Addis Ababa; Agaali 2/2018 (ENA): Midowga Afrika iyo Midowga Yurub ayaa ku dhawaaqay inay ka shaqeyn doonaan sidii loo xoojin lahaa iskaashigooda istaraatiijiyadeed si ku salaysan faa'iido wadajir ah.   Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yusuf, ayaa kula kulmay Guddoomiyaha Midowga Yurub ee Sinnaanta, Diyaargarowga iyo Maareynta Dhibaatooyinka, Hajja Lahbib, xarunta Midowga ee Addis Ababa maanta.   Guddoomiyaha ayaa iftiimiyay iskaashiga istiraatiijiyadeed ee waara ee xooggan ee u dhexeeya Midowga Afrika iyo Midowga Yurub.   Wuxuu sidoo kale ammaanay taageerada joogtada ah ee Midowga iyo ka-qaybgalka ajendayaasha mudnaanta leh ee Afrika.   Wadahadalladii labada dhinac waxay diiradda saareen arrimaha walaaca guud, oo ay ku jiraan la dagaallanka cudurka Ebola, iyo sida si wadajir ah looga jawaabi karo xaaladaha degdegga ah ee caafimaadka iyo bani'aadamnimada.   Waxay sidoo kale ka wada hadleen caqabadaha haysta Afrika marka la eego nabadda, amniga iyo horumarka.   Guddoomiyaha ayaa ku nuuxnuuxsaday muhiimadda ay leedahay xoojinta qaab-dhismeedka amniga caafimaadka Afrika, hubinta madaxbannaanida caafimaadka, iyo kor u qaadista wax soo saarka tallaalka qaaradda, u diyaargarowga cudurrada iyo awoodda jawaab celinta.   Wuxuu intaas ku daray in amniga caafimaadka qaaradda uu si toos ah oo aan kala go 'lahayn ula xiriiro nabadda iyo horumarka waara.   Guddoomiyuhu wuxuu sidoo kale iftiimiyay dhibaatada bani'aadamnimada iyo caafimaadka dadweynaha ee ay sababeen xaaladda hadda ka jirta bariga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo, isagoo ku baaqay in la dedejiyo dadaallada xabad joojinta, fududaynta gargaarka bani'aadamnimada iyo bixinta taageerada lagama maarmaanka ah ee bulshooyinka ay dhibaatadu saameysey.   Guddoomiye Hajja Lahbib, ayaa dhankiisa ku nuuxnuuxsatay sida Midowga Yurub uga go'an tahay xoojinta shaqadeeda Midowga Afrika iyo hay'adihiisa, sida Xarumaha Xakamaynta iyo Kahortagga Cudurrada Afrika (CDC).   Tani waxaa loogu talagalay in lagu xoojiyo diyaargarowga degdegga ah iyo taageeridda jawaab celinta caafimaadka iyo bani'aadamnimada ee ay hoggaaminayso Afrika.   Dooddu waxay diiradda saartay saameynta colaadaha ka socda Bariga Dhexe ay ku leeyihiin Afrika, sida laga soo xigtay macluumaadka ay AU ka heshay Midowga Afrika.   Labada dhinac waxay muujiyeen sida ay uga go'an tahay inay sii xoojiyaan iskaashiga istaraatiijiyadeed ee ku salaysan aragti wadaag ah oo midnimo, nabad iyo horumar waara, iyagoo ku saleynaya natiijooyinka Shirweynihii Wadajirka ahaa ee Midowga Afrika iyo Midowga Yurub ee lagu qabtay Luanda, Angola.

Addis Ababa; Miicaad 18/2018 (ENA): Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yusuf, ayaa sheegay in loo baahan yahay in la sii xoojiyo midnimada Afrika si loo dhiso qaarad barwaaqo ah.   Maalinta 63aad ee Afrika waxaa loo dabaaldegayaa munaasabadda ''63 sano oo midnimo, isku xirnaan iyo horumar ah; Mawduuca munaasabadda waa "Isku Dabaaldeg Wadajir ah" Xarunta Midowga Afrika ee Addis Ababana waxaa lagu xusayaa munaasabado kala duwan.   Munaasabadda waxaa ka soo qayb galay Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Mahamoud Ali Yusuf, Wasiiru Dowlaha Arrimaha Dibadda, Danjire Hadera Abera, iyo diblomaasiyiin ka socda waddamada xubnaha ka ah Midowga iyo marti sharaf lagu casuumay.   Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Mahamoud Ali Yusuf, ayaa sheegay in doorka Afrika ee masraxa adduunka si joogto ah loo cusbooneysiinayo.   Wuxuu sheegay in tirada dadka iyo kobaca dhaqaalaha qaaradda la filayo inay gaaraan $10 tiriliyan sannadaha soo socda.   Waxa kale oo uu iftiimiyay in dhalinyarada Afrika ay yihiin awoodda kobaca iyo barwaaqada qaaradda ee ay qaaradaha kale higsanayaan.   Waxa kale oo uu carabka ku adkeeyay in loo baahan yahay in la sii xoojiyo awoodda midnimada Afrika iyo in la beddelo awoodda qaaradda ee kobaca iyo barwaaqada guud. Waxa uu xusay.   Wasiiru-dowlaha Arrimaha Dibadda Danjire Hadera Abera, ayaa dhankiisa sheegay in dhaqanka iyo qiyamka Afrika ay yihiin ilo xoog leh mustaqbalka qaaradda, kobaca iyo barwaaqada.   Waxa uu sheegay in loo baahan yahay in la xoojiyo awoodda iskaashiga Afrika, la hubiyo faa'iidada muwaadiniinta qaaradda iyo in la qaabeeyo mustaqbalkeeda wanaagsan.   Waxa uu sheegay in arrintan awgeed, awoodda horumarinta qaaradda loo rogi doono barwaaqo waara iyadoo la ballaarinayo kobaca dhaqaalaha Afrika ee dhammaan qaybaha.   Waxa uu xusay in marka laga soo tago hubinta caddaalad darrada ka jirta qaaradda, ay lagama maarmaan tahay in lala shaqeeyo go'aan ka gaarista guusha Ajendaha 2063 iyo go'aaminta masiirka mustaqbalka.   Maalinta Afrika, oo la bilaabay in sanad walba la xuso, waxaa la ogyahay in la aasaasay 1963-kii Ururka Midnimada Afrika, oo ah Midowga Afrika ee hadda jira.   Maalinta Afrika ee sanadkan waxaa sidoo kale u dabaaldegay Guddiga Midowga shaqaalaha Midowga. Ururka waxaa la diyaariyey iyadoo lala kaashanayo dowladaha xubnaha ka ah, hay'adaha Midowga iyo bulshooyinka dhaqaalaha ee gobolka.   #ENA

Degmada Sallaxaad ee Gobolka Erer waxaa ku yaalla Togga Jalalaqe, oo ka mid ah goobaha dabiiciga ah ee ugu quruxda badan deegaanka. Toggan ayaa leh muuqaal dabiici ah oo soo jiidasho leh, waxaana hareerihiisa ku teedsan dhir cagaaran iyo deegaan qurux badan oo indhaha soo jiita, gaar ahaan xilliyada roobka iyo barwaaqada.   Xafiiska Dhaqanka iyo Dalxiiska ee DDS ayaa wada xog ururin iyo daraasaad lagu ogaanayo goobaha ku habboon dalxiiska iyo khayraadka dabiiciga ah ee gobolka Erar, Isu-duwaha dhaqanka iyo dalxiiska ee gobolka ayaana qayb ka ah dadaallada lagu soo bandhigayo goobaha dabiiciga ah iyo kuwa dhaqameed ee deegaanku caanka ku yahay.   Togga Jalalaqe wuxuu muhiimad weyn u leeyahay bulshada deegaanka iyo xoolo-dhaqatada, maadaama uu door weyn ka qaato helitaanka biyaha iyo daaqa xoolaha.   Sidoo kale, Togga Jalalaqe waa goob laga helo nasasho, bilic dabiici ah iyo muuqaal muujinaya hodantinimada deegaanka Sallaxaad. Togga Jalalaqe wuxuu astaan u yahay:- Quruxda dabiiciga ah Deegaan cagaaran oo barwaaqo ah Nolosha miyiga iyo dhaqanka reer guuraaga Khayraadka dabiiciga ah ee Gobolka Erer Xigasho: Xafiiska Dhaqanka Iyo Dalxiiska DDA  

Addis Ababa; Miicaad 6/2018 (ENA): Shirka Wasiirrada Arrimaha Dibadda ee BRICS, ayaa ka bilaabmay Niw Delhi, Hindiya, ayaa rajo weyn ka muujiyay in si wadajir ah wax looga qabto caqabadaha caalamiga ah iyo bilowga cutub cusub oo iskaashi ah.   Shirku wuxuu aasaas muhiim ah u noqon doonaa guusha Shir-madaxeedka 18-aad ee BRICS oo ay martigelin doonto Hindiya bisha Kooxdin, wuxuuna muujin doonaa midnimada dalalka xubnaha ka ah iyo sida ay uga go'an tahay xasilloonida adduunka.   Shirka, oo lagu qabanayo cinwaanka "Dhisidda Xoogga, Hal-abuurka, Iskaashiga", ayaa ujeeddadiisu tahay in la xoojiyo iskaashiga caafimaadka adduunka iyo dhaqaalaha, gaar ahaan, arrimaha khuseeya adduunka.   Shirka waxaa ka soo qayb galay wasiirro arrimo dibadeed oo ka kala socda Itoobiya, Ruushka, Koonfur Afrika, Brasiil, Iiraan iyo Indonesia, iyagoo xaqiijiyay in kooxdu ay sii kordhayso oo codka Koonfurta adduunka la xoojinayo.   In kasta oo xiisadda Iiraan iyo xiisadaha juqraafiyeed ay hoos u dhigeen adduunka, haddana rabitaanka waddamada xubnaha ka ah BRICS ee ah inay helaan xal diblomaasiyadeed iyo inay xasiliyaan dhaqaalaha adduunka ayaa noqday iftiin weyn oo loogu talagalay dadka nabadda jecel.   Gaar ahaan, wadatashiyada lagu xallinayo dhibaatada sahayda tamarta ee ka dhalatay xidhitaanka marin biyoodka Hormuz iyo xasilidda suuqyada adduunka ayaa la filayaa inay door muhiim ah ka ciyaaraan soo kabashada dhaqaalaha.   Ka qaybgalka Ra'iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Modi ee shirka iyo joogitaanka wakiillada Shiinaha ayaa muujinaya in ruuxa iskaashiga ee ka dhexeeya dalalka waaweyn uu weli xooggan yahay.   Shirka laba maalmood soconaya, oo ka bilaabmay New Delhi, ayaa la rumeysan yahay inuu sii dardargelin doono safarka caalamiga ah ee ku aaddan barwaaqada la wadaago iyo nabadda waarta iyadoo la iska fogeynayo khilaafaadka.   #BRICS2026 #ENA

Addis Ababa; Miicaad 6/2018 (ENA): Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antoniyo Guterres ayaa ku ammaanay Itoobiya ballanqaadkeeda iyo qaabka iskaashiga caalamiga ah iyo iskaashiga dhinacyada badan.   Itoobiya waxay soo saartay shaambad gaar ah oo lagu xusayo cinwaanka "Nabad Ku wada noolaanshaha" si loogu xuso siddeedtanka sano ee ay jirto Qaramada Midoobay.   Khudbad uu ka jeediyay munaasabadda, Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antoniyo Guterres wuxuu uga mahadceliyay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) qabanqaabada munaasabadda iyo soo dhawaynta diiran ee ay u sameeyeen dadka Itoobiya.   Wuxuu sheegay in shaambadda xuska gaarka ah aysan kaliya xusin sannad-guuradii 80-aad ee Qaramada Midoobay, laakiin sidoo kale ay ka tarjumayso xiriirka muddada dheer ee ka dhexeeya Qaramada Midoobay iyo Itoobiya.   Wuxuu xasuusiyay in Itoobiya ay ka mid ahayd 51-kii waddan ee saxiixay Axdiga Qaramada Midoobay ee San Fransisko sanadkii 1945.   Wuxuu xusay in Itoobiya ay sii ahaanayso tusaale u ah iskaashiga dhinacyada badan iyo iskaashiga caalamiga ah.   Xoghayaha Guud, oo sheegay in Itoobiya ay tahay waddan matalaya ilbaxnimo qadiimi ah, ayaa sidoo kale xusay inay ka mid tahay waddamada diiwaan gelinaya kobaca dhaqaale ee degdegga ah adduunka.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Miicaad 5/2018 (ENA): In Afrika loo diido kursi joogto ah oo Golaha Amniga ah waa cadaalad darro hay'adaha caalamiga ah, ayuu yiri Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antoniyo Guterres.   Shirweynihii 10-aad ee sanadlaha ahaa ee Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay ayaa lagu qabanayaa Midowga Afrika.   Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antoniyo Guterres ayaa waqtigaas yiri; Qaramada Midoobay waxay leedahay waajib siyaasadeed iyo mid akhlaaqeed oo ah inay mudnaanta siiso Afrika dhammaan dhinacyada.   Wuxuu sheegay in dadaallada Afrika ee lagu yareynayo khilaafaadka iyo hubinta kobaca qaaradda iyo barwaaqada ay tahay mid lagu ammaano; wuxuu ku tilmaamay Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika iyo dadaallada kale ee nabadda iyo amniga mid cajiib ah.   Xoghayaha Guud wuxuu sheegay inuu aqoonsan yahay doorka muhiimka ah ee Afrika ay ka ciyaarto geeddi-socodka caalamiga ah; wuxuu ka go'an yahay inuu taageero dadaalladiisa si uu u beddelo caddaalad-darrada ay la kulantay taariikhda iyo adduunka.   Wuxuu sheegay inaysan habboonayn in hay'adaha caalamiga ah ee la aasaasay ka dib Dagaalkii Labaad ee Adduunka, markii dalal badan oo Afrikaan ah aysan weli ka bixin xukunkii gumeysiga, ay qaaradda ka hor istaagaan kursi joogto ah oo Golaha Amniga ah.   Xoghayaha Guud wuxuu sheegay in cadaalad darrada hay'adaha caalamiga ah ee la aasaasay iyada oo aan Afrika ka qayb qaadan ay Afrika ka reebtay wax badan; wuxuu sheegay in dadaallada la bilaabay ee lagu xallinayo dhibaatooyinka Afrika ee Afrika la taageero.   Wuxuu tilmaamay in Qaramada Midoobay aysan kaliya hoggaamin doonin xallinta khilaafaadka Afrika ee ku jira qaab-dhismeedka Afrika, laakiin sidoo kale ay taageeri doonto dadaallada Midowga Afrika.   Wuxuu sheegay in Afrika ay leedahay awood weyn oo ku saabsan macdanta muhiimka ah iyo dhaqaalaha cagaaran; wuxuu sheegay inay tahay inay hesho hab ay qiimo ugu darto kheyraadkeeda oo ay ugu deeqdo suuqa adduunka.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Miicaad 5/2018 (ENA): Afrika waxay go'aansatay inay dhisto hay'ad u gaar ah oo qiimeynta deynta ah (Hay'adda Qiimaynta Afrika) si wax looga qabto nidaamka maaliyadeed ee caalamiga ah ee aan shaqaynayn si loo sugo maalgelinta horumarinta sanadka 2030 iyo Ajandaha 2063, ayuu yiri Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf.   Shirkii 10-aad ee sanadlaha ahaa ee Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay ayaa lagu qabanayaa Xarunta Midowga Afrika.   Sida uu sheegay Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf, madasha waxay diiradda saari doontaa nabadda iyo amniga Afrika, horumarka waara, maamulka maaliyadeed ee caalamiga ah iyo caqabadaha Afrika ee adduunka isbeddelaya.   In kasta oo dadaallo lagu bixinayo wax ka qabashada saameynta xaaladda caalamiga ah ee qaaradda, oo ay ku jirto dagaalka Bariga Dhexe, haddana malaayiin qof ayaa dhibaataysan oo barakacaya, ayuu yiri.   Isagoo xusay in tani ay caqabad ku tahay dadaallada lagu raadinayo xal ammaan ah oo waara oo ka dhaca Afrika, ayuu sheegay in loo baahan yahay in la abuuro jawi awood u leh iyada oo loo marayo maamul wanaagsan, horumar iyo dhisidda dhaqaale adkeysi leh, marka lagu daro amniga.   Guddoomiyaha Guddiga, oo sheegay in maaliyadda horumarinta ee Afrika ay tahay arrin halis ah, ayaa sheegay in maamulka maaliyadeed ee adduunka uu abuuray caqabado lagu gaarayo yoolalka Ajendaha 2063 iyo 2030.   Gaar ahaan, wuxuu sheegay in nidaamka maaliyadeed ee caalamiga ah ee la aasaasay ka dib Dagaalkii Labaad ee Adduunka oo weli jira uusan ka jawaabin baahiyaha iyo xaqiiqooyinka Afrika.   Sidaa darteed, wuxuu sheegay inay go'aansadeen inay dhisaan hay'ad u gaar ah oo qiimeynta deynta (Hay'adda Qiimaynta Afrika) si ay Afrika ugu biirto nidaamka maaliyadeed ee caalamiga ah.   Midowga Afrika ayaa si qoto dheer uga shaqeynayay arrintan wuxuuna si rasmi ah uga bilaabi doonaa Mauritius bisha Juun 2026, ayuu ku dhawaaqay.   Wuxuu sheegay in dagaalkii Bariga Dhexe uu saameyn xun ku yeeshay Afrika; qiimaha cuntadu wuu kordhay dalal badan; dalalka qaar, qiimaha shidaalka ayaa kordhay 100 ilaa 150 boqolkiiba.   Wuxuu sheegay in Midowga Afrika uu si dhow ula shaqeynayay Qaramada Midoobay, wuxuuna xaqiijiyay inay si dhow ula shaqeyn doonaan xoojinta iskaashigooda.   Wuxuu sheegay in labada hay'adood ay xoojin doonaan iskaashigooda; wuxuu sheegay in loo baahan yahay in horay loo socdo iyadoo lala kaashanayo iskaashi dhinacyo badan leh oo u dhexeeya hay'adaha.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Miicaad 5/2018 (ENA) : Shirweynihii Saameeyayaasha Baraha Bulshada Afrika ayaa ku guuleystay hadafkiisii ​​isagoo dhigay aasaaska dhismaha sheekada Qaaradda, ayuu yiri ku xigeenka madaxa fulinta ee Pulse of Africa (POA) Fitsumishet Shimelis. Shirweynihii ugu horreeyay ee Saameeyayaasha Baraha Bulshada Afrika (ASMIS 2026) ayaa lagu qaban doonaa Addis Ababa iyadoo cinwaan looga dhigay "Saameeyayaasha Afrika iyo Tabinta Wanaagsan". Duugato 29 iyo 30, 2018, Warbaahinta Pulse of Africa (POA) oo kaashaneysa AGA Technology Enterprise, ayaa martigelisay madal ay ka soo qaybgaleen saameeyayaasha warbaahinta dhijitaalka ah ee lagu casuumay oo ka kala yimid 30 waddan oo Afrikaan ah. Saameeyayaasha Baraha Bulshada Afrika, oo leh in ka badan 321 milyan oo raacsan baraha bulshada, ayaa ujeedadiisu tahay in lagu hormariyo dhaqanka Afrika bulshada adduunka iyada oo loo marayo muwaadiniinteeda. Madaxa ku xigeenka warbaahinta Pulse of Africa (POA) Fitsumishet Shimelis ayaa u sheegay ENA; Madasha waxay ahayd mid guul ah oo lagu soo ururiyey carruurta qaaradda iyo xoojinta midnimada Afrika. Wuxuu sheegay in qabashada madasha Hoolka Xuska Guusha Adwa, oo ah astaan ​​xorriyad u ah dadka la dulmay ee adduunka oo dhan, ay u suurtogelisay adduunka dijitaalka ah inuu soo bandhigo muuqaalka wanaagsan ee Afrika. Saameeyayaasha warbaahinta bulshada ee maxalliga ah iyo kuwa qaaradda oo lagu soo xulay shuruudo kala duwan ayaa sheegay inay si guul leh uga qayb galeen madasha. Wuxuu sidoo kale ku dhawaaqay in in ka badan 120 qof oo saameyn ku leh warbaahinta bulshada ee Itoobiya, oo ay ku jiraan 60 qof oo saameyn ku leh warbaahinta bulshada oo ka kala yimid 31 waddan oo Afrikaan ah, ay ka qayb galeen madasha. Ka qaybgalayaashii shirka ayaa sidoo kale sheegay inay fursad u heleen inay si fiican u fahmaan Itoobiya iyo Afrika oo ay qaabeeyaan mustaqbalka qaaraddooda. Wuxuu sheegay in fariimaha iyo waxyaabaha ay saameeyayaasha warbaahinta bulshada ku wadaageen shirka ay dunida u muujiyeen wejiga dhabta ah ee Afrika. Wuxuu sheegay in hay'adaha warbaahinta Afrika iyo kuwa caalamiga ah ay door muhiim ah ka ciyaareen abuurista dareen Pan-Africanism ah oo mideeya qaaradda isla markaana abuura dhiirigelin lagu dhiso sheeko qaaradeed. Mudane Fitsumishet Shimeles ayaa sheegay in shirku uu gaaray yoolkiisa isagoo dhigay saldhig xoojin doona dhismaha sheekada Afrika. Wuxuu sidoo kale sheegay in shirku uu kor u qaaday kartida Itoobiya, faa'iidooyinka dalxiiska, iyo guulaha kaabayaasha dhaqaalaha. Wuxuu xaqiijiyay inuu sii wadi doono shaqada adag si uu u fuliyo hawlo xoojin doona dhismaha sheeko wanaagsan oo Afrika ka dhacda.

Addis Ababa; Miicaad 5/2018 (ENA): Madal Heer Sare ah oo yeelan doonaan Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay ah ayaa maanta lagu qaban doonaa xarunta Midowga ee Addis Ababa. Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf, iyo Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, Antóniyo Guterres, ayaa la filayaa inay ka soo qayb galaan wadahadalka. Madasha waxaa looga gol leeyahay in lagu xoojiyo iskaashiga istaraatiijiyadeed ee u dhexeeya labada dhinac ee ku saabsan horumarinta Afrika iyo maamulka caalamiga ah. Madasha ayaa ka hadli doona siyaabaha loo xoojin karo isku-dubaridka, mas'uuliyadda la wadaago iyo iskaashiga u dhexeeya labada urur ee horumarinta, maamulka, gaadhsiinta gargaarka bani'aadamnimada iyo dhismaha nabadda, iyo sidoo kale siyaabaha lagu xoojin karo iskaashigooda arrimaha mudnaanta leh. Mashan heerka sare waxag wax ka qaban doontaa arrimo dhowr ah oo istaraatiijiyadeed, gaar ahaan, dardargelinta hirgelinta Ajandaha 2063 iyo tobanka sano ee labaad ee hirgelinta, iyo hubinta doorka dhexe ee Afrika ee siyaasadda caalamiga ah iyo maamulka. Intaa waxaa dheer, waxaa laga wada hadli doonaa halku-dhigga "ku-tiirsanaanta illaa madaxbannaanida" ee maaliyadda horumarinta, mawduuca sanadka ee Midowga Afrika ee 2026, biyaha iyo nadaafadda waara, iyo sidoo kale dib-u-habeynta hay'adaha caalamiga ah iyo matalaadda Afrika ee Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay. Madashu waxay xoogga saari doontaa muhiimadda ay leedahay helitaanka xalalka Afrika ee caqabadaha qaaradda, kordhinta abaabulka kheyraadka maxalliga, hubinta awoodsiinta dhallinyarada iyo haweenka, iyo xoojinta xiriirka ka dhexeeya mudnaanta horumarinta qaaradda iyo adduunka. Natiijooyinka la filayo ee wadahadalka waxaa ka mid ah isku-dubarid istiraatiijiyadeed oo wanaagsan, nidaam maaliyadeed oo caalami ah oo caddaalad ah, isku-dubarid xooggan oo ku saabsan mawduuca Midowga Afrika ee sanadka, iyo xoojinta baaqyada ku aaddan matalaadda Afrika ee caddaaladda ah ee nidaamka Qaramada Midoobay, sida Midowga uu ku sheegay bayaan uu u diray ENA. Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf, iyo Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, Antóniyo Guterres, ayaa soo saari doona bayaan wadajir ah oo ku saabsan natiijooyinka madasha. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Miicaad 4/2018 (ENA): Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antoniyo Guterres ayaa soo gaaray Addis Ababa, waxaana qaabilay Ra'iisul Wasaare Ku-xigeen Temesgen Tiruneh markii uu ka soo degay Garoonka Diyaaradaha ee Bole.   Itoobiya waa xubin aasaase ka ah Qaramada Midoobay tan iyo 1945, waana mid ka mid ah 51-ka waddan ee saxiixay Axdiga San Francisco, oo ah astaan ​​muujinaysa sharafta iyo madaxbannaanida dadka madow.   Itoobiya iyo Qaramada Midoobay (QM) waxay leeyihiin xiriir soo jiray 80 sano iyo xiriir taariikhi ah oo qoto dheer.   Aasaaskan taariikhiga ah ayaa Addis Ababa ka dhigay xarun Pan-Africanism iyo xarunta Guddiga Dhaqaalaha ee Qaramada Midoobay ee Afrika.   Tani waxay kordhisay muhiimadda iyo muuqaalka Itoobiya ee masraxa qaaradaha iyo kuwa caalamiga ah.   #ENA #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

(Sawirro): Madaxweynaha JDFI Mudane Taaye Asqesilaase, ayaa gaaray Kambaala caasimadda Ugandha si uu uga qayb galo Caleema saarka Madaxweynaha Ugaandha Yoweri Museveni.  

Addis Ababa; Miicaad 3/2018 (ENA):- Madasha Saadaalinta Cimilada Geeska Afrika ee 73-aad (GHACOF 73) ayaa lagu qaban doonaa Addis Ababa 10ka iyo 11ka Miicaad, 2018. Madasha waxaa lagu qaban doonaa halku-dhigga "Adeegyada Saadaalinta Cimilada: U adkeysiga iyo Horumarka Waara". Madasha waxaa soo qabanqaabiyay Hay'adda Horumarinta ee IGAD (ICPAC) oo kaashanaysa la-hawlgalayaasha horumarinta. Kulanka waxaa looga golleeyahay in saadaasha loo beddelo ficil iyo in la xoojiyo tallaabooyinka digniinta hore iyo diyaargarowga si loola dagaallamo isbeddelka cimilada. IGAD ayaa ku sheegtay bayaan ay u dirtay ENA inay ka wada hadli doonto siyaabaha macluumaadka cimiladu si toos ah ugu taageeri karaan beeralayda, xirfadlayaasha caafimaadka iyo maaraynta khatarta masiibooyinka. Xoojinta iskaashiga u dhexeeya hay'adaha saadaasha hawada ee qaranka waa qodob kale oo ajandaha ah. Madashu waxay soo bandhigi doontaa saadaasha xilliga roobka sannadka 2026, kaas oo muhiim u ah beeraha iyo kheyraadka biyaha ee Geeska Afrika. Wasiirro, hay'ado cilmi-baaris, ururo samafal, ururo bulsho iyo maalgashadayaal gaar loo leeyahay ayaa ka qayb qaadan doona. Isku-darka ka qaybgalayaashu wuxuu higsanayaa inuu cilmiga ku xidho siyaasadda. IGAD ayaa sheegay in isbeddelka cimiladu aanu hadda ahayn khatar fog laakiin uu yahay khatar dhab ah oo albaabkayaga saaran, ayaa diiradda saaraya sidii bulshooyinka Geeska Afrika loogu sahli lahaa inay si fiican u ogaadaan oo ay u diyaar garoobaan kahor.

Addis Ababa; Cirir 5/2018 (ENA): Guddoomiyaha hadda ee Midowga Afrika, Madaxweynaha Angola Jowa'o Lourenjiyo, ayaa soo gaaray Addis Ababa si uu uga qayb galo Shir Madaxeedka 39-aad ee Midowga Afrika. Madaxweynaha ayaa markii uu ka soo degay Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bole waxaa soo dhaweeyay Wasiirka Hal-abuurka iyo Tiknoolajiyadda, Dr. Belete Mola. Shir Madaxeedka 39-aad ee Midowga Afrika waxaa lagu qaban doonaa halku-dhigga "Hubinta Bixinta Biyaha Waara iyo Nadaafadda; Gaaritaanka Yoolalka Ajendaha 2063". Hoggaamiyeyaasha ka qaybgalaya shir madaxeedka ayaa sidoo kale soo gaaraya caasimadda Afrika, Addis Ababa. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #AUsummit

Addis Ababa; Xoorreey 14/2018 (ENA): Midowga Afrika iyo Mareykanka waxay leeyihiin iskaashi soo jireen ah oo ku salaysan danaha labada dhinac, ayuu yidhi Madaxweynaha Mareykanka Dhoonaald Traamp. Danjire Constanza Adelina Gasparas, Madaxa Hawlgalka Midowga Afrika ee Mareykanka, ayaa warqadaheeda magacaabista u gudbisay Madaxweynaha Mareykanka Dhoonaald Traamp. Madaxweyne Dhoonald Tramp ayaa si rasmi ah u aqbalay magacaabista Danjire Constanza xaflad ka dhacday Aqalka Cad. Danjiruhu waxay si rasmi ah u qabatay waajibaadkeeda Hawlgalka Midowga Afrika ee Mareykanka ee Washington, DC. Madaxweyne Tramp ayaa sheegay in doorashada Danjire Constanza ee madaxa howlgalka ay muujineyso iskaashiga xooggan ee ka dhexeeya Midowga Afrika iyo Mareykanka, iyadoo lagu saleynayo fursadaha dhaqaale ee la wadaago, hoggaanka madaxbannaanida, iyo nabadda iyo amniga. Midowga Afrika iyo Mareykanka waxay wada shaqeynayeen ku dhawaad ​​labaatan sano si loo dhiso iskaashi xooggan oo ku salaysan xaqiijinta nabadda, barwaaqada, iyo xasilloonida Afrika, sida laga soo xigtay xogta Midowga.

Addis Ababa, Agaali/Sane 9/2017 (ENA):Waxaa la xaqiijiyay in la helay qalabka duubista codka ee diyaaraddii dhawaan ku burburtay dalka Hindiya, arrintan oo muhiim u ah baaritaanka lagu ogaanayo sababta keentay shilkaas. Diyaaradda nooca Boeing 787-8 ah oo ka duushay magaalada Axmedabaad kuna socotay London, ayaa shil ku gashay gudaha Hindiya, taas oo sababtay dhimashada 270 qof oo saarnaa diyaaradda. Kooxda baaritaanka ee ku hawlan baadhista sababta shilka ayaa sheegtay in ay heleen qalabka duubista codka ee loo yaqaano Cockpit, kaas oo ku jiray qeybta kontoroolka ee diyaaradda. Sida ay ku warrantay BBC, qeybta la helay ee diyaaradda waxay ka kooban tahay laba qalab muhiim ah oo loogu yeero “Sanduuqa Madow” – kuwaas oo kaydiya macluumaadka duulimaadka iyo wada sheekaysiga duuliyayaasha. Helitaanka qalabkan ayaa loo arkaa horumar weyn oo lagu gaaray baaritaanka socda, waxaana baaritaankaas si wadajir ah u wadda khubaro ka kala socda Hindiya, Mareykanka iyo Boqortooyada Ingiriiska. Qalabkan ayaa fure u noqon doona fahamka dhabta ah ee sababta keentay shilka diyaaradda, waxaana la filayaa in natiijadiisu ay wax badan iftiimin doonto. #Itoobiya #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Miicaad/ Ginboot 5/2017 (ENA): Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa booqasho diblomaasiyadeed oo ballaaran ku tegay Boqortooyada Sacuudi Carabiya, taasoo ah safarkiisii ugu horreeyay ee caalami ah tan iyo markii uu markale xilka qabtay.   Donald Trump wuxuu booqashadiisa afar maalmood ah ku tegi doonaa Sacuudi Carabiya, Qatar iyo Imaaraadka Carabta, isagoo rajeynaya in safarkani uu horseedi doono maalgashi cusub oo weyn oo uu Mareykanka ka helo.   BBC ayaa ku warrantay in Trump uu jebiyay dhaqankii hore ee madaxda Mareykanka ay marka ay xilka qabtaan ugu horreyn u safri jireen dalal ay kamid yihiin Ingiriiska, Kanada iyo Meksiko, isagoo doortay inuu safarkiisii ugu horreeyay ee dibloomaasiyadeed ku tago Sacuudi Carabiya.

Addis Ababa, Duugato/Miyaasiya 15, 2017 (ENA) – Dhulgariir cabirkiisa lagu qiyaasay 6.2 ayaa maanta ku dhuftay magaalada Istanbul ee dalka Türkiye. Sida lagu sheegay warbixin kasoo baxday wakaaladda wararka Anadolu, dhulgariirka ayaa dhacay waaberigii hore ee saaka, taasoo keentay in dadweynaha ku nool Istanbul iyo deegaannada ku xeeran ay si cabsi leh uga cararaan guryahooda. Sidoo kale, dhulgariir kale oo cabirkiisu gaarayo 4.9 ayaa laga diiwaangeliyey agagaarka xeebta Büyükçekmece oo u dhow magaalada Istanbul. Anadolu waxay xustay in maamulka gurmadka degdegga ah ee dalka uu xaqiijiyey dhul gariirka labaad.   Illaa hadda wax khasaare ah lagama soo sheegin Balse, hay’adaha ammaanku waxay shacabka kula taliyeen in aanay dib ugu noqon dhismayaasha waxyeelladu soo gaartay haddii aysan muhiim ahayn, in aysan isticmaalin gaadiidka haddii aysan muhiim ahayn, iyo in ay raacaan tallaabooyinka taxaddarka ah ee la bixinayo. Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan ayaa la sheegayaa inuu si dhow ula socdo xaaladda, islamarkaana uu muujiyey dareenkiisa ku aaddan badbaadada iyo wanaagga muwaadiniinta dalka. Warbixinta sidoo kale waxa lagu sheegay in Madaxweynaha si joogto ah u helayo warbixinno la xiriira xaaladda, iyadoo ay siinayaan mas’uuliyiinta maamulka gurmadka degdegga ah iyo hay’adaha kale ee ay khuseeya. #Ethiopia #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA #Türkiye

Addis Ababa, Cuur/ Magaabiit 26/2017 (ENA): Madaxweynaha Uganda, Yoweri Musefeni, ayaa Khamiistii gaaray caasimadda Koonfurta Suudaan ee Juba si uu booqasho rasmi ah ugu sameeyo. Booqashada Musefeni ee Juba waxay ku soo beegmaysaa xilli xiisad ay ka taagan tahay dalka hodanka ku ah saliidda ee Bariga Afrika, kadib markii Riek Majaar, oo ka mid ah madaxweyne ku xigeennada dalka, la xiray dhammaadkii bishii hore. Musefeni waxaa garoonka caalamiga ah ee Juba ku soo dhaweeyay Madaxweynaha Koonfurta Suudaan, Salfa Kiir. Labada hoggaamiye ayaa yeeshay kulan gaar ah ka hor inta uusan Musefeni dib ugu laaban Uganda. Toddobaadyadii u dambeeyay, xiisadda dalka ayaa sii kordhayay kadib xarigga Majaar. Kooxda siyaasadeed ee Majaar ayaa sheegtay in heshiiskii 2018-kii, oo saldhig u ahaa xasilloonida dalka kadib dagaalkii sokeeye ee naxdinta lahaa, uu gebi ahaanba burburay, taasoo cabsi gelisay in dib loogu laabto dagaal, maadaama ciidamada dawladda ee taabacsan Kiir ay dagaal kula jiraan askar iyo maleeshiyaad daacad u ah Majaar. Booqashada Musefeni ayaa sidoo kale ku soo beegantay xilli dhexdhexaadiyeyaasha Midowga Afrika ay gaareen caasimadda Koonfurta Suudaan si ay u qiimeeyaan xaaladda dalka. #Uganda #KoonfurtaSuudaan #XiisaddaKoonfurtaSuudaan

Addis Ababa, Xorrey/Tahsaas, 30, 2017 (ENA) Dhulgariir ku dhuftay Koonfur Galbeed ee gobolka Tibet ee dalka Shiinaha ayaa galaaftay nolosha 126 qof, waxaana ku dhaawacmay 188 qof. Musiibadan, ayaa kumanaan guri oo ku yaallay waqooyi Himalayas ay ku burbureen, in ka badan 30 kun oo dadka deegaanka ah ayaa loo raray meelo kale. Waxaa la sheegay in ilaa 407 qof lagoo badbaadiyay musiibadan. Waxaa la ogsoonyahay in madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping uu shalay amray in la sameeyo gurmad ballaaran, waxaana weli socda gurmadka. Dhulgariirka ayaa la sheegay in uu ka qoto dheer yahay in ka badan 10 kiilo mitir, waxaana uu ka dhacay gobolka Shigatsi ee Tibet abbaare 7:00 oo habeenimo.    

Addis Ababa, Gudba/Hidhaar, 25/2017T.I.(ENA): Namibiya ayaa Madaxweynihii ugu horeeya ee haweeneey ah u dooratay inay noqoto madaxweyne, kadib markii ay ku guuleysatay doorashadii madaxtinimo ee dalkaas.   Iyadoo ay ka qayb galeen tartamayaal ka socday xisbiga talada haya ee SWAPO, ayaa madaxweyne loo doortay haweeneydii ugu horeeyey ee haweeneey ah. Sida uu sheegay Guddiga Doorashooyinka Namibiya, madaxweynaha ayaa heshay codad ka badan 57% codadka guud ee la dhiibtay.   Waxaa sidoo kale la sheegay in tartamayaasha kale ee ka qeyb galayay doorashada ay heleen 26% codadka guud ee la dhiibtay, sida ay tabisay BBC.