ማሕበራዊ
ጽሟቕ ቀይሕ ሱር ምስታይ ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት ሕሹኽ ክንብለኩም
Feb 28, 2024 29
  ኣብ ኢትዮጵያ ቁጽሪ ደም በዝሒ ዘለዎም ሰባት እናወሰኸ መጺኡ’ሎ። እዚ ዓይነት ሕማም ካብ ሰብ ናብ ዘይመሓላለፍ ኮይኑ ካብ መናእሰይ ክሳዕ ኣረጋውያን ዘጥቅዕ ዘሎ ሕማም’ዩ። ሓደጋኡ’ውን ብእኡ ልክዕ ዛይዱ’ሎ። ኣነባብራ፣ ኣመጋግባ፣ እኹል ምንቅስቓስ ዘይምግባርን ካልኦትን ቀንዲ ምንቀሊ ደም በዝሒ ከምዝኾኑ’ዩ ዝንገር። ጥዑይ ስርዓተ ኣነባብራ ብምትግባር ግን ደም በዝሒ ምክልኻል ወይ ከዓ ምቁጽጻር ከምዝከኣል ሰብ ሞያ ይምዕዱ። ብፍላይ ስርዓተ ኣመጋግባ ብምትዕርራይ ደም በዝሒ ምክልኻል ከምዝከኣል ዝንገር ኰይኑ፡ ካብኣቶም ሓደ ቀይሕ ሱር ምምጋብ እዩ። ቀይሕ ሱር ደም በዝሒ ካብ ምቁጽጻርን ብዕድመ ናይ ዝደፍኡ ሰባት ኣእምሮኣዊ ጥዕና ካብ ምሕላዉን ብተወሳኺ ካልኦት ብርክት ዝበሉ ረብሓታት ከምዘለዎ ይንገር። ኣብ መዓልታዊ መግብታትና ቀይሕ ሱር ምምጋብ ጠቓሚ ከምዝኾነ ዝምዕዱ ሰብ ሞያ ጥዕናን ስነ ምግብን እዞም ዝስዕቡ 5 ረብሓታት ቀይሕ ሱር ይፀርሑ። *ካብ ሰብነት ጎዳእቲ ባእታት ምውጋድ ኣብ ቀይሕ ሱር ዝርከብ ተፈጥሮኣዊ ድሙቕ ሕብሪ ቤታላይን ዝበሃል ኮይኑ ኣብ ውሽጢ ሰብነት ደቂ ሰባት ዝተኣጀሉ ጎዳእቲ ባእታታት ናይ ምውጋድ ተኽእሎ ዘለዎ እዩ። ቅድሚ ሒደት ዓመታት ኣብ ጣሊያን ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ ቤታላይን ኣብ ውሽጢ መዓንጣ ክኽሰቱ ዝኽእሉ ዋህዮታት ካንሰር ናይ ምቕታል ዓቕሚ ከምዘለዎ እንተወሓደ ብቤተ ፈተነ ከምዝተረጋገጸ ተፈሊጡ። ቀይሕ ሱር ደም ኣብ ውሽጢ ሰብነትና ናብ ዝተፈላለዩ ክፋል ኣካላትና ብዘይ ገለ ጸገም ክዘዋወር ዘኽእል ናይትሬ ዝተብሃለ ባእታ ዝሃብተመ ተኽሊ እዩ። ኣብ ረብሓታት ቀይሕ ሱር ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመት መጽናዕቲ ዘካየደ ፕሮፌሰር ኤንዲ ጆንስ፡ ኣብ ውሽጢ ቀይሕ ሱር ዝርከብ “ናይትሪክ ኦክሳይድ” ዝተብሃለ ባእታ ከምዘሎን እዚ ድማ ቱቦታት ደምና ኣስፊሑ እኹል ዝውውር ደም ክህሉ ከምዝገብር ሓቢሩ። IMAGES *ቀይሕ ሱር ኣብ ጥዕና ኣፍ ንተኸታታሊ ዓሰርተ መዓልቲ፡ መዓልታዊ ክልተ ግዜ ካብ ቀይሕ ሱር ዝተጸሞቐ ጽሟቕ ምስታይ ትሕዝቶ ናይቶም ኣብ ኣፍና ዝርከቡ ጠቐምቲ ባክተርያታት ከምዘመሓይሾ ሓደ መጽናዕቲ የመላኽት። እዞም ባክተርያታት ድማ ከም ሕበጥን ካልኦት ሕማማትን ከይኽሰቱ ዝከላኸሉ እዮም። ዕድሜና ብዝወሰኸ ቁጽሪ ኣብ ሰብነትና ዝርከብ መጠን ናይትሪክ ኦክሳይድ ከይጎድል ብምግባር ድማ ጥዑያትን ነዊሕ ዕድመ ንኽንነብር’ውን ይሕግዘና   * ኣብ ጥዕና ደም በዝሕን ልብን ንሒደት ሰሙናት መዓልታዊ ክልተ ፍረ ቀይሕ ሱር ምምጋብ ደም በዝሒ ብማእኸላይ ሓሙሽተ ሚሊ ሜትር ሜርኩሪ ምንካይ ከምዝከኣል ሓደ መጽናዕቲ የረድእ። ሓደ ደም በዝሒ ዘለዎ ሰብ መጠን ደሙ በዚ ደረጃ ከጉድል እንተኺኢሉ ድማ ብሰንኪ ደም በዝሒ ክኽሰቱ ዝኽእሉ ሕማማት ልቢ ድኻምን ስትሮክን ብ10 ሚኢታዊት ምንካይ ይኽእል’ዩ ማለት እዩ። ደም በዝሒ ዘለዎም ሰባት ቀይሕ ሱር እንተድኣተመጊቦም ውጽኢቱ ኣብ ዝተወሰነ ሰዓታት ውሽጢ ክርእይዎ ከምዝኽእሉ’ዮም ኣብቲ ዙርያ ዝተኻየዱ መጽናዕትታት ዝሕብሩ። *ረብሓ ቀይሕ ሱር ኣብ ጥዕና ሓንጎል ቀይሕ ሱር ዘለዎም መግብታት ምዝውታር ቱቦታት ደምና ክሰፍሑ ስለዝገብር ኣብ ውሽጢ ሰብነትና ዝግበር ዝውውር ደም ስሩዕን ቅልጡፍን ይገብሮ። ስለዝኾነ ድማ ኣብ ሓንጎልና እኹል ዝውውር ደም ክህሉ ስለዝገብር ካብ ቀይሕ ሱር ዝተሰርሐ ጽሟቕ ዝሰትዩ ሰባት ንነገራት ናይ ምዝካር ተኽእሎኦም ክምዕብል ካብ ምግባሩ ብተወሳኺ ቅልጡፍ ውሳነ ንኽህቡ ይሕግዞም። ሰባት ዕድሜኦም እንዳወሰኸ ብዝኸደ ቁጽሪ ቀይሕ ሱር ኣዘውቲሮም ዝምገቡ እንተኾይኖም ኣብ ጥዕና ሓንጎሎም ኣወንታዊ ግደ ከምዘለዎ ሰብ ሞያ እቲ ዓውዲ ይዛረቡ። * ቀይሕ ሱር ንዕዉት ስፖርታዊ ምንቅስቓሳት ቀይሕ ሱር ሓይልን ጉልበትን ኣብ ዝጠልቡ ስርሓቲ ብፍላይ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ውድድራት ስፖርት ንዝነጥፉ ስፖርተኛታት ኣዝዩ ጠቓሚ መግቢ እዩ። ኣብ ጉያ ዝወዳደሩ ኣትሌታት ናይ ምጉያይ ዓቕሞም ስለዘውስኾ ኣብ ውድድራቶም ቅልጡፋት ንክኾኑ ሓጋዛይ ከምዝኾነ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝተገበረ መጽናዕቲ የመልክት። ቀይሕ ሱር ኣብ ክፍሊ ኣካላትና ንዝርከብ ናይትሪክ ኦክሳይድ ክውስኽ ስለዝገብር፡ እዚ ድማ ጭዋዳታትና እኹል ኦክስጅን ክረኽቡ ብምግባር ኣብ ውድድራትና ውጽኢታውያን ክንከውን ከምዝገብርና ጆንስ ይገልጽ። IMAGES ኣብ 2009 [ኣ.ኣ] ዝተገበረ መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ፡ ኣብ ልምምድ ዝርከቡ ስፖርተኛታት ናይ ቀይሕ ሱር ጽሟቕ እንተስትዮም ሓይሊ ኣካላቶም ብ16 ምኢታዊት ክዛይድ ይገብሮ። ከም ውፅኢቱ ድማ፡ ቅድሚ ሕጂ ብዙሕ ጠለብ ዘይነበሮ ጽሟቕ ቀይሕ ሱር፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብኣትሌታት ዝዝውተር መስተ ኮይኑ ንረኽቦ። ኣብ 2012 [ኣ.ኣ] ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ፡ ኣብ መንጎ ናይ 5 ኪሎ ሜትር ርሕቐት ዝተሳተፉ ተቐዳደምቲ፡ እቶም ጽሟቕ ቀይሕ ሱር ዝሰተዩ ተቐዳደምቲ ካብቶም ቀይሕ ሱር ዘይተመገቡ ተቐዳደምቲ እቲ ውድድር ክውዳእ 1.8 ኪሎ ሜትር ምስተረፎ ዝያዳ 5 ምኢታዊት ናህሪ ካብ ምምዝጋቦም ብተወሳኺ ናይ ድኻም ስምዒቶም ውሑድ ከምዝኾነ ተረጋጊጹ። ስፖርተኛታት ቅድሚ ናብ ውድድር ምእታዎም ቅድሚ ሰዓታት ኣብ ዘሎ ግዜ ቀይሕ ሱር ክምገቡ ወይ ድማ ጽሟቕ ቀይሑ ሱር ክሰትዩ ይምከር። መዓልታዊ ክልተ ወይ ሰለስተ ማእኸላይ መጠን ዘለዎም ቀይሕ ሱራት ጾሚቝካ ምስታይ ካብቲ ተኽሊ ክንረኽቦ ዝግበኣና ረብሓ ክንእምርር ከምእንኽእል ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ ኣብ ዙርያ እቲ ተኽሊ መጽናዕቲ ዝገበረ ጆንስ ይመክር። ቀይሕ ሱር ከቲፍካ፣ ብዝተወሰነ መልክዑ ጠቢስካ ወይ ከዓ ተጣሒኑ ብመልክዕ ጽሟቕ ምስታይ ተፈጥሮኣዊ ትሕዝቶኡ እንከይለቐቐ እቲ ካብ ቀይሕ ሱር እንደልዮ ጠቓሚ ባእታ ክንረኽቦ ንኽእል። ቀይሕ ሱር ኣብ እነብስለሉ ግዜ’ውን እቶም ጠቐምቲ ናይትሬት ኦክሳይድ ማህሚኖም ክሳዕ ዝውገዱ ክንጽበ የብልናን። ካብ ቢቢሲ ዝተረከበ ጥዕናዊ ሓበሬታ።
ብብርኪ ከተማ ንዝወሃብ ፈተና ክፍልታት 6ይን 8ይን እኹል ምድላው እናተገበረ እዩ
Feb 27, 2024 25
ኣዲስ ኣበባ/ለካቲት/ 19/ 2016 (ኢዜኣ) ብብርኪ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንዝወሃብ ፈተና ክፍልታት 6ይን 8ይን እኹል ምድላው እናገበሩ ምዃኖም ኢዜኣ ዘዘራረቦም መማህራንን ተምሃሮን ገሊፆም። ብብርኪ ከተማ ዝወሃብ ፈተና ክፍልታት 6ይን 8ይን ኣብ ቀፃሊ ወርሒ ሰነ ከምዝወሃብ ቢሮ ትምህርቲ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ከምዘፍለጠ ዝዝከር እዩ። ነዚ ስዒቡ መምህር ቤት ትምህርቲ ቅድመ ስሩዕ፣1ይን ማእኸላይን ብርኪ ሃፀይ ፋሲል ፀጋዬ ገብረመስቀል፤ እቲ ቤት ትምህርቲ ንተምሃሮ ብዝገብሮ ደገፍ ቅድሚ ሕዚ ዝሓሸ ውፅኢት ፈተና ከምዘመዝገበ ኣዘኻኺሮም። ኣብ ቀፃሊ ወርሒ ሰነ ብብርኪ ከተማ ንዝወሃብ ፈተና ክፍልታት 6ይን 8ይን እውን ተምሃሮ እኹል ምድላው ክገብሩ ዘኽእሎም መጠናኸሪ ትምህርቲ እናተውሃበ ከምዝርከብ ሓቢሮም። መምህር እቲ ቤት ትምህርቲ ዝኾና መምህር ኣለማሽ ማሞ ብግደአን፤ ዓይነታት ፈተና ዝሓለፈ ዓመት ብምድጋም እኹል ምድላው ንክገብሩ እናተሰርሐ እዩ ኢለን። መምህር ቤት ትምህርቲ 1ይን 2ይን ብርኪ ሳፋሪ ሄለን ሸዋንግዛው፤ ብመሰረት ቢሮ ትምህርቲ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝህቦ መምርሒ ተምሃሮ ንፈተና እኹል ስነ ልቦናዊ ምድላው ንክህልዎም ደገፍን ክትትልን እናተገበረ ምዃኑ ተዛሪበን። ተምሃሮ ኣብ ቀፃሊ ንዝወሃብ ፈተና ድሉዋት ንክኾኑ ፈተና ሞዴል እናተውሃበ ምዃኑ ዝገለፁ ድማ መምህር እቲ ቤት ትምህርቲ ዝኾኑ መምህር ሞላ ኣለነ እዮም። ተፈተንቲ ተምሃሮ ብብርኪ ከተማ ዝወሃብ ፈተና ክፍልታት 6ይን 8ይን ብግደኦም፤ ካብቲ ስሩዕ ክፍለ ግዜ ትምህርቲ ብተወሳኺ ቀዳምን ሰንበትን ደገፍ እናተገበረሎም ምዃኑ ተዛሪቦም። መማህራን ኣብ ኣወዳድባ ጉጅለ ዝገብርዎ ደገፍን ክትትልን እውን ነቲ ፈተና እኹል ምድላው ንክህልዎም ከምዝሕግዞም ሓቢሮም።
ን5 ዓመታት ዝፀንሐ መድረኽ ዘተ ኣዲስ ወግ ብመፅሓፍ ተሰኒዱ ተመሪቁ
Feb 26, 2024 16
  ኣዲስ ኣበባ /ካቲት/18/ 2016 /ኢዜአ/ንዝሓለፉ ሓሜሽተ ዓመታት ብኣሰናዳእነት ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር “ኣዲስ ወግ” ብዝብል ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራዊ ጉዳያት እናተኻደ ዝፀንሐ መድረኽ ዘተ ብመፅሓፍ ተሰኒዱ ተመሪቁ። አብ ስነስርዓት ምረቃ አማካሪ ዘፈር ማሕበራዊ ዲያቆን ዳንኤል ክብረት፣ሚኒስትር ፐላንን ልምዓትንዶክተር ፉፁም አሰፉን ካልኦት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ምሁራንን አጋይሽን ተረኪቦም ኣብቲ መድረኽ ኣብ ኣደባባይ ዝንፀባረቑ ሓሳባት ናብ መድረኽ ብምምፃእ ሃገራዊ ረብሐኦም ክብ ዝበሉ ሓሳባት ዝተረኸቡሉ መድረኽ ከምዝነበረን መንግስቲ ፖሊሲ ንምውፃእ ዓብዪ እታወት ዝኾኑሉ ከምዝነበረ ተሓቢሩ። ፈለማ ናይ ሓደ ዓመት ጉዕዞ ለውጢ ንምርኣይ ተሓሲቡ ዝተሰናደአ ኣዲስ ወግ÷ ቀፃልነቱ ኣድላዪ ኮይኑ ከምዝተኻየደ ሓላፊት ፕሬስ ሴክሬታሪያት ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ቢልለኔ ስዩም ተዛሪበን፡፡ መድረኽ ዘተ ‘‘ኣዲስ ወግ’’ ዝተዛዘመ እንትኸውን፥ ኣብ ቀፃሊ ብካሊእ ትሕዝቶ ‘‘ቅኝት’’ ብዝብል ርእሲ ከምዝቕፅል ተሓቢሩ።
መዓር ምብላዕ ጥዕናዊ ጸገም ኣለዎ ድዩ?
Feb 26, 2024 14
IMAGES መዓር፡ ሰራሕተኛታት ኣናህብ ካብ ተኽልታት ዕምባባ ብዝቐስምዎ ጽገ ይዳለው፤ ኣብ ውሽጢ ቆፎ ንኣዋርሕ ከም ስፈ ንህቢ ተኸዚኑ ድማ ብፍላይ ኣብ እዋን ሓጋይ ቀለብ ይዀኖም። ከከም ምንጪ እቲ ጽገ ዝፈላለ ኣዝዩ ዝተሓላለኸ ኬሚካላዊ ውህደት ኣለዎ፤ ብደቂ ሰባት እውን ኣዝዩ ዝፍተው መግቢ እዩ። ስእልታት ዘመነ እምኒ ከምዘመልክትዎ ካብ ቅድሚ ኣስታት 8000 ዓመት ጀሚሩ ሰባት ከም መግብን መድሃኒትን ክጥቀመሉ ጸኒሖም እዮም። ኣብ ጥንታዊት ግሪኽ መዓር ‘መግቢ ኣማልኽቲ’ ተባሂሉ ክግለጽ እንከሎ ኣብ ቻይና ድማ ከም መድሃኒት ይርአ ነይሩ። ኣብዚ 8,000 ዓመት ዝገበረ ናይ በዓቲ ስእሊ፡ ሓደ ሰብ ካብ ቆፎ ንህቢ መዓር ክእክብ የርኢ መኣዛዊ ትሕዝቶ መዓር ዘይተመስርሐ መዓር ኣሚኖ ኣሲዳት፡ ኣንቲኦክሲዳንት ወይ መከላኸሊ ጉድኣት ዋህዮታት፣ ቫይታሚናት፣ ማዕድናትን ሽኮርን የጠቓልል። ልዑል ትሕዝቶ ፍሩክቶስ ስለዘለዎ ካብ ሽኮር ዝጥዕም ኰይኑ ማእከላይ ደረጃ ‘ግላይሰሚክ ኢንዴክስ’ ኣለዎ። ግላይሰሚክ ኢንዴክስ፡ ስርዓት መዓቀኒ ካርቦሃይድሬት ዘለዎም መግብታት እዩ፤ ነፍሲ ወከፍ መግቢ ክብላዕ ከሎ፡ ኣብ ደም ንዝርከብ ደረጃ ሽኮር (ግሉኮስ) ክሳብ ክንደይ ብቕልጡፍ ከም ዝጸልዎ የመልክት። ሓደ ማንካ (20 ግራም) መዓር ዘለዎ መዓዛዊ ትሕዝቶ፡ • 58 ኪሎካሎሪ (ኣሃዱ ሙቐት ወይ ካብ መግቢ ዝርከብ ጽዓት) • 15.3 ግራም ካርቦሃይድሬት • 15.4 ግራም ሽኮር • 0.1 ግራም ፕሮቲንን • 0 ግራም ስብሒን እዩ። ንጥዕና ዘለዎ ረብሓ ጥዕናዊ ረብሓታት መዓር ኣብ ኣሰራርሓኡን ከምኡ’ውን ኣብ ጽሬት ናይቶም ኣናህብ ዝቐሰምዎ ጽገን ይምርኰስ። ዘይተመስርሐ መዓር ብዝዀነ ይኹን መንገዲ ዘይወዓየ፣ ዘይተነጸረን ዘይመከነን (ፓስተራይዝ ዘይተገበረ) እዩ። ኣብ ከምዚ ኵነታት ዝርከብ መዓር ድማ ብተለምዶ ዝያዳ ኣብ ጥዕና ረብሓታት ዘለዎም መኣዛታት ይዕቅብ፤ ምኽንያቱ ዝተመስረሐ መዓር ኣብ እዋን መስርሕ መኣዛታቱ ክስእን ይኽእል እዩ። መዓር ንነዊሕ ግዜ ከም ጸረ-ረኽሲ ከገልግል ጸኒሑ እዩ። ከቢድን ቀሊልን ቁስሊ ከምኡ’ውን ነድሪ ከስዐን ቃጸሎን ኣብ ምሕዋይ ከምዝሕግዝ ይእመን። መዓር ብቐንዱ ብግሉኮስን ፍሩክቶስን ዝበሃሉ ክልተ ኣዝዮም ማይ ዝስሕቡ ዓይነታት ሽኮር ዝቖመ ስለዝዀነ፡ ኣብቲ ቁስሊ ዝርከብ ማይ ብምምጣጥ፡ ዕብየት ባክተርያን ፋንጋስን ይዓግት፤ ብኸምዚ ድማ እቲ ቁስሊ ክነቅጽ ይሕግዝ። ብፍላይ እቶም ዘይጸዓዱ ዓይነታት መዓር፡ ቀንዲ ምንጪ ከም 'ፍላቮኖይድ' ዝኣመሰሉ ኬሚካላዊ ውህደታት እዮም። ፍላቮኖይድስ ዝተበሃሉ ውህደታት ጸረ-ባክተርያ፡ ጸረ-ቫይረስ፡ ጸረ-ነድሪን ጸረ-ኣለርጂን ባህርያት ከምዘለዎም መጽናዕትታት ይሕብሩ። መዓር ትሕዝቶ ፍላቮኖይድ ስለዘለዎ፡ ገለ ሰባት ከም ጥዑይ ኣማራጺ ሽኮርን ምንጪጸረ-ረኽሲን ይርእይዎ። IMAGES መዓር ካብ ሽኮር ይሓይሽ ድዩ? መዓር ካብ ሽኮር ዝተሓተ ደረጃ ግላይሰሚክ ኢንዴክስ ኣለዎ፤ እዚ ማለት ከም ሽኮር ቀልጢፉ መጠን ሽኮር ኣብ ደም ክውስኽ ኣይገብርን። መዓር ካብ ሽኮር ዝዛይድ ጣዕሚ ስለዘለዎ ብዙሕ ምውሳድ ኣየድልየናን፤ ይኹን’ምበር ዝያዳ ካሎሪ ስለዘለዎ እንወስዶ ዓቐን መዓር ብቐረባ ክንከታተል ኣገዳሲ እዩ። መዓር ክትበልዑ ትመርጹ እንተዀይንኩም፡ ካብ ጻዕዳ ሽኮር ዝዛይድ ቫይታሚናት፣ ኢንዛይማት፣ ጸረ-ረኽሲን ካልኦት መኣዛታትን ዝሓዘ ዘይተመስረሐ ዓይነት እንተፈተንኩም ዝሓሸ ይኸውን፤ ክበዝሕ ድማ የብሉን። ካብ ዘይተመስርሐ መዓር ዝርከብ ዝዀነ ይኹን መኣዛዊ ረብሓ ግን ንእሽቶ ምዃኑ ምዝካር የድሊ። ካብ ደቂ ሓደ ዓመት ንታሕቲ ዘለዉ ኵሎም ሕጻናት ዝዀነ ይኹን መዓር ክበልዑ የብሎምን። መዓር ንኹሉ ሰብ ውሑስ ድዩ? መዓር ከም ሽኮር 'ዘይብሉ' ይምደብ፤ ሽኮር ኣብ ኣመጋግባና ክንድርቶ ዝመከር እዩ። ስለዚ ዋላ'ኳ ንመብዛሕትኦም ዓበይቲ ሰባት ውሑስ ክኸውን ዝኽእል እንተዀነ፡ ክውሰድ ከሎ ግን ብመጠኑ ክኸውን ኣለዎ። ንሕሙማት ሽኮርያ፡ ወይ ድማ ደረጃ ሽኮር ደሞም ክቆፃፀሩ ንዝፍትኑ ሰባት፡ ሽኮር ብመዓር ምትካእ ዳርጋ ረብሓ የብሉን፤ ምኽንያቱ ክልቲኡ - ሽኮርን መዓርን - ኣብ ደረጃ ሽኮር ደም ጽልዋ ኣለዎ። ካብዚ ብተወሳኺ ካብ ደቂ ሓደ ዓመት ንታሕቲ ዘለዉ ኵሎም ሕጻናት ዘይተመስርሐ ይኹን ዝተመስርሐ መዓር ክበልዑ የብሎምን። እዚ ዝዀነሉ ምኽንያት ድማ 'ቦቱሊዝም' ዝበሃል ዓይነት ምምራዝ መግቢ ከጋጥሞም ተኽእሎ ስለ ዘሎ እዩ። ቦቱሊዝም ንመትኒታት ብምጥቃዕ ከም ጸገም ምውሓጥ፣ ምዝራብ፣ ምስትንፋስ ከምኡ’ውን ለምሲን ሞትን ከስዕብ ዝኽእል ሳሕቲ ዘጋጥም ከቢድ ሕማም እዩ። መብዛሕትና ኣብ ኣመጋግባና መዓር ክነስተማቕር ንኽእል እኳ እንተዀንና፡ ንኵሉ ሰብ ግን ቅቡል ኣይኰነን። ንኣብነት ንቬጋን (ኣትክልቲ ዝምገቡ ሰባት) መዓር ኣማራጺ ኣይኰነን፤ ምኽንያቱ ምህርቲ መዓር ምእካብ፡ ነቶም ብጻዕሮም ዘፍረይዎን ኣብ እዋን ሓጋይ ከም ቀለብ ዝጥቀሙሉን ኣናህብ ዝጎድእ ንጥፈት ከምዝዀነ እዮም ዝርእይዎ።
"“ኢትዮጵያዊነት የሥነ- ጥበብ ምናብ ሠረገላ፣ የወል ትርክት አለላ” ብዝብል ቴማ ዝካየድ መበል 15 ብብርኪ ከተማ ዝሳለጥ ፌስቲቫል ኪነ-ጥበብ ተኸፊቱ
Feb 23, 2024 23
  አዲስ አበባ/የካቲት/15/2016/ "“ኢትዮጵያዊነት የሥነ- ጥበብ ምናብ ሠረገላ፣ የወል ትርክት አለላ” ብዝብል ቴማ ዝካየድ መበል 15 ብብርኪ ከተማ ዝሳለጥ ፌስቲቫል ኪነ-ጥበብ ተኸፊቱ። ሓላፊት ቢሮ ባህሊ ኪነ-ጥበብን ቱሪዝምን ኣዲስ ኣበባ ሂሩት ካሳው (ዶ/ር) ኣብ ዝገበርኦ መደረ ከምዝበልኦ፤ ኢትዮጵያዊነት ክሰምር ንምግባር ንምህናፅ ሃገር ንምስጋር ግደ ኪነ ጥበብ ዝለዓለ 'ዩ። ኪነ-ጥበብ ማሕበራዊ አግልጋሎት ጥራሕ ዘይኮነስ ኢኮኖሚያዊ ግልጋሎቱ 'ውን ዘይትካእ 'ዩ። ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዜጋታት ንኢትዮጵያዊነት ኣኽቢሮም ንኽነብሩ ኣብ ኪነ-ጥበብ ብዙሓት ስራሕቲ ዝተሰርሑ እንትኸውን እዚ ክቕፅል ምግባር ግቡእ ምዃኑ እተን ሓላፊት ኣመላኺተን። ኣብቲ ፌስቲቫል ሽማግለታት ሃገር፣ ሰብ ሞያ ኪነ-ጥበብ፣ ላዕለዎት መንግስታዊ ሰበ ስልጣናት፣ መምህራንን ተምሃሮን ዝተፈላለዩ ኣብያተ ትምህርትን ኻልኦት ፃውዒት ዝተገበረሎም ኣጋይሽን ተረኺቦም። እቲ ፌስቲቫል ካብ ሎሚ ጀሚሩ ንሰለስተ ተኸታተልቲ መዓልትታት ዝቕፅል 'ዩ።
መናእሰይ ኣፍሪካ ነዚ ዘመን ዝምጥን ፅርየት ዘለዎ ትምህርቲ ተበፃሒ ምግባር ፀገም ኣፍሪካ ብኣፍሪካውያን ንምፍታሕዝያዳ ዘተባብዕ እዩ - ሚኒስቴር ደቂ ኣንስትዮን ማሕበራዊ ጉዳይን  
Feb 19, 2024 33
አዲስ አበባ/የካቲት/11/2016/ኢዜአ/ መናእሰይ ኣፍሪካ ነዚ ዘመን ዝምጥን ፅርየት ዘለዎ ትምህርቲ ተበፃሒ ምግባር ፀገም ኣፍሪካ ብኣፍሪካውያን ንምፍታሕ ከምዘኽእል ሚኒስቴር ደቂ ኣንስትዮን ማሕበራዊ ጉዳይን ኣፍሊጡ። ኣብቲ ጉባኤ ተረኺበን መደረ ዝገበራ ሚኒስትር ደቂ ኣንስትዮን ማሕበራዊ ጉዳይን ኤርጎጌ ተስፋዬ (ዶ/ር) ከምዝበልኦ፤ ኣብ መላእ ኣፍሪካ ፅርየት ዘለዎ፣ ንመበል 21 ክፍለዘመን ዝምጥን ስርዓት ትምህርቲ ተበፃሒ ምግባር ፀገም ኣፍሪካውያን ብኣፍሪካውያን ንምፍታሕ የኽእል። ንደቂ ኣንስትዮ ምምሃር ንማሕበረሰብ ምምሃር 'ዩ ዝበላ እተን ሚኒስትር፤ ማዕርነት ፆታ ንምስፍሕፋሕ 'ውን ትምህርቲ ወሳኒ 'ዩ ክብላ ገሊፀን። ፅርየት ዘለዎ ትምህርቲ ንመላእ ኣፍሪካውያን ተበፃሒ ምግባር ፀገማት ንምፍታሕ፣ ምህዞ ንምስፍሕፋሕ፣ ዘለና ሃፍቲ ንምጥቃምን ራእይ ናይ ፅባሕ ሃገር ተረከብቲ ወለዶ ብሩህ ንምግባርን ይጠቅም ክብላ ተዛሪበን። ዋና ፀሓፊ ሕብረት መናእሰይ ኣፍሪካ ኣይተ ኣሕመድ ቢኒንግ ብወገኖም፤ ኣብ ኣፍሪካ ነዚ ዘመን ዝምጥን፣ ፅርየት ዘለዎ፣ ዘላቕን ንኹሉ ሓቛፋይን ዝኾነ ስርዓት ትምህርቲ ምዝርጋሕ የድሊ። ፅርየት ዘለዎ ትምህርቲ ኣብታ ኣህጉር ተበፃሒ ምግባር ኢኮኖሚያዊ ዕብየት ንምምፃእ ዓብዪ ግደ ኣለዎ ኢሎም።
ዝርገሐ ኤችኣይቪ/ኤድስ ንምቁፅፃር ኣብ ኣቢያተ ትምህርቲ ኣገዳዲ መምርሒ ተግባራዊ ክግበር ኢዩ
Feb 19, 2024 25
ኣዲስ ኣበባ /የካቲት/11/ 2016 /ኢዜአ/ዝርገሐ ኤችኣይቪ/ኤድስ ንምቁፅፃር ኣብ ኣቢያተ ትምህርቲ ኣገዳዲ መምርሒ ተግባራዊ ከምዝግበር ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ኣብቲ ሚኒስቴር መሪሕ ፈፃሚ ስራሕ ቤት ፅሕፈት ምክልኻልን ምቁፅፃርን ኤችኣይቪ/ኤድስ ፈቓዱ ያደታ ከምዝገለፁዎ፥ ኤችኣይቪ/ኤድስ ብብርኪ ሃገር መጠን ዝርገሐ ትሕቲ 1 ሚኢታዊ ኢዩ። ይኹን እምበር ኣብ ዝተፈላለያ ክልላት ዘሎ ዝርገሐ ከምዝፈላለ ብምግላፅ፥ ብፍላይ ኣብ ክልል ጋምቤላ 4 ነጥቢ 5፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ 3 ነጥቢ 4፣ ሃረሪን ድሬዳዋን ድማ 3 ሚኢታዊ ከምዝኾነ ተዛሪቦም። ከም ሃገር ዝርገሐ ትሕት ዝበለ ይኹን እምር ኣብ ሓደሓደ ከባቢታትን ክፋላት ሕብረተሰብን እቲ ዝርገሐ ኣብ ዘተሓሳስብ ብርኪ ከምዝርከብ ሓቢሮም፡፡ ብፍላይ ኣብ መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮ፣ ብፆታዊ ርክብ ዝመሓደራ፣ ተጠቀምቲ መዕወኒ ሓሽሽ፣ ናይ ነዊሕ ርሕቐት ኣሽከርከርቲ፣ ብንግዲ ጎደና ዝመሓደራ ደቂ ኣንስትዮን ብዝበለፀ ነቲ ቫይረስ ተቓላዕቲ ከምዝኾኑ ገሊፆም፡፡ ብብርኪ ሃገር ሓደሽቲ ናይ ምትሓዝ ምጣነ ይኹን በቲ ቫይረስ ዝሞቱ ሰባት ቁፅሪ እነነከየ ይኹን እምበር ብፍላይ ኣብ መናእሰይ ናይ ምትሓዝ ምጣነ ከምዝተሓሰበ እናነከየ ከምዘይኮነ ኣብሪሆም፡፡ ሚኒስቴር ጥዕና እቲ ቫይረስ ንምቁፅፃር÷ ኣብ ኣቢያተ ትምህርቲ ብትኹረት ንምስራሕ ኣገዳዲ መምርሒ ንምትግባር ፃዕሪ እናገበረ ከምዝኾነ ተዛሪቦም፡፡ እዚ ድማ ብዛዕባ ኤችኣይቪ ግንዛበ ንምፍጣር ከምኡ እውን ካልኦት ሜላታት መቆፃፀሪን መከላኸሊን ትኹረት ብምሃብ ንምትግባር ወሳኒ ከምዝኾነ ገሊፆም፡፡
ህንፀት ሎጅ ገርዓልታ ኣብ ውሽጢ 1 ዓመት  ክዛዘም ኢዩ- ኣብርሃም በላይ (ዶ/ር)
Feb 18, 2024 39
  ኣዲስ ኣበባ /የካቲት/10/ 2016 /ኢዜአ/ ኣካል ፕሮጀክት መኣዲ ንሃገር ዝኾነ ሎጅ ገርዓልታ ህንፀቱ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ብምዝዛም ንኣገልግሎት ክፍቲ ከምዝግበር ሚኒስትር ምክልኻል ሃገር ኣብርሃም በላይ (ዶ/ር) ገሊፆም። ሚኒስትር ምክልኻል ሃገር ኣብርሃም በላይ (ዶ/ር)፣ ዋና ዳይሬክተር ብሔራዊ መረዳእታን ድሕንነትን ኣምባሳደር ሬድዋን ሑሴን፣ ርእሰ ምምሕዳር ግዚያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ጌታቸው ረዳን ካልኦት ኣመራርሓ መንግስቲ ፌደራልን ክልልን ኩነታት ስራሕ ሎጅ ገርዓልታ ተዓዚቦም። ድሕሪ እቲ ዑደት ሓበራዊ መድረኽ ዘተ ከምዝገበሩ ኣብርሃም በላይ (ዶ/ር) ኣብ ማሕበራዊ ሚዲየኦም ገሊፆም። እቲ ፕሮጀክት ምስቲ ከባቢ ዝተጠዓዓመ ኢኮ-ሎጅ ከምዝኾነ ብምሕባር፥ ተፈጥሮኣዊ ፀጋ ኣብዘለዎ ሰንሰለታዊ እምባታት ከምዝህነፅ ገሊፆም። እቲ ስራሕ እንትዛዘም ተሓረይቲ ካብ ዝኾኑ ከበቢታት ሓደ ክኸውን ኢዩ ኢሎም። ኣብ ከይዲ ህንፀቱ፥ ጥቡቕ ኣፈፃፅማ፣ ክትትልን ደገፍን ከምዝግበረሉ ገሊፆም። ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ተዛዚሙ ንኣገልግሎት ክፍቲ ከምዝኸውን እውን ሓቢሮም።
መበል 44 ስሩዕ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ፈፃሚ ስራሕ ሕብረት ኣፍሪካ  ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይካየድ አሎ
Feb 14, 2024 39
  ኣዲስ ኣበባ/ የካቲት/6/ 2016 /ኢዜአ/መበል 44 ስሩዕ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ፈፃሚ ስራሕ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምክያድ ጀሚሩ። እቲ ኣኼባ÷ "ንመበል 21 ክፍለ ዘበን ዝምጥን ኣፍሪካዊ ምምሃር፤ ጥንኩር ህንፀት ስርዓታት ትምህርቲ ብምህናፅ ኣብ ኣፍሪካ ኩለ መዳያዊ፣ ፅሬትን ኣግባብነት ዘለዎን ተበፃሕነት ትምህርቲ ምዝርጋሕ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ሕብረት ኣፍሪካ ን2024 ዘዳለዎ መሪሕ ሓሳብ ኢዩ ክካየድ። ኣብቲ ኣኼባ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ሙሳ ፋኪ ማህማት፣ ሚኒስትራት ጉዳያት ወፃኢ፣ ዲፕሎማሰኛታትን ኣመራርሓ ትካላት እቲ ሕብረትን ተረኺቦም። እቲ ቤት ምኽሪ÷ ብቐንዱ ትግበራ ኣህጉራዊ ናፃ ንግዲ ዞባ ኣፍሪካ ንምቅልጣፍ ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት ዝተሰርሐ ስራሕ ብዝምልከት ኣብ ዝቐርብ ፀብፃብ ምይይጥ ክግበር ኢዩ። ብፍላይ እቲ ዞባዊ ንግዲ ተግባራዊ ንምግባር ዘኽእል ስራሕቲ ምትእኽኻብ እቶት፣ ዝተዋደደ ኣሰራርሓ፣ ኣብ ታሪፍን ሰንሰለት ንግዲን ኣብ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ከምዝመክር እውን ተገሊፁ ፡፡
የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት
2015
ዓ.ም