ቴክኒክ መድረኽ ደገፍ ሃገር ግብረ ሓይሊ መቆፃፀሪ ኮሌራ ግሎባል ዶክተር ካትሪን ማክዌ ገሊፀን። ዶክተር ካትሪን ንኢዜኣ ከም ዝበልኦ፤ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ብኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ኣቢሉ ንለበዳ ምላሽ ናይ ምሃብ ዓቕሙ ኣብ ምጥንኻር ውፅኢታዊ ስራሕ ኣሳሊጡ እዩ።   ስርዓት ቢሮታት ጥዕና ክልላት ንምላሽ ለበዳ ናይ ምምራሕን በቢ ከባቢኦም ዘሎ ኩነታት ሕማም ናይ ምክልኻልን ዓቕሞም እናዓበየ ምምፅኡ እውን ዝነኣድ እዩ ኢለን። ኢትዮጵያ ኣብ ልምዓት ኮሪደር ተሳልጦ ዘላ መሰረተ ልምዓት ጥዕናን ማይን ንምልማዕ ከም ዝሕግዝ እውን ሓቢረን። እዚ ድማ ጥዕና እቲ ሕብረተሰብ ንምሕላውን ጥዕና ዘለዎ መነባብሮ ንምጥንኻርን ከም ዘኽእል ኣብራህሪሀን። ስራሕ ልምዓት ኮሪደር ዝርገሐ ለበዳ ንምቁፅፃርን ሕማም ንምክልኻልን ዝሕግዝ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ ኢትዮጵያ ሕማም ኣብ ምክልኻል ፈጠራ ዝተሓወሶ መንገዲ ብምኽታል ውፅኢታዊ ስራሕ እናሳለጠት እያ ትርከብ ኢለን። ውፅኢታዊ ስራሕ ምክልኻልን ምቁፅፃርን ሕማም ምትሕብባር መዳርግቲ ኣካላት ዝሓትት ስለዝኾነ ትካላት መንግስቲ፣ለገስትን መሓዙት ልምዓትን ብምትሕብባር ንክሰርሑ እውን ፃውዒት ኣቕሪበን።

ሃዋሳ/ሓምለ 19/2018(ኢዜኣ) ዓመታዊ በዓል ንግስና ቅዱስ ገብርኤል ኣብ ከተማ ሃዋሳ ብድሙቕ ይኽበር ኣሎ። ዓመታዊ በዓል ንግስና ቅዱስ ገብርኤል 19 ታሕሳስን 19 ሓምለን ስዒቡ ከተማ ሃዋሳ ብተኸተልቲ እቲ እምነትን ኣጋይሽን ደሚቓ እያ ትውዕል። ዓመታዊ በዓል ንግስና ቅዱስ ገብርኤል ሃዋሳ ካብ ሃይማኖታዊ ትሕዝትኡ ብተወሳኺ ነታ ከተማን እቲ ከባብን ቱሪስትታት ወፃእን ውሽጢ ሃገርን ብበዝሒ ንክውሕዙ ምኽንያት ኮይኑ እዩ። ሎሚ መዓልቲ እውን ዓመታዊ በዓል ንግስና ቅዱስ ገብርኤል ሃዋሳ ተኸተልቲ እቲ እምነት፣ቱሪስትታት ውሽጢ ሃገርን ወፃእን ከምኡ እውን ብርክት ዝበሉ ኣጋይሽ ኣብ ዝተረኸብሉ ብድምቀት እናተኸበረ እዩ ዝርከብ።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 17/2018 (ኢዜኣ)፦ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ህክምና ጥዕና ኣገልግሎት ጥዕና ንኹሉ ማሕበረሰብ ብዝበለፀ ተበፃሒ ብምግባር ጥዕናኡ ዝተሓለወ ዜጋ ኣብ ምፍጣር ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ ከምዘለዎ ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ ገሊፀን። «ሰናይ ፍቓድ ንዕቤት ኢትዮጵያ» ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ሚኒስቴር ጥዕና ምስ ቅዱስ ጴጥሮስ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ብምትሕብባር ዘዳለውዎ መጀመሪ መርሃ ግብሪ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ክረምቲ ናፃ መርመራ ጥዕና ፣ ምኽርን ህክምናን ኣብ ክፍለ ከተማ ጉለሌ ብዕሊ ተጀሚሩ። ነቲ መርሃ ግብሪ ብዕሊ ዘጀመራ ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ ከምዝገለፃኦ፤ ኣብ መላእ ሃገር ዝካየድ ኣገልግሎት ሰናይ ፈቃድ ህክምና ክረምቲ ቀንዲ ዓላማኡ ሕማማት ኣቐዲምካ ኣብ ምክልኻልን ምፍላይደን ዘተኮረ እዩ፡፡ እቲ ኣገልግሎት ዜጋታት ኣቐዲሞም ህክምና ዝረኽቡሉ ዝልዓለ ዕድል ምዃኑ እውን ወሲኸን ተዛሪበን።   ኣካያዲ ስራሕ ሆስፒታል ቅዱስ ጴጥሮስ ዶክተር ኣብርሃም እሸቴ ብወገኖም፤ እቲ ሆስፒታል ማሕበራዊ ሓላፍነቱ ንምውፃእ በቢዓመቱ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ከምዘካይድ ኣመላኺቶም። ኣብዚ ዓመት መርሃ ግብሪ ኣገልግሎት ሰናይ ፈቓድ ክረምቲ እውን ካብ 120 ሺሕ ንዝበልፁ ዜጋታት ዝተፈላለዩ ናፃ ኣገልግሎታት ህክምና ንምቕራብ ከምዝተለመ ገሊፆም። እቲ ኣገልግሎት ካብቶም ዝተለመዱ መደበኛ መርመራታት ሓሊፉ ሕክምናታት መጥባሕቲ፣ ሕክምና ስፔሻሊቲ ከምኡ እውን ከም ሲቲ ስካን (CT scan) ን ኤም ኣር ኣይ (MRI) ዝበሉ ዝልዓለ ምርመራታት ዲያግኖስቲክ ዘጠቓለለ ምዃኑ ኣረዲኦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 17/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ኣብ ሓለዋ ጥዕና ቀዳማይ ብርኪ፣ምክልኻል ለበዳን ንሓደጋታት ህፁፅ ምላሽ ኣብ ምሃብን ንሃገራት ኣፍሪካ መርኣያ ዝኸውን ጠንካራ ዓቕሚ ከም ዝሃነፀት ትካል ጥዕና ዓለም ገሊፁ። ተወካሊ ትካል ጥዕና ዓለም ኣብ ኢትዮጵያ፣ሕብረት ኣፍሪካን ኮሚሽን ኢኮኖሚክ ኣፍሪካ ውድብ ሕቡራት መንግስትታትን ፕሮፌሰር ፍራንሲስ ካሶሎ ንኢዜኣ ከም ዝበልዎ፤ ኢትዮጵያ ኣብ ዓውዲ ጥዕና ተሳልጦም ዘላ ስራሕቲ እታ ሃገር ኣብቲ ዓውዲ ንዓለም ተወሳኺ ኣስተዋፅኦ ከም ዘለዋ ዘርእዩ እዮም። ኣብ ፕሮግራም ኤክስቴንሽን ጥዕና ሞት ኣዴታትን ህፃናትን ብምቕናስ ዝተረኸበ ውፅኢት ንካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ተሞኩሮ ከም ዝኸውን እውን ሓቢሮም። ስለዝኾነ ድማ ትካል ጥዕና ዓለም ንኢትዮጵያ ብቀዳማይ ብርኪ ሓለዋ ጥዕና ኣፍልጦ ማእኸልነት ልህቀት ንምሃብ ከይዲ ከም ዝጀመረ ኣረዲኦም። ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ እውን ኣብ ዓቕሚ ላብራቶሪ፣ዲጂታል ክትትል ለበዳ፣ህንፀት ሓይሊ ሰብን ኣወሃህባ ምላሽ ሓደጋን ኣብ ኣፍሪካ ካብ ዘለዉ ጠንካራ ትካላት ጥዕና ሕብረተሰብ እቲ ሓደ እዩ ኢሎም። ትካል ጥዕና ዓለም ኣብ ቀፃሊ ካብ ኣገልግሎት ሕክምና ብዝዘለለ ኣብ ምክልኻል ሕማም ትኹረት ከም ዝገብር ብምግላፅ፤ ምምሕያሽ ኣገልግሎት ሓለዋ ከባብን ፅሬትን ጥዕና ዘለዎ ሕብረተሰብ ንምህናፅ ወሰንቲ ከም ዝኾኑ ተዛሪቦም። ኣብዚ መዳይ መርሃ ግብርታት ሓምለዋይ ኣሰር፣ልምዓት ኮሪደርን ልምዓት ወሰና ወሰን ሩባን ኢትዮጵያ ተግባራዊ ብምግባር ምስሊ ከተማታት ካብ ምፅባቕ ብተወሳኺ ጥዕና ህዝቢ ንምምሕያሽ ርኡይ ኣስተዋፅኦ እናበርከቱ እዮም ዝርከቡ ኢሎም። ትካል ጥዕና ዓለም እውን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምትሕብባር እታ ሃገር ኣብ ዲጂታል ጥዕና ተሳልጦም ዘላ ስራሕቲ ንምጥንኻር ከም ዝሰርሕ ኣረጋጊጾም።

ኣዲስ ኣበባ/ሓምለ 12/2018 (ኢዜኣ) ኣፍሪካ ብናይ ባዕላ ዓቕሚ ዝምራሕ ጠንካራ ስርዓት ጥዕና ምህናፅ ዘኽእል እኹል ፍልጠት፣ ትካላትን ተሞኩሮን ኣለዋ ክብሉ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ተዛሪቦም። እቶም ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳር ገፆም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፤ ስርዓት ጥዕና ኣፍሪካ ብናይ ባዕልና ዓቕሚ ፋይናንስ ኣብ ንሃንፀሉ ታሪኻዊ እዋን ኢና ንርከብ ኢሎም። ኢትዮጵያ ኣብ ጋና ከተማ ኣክራ ኣብ ዝተኻየደ ህፁፅ ፍሉይ ጉባኤ መራሕቲ ጥዕና ተረኺባ ተሞኩሮኣን ንቀፃሊ ኣንፈት ጥዕና እታ ኣህጉር ዘለዋ ቆራፅነትን ከም ዘካፈለት እውን ኣረዲኦም።   ደጋዊ ደገፍ እናቐነሰ ምምፅኡ ነታ ኣህጉር ዋላ ኳ ፈተና እንተኾነ ኣብ ባዕላዊ ዓቕሚ መሰረት ዝገበረ፣ ፅኑዕን ዘላቕን ስርዓት ጥዕና ንምህናፅ ግን ዓብይ ኣጋጣሚ ከም ዝፈጠረ ሓቢሮም። ኣፍሪካ ብናይ ባዕላ ዓቕሚ ዝምራሕ ጠንካራ ስርዓት ጥዕና ምህናፅ ዘኽእል እኹል ፍልጠት፣ ትካላትን ተሞኩሮን ከም ዘለዋ ብምግላፅ፤ ኣህጉራዊ ሽቶታት ንምዕዋት ቆራፅነት ፖለቲካ ናብ ጭቡጥ ተግባር ምቕያር ጥራሕ እዩ ዘድሊ ኢሎም። ኣብዚ መዳይ ኢትዮጵያ ምስ ሕብረት ኣፍሪካ፣ ማእኸል ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማማት ኣፍሪካ ከምኡ እውን ኣባል ሃገራት ብምትሕብባር ጥዕና ዘለዋን ዝማዕበለትን ኣፍሪካ ንምህናፅ ትገብሮ ፃዕሪ ኣጠናኺራ ከም ትቕፅለሉ ኣረጋጊፆም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምሌ 15/2018 (ኢዜኣ)፦ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ተመስገን ጥሩነህ ሓወሱ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪካ ዝሳተፉሉ ፍሉይ ጉባኤ መራሕቲ ዓውዲ ጥዕና ሕብረት ኣፍሪካ ሎሚ ኣብ ጋና ክካየድ እዩ። ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ተመስገን ጥሩነህ ኣብቲ ፍሉይ ጉባኤ መረሕቲ ዓውዲ ጥዕና ሕብረት ኣፍሪካ ንምስታፍ ትማሊ ናብ ርእሰ ከተማ ጋና ዝኾነት ኣክራ ምእታዎም ይዝከር። እቶም ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ዓለም ሓቆፍ መዕርፎ ነፋሪት ኣክራ እንትብፅሑ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ጋና ሳሙኤል ኦኩዜቶ ኣብላክዋን ካልኦት ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ እታ ሃገርን ድሙቕ ኣቀባብላ ገይሮምሎም እዮም። ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ዕዉት ተሞክሮታት ዓወዲ ጥዕና ኢትዮጵያን ንኣህጉራዊ ሽቶታት ዘለዋ ጭበጥ ቆራፅነት ነቲ ጉባኤ ከካፍሉ ትፅቢት ይግበር፡፡

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 10/2018 (ኢዜኣ)፦ ኣብ ማእኸላት ኣብያተ ህንፀት ዝውሃብ ኣገልግሎት ጥዕና ተበፃሕነቱን ፅሬትን ብዝበለፀ ኣጠናኺርካ ምቕፃል ይግባእ ክብላ ምክትል ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ሎሚ በዶ ገሊፀን። ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ ብወገነን፥ ኣብ ማእኸላት ኣብያተ ህንፀት ዝውሃብ ኣገልግሎት ጥዕና ኣብ ቀዋሚ ስርዓት ጥዕና ብምክታት፣ ተበፃሕነቱን ፅሬቱን ንምምሕያሽ ዝተዋደደ ስራሕ ይስራሕ ከምዘሎ ተዛሪበን። መርሃ ግብሪ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ክረምቲ ዓውዲ ጥዕና 2018 ዓ.ም ኣብ ከተማ ሸገር ማእኸል ቤት ህንፀት ዳለቲ ብዕሊ ተጀሚሩ። ምክትል ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ሎሚ በዶ ኣብዚ እዋን ኣብ ዝገበራኦ መደረ፥ ማእኸላት ኣብያተ ህንፀት ልዕልና ሕጊ ዝኽበረሎም ቦታታት ጥራሕ ዘይኮኑ ሰብኣውነት ዝነግሰሎምን እሱራት ብፍልጠት፣ ክእለትን ስነ-ልቦናን ተሃኒፆም ናብ ማሕበረሰብ ዝፅንበሩሎም ማእኸላት ለውጢ እዮም ኢለን። ተኣረምቲ ከም ዝኾነ ዜጋ ክረኽብዎ ዝግበኦም ሰብኣዊን ክንክን ጥዕናን ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎም ዝበላ ኮይነን፣ ዝረኽብዎ ኣገልግሎት ሕክምና ተበፃሕነቱን ፅሬትን ብዝበለፀ ምዕባይ ከምዝግባእ ተዛሪበን። ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ክረምቲ ጥዕና እውን ንተበፃሕነት ሕክምና ናይ ባዕሉ ሓጋዚ ተራ ከምዘለዎ ብምጥቃስ፥ ኣብ ማእኸላት ኣብያተ ህንፀት ዝውሃብ ኣገልግሎት ጥዕና ብዝበለፀ ምስፋሕ የድሊ ኢለን።   ሰብ ሞያ ጥዕና መንግስትን ውልቀን ብምትሕብባር በብእዋኑ ሰፊሕ ስራሕቲ ሕክምናን ምርመራን ከካይዱ ከምዝግባእ ኣመላኺተን። ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ፤ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ዋናነት ብተበግሶ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ዝተጀመረ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ኮይኑ፣ እቲ ሚኒስቴር እውን ነቲ ተመክሮ ኣብ ዓውዲ ጥዕና ኣጠናኺሩ ከም ዘቕፅለሉ ገሊፀን፡፡ ኣብ ዓውዲ ጥዕና በብዓመቱ ዝካየድ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ክረምቲ ኣብ ሃገር ውሽጢ ካብ ዝርከቡ ሰብ ሞያ ጥዕና ብተወሳኺ፣ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ዝነብሩ ዳያስፖራ ሰብ ሞያ ጥዕናን ካልኦት ወለንታውያን ብምስታፍ ይስራሕ ከምዘሎ ገሊፀን።   በዙይ ድማ ንብርክት ዝበሉ ዜጋታት ተበፃሕነት ኣገልግሎት ጥዕና ንምስፋሕ ዕድል ይፈጥር ከምዘሎ ኣመላኺተን። ኣብ ማእኸላት ኣብያተ ህንፀት ዝርከቡ ተኣረምቲ እውን ናፃ፣ ፅሬት ዘለዎምን ፍትሓዊን ኣገልግሎት ጥዕና ንክረኽቡ የኽእሎም ከምዘሎ ጠቒሰን። ኣብ ማእኸላት ኣብያተ ህንፀት ዘለዉ ትካላት ጥዕና ዓቕሞም ንክጠናኸርን ብርኪ ኣገልግሎቶም ክመሓየሽን ዘኽእሉ ስራሕቲ ከምዝሳለጡ ኣብሪሀን።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 10/2018 (ኢዜኣ)፦ ዕብየት ዲጂታል ኢትዮጵያ ፅሬትን ተበፃሕነትን ትምህርቲ ብምቅልጣፍ ውፅኢታውነት የዕቢ ከምዘሎ ሚኒስትር ድኤታ ትምህርቲ ኣየለች እሸቴ ገሊፀን። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ኣብ መበል 30 ስሩዕ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ተረኺቦም ካብ ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ንዝተለዓሉሎም ሕቶታት ምላሽን መብርሂን ኣብ ዝሃብሉ እዋን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ዝተመዝገበ ዓወት ኣዝዩ ዘኹርዕን ተስፋ ዝህብን ምዃኑ ገሊፆም እዮም። መንግስቲ ካብ ታሕተዋይ ብርኪ ትምህርቲ ጀሚሩ ንፅሬት፣ ኣጠቓቕማ ቴክኖሎጅን ምክልኻል ስርቂ ፈተናን ብዝሃቦ ትኹረት ምኽንያት እቲ ዓውዲ ኣብ ሓዱሽ ምዕራፍ ንምቕማጥ ዝልዓለ ኣስተዋፅኦ እናበርከተ ይርከብ፡፡ እዙይ ዝተወደደ ፃዕሪ ፅሬት ትምህርቲ ኣብ ዘተኣማምን መሰረት ንምንባርን ዓቕሚ ወለዶ ንምዕባይን ኣብ ዝግበር ጉዕዞ ተጠናኺሩ ከምዝቕፅል እውን ቀዳማይ ሚኒስትር ኣረጋጊፆም እዮም። ሚኒስትር ድኤታ ትምህርቲ ኣየለች እሸቴ ንኢዜኣ ከምዝገለፃኦ፣ መንግስቲ ኣብ ዓመታት ለውጢ ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ዝረኣዩ ስብራታት ንምፅጋንን ፅሬት ንምርግጋፅን መጠነ ሰፊሕ ስራሕቲ ሪፎርም ኣካይዱ እዩ። በዙይ ድማ ተበፃሕነትን ፅሬትን ትምህርቲ ብዘላቕነት ምርግጋፅ ዘኽእሉ ብርክት ዝበሉ ስትራቴጂታት ብምንዳፍ ተግባራዊ ከምዝተገብሩ ገሊፀን። ተምሃሮ ብቴክኖሎጂ፣ ብፍልጠትን ብክእለትን ንምብቃዕ ካብ ዋና ዋና ከተማታት ክሳብ ኣብያተ ትምህርቲ ገጠር ስራሕቲ ምውዳብን ምስፋሕን ኮምፒውተርን ላብራቶሪታትን ከምዝተሳለጡ ተዛሪበን። ሓፈሻዊ ስርዓተ ትምህርቲ ብቴክኖሎጂ ዝተደገፈ ንምግባር ብዝተሳለጡ ተግባራት ውፅኢታት ተመዝጊቦም እዮም ኢለን። ዘመኑ ናይ ሰብ ስራሕ ብልሒ ዘመን ከም ምዃኑ መጠን እቲ ቴክኖሎጂ ምስ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ምትሕሓዝ ፅሬትን ተበፃሕነትን ትምህርቲ ንምርግጋፅ ወሳኒ ምዃኑ ገሊፀን። ስለዝኾነ እቲ ስርዓት ብሰብ ስራሕ ብልሂ ንምድጋፍ ሰፊሕ ስራሕቲ ምድላው ከምዝተሰርሑ ኣልዒለን። እቲ ስግግር ቴክኖሎጂ ፀቕጢ ስራሕ መምህራን ብዝለዓለ ብርኪ ዝቕንስ ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ፣ ግዘ ተምሃሮን መምህራንን ብምቑጣብ ፅሬት ትምህርቲ ብዘላቕነት ንምርግጋፅ ልዑል ረብሓ ከምዘለዎ ኣብሪሀን። ብተወሳኺ፣ እቲ ስግግር ምህዞ ናይ ክፍሊ ውሽጢ ትምህርቲ ዝበለፀ ሰሓብን ቀልጣፋን ካብ ምግባሩ ብተወሳኺ፣ መምህራን ብክእለት ዝበልፀጉን ንቴክኖሎጂ ዓለም ድሉው ዝኾነን ወለዶ ከፍርዩ የኽእሎም እዩ ኢለን። ቴክኖሎጂ ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ልዑል ተራ ዘለዎ ብምዃኑ፣ ሃገራዊ ተበጻሕነቱ ንምስፋሕ ብትኹረት ይስራሕ ከምዘሎ እተን ሚኒስትር ድኤታ ኣረጋጊፀን።

ኣዲስ ኣበባ፤ 9 ሓምለ 2018 (ኢዜኣ)፦ ዩኒቨርሲቲ ቡሌሆራ ኣብ ምርምርን ሃገር-በቆል ፍልጠትን ዘሳልጦም ስራሕቲ ተበፃሕነቶም ንምስፋሕ ምስ ኢዜአ ዘለዎ ምሕዝነት ኣጠናኺሩ ክቕፅል እዩ ክብሉ ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርሲቲ ተመስገን ደበሎ (ዶ/ር) ገሊፆም። ዩኒቨርሲቲ ቡሌሆራን የኢትዮጵያ ዜና ኣገልግሎትን ኣብ ተበፃሕነት ስራሕቲ ምርምርን ሃገር-በቆል ፍልጠትን ብሓባር ንምስራሕ ተሰማሚዖም። ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣብ እዋን እቲ ስምምዕነት ከም ዝገለፅዎ፤ ኢዜኣ ሰፊሕ ተበፃሕነት ዘለዎን ፅልዋ ፈጣሪ ትካል መራኸቢ ሓፋሽ ብምዃኑ እቲ ስምምዕነት ነቲ ዩኒቨርሲቲ ዓብዪ ዋጋ ዘለዎ እዩ። እቲ ዩኒቨርሲቲ ካብቶም ዩኒቨርሲታት ሳልሳይ ወለዶ ከም ዝምደብ ዝጠቐሱ እቶም ፕረዚደንት፤ ስራሕቲ ምምሃርን ምስትምሃርን፣ ምርምርን ኣገልግሎት ማሕበረሰብን ብስፍሓት እናካየደ ከም ዝርከብ እውን ሓቢሮም። ብፍላይ ድማ ኣብ ሕርሻ፣ ማዕድንን ምስ ስርዓት ገዳ ተተሓሓዝነት ዘለዎም ሃገር-በቆል ፍልጠታት ምስ ዘመናዊ ስርዓት ትምህርቲ ብምውዳድ፣ ንዕቤት እታ ሃገር ዝግበኦ ግደ እናተፃወተ ከም ዝርከብ ኣረዲኦም።   እቲ ስምምዕነት እቲ ዩኒቨርሲቲ ዘሳልጦም ተግባራት ብብርኪ ሃገርን ዓለም ለኸን ብሰፊሑ ንምልላይ፣ ከምኡ እውን ምስ መዳርግቲ ኣካላት ዘለዎ ርክብ ዝያዳ ንምጥንኻር ዘኽእል ዓቕሚ ከም ዝፈጥር ዶክተር ተመስገን ገሊፆም። ዋና ፈፃሚ ስራሕ የኢትዮጵያ ዜና ኣገልግሎት ሰይፈ ደርቤ ብወገኖም፤ ንልዕሊ 85 ዓመታት ዝኻዕበተ ተመክሮ ዘለዎ ኢዜኣ፣ ኣብ ከይዲ ለውጢ ከምዝርከብ ብምዝኽኻር ክልቲኦም ትካላት ዝፈፀምዎ ስምምዕነት ዝሓዝዎም ሓባራዊ ሸቶታት ንምስኻዕ ወሳኒ ምዕራፍ ምዃኑ ገሊፆም። ኣብ ከባቢ ዩኒቨርሲቲ ቡሌሆራ ዝርከቡ ዕቑር ተፈጥሮ ፀጋታትን ሃገር-በቆል ፍልጠታትን ብብርኪ ኣህጉር ንምልላይ፣ ኢዜኣ ኣብቲ ዓውዲ ካብ ዘለዎ ዝልዓለ ዓቕሚ ኣንፃር ተመራፂ መሻርኽቲ ምዃኑ እውን ኣረዲኦም። እቲ ስምምዕነት ብኣምር መደመር ሃገር-በቆል ፍልጠት ተጠቒምካ ብልፅግና ንምርግጋፅ ንዝተታሕዘ ሸቶ ልዑል ረብሓ ከምዘለዎ ኣገንዚቦም። ኢዜኣ ካብ ስራሕቲ ዜና ብተወሳኺ ኣብ ዓለም ለኻዊ ምርምር፣ ዶክመንተሪታትን ዝተፈላለዩ መደባትን ብትኹረት ይሰርሕ ከምዘሎ ብምጥቃስ፤ እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ኣፍሪካ ፍሉጥ ተጠቓሲ ትካል ንምዃን ንዝገብሮ ፃዕሪ ደጋፊ ከምዝኸውን ኣመልኪቶም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 9/2018 (ኢዜኣ)፦ ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ብብርኪ ኣፍሪካ ብኣርኣያነት ዝጥቀስ ትካል ምዃኑ ዋና ዳይሬክተር ማእኸል ምክልኻልን ምቑፅፃርን ሕማማት ኣፍሪካ ዶክተር ዣን ካሴያ ገሊፆም። ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ መበል 100 ዓመት በዓል ምስረታኡ የኽብር ኣሎ። ዋና ዳይሬክተር ማእኸል ምክልኻልን ምቑፅፃርን ሕማማት ኣፍሪካ ዶክተር ዣን ካሴያ ኣብዚ እዋን ከም ዝበልዎ፣ እቲ ትካል ብብርኪ ኣህጉር ሞዴል ምዃኑ ጠቒሶም። እቲ ኢንስቲትዩት ሰፊሕ ጉዕዞ ለውጢ ብምግባር ብማእኸል ምክልኻልን ምቑፅፃርን ሕማማት ኣፍሪካ ካብ ዝእመነሎም ማእከላት ልህቐት ሓደ ክኸውን ከምዝኽኣለ ገሊፆም። እቲ ኢንስቲትዩት ለበዳታት ኣቐዲሙ ብምክልኻል ከምኡ እውን እንተጋጥም ብቕልጡፍ ኣብ ምቁፅፃር መዳይ ዝሃነፆ ዓቕሚ ንኻልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ዓቢይ ኣርኣያ ምዃኑ ተዛሪቦም። ኣብ ኣፍሪካ ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ዝነበረን ሃገራት ብቑፅሪ 12 ጥራሕ እንትኾና፣ ኣብዚ እዋን ቁፅሪ እተን ትካላት ናብ 40 ከምዝዓበየ ብምዝኽኻር ነዚ ዕብየት ተሞክሮ ኢትዮጵያ ዓቢይ ግደ ከምዝነበሮ ገሊፆም። እታ ኣህጉር ብቐፃሊ ቁፅሪ ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ናብ 50 ንምብፃሕ ሽቶ ዘቐመጠት እንትትኸውን ፣ኢትዮጵያ ኣብዚ ከይዲ ከም ቀንዲ ሞዴል ኮይና ከምተገልግል ኣረዲኦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 9/2018 (ኢዜኣ)፦ ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ 100 ዓመታት ኣብ ሓለዋ ጥዕና ዜጋታት ዕውትን ዘመን ዘይስዕሮን ኣሰር መፅናዕትን ምርምርን ከምዘንበረ ዋና ዳይሬክተር እቲ ኢንስቲትዩት ዶክተር መሳይ ሃይሉ ገሊፆም። እቲ ኢንስቲትዩት መበል 100 ዓመት በዓል ምስረታኡ ካብ ሎሚ 9 ሓምለ 2018 ዓ.ም ጀሚሩ ንሰለስተ ተኸታተልቲ መዓልታት ብዝተፈላለዩ መደባት ከኽብሮ እዩ። ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ መበል 100 ዓመት በዓል ምስረታኡ ፕሬዝዳንት ፌዴሬኢ ኣምባሳደር ታዬ አፅቀ ስላሴ ኣብ ዝተረኸቡሉ ብድሙቕ ኩነታት ይኽበር ኣሎ። ኣብቲ በዓል ኣብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ምክትል ኣካቢ ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት ጥዕና፣ ማሕበራዊ ልምዓት፣ ባህልን ስፖርትን ታደለ ቡራቃ (ዶ/ር) ፣ ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባን ሓዊሱ ተወከልቲ ኣህጉራውያንን ዓለምለኻውያንን ትካላት ተረኺቦም እዮም። ዋና ዳይሬክተር እቲ ኢንስቲትዩት ዶክተር መሳይ ሃይሉ ኣብዚ እዋን ከምዝበልዎ፤ እቲ ኢንስቲትዩት ኣብ ዝሓለፉ 100 ዓመታት ኣብ ዓውዲ ጥዕናን ድሕንነትን ሕብረተሰብ ዕውታት ስራሕቲ ሳይንሳዊ መፅናዕትን ምርምርን ብምክያድ፣ ዘመን ዘይስዕሮ ታሪኻዊ ኣሰር ኣንቢሩ እዩ። እቲ ኢንስቲትዩት ስግኣታት ጥዕና ሕብረተሰብ ኣቐዲሙ ብምፍላይን ምርምር ብምክያድን፣ ዝተፈላለዩ ክታበታት ብምፍራይን ከምኡ እውን ንዘጋጥሙ ሓደጋታት ጥዕና ቅልጡፍ ምላሽ ኣብ ምሃብ ዕውት ኮይኑ ከምዝፀንሐ ገሊፆም። ኣብ ቀረፃ ሃገራዊ ፖሊሲን ስትራቴጂን ሳይንሳዊ ውጽኢታት መፅናዕቲ ከም ግብኣት ብምቕራብ፣ ንዘጋጥሙ ለበዳታት ኣቐዲምካ ብምፍላጥ፣ ብምክልኻልን ብምቁፅፃርን ዝለዓለ እጃም ከምዘበርከተ ተዛሪቦም። ብተወሳኺ እውን ዓለምለኻዊ ደረጃኡ ዝሓለወን ፅሬት ዘለዎን ስርዓት ምርመራ ላቦራቶሪ ብምዝርጋሕ ከምኡ እውን ዓቕሚ ሰብ ሞያ ኣብ ምህናፅ ዕውታት ንጥፈታት ከምዝፈፀመ ኣልዒሎም። ኣብዚ እዋን እውን ሰብ ስራሕ ብልሒ ብምጥቃም ለበዳታትት ኣቐዲምካ ምትባይ ምኽእልን ምዕባይ ምዝማን ዋሕዚ ሓበሬታን ይስራሕ ከምዘሎ ገሊፆም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 9/2018 (ኢዜኣ) ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ካብ ሃገር ብዝሓለፈ ኩርዓት ኣህጉርና እዩ ክብላ ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ ገሊፀን። መበል 100 ዓመት በዓል ምስረታ ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ይኽበር ኣሎ። ኣብቲ በዓል፤ ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ታዬ ኣፅቀስላሴን ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባን ሓዊሱ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ፣ዓለም ለኸ ተወከልቲ ዓውዲ ጥዕናን መዳርግቲ ኣካላትን ተረኺቦም። ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ ኣብዚ እዋን፤ እቲ ኢንስቲትዩት ንዝሓለፉ 100 ዓመታት ኣብ ታሪኽ ጥዕና እታ ሃገር ታሪኻዊ እጃም ከም ዘበርከተ ሓቢረን። ኣብ ውሽጢ እቲ ኢንስቲትዩት ዝርከቡ ተመራመርቲ፣ ሰብ ሞያ ዑደት፣ ተንተንቲ ሓበሬታ፣ ወሃብቲ ምላሽ እዋን ሓደጋን ሰራሕተኛታት ወሃብቲ ድጋፍን ንዘበርክትዎ ልዑል እጃም እውን ንኢድን። እቲ ትካል እታ ሃገር ኣፀጋሚ ፈተናታት ጥዕና ኣብ ዘሕለፈትሎም እዋናት ዘርኣዮ ተጋድሎ ዓብይን ዝነኣድን እዩ ኢለን። ዓቕሚ ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ ሃገር ከም ዝሓለፈ ብምግላፅ፤ እቲ ትካል ንኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነስ ንኣፍሪካ እውን ዓብይ ኣስተዋፅኦ እናበርከተ ዝርከብ ኣህጉራዊ ኩርዓት ከም ዝኾነ ተዛሪበን። መንግስቲ ፍትሓዊነት ዓውዲ ጥዕና ንምርግጋፅን ፅሬት ንምምሕያሽን ብዋናነት ብርክት ዝበሉ ውፅኢታዊ ስራሕቲ እናሳለጠ ከም ዝርከብ እውን ኣረዲአን። ዓለም ሓደሽትን ዝተሓላለኹን ስግኣታት ጥዕና ከም ዘለውዋ እናረኣና ኢና ዝበላ እተን ሚኒስትር፤ እዞም ዝተሓላለኹ ስግኣታት ንምምካት ሓደጋ ቀዲሙ ዝፈሊ፣ ብቕልጡፍ ዘጠንቅቕ፣ ብሳይንስ ዝትንትንን ብዝተዋደደ መልክዑ ምላሽ ዝህብን ጠንካራ ትካላዊ ዓቕሚ ምህናፅ ምዃኑ ትኹረት ተዋሂቡ እናተሰርሐ እዩ ኢለን። ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ሃገራውን ዓለም ለኻውን ልኡኽቶታቱ ብተኣማንነትን ብብቕዓትን ንክዋፃእ ሚኒስቴር ጥዕና ዝገብሮ ኣድላይ ደገፍ ፖሊሲ፣ ኣመራርሓን ህንፀት ዓቕምን ኣጠናኺሩ ከም ዝቕፅለሉ ኣረጋጊፀን።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 8/2018 (ኢዜኣ)፦ ሎሚ ዝተጀመረ ጉባኤ ሃገራዊ ምኽክር ኢትዮጵያ ንዕብየት ሃገርን ምጥንኻር ሓድነት ህዝብታትን መሰረት ዝንፀፈሉ ንምነ ክብሉ ኣቦታት ሃይማኖት ገሊፆም። መኽፈቲ መርሃ ግብሪ ጉባኤ ሃገራዊ ምኽክር ኢትዮጵያ ኣብ ኣዲስ ኣህጉራዊ ማእኸል ኮንቬንሽን ይካየድ ኣሎ። እቲ ታሪኻዊ ጉባኤ ምኽክር ኣቦታት ሃይማኖት ብፀሎትን ባረኾትን ብዕሊ ኣጀሚሮምዎ እዮም። ኣብቲ መኽፈቲ መርሃ ግብሪ መልእኽቲ ዘመሓላለፉ ዋና ፀሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስን ወኪል ፓትርያርክን ቤተክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኢትዮጵያ ብፁእ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፣ እቲ ዋዕላ ንዕብየት ሃገርን ሓድነት ህዝብን ዝጠቅም ሰናይ ፍረ ክፈሪ ተመንዮም። ፈጣሪ መራሕትና ብሰላምን ጥዕናን ይሓልውልና ብምባል እውን መራሕቲ ንህዝቦም ብፍቕርን ሓቅን ከገልግሉ ጥበብ ክዕድሎም ሰናይ ትምኒቶም ገሊፆም። ፕሬዝዳንት ሓፈሻዊ ቤት ምኽሪ ጉዳያት ምስልምና ኢትዮጵያ ሸኽ ሓጂ ኢብራሂም ቱፋ ብወገኖም፣ እቲ ዘመን ናይ ሰላም፣ ፍቕርን ሓድነትን ክኸውን ሰናይ ትምኒቶም ገሊፆም። እቲ ታሪኻዊ መድረኽ ውፅኢታዊ ክኸውንን ኩሉ ብሓደ ልቢ ክመክርን ሓገዝ ፈጣሪ ዝሓተቱ ሸኽ ሓጂ ኢብራሂም፣ ኣብዚ እዋን ገፅና ናብ ሰላም ዘፅንዑን ጉዳያት ልምዓትን ጉዳያትን ክነዙር ከም ዝግባእ ፃውዒት ኣቕሪቦም። ፕሬዝዳንት ጉባኤ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብፁእ ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፌል እውን እቲ ምኽክር ሰላምን ሓድነትን ዝፀንዓሉ ክኸውን ተመንዮም። ብምኽክር ኣቢልና ኩሎም ፀገማትና ብምፍታሕ ብኣርኣያነት እትጥቀስ ሃገር ክንሃንፅ ፈጣሪ ይሓግዘና ኢሎም። ብተመሳሳሊ ፕሬዝዳንት ካውንስል ኣብያተ ክርስቲያናት ኣመንቲ ወንጌላውያን ኢትዮጵያ ቐሺ ደረጀ ጀንበሩ፣ እቲ ጉባኤ ልዕልና ሃገር ዘምፅእ ክኸውን ነፍሲ ወከፍና ብምስትውዓልን ብጥበብን ክንሳተፍ ይግባእ ኢሎም። ፕሬዝዳንት ቤተክርስትያን ሻብዓይ መዓልቲ ኣድቬንቲስት ፓስተር ታደሰ ኣዱኛ እውን ፈጣሪ ሓድነትና ክሃንፅ ሰናይ ትምኒቶም ዝገለፁ እንትኸውን፤ እቲ መድረኽ ሓባራዊ ምርድዳእን ምቅርራረብን ዘጠናኽር ክኸውን ተመንዮም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 7/2018 (ኢዜኣ)፦ መርሃ ግብሪ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ኢትዮጵያ ማሕበራውን ቁጠባውን ተረባሕነት ሚሊዮናት ዜጋታት ብምርግጋፅ ክብርታት ሓቢርካ ምንባርን ምትሕግጋዝን የጎልብት ከምዘሎ ምክትል ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ሎሚ በዶ ገሊፀን። ኮሌጅ ሕክምና ሚሊኒየም ሆስፒታል ቅዱስ ጳውሎስ መርሃ ግብሪ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ክረምቲ ናፃ ህክምናን ምርመራን ኣጀሚሩ። ምክትል ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ሎሚ በዶ፤ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ክረምቲ ማሕበራውን ቁጠባውን ተረባሕነት ዜጋታት ኣብ ምርግጋፅ ዝልዓለ ረብሓ እናምፅአ ከም ዝኾነ ገሊፀን። ኣብ ማሕበራዊ ዓውዲ ዝካየዱ ምርመራታት ጥዕና፣ መርሃ ግብሪታት ደም ልገሳን ካልኦት ኣገልግሎት ሕክምናን ህይወት ዜጋታት ኣብ ምድሓን ዓብዪ ኣስተዋፅኦ የበርክቱ ከምዘለዉ ተዛሪበን። መርሃ ግብሪ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓ ክረምቲ ኢትዮጵያ ማሕበራውን ቁጠባውን ተረባሕነት ሚሊዮናት ዜጋታት ብምዕባይ ሓጋዚ ሓይሊ ልምዓት ይኸውን ከምዘሎ ኣልዒለን። ብፍላይ ተረባሕነት ዓቕሚ ዘይብሎም፣ ኣረጋውያንን ሰብ ውዕለታ ሃገር ዝኾኑ ዜጋታትን ብምዕባይ ባህሊ ሕድሕዳዊ ምትሕግጋዝ የዕብይ ከምዘሎ ኣረዲአን። ኣብ ቀፃሊ እውን ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ብምስፋሕ ክብርታት ሓቢርካ ምንባርን ምትሕግጋዝን ባህሊ ወለዶ ንክኸውን ብሓባር ምስራሕ ከምዝግባእ ኣገንዚበን። ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ ብወገነን፤ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ተበፃሕነት ኣገልግሎት ጥዕና ዜጋታት ኣብ ምስፋሕ ዓብዪ ግደ ይፃወት ከምዘሎ ገሊፀን። ተበፃሕነት ኣገልግሎት ምርመራ ጥዕና ፣ ደም ልገሳን ቅድመ ምክልኻል ተመሓላለፍትን ዘይተመሓላለፍትን ሕማማት ብምስፋሕ ተረባሕነት ጥዕና የረጋግፅ ከምዘሎ እውን ተዛሪበን። ኣብዚ ዓመት እዋን ክረምቲ ዝካየድ ኣገልግሎት ሰናይ ፍቓድ ጥዕና ብሃገር ለኸ ብርኪ ካብ 20 ሚሊዮን ንላዕሊ ዜጋታት ተረባሕቲ ንምግባር መደብ ተታሒዙ ናብ ስራሕ ከምዝተኣትወ ኣፍሊጠን።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሓምለ 7/2018 (ኢዜኣ)፦ ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ስርዓት ቁፅፅር ጥዕና ማሕበረሰብ ብምጥንኻርን እቲ ስርዓት ጥዕና ብሳይንሳዊ ሓበሬታ ብምድጋፍን ዓቕሚ ምክልኻል ሓደጋታት ጥዕና ሕብረተሰብ ከምዝሃነፀ ገሊፁ። ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ መበል 100 ዓመት በዓል ምስረታኡ ካብ ዝመፅእ ሓሙስ ጀሚሩ ብዝተፈላለዩ መደባት ከምዘኽብር ኣፍሊጡ። ዋና ዳይሬክተር እቲ ኢንስቲትዩት ዶክተር መሳይ ሃይሉ ከምዝገለፅዎ፤ እቲ ኢንስቲትዩት ካብ ዝምስረት ጀሚሩ ንሓደ ክፍለ ዘመን ዝተፈላለዩ ኣገልግሎታት ጥዕና ሕብረተሰብ ክህብ ፀኒሑ እዩ። ኣብዚ እዋን ንዝበፅሖ ብርኪ ንምብፃሕ እውን ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ብዝተፈላለዩ ውዳበታትን መዋቕራትን ከምዝሓለፈ ገሊፆም። ኣብ ፃንሒቱ ዝተፈላለዩ ክትባታት ብምፍራይ፣ ሳይንሳዊ ምርምራት ብምክያድ፣ ከምኡ እውን ስግኣታት ጥዕና ሕብረተሰብ ኣቐዲሙ ብምፍላይ ቅልጡፍ መልሲ ክህብ ከምዝፀንሐ ኣረዲኦም። ብተወሳኺ እቲ ኢንስቲትዩት ብሕጊ፣ ብኣሰራርሓን ብሓይሊ ሰብን ብምጥንኻር ስራሕቲ ስርዓት ቁፅፅር ጥዕና ሕብረተሰብ ምዝማንን ተበፃሕነት ምስፋሕን ከም ዘሳለጠ ተዛሪቦም። ስርዓት ክትትል ብምጥንኻርን ስግኣታት ጥዕና ብምትንታን ስልታዊ መልሲ ንምሃብ ዘኽእሉ ስራሕቲ ከምዝተሰርሑ ዝገለፁ እቶም ዋና ዳይሬክተር፤ ስርዓት ቁፅፅር ዶብ ተሳገርቲ ሕማማት እውን ዓለምለኻዊ ሕግታት ጥዕና ብዝተኸተለ መገዲ ብምምራሕ ቅልጡፍን ዝተዋደደን ቁፅፅር ክግበር ከምተኽእለ ኣብሪሆም። በዙይ ድማ ኣብ ዝሓለፈ በጀት ዓመት ጥራሕ ካብ 7 ሚሊዮን ንላዕሊ ተጓዓዝቲ ብሰብ ሞያ ቁፅፅር ሓደጋ ጥዕና ሕብረተሰብ እቲ ኢንስቲትዩት ክትትል ከምዝተገበረሎም ጠቒሶም። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ስርዓት ቁፅፅር ሓደጋ ጥዕና ሕብረረተሰብን ምጥንኻርን ስራሕቲ ድሕንነት ጥዕናን ብሰፊሑ ከምዝተሰርሐሉ እውን ወሲኾም ገሊፆም።

ኣዲስ ኣበባ/ሰነ 30/2018 (ኢዜኣ) ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ፅሬት ንምርግጋፅ ብዝተሰርሑ ስራሕቲ ልዑል ለውጢ እናመፀ ከም ዝኾነ ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ገሊፆም። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ(ዶ/ር) ኣብ መበል 30 ስሩዕ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ካብ ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ንዝተልዓልሎም ሕቶታት መልስን መብራህርን እናሃቡ እዮም ዝርከቡ። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ዝሃብዎ መብራህርሂ፤ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ተምሃሮ ብባዕሎም ተኣማሚኖም ፈተና ዝወስድሉ ኣሰራርሓ ተግባራዊ ከም ዝተገበረን ባህሊ ምቅድዳሕ ምትራፍ ከም ዝተኽኣለን ተዛሪቦም። ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ብዝተሰርሐ ስራሕ ልዑል ዓወት ከም ዝተመዝገበ ብምግላፅ፤ መዋእለ ህፃናት ንምስፍሕፋሕ ብዝተውሃቦ ትኹረት 35 ሽሕ መዋእለ ህፃናት ምህናፅ ከም ዝተኽኣለ ኣረዲኦም። ፅሬት ትምህርቲ ንምርግጋፅ፣ምቅድዳሕ ንምትራፍ፣ትምህርቲ ብቴክኖሎጂ ንምስፍሕፋሕ ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ እውን ተስፋ ዝህብ እዩ ኢሎም። ቀዳማይን ካልኣይን ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ እውን ኣዝዩ ዝተባባዕ ደረጅኦም ዝሓለዉ ህንፀታት እናተሳለጡ ከም ዝኾኑ ሓቢሮም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 29/2018(ኢዜኣ) ኢትዮጵያ ነቲ ኣህጉር ዝተርፍን ንተለዋዋጢ ኩነታት ጥዕና ዝተዳለወን ሓይሊ ሰብ እናሃነፀት ከም ዝኾነት ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ ገሊፀን። ንሰለስተ መዓልትታት ዝፀንሕን ካብ ልዕሊ 46 ሃገራት ዝመፁ ተሳተፍቲ ዝተረኸብሉን ጉባኤ ትምህርቲ ሕክምና ኣፍሪካ 2026 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምክያድ ጀሚሩ። ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር መቅደስ ዳባ ኣብ ስነ ስርዓት መኽፈተ እቲ ጉባኤ ተረኺበን ከም ዝበልኦ፤ ኣፍሪካ ኩለ መዳያዊ ኣገልግሎት ጥዕና ንምርግጋፅን ጠንካራ ስርዓት ጥዕና ንምህናፅን ብኣግባቡ ዝሰልጠነ፣ብቑዕን ንቀፃሊ ድሉው ዝኾነን በዓል ሞያ የድልያ። ኢትዮጵያ እውን ፍትሓዊ፣ ጠንካራን ሰብ ተኮርን ዝኾነ ስርዓት ጥዕና ንምህናፅ እናሰርሐት እያ ትርከብ ኢለን። እዚ ስርዓት ንናይ ሎሚ ድሌታት ምላሽ ካብ ምሃብ ብተወሳኺ ንናይ ፅባሕ ፈተና እውን ዝተዳለወ ከም ዝኸውን ሓቢረን። ስግግር ዓውዲ ጥዕና እታ ሃገር ቀዳማይ ብርኪ ሓለዋ ጥዕና ኣብ ምጥንኻር፣ስግግር ዲጂታል ኣብ ምቅልጣፍ፣ ምፍራይ መድሓኒትን መሳርሕታት ሕክምናን ውሽጢ ሃገር ኣብ ምዕባይ ከምኡ እውን ብቑዕን ንቀፃሊ ድሉው ዝኾነን በዓል ሞያ ጥዕና ኣብ ምፍራይ መሰረት ዝገበረ እዩ ኢለን። ብተወሳኺ እውን ኣብዚ ሕዚ እዋን ልዕሊ 63 ሚልዮን ህዝቢ ተጠቃሚ ዝኾነሉ ዘሎ ብብርኪ ማሕበረሰብ ስርዓት መድሕን ጥዕና ብምስፍሕፋሕ፣ማሕበራዊ መድሕን ጥዕና ብምዕባይን ሃፍቲ ውሽጢ ሃገር ብምእካብን ዘላቒ ዓውዲ ጥዕና ንምጥንኻር ዝግበር ስራሕ ተጠናኺሩ ከም ዝቕፅል ኣረጋጊፀን። ዓወት ዓውድታት ትኹረት ጥዕና ዝውሰን ብዘሎ ብቑዕ ሓይሊ ሰብ ስለዝኾነ ኢትዮጵያ ንልምዓት ሰብ ሞያ ቀዳምነት ከም ዝሃበት ብምግላፅ፤ ኣብዚ ሕዚ እዋን እታ ሃገር በቢዓመቱ ልዕሊ 21 ሽሕ ሰብ ሞያ ጥዕና እናምረቐት ከም ዝኾነት ገሊፀን። እዚ ዓቕሚ ካብ ሃገር ሓሊፉ ንኣፍሪካ ዝተርፍ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ ኣብ ቀረባ እዋን ካብታ ኣህጉር ዝመፁ ልዕሊ 600 ተምሃሮ ሕክምና ብስፔሻሊቲን ሰብ-ስፔሻሊቲን ሕክምና ከም ዝሰልጠኑ ተዛሪበን።

ኣዲስ ኣበባ/ ሰነ/ 29/2018ኢትዮጵያ ብሰብ ስራሕ ብልሕን ዲጂታል ስርዓት ጥዕናን መራሒት እቲ ኣህጉር ክትኸውን ንዓርሳ ኣብ ምድላው ከም ትርከብ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ገሊፆም። ንሰለስተ መዓልቲ ዝፀንሕን ካብ 46 ሃገራት ዝመፁ ተሳተፍቲ ዝተዓደምሉን ጉባኤ ትምህርቲ ሕክምና ኣፍሪካ (MedEDAfrica 2026) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምክያድ ጀሚሩ። ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ተመስገን ጥሩነህ ኣብ ስነ ስርዓት መኽፈተ እቲ ጉባኤ ተረኺቦም ከም ዝበልዎ፤ ኣብ ዙርያ ትምህርቲ፣ ስግግር ቴክኖሎጂ ፣ምሕዝነትን ምርምርን እነመሓላልፎም ውሳነታት ንጥዕናን ድሕንነትን ህዝቢ ኣፍሪካ ዝውስኑ እዮም። ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ ውሑዳት ዓመታት ምስፍሕፋሕ ትምህርቲ ሰብ ሞያ፣ሓደሽቲ ትካላት ትምህርቲ ጥዕና ምህናፅ፣ ነባር ትካላት ምጥንኻር ከምኡ እውን መናእሰይ ኢትዮጵያውያን ኣብ ሞያ ዓውዲ ጥዕና ንክዋፈሩ ሰፋሕቲ ዕድላት ምፍጣር ከም ዝተኽኣለ ተዛሪቦም። ብተወሳኺ እውን ኢትዮጵያ ሰብ ሞያ ጥዕና ሃገራት ኣፍሪካ ብምምሃር ዞባዊ ማእኸል ስልጠና ክትኸውን ከም ዝኸኣለት ሓቢሮም። ኢትዮጵያ ብመሪሕነት ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ብሰብ ስራሕ ብልሕን ዲጂታል ፈጠራን መራሒት እቲ ኣህጉር ንምዃን ዓርሳ እናዳለወት ከም ዝኾነት ኣረዲኦም። ስለዝኾነ ድማ ኣብ ኢንፎርማቲክስ ጥዕና፣ዲጂታል ጥዕና፣ዝተሓላለኸን ዝረቐቐን ሕክምና፣ሮቦቲክስን ብሰብ ስራሕ ብልሕ ዝተደገ ምርመራ ሕማምን ትኹረት ዝገበረ ፈላማይ ዩኒቨርሲቲ ሰብ ስራሕ ብልሒ(ኤኣይ) ንምምራቕ ኣብ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ ከም ዝተበፅሐ ዕላዊ ገይሮም። ኣፍሪካ ኣብዚ ስግግር ዘበን ተዓዛቢት ጥራሕ ዘይኮነስ ወናኒት ናይ ባዕላ ፈጠራ፣ኣፍራይትን መራሒትን ክትኸውን ከም ዘለዋ እውን ፃውዒት ኣቕሪቦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 29/2018(ኢዜኣ) መንግስቲ መደመር ሃፍትታት ታሪኽ፣ተፈጥሮን ባህላዊ ሓድግን ኢትዮጵያ ብዘላቕነት ብምሕላውን ብምልማዕን ናብ ወለዶ ዝሳገር ዝነኣድ ስራሕ ከም ዝሰርሐ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓድጊ ኢትዮጵያ ረዳት ፕሮፌሰር ኣበባው ኣያሌው ገሊፆም። ላዕለዋይ ጉጅለ ልኡኽ ተቐማጥነቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝገበሩ ኣምባሳደራት ዝተፈላለያ ሃገራትን መራሕቲ ዓለም ለኸ ትካላትን ኣብ ውቅር ኣብያተ ክርስትያናት ላሊበላ ዑደት ገይሮም። ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ሓድጊ ኢትዮጵያ ረዳት ፕሮፌሰር ኣበባው ኣያሌው ንኢዜኣ ከም ዝበልዎ፤ ኢትዮጵያ ወናኒት ዝነኣዱ ሃይማኖታዊ፣ታሪኻዊ፣ተፈጥሮኣውን ባህላውን ሓድግታት እያ። ኣሰራርሓ ኪነ ህንፃ ኣብ ትካል ትምህርቲ፣ሳይንስን ባህልን ውሕመ(ዩኔስኮ) ዝተመዝገበ ውቅር ኣብያተ ክርስትያናት ላሊበላ ንዓለም ዘደመመ ውፅኢት ጥበብ ከም ዝኾነ ተዛሪቦም። ሓድጊ ላሊበላ እውን ንሃይማኖታዊ ስርዓትን ዓለም ለኸ ጎብነይትን ምችው ንምግባር ምስ መንግስቲ ፈረንሳይ ብምትሕብባር ስራሕ መሰረተ ልምዓት ሓለዋ ዘላቒ ሓድጊ እናተሳለጠ እዩ ኢሎም። ቀዳማይ ሚኒስትር ዐቢይ ኣሕመድ (ዶ/ር) ታሪኻዊ፣ተፈጥሮኣውን ባህላውን ሃፍትታት ኢትዮጵያ ንምሕላው፣ ንምክንኻንን ንምልማዕን ዝሃብዎ ትኹረት ንውፅኢታውነት ሓለዋ ሓድጊ ከም ዘዕበዮ እውን ኣረዲኦም።

ኣዲስ ኣበባ፤ ሰነ 27/2018 (ኢዜኣ) ዩኒቨርሲቲ ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣብ ኩሎም ዓውድታት ንስትራቴጂካዊ ልኡኽቶታት ብቑዕ ዝኾነ ሰራዊት ናይ ምፍራይ ልኡኽትኡ ብብቕዓት እናተዋፅአ ከም ዝኾነ ሚኒስትር ምክልኻል ኢንጅነር ኣይሻ መሐመድ ገሊፀን። ዩኒቨርሲቲ ምክልኻል ኢትዮጵያ ብዝተፈላለዩ ዓውድታት ሞያ ብቀዳማይን ካልኣይን ዲግሪ ትምህርቶም ዝዛዘሙ መበል 26 ዙር ሕፁያት ተመረቕቲ ተምሃሮ ሎሚ መዓልቲ ኣመሪቑ። ሚኒስትር ምክልኻል ኢንጅነር ኣይሻ መሐመድ ኣብዚ እዋን ከም ዝበልኦ፤ ዩኒቨርሲቲ ምክልኻል ኢትዮጵያ ፕሮፌሽናል ሰራዊት ካብ ዝህነፀሎም ማእኸላት እቲ ሓደ እዩ። ስትራቴጂካዊ ሰብ ሞያ ኣብ ምፍራይ እውን ግንባር ቀደም ትካል ከም ዝኾነ ሓቢረን። እቲ ዩኒቨርሲቲ ዝተውሃቦ ሃገራዊ ልኡኽቶ ብብቕዓት እናተዋፅአ ከም ዝኾነ ብምሕባር፤ ተመረቕቲ እዚ ዓመት እውን ናይዚ መርኣያ እዮም ኢለን። ተመረቕቲ ዝቐሰምዎ ፍልጠት ናብ ተግባር ብምቕያር ኣብ ቀፃሊ ኩለ መዳያዊ ብልፅግና ኢትዮጵያ ንምርግጋፅ ኣብ ዝግበር ርብርብ እጃሞም ክዋፅኡ ከም ዘለዎም እውን ተዛሪበን። ፕሬዚዳንት ዩኒቨርሲቲ ምክልኻል ኢትዮጵያ ብርጋዴር ጀነራል ከበደ ረጋሳ ብግደኦም፤ እቲ ዩኒቨርሲቲ ዓቕሚ እቲ ሰራዊት ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምብፃሕ ልዕሊ 77 ስሩዕ ፕሮግራማት ትምህርቲ ሓንፂፁ ብቑዓት ሰብ ሞያ እናፍረየ ከም ዝርከብ ኣረዲኦም። እቲ ዩኒቨርሲ ኣብ ዘየቋርፅ መንገዲ ለውጥን ዕቤትን ከም ዝርከብ ብምግላፅ፤ ተመረቕቲ ዝረኸብዎ ፍልጠትን ሞያዊ ስነ ምግባርን ኣብ ተግባር ንከውዕልዎ እውን ፃውዒት ኣቕሪቦም።