Addis Ababa, Duugato 20/2018 (ENA): Xoghayaha Komishinka Dhaqaalaha Afrika ee Qaramada Midoobay, Klafer Gatete, ayaa sheegay in guulaha ay Itoobiya ka gaartay la tacaalidda saameynta isbeddelka cimilada, gaar ahaan barnaamijka Raadka Cagaaran iyo horumarinta tamarta la cusboonaysiin karo, ay noqdeen tusaale ay Afrika ku dayato. Arrintan waxaa lagu sheegay furitaanka shirka 12aad ee Horumarka Waara ee Afrika oo ka socda Addis Ababa, kaas oo ay si wadajir ah u qabanqaabiyeen Midowga Afrika, Bangiga Horumarinta Afrika iyo hay’ado kale, si loo dardargeliyo gaarista yoolalka Ajandayaasha 2030 iyo 2063. Klafer Gatete wuxuu xusay in shirka sanadlaha ah uu qiimeeyo heerka ay Afrika uga shaqeyso fulinta yoolalka horumar waara, isla markaana uu xoojiyo iskaashiga dowladaha iyo hay’adaha iskaashiga la leh si loo xaqiijiyo “Afrikada aan rabno”. Wuxuu tilmaamay in Afrika ay wajahayso caqabado la xiriira isbeddelka cimilada iyo xaaladda caalamka oo aan la saadaalin karin, taas oo u baahan isbeddel iyo kala guur dhaqaale oo ku dhisan koboc loo dhan yahay, tamar, kaabayaal, casriyeyn magaalooyin iyo abuuridda silsilado qiime oo u dhexeeya dalalka. Gatete wuxuu caddeeyay in Itoobiya qaadday tallaabooyin adag oo la tacaalidda cimilada ah, taas oo si wax ku ool ah uga qeyb qaadanaysa hirgelinta Ajandaha 2063 ee Midowga Afrika. Wuxuu xusuusiyay in barnaamijka Raadka Cagaaran lagu beeray in ka badan 48 bilyan oo geed, taas oo ka mid ah dadaallada ugu waaweyn ee dhanka dhiraynta dunida. Sidoo kale wuxuu sheegay in ku dhowaad 90% tamarta Itoobiya ay ka timaaddo ilo la cusboonaysiin karo, taas oo door weyn ka qaadanaysa yareynta saameynta isbeddelka cimilada. Guulaha laga gaaray Raadka Cagaaran, tamarta la cusboonaysiin karo iyo horumarinta magaalooyinka ayuu sheegay inay ka faa’iideysan karaan dalal kale oo Afrika ah, isla markaana ay gacan ka geysanayaan sugidda amniga biyaha iyo hirgelinta yoolalka muddada fog ee horumarineed ee Afrika. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Duugato 19/2018 (ENA): Itoobiya waxay qaadatay jiho horumarineed oo si toos ah diiradda u saaraya ka hortagga isbeddelka cimilada, sida uu sheegay Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide. Hadalkan ayuu ka jeediyay shir caalami ah oo is-weydaarsi khibradeed ah oo ka socda Addis Ababa, kaas oo ay si wadajir ah u diyaariyeen Sanduuqa Maalgashiga Cimilada, Dowladda Itoobiya iyo Bangiga Horumarinta Afrika. Shirkan oo soconaya saddex maalmood waxaa ka qeybgalaya aqoonyahanno, daneeyayaal horumarineed, ururrada bulshada rayidka ah, safiirro iyo wakiillo dalal kala duwan ka socdo. Waxaa la filayaa in dalalka ka qeybgalaya ay wadaagaan waaya-aragnimadooda ku aaddan sida ay ula tacaaleen saameynta isbeddelka cimilada iyo natiijooyinka ay ka gaareen. Wasiir Axmed Shide ayaa sheegay in aragtida iyo jihada korriinka Itoobiya ay si cad ugu xiran tahay ilaalinta deegaanka iyo yaraynta saameynta isbeddelka cimilada. Wuxuu xusay in la ballaarinayo isticmaalka tamarta la cusboonaysiin karo, hagaajinta adeegyada biyaha, iyo soo celinta dhulalka xaalufay si kor loogu qaado adkeysiga bulshada. Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in mashaariicda horumarinta marinnada iyo dib u qurxinta hareeraha toggaga ee Addis Ababa aysan kaliya magaalada ka dhigin mid casri ah, balse ay tusaale u yihiin sida horumar iyo ilaalin deegaan loo mideyn karo. Dhankiisa, madaxa fulinta ee Sanduuqa Maalgashiga Cimilada, Tariye Gbadegesin, ayaa ammaanay dadaalka Itoobiya ee ku aaddan barnaamijka “Raadka Cagaaran” oo lagu beeray balaayiin geedo ah, taas oo ka dhigtay dalka mid tusaale u noqda dadaallada cagaaran ee Afrika. Wuxuu xusay in Itoobiya hore ugu guuleysatay martigelinta shirkii labaad ee Afrika ee isbeddelka cimilada, taas oo muujinaysa khibraddeeda sare ee arrintan. Ugu dambeyn, waxaa la xaqiijiyay in iskaashiga u dhexeeya Sanduuqa Maalgashiga Cimilada iyo Dowladda Itoobiya uu sii xoogeysan doono, gaar ahaan dhinacyada tamarta iyo xalalka ku saleysan dabeecadda, si loo sii xoojiyo la-dagaallanka isbeddelka cimilada. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Duugato 2/2018 (ENA):- Midnimadda qaarada ayaa muhiim u ah si loo dhiso Afrika u adkeysan karta isbeddelka cimilada, ayuu yiri Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka dalka Temesgen Tiruneh.   Farriin uu ku qoray boggiisa baraha bulshada, Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa sheegay in maanta, Itoobiya, oo ah hoyga qadiimiga ah ee aadanaha, ay si rasmi ah u daahfurtay Shirweynihii 16-aad ee Isbeddelka Cimilada Afrika (ARC-COP16) kaas oi lagu qabanayo Addis Ababa.   Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa sheegay in qaaraddu ay si xun u tijaabinayso isbeddelka cimilada; si kastaba ha ahaatee, tijaabadani ma mugdi gelin doonto rajada ama ma carqaladeyn doonto geediga loogu jiro in la xalliyo dh8baatadan. Waa fursad lagu xoojinayo midnimadeenna, maskaxdeenna, iyo dadaalkeenna wadajirka ah.   Wuxuu yiri annaga oo ah Afrikaan waa inaan ka hortagnaa masiibooyinka kahor oo aan u diyaargarowno xalal iyada oo loo marayo habab cilmiyeed.   Marka la eego arrintan, Itoobiya, oo leh aragti, waxay dhisaysaa awood u adkeysi leh si ay ula qabsato isbeddelka cimilada; Wuxuu intaas ku daray inaan beddelayno muuqaalka dhulka ajandaha cagaaran.   Waxaan ka shaqeyneynaa isku filnaanshaha iyada oo loo marayo dhaqdhaqaaqa madaxbannaanida cuntada. Waxaan sidoo kale noqoneynaa isku xir qaarad iyada oo loo marayo horumarinta tamarta la cusboonaysiin karo, ayuu yiri.   Xilliga ay masiibooyinka aadanaha iyo kuwa dabiiciga ahi ay kordheen, taageerada caalamiga ahna ay yaraadeen, xoojinta hay'adaha qaaraddeenna sida Awoodda Khatarta Afrika (ARC) waa arrin aan laga maarmi karin. Farriintiisa, Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka wuxuu ku sheegay in khatarta masiibada lagu aqoonsado cilmi-baaris, laga hortago kahor, marka dhibaato dhacdona, lagu jawaabo awoodda Afrika. Wuxuu sheegay in Itoobiya ay ku dadaali doonto inay tusaale u noqoto gaaritaanka yoolkan kale ee madaxbannaanida Afrika.  

Addis Ababa, Cuur 28/2018 (ENA): Wasaaradda Biyaha iyo Tamarta ayaa sheegtay in xoogga la saarayo adeegsiga tamarta la cusboonaysiin karo si koronto loo gaarsiiyo bulshada ku nool miyiga. Arrintan ayaa qeyb ka ah hirgelinta Barnaamijka Qaran ee helida adeega korontada guud ahaan dalka. Wasaaraddu waxay magaalada Baahir Dhaar ka bilowday tababar laba maalmood ah oo diiradda lagu saarayo fulinta Barnaamijka Qaran ee Korontada. Wasiiru Diwlaha Waaxda Tamarta, Injineer Suldaan Wali (Dr.), ayaa sheegay in Itoobiya ay leedahay awood weyn oo ay koronto kaga dhalin karto biyaha, qorraxda, dabaysha iyo kulaylka dhulka hoostiisa. Inkasta oo awoodda laga dhalin karo ilahan ay gaareyso ilaa 150 gigawatt, haddana waxa ilaa hadda la horumariyey waa qiyaastii lix boqolkiiba oo keliya. Wuxuu xusay in dadaallada lagu beddelayo awooddan mid la taaban karo ay ka mid yihiin Mashaariicda waaweyn sida Biyo-xireenka Weyn ee Itoobiya iyo kuwo kale. Waxaa la caddeeyey in si loo daboolo baahida koronto ee kororka dhaqaale ee dalka, isla markaana Barnaamijka Qaran ee adeegga korontada looga dhigo mid gaara dhammaan deegaannada, muhiimad gaar ah la siinayo tamarta la cusboonaysiin karo, gaar ahaan tamarta qorraxda ee si fudud loogu gaarsiin karo miyiga. Madaxa Xafiiska Biyaha iyo Tamarta ee deegaanka Amxaarada, Injineer Dagninet Fenta (Dr.), ayaa dhankiisa sheegay in kor u qaadista helitaanka korontadu ay saldhig u tahay dardargelinta horumarka dhaqaale iyo bulsho ee deegaanka, islamarkaana ay kaalin ka qaadanayso casriyeynta magaalooyinka iyo ballaarinta warshadaha iyo maalgashiga. Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in iyadoo la tixgelinayo qaab-dhismeedka kala firidhsan ee bulshada miyiga ku nool, si wadajir ah looga shaqeynayo ballaarinta kaabeyaasha koronto ee ku shaqeeya tamarta qorraxda. Tababarkan laba maalmood soconaya waxaa ka qeybgalaya hoggaaminta iyo khubarada waaxda, iyo sidoo kale shirkadaha keena qalabka solar-ka. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Cuut 21/2018 (ENA): Dowladda Federaalka ayaa Tendaho ka soo saartay dhibaatada waxayna dib ugu soo celisay shabakadda horumarinta ee faa'iidada u leh deegaanka Canfarta, ayuu yiri Awel Arba, Madaxweynaha Dawlad Deegaanka Canfarta. Ra'iisul Wasaare Ku-xigeen Temesgen Tiruneh ayaa daahfuray Mashruuca Dhammaystirka iyo Dib-u-dhiska Kaabayaasha Waraabka ee Tendaho ee ku yaalla deegaanka canfarta. Madaweynaha Dawlad Deegaanka Canfarta, Awel Arba ayaa isla waqtigaas sheegay in Mashruuca Waraabka Tendaho uu si toos ah uga faa'iideysan doono lix degmo, oo ay ku jiraan magaalooyinka Dubti iyo Semera Logiya. Wuxuu xusay in shacabka Canfarta ay la ildaran yihiin biyo yaraan ka dhalatay daadadka iyo abaaraha ka jira Webiga Awash; laakiin hadda dhibaatadaas la xallinayo. Wuxuu xusay in markii Biyo-xireenka Tendaho uu biyo ka buuxsamay, nidaamka xakamaynta ee albaabka biyo-xireenka aan la hagaajin, taasoo khatar weyn ku ah daadadka bulshada. Sidaa darteed, Wasaaradda Waraabka iyo Dhul Hoosaadka waxay sheegtay inay ka badbaadinayso deegaanka canfarta daadadka oo ay xallinayso biyo-yaraanta iyadoo adeegsanaysa kheyraadkeeda biyaha. Wuxuu xusay in biyo-xireenno badan oo horumarineed iyo waraabka dhulka hoose ah laga dhisayo deegaanka Canfarta; wuxuu uga mahadceliyay dawladda federaalka arrintan. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Cuur 21/2018 (ENA): Kaabayaasha Waraabka ee Tendaho waxay leeyihiin awood ay ku horumariyaan ilaa 60,000 oo Hektar oo dhul ah, ayuu yiri Wasiirka Waraabka iyo Dhul Hoosaadka, Abraham Belay (Dr.). Ra'iisul Wasaare ku xigeenka Temesgen Tiruneh ayaa xadh8g jaray Mashruuca Dhammaystirka iyo Dib-u-dhiska Waraabka Tendaho. Isla mar ahaantaana, Wasiirka Waraabka iyo dhul Hoosaadka, Abraham Belay (Dr.); ayaa xusay in shan mashruuc oo waraabka ah la dhammeeyay oo la hirgeliyay bilihii la soo dhaafay iyadoo la adeegsanayo maamul mashruuc oo xooggan. Wuxuu sheegay in tan lagu gaaray taageero aan kala go 'lahayn oo ka timid dowladda federaalka iyo ka go'naanshaha Dawladda Deegaanka. Wuxuu sidoo kale sheegay in guusha Mashruuca Tendaho ay tahay isha rajo iyo aasaas dhaqaale oo loogu talagalay wax soo saarka beeraha. Wuxuu sheegay in markii mashruuca la dhammeeyay, beeralayda iyo xoolo-dhaqatada deegaanka ay awood u yeesheen inay ka gudbaan ku tiirsanaantooda roobka iyo wax soo saarka ilaa saddex jeer sannadkii, taasoo si weyn uga qayb qaadatay dadaallada lagu hubinayo madaxbannaanida cuntada. Wuxuu sheegay in inkastoo mashruuca la bilaabay 15 sano ka hor, haddana uusan bixin wax faa'iido ah marka laga reebo inuu yahay il khatar ku ah bulshada. Wuxuu sidoo kale xusay inay jireen dhibaatooyin dheeraad ah sababtoo ah nidaamka lagu xakameynayo socodka biyaha si sax ah looma xaqiijin. Wuxuu sidoo kale xusay in dhibaatooyinka adag ee mashruuca la fududeeyay oo hadda la hawlgeliyay. Wuxuu sheegay in sannadihii la soo dhaafay la darsay xaaladda biyo-xireenka isla markaana la saxay dhibaatooyinka biyo-mareenka iyo 40 kiiloomitir oo dib-u-habeyn ah oo kanaalka ah la sameeyay. Wuxuu sidoo kale ku dhawaaqay in 27 kiiloomitir oo derbiyo ilaalin ah la dhisay si loo ilaaliyo bulshada iyo kanaallada daadadka. Wuxuu sheegay in kaabayaasha waraabka ee Tendaho ay leeyihiin awood horumarineed oo ah 60 kun oo hektar; hadda, 33 kun oo hektar ayaa diyaar u ah horumarinta. Wasiirku wuxuu sidoo kale sharraxay in 23,000 oo hektar oo dhulkan ah ay dabooleen mashaariic kala duwan oo waraabka ah. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Cuur 21/2018 (ENA): Beerta daaqsinka ee lagu waraabiyo Webiga Awash waa horumar muujinaysa sida aan si habboon u isticmaalno kheyraadka dabiiciga ah, ayuu yiri Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka dalka Temesgen Tiruneh. Fariin uu ku soo dhigay boggiisa baraha bulshada, Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa sheegay inuu booqday beerta daaqsinka iyo calafka xoolaha ee Degmada Casayita, Aagga Koowaad ee Deegaanka Canfarta. Waxa kale oo uu sheegay in shaqada soo saarista, farsamaynta iyo bixinta cawska calafka ah ee lagu beero 2,540 hektar oo ku yaal degmada loo sameynayo suuqyada gudaha iyo dibadda. Fariintiisa, wuxuu ku sheegay in tignoolajiyada iyo wareejinta abuurka la horumarinayo loo sameynayo xoolo-dhaqatada maxalliga ah iyada oo loo marayo mashruuca waraabka. Waxa uu sheegay in aan aragnay in cawska muhiimka u ah wax soo saarka caanaha xoolaha lagu soo saarayo beeraha. Marka laga soo tago inay tahay hab lagu horumarinayo horumarinta kheyraadka xoolaha, waxay sidoo kale si weyn uga qayb qaadanaysaa Hindisaha Qaranka ee Horumarinta Beeraha, ayuu ku yiri farriintiisa. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya # #ENA

Mashruuca Kaabayaasha Waraabka ee Keto ayaa isbeddel weyn ku keenaya degmooyinka Sedi Anka iyo Hawa Gelan. Mashruucan waxaa loogu talagalay inuu ka faa'iidaysto muuqaalka dabiiciga ah ee gobolka, isagoo hubinaya biyo aan kala go 'lahayn oo loogu talagalay beeraha - Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.)   Bogagga Warbaahinta Dijitaalka ah ee ENA https://linktr.ee/ENADIgital

Addis Ababa; Dharabley 25/2018 (ENA):- Midowga Afrika wuxuu ku nuuxnuuxsaday in dhammaan waddamada ay tahay inay mudnaanta siiyaan hantida biyaha, kaabayaasha tayada iyo nadaafadda si loo hubiyo horumar waara oo ka dhaca Afrika. Wareysi uu siiyay ENA, Guddoomiyaha Midowga Afrika ee Beeraha, Horumarinta Reer Miyiga, Dhaqaalaha Buluugga ah iyo Deegaanka Waara, Moses Vilakati, ayaa sheegay in barnaamijka horumarinta beeraha qaaradda uu isbeddello muhiim ah ku keenay waddamada xubnaha ka ah 20-kii sano ee la soo dhaafay. Wuxuu sheegay in tani ay ka caawisay waddamada xubnaha ka ah inay horumariyaan nidaamyo qorsheyn beereed oo xooggan, inay yeeshaan barnaamijyo maalgashi oo wax ku ool ah iyo inay diiradda saaraan wax soo saarka iyo beeraha. Maadaama barnaamijku uu inta badan diiradda saaro mugga wax soo saarka iyo kobaca wax soo saarka; wuxuu sheegay in kororka mugga wax soo saarka ee hadda lagu arko dalal badan uu yahay natiijada dadaalkan. Waxa uu xusay in waxqabad kasta oo horumarineed uu la xiriiro biyaha; Haddaynu ka fikirno beeraha, tamarta ama caafimaadka, wax walba waxay la xiriiraan biyaha; sidaas darteedna biyuhu ay muhiim u yihiin horumarka waara. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Dharabley 8/2018 (ENA): Wasiirka Gaadiidka iyo Saadka, Dr. Alamu Simee, ayaa sheegay in dadaalka lagu xoojinayo dhismaha dhaqaalaha cagaaran si loo xaqiijiyo himilooyinka barwaaqada uu si joogto ah u socon doono. Wasiirku wuxuu booqday warshadda soo saarista gaadiidka ee Redaawa oo ku taalla magaalada Diridhaba, halkaas oo uu kormeer ku sameeyay hawlaha wax soo saar. Faahfaahun uu bixiyay booqashada kadib, ayuu ku sheegay in dhismaha dhaqaalaha cagaaran iyo hirgelinta himilooyinka barwaaqada ay yihiin shaqo si gaar ah diiradda loo saaray, isla markaana ay sii socon doonto si ka sii xooggan. Wuxuu tilmaamay in gaadiidka ku shaqeeya tamarta la cusboonaysiin karo ee ay soo saarayso Redaawa Motors ay yihiin tusaale cad oo muujinaya safarkan. Gaadiidkan la soo saarayo, ayuu yiri, ma aha oo kaliya kuwo badbaadinaya lacagta qalaad, balse sidoo kale waxay wax ka qabanayaan yaraanta gaadiidka, iyagoo door muhiim ah ka qaadanaya horumarka waaxda gaadiidka iyo saadka. Wasiirku wuxuu intaas ku daray in dhaqdhaqaaqa warshadaha ee Itoobiya uu si weyn uga qayb qaadanayo soo saarista badeecooyin beddel u ah kuwa dibadda laga keeno, isla markaana uu gacan ka geysanayo helitaanka lacag qalaad. Isagoo ka hadlay toddobadii sano ee isbeddelka, Dr. Alamu Simee wuxuu sheegay in Itoobiya ay ku guuleysatay horumar muuqda oo ku aaddan dhismaha dhaqaale u adkaysan kara isbeddelka cimilada. Wuxuu sidoo kale xusay in dhismaha dhaqaalaha cagaaran, kobaca dhaqaale ee ku dhisan kala-duwanaansho waaxeed, iyo guulaha kale ee la gaaray ay sii wadi doonaan horumarka iyo kobaca dalka. Dhankiisa, Maareeyaha Guud ee Qaybta Wax-soo-saarka ee Redaawa Motors, Isayas Aklilu, ayaa bogaadiyay taageerada iyo kormeerka joogtada ah ee ay bixiyaan Ismaamulka Diri Dhaba iyo dowladda federaalka ee ku aaddan warshadaha wax-soo-saarka. Wuxuu sheegay in booqashada iyo talooyinka la siiyay ay dhiirrigelin u noqdeen inay si ka sii dadaal badan u shaqeeyaan, isla markaana diyaar garowgii lagu soo bandhigi lahaa gaadiidka suuqa uu dhamaaday. Warshadda Redaawa Motors oo ka dhisan dhul dhan 100 hektar ayaa hadda soo saarta gaadiid xamuul iyo kuwo rakaab ah oo ku shaqeeya koronto iyo shidaal labadaba. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Dharabley 8/2018 (ENA): Khubaro caafimaad oo ka shaqeeya hay’ado caafimaad oo caalami ah ayaa sheegay in shaqooyinka laga fuliyay Itoobiya ee ku saabsan ilaalinta deegaanka iyo horumarinta cagaaran ay door weyn ka ciyaaraan abuurista jiil caafimaad qaba. Munaasabadda aasaaska Ururka Hematology: (Cilmiga ama takhasuska caafimaad ee ka shaqeeya dhiigga, cudurrada dhiigga, iyo xubnaha sameeya dhiigga sida lafta dhuuxa) iyo Oncology: (Cilmiga ama takhasuska caafimaad ee ka shaqeeya kansarka, oo ay ku jiraan ogaanshaha, daaweynta, iyo la socodka cudurrada kansarka) Carruurta ee Itoobiya ayaa lagu qabtay magaalada Addis Ababa. Khubarada caafimaad ee ka qayb galay munaasabadda ayaa u sheegay Wakaaladda Wararka Itoobiya (ENA) in dadaallada lagu sameeyay ilaalinta deegaanka iyo horumarinta cagaaran ee dalka ay faa’iido weyn u leeyihiin ilaalinta caafimaadka, dhiirrigelinta dhaqdhaqaaqa isboortiga, iyo xoojinta xiriirrada bulsho. Dr. Bronwyn MkNamara, oo ah khabiir caafimaad oo ka socda Australia, ayaa sheegtay in magaalada Addis Ababa ay ku aragtay isbeddel muuqda oo ka duwan wixii ay hore u taqaanay, gaar ahaan dhinaca nadaafadda deegaanka, ballaarinta goobaha cagaaran iyo jardiinooyinka. Waxay sidoo kale bogaadisay dadaallada lagu xakameynayo wasakhowga, maadaama alaabta ka samaysan balaastigga iyo kiimikooyinka ay sababi karaan dhibaatooyin caafimaad. Dhanka kale, Brofeesor Sheyla Weytsman oo ka tirsan Jaamacadda Toronto ayaa sharraxday in shaqooyinka ilaalinta deegaanka ay leeyihiin kaalin weyn oo ku saabsan daryeelka iyo ilaalinta caafimaadka. Waxay tilmaantay in deegaan cagaaran oo nadiif ah uu ka mid yahay waxyaabaha suurtageliya ilaalinta caafimaadka, iyadoo xustay in ka hortagga cudurrada ay ka wanaagsan tahay daaweyntooda. Agaasimaha Bariga Afrika ee hay’adda “Pure Earth”, Firew Kefyalew, ayaa isaguna sheegay in hay’addu muddo sanado ah ka shaqaynayeen wacyigelinta ilaalinta deegaanka iyo ku lug lahaanshaha dhalinyarada hawlaha nadaafadda. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Farriinta Ra’iisul Wasaare Dr. Abiy Axmed waxaan kulan la yeeshay Guddoomiyaha Komishinka Midowga Afrika, anagoo ka hadlaynay sida ay Itoobiya iyo Midowga Afrika si dhow isaga kaashan karaan diyaarinta COP32 oo si dhab ah u metelaya Afrika. Waxaan fahmay in, Maxamuud Cali Yuusuf, Komishinka Midowga Afrika ay si buuxda uga go’an tahay in COP32 guul noqoto, isla markaana Itoobiya ay noqoto lammaane muhiim ah oo arrintan door muuqda ka qaata.   #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 4/2018 (ENA): Duqa Maamulka Magaalada Addis Ababa, Adhaanaj Abebe, ayaa sheegtay in in Itoobiya loo doorto martigelinta shirka COP-32 ay tahay guul diblomaasiyadeed oo ka dhalatay hoggaanka diblomaasiyadeed ee Ra’iisul Wasaare Dr. Abiy Axmed. Waxay ku tilmaantay arrintan mid muujinaysa kalsoonida caalamku ku qabo Itoobiya. Doorashaduna ay tahay guul qaran. Adhaanaj Abebe waxay sheegtay in natiijooyinka laga gaaray barnaamijka Raadka Cagaaran iyo horumarinta magaalooyinka ay Itoobiya ka dhigeen dal ku habboon martigelinta shirkan. Waxay xustay in Addis Ababa ay noqotay xarun soo jiidata shirarka caalamiga ah. COP-32-na uu yahay shir si weyn indhaha dunida lagu hayo. Waxay ugu baaqday dhammaan daneeyayaasha inay dowladda la shaqeeyaan. Diyaargarow wadajir ah ayay ku tilmaantay mid lama huraan ah. Wasiirka Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha iyo Arrimaha Golaha Wasiirrada, Alemsahay Baawloos, ayaa sheegtay in awoodda Itoobiya ee martigelinta shirarka caalamiga ah ay si joogto ah u korortay. Waxay xustay in dalka uu hadda leeyahay kaabayaal iyo waayo-aragnimo ku filan. Guulaha la gaarayna ay yihiin kuwo wadajir lagu hantiyay. Alemsahay Baawloos waxay sheegtay in Itoobiya ay tartan caalami ah u gashay helidda martigelinta COP-32, isla markaana lagu doortay natiijooyinka horumarinta cagaaran. Waxay intaas ku dartay in shanta bilood ee ugu horreysay sanad-miisaaniyadeedkan la qabtay in ka badan 105 munaasabadood. Taasna ay caddeyn u tahay in Itoobiya si guul leh u martigelin karto COP-32. Ugu dambayn, masuuliyiintu waxay ku adkeeyeen in martigelinta shirka COP-32 ay Itoobiya u tahay fursad taariikhi ah oo lagu muujiyo horumarka cagaaran, awoodda martigelinta iyo kaalinta ay ku leedahay arrimaha caalamka. Waxay ku baaqeen in dhammaan daneeyayaasha ay si wadajir ah uga shaqeeyaan diyaarinta shirka. Taasina ay saldhig u noqon doonto guul qaran iyo sumcad caalami ah. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Aadan Faarax, ku-xigeenka Madaxweynaha Xisbiga Barwaaqo iyo Madaxa Xarunta Iskudiwada Nidaamka Dimuqraadiyadda lehna Awood Ra'iisul Wasaare Kuxigeen, ayaa maanta ka qayb galay Shirweynaha Waxqabadka Waxtarka Tamarta Afrika oo ka dhacaya Addis Ababa. Aadan Faarax ayaa shirkan ku sheegay in Itoobiya ay soo bandhigtay tusaale wax ku ool ah oo ku saabsan hoggaaminta, qaybinta iyo isticmaalka tamarta, iyadoo la adeegsanayo iskaashi bulsho iyo tijaabooyin guuleystay oo ay ka faa’iidaystaan dhallinyarada iyo fursadaha tamarta cusub. Sidoo kale, Itoobiya ayaa ku dartay arrimaha saameynta deegaanka ee ka dhasha soo saarista tamarta, si loo hubiyo in horumarka tamarta uu yahay mid waara oo ilaalinaya deegaanka. Nidaamkan waxa uu saldhig u yahay wada-shaqeyn waxtar leh, isaga oo kor u qaadaya iskaashiga goboleed iyo horumarka waara, sidoo kalena ka faa’iideysanayaan waddamada deriska ah. Aadan Faarax ayaa intaas ku daray in Itoobiya, iyadoo leh awoodda tamarta ee Afrika, ay ka go’an tahay in ay horumariso nidaamyada tamarta si waxtar leh, iyadoo xoogga saaraysa iskaashiga, wax-soo-saarka iyo isticmaalka hufan ee tamarta, lana sii xoojinayo khibradda iyo waayo-aragnimada dalka. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 1/2018 (ENA): Wakiilka Arrimaha Dibadda ee Safaaradda Jarmalka ee Itoobiya, Dr. Ferdinand Fon Weyhe, ayaa sheegay in doorashada Itoobiya ee martigelinta shirweynaha 32-aad ee Qaramada Midoobay ee Isbeddelka Cimilada (COP-32) ay ka tarjumeyso waxqabad waxtar leh oo lagu dhisayo saameynta isbeddelka cimilada. Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Dr. Abiy Axmed, ayaa horay u bilaabay qorshe horumarineed oo ku aaddan tamarta cagaaran sanadka 2019 ee taariikhda Itoobiya, kaasoo xoogga saaraya ilaalinta deegaanka iyo amniga deegaanka. Doorashadan waxaa lagu dhawaaqay intii lagu guda jiray shirweynihii COP-30 ee ka dhacay Belem, Braasiil, taasoo cadeynaysa in Itoobiya ay diyaar u tahay martigelinta COP-32. Dr. Ferdinand Fon Weyhe ayaa tilmaamay in guulaha Itoobiya ay ka gaartay tamarta korontada ka timaadda biyaha, horumarinta tamarta cagaaran iyo mashaariic kale oo la xiriira tamarta cagaaran ay caddeynayaan waxqabadkeeda. Waxay sidoo kale muujinaysaa sida ay u qaadatay mas’uuliyadda ilaalinta deegaanka iyo ka hortagga dhibaatooyinka isbeddelka cimilada. Itoobiya waxay ku tallaabsatay mashaariic wax ku ool ah oo ku saabsan tamarta cagaaran, tamarta cusub, iyo horumarinta waara, kuwaasoo door muhiim ah ka ciyaaraya martigelinta COP-32. Waxay sidoo kale dhiirrigelineysaa saameyn muuqata oo gudaha dalka iyo caalamka ah, iyadoo ku saleysan qorshayaasha horumarineed ee waxtarka leh. Ugu dambayntii, Jarmalku waxa uu aqoonsaday dadaallada Itoobiya ee ku saabsan horumarinta tamarta cagaaran, wuxuuna caddeeyay in mashaariicda waxtarka leh ay sii xoojin doonaan kartida Itoobiya ee martigelinta shirweynaha COP-32 iyo ka qayb qaadashada hawlaha isbeddelka cimilada ee caalamiga ah. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 1/2018 (ENA): Shirka waxaa lagu qaban doonaa qaab-dhismeedka Isbahaysiga Hufanaanta Tamarta Afrika, kaas oo lagu daahfuray Shirkii 29-aad ee Qaramada Midoobay ee Isbeddelka Cimilada (COP29) ee ka dhacay Baku, Azerbayjan sanadkii 2024 T.Y. Qaab-dhismeedka isbahaysiga waxaa ansixiyay Golaha Fulinta ee Midowga Afrika. Halku-dhigga shirku waa "Ka Dhigista Ajandaha Hufanaanta Tamarta Afrika mid Xaqiiqo ah iyada oo loo marayo Iskaashiga Istaraatiijiyadeed". Munaasabadda qaaradda waxaa soo qabanqaabiyay Guddiga Tamarta Afrika, oo ah hay'ad gaar ah oo ka tirsan Midowga Afrika, iyo Dowladda Itoobiya. Shirku wuxuu higsanayaa in hufnaanta tamarta laga dhigo awood horseedda kobaca dhaqaalaha Afrika, horumarka waara iyo la qabsiga isbeddelka cimilada. Farriintiisa uu shirka u diray, Agaasimaha Fulinta ee Guddiga Tamarta Afrika, Rashiid Cali Cabdalla, ayaa sheegay in hufnaanta tamarta ay tahay hanti muhiim u ah horumarka waara ee Afrika. Wuxuu sheegay in hufnaanta tamarta ay yarayn karto qashinka tamarta, qiiqa kaarboonka iyo kharashyada, iyo hubinta kobaca dhaqaalaha oo loo dhan yahay. Shirku wuxuu isu keeni doonaa hoggaamiyeyaasha Midowga Afrika, wasiirrada, hoggaamiyeyaasha warshadaha, hay'adaha maaliyadda, waaxda gaarka loo leeyahay, ururada bulshada rayidka ah, cilmi-baarayaal iyo khubaro. Daneeyayaasha ayaa ka wada hadli doona fursadaha maalgashiga ee wax ku oolka ah iyo siyaasadaha lagu dardar gelinayo isbeddelka tamarta waara ee Afrika iyo dejinta jiho wadajir ah oo loogu talagalay shaqo dheeraad ah, sida laga soo xigtay macluumaadka laga helay Midowga Afrika. Awoodda tamarta la cusboonaysiin karo ee ballaaran ee Afrika oo aan inta badan la isticmaalin ayaa door muhiim ah ka ciyaarta isbeddelka tamarta adduunka ee mustaqbalka iyo silsiladda saadka. Arrinta ka faa'iidaysiga kartideeda waa mid aan si fiican looga faa'iidaysan. Tallaabooyinka ay waddamada kale ee Afrika, oo ay ku jirto Itoobiya, qaadayaan si ay uga faa'iidaystaan ​​​​kheyraadkooda tamarta la cusboonaysiin karo waa kuwo rajo leh. Kordhinta hufnaanta tamarta, siyaasadaha isku-dubaridka ah, abuurista xarumaha tamarta ee gobolka ee isku dhafan, kordhinta maaliyadda tamarta, iyo ballanqaadka siyaasadeed ee ka imanaya dowladaha ayaa faa'iidooyin badan u keeni doona awoodda tamarta Afrika, oo ay ku jiraan horumar waara, hubinta amniga tamarta, iyo dhisidda dhaqaale xooggan oo u adkeysan kara cimilada. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA #AU

Addis Ababa; Gudba 21/2018 (ENA): Itoobiya waxay hirgelinaysaa hawlo lagu yareynayo isbeddelka cimilada iyo la qabsiga oo tusaale u ah waddamada kale, ayuu yiri Wakiilka IGAD ee Itoobiya, Ababaw Bishone. Wareeggi saddexaad ee barnaamijka Abaalmarinta Warbaahinta ee Urur Goboleedka Horumarinta ee Bariga Afrika (IGAD) ayaa ka bilaabatay Addis Ababa. Wakiilka IGAD ee Itoobiya, Ababaw Bishone, ayaa yiri; Abaalmarinta Saxaafadda ee IGAD ee 2025 T.Y waxaa lagu qaban doonaa barnaamijyo kala duwan. Wuxuu sheegay in la qabanayo dood-cilmiyeedyo, is-weydaarsi khibradeed iyo barnaamijyo booqasho ah oo ku saabsan hawlaha ay waddammada gobolku ka wadaan isbeddelka cimilada. Wuxuu sheegay in shaqada ay Itoobiya ka qabanayso yareynta iyo la qabsiga isbeddelka cimilada ay aad u dhiirigelinayso oo ay tusaale wanaagsan u tahay waddamada kale. Wuxuu sidoo kale xusay in tallaabooyinka guusha leh ee Itoobiya ay dhiirigelin doonaan waddamada gobolka iyo kuwa Afrika inay si wadajir ah uga shaqeeyaan sidii looga jawaabi lahaa isbeddelka cimilada. Wuxuu xusay in waddamada xubnaha ka ah IGAD ay tahay inay xoojiyaan iskaashigooda ku aaddan dhisidda awoodda si looga hortago saameynta isbeddelka cimilada ka hor. Wuxuu sheegay in barnaamijka Abaalmarinta Saxaafadda, marka laga reebo tartanka, uu gacan ka geysan doono iftiiminta dhibaatooyinka adag iyo xalalka wax ku oolka ah ee wajahaya gobolka IGAD iyo qaaradda marka laga eego isbeddelka cimilada. Wuxuu sheegay in iyadoo la sii wado hawlahan iyo kuwa kale ee xoojinaya iskaashiga labada dhinac, dadaallada yareynta isbeddelka cimilada iyo la qabsiga Afrika waa in la xoojiyaa. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Gudba 21/2018 (ENA): Itoobiya waxay samaynaysaa dadaal horumarineed oo cagaaran kuwaas oo ka dhigi doona xarunta tamarta nadiifta ah ee gobolka, ayuu yiri Wasiiru Dowlaha Qorsheynta iyo Horumarinta Seyuum Mekonnen. Wareeggii saddexaad ee barnaamijka Abaalmarinta Warbaahinta ee Hay'adda Horumarinta Dowladaha Hoose (IGAD) ayaa ka bilaabmay Addis Ababa, iyadoo Pulse of Africa uu yahay la-hawlgalaha warbaahinta. Wasiiru Dowlaha Qorsheynta iyo Horumarinta Seyuum Mekonnen ayaa munaasabadda ka sheegay; IGAD waxay mudan tahay ammaan weyn oo ay u soo qabanqaabisay abaalmarin warbaahineed oo abuuri doonta wacyigelin ku saabsan la dagaallanka saameynta isbeddelka cimilada. Waxa kale oo uu xusay in Abaalmarinta Warbaahinta ee IGAD ay tahay hab lagu xoojiyo iskaashiga gobolka iyo la dagaallanka saameynta isbeddelka cimilada. Waxa uu xusay in isbeddelka cimiladu uu beddelayo xaaladaha dabiiciga ah ee Afrika; abaaraha, roobabka aan la saadaalin karin, daadadka iyo heerkulka sare waa caadi guud ahaan qaaradda. Waxa uu sheegay in ay caqabad ku tahay nolosha muwaadiniinta, gaar ahaan meelaha xoolo dhaqatada iyo kuwa xoolo dhaqatada ah, ee meelaha hooseeya. Wuxuu xusay in Afrika, inkastoo ay yar tahay ka qayb qaadashada saameynta isbeddelka cimilada, ay aad u nugul tahay; iyo in loo baahan yahay dadaallo wadajir ah si loo xalliyo dhibaatada. Wuxuu sidoo kale xusay in loo baahan yahay in la isticmaalo nidaamyada beeraha ee u adkeysta cimilada, horumarinta tamarta la cusboonaysiin karo ee cusub, iyo istaraatiijiyadaha soo kabashada ee ku salaysan bulshada. Wuxuu sheegay in natiijooyin la taaban karo laga diiwaan gelinayo horumarinta tamarta la cusboonaysiin karo ee ka timaadda uumiga, qorraxda iyo dabaysha, oo ay ku jirto Biyo-xidheenka Weyn ee Itoobiya. Wuxuu tilmaamay in Itoobiya ay hirgelinayso hawlo horumarineed oo cagaaran oo ka dhigi doona xarun tamar oo nadiif ah gobolka, taasina ay si weyn uga qayb qaadatay xoojinta iskaashiga gobolka iyo isku xirnaanta iyadoo siinaysa tamar dalalka deriska ah. Wuxuu xusay in IGAD ay doorkeeda ka ciyaareyso dadaalka lagu gaarsiinayo mustaqbal barwaaqo ah muwaadiniinteeda iyadoo naqshadeynaysa istaraatiijiyad digniin hore si loola tacaalo saameynta isbeddelka cimilada. Wuxuu sheegay in Abaalmarinta Warbaahinta ee IGAD ay kor u qaadi doonto awoodda warbaahinta iyadoo aqoonsanaysa suxufiyiinta; wuxuu sidoo kale ku nuuxnuuxsaday baahida loo qabo in si wadajir ah looga shaqeeyo sidii loola tacaali lahaa isbeddelka cimilada ee degdegga ah ee waqtigaas. #Wakaalladda_ Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Gudba 19/2018 (ENA): Wasiirka Biyaha iyo Tamarta Injineer Habtamu Itefa (PhD) ayaa sheegay in Itoobiya ay leedahay awood ballaaran oo ay ku horumariso dhammaan noocyada tamarta la cusboonaysiin karo, sida biyaha, qoraxda, dabaysha iyo tamarta dhulka hoostiisa ka imaanaysa. Wuxuu xusay in horumarinta tamartaas ay door muuqda ka ciyaareyso dhismaha dhaqaalaha cagaaran ee u adkaysata isbeddelka cimilada. Wuxuu sidoo kale sheegay in dalka uu kordhinayo isticmaalka korontada cadceedda gaar ahaan tuulooyinka aan wali la gaadhsiinin adeegga korontada, taas oo lagu fulinayo iskaashi ay Itoobiya la leedahay bahwadaagteeda horumarineed. Wasiirku wuxuu tilmaamay in guulaha la gaaray ee tamarta la cusboonaysiin karo ay hoos u dhigeen qiiqa kaarboonka, ayna keenaan aqoonsi caalami ah, taas oo u sahashay Itoobiya in COP-32 loo doorto. Waxaa kale oo uu ka hadlay in wadamada horumaray ay kororka dhaqaalahooda ku gaadheen iyagoo adeegsaday shidaallada fossilka ah, taas oo keentay in ay saamayn taban ku yeeshaan cimilada caalamka. Itoobiya, ayuu yiri, waxay dhisaysaa kaabayaal tamareed oo aan waxyeello u geysan cimilada, kuwaas oo tusaale fiican u noqonaya dunida inteeda kale. Waxa uu xusay in horumarinta tamarta la cusboonaysiin karo ay sare u qaadi doonto tartanka maalgashiga caalamiga ah ee Itoobiya. Sidoo kale qorshaha Itoobiya ee dhaqaalaha cagaaran wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraya ilaalinta kheyraadka biyaha iyo hubinta ammaanka biyo-xireennada tamarta laga dhaliyay. Ugu dambayn, wuxuu caddeeyay in go’aanka lagu siiyay Itoobiya inay martigeliso COP-32 uu ku salaysan yahay qorshaha dalka ee tamarta la cusboonaysiin karo, dhaqaalaha cagaaran, iyo guulaha ay gaartay ee lagaga aqoonsaday caalamka. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Gudba 17/2018 (ENA): Dowladdu waxay ku dhawaaqday in Wasiirka Arrimaha Dibadda Dr. Gedhiyoon Timootiyoos loo magacaabay Kusimaha Madaxweynaha COP 32. Sida uu sheegay Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha, maadaama Itoobiya martigelinayso Shirka COP 32 ee Qaramada Midoobay ee Isbedelka Cimilada, dowladda ayaa Dr. Gedhiyoon Timootiyoos u dooratay inuu noqdo kusimaha madaxweynaha hoggaamin doona shirkaas. Waxaa la sheegay in Dr. Gedhiyoon Timootiyoos uu hoggaamin doono diyaarinta iyo isku dubaridka COP 32 isaga oo kaashanaya hay’adaha gudaha dalka, qaybaha Qaramada Midoobay iyo bahwadaagta caalamiga ah. Dowladda Itoobiya ayaa u mahadcelisay dalalka xubnaha ka ah heshiiska Qaramada Midoobay ee isbedelka cimilada sida ay uga aamuseen inay Itoobiya u xil saaraan martigelinta COP 32. Waxayna dowladda caddeysay inay diyaar u tahay inay si dhow ula shaqeyso bulshada caalamiga ah ee ka shaqeysa ilaalinta deegaanka, iyadoo Dr. Gedhiyoon uu hoggaaminayo hawshaas. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya