Addis Ababa, Dharabley 22/2018 (ENA): Wasaaradda Beeraha ayaa shaacisay in si xooggan looga shaqeynayo ka faa’iidaysiga ballaaran ee dhulka beeraha ee Itoobiya, si ay beeraleydu uga faa’iideystaan sidoo kalena loo kordhiyo wax-soo-saarka loo gudbinayo warshadaha iyo suuqyada caalamka. Madasha faafinta istaraatiijiyadda casriyaynta beeraha iyo beeraha magaalooyinka ayaa lagu qabtay magaalada Adhaama. Wasiirka Beeraha, Adhisuu Aragga, oo ka hadlay madasha ayaa sheegay in dalka uu leeyahay in ka badan 38.5 milyan oo hektar oo dhul ah oo ku habboon beeraha. Waxa uu xusay in ilaa hadda dhulka la beeray uusan gaarsiisnayn kala bar dhulka la haysto, isla markaana iyadoo laga faa’iidaysanayo khayraadkan dabiiciga ah ee ballaaran, lagu howlan yahay in la kordhiyo wax-soo-saarka iyo wax-tarka si ka baxsan kaliya faa’iidada beeraleyda, loona helo wax-soo-saar ku filan warshadaha iyo suuqyada caalamka. Wasiirku waxa uu si gaar ah u sheegay in shaqooyin rajo leh laga wado xaqiijinta madaxbannaanida cuntada, bixinta agab ku filan oo loogu talagalay warshadaha beeraha, iyo abuurista fursado shaqo oo ballaaran. Isaga oo tilmaamay in lagu howlan yahay casriyeynta beeraha, ballaarinta isticmaalka waraabka, iyo in wax-soo-saarka loogu jiheeyo dhoofinta, ayuu xusay in casriyaynta beeraha iyo beeraha magaalooyinka ay yihiin meelaha ugu muhiimsan ee mudnaanta la siiyay. Gaar ahaan, waxa uu sheegay in beeraha magaalooyinka oo lagu hoggaaminayo dhaqdhaqaaq xooggan ay door weyn ka qaadanayaan xaqiijinta amniga cuntada, abuurista shaqooyin badan, iyo dhismaha nidaam cunto oo ka tayo wanaagsan. Waxa kale oo uu xusay in istaraatiijiyado loo dejiyay si loo xoojiyo dadaalladan bilowga ah. Si si dhab ah loogu hirgeliyo isbeddelka beeraha, ayuu wasiirku sheegay in si gaar ah diiradda loo saaray casriyaynta, maadaama ay kaalin weyn ka qaadato dhammaan heerarka, laga bilaabo diyaarinta dhulka ilaa goosashada, iyo sidoo kale yaraynta khasaaraha ka dhasha goosashada kadib, taas oo kordhinaysa wax-tarka. Waxa uu intaas ku daray in dowladdu, iyadoo muujinaysa muhiimadda ay siinayso qaybtan, ay fududeysay in qalabka casriyaynta beeraha dalka lagu soo geliyo cashuur dhaaf, isla markaana beeraleyda lagu gaarsiiyo amaah dulsaar hoose leh, si kor loogu qaado wax-soo-saarkooda. Ku-xigeenka Duqa Magaalada Adhaama ahna Isku-duwaha qaybta Dhaqaalaha, Matiyoos Sabooqaa, ayaa dhankiisa sheegay in natiijooyin la taaban karo laga gaaray shaqooyin dhinacyo badan leh ee lagu ballaarinayo beeraha magaalooyinka. Waxa uu xusay in la dhisay in ka badan 10,000 oo giobiod, isla markaana loo gudbiyay dhalinyaro iskaashatooyin ah, taas oo suurto gelisay ballaarinta beeraha magaalooyinka iyo faa’iidooyinka horumarineed ee la xiriira. Sidoo kale, hoggaaminta sare ee heer federaal iyo heer deegaan ayaa kormeer ku sameeyay mashaariicda horumarinta beeraha magaalooyinka ee Adhaama, waxaana halkaas lagu daahfuray bandhig waxsoosaarka beeraha. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Dharabley 22/2018 (ENA): Bandhigga 15aad ee Ganacsiga Caalamiga ah ee Itoobiya, oo ujeeddadiisu tahay in lagu soo bandhigo wax-soo-saarka gudaha dalka si heer caalami ah lana xoojiyo isku-xirka suuqyada, ayaa lagu qabanayaa magaalada Addis Ababa. Waxaa la sheegay in bandhigga ganacsiga caalamiga ah uu ka dhici doono Fagaaraha Masqal ee Addis Ababa laga bilaabo 27-ka Dharabley ilaa 1-da Cirir, sannadka 2018 ee taariikhda Itoobiya. Golaha Ganacsiga iyo Ururrada Warshadaha ee Itoobiya iyo Wasaaradda Ganacsiga iyo Iskuxidhka Gobolka ayaa si wadajir ah u bixiyay war-murtiyeed ku saabsan arrintan. Xoghayaha Guud ee Golaha, Dr. Qananiisaa Lemi, ayaa xilligan sheegay in in ka badan 300 shirkadood oo gudaha iyo dibadda ah ay ka qayb qaadan doonaan bandhigga ganacsiga. Sidoo kale, waxaa la xaqiijiyay in bandhigga ka dhacaya Fagaaraha Masqal ay ka qayb qaadan doonaan ku dhowaad 50 shirkadood oo caalami ah, kuwaas oo ka imanaya in ka badan 20 dal. Waxa la xusay in bandhiggu, marka laga soo tago soo bandhigista wax-soo-saarka, uu abuuri doono fursad ku habboon is-weydaarsiga khibradaha hay’adaha, iyo fududeynta wareejinta tiknoolajiyadda. Ku-simaha Agaasimaha Guud ee Ganacsiga Gudaha ee Wasaaradda ayaa sheegay in bandhiggu dhiirrigelin doono in wax-soo-saarka Itoobiya ay noqdaan kuwo tartan kula gala suuqyada caalamka. Iyadoo Itoobiya ay ku jirto dadaal ay ku doonayso xubinnimada Ururka Ganacsiga Adduunka, waxaa la caddeeyay in madallo noocan oo kale ah ay door weyn ka qaataan soo bandhigista wax-soo-saarka dalka iyo dhismaha sumcadda guud ee qaranka. Waxaa intaas dheer in bandhigga ganacsigu uu door muhiim ah ka ciyaari doono kobcinta dhaqdhaqaaqa ganacsiga dalka iyo soo jiidashada maalgelinno shisheeye oo cusub. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Dharabley 22/2018 (ENA): Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa sheegay in barnaamijka wax-soo-saarka qamadiga ee Itoobiya uu ku dhisan yahay kordhinta wax-soo-saarka, ballaarinta nidaamka waraabka, xoojinta nidaamka bixinta abuurka, iyo taageeridda beeraleyda yaryar ee ku nool deegaannada waaweyn, si loo xaqiijiyo himilada dalka ee is-ku-filnaanshaha. Ra’iisul Wasaaruhu, fariin uu ku baahiyay boggiisa baraha bulshada, ayuu ku sheegay in labadii rubuc ee ugu horreeyay ee sanadkan 2018, wadarta wax-soo-saarka qamadi ee dalka, iyadoo aan lagu darin qamadiga waraabka, ay gaartay 126.69 milyan kiintaal. Sidoo kale wuxuu yiri: “Waxaan jeclaan lahaa inaan ammaano oo u mahadceliyo beeraleydeena. Si wada adkeysiga iyo dadaalka shaqo ee aad muujiseen.” #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Dharabley 22/2018 (ENA): Itoobiya waxay sameyneysaa horumar la taaban karo oo ku saabsan soo saarista tamarta la cusboonaysiin karo iyo isku xirka tamarta gobolka, ayuu yiri Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide. La-hawlgalayaasha horumarinta ayaa sidoo kale qadariyay doorka Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-cusboonaysiinta Itoobiya ee isku xirka gobolka. Shir-madaxeedka 27-aad ee Hindisaha Geeska Afrika (HAIR) ayaa lagu qabtay Muqdisho, Soomaaliya, waxaana ka qayb galay shirka Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide. Shir-madaxeedka waxaa ka soo qayb galay wasiirada maaliyadda ee dalalka xubnaha ka ah Hindisaha iyo saraakiil sare oo ka socda la-hawlgalayaasha horumarinta. Wasiirrada maaliyadda ayaa ka wada hadlay siyaabaha loo kordhin karo maalgelinta kaabayaasha gudbinta tamarta iyo mashaariicda isku xirka tamarta gobolka si loo hubiyo helitaanka tamarta la isku halleyn karo oo la awoodi karo. Waxay qiimeeyeen horumarka qodobbada ajandaha ee doodihii hore ee ku saabsanaa maaliyadda tamarta iyo isku xirka gobolka. Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide wuxuu iftiimiyay muhiimadda isku xirka tamarta ee horumarinta gobolka iyo xasilloonida. Wuxuu xusay in hirgelinta hindisaha "Heshiiska Tamarta Qaranka", kaas oo ujeedadiisu tahay in la helo tamar la awoodi karo, la isku halleyn karo oo waara oo ka jirta Itoobiya marka la gaaro 2030, ay u baahan tahay in ka badan sagaal bilyan oo doolar, waxaana laga heli karaa fursado maaliyadeed oo kala duwan. Wuxuu sheegay in Itoobiya ay horumar ka sameyneyso soo saarista tamarta la cusboonaysiin karo iyo xoojinta isku xirka korontada gobolka. Kulanka waxaa ka soo qayb galay Madaxweyne ku-xigeennada Bangiga Adduunka iyo Bangiga Horumarinta Afrika, iyo sidoo kale wakiillo ka socda Midowga Yurub, Xafiiska Arrimaha Dibadda, Barwaaqo-sooranka iyo Horumarinta ee Boqortooyada Ingiriiska, iyo Wasaaradda Iskaashiga Dhaqaalaha iyo Horumarinta ee Federaalka Jarmalka. La-hawlgalayaasha horumarinta ayaa muujiyay sida ay uga go'an tahay inay sii wadaan taageeradooda helitaanka tamarta iyada oo loo marayo barnaamijka "Hawlgalka 300", kaas oo ay taageerayaan Bangiga Adduunka iyo la-hawlgalayaasha kale, isla markaana ujeedadiisu tahay in la siiyo tamar la isku halleyn karo 300 milyan oo Afrikaan ah marka la gaaro 2030. Itoobiya waxay ku dhawaaqday inay taageero dhaqaale siin doonto khadadka korontada cusub ee Soomaaliya iyo Koonfurta Suudaan, marka lagu daro khadadka korontada ee ay la leedahay Suudaan, Jabuuti iyo Kiiniya. Waxay sidoo kale qadariyeen doorka wanaagsan ee Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-cusboonaysiinta Itoobiya ee isku xirka gobolka. Wasiirada Maaliyadda ayaa isku raacay in la dhiso Guddi Heer Sare ah si loo dardargeliyo isku xirka tamarta gobolka. Kulanku wuxuu sidoo kale iftiimiyay doorka dhexe ee waaxda tamarta ee isku xirka gobolka iyo taageerada joogtada ah ee la-hawlgalayaasha horumarinta. Marka laga soo tago ka qaybgalkiisa kulanka, Wasiirka Maaliyadda ayaa sidoo kale wadahadallo la yeeshay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud casho sharaf ay Xafiiska Madaxtooyada Soomaaliya u samaysay ka qaybgalayaasha kulanka, sida laga soo xigtay macluumaadka ay Wasaaradda Maaliyadda u dirtay ENA. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Dharabley 18/2018 (ENA): Bangiga Adduunka ayaa mar kale xaqiijiyay inuu si xoogan u sii wadi doono taageerada uu siinayo ajandaha horumarineed ee Itoobiya, sida uu sheegay Agaasimaha Maamulka Bangiga Wenjiyaiay Shaang. Wasiirka Maaliyadda, Axmed Shide, ayaa kulan la yeeshay Agaasimaha Maamulka Bangiga Adduunka Wenjiyaiay Shaang. Intii uu socday kulanka, Wasiirka Maaliyaddu wuxuu si faahfaahsan uga warbixiyay barnaamijka dib-u-habaynta dhaqaale ee heer qaran oo ay Itoobiya hadda si dhab ah u hirgelinayso. Wasiirku wuxuu sharaxay in barnaamijkan dib-u-habaynta ahi uu ujeedkiisu yahay in dhaqaalaha dalka uu hoggaan u noqdo qaybta gaarka loo leeyahay, in la ballaariyo ilaha kobaca dhaqaalaha, in la horumariyo dhaqaalaha dhijitaalka ah iyo dalxiiska, iyo sidoo kale in la xoojiyo isdhexgalka gobolka iyada oo loo marayo Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika (AfCFTA). Sidoo kale, Wasiirka Maaliyaddu wuxuu ammaanay doorka muhiimka ah ee Bangiga Adduunka ka qaadanayo taageerada uu siiyo qaybaha muhiimka ah ee Itoobiya, iyo kaalinta uu ku leeyahay hirgelinta dib-u-habaynta iyo mudnaanta horumarineed ee dalka. Dhankiisa, Agaasimaha Maamulka Bangiga Adduunka Wenjiyaiay Shaang wuxuu bogaadiyay tallaabooyinka adag ee ay dowladdu qaadday, gaar ahaan kuwa la xiriira dib-u-habaynta dhaqaalaha guud iyo dib-u-habeynta deynta dalka. Wuxuu sidoo kale xusay in isbeddellada la gaaray ay yihiin kuwo dhiirrigelin leh. Wenjiyaiay Shaang ayaa caddeeyay in Bangiga Adduunku uu ka go’an yahay inuu sii xoojiyo taageerada farsamo iyo mida maaliyadeed ee uu siinayo Itoobiya, isagoo adeegsanaya xulashooyin kala duwan oo maaliyadeed, si loo taageero ajandaha horumarineed ee dalka. Labada dhinac ayaa sidoo kale qiimeeyay heerka uu marayo iskaashiga istaraatiijiyadeed ee u dhexeeya Itoobiya iyo Bangiga Adduunka. Gaar ahaan, waxay ka wada hadleen taageerada miisaaniyadeed iyo maalgelinta mashaariicda ee Bangiga Adduunku bixiyo, kuwaas oo si toos ah ula jaanqaadaya yoolalka horumarineed ee Itoobiya. Sida lagu sheegay warbixin ay Wasaaradda Maaliyaddu usoo dirtay Wakaaladda Wararka Itoobiya (ENA), wadahadalladu waxay si gaar ah diiradda u saareen xoojinta taageeradaas si waafaqsan mudnaanta horumarineed ee dalka. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Dirdhaba; Dharabley 17/2018 (ENA): Xafiiska Ganacsiga, Warshadaha iyo Maalgashiga ayaa ku dhawaaqay in hantiileyaasha haysta raasamaal ka badan 48 bilyan oo birr lixdii bilood ee lasoo dhaafay ay bilaabeen inay ka faa'ideystaan fursadaha maalgashi ee ka jira IDD. Horumarinta Marinada iyo shaqooyinka kaabayaasha dhaqaalaha ee ka socda magaaladu ayaa door muhiim ah ka ciyaaraya kordhinta durdurka maalgashiga. Abera Mengistu, oo ah madaxa kooxda cilmi-baarista iyo diyaarinta macluumaadka mashruuca maalgashiga ee xafiiska, ayaa u sheegay ENA; in 251 hantiileyaal oo maxalli ah iyo kuwo ajnabi ah oo leh raasamaal ka diiwaan gashan in ka badan 48.9 bilyan oo birr lixdii bilood ee ugu horreysay sannad-maaliyadeedka ayaa helay ruqsado waxayna bilaabeen inay shaqeeyaan. Horumariyayaashii helay ruqsadaha, 10 warshadood ayaa ilaa hadda bilaabay wax soo saar, taasoo abuurtay fursado shaqo oo loogu talagalay 1,800 oo muwaadin. Wuxuu sheegay in horumariyayaasha bilaabay shaqada qeybtii hore ee sannad-maaliyadeedka ay sidoo kale ku hawlan yihiin wax soo saarka, adeegyada, dhismaha iyo qaybaha beeraha, iyagoo abuuraya fursado shaqo oo joogto ah iyo kuwo ku meel gaar ah in ka badan 13,000 oo muwaadin. Sida laga soo xigtay mudane Abera, u dhowaanshaha Dirdhaba ee dekedda Jabuuti, nabadda iyo amniga la isku halleyn karo, iyo taageerada ay siiyaan maalgashadayaasha dowladda federaalka iyo kuwa maxalliga ah ayaa gacan ka geysanaya kororka durdurka maalgashiga. Waxa kale oo uu sheegay in kaabayaasha dhaqaalaha ee la sameeyay sannadihii la soo dhaafay ee isbeddelka, horumarinta waddooyinka iyo aagga ganacsiga xorta ah ay abuureen jawi wanaagsan oo maalgashadayaasha ajnabiga ah iyo kuwa maxalliga ah ay u yimaadaan maalgashi. Madaxa Xafiiska Horumarinta Dhulka iyo Maareynta ee maamulka, Sajid Cali, ayaa sidoo kale sheegay in taageero gaar ah la siiyay maalgashadayaasha maalgashanaya Dirdhaba. Waxa uu intaa ku daray in taageero iyo kormeer la siinayo maalgashadayaasha si ay si dhakhso ah ugu isticmaalaan dhulka loo siiyay ujeeddadooda loogu talagalay. Maareeyaha Warshadaha Isku-xidhka Gawaarida ee AM Motors Alemayehu Mideqsa ayaa sheegay inay diyaar u yihiin inay isugu geeyaan gawaarida xamuulka culus iyo baabuurta korontada ku shaqeeya ee loogu talagalay gaadiidka dadweynaha goobta ku habboon ee la bixiyo. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Dharabley 17/2018 (ENA):- Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide ayaa kala hadlay Madaxweynaha Madasha Borge Brand siyaabaha loogu sii xoojin karo iskaashiga ka dhexeeya Itoobiya iyo Madasha Dhaqaalaha Adduunka. Doodda ayaa lagu barbar qabtay Madasha Dhaqaalaha Adduunka ee 2026 oo lagu qabtay Davos. Intii lagu jiray doodda, Wasiir Axmed Shide; wuxuu Madaxweynaha u soo bandhigay dib-u-habaynta dhaqaalaha Itoobiya. Waxa kale oo uu uga mahadceliyay madasha fursad wanaagsan oo ay Itoobiya u siisay inay la tashato la-hawlgalayaasha kala duwan ee ku saabsan horumarinta caalamiga ah, tignoolajiyada iyo maaliyadda. Wasaaradda Maaliyadda ayaa xogta ay u soo dirtay ENA ku sheegtay in labada dhinac ay ku heshiiyeen inay ka wada shaqeeyaan iskaashiga horumarinta, oo ay ku jiraan maalgashiga. Waxaa sidoo kale la xusay in ka qaybgalka Itoobiya ee Madasha Dhaqaalaha Adduunka ee 2026 ay keentay guulo dibloomaasiyadeed dhinacyo kala duwan. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Dharabley 15/2018 (ENA):Itoobiya ayaa si firfircoon uga qayb qaadanaysa maalintii afraad ee Shirka Dhaqaalaha Adduunka iyada Itoobiya waxa shirka uga qaybqaatay wafdi uu hoggaaminayo Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide. Wasiirku wuxuu sidoo kale ka qayb galay shalay dood uu martigeli Addis Ababa; Dharabley 14/2018 (ENA):Itoobiya ayaa si firfircoon uga qayb qaadanaysa maalintii afraad ee Shirka Dhaqaalaha Adduunka iyada Itoobiya waxa shirka uga qaybqaatay wafdi uu hoggaaminayo Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide.   Wasiirku wuxuu sidoo kale ka qayb galay shalay dood uu martigeliyay Bill Gates oo ku saabsan mustaqbalka caafimaadka iyo maaliyadda adduunka. Intii lagu guda jiray doodda, Wasiirku wuxuu sharraxay horumarka ay Itoobiya ka samaynayso isticmaalka tignoolajiyada dijitaalka ah iyo garaadka macmalka ah (AI), gaar ahaan ballaarinta helitaanka adeegyada caafimaadka ee miyiga dalka. Wuxuu sidoo kale ku baaqay iskaashi muddo dheer ah iyo maalgelin waara si loo xoojiyo nidaamyada AI iyo caafimaadka, kor loogu qaado horumarinta kheyraadka aadanaha, iyo kor loogu qaado kaabayaasha dhaqaalaha dijitaalka ah.   Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide ayaa sidoo kale qeexay tiirarka muhiimka ah ee loo baahan yahay si loo dhiso aasaas dhaqaale oo xooggan intii lagu jiray madasha doodda ee cinwaankeedu ahaa "Dhaqaalaha ka baxsan Xaaladda Degdegga ah". Dhinaca madasha, wuxuu sidoo kale wadahadallo laba geesood ah la yeeshay Bill Gates iyo Guddoomiyaha Midowga Yurub ee Iskaashiga Caalamiga ah. Tani waxay xaqiijisay sida Itoobiya uga go'an tahay hal-abuurka, iskaashiga iyo horumarka waara. Ka qaybgalka Itoobiya ee Shirka Dhaqaalaha Adduunka ee 2026 ilaa maanta wuxuu muujinayaa sida dalka uga go'an tahay isticmaalka hal-abuurka, isbeddelka dijitaalka ah iyo iskaashiga istaraatiijiyadeed si loo gaaro kobac waara oo loo dhan yahay. #Ethiopian_News_Agency #ENA yay Bill Gates oo ku saabsan mustaqbalka caafimaadka iyo maaliyadda adduunka. Intii lagu guda jiray doodda, Wasiirku wuxuu sharraxay horumarka ay Itoobiya ka samaynayso isticmaalka tignoolajiyada dijitaalka ah iyo garaadka macmalka ah (AI), gaar ahaan ballaarinta helitaanka adeegyada caafimaadka ee miyiga dalka. Wuxuu sidoo kale ku baaqay iskaashi muddo dheer ah iyo maalgelin waara si loo xoojiyo nidaamyada AI iyo caafimaadka, kor loogu qaado horumarinta kheyraadka aadanaha, iyo kor loogu qaado kaabayaasha dhaqaalaha dijitaalka ah. Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide ayaa sidoo kale qeexay tiirarka muhiimka ah ee loo baahan yahay si loo dhiso aasaas dhaqaale oo xooggan intii lagu jiray madasha doodda ee cinwaankeedu ahaa "Dhaqaalaha ka baxsan Xaaladda Degdegga ah". Dhinaca madasha, wuxuu sidoo kale wadahadallo laba geesood ah la yeeshay Bill Gates iyo Guddoomiyaha Midowga Yurub ee Iskaashiga Caalamiga ah. Tani waxay xaqiijisay sida Itoobiya uga go'an tahay hal-abuurka, iskaashiga iyo horumarka waara. Ka qaybgalka Itoobiya ee Shirka Dhaqaalaha Adduunka ee 2026 ilaa maanta wuxuu muujinayaa sida dalka uga go'an tahay isticmaalka hal-abuurka, isbeddelka dijitaalka ah iyo iskaashiga istaraatiijiyadeed si loo gaaro kobac waara oo loo dhan yahay. #Ethiopian_News_Agency #ENA

Kombolcha; Dharabley 14/2018 (ENA): Wasiirka Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka Kassahun Gofe (Dr.) ayaa sheegay in dadaallo lagu sameynayo casriyeynta nidaamka ganacsiga iyo ballaarinta xarumaha wax iibsiga si loo xasiliyo suuqa.   Xarun wax iibsi oo laga dhisay magaalada Kombolcha oo ku kacaysa 120 milyan oo birr ayaa la furay.   Wasiirka Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka Kassahun Gofe (Dr.) ayaa sheegay in dadaallo lagu xasilinayo qiimaha nolosha iyadoo la xoojinayo macaamil ganacsi oo kala qaybsan iyo casriyeynta nidaamka wax iibsiga.   Waxa kale oo uu sheegay in dadaallo lagu horumarinayo meelaha wax laga iibsado, lagu ilaalinayo lahaanshahooda, iyo lagu hagaajinayo heerarkooda si loo abuuro jawi ku habboon.   Waxa uu sheegay in shaqada bilowday in la dhiso suuqyada Sabtida iyo Axadda ee magaalooyinka iyo in la bixiyo alaabada qiimo macquul ah iyo qiimo dhimis ay si dhab ah u sii socon doonto.   Waxa uu xusay in xarunta wax iibsiga ee maanta laga furay magaalada Kombolcha ay qayb ka tahay arrintan wuxuuna tilmaamay in shaqada loo ballaarin doono magaalooyinka kale sidoo kale.   Axmedin Maxamed (PhD), Isuduwaha Waaxda Horumarinta Magaalooyinka ee Deegaanka Amxaarada oo ah Ku-xigeenka Madaxweyne, ayaa dhankiisa sheegay in marka laga soo tago ilaalinta nabadda gobolka, fiiro gaar ah loo yeelanayo mashaariicda ku saleysan aadanaha.   Wuxuu sheegay in la wado shaqo lagu ballaarinayo xarumaha wax iibsiga si loo xasiliyo suuqa loona yareeyo qiimaha nolosha.   Ibrahim Maxamed (Dr.), Madaxa Xafiiska Ganacsiga iyo Horumarinta Suuqa ee Gobolka Amxaarada, ayaa sheegay in nidaamka ganacsigu uu hore ugu nugulaa dhaqdhaqaaqyo sharci darro ah sababtoo ah la'aanta xarumaha wax iibsiga ee isku xira macaamiisha iyo wax soo saarayaasha.   Wuxuu tilmaamay in xarumaha wax iibsiga la dhisay oo laga howlgaliyay meelo kala duwan si wax looga qabto dhibaatadan, Xarunta Suuqa Dessie ee dhawaan la howlgeliyayna ay sidoo kale sii socotay inay waxtar leedahay. Sanadkan, deegaanku wuxuu qoondeeyay in ka badan nus bilyan oo birr si loo ballaariyo loona casriyeeyo xarumaha wax iibsiga, ayuu yiri.   Maayarka Maamulka Magaalada Kombolcha Maxamed Amin Yesufu ayaa sheegay in xaruntu ay bulshada siin doonto wax soo saarka warshadaha iyo beeraha qiimo macquul ah.   Hogaamiyayaasha ganacsiga ee Federaalka iyo kuwa deegaanka iyo daneeyayaasha kale ayaa ka soo qayb galay daahfurka xarunta.

Addis Ababa; Dharabley13/2018 (ENA): Waxqabadka dhaqaalaha Itoobiya ayaa ka fiican sidii markii hore loo qiyaasay, sida lagu sheegay qiimeynta waxqabadka dhaaalaha Itoobiya. Bangiga Qaranka Itoobiya iyo Wasaaradda Maaliyadda ayaa ku dhawaaqay dhammaystirka guusha leh ee Barnaamijka qiimeynta waxqabadka Dib-u-habaynta Dhaqaalaha wajjigeedii Afaraad, oo ah tallaabo muhiim ah oo lagu hirgelinayo ajandaha dib-u-habaynta dhaqaalaha ee dalka. Bayaan wadajir ah, Bangiga Qaranka ee Itoobiya iyo Wasaaradda Maaliyadda ayaa lagu sheegay; Waxqabadka dhaqaalaha Itoobiya ayaa keenay natiijoyin ka fiican sidii markii hore loo qiyaasay, inkastoo uu isbeddelay xaaladda caalamka ah iyo tan gobolka. Bayaan wadajir ah ayaa lagu sheegay in yoolalka horumarinta ee la dejiyay sidoo kale la gaaray in ka badan intii la qorsheeyay. Iyada oo la aqoonsanayo waxqabadka, Guddiga Fulinta ee Sanduuqa Lacagta Adduunka (IMF) ayaa ansixiyay siideynta gargaar dhaqaale oo dheeraad ah oo dhan 261 milyan oo doolar, taasoo wadarta guud ee lacagaha la siidaayay ee hoos yimaada heshiiska hadda jira ka dhigaysa in ka badan 2.18 bilyan oo doolar. Dhaqaalaha Itoobiya hadda wuxuu muujinayaa natiijooyinka hoos ku xusan: • Kobac dhaqaale oo xooggan oo joogto ah, • Sicir bararka oo si degdeg ah hoos ugu dhacaya, • Siyaasadda maaliyadeed oo la hagaajiyay iyo • Kaydka sarrifka lacagaha qalaad oo si joogto ah u koraya, ayaa lagu xusay bayaanka wadajirka ah. Natiijooyinkani waxay muujinayaan sida ay dawladdu uga go'an tahay inay sahamiso fursadaha siyaasadda halkii ay ka ahaan lahayd xalalka muddada gaaban, si loo kobciyo lahaanshaha qaranka, iyo xasilloonida dhaqaalaha guud iyo joogtaynta dib-u-habaynta dhaqaalaha. Waxaa sidoo kale la xusay in horumarka laga sameeyay dib-u-habaynta suuqa sarrifka lacagaha qalaad, oo ay ku jiraan nidaamka xaraashka sarrifka lacagaha qalaad ee hufan iyo u gudubka nidaamka suuqa ku salaysan, ay soo celiyeen kalsoonida, ay hagaajiyeen tartanka dhoofinta, waxayna taageereen dhaqdhaqaaqa waaxda gaarka loo leeyahay. Dhinaca maaliyadda, bayaanka wadajirka ah wuxuu xusay in ururinta dakhliga dawladdu ay dhaaftay filashooyinka, oo ay taageerayaan siyaasadda canshuuraha ee dhawaan iyo dib-u-habaynta maamulka canshuuraha. Dhanka kale, kharashyada si taxaddar leh ayaa loo maareeyay si diiradda loogu saaro maalgashiga mudnaanta leh iyo barnaamijyada ilaalinta bulshada, sida lagu xusay bayaanka wadajirka ah. Dowladdu waxay sidoo kale ansixisay horumarinta joogtaynta deynta. Tan waxaa ka mid ah dhammaystirka Heshiiska Isfahamka ee Guddiga Deymiyeyaasha Rasmiga ah ee hoos yimaada qaab-dhismeedka G20, kaas oo ah tallaabo muhiim ah oo lagu kicinayo maalgashiga. Dib-u-habaynta waaxda maaliyadda; dadaallada lagu casriyeynayo siyaasadda lacagta, xoojinta kormeerka bangiyada, iyo kor u qaadista madaxbannaanida iyo awoodda Bangiga Qaranka ee Itoobiya. Bayaanka ayaa sidoo kale lagu sheegay in dowladda Isku darku ay diiradda saari doonto sidii xasilloonida dhaqaale ee guud loogu beddeli lahaa shaqo abuur, maalgashi gaar ah, iyo kobaca dakhliga, waxayna sii xoojin doontaa dib-u-habaynta taageerta kobaca loo dhan yahay oo waara ee dhammaan.

Addis Ababa; Dharabley 8/2018 (ENA): Hawlaha Horumarineed ee ka socdaa Dowlad deegaanka badhtamaha Itoobiya ayaa caddeyn u ah in hindisayaasha horumarineed ay midho dhalinayaan, ayuu yiri Aaden Faarax, Madaxa Xarunta Isku-dubaridka Dhismaha Dimuqraadiyadda iyo Madaxweyne Ku-xigeenka Xisbiga Barwaaqo lehna awwood Ra'iisul Wasaare Ku-xigeen. Qiimeynta 6-dii bilood waxqabadka ee Xisbiga Barwaaqo ee sannad-miisaaniyadda 2018 ayaa lagu qabanayaa magaalada Hosaana ee deegaanka badhtamaha itoobiya. Mudane Aaden Faarax ayaa ku dhawaaqay inuu booqday mashaariicda horumarinta ee laga fulinayo magaalada Hosaana ee si xawli ah u koraysa oo nabadda jecel. Wuxuu sheegay in waddo 12.5 kiiloomitir ah laga dhisayo magaalada. Wuxuu sidoo kale booqday Garoonka Abiodun Ersamo ee laga dhisay magaalada, wuxuuna sheegay in garoonku uu si wanaagsan uga qayb qaadan doono horumarinta akhlaaqda dhalinyarada, taageeri doono qaybta ciyaaraha, iyo shaqada ay xisbigu u qabanayaan bulshada. Wuxuu sheegay inuu booqday tuulada dhaqanka ee lagu magacaabo Hadi Nefera (Hadiya Dejaf), oo isku daraysa dhaqanka, taariikhda, iyo qaab nololeedka dadka waaweyn ee Hadiya, wuxuuna tilmaamay inay noqon doonto tusaale dhab ah oo dib u soo noolaynta lagu arkayo qaybta dalxiiska ee meelo kala duwan. Waxay sidoo kale kormeereen xafiiska cusub ee la dhammeeyay oo diyaar u ah in la isticmaalo ee maamulka gobolka, kaas oo ay sheegeen inuu abuuri doono awood dheeraad ah oo loogu talagalay yoolka ah in la dhiso hay'ado shaqo oo gobolka u fiican. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Hay’adda, oo la aasaasay 2014, ayaa mideysay 41 ka mid ah shirkadaha horumarinta dowladda si loo maamulo hantida dalka loona habeeyo hanti horey u noqotay mid aan nidaamsanayn. Shirkadahan ka hor aasaaska hay'adda waxay la daalaa-dhaceen dhibaatooyin maaliyadeed, kormeer, maalgashi, culeyska deynta, iyo maamulka shirkadaha. Hadda, shirkadahan waxay hoos yimaadeen maamul casri ah, lahaansho hufan, iyo nidaam maamul shirkadeed oo heer caalami ah, waxaana sidoo kale la hirgeliyay nidaam kormeer casri ah. Tani waxay u ogolaatay shirkadahan inay u gudbaan faa’iido, iyadoo dakhligooda guud ee afarkii sano ee la soo dhaafay laga kordhiyay 704 bilyan Birr ilaa 6.1 tiriliyan Birr. Shirkadaha dowladda ee horumarinta ayaa hadda ka qayb qaadanaya 36 mashruuc oo waaweyn, iyadoo hantidooda guud ay gaartay 8.2 tiriliyan Birr. Hadafka Hay’adda Maalgashiga ee Shirkadaha Dowladda Itoobiya waa in shirkadahan ay sii xoojiyaan kaalintooda dhaqaalaha, si ay uga dhabeeyaan tartan iyo door muhiim ah suuqa Afrika. ● Dr. Biruk Taye

Tallaabooyinkan isbeddelka ah waxay suurto geliyeen in sicir-bararku hoos uga dhaco boqolkiiba 30 oo uu ahaa Miicaad 2012, kuna soo dego boqolkiiba 9.7 bishii Xoorreey 2018. Hirgelinta isbeddellada la xiriira sarrifka lacagaha qalaad waxay ka sokow kor u qaadista helitaanka lacagaha qalaad, sidoo kale suurtagelisay in la yareeyo farqiga u dhexeeya suuqa rasmiga ah iyo kan is barbar socda. Waqtigan xaadirka ah, saamiga amaahda la siiyo waaxda gaarka loo leeyahay wuxuu gaaray 77 boqolkiiba. Dhanka xisaabaadka (Akoon Xisaabeed) casriga ahna, dib-u-habaynadu waxay suurto geliyeen in la gaaro 254 milyan oo xisaabood. Mustaqbalka dhow, arrimaha mudnaanta la siinayo waxaa ka mid ah in sicir-bararka lagu hayo hal-tiro, in suuqa lacagaha qalaad laga dhigo mid si ka sii wanaagsan u shaqeeya oo xasilloon, hirgelinta mideynta iyo iibsashada bangiyada, dhisidda hay’ad maamusha waaxda caymiska, iyo xoojinta nidaamka bangiyada aan ribada ku dhisnayn. ●Dr. Eyob Tekalign Guddoomiyaha Bangiga Qaranka

Hay’addan waxay ku hawlan tahay dhisidda nidaam suuq raasumaal oo dhiirrigeliya hal-abuurka, isla markaana noqda buundo isku xirta kuwa raasumaal u baahan iyo kuwa raasumaal bixinaya. Itoobiya gudaheeda, nidaamka suuqa raasumaalka oo markii ugu horreysay lagu soo bandhigay dib-u-habaynta dhaqaale ee dalka u gaar ah sannadkii 2011, ayaa sanadadii la soo dhaafay maray heerar kala duwan, waxaana lagu guuleystay in la dhiso saddex hay’adood oo muhiim ah. Hay’adahaasi waa Hay’adda Suuqa Raasumaalka Itoobiya, iyo Xarunta Dhexe ee Kaydinta Raasamaalka. Marka laga soo tago dhismaha hay’adahan, 15 hay’adood oo bixiya adeegyada suuqa raasumaalka ayaa helay ruqsad, isla markaana bilaabay shaqo. Hay’adahaas raasumaalkooda la bixiyay wuxuu gaaray 1.5 bilyan oo birr. Intaa waxaa dheer, 10 shirkadood ayaa hadda ku jira habraaca isdiiwaangelinta Suuqa raasamaalka Itoobiya. Sidoo kale, is-weydaarsiga lacageed ee ku saleysan suuqa ee u dhexeeya bangiyada ayaa si tartiib ah u kobcaya. Mustaqbalka, shaqooyinka isbeddelka ee la bilaabay ayaa sii xoogeysan doona, si loo taageero hal-abuurka iyo abuurista shaqooyin, loona xaqiijiyo in waaxdu ka qaadato doorkeeda ku aaddan horumarka qaran. ● Hanaa Tekhulqu Agaasimaha Guud ee Hay’adda Suuqa Raasumaalka Itoobiya

Dhanka adeeg-bixinta, waxaa la qabtay shaqooyin lagu hirgelinayo nidaam canshuureed oo casri ah. Sannadkii 2011, boqolkiiba 10.1 oo keliya ayay ahayd tirada canshuur-bixiyeyaasha ku gudbinayay canshuurta hab elektaroonik ah. Hase yeeshee, sannadkii 2017, boqolkiiba 94 canshuur-bixiyeyaasha ayaa ku gudbiyay canshuurtooda nidaamka filka casriga ah. Sidoo kale, canshuur-bixiyeyaasha ku bixinayay canshuurta si elektaroonik ah ayaa ka kordhay heer aad u hooseeyay oo ay joogeen 2011 ilaa ay gaareen boqolkiiba 64 sannadkii 2017. Shaqooyinka lagu xoojinayo nidaamka canshuuraha casriga ah, si loo bixiyo adeeg hufan loona ballaariyo helitaanka adeegyada canshuuraha, way sii soconayaan si joogto ah. Sannadkii 2018, lixdii bilood ee la soo dhaafay waxaa la ururiyay dakhli gaaraya 709 bilyan oo birr. Tani marka la barbar dhigo isla muddadii sannadkii hore, waa koror dhan 256 bilyan oo birr ah. Guud ahaan sannadka 2018, waxaa qorshaysan in la ururiyo dakhli gaaraya 2.1 tiriliyan oo birr, hawshaasi hadda si firfircoon ayay u socotaa. Mustaqbalka dhowna, iyadoo la sii ballaarinayo maareynta canshuuraha ee ku saleysan tiknoolajiyada, waxaa la xoojin doonaa dadaallada lagaga hortagayo lunsashada canshuuraha, laguna dhisayo nidaam canshuureed ku dhisan kalsooni dhexmarta canshuur-bixiyaha iyo maamulka canshuuraha. ● Marwo Aynalem Nuguse Wasiirka Dakhliga

Dowladdu, si ay wax uga qabato caqabadahaas, waxay qaaday tallaabooyin isbeddel ah oo maanta natiijooyin la taaban karo laga diiwaangelinayo. Isbeddelladaasi waxay suurto geliyeen in Itoobiya ay ka mid noqoto waddamada Afrika ee sida ugu dhaqsaha badan u kobcaya. Isbeddelladii koowaad iyo labaad ee dib-u-habaynta dhaqaalaha ee ku saleysnaa awoodda gudaha ayaa horseeday in la dhiso hay’ado cusub oo xooggan oo casri ah. Guulaha isbeddellada laga gaaray waxaa ka mid ah dejinta istaraatiijiyado adag, cusub oo wax ku ool ah oo lagu kordhinayo dakhliga dowladda. Isbeddellada kadib, dakhliga dowladda, oo ay ku jirto qulqulka ilaha dibadda, wuxuu kordhay shan jibbaar. Dakhliga canshuuraha dowladda wuxuu kordhay 400 boqolkiiba. Guud ahaan dakhliga dowladda marka loo eego heerkii uu joogay sannadkii 2010, maanta wuxuu kor u kacay 446 boqolkiiba. Dhanka ilaha dibadda, toddobadii sano ee la soo dhaafay waxaa la diiwaangeliyey in guud ahaan la helay 25 bilyan oo doolar. Miisaaniyadda loo qoondeeyey waaxyaha diiradda saaraya yareynta saboolnimada waxay afar jibbaar ka korortay heerkii ay joogtay 2010. Marka la eego farqiga miisaaniyadda, waxaa lagu guuleystay in laga dhimo 2.5 boqolkiiba sanadkii 2010 ilaa 0.9 boqolkiiba sanadkii 2017. ● Axmed Shide Wasiirka Maaliyadda

Addis Ababa, Dharabley 7/2018 (ENA): Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa sheegay in dhismaha hay’adaha iyo hubinta diyaar-garowgoodu ay ka mid yihiin masuuliyadaha waaweyn ee dowladda. Ra’iisul Wasaaruhu maanta wuxuu ka qaybgalay shir heer qaran ah oo lagu qiimeynayey waxqabadka hay’adaha waaweyn, kaas oo cinwaankiisu ahaa “Isbeddelka Maaliyadda ee Itoobiya”. Isagoo arrintan ka hadlayayna, Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) wuxuu bartiisa baraha bulshada ku xusay in shirkaasi uu ahaa madal faa’iido leh oo dib loogu eegay safarka isbeddelka dhaqaale, isla markaana lagu dejiyey jihada mudnaanta leh ee mustaqbalka. Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu carrabka ku adkeeyay in dhismaha iyo diyaar-garowga hay’aduhu ay yihiin masuuliyado waaweyn oo dowladeed, taasina ay sabab u tahay in la qaaday tallaabooyin ballaaran oo lagu xoojinayo waaxaha maaliyadda iyo dhaqaalaha dalka. Wuxuu sidoo kale sheegay in shirkaasi uu gacan ka geystay qiimeynta guulaha laga gaaray isbeddellada ku saabsan maamulka maaliyadda, siyaasadda lacagta iyo maaliyadda, maamulka dakhliga, maamulka suuqyada raasamaalka, maamulka maalgashiga, iyo isbeddellada lagu sameeyay maamulka hay’adaha horumarineed ee dowladda. Intaa waxaa dheer, Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) wuxuu tilmaamay in madashu ay ka caawisay in si adag loo ilaaliyo xawaaraha isbeddellada socda, lana sii ambaqaado ajandaha ballaaran ee isbeddelka dhaqaale ee dalka.

Addis Ababa, Dharabley 7/2018 (ENA): Wasiirka Warshadaha, Melaaku Alabel, ayaa sheegay in jawiga ku habboon ee ay dowladdu ka abuurtay dhinaca maalgashiga uu awood u yeelanayo soo jiidashada warshado waaweyn oo keena lacag qalaad, isla markaana si sare u adeegsada tiknoolajiyad casri ah. Wasiirku wuxuu booqday Xarunta Dhaqaalaha Gaarka ah ee Warshadaha Fudud ee Caalamiga ah ee Huajian, halkaas oo uu ku kormeeray hawlaha shaqo ee ka socda. Wuxuu sheegay in booqashadu ujeeddadeedu ahayd in la qiimeeyo waxqabadka warshadaha ku howlan maalgashiga, lana aqoonsado taageerada ay dowladda u baahan tahay inay siiso, si mustaqbalka dhow loo bixiyo gargaar ku habboon. Wasiir Melaaku Alabel wuxuu xusay in maal-gashadayaasha shisheeye horey diiradda u saari jireen fursado maalgashi oo kooban, balse hadda ay si isa soo taraysa ugu jeesanayaan maalgashi ku dhisan tiknoolajiyad casri ah oo la jaanqaadaysa waqtiga. Wuxuu tilmaamay in hirgelinta siyaasad dhiirrigelinaysa maalgashiga, hagaajinta sahayda korontada, iyo helitaanka shaqaale xirfad leh ay door weyn ka ciyaareen kororka xiisaha maalgashiga. Arrintaas darteed, ayuu sheegay in dakhliga lacagta qalaad ee Itoobiya ka hesho maalgashiga uu sii kordhayo. Tusaale ahaan, wuxuu xusay in Warshadda Toyo Solar ee dhawaan ka bilowday shaqada Seerada Warshadaha Hawaasa ay lix bilood gudahood soo xareysay 55 milyan oo doolar oo lacag qalaad ah. Wasiirku wuxuu kaloo sheegay in Istaraatiijiyadda Itoobiya casri ah 2030 ay fursad weyn u tahay waaxda wax-soo-saarka. Istaraatiijiyaddan ayaa u oggolaanaysa warshadaha inay adeegsadaan tiknoolajiyad casri ah si ay u kordhiyaan awoodda wax-soo-saarkooda, u xaqiijiyaan tayada badeecadaha, isla markaana kor ugu qaadaan tartankooda iyo helitaankooda suuqyada caalamka. Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in tababaro la siinayo ka qaybgalayaasha warshadaha si ay shaqadooda ugu fuliyaan iyaga oo kaashanaya tiknoolajiyada casriga ah. Dhankiisa, Madaxweyne Ku-xigeenka Xarunta Dhaqaalaha Gaarka ah ee Huajian, Danjire Teferi Melese, ayaa sheegay in lixdii bilood ee la soo dhaafay ay xaruntaas ka hawlgashay shirkad soo saarta unugyada solarka. Wuxuu sheegay in shirkaddu shaqadeeda u fulin doonto laba marxaladood, iyadoo marxaladda koowaad ay diiradda saari doonto soo saarista unugyada solar iyo u dhoofintooda suuqa Mareykanka, isla markaana ay qorsheyneyso inay hesho dakhli gaaraya 100 milyan oo doolar.

Addis Ababa; Dharableey 7/2018 (ENA): Dadaalka loogu jiro sidii Addis Ababa looga dhigi lahaa xarun maalgashi iyo mid ganacsiba ayaa la sii wadi doonaa ayay tidhi maayarka magaalada Addis Ababa Adhaanej Abebe. Maayarka magaalada ayaa sheegtay in ay wada-hadal miro dhal ah la yeelatay Patrik Lasfargues, madaxa shirkadda caanka ah ee Carrefour iyo Alexis Lamech, Safiirka Faransiiska u fadhiya Itoobiya, oo ku saabsan fursadaha maalgashi ee istaraatiijiga ah ee magaalada. Intii lagu guda jiray doodahooda, waxay sidoo kale isku raaceen in la isticmaalo shuruudaha wanaagsan ee Carrefour ay la saxiixatay Midrock Investment Group si ay u soo galaan suuqa Itoobiya iyo inay ka wada shaqeeyaan sidii loo xoojin lahaa xiriirkooda ganacsi ee caalamiga ah iyo keenista calaamado kale oo caalami ah oo caan ah magaalada.

Butajira; Dharabley 5/2018 (ENA): Ahamiyadda uu Xisbiga Barwaaqo siiyay koboca dhaqaalaha qaybaha kala duwan ayaa xaqiijisay faa'iidooyinka muwaadiniinta qaybaha kala duwan, ayuu yiri Madaxweyne Ku-xigeenka xisbiga iyo Madaxa Xarunta Isku-dubaridka Dhismaha Dimuqraadiyadda, Mudane Aaden Farax.   Wafti ka mid ah hoggaamiyeyaasha sare ee Xisbiga Barwaaqo oo uu hoggaaminayo Mudane Aaden Faarax ayaa booqday mashaariicda horumarinta ee laga fulinayo magaalada Butajira. Madaxweyne Ku-xigeenka Xisbiga Barwaaqo iyo Madaxa Xarunta Isku-dubaridka Dhismaha Dimuqraadiyadda oo uu darajadiisu tahay Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka, Mudane Aaden Faarax, ayaa booqashadan ka sheegay in Ahamiyadda uu xisbigu siiyay kobcinta dhaqaalaha qaybaha kala duwan ay xaqiijisay faa'iidooyinka muwaadiniinta deegaannada oo dhan.   Wuxuu sheegay in meelaha diiradda la saarayo dhaqaalaha ee Xisbiga Barwaaqo si sax ah looga hirgelinayo ay tahay Deegaanka Badhtamaha Itoobiya taas oo natiijooyin la taaban karona la diiwaan gelinayo. Waxa kale oo uu xusay in Xarunta Isku-dhafka ee Miraha Avocadhada ee Magaalada Butajira aysan kaliya ka dhigayn hirgelinta Raadka Cagaaran balse ay sidoo kale ay gacan weyn ka geysanayso xoojinta waaxda beeraha.   Wuxuu intaas ku daray in Xarunta Isku-dhafka Miraha Avocadhada ay sidoo kale ka shaqeyneyso soo saarista iyo qaybinta wax soo saarka miraha si loogu dhoofiyo dalka dibaddiisa.   Wuxuu sheegay in hirgelinta Barnaamijka ceedho wadaagidda, oo ah hindise uu sameeyay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.), ay hubin doonto barwaaqo heer qoys ah iyo in la gaaro amniga cuntada, iyo in natiijooyin la taaban karo lagu diiwaan gelinayo barnaamijka.   Wuxuu xusay in barnaamijku uu waxtar u lahaa siinta muwaadiniinta cunto nafaqo leh iyo xasilinta suuqa, wuxuuna sheegay in natiijooyinka laga diiwaan gelinayo gobolka Bariga Gurage ay yihiin hal tusaale oo ka mid ah qaybta oo fursado shaqo u abuuraysa muwaadiniin badan. Wuxuu sidoo kale sheegay in dowladdu ay ka shaqeyneyso xoojinta qaybta wax soo saarka, taasna, ay diiradda saareyso dhiirigelinta maalgashiga, soo saarista alaabada wakiillada ah ee gudaha, iyo kordhinta dakhliga sarrifka lacagaha qalaad.   Waxa kale oo uu xusay in Dharka Deka, oo qayb ka ah Dhaqdhaqaaqa Wax-soo-saarka Itoobiya oo ku yaal magaalada Butajira, aysan kaliya soo saarin dhar kala duwan oo tayo leh isla markaana ay u keenayaan suuqa dibadda, laakiin sidoo kale ay gacan ka geysanayso fursadaha shaqo iyo horumarinta maxalliga ah.   Mudane Abraham Marshallo, Madaxa Xisbiga Barwaaqo Laantiisa Deegaanka Sidhaama, ayaa yiri; Natiijooyinka laga gaaray waaxda horumarinta magaalooyinka ee magaalada Butajira waa in la xoojiyaa.   Waxa kale oo uu sheegay in natiijooyinka la taaban karo ee laga diiwaan gelinayo deegaanka Leemaat la ballaarinayo iyadoo la ballaarinayo beerista miraha ee qaybta beeraha, oo ay ku jiraan kordhinta wax soo saarka iyo wax soo saarka.   Waxa kale oo uu sheegay in khibradda mashaariicda horumarineed ee dhinacyo badan leh ee laga fulinayo deegaanka la qaadayo.   Mudane Getu Weyesa, madaxa Laanta Deegaanka Harari ee Xisbiga Barwaaqo, ayaa sheegay in Dharka Desta, oo ku yaal maamulka magaalada, uu ka shaqeynayo xoojinta qaybta wax soo saarka.   Waxa uu tilmaamay in warshaddu ay siisay dhalinyaro badan fursado shaqo iyo in ay tahay cashar laga bartay in taageerada iyo xoojinta qaybta wax soo saarka ay horseedi doonto natiijooyin.