Ciyaaraha
Itoobiya oo xoojineysa doorka haweenka iyo dhallinyarada ee go’aan-qaadashada siyaasadeed, si ay uga qayb qaadato nabadda iyo barwaaqada waarta ee Afrika
Nov 5, 2026 94
Addis Ababa, 26 Dirir 2018 (ENA) – Wasiirka Dhallinyarada iyo Ciyaaraha Itoobiya, Dr. Aklilu Tadesse, ayaa sheegay in Itoobiya, iyadoo ku ku dhamaysa falsafadda Medemer (wada-jir), ay xoojinayso doorka haweenka iyo dhallinyarada ee go’aan-qaadashada siyaasadeed, si ay uga qayb qaadato xaqiijinta nabad waarta iyo barwaaqada Afrika.   Shirweynaha Labaad ee Xisbiyada Siyaasadeed ee Afrika ayaa ka furmay magaalada Addis Ababa.   Shirweynahan oo muddo saddex maalmood ah ka socon doona Xarunta Xuska Guusha Adwa, laga bilaabay maanta halku-dhiggiisu yahay “Hoggaaminta Horumarka: Xisbiyada Siyaasadeed oo ah Naqshadeeyayaasha Mustaqbalka Dhaqaale ee Afrika.”   Maanta waxaa sidoo kale socda munaasabadda furitaanka Madasha Wadajirka ah ee Hoggaaminta Siyaasadeed ee Haweenka iyo Dhallinyarada Afrika.   Wasiirka Dhallinyarada iyo Ciyaaraha Itoobiya, Dr. Aklilu Tadesse, ayaa soo dhaweeyay haweenka iyo dhallinyarada ka kala yimid dalalka Afrika ee ka qaybgalaya madasha, isagoo ku yiri: Ku soo dhowaada Itoobiya, dhulkii taariikhiga ahaa ee ilbaxnimada.   Wasiirku waxa uu sheegay in hal-ku-dhigga Shirweynaha Xisbiyada Siyaasadeed ee Afrika uu yahay ajande muhiim ah oo si weyn u taabanaya xaaladda iyo baahiyaha maanta ka jira qaaradda Afrika.   Waxa uu xusay in shirweynuhu door muhiim ah ka qaadanayo xoojinta hay’adaha u adeegaya himilooyinka wadajirka ah ee Afrika, si jiilka soo socda loogu wareejiyo qaarad barwaaqo ah.   Waxa kale oo uu tilmaamay in mustaqbalka Afrika uu ku xiran yahay ka-qaybgalka firfircoon ee haweenka iyo dhallinyarada, isagoo dhallinyarada ku tilmaamay xoogga horseeda isbeddelka qaaradda, isla markaana ah ilaha nabadda iyo awoodda Afrika.   Dr. Aklilu ayaa sheegay in Itoobiya ay si weyn uga muuqato ka-qaybgalka haweenka iyo dhallinyarada ee jagooyinka hoggaamineed.   Waxa uu intaas ku daray in haweenka iyo dhallinyaradu door muhiim ah ka qaadanayaan hal-abuurka, ganacsiga, shaqo-abuurka iyo hoggaaminta.   Wasiirku waxa uu caddeeyay in mowqifka Itoobiya yahay in aan la gaari karin barwaaqo qaran haddii aanay dhallinyaradu si firfircoon uga qayb qaadan horumarka dalka, isagoo ku tilmaamay dhallinyarada naqshadeeyayaasha isbeddelka.   Waxa uu sidoo kale carrabka ku adkeeyay in aanay ku filnayn oo keliya in haweenka iyo dhallinyarada laga qaybgeliyo arrimaha siyaasadda, balse ay muhiim tahay in la aamino, lana xoojiyo ka-mid-noqoshadooda iyo awooddooda go’aan-qaadasho.   Ugu dambayn, waxa uu sheegay in haweenka iyo dhallinyaradu ay si ku filan uga qayb qaataan maamulka iyo hoggaaminta, gaar ahaan dhinacyada isbeddelka tiknoolajiyadda iyo wax ka qabashada saameynta isbeddelka cimilada.   Wasiirku waxa uu xusay in falsafadda Medemer ee dowladda Itoobiya ay ku dhisan tahay in guul lagu gaaro midnimo iyo wadajir, isagoo carrabka ku adkeeyay in dhallinyaradu leeyihiin door lama huraan u ah xaqiijinta Afrika nabdoon oo barwaaqo ah. Inta uu shirku socdo waxaa si gaar ah looga doodi doonaa doorka xisbiyada siyaasadeed ee dhismaha dhaqaale guuleysta, maareynta maaliyadda dowladda, abuurista fursadaha shaqo ee dhallinyarada, iskaashiga ganacsiga gaarka loo leeyahay, la qabsiga isbeddelka cimilada, horumarinta cagaaran iyo warshadaynta.   Waxaa la filayaa in Itoobiya ay door muuqda ka qaadato doodaha iyo isweydaarsiga fikradaha ee shirweynaha.
Ciyaarta ay soo bandhigeen Xulka Qaranka Itoobiya laga bilaabo Bilow ilaa Dhammaad ayaa ahaa mid aad u fiican - Tababare Baatrik Viyeera
Sep 30, 2026 204
Bahirdhaar; Koxdin 19/2019 (ENA): Tababaraha Xulka Qaranka Senegal Batrik Viyeera ayaa sheegay in qaab ciyaareedka Kooxda Xulka Qaranka Itoobiya laga bilaabo bilow ilaa dhammaad uu ahaa mid cajiib ah.   Kooxda Kubadda Cagta Qaranka Itoobiya (Waliya) ayaa si dirqi ah uga badisay Senegal isreebreebka Koobka Qaramada Afrika garoonka Caalamiga ah ee Bahir Dhar.   Tababare Batrik Viyera, oo faallo ka bixiyay ciyaarta ka dib, ayaa sheegay in qaab ciyaareedka Kooxda Qaranka Itoobiya laga bilaabo bilow ilaa dhammaad uu ahaa mid cajiib ah.   Wuxuu sheegay inuu filayay in ciyaartu ay noqoto mid adag laakiin uu ku arkay mid adag tababar ahaan.   Sidaa darteed, wuxuu muujiyay farxaddiisa ah in kooxdiisu ay ku guuleysatay ciyaartii ay la ciyaareen koox adag oo ay xaqiijisatay saddexda dhibcood ee muhiimka ah.   Tababaraha xulka qaranka itoobiya Yohannes Sahle; Wuxuu sheegay in inkastoo kooxda qaranka Senegal ay gool dhalisay horraantii ciyaarta sababo la xiriira cadaadiska, haddana aan awoodnay inaan ciyaarta xakameyno goor dambe.   Wuxuu sheegay in kooxda qaranka Itoobiya ay soo kabsasho wanaagsan sameysay ka dib markii goolka la dhaliyay.   Xulka qaranka Senegal ayaa 1-0 ku badiyay ciyaartii isreebreebka koobka qaramada Afrika ee maanta ka dhacday garoonka caalamiga ah ee Bahir Dhar Stadium 4:00 galabnimo.   #dalweyn_shacabweyn_himiloweym
XULKA ITOOBIYA OO WAJAHAYA DHIGGODA SUUDAAN KULANKA ISREEB-REEBKA KOOBKA QARAMADA AFRIKA
Sep 25, 2026 183
Addis Ababa , Koxdin 15- 2019 (ENA) – Xulka qaranka Itoobiya ayaa maanta ciyaaraya kulankoodii ugu horreeya ee Group-ka 10-aad ee isreeb-reebka Koobka Qaramada Afrika ee 36-aad, isagoo la ciyaaraya xulka qaranka Suudaan..   Kulanka labada dal ayaa maanta ka dhacaya garoonka Qaranka Juba, waxaana la ciyaari doonaa saacdau markay tahay 4:00 pm   Xulka qaranka Itoobiya oo uu hoggaaminayo tababare Yohannes Sahle ayaa muddo ka badan hal bil gudaha dalka ugu diyaargarowayay kulamada isreeb-reebka ee uu la yeelanayo Suudaan iyo Senegal.   Tababare Yohannes ayaa marxaladdii ugu horreysay u yeeray 39 ciyaartoy, balse intii uu socday diyaar-garowga ayuu tirada xulka kama dambaysta ah ku soo koobay 23 ciyaartoy.   Intii uu gudaha dalka ku jiray diyaar-garowga, xulka ayaa kulamo tijaabo ah la ciyaaray xulka qaranka Itoobiya ee da’doodu ka yar tahay 20 sano, Hawassa City iyo Quudhus Gorgis .   Xulka “Walia” ayaa Talaadadii, 12-ka Meskerem 2019, gaaray magaalada Juba, halkaas oo ay ku sii wateen diyaar-garowgooda kulanka ay la ciyaarayaan xulka Suudaan.   Xulka qaranka Suudaan oo uu hoggaaminayo tababaraha reer Ghana ee 66-jirka ah, James Kwesi Appiah, ayaa muddo ku dhow laba toddobaad u diyaargarowayay kulankan, isagoo wata 33 ciyaartoy.   Xulka qaranka Suudaan ayaa markii hore diyaar-garowgiisa ku sameeyay Sacuudi Carabiya, kaddibna qaybtii ka hartay diyaar-garowga wuxuu ku qaatay Koonfurta Suudaan.   Itoobiya iyo Suudaan waa laba dal oo raad weyn ku leh taariikhda kubadda cagta Afrika.   Labada dal ayaa markii ugu horreysay ka qaybgalay Koobkii Qaramada Afrika ee lagu qabtay Suudaan sannadkii 1957.   Waxay sidoo kale ka mid ahaayeen dalalkii aasaasay Xiriirka Kubadda Cagta Afrika (CAF), kaas oo la aas-aasay isla sannadkaas.   Labada dal ayaa markii ugu horreysay isku arkay kulan saaxiibtinimo oo caalami ah sannadkii 1956, markaas oo Itoobiya ay 2–1 ku adkaatay.   Waxay sidoo kale isku arkeen Koobkii Qaramada Afrika ee labaad, kaas oo sannadkii 1959 lagu qabtay Masar.   Kulankaas, Suudaan ayaa 1–0 ku adkaatay.   Labada dal ayaa 70-kii sano ee uu socday tartankooda, 41 jeer isaga hor yimid kulamo tartan iyo saaxiibtinimo ah.   Kulamadaas, Suudaan ayaa 16 jeer guuleysatay, halka Itoobiya ay badisay 14 kulan. 11-ka kulan ee kale waxay ku kala baxeen barbaro.   41-ka kulan ee labada xul ay wada ciyaareen, Itoobiya ayaa dhalisay 59 gool, halka Suudaan ay shabaqa soo taabatay 57 gool.   Labada xul ayaa markii ugu dambeysay kulmay sannadkii 2022.   Kulankaas oo ahaa ciyaar saaxiibtinimo oo lagu qabtay garoonka Abebe Biqila Stadium, waxay ku kala baxeen barbaro 2-2 ah.   Kulanka ay wada ciyaarayaan labada dal ee meel weyn ku leh taariikhda kubadda cagta Afrika ayaa soo jiitay dareenka taageerayaasha iyo bahda ciyaaraha.   Itoobiya ayaa kulankeeda labaad ee isreeb-reebka Koobka Qaramada Afrika ciyaari doonta Talaadada, 19-ka Meskerem 2019, iyadoo la kulmi doonta Senegal.   Koobka Qaramada Afrika ee 36-aad ayaa sannadka 2027 lagu qaban doonaa si wadajir ah dalalka Kenya, Uganda iyo Tanzania.   Tartanka qaaradda ayaa la qaban doonaa laga bilaabo Sane 12 ilaa Hamle 10-keeda 2019, waxaana lagu ciyaari doonaa toddobo garoon oo ku yaalla saddexda dal ee Bariga Afrika.   Tartanka waxaa ka qaybgalaya 24 dal xulkooda.   21-ka xul ee kale ee u soo gudbi doona Koobka Qaramada Afrika waxaa lagu kala saari doonaa kulamada isreeb-reebka. Sidaas darteed, 48 dal ayaa loo qaybiyay 12 kooxood, kuwaas oo ciyaari doona kulamada isreeb-reebka.
CIYAARTOOYDA ITOOBIYA OO KA QAYBGALAYA TARTAMADA KAMA DAMBAYSTA AH EE HORYAALKA ADDUUNKA EE ORODKA WADDOOYINKA
Sep 19, 2026 146
Addis Ababa, Kodxin/Meskerem,9. 2019 (ENA):- Tartanka labaad ee Horyaalka Adduunka ee Orodka Waddooyinka ayaa berri iyo maalinta ku xigta ka dhacaya magaalada Copenhagen ee dalka Denmark.   Tartankan waxaa ka qaybgalaya 496 ciyaartooy oo ka kala socda 86 dal.   Kooxda Ciyaartooyda Qaxootiga ee World Athletics ayaa sidoo kale ka qaybgalaysa tartankan.   Intaa waxaa dheer, in ka badan 65,000 oo qof oo aan ciyaartooy ahayn ayaa iyaguna ka qaybqaadan doona munaasabadda.   Itoobiya waxay ka mid tahay dalalka ka qaybgalaya horyaalka, iyadoo labada qaybood ee ragga iyo dumarka ku matalaysa 18 ciyaartooy, kuwaas oo ay ku jiraan ciyaartooyda kaydka ah.   Xulka ciyaaraha fudud ee Itoobiya ayaa magaalada Addis Ababa ku qaatay diyaar-garowga tartankan.   Ciyaartooyda Itoobiya ayaa sidoo kale tababarradooda ku qaatay goobo kala duwan oo ay ka mid yihiin Entoto, Daafo, Qaaliti, Sebeta iyo Sandhafa, si ay si wanaagsan ula qabsadaan cimilada iyo xaaladaha tartanka ee Copenhagen.   Itoobiya waxay horyaalka kaga qaybqaadanaysaa tartamada nuska maaratoonka ee ragga iyo dumarka, tartanka 5 kiiloomitir ee ragga iyo dumarka, iyo tartanka hal mayl ee dumarka.   Maanta oo ah maalinta furitaanka horyaalka ayaa la qabanayaa tartamada ay ka qaybgalayaan ciyaartooyda Itoobiya.   Tartanka hal mayl ee dumarka oo maanta qabsoomaya 11:10 AM waxaa ka qaybgalaya Freweyni Haylu iyo Birqe Hayelom.   Liqna Ambaw iyo Aleshign Bawoke ayaa ka mid ah ciyaartooyda Itoobiya ee ka qaybgalaya tartanka 5 kiiloomitir ee dhacaya 3:10 galabnimo.   Tartanka kama dambaysta ah ee 5 kiiloomitir oo qabsoomaya ( 3:40 PM) waxaa ka qaybgalaya Mezegibu Seme iyo Adhisu Yihune.   Horyaalka Adduunka ee Orodka Waddooyinka waa tartan beddelay Horyaalka Adduunka ee World Athletics ee nuska maaratoonka.   Horyaalka nuska maaratoonka ayaa la qabanayay intii u dhaxaysay 1992 ilaa 2020.   Sanadkii 2023 ayaa magaca tartanka la beddelay, waxaana loo bixiyay Horyaalka Adduunka ee Orodka Waddooyinka, iyadoo tartankii ugu horreeyay ee magaca cusub lagu qabtay isla sannadkaas magaalada Riga ee dalka Latvia.   Horyaalka hadda jira, marka laga soo tago tartanka nuska maaratoonka ee hore, waxaa lagu daray tartamada 5 kiiloomitir iyo hal mayl.   Intii u dhaxaysay 1992 ilaa 2023, Itoobiya waxay Horyaalka Adduunka ee nuska maaratoonka iyo Horyaalka Adduunka ee Orodka Waddooyinka, oo magaca loo beddelay laguna qabtay Riga ee Latvia. ka heshay wadar ahaan 57 biladood oo ay ku jiraan bilado ay ku guulaysatay shaqsi ahaan iyo koox ahaan.   Itoobiya waxay ku guulaysatay 15 biladood oo dahab ah, 22 oo qalin ah iyo 20 oo maar ah, kuwaas oo wadar ahaan noqonaya 57 biladood.   Tartankii ugu horreeyay ee Horyaalka Adduunka ee Orodka Waddooyinka oo sanadkii 2023 lagu qabtay Riga, Latvia, Itoobiya waxay ku guulaysatay 2 biladood oo dahab ah, 4 oo qalin ah iyo 1 oo maar ah, iyadoo wadar ahaan heshay 7 biladood. Itoobiya ayaa tartankaas ku dhammaysatay kaalinta labaad, iyadoo Kenya ka dambaysay
Tartanka ciyaaraha Atleetikada Adduunka oo Markii Ugu Horreysay ka Dhacayda Afrika
Sep 16, 2026 171
Addis Ababa; 5 Meskerem 2019 (ENA):- Tartanka 22-aad ee Atleetikada Adduunka ayaa sannadka 2029 ka dhacaya magaalada Nairobi ee dalka Kenya.   Golaha Atleetikada Adduunka oo yeeshay shir ayaa ku dhowaaqay magaalooyinka martigelinaya tartamada sannadaha 2029 iyo 2031.   Sidaas darteed, golahu wuxuu go'aamiyay in tartanka 22-aad ee Haampiyoonka Atleetikada Adduunka ee sannadka 2029 lagu qabto dalka Kenya.   Waa markii ugu horreysay taariikhda 43-ka sano ee tartankan in Olombika Atleetikada Adduunka lagu qabto dhulka Afrika.   Nairobi oo martigelineysa tartanka 2029 waxay bog taariikhi ah u furaysaa atleetikada Afrika.   Kenya waxay ka kabatay in horteed ay martigelisay tartamada Adduunka ee ka yar 18 sano iyo ka yar 20 sano, iyo sidoo kale tartanka caanka ka ah heerka caalamiga ah ee «Kip Keino Classic», kuwaas oo u ahaa dasar weyn oo ay ku gaartay guushaan.   Magaalada Munich ee dalka Jarmalka ayaa loo meel mariyay in ay martigeliso tartanka 23-aad ee olmbika Atleetikada Adduunka ee sannadka 2031.   Atleetikada Adduunka waxay ku dhowaaqday in marka Munich ay martigeliso tartanka ay noqoneyso markeedii saddexaad.   Madaxweynaha Atleetikada Adduunka, Sebastian Coe, oo ka hadlay go'aanka ayaa sheegay in geeddi-socodkii loo maray tartan magaalooyinka martigelinta uu ahaa mid xiiso badan.   Wuxuu sheegay in Nairobi iyo Munich loo dooraday sababtoo ah waxay soo bandhigeen qorshayaal qanciya oo fursado gaar ah u keenaya qaaradahooda.   Tartanka 21-aad ee Olombika Atleetikada Adduunka ayaa sannadka 2027 ka dhacaya magaalada Beijing ee dalka Shiinaha. Tartanka Olombika Atleetikada Adduunka waa tartan ka bilowday magaalada Helsinki ee dalka Finland sannadkii 1983.
PSG vs Aston Villa; Ciyaarta Koobka Guuleystayaasha Koobabka Yurub
Aug 12, 2026 298
Addis Ababa; Naaf 6/2018 (ENA): Ciyaarta Koobka Guuleystayaasha Koobabka Yurub ayaa maanta dhexmari doonta PSG iyo Aston Villa.   Ciyaarta waxaa lagu qaban doonaa garoonka Red Bull Arena ee Austria caawa 10-ka habeennimo.   PSG-da Faransiiska ayaa u soo baxday ciyaartan iyagoo rigoore kaga badiyay Arsenal finalka Champions League-ga Yurub isla markaana qaaday koobka.   Waxaa xusid mudan in PSG, oo uu hogaaminayo Lucis Enrique, ay sidoo kale ku guuleysatay koobka xilli ciyaareedkii hore iyagoo rigoore kaga badiyay Tottenham.   Dhanka kale, Aston Villa, oo uu hogaaminayo tababare Unai Emery, ayaa u soo baxday ciyaarta maanta iyadoo 3-0 kaga badisay Freiburg oo Jarmalka ah finalka Europa League.   Aston Villa ayaa koobkan markeedii ugu horreysay qaaday sanadkii 1982 iyadoo ka badisay Barcelona.   PSG iyo Aston Villa waxay ku kulmeen kaliya tartamada Yurub ka hor, wareega sideed dhamaadka ee Champions League-ga 2024/25.   Ciyaartaas, PSG ayaa garoonkeeda ku badisay 3-1, halka Aston Villa ay ku badisay 3-2 garoonka Villa Park. PSG ayaa ku guuleysatay 5-4 wadarta guud si ay ugu gudubto semi-finalka waxayna noqotay horyaalkii ugu horreeyay ee abid ee tartanka.   Waxa ka dhigaya ciyaartan mid aad u gaar ah waa rikoorka garsoorka ee ay dhigi doonto.   Ururka Xiriirka Kubadda Cagta Yurub (UEFA) ayaa u magacaabay garsoore Soomaaliyeed oo 34 jir ah Cumar Cartan inuu garsooro ciyaarta.   Tani waxay ka dhigi doontaa garsoorekii ugu horreeyay ee aan Yurub ahayn ee garsoora finalka Champions League taariikhda 51-ka sano ee tartanka.   Koobka Guuleysteyaasha Koobabka Yurub waa wareegga ugu dambeeya ee sanadka iyo ciyaarta furitaanka xilli ciyaareed cusub oo loogu talagalay kuwa ku guuleysta tartanka kooxaha Yurub.   Haddii ciyaartu ku dhammaato barbaro ka dib 90 daqiiqo oo waqti caadi ah, waxay si toos ah ugu gudbi doontaa rigoore iyadoon la gelin waqti dheeri ah.   Kooxda guuleysatay waxay heli doontaa abaalmarin lacageed oo dhan shan milyan oo Yuuro, halka kooxda laga badiyay ay heli doonto afar milyan oo Yuuro.   Kooxda ugu guulaha badan tartanka waa Real Madrid, oo lix jeer ku guuleysatay koobka.   Kooxda Barcelona iyo AC Milan ayaa ku xiga iyagoo haysta shan koob midkiiba.   #PSGVSASTONVILLA
Wakaalada Warka Itoobiya
2015