Addis Ababa; Dirir 30/2019 (ENA):-Bandhigga Itoobiya ee COP31 ayaa si rasmi ah loo furay.   Bandhigga Itoobiya ee COP31, kaas oo ka bilaabmay Antalya, Turkiga, waxaa si rasmi ah u furay Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Madaxweynaha la doortay ee COP32 Gedhiyoon Timotiyoos (Dr.) iyo Wasiirka Maaliyadda iyo Madaxa Wadaxaajoodka COP32 Fitsum Assefa (PhD).   Munaasabadda furitaanka waxaa ka soo qayb galay marti sharaf lagu casuumay, diblomaasiyiin, xubno ka tirsan wafdiga Itoobiya, wakiillo ka socda ururada iskaashiga la leh iyo ka qaybgalayaasha kale.   #COP32 #COP32Ethiopia #

Addis Ababa, Dirir,Tiqimti, 23,2019,(ENA) Goobta Dhaxalka Juqraafiyeed ee Dooxada Rift Valley ee Bartamaha Itoobiya ayaa aqoonsi caalami ah ka heshay UNESCO, kaddib markii lagu daray liiska goobaha dhaxalka juqraafiyeed ee caalamiga ah.   Guushan ayaa ah guul qaran oo weyn, maadaama ay dunida u soo bandhigayso kheyraadka dabiiciga ah ee Itoobiya, dhaxalkeeda gaarka ah ee juqraafiyeed iyo goobaha dalxiiska, sida lagu sheegay xogta Wasaaradda Dhaqanka iyo Dalxiiska.   Goobta Dhaxalka Juqraafiyeed (Geopark) waa deegaan ay UNESCO siisay aqoonsi caalami ah, kaas oo leh dhaxal gaar ah oo la xiriira cilmiga dhulka, muuqaallo dabiici ah iyo goobo taariikhi ah.   Goobahan dhaxalka juqraafiyeed waxay leeyihiin nidaam maamul oo isku-dhafan, kaas oo u suurtageliya ilaalinta taariikhdooda juqraafiyeed, waxbaridda bulshada iyo ka faa'iidaysiga kheyraadkooda si loo xaqiijiyo horumar waara.

Natiijooyinka ugu muhiimsan ee Mashruuca Horumarinta Wabiga Entoto illaa Pikook, oo maanta uu furay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) oo ay hirgelisay, waa:   Mashruucan, oo ka bilaabma Kechene ilaa Ambassador iyo Irecha ilaa Bambis, wuxuu daboolayaa dhul dhan 351 hektar iyo dherer dhan 10 kiiloomitir, waxaana ku jira kaabayaasha casriga ah iyo xarumaha dadweynaha.   ✍️ Ilaalinta Dabeecadda iyo Deegaanka Dayactirka ciidda iyo biyaha, nadiifinta wabiyada, ka hortagga daadadka, ballaarinta meelaha cagaaran iyo shaqooyinka qurxinta dhulka ayaa la sameeyay.   ✍️ Kaabayaasha waddooyinka casriga ah iyo kuwa dadka lugeynaya • 16 kiiloomitir oo waddo laami ah; • 20 kiiloomitir oo waddo baaskiil; • 22 kiiloomitir oo waddo dadka lugeynaya; • 5 kiiloomitir oo waddo orod ah; • 18 buundooyin gaadiid; • 23 buundooyin dadka lugeynaya ayaa la dhisay kuwa jirana waa la dayactiray.   ✍️Ciyaaraha, madadaalada iyo goobaha bulshada Mashruucu wuxuu ka kooban yahay 12 xarumood oo isboorti iyo caafimaad, garoomo isboorti oo casri ah, jimicsiyo iyo garoomo futsal ah.   Intaa waxaa dheer: • 21 garoon oo carruurtu ku ciyaarto; • 15 barxadood iyo amphitheatre; • 8 ilo biyood iyo bandhigyo biyo ah; Musqulo dadweyne ayaa laga dhisay meelo kala duwan.   ✍️ Dhaqdhaqaaqa dhaqaale iyo abuurista shaqo Si kor loogu qaado dhaqaalaha magaalada, loo hubiyo faa'iidada dhalinyarada loona ballaariyo fursadaha shaqo, 30 makhaayadood iyo 185 dukaan ayaa la diyaariyey. Adeegyada bangiyada ayaa sidoo kale lagu daray. Xarun wax soo saar farshaxan, bandhig iyo iib ah ayaa loo diyaariyey dadka deggan agagaarka webiga, iyadoo la tixgelinayo xaaladaha nololeed iyo qaab nololeedka. Waxa kale oo ku jira xarun loogu talagalay saadka iyo iibinta alaabada beeraha.   ✍️Kaabayaasha Biyaha, Bulaacadda iyo Biyo-mareenka Si loo casriyeeyo adeegyada magaalada loona hagaajiyo nidaamka qashin-qubka: • 6 kiiloomitir oo dhuumaha biyaha nadiifka ah; • 11 kiiloomitir oo dhuumaha wasakhda ah; • 12 kiiloomitir oo dhuumaha biyaha duufaanta ah; • 5 biyo-xireenno yaryar; • 6 biyo-xireenno xakameynaya socodka biyaha; • 3 warshadood oo lagu daweeyo biyaha ayaa la dhisay. Kaabayaashan ayaa door muhiim ah ka ciyaari doona ilaalinta kheyraadkeenna biyaha, yareynta khatarta daadadka iyo hagaajinta caafimaadka aagga.   ✍️ Kaabayaasha Gaadiidka Waara iyo Ilaalinta Deegaanka Si loola dagaallamo isbeddelka cimilada loona ballaariyo meelaha baabuurta la dhigto ee ku habboon, 22 meelood oo baabuurta la dhigto iyo 8 saldhig oo lagu dallaco baabuurta korontada ku shaqeeya ayaa la dhisay. Saldhigyadan waxay qaadi karaan in ka badan 100 baabuur markiiba.   ✍️Faylal kor u qaadaya taariikhda iyo dhaqanka magaaladeenna Matxafka Horumarinta Webiga iyo taallada "Dib ugu noqoshada Asalka" waa astaamo gaar ah oo kor u qaada taariikhda, dhaqanka, iyo muhiimadda kheyraadka dabiiciga ah ee magaaladeenna.   Hadafkayagu waa horumarinta nolosha dadka!   Hadafka horumarkan ma aha oo kaliya in la dhiso meelo qurux badan, laakiin sidoo kale in la abuuro jawi caafimaad qaba, fursado madadaalo, fursado dhaqaale, iyo jawi nololeed oo wanaagsan oo loogu talagalay dadka deegaanka.

Addis Ababa; Dirir 12/2019 (ENA): Itoobiya waxay si adag uga shaqeyneysaa sidii loo dhisi lahaa nidaam beereed oo waara oo bixiya cunto la awoodi karo oo caafimaad leh, abuurta shaqooyin iyo ilaalinta kheyraadka dabiiciga ah, ayuu yiri Dr. Mandefro Niguse, Agaasimaha Guud ee Machadka Isbeddelka Beeraha Itoobiya.   Maalinta Cuntada Adduunka ee 2026 ayaa lagu xusay Addis Ababa iyadoo cinwaankeedu yahay "Beer Maanta; Quudi Berri" oo ay sameeyeen Wasaaradda Beeraha, Hay'adda Cuntada iyo Beeraha ee Qaramada Midoobay (FAO) iyo Barnaamijka Cuntada Adduunka (WFP).   Mas'uuliyiinta dowladda, xubnaha bulshada diblomaasiyadeed, la-hawlgalayaasha horumarinta, cilmi-baarayaasha, beeraleyda iyo xoolo-dhaqatada, iyo sidoo kale dhalinyarada iyo hal-abuurayaasha beeraha ayaa ka qayb qaatay munaasabadda.   Agaasimaha Guud ee Machadka Isbeddelka Beeraha Itoobiya, Mandefro Niguse (Dr.), ayaa isla waqtigaas sheegay in qaybtu ay gacan weyn ka geysaneyso dhaqaalaha dalka.   Wuxuu sheegay in Itoobiya ay si adag uga shaqeyneyso sidii loo dardargelin lahaa wareejinta tignoolajiyada iyo hal-abuurka qaybta beeraha.   Wuxuu sharraxay inay diiradda saartay ballaarinta waraabka iyo dardargelinta farsamada beeraha iyada oo loo marayo dib-u-habeyn lagu sameeyay siyaasadaha, barnaamijyada iyo hab-raacyada hay'adaha.   Wuxuu sidoo kale sheegay inay si weyn u maalgelinayso hagaajinta nidaamka suuqa iyo dhisidda dhaqaale miyiga ah oo waara.   Wuxuu xusay in aqoonta dadka asaliga ah ee beeraleyda iyo xoolo-dhaqatada la isku daray oo la hirgeliyay dhaqamada cimilada u roon.   Wuxuu sidoo kale sheegay in isku-dubaridka dowladda, deegaannada, cilmi-baarayaasha iyo la-hawlgalayaasha horumarinta ay muhiim u tahay dadaalka lagu gaarayo isbeddelka nidaamka cuntada.   Kaaliyaha Wakiilka Hay'adda Cuntada iyo Beeraha ee Qaramada Midoobay (FAO) ee Itoobiya, Dr. Worqicho Jateno, ayaa ku ammaanay dowladda Itoobiya dadaallada la taaban karo ee lagu hubinayo amniga cuntada, kor u qaadista kobaca dhaqaalaha iyo yaraynta saboolnimada.   Wuxuu sheegay in ururkiisu uu xoojin doono iskaashiga ay la leedahay Itoobiya isla markaana

Itoobiya waa waddan cajiib ah oo leh muuqaal qurux badan laga bilaabo Dallol ilaa Ras Dashen. Waxaa la ogyahay inay tahay waddan gaar u ah adduunka oo ah meesha ay ku dhalatay aadanaha iyo kafeega, halkaas oo 13 bilood oo qorraxdu ay iftiimiso, waxaana ku barakeysan dhul iyo cimilo wanaagsan oo aad ugu habboon nolosha iyo horumarinta beeraha.   Itoobiya, oo ah meeshii ay ku dhalatay aadanaha, Lusi iyo hadhaayo kale ayaa la helay oo la bartay, taasoo bixinaysa caddayn la taaban karo oo muujinaysa in Itoobiya ay tahay meesha ay ku dhalatay aadanaha. Tani waxay soo jiidatay dareenka saynisyahannada adduunka ee ku jira baaritaanka horumarka aadanaha. Waxaa sidoo kale la ogaaday inay leedahay lafo la ilaaliyo iyo qalab dhagax qadiimi ah oo malaayiin sano jir ah. Kani waa meel ay fiiro gaar ah ka heleen khubaro caalami ah oo ku takhasusay cilmiga qadiimiga, taariikhyahannada iyo cilmi-baarayaasha.   Dallol, oo ku taal deegaanka canfarta, waa mid ka mid ah meelaha ugu kulul uguna cajiibsan dhulka, oo leh ilo biyood oo midab leh oo sulfur ah, dabaqyo milix leh, iyo muuqaallo uumi leh. Ertalem waa mid ka mid ah meelaha kaliya ee adduunka oo leh haro lava ah oo joogto ah, cirka habeenkii ee ololayana waa meel dhab ah oo loogu talagalay dadka xiiseeya dalxiiska tacaburka.  

Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed (Dr.) iyo Marwada Koowaad qaranka Zinash Tayachew, oo ay weheliyaan mas’uuliyiin sare oo ka tirsan dowladda, ayaa si wadajir ah u soo xiray barnaamijka dhir-beerista ee sanadkan ee Dhaxal Reebka Cagaaran kaas oo halku-dhig looga dhigay “Aan Beeranno Rajada, kaddib markii ay si wadajir ah uga qeyb qaateen beerista geedo.   Marka la shaacinayo gabagabada ololaha beerista geedaha ee sannadka 2018-ka Itoobiya, waxaa xusuus mudan in geed kasta oo la beeray uu yahay astaan nool oo u taagan midnimadeenna, dib-u-soo-kabashadeenna iyo horumarkeena waara.   Waxaan si buuxda u rajo qabnaa inaan aragno Itoobiya lagu dhisay midnimadeenna adag iyo dadaalkeenna wadajirka ah, oo noqota dal horumaray, barwaaqo ah oo leh mustaqbal ifaya, waxaana sii wadi doonnaa horay u socodkeenna!

Addis Ababa; Naaf 27/2018 (ENA): Dadaallada Itoobiya ee lagu ilaalinayo caafimaadka jirka iyo maskaxda ee muwaadiniinteeda iyada oo loo marayo raadk Cagaaran iyo Horumarinta Magaalooyinka waa kuwa tusaale noqon kara dalalka Afrika, ayuu yiri Abubakar Diao, Agaasimaha Fulinta ee Guddiga Dhaqaalaha ee Qaramada Midoobay ee Afrika.   Mashruucyada horumarinta marinnada iyo webiyada ee in ka badan 70 magaalo, oo ay ku jirto Addis Ababa, ayaa magaalooyinka ka dhigay kuwo nolosha ku haboon, nadiif ah, oo ku habboon fursadaha shaqo.   Itoobiya waxay horumar la taaban karo ka samaysay isbeddelka dhaqaale ee qaybaha badan leh sannadihii la soo dhaafay, iyadoo dalxiisku uu soo ifbaxayo warshado aan sigaar lahayn.   Siyaasadda caafimaadka ayaa dib loo eegay iyadoo lagu saleynayo ka hortagga iyo daaweynta, waxayna muujisay qaabkeeda Afrika ee daryeelka caafimaadka aasaasiga ah.   Goddoomiyaha Guddiga Abubakri Diao, ayaa u sheegay ENA; Itoobiya waxay gaartay isbeddel muhiim ah oo ku yimid daryeelka caafimaadka aasaasiga ah.   Isagoo sheegay in caafimaadku yahay hanti laga beddeli karo kharashka bulshada una rogi karo maalgashi; wuxuu sheegay in dhismaha kaabayaasha caafimaadka loo baahan yahay in dhaqaale ahaan la taageero si loo dhiso nidaam caafimaad oo waara.   Isagoo xusay in caafimaadku uu qayb weyn ka qaato kobaca wax soo saarka guud ee dalka; Itoobiya waxay guul ka gaartay daryeelka caafimaadka aasaasiga ah.   Wuxuu sheegay in Afrikaanku ay wax ka bartaan dadaallada dalka ee lagu ilaalinayo caafimaadka jirka iyo maskaxda ee muwaadiniinteeda.   Wuxuu sheegay in Itoobiya ay dhisayso magaalooyin ay dadku ku neefsan karaan hawo nadiif ah oo ay ku dhex wareegi karaan meelaha cagaaran iyo horumarinta magaalooyinka.   Tani ma aha oo kaliya inay horumarin doonto nidaamka caafimaadka dalka, laakiin waxay sidoo kale ka dhigi doontaa meel dalxiis oo soo jiidasho leh waxayna kor u qaadi doontaa awooddeeda dhaqaale.   Sarkaalku wuxuu sheegay in mashaariicda Itoobiya ay runtii yihiin wax lagu faano; wuxuu sheegay in Afrikaanku ay wax ka bartaan waayo-aragnimadooda oo ay la shaqeeyaan xaqiiqadooda.   Wuxuu sheegay in Afrika ay tahay inay muujiso inay tahay qaarad ay ka hirgasho mashaariic saameyn caalami ah leh.

Saamaynta taban ee isbeddelka cimiladu ku leeyahay Afrika ayaa muddo dheer soo ifbaxaysay. Qaaradda ayaa si weyn ula tacaalaysa dhacdooyin isdaba joog ah oo abaaro ah iyo sidoo kale khataraha fatahaadaha ba’an.   Itoobiya ayaa caqabadahan iyo kuwo kale oo la mid ah awgood, waxay noqotay dal safka hore kaga jira isbeddelka cagaaran ee Afrika. Sidoo kale, waxay si dhab ah uga gudubtay hadal iyo qorshe oo keliya, iyadoo si wax-ku-ool ah u fulinaysa xalalka la xiriira isbeddelka cimilada.   Istaraatiijiyadda Dhaqaalaha Cagaaran ee Itoobiya, oo la shaaciyay sannadkii 2011-kii, ayaa ujeedadeedu tahay in, iyadoo barbar socota kobaca dhaqaalaha, la dhiso dhaqaale u adkaysan kara isbeddelka cimilada isla markaana ka madax-bannaan kaarboonka.   Istaraatiijiyaddu waxay leedahay afar tiir oo muhiim ah:   Tiirka koowaad ayaa ah horumarinta wax-soo-saarka beeraha waara iyo xoolaha. Arrintan ayaa diiradda lagu saarayaa kordhinta wax-soo-saarka iyo dakhliga beeralayda, xaqiijinta sugnaanta cuntada iyo dhimista wasakhowga.   Tiirka labaad ee istaraatiijiyadda ayaa ah ilaalinta kaymaha, dib-u-beerista iyo horumarinta dhirta, iyo hirgelinta mashaariic waaweyn oo cagaaran oo awood u leh inay kaydiyaan kaarboonka.   Ballaarinta tamarta la cusboonaysiin karo sida tamarta biyaha, tamarta kuleylka dhulka, dabaysha iyo qorraxda ayaa iyaduna ka mid ah meelaha kale ee istaraatiijiyaddu mudnaanta siisay.   Tiirka afraad ayaa ah adeegsiga tiknoolajiyado casri ah oo tamar-badbaadinaya iyo xalal wax-ku-ool ah oo laga hirgeliyo gaadiidka, warshadaha iyo dhismaha kaabeyaasha dhaqaalaha.   Barnaamijka “Dhaxal Reebka Cagaaran” ayaa ah mid ka mid ah tusaalooyinka ugu waaweyn ee lagu muujinayo hirgelinta Istaraatiijiyadda Dhaqaalaha Cagaaran ee u adkaysata isbeddelka cimilada.   Barnaamijka Dhaxal Reebka Cagaaran, oo lagu bilaabay hindisaha Raysalwasare . Abiy Ahmed (Dr) sannadkii 2011-kii, ayaa ilaa hadda lagu beeray in ka badan 54 bilyan oo geedo ah.   Shaqada ilaalinta deegaanka ayaa ah mashruuc qaran oo ballaaran oo si cad bulshada looga qaybgeliyay, isla markaana si joogto ah loo hirgelinayo. Sidoo kale, Itoobiya oo sii kordhinaysa adeegsiga ilaha tamarta la cusboonaysiin karo ayaa muujinaysa guusha istaraatiijiyadda.   Adeegsiga ilo tamareed oo kala duwan ayaa gacan ka geysanaya helitaanka tamar nadiif ah oo ka madax-bannaan wasakhowga.   Istaraatiijiyadda Dhaqaalaha Cagaaran ee u adkaysata isbeddelka cimiladu waa aragti dhammeystiran oo jiilba jiil u gudbaysa; istaraatiijiyaddu waxay isku xiraysaa kobaca dhaqaalaha iyo la tacaalidda isbeddelka cimilada, iyadoo sidoo kale xaqiijinaysa dhimista wasakhowga.   Laga bilaabo beerista balaayiin geedo ah ilaa ballaarinta ilaha tamarta la cusboonaysiin karo, horumarka cagaaran ee Itoobiya ayaa si muuqata u muujinaya guulaha ay waddanku ka gaaray dhinaca horumarinta cagaaran.

Jigjiga ; Naaf 14/2018 (ENA): Waxaa magaalada Jigjiga lagu daahfuray mashruuc ka shaqayn doona xoojinta u adkaysiga iyo awooda laqabsiga bulshooyinka u nugul isbadalka cimilada.   Mashruuca oo ay hirgalintiisu iska kaashadeen Xafiiska Ilaalinta Deegaanka iyo Maamulka Dhulka Miyiga iyo Safaaradda Ireland ee Itoobiya ayaa Waxaa daahfurkiisa ka soo qeybgalay Wasiirka Xafiiska Ilaalinta Deegaanka iyo Maamulka Dhulka Miyiga DDS Eng. Muxyadiin Cabdi Xuseen, masuuliyiinta bahwadaagta xafiiska, Madaxwaynaha Jaamacada Jigjiga, gudooomiyaha gobolka Faafan, maamulada degmooyinka Shabeelley iyo Gursum iyo masuuliyiin ka socotay Safaaradda Ireland ee Itoobiya iyo Hay'ada Irish Aid.   Mashruuca ayaa ka shaqayn doona damaanadqaadka cunnada, dibu soo noolaynta dhulka nabaad guuray ee ay saameeyeen isbadalka cimilada, kobcinta awoodda fulineed ee haweenka iyo horumarinta khayraadka qaybihiisa kala duwan.   Eng. Muxiyadiin Cabdi Xuseen, Wasiirka Xafiiska Ilaalinta Deegaanka iyo Maamulka DDS ayaa sheegay in mashruucani uu yahay mid wax lagaga badali lahaa habnololeedka bulshada ay saameeyeen isbadalka cimilada, iyadoo uu mashruucu socon doono muddo 5 sano ah, islamarkaana sannadka koowaad si tijaabo ah loogu bilaabi doono degmooyinka Shabeelley iyo Gursum ee gobolka Faafan.   Xigasho: SRTV

Jigjiga; Naaf 14/2018 (ENA): Waxaa lagu qabtay shir isugu jira khibrad wadaag iyo kobcinta awoodaha ah kaas oo diiradda lagu saarayay horumarka laga sameeyay barnaamijyada isdhexgalka bulshada, gaar ahaan khibradaha laga helay qoxootiga Maamulka Magaalada Qabribayax.   Masuuliyiin ka socotay Deegaanka Canfarta ayaa booqasho khibrad-wadaag ah ku yimid Deegaanka Soomaalida, iyagoo booqanaya degmada Qabribayax si ay wax uga bartaan hababka loo hirgeliyay barnaamijyada isdhexgalka bulshada, horumarinta adeegyada aasaasiga ah iyo xoojinta wada-noolaanshaha bulshada martida loo yahay iyo qoxootiga.   Kulankan ayaa waxaa kasoo qaybgalay masuuliyiin ka socday Xafiiska Madaxweynaha DDS, maamulka magaalada Qabribayax, masuuliyiin ka socday Deegaanka Canfarta iyo hay’adaha bahwadaagta ah.   Ka qaybgalayaasha ayaa ka wada hadlay muhiimadda khibradwadaaga, isdhaafsiga casharrada laga bartay iyo xoojinta iskaashiga labada deegaan, si loo dardargeliyo horumarka iyo adeegyada bulshada.   Shirkan ayaa la filayaa inuu xoojiyo wada-shaqaynta labada deegaan, isla markaana gacan ka geysto faafinta khibradaha wanaagsan ee laga gaadhay barnaamijyada isdhexgalka bulshada iyo horumarinta bulshooyinka.   Xigasho: SRTV

Addis Ababa; Naaf 14/2018 (ENA): Norweey waxay si xooggan u taageertaa dadaallada Itoobiya ee lagula dagaallamayo isbeddelka cimilada iyadoo kordhinaysa daboolka kaymaha, ayuu yiri Ergeyga Gaarka ah iyo La-taliyaha Arrimaha Kaymaha iyo Cimilada ee Safaaradda Norweey ee Itoobiya, Lif Jakob Sidnes.   Itoobiya waxay qaadaysaa tallaabooyin looga hortagayo khatarta caalamiga ah ee isbeddelka cimilada iyada oo loo marayo beeraha cagaaran, ilaalinta ciidda iyo biyaha, horumarinta cagaarka iyo baabuurta korontada ku shaqeeya, taasoo tusaale u ah waddamada gobolka.   Ergeyga Gaarka ah iyo La-taliyaha Arrimaha Kaymaha iyo Cimilada ee Safaaradda Norway ee Itoobiya, Lif Jakob Sidnes, ayaa u sheegtay ENA; Itoobiya waxay soo martay isbeddello la taaban karo oo ku yimid qaybta kaymaha shantii sano ee la soo dhaafay.   Waxay sheegtay in tallaabooyinka wax ku oolka ah ee lagu qaaday Barnaamijka Raadka Cagaaran, oo ay ku jiraan ilaalinta carrada iyo biyaha, ay keeneen natiijooyin la taaban karo oo ku saabsan daboolka kaymaha dalka.   Norweey waxay la shaqeyneysay Itoobiya si loo kordhiyo daboolka kaymaha tobankii sano ee la soo dhaafay, ayiri.   Waxay sheegtay in horumarinta kaymaha ay kordhiso faa'iidooyinka bulshada iyadoo laga hortagayo nabaad-guurka ciidda iyo xoojinta kheyraadka ciidda iyo biyaha.   Waxay sidoo kale sheegtay in horumarinta kaymaha iyo ilaalinta deegaanka ee Itoobiya ay gacan ka geysan doonto hubinta biyaha iyo amniga cuntada ee gobolka.   Waxay sidoo kale sheegtay in Norweey ay si xooggan u taageerto dadaallada Itoobiya ee lagula dagaallamayo saameynta isbeddelka cimilada iyadoo la kordhinayo daboolida kaymaha.   Waxay xustay in labada waddan ay si wadajir ah uga shaqeyn doonaan hawlaha ilaalinta kaymaha si loo yareeyo xaalufinta kaymaha; wuxuu sheegay in Norway ay tahay lammaane istaraatiiji ah oo ku aaddan hirgelinta barnaamijka Red Plus ee Itoobiya.   Waxay sidoo kale sheegtay inay sii wadi doonaan xoojinta taageeradooda si ay u taageeraan istaraatiijiyadda dhaqaalaha cagaaran ee Itoobiya oo u adkeysanaysa saameynta isbeddelka cimilada.  

Noolaynta Deegaanka iyo Badbaadinta Dhulka: Isbeddelka Uu Keenayo Barnaamijka Raadka Cagaaran.     Sannadkii 2019, dowladda Itoobiya waxay bilowday barnaamij lagu magacaabo Raadka Cagaaran (GLI); Barnaamijkan wuxuu ka mid yahay dadaallada ugu waaweyn ee lagu badbaadinayo deegaanka waddanka. Xogta rasmiga ah ee Wasaaradda Beeraha iyo hay'adaha dowladda waxay muujinayaan isbeddel wax ku ool ah oo dhanka deegaanka, dhaqaalaha, iyo bulshada ah.   ​Dhinaca Cagaarinta Deegaanka Tobankii sano ee u dambeeyay, kaymaha waddanka waxay hoos u dhaceen illaa boqolkii 3; Tani waxay ka dhalatay carro guurka, abaaraha cusub, iyo in ahamiyaddii loo baahnaa lasiin waayo ilaalinta deegaanka.   Barnaamijka Raadka Cagaaran wuxuu hiigsanayay in lagu beero bilyano geed si loo soo celiyo dhulkii abaarta ahaa.     ​Sida ku xusan warbixinnada dowladda: Daboolka Kaymaha: Waddanka wuxuu kordhiyay baaxadda kaymaha ayaa wuxuu ka soo baxay boqolkii 17.2 una gudbay boqolkii 23.6.   Kala duwanaanshaha Noolaha, waxaa dib loogu soo celiyay goobihii deegaanka ee meesha ka baxay. Geedo noocyo kala duwan leh ayaa la beeryay si looga hortago carro-guurka iyo dooxyada biyo-mareenka ah.   ​Faa'iidooyinka Dhaqaalaha iyo Bulshada ​Barnaamijku ma aha oo keliya mid deegaanka la xiriira, ee sidoo kale wuxuu saameyn toos ah ku yeeshay nolosha dadka:   Dhinaca shaqo Abuurka: In ka badan 1.2 milyan oo shaqooyin yaryar ama shaqooyinka cagaaranta (green jobs) ah ayaa la xaqiijiyay. Inta badan shaqooyinkan waxaa ka faa'iideystay dhallinyarada iyo dumarka.   Dhinaca Amniga Cuntada, Geedaha la beero, oo ay ka mid yihiin kuwa dhala miraha sida afokaadhada, cambaha, iyo babayga, ayaa caawiyay dakhliga kaydka ehelada rasmiga ah iyo cunto-soosaarka. ​U Diyaar-garowga Isbeddelka Cimilada Barnaamijku wuxuu qeyb ka yahay awwood siinta sharciga la tacaalidda isbedrlka iyada oo la adeegsanayo horumarka cagaaran.   Geedaha la beeryay waxay guryaha ka ilaaliyeen masiibooyinka dabiiciga ah. Waxay nuugeen wax ka badan 297 milyan oo ton oo kaarboon dioxide ah.   Isku soo duubosho, Barnaamijka Raadka Cagaaram wuxuu muujiyay sida dadku u wada shaqeeyaan iyo sida dowladdu u qorshayso in deegaanka dib loo dhiso. Tani waxay abuurtay mustaqbal cagaaran oo qof walba mas'uuliyad ka saaran tahay.

Addis Ababa; Naaf 11/2018 (ENA): Dhul leh carro bacrin ah, biyo nadiif ah iyo dad dadaal badan, haddii aan wada shaqeyno, barwaaqo waxay noqon doontaa arrin la hubo, saboolnimadu waxay noqon doontaa taariikh hore, ayuu yiri Ra'iisul Wasaare Ku-xigeen Temesgen Tiruneh.   Fariin uu ku soo dhigay boggiisa baraha bulshada, Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka wuxuu ku sheegay in beeraleyda ku hareeraysan harada ay dhulkooda iyo beerahooda ka wareejiyeen qaadka una wareejiyeen khudaarta iyo mirooyinka kala duwan ay tahay mid ammaan mudan.   Wuxuu sheegay in beeraleydu ay hirgeliyeen mabda'a iyo istaraatiijiyadda qaranka ee lagu aqoonsanayo kartida horumarinta ee deegaanka iyo in loo dhaqaaqo waddo beereed oo faa'iido leh oo waarta.   Horraantii, Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) wuxuu farriintiisa taariikhiga ah ku sheegay furitaanka Logo Lake Resort, "Haradu waa inaysan noqon oo keliya meel taariikhi ah laakiin sidoo kale meel lagu beero miro, wax soo saar badan, qurux iyo barwaaqo."   Maanta, hadalladiisii ​​ayaa midho dhalay, Gobeya Kebele oo ku taal Aagga Koonfurta Wollo, Degmada Tehuledere, Gobolka Amxaarada, waxaa lagu daboolay koox khudaar iyo miro ah. Wuxuu tilmaamay in dadaalkan horumarineed uu yahay qiimo dheeraad ah iyo abaal-marin loogu talagalay madaxbannaanida cuntada ee Itoobiya bilowday.   Wuxuu sheegay in dowladdu ay sii wadi doonto bixinta taageerada lagama maarmaanka u ah horumarkan, wuxuuna sheegay haddii aan si wadajir ah ula shaqeyno ciidan mideysan - barwaaqadu waxay noqon doontaa nolol, saboolnimadu waxay noqon doontaa taariikh.

Addis Ababa; Naafa 7/2018 (ENA)፦ haayada Saadaasha Hawada ee Itoobiya ayaa sheegay in 10-ka maalmood ee soo socda deegaannada dalka ee ka faa'iideysta roobka Karamta ay heli doonaan roobab u dhexeeya kuwo dhexdhexaad ah illaa kuwo xooggan. Sida ku xusan warbixinta uu hayaadu ay soo saartay, deegaannada ayaa si ballaaran u heli doona roobab dhexdhexaad ah iyo kuwo waaweyn. hayadu waxay tilmtay in qaybaha Koonfur-galbeed, Galbeedka, Waqooyi-galbeed, Waqooyiga, Badhtamaha, Bariga, iyo Waqooyi-bariga ee dalku ay heli doonaan xaddiga roobka ugu wanaagsan. Sidoo kale, maadaama ay sii kordhayso qoyaanka hawada ee deegaannada Galbeedka, Waqooyi-galbeed, Koonfur-galbeed, iyo Badhtamaha dalka, waxaa lagu wadaa in maalmaha soo socda ay ka da'aan roobab dhexdhexaad ah illaa kuwo xooggan. Deegaannada Waqooyi-bari, Bariga, iyo Koonfurta dalkana waxaa la filayaa inay helaan roobab fudud illaa kuwo dhexdhexaad ah. Machadku wuxuu kaloo u cadeyay in isbadellada hawada ee marmar ka dhaca qaybaha Waqooyi-galbeed, Koonfur-galbeed, Badhtamaha, Galbeedka, iyo Waqooyi-bariga dalka ay sababi karaan roobab waaweyn oo keeni kara daadad iyo fatahaad . Baaq loo direy Beeralayda iyo Xoolo-dhatada Hayadu waxy ugu baaqay bulshada ku dhaqan deegaannada in ay ka faa'iideysta roobka Karamta, beeralayda, xoolo-dhatada, iyo beeralay-xoolo-dhatada si hordhac ah oo tehfidh leh uga faa'iideystaan qoyaankan 10-ka maalmood ee soo socda si ay waxsoosaarkooda beeraha u noqdo mid miro-dhal ah. Tallaabooyinka lagu taliyay in la qaado waxaa ka mid ah: beerista dalagyada mudada gaabn ku baxa . Ka hortagga cudurrada dalagyada iyo haramaha iyadoo la adeegsanayo tallaabooyin hordhac ah. Dharxinta ama hagaajinta kanaallada/mufasaasha biyaha ee beeraha godan ama jiirarka ah. Deegaannada roobku ku yar yahay waxay ka shaqayn karaan ururinta biyaha roobka iyo dhul-simida/ilaalinta carro-guurka ama dhul-go'a. Isticmaalka bacriminta waqtiga ku habboon. Deegaannada helaya roobka fudud illaa midka dhexdhexaadka ah, waxaa la xaqiijin doonaa in qoyaanka jira ay ku bix karaan waxsosaarka , iyadoo loo adeegsanayo habab dhimaya qalalka, biyaha carrada ka dhex jira, iyo sidoo kale daryeelidda iyo diyaarinita dhul-daaqsiinka xoolaha. Ugu dambayntii,haayadu waxay ku talisay in dhinacyada khuseysa ay ka warqabaan saamaynta biyaha xad-dhaafka ah ay ku yeelan karaan mayadaha biyaha, ayna qaadaan tallaabooyin ka hortag ah oo looga gaashaamanayo daadadka, dhul-go'a, iyo samaynta daadka sorogmada amaba fatahaadaha fbiyaha

ddis Ababa, 29 Afagaal 2018 (ENA): Itoobiya iyo Guddiga Midowga Afrika ayaa sheegay inay si dhow u wada shaqayn doonaan si uu sii guul ah ugu qabsoomo Shirka 32-aad ee Qaramada Midoobay ee Isbeddelka Cimilada (COP32). ​Wasiirka Arrimaha Dibadda Dr. Gedion Timotheos ayaa xafiiskiisa ku aqbalay Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika Mahamoud Ali Youssouf, iyadoo halkaas ay ku yeesheen wada-hadallo.   ​Wada-hadalka ayaa diiradda lagu saaray arrimaha nabadda iyo amniga ee Geeska Afrika iyo sidoo kale u diyaar-garowga Shirka 32-aad ee Isbeddelka Cimilada ee Qaramada Midoobay (COP32), kaas oo ka dhici doona dalka Itoobiya sannadka 2027. ​Sida ay muujinayso xogta Midowga Afrika, dhinacyada ayaa adkeeyay inay lagama maarmaan tahay in si sii weyn loo xoojiyo isku-duwida ka dhaxaysa Guddiga Midowga Afrika iyo dalka Itoobiya oo shirka martigelinaya, si loo hốtoliyo guusha shirkan weyn ee cimilada dunida.

Masuuliyiinta iyo shaqaalaha Kuliyada Maaraynta iyo Adeega Shacabka DDS oo si mugleh uga qaybqaatay ololahan ayaa sheegay in hawshan tahay waajib qaran iyo masuuliyad lagu xoojinayo ilaalinta deegaanka, iyadoo dhirbeeristu gacan ka geysanayso ka hortagga nabaadguurka, yaraynta saamaynta isbeddelka cimilada iyo dhisidda deegaan cagaaran.   Dr. Nimcaan Ibraahim, Maareeyaha Kuliyada Maaraynta iyo Adeega Shacabka DDS oo warbaahinta la hadlay ayaa sheegay in barnaamijka uu waxwayn ka tari doono kahortaga isbeddelka cimilada iyo bilicda deegaanka, taas oo qayb ka ah dadaalada xukuumadu wado ee kor loogu qaadayo hawlaha tabarucaadka.   XIGASHO :- SRTV SOMALI

Addis Ababa, 27-ka Afagaal 2018 (ENA): Itoobiya waxay tusaale u noqotay Afrika ka dib markii ay hal maalin gudaheed ku beertay 805.3 milyan oo geed, sida uu sheegay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.).   ​Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.), oo ka hadlayay dadaalka qaranka ee habeen iyo dhulba lagu beerayo 800 milyan oo geed hal maalin gudaheed, ayaa sheegay in Itoobiya ay gaartay guul taariikhi ah iyadoo ku batay bartilmaameedkeedii hal maalin gudaheed ku beeratay 805.3 milyan oo geed.   ​Ra'iisul Wasaaraha ayaa ku dhawaaqay in dalku, oo ka baxsan xadka inta u baahan yahay, uu noqday tusaale weyn oo dhammaan qaaradda Afrika .   Warbixin uu jeediyay wuxuu ku cadeeyay in 26.2 milyan oo muwaadiniin ah ay si buuxda uga qayb qaateen oo ay muujiyeen ka qaybgal firfircoon oo heer sare ah intii uu socday ololahan ballaaran ee beeritaanka geedaha.   ​Ra'iisul Wasaaraha ayaa u mahadceliyay shacabka Itoobiya sida cajiibka ah ee ay isu kaashadeen iyo dadaalkooda, wuxuuna ku dhawaaqay in dadaalka hal maalin lagu daboolay 291.4 dhul-beereed (hektar) oo loo sameeyay astaan meel cagaaran ah.

Addis Ababa; Afagaal 27/2018 (ENA): Barnaamijka beerista geedaha ee hal maalin ah ayaa si weyn uga qayb qaatay dhismaha dhaqaale cagaaran oo u adkeysan kara isbeddelka cimilada, ayuu yiri Wasiirka Beeraha Addisu Arega.   Barnaamijka beerista geedaha ee hal maalin ah oo gaaraya 800 milyan, oo cinwaankiisu yahay "Rajada Beerista," ayaa lagu qabanayaa guud ahaan Itoobiya laga bilaabo 6:00 subaxnimo.   Wasaaradda Beeraha iyo hay'adaha khuseeya ayaa barnaamij beerista geedaha ah oo hal maalin ah ka sameeyay Jaamacadda garaadka Macmalka ah.   Wasiirka Beeraha Addisu Arega ayaa waqtigaas yiri; Barnaamijka raadka Cagaaran waa dhaqdhaqaaq qaran oo weyn oo si guul leh loo hirgelinayo iyadoo lala kaashanayo dowladda iyo dadka.   Wuxuu sheegay in barnaamijku uu xoojinayo dhaqanka cagaaran ee Itoobiya oo dhan; Wuxuu sheegay inuu keenay natiijooyin la taaban karo oo ku saabsan ilaalinta deegaanka, ilaalinta kaymaha, ilaalinta kheyraadka ciidda iyo biyaha, iyo amniga cuntada.   Waxa kale oo uu sheegay in barnaamijku uu keenayo isbeddello muuqda iyadoo dib loo horumarinayo meelaha xaalufay, ilaalinta kheyraadka biyaha, yaraynta nabaad-guurka carrada, iyo abuurista xaalado wanaagsan oo wax soo saarka beeraha ah.   Wuxuu sheegay inuu gacan weyn ka geysanayo kobaca wax soo saarka miraha iyo kafeega iyo wax soo saarka oo tartan ku jira suuqa dibadda iyo abuurista shaqo.   Wuxuu sheegay in Barnaamijka Cagaaran uu u suurtageliyay Itoobiya inay dhisto muuqaal wanaagsan oo ka jira masraxa caalamiga ah isla markaana ay door weyn ka ciyaarto arrimaha isbeddelka cimilada.   Wuxuu xusay in diyaarinta dhulka, diyaarinta geedaha, iyo qabanqaabada kale ee barnaamijka beerista geedaha la sameeyay habeen keliya; wuxuu sheegay in muwaadiniinta Itoobiya oo dhan ay si xamaasad leh uga jawaabeen baaqaas maanta.   Wuxuu sheegay in ka qaybgalka dhammaan qaybaha bulshada, oo ay ku jiraan carruurta, dhallinyarada, haweenka, waayeelka, iyo naafada, ololaha ay muujinayso in Barnaamijka Cagaaran uu noqonayo dhaqan qaran.   Wuxuu u mahadceliyay muwaadiniinta ka qayb qaadanaya barnaamijka beerista geedaha Cagaaran Ashara wuxuuna ku baaqay in dadaalka qaran uu sii socdo isagoo daryeelaya geedaha la beeray iyo hubinta koboc habboon.

Addis Ababa; Afagaal 27/2018 (ENA): Wasiirka Maaliyadda, Axmed Shide, ayaa sheegay in hindisaha lagu beerayo 800 milyan oo geed hal maalin gudaheed iyadoo la raacayo Hindisaha Wadajirka uu yahay muujin midnimo.   Barnaamijka beerista 800 milyan oo geed, kaas oo lagu qabanayo dulucda "Rajada Beerista", ayaa lagu qabanayaa guud ahaan Itoobiya laga bilaabo 6:00 subaxnimo.   Shaqaalaha Wasaaradda Maaliyadda iyo hay'adaha khuseeya ayaa sidoo kale geedahooda cagaaran ku beeray Tulu Dimtu.   Wasiirka Maaliyadda, Axmed Shide, ayaa isla waqtigaas sheegay in hindisaha bulshadu ee barnaamijka beerista geedaha cagaaran uu yahay mid lagu ammaano.   Wuxuu sheegay inay ahayd maalin taariikhi ah markii dhammaan Itoobiyaanka ku nool dhammaan qaybaha dalka ay si wadajir ah u istaageen si loo gaaro yoolka hal maalin.   Tani, ayuu yiri, waxay caddeynaysaa in mashaariicda horumarineed ee waaweyn lagu xaqiijin karo ka qaybgalka dadweynaha iyo awoodda wadajirka ah.   Wuxuu ku nuuxnuuxsaday in horumarinta cagaaran ay muhiim u tahay la dagaallanka isbeddelka cimilada iyo ilaalinta deegaanka masiibooyinka aadanaha iyo kuwa dabiiciga ah.   Wuxuu sheegay inay si weyn uga qayb qaadan doonto xaqiijinta madaxbannaanida cuntada, gaar ahaan maadaama noocyo kala duwan oo geedo ah loo beero cunto ahaan.

Addis Ababa; Afagaal 27/2018 (ENA): Barnaamijka Raadka Cagaaran waa rajo weyn oo loogu talagalay Itoobiya berri iyo jiilka soo socda, ayay tiri Wasiirka Haweenka iyo Arrimaha Bulshada ee Dowladda Federaalka, Ergoge Tesfaye (Dr.).   Hadafka qaran ee beerista 800 milyan oo geedo ah hal maalin gudaheed ayaa si rasmi ah loo bilaabayaa laga bilaabo 06:00 subaxnimo.   Hogaamiyayaasha iyo shaqaalaha Wasaaradda Haweenka iyo Arrimaha Bulshada ayaa raadkooda ka tagay Tuludimtu iyagoo adeegsanaya halku-dhegga "Beerashada Rajada".   Wasiirka Haweenka iyo Arrimaha Bulshada, Ergoge Tesfaye (Dr.); ayaa sheegtay in isla waqtigaas, Itoobiya ay ka shaqeyneyso sidii ay u xoojin lahayd dadaalkeeda ku aaddan dhisidda dhaqaale u adkeysan kara cimilada iyo dhaqaalaha cagaaran.   Hindisaha raadka Cagaaran ee uu dalku bilaabay wuxuu leeyahay faa'iidooyin dhaqaale iyo deegaan oo badan si loo ilaaliyo dabeecadda, loo ilaaliyo kaymaha, loo hubiyo madaxbannaanida cuntada, loona ilaaliyo kheyraadka biyaha.   Wasiirka, oo xustay in geedaha hadda la beerayo ay yihiin geedo miro iyo kuwo asal ah, ayaa sheegtay in tan iyo markii hindisaha uu bilaabay Ra'iisul Wasaare Abiy Ahmed (PhD), dhulka kaymaha ee dalka uu kordhay oo uu bixiyay faa'iidooyin badan.   Waxay xustay in heerka guusha ee geedaha hore loo beeray uu ahaa mid aad u sarreeya waxayna sheegtay in geedaha hadda la beerayo ay tahay in sidoo kale la ilaaliyo.   Wasiiru-dowlaha Haweenka iyo Arrimaha Bulshada Muna Ahmed, ayaa dhankeeda sheegtay in barnaamijka hal maalin ah ee Green Belt laga fulinayo dhammaan qaybaha dalka ee Itoobiya uu faa'iido weyn u leeyahay xoojinta wadajirka dhalinyarada iyo bulshada, marka lagu daro ilaalinta deegaanka.   Wuxuu sheegay in barnaamijkan weyn ee ay bilowday Itoobiya uu noqon doono waayo-aragnimo iyo tusaale weyn oo loogu talagalay dalalka Afrika iyo bulshada caalamka.