Hagayya 5/2018 (ENA): Mariin biyyaalessaa guddina biyyattii saffisiisuu fi nagaa waaraa dhugoomsuuf qooda qabaachuusaa Manguddoonni Magaalaa Amboo ENA'f yaada kennan dubbatan. Itoophiyaan garaagarummaa Siyaasaa, Hawaasaa fi Dinagdee bara dheeraaf turan karaa waaraan furuuf yaa’ii walii gala marii biyyaalessaa gaggeessaa jirti. Mariichaan sagaleen uummataa baay'ee kan itti dhaga'amu, seenessi dogongoraa kan itti sirratuu fi walta’insi biyyaalessaa kan itti uumamu akka ta’u ibsaniiriru. Manguddoonni Magaalaa Amboo akka ibsaniitti, mariin kun wal-hubannoo dhabuu fi madda walitti bu'insaa lammiilee gidduutti turan karaa waaraan furuuf akka dandeessisu abdii qaban ibsaniiru. Yaada kennitoota keessaa obbo Baqqalaa Bay’isaa; mariin kun Itoophiyaanota garaagarummaa isaanii mariidhaan furuun yaada waloo cimsuun guddina biyya isaanii saffisiisuu kan itti danda’an ta'uusaa ibsaniiru. Gaaffiiwwan sab-daneessaa waggootaaf komii fi walitti bu'iinsaa uumaa turan mariidhaan yeroo furaman lammiileen hunduu injifannoodhaan guddina biyyaaf kan dhaabbatan akka ta’u amantaa qaban dubbataniiru. Manguddoon magaalaa fi hirmaataan marichaa kan ta'an obbo Baay’isaa Joobir gama isaaniitiin, adeemsichi nagaa waaraan akka bu’uuf fi hojiileen misoomaa eegalaman cimee akka itti fufu taasisuuf gahee olaanaa akka qabu ibsaniiru. Manguddoon biyyaa obbo Fufaa Qaqqabaa gama isaaniitiin, Itoophiyaanota garaagarummaa sabaa fi amantaatiin utuu hin burjaajja'in jaalalaa fi kabajaadhaan bara dheeraaf uummata waliin jiraachaa turan ta'uu yaadachiisaniiru. Kanaafuu dhimmoota qoqqoodinsaa hambisuu fi seenessa waloo ijaaruuf adeemsa marii dandeessisu ta'uu eeraniiru. Mariin biyyaalessaa haammataa ta'e kun gaaffii uummataa mariidhaan kan deebisu ta'uusaan, lammiileen hunduu deeggarsa barbaachisaa taasisuu akka qaban waamicha dhiyeessaniiru.

Hagayya 5/2018 (ENA): Hojiin tajaajila tola ooltummaa Gannaa Naannoo Oromiyaa keessatti gaggeeffamaa jiru ciminaan itti fufuu isaa itti gaafatamtuun paartii Badhaadhinaa Oromiyaa Damee Dargaggootaa Aadde Rahimaa Yuusuf beeksisan. Godina Jimmaatti hojiin tajaajila tola ooltummaa Gannaa godinaalee aanichaa gara garaa keessatti cimee kan hojjetamaa jiru yoo ta’u, arjooma dhiigaa, mana qaama miidhamtootaa haaromsuu fi hojiiwwan tajaajila tola ooltummaa biroo dabalatee hojjetamaa jira.   Guyyaa har'aa Aanaa Mannaa fi Gommaatti qaama miidhamtootaaf deeggarsi tola ooltummaan adda addaa taasifameera. Sagantaa kana irratti Hoggantuun paartii Badhaadhinaa Damee Oromiyaa kutaa Dargaggootaa, Bulchaan Bulchiinsa Godina Jimmaa Tijaani Naasir fi hoggantooonni hojii mootummaa biroo argamaniiru. Deeggarsi taasifame kun jireenya gareewwan rakkoof saaxilamoo ta’anii haala itti fufiinsa qabuun jijjiiruuf kan kaayyeffate ta’uus ibsameera.   Deeggarsa kennaman keessaa meeshaalee barnootaa, dhiyeessii nyaataa, gaagura kanniisaa fi eelee buddeenaa elektirikaa ammayyaa ni argamu. Aadde Rahimaan hojiin tajaajila tola ooltummaa naannicha keessatti namoota hedduu fayyadamoo taasise cimee itti fufuu eeruun; kana keessatti hirmaannaan dargaggootaa ol’aanaa ta’uu ibsaniiru. Akkasumas bakka danda’ametti tumsuun hirmaannaa tajaajila tola ooltummaa keessatti hawaasni qabu cimsuu akka qabu dubbataniiru. Bulchaan Godina Jimmaa obbo Tijaanii Naasir akka himanitti, tajaajila tola ooltummaa Ganna bara kanaa keessatti hanga ammaatti manneen qaama miidhamtoota Godinicha keessa jiran kuma 5 fi 500 haaromsuuf karoorfamee kanneen keessaa walakkaan ol raawwatamuu dubbatani.   Bulchaan kun deeggarsi kennamu guyyaa guyyaa qofa osoo hin taane itti fufiinsa kan qabu ta’uu ibsuun, fayyadamtoonni hojjatanii jireenya isaanii akka jijjiiran dhaamaniiru. Sagantaa Tola Ooltummaa Gannaa aanaa Mannaatiin hanga ammaatti manneen namoota harka qalleeyyii 300 ol suphamuu isaanii kan dubbatan immoo Bulchaa aanichaa obbo Samaaruddiin Ahimad dha. Kana malees arjoomni dhiigaa fi hojiiwwan biroo gaggeeffamaa akka jiran eeruun, tajaajilli tola ooltummaa gargaaruu qofa osoo hin taane, akka sirna Gadaatti duudhaa keenya waliif yaaduu fi wal deeggaruu akka ta’e ibsaniiru.   Jiraattoota aanaa Mannaa Namoota deeggarsa argatan keessaa Aadde Faaxumaa Abbaagaroo fi Tigistee Geetaachoo Akaka ENAtti himanitti deeggarsi isaan argatan nyaata guyyaa guyyaa qofa osoo hin taane jireenya isaanii keessatti jijjiirama waaraa ta’uu isaatti gammaduu isaanii ibsaniiru.   Hojii tola ooltummaatiin hojii fi jijjiiruu fi namoota biroo deeggaruun itti fufuuf waadaa galaniiru. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena #

Hagayya 5/2018 (ENA): Yuunivarsiitii Madda Walaabuu Kolleejjii Saayinsii Fayyaa fi Wal'aansaa Hospitaala Riifaraalaa Gobbaa Tajaajila tola ooltummaa gannaan namoota kuma 150 ol ta’aniif tajaajila qorannoo fi wal’aansa fayyaa bilisaa kennuu isaa ibse. Hospitaalli Riifaraalichaa tajaajila qorannoo fi wal’aansa fayyaa bilisaa kennuusaan namoonni qoratamuun haala fayyaa isaanii akka beekan gargaaraa jiraachuu jiraattonni Godina Baalee Magaalaa Roobee ibsaniiru. Daarektarri Olaanaan Hospitaala Riifaraalaa Kolleejjii Saayinsii Fayyaa Gobbaa fi Wal’aansaa Yuunivarsiitichaa gargaaraa piroofeesaraa MahaammadAmaan Maamaa ENA’f akka ibsanitti, hospitaalli riifaraalaa tajaajila wal’aansaa fooyya’aa hawaasicha qaqqabsiisuuf hojjechaa jira. Keessattuu hospitaalli riifaraalichaa tajaajila wal’aansaa idilee kennurra darbee tajaajila tola ooltummaa gannaan kutaa hawaasaa rakkoo garaagaraan dhaabbata fayyaa deemuuf hin dandeenye fayyadamaa gochaa jira. Tajaajilichi hawaasa fayyaalessa uumuu fi namoota utuu hin beekiin dhukkuboota garaagaraaf saaxilaman wal’aansaa barbaachisaa ta’e hordofuu akka danda’an kaayyoo kan godhate ta’uu ibsaniiru. Kanaanis yeroo gannaa kanaatti namoota kuma 120 ol ta'aniif tajaajila kennuuf karoorfamee hanga ammaatti lammiilee kuma 150 fayyadamaa gochuun danda'amuu fi hojiichi cimee itti fufuu isaa hubachiisaniiru. Daareektarri olaanaan kun akka jedhanitti, tajaajila tola ooltummaa gannaa bara kanaatiin tajaajiloota qorannoo bilisaa fi adda baafannaa dhukkubaa kennaman cinaatti yeroo tajaajila wal’aansaa idilee hiriirri wal’aansaa baqaqsanii yaaluu eegaa turan dabalataan kan keessummeeffaman ta’uun qophiin taasifamuu sagantichaa adda taasisa jechuun ibsaniiru. Kolleejjii Saayinsii Fayyaa fi Wal’aansaa Yuunivarsiitichaatti Daareektarri Koorporeetii Barnootaa Fayyaa fi Tajaajila Wal’aansaa Obbo Abeel Balihuu gamasaaniitiin Yuunivarsiitichi tajaajila qorannoo fi wal’aansaa hawaasichaaf kennu cinaatti saaxilamummaa dhukkubaa fi haala tatamsa’ina irratti hubannoo walitti fufaa uumaa jiraachuu dubbataniiru.   Tajaajilli tola ooltummaa gannaan tajaajila qorannoo fi wal’aansaa bilisaa ta’uu fi kutaan hawaasaa hedduun qoratamuun haala fayyaa isaanii akka beekan gargaaraa dhufuu isaa dubbataniiru. Mata duree ‘ Gaarumman fayyaa keenyaaf ‘ akka biyyattiitti eegalame tajaajila tola ooltummaa fayyaa gannaatiin fayyaa irra darbee biqiltuu dhaabuu, dhiiga arjoomuu fi hojiileen tola ooltummaa biroon raawwatamaa jiraachuun beekameera. Qindeessaan duula tajaajila tola ooltummaa Hospitaalichaa, Ogeessi Fayyaa Waliigalaa Doktar Salamoon Kiflee gamasaaniitiin akka jedhanitti, gareen ogeeyyii fayyaa tajaajila kennan keessaa dhiibbaa dhiigaa, HIV, dhukkuba sukkaaraa, kaansarii harmaa, dhukkuba tiruu, qorannoo ijaa fi dhukkuboota biroo adda baafannaa fi wal’aansaa argamu. Gareen wal’aansaa yeroo turtiitti, fayyadamtoota tajaajilaa adda baasuu, tajaajila qorannoo fi wal’aansaa kennuurraa darbee dhukkuboota dabalataan wal’aansa barbaadan adda baasuun qorannoo dabalataaf hospitaalicha waliin Wal-quunnamsiisuun kan hojjetamu ta'uu ibsaniiru. Namoota tajaajila bilisaa kana fayyadaman keessaa aaddee Alfiyyaa Huseen gamasaaniitiin hospitaalichaa duula jalqabeen salphaatti wal’aansa argachuudhaan sadarkaa fayyaa irra jiran beekuuf akka isaan dandeessise ibsaniiru. Obbo Ahimad Mahaammad gamasaaniitiin ogeeyyiin fayyaa tajaajila qorannoo bilisaan kennaniin sodaa dhukkubaa irraa bilisa ta’uun isaa gammachuu uumuu isaa dubbataniiru. Tajaajilichaan namoonni dhukkubaan miidhamuu isaanii dura ofumaan dursanii akka beekan waan isaan gargaareef dhaabbaticha galateeffataniiru.

Hagayya 4/2018 (ENA): Naannoo Oromiyaatti Tajaajilli Baankii Dhiiga Adaamaa bara bajataa darbe keessa dhiiga yuunitii kuma 21 ol arjoomtoota dhiigaa tola ooltummaa irraa walitti qabuun dhaabbilee fayyaaf raabsuu beeksise.   Du’a haadholii fi daa’immanii hir’isuu, yeroo balaa tasaa lubbuu baraaruuf, baqaqsanii hodhuu dhibeewwan gurguddaa adda addaatiif dhiheessi dhiigaa barbaachisaa ta’e mirkaneessuuf tajaajilli baankii dhiigaa damee fayyaa keessatti gahee olaanaa qaba. Tajaajilli Baankii Dhiigaa Adaamaas qaamota dhimmi ilaallatu waliin ta’uun duula arjooma dhiigaa wiirtuuwwan dhaabbataa fi socho’aa irratti qopheessuun dhiyeessii dhiigaa amanamaa ta’e mirkaneessuuf ni hojjeta. Hogganaan Tajaajila Baankii Dhiigaa obbo Katamaa Dhaqqabaa ENAtti akka himanitti, hanqina dhiigaa salphisuuf baankichi dhiiga hawaasa irraa walitti qabuun dhaabbilee fayyaaf raabsaa jira. Bara baajataa darbe keessa tola ooltota irraa dhiiga yuunitii kuma 24 walitti qabuuf karoorfachuun dhiiga yuunitii kuma 21 fi 700 walitti qabuu akka danda’e himani. Dhiigni walitti qabame gara Magaalaa Adaamaa, Shawa Bahaa fi Arsiitti erguun dhaabbilee fayyaa 50f raabsamee, itti fayyadamamaa akka tures ibsaniiru. Teeknooloojii fi meeshaalee ammayyaatiin baankii dhiigaa ijaaruun dhiyeessii dhiigaa gahaa fi amanamaa ta’e tola ooltota irraa walitti qabuuf hojiin hojjetame bu’a qabeessa ta’uu ibsaniiru. Hogganaan baankii dhiigaa kun bara bajataa 2019tti dhiiga yuunitii kuma 25 walitti qabuuf karoorfachuun hojii eegaluu beeksisaniiru. Milkaa’ina karoorichaatiif lakkoofsi namoota tola ooltota dhiiga arjoomtootaa dabaluu fi qindoomina qooda fudhattoota waliin cimsuuf tattaaffiin akka hojjetamu beeksisaniiru. Itti dabaluunis yeroo ammaa haala mijataa tajaajila tola ooltummaa waktiin Gannaa uumetti fayyadamuun magaalota Adaamaa, Boqojjii fi Bishooftuutti duula dhiiga sassaabuun gaggeeffamaa jira jedhan. Dargaggoonni arjooma dhiigaa tola ooltummaa Gannaa magaalaa Adaamaa irratti hirmaatan ENAtti akka himanitti, Dhiiga arjoomuun nama arjoomu irratti miidhaa fayyaa tokkollee kan hin geessisne yoo ta'u, hojii gaarii lubbuu namootaa baraaruun nagaa keessoo fi qalbii argamsiisa jedhani.   Namoota yaada kennan keessaa Yoonaas Ashamoo yeroo 5ffaaf dhiiga kan arjoome ta’uu eeruun, dhiiga arjoomuun lubbuu baraaruudha jedheera. Yaada kennaan kan biraan Dagafaa Baalchaa gama isaatiin namni fayyaalessii fi umuriin isaa eeyyamuuf dhiiga ajoomuun lubbuu baraaruuf hirmaachu qaba jedheera. #Ena Afaan Oromoo #TOI #Ena #