Addis Ababa, Duugato 10/2018 (ENA): Arrintan ayaa lagu sheegay xilli uu ka socdo Washington DC kulanka xilligan oo kale ee ay qabtaan Bangiga Aduunka iyo Hay'adda Lacagta Aduunka, iyadoo dhinac socday lagu qabtay shirkii 28aad ee wasiirrada ee Hindisaha Geeska Afrika. Wasiirku wuxuu tilmaamay in dal leh in ka badan 130 milyan oo qof, isla markaana dhaqdhaqaaqiisa ganacsi si buuxda ugu tiirsan yahay isku xirka gobolka, uusan marinnada gaadiidku u ahayn ikhtiyaar ee ay yihiin arrin nololeed. Wuxuu adkeeyay in maalgashi degdeg ah oo lagu sameeyo marinnada dhaqaale uu muhiim u yahay fududeynta ganacsiga, kordhinta tartanka iyo abuurista shaqooyin cusub oo gobolka ah. Sidoo kale wuxuu xusay in loo baahan yahay wada-shaqeyn si marinnadan looga dhigo matoorro horseeda koboc, isku xirnaan iyo fursado horumarineed oo gobolka ka hanaqaada. Wasiir Ahmed Shide wuxuu si cad u dalbaday in la xoojiyo taageerada maaliyadeed ee loo fidinayo marinnadan istaraatiijiga ah. Shirku wuxuu qiimeeyay horumarka afar marin oo mudnaan leh kuwaas oo daboolaya in ka badan 9,100 km, isla markaana loo qoondeeyay maalgashi gaaraya 3.8 bilyan oo dollar. Bahwadaagta horumarinta ayaa tan iyo 2019 ururiyay 2.7 bilyan oo dollar oo lagu dhisayo marinnadan. Inkasta oo horumar la sameeyay, wasiirradu waxay qireen in wali ay jirto farqi maaliyadeed oo saameynaya qaybo muhiim ah oo waddooyinka ka mid ah, kuwaas oo muhiim u ah isku xirka buuxa ee gobolka. Dooddu waxay diiradda saartay sidii loo heli lahaa ilo maaliyadeed oo cusub si loo dardargeliyo hirgelinta iyo kordhinta maalgashiga. Ugu dambayn, waxaa la isla gartay in buuxinta farqiga maaliyadeed iyo dedejinta mashaariicda marinnada leh faa’iido sare ay kor u qaadi karto awoodda dhaqaale ee gobolka, sida lagu sheegay war ka soo baxay Wasaaradda Maaliyadda. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Duugato 10/2018 (ENA): Kulanka sannadlaha ah ee ay qabtaan Bangiga Aduunka iyo Hay'adda Lacagta Aduunka ayaa ka socda Washington DC, halkaas oo wasiirku ka qayb galay shir dhinac socday oo ku saabsanaa deymaha dowladaha. Intii lagu jiray kulanka, Itoobiya waxay muujisay qaddarinta ay u hayso doorka madashu ka ciyaarayso abuurista wada-hadal wax ku ool ah oo dhex mara dalalka deymaha lagu leeyahay, deyn bixiyeyaasha dowladaha, kuwa gaarka ah iyo hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah. Wasiir Axmed Shide wuxuu sharaxay halka ay marayso hannaanka dib-u-habaynta deymaha ee Itoobiya ay ka waddo qaabka wadajirka ah ee G20. Wuxuu tilmaamay in hannaanka wada-xaajoodku muujinayo iskaashi xooggan oo lala leeyahay bahwadaagta, isla markaana uu caddeyn u yahay sida ay dowladda uga go’an tahay xaqiijinta waaritaanka deymaha iyo xasilinta dhaqaalaha. Wasiirku wuxuu carrabka ku adkeeyay in si heshiiska dib-u-habaynta deymaha u gaaro yoolkiisa, ay muhiim tahay in dhammaan daneeyayaashu bixiyaan taageero isku dubbaridan oo degdeg ah. Itoobiya waxay ku baaqday in la xoojiyo ka qayb-galka iyo taageerada wax ku oolka ah ee laga filayo deyn bixiyeyaasha iyo hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah si ay u sii waddo hawlaha dib-u-habaynta iyo xaqiijinta xasilloonida dhaqaale. Dalka ayaa caddeeyay in maaraynta deymaha ee waarta ay qayb ka tahay dib-u-habaynta dhaqaalaha, taas oo diiradda saaraysa anshaxa miisaaniyadda, kordhinta dakhliga gudaha, iyo koboc dhaqaale oo loo dhan yahay. Dowladdu waxay mar kale adkaysay mowqifkeeda ku aaddan in fursadaha ka dhasha dib-u-habaynta deymaha loo adeegsado koboc dhaqaale oo waara iyo gaarista yoolalka horumarineed. Ka qayb-galka Itoobiya ee dooddan caalamiga ah wuxuu muujinayaa doorkeeda firfircoon ee xiriirrada maaliyadeed ee caalamka iyo sida ay uga go’an tahay inay la shaqeyso bahwadaagta si si wadajir ah loogu xalliyo nuglaanta deymaha, sida lagu sheegay war ka soo baxay Wasaaradda Maaliyadda. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

👉Buugga dowladda wadajirka wuxuu ku salaysan yahay mabda'a ah in la ilaaliyo dheelitirka siyaasadda iyo dhaqaalaha, iyo muhiimadda ay leedahay in si habboon loo fahmo loona maareeyo dhaqaalaha siyaasadeed.     👉 Sababta ugu weyn ee dowlado badan iyo annaguba aan diiradda u saarnay warshadaha wax soo saarka ayaa ah inay aad muhiim ugu tahay waddan kasta oo doonaya inuu wax ka beddelo (kobciyo) warshadihiisa.     👉 Warshadaha wax soo saarku waa wadnaha dhaqaalaha.     👉 Warshadaha wax soo saarku waxay leeyihiin door lama huraan ah oo ay ku noqdaan madax-bannaani, abuurista dhaqaale kala duwan, shaqaaleysiinta dad ku filan, wax soo saar, daboolida baahiyaheenna iyo bixinta sarrifka shisheeye oo ku filan suuqa dibadda, iyo sababo kale awgood.     👉 Qaar waxay warshadaha wax soo saarka ugu yeeraan matoorka kobaca. Sababta ugu weyn ee loo arko matoorka kobaca waa; Doorka warshadaha wax soo saarka ee kordhinta wax soo saarka lama barbar dhigi karo qaybaha kale.   👉 Warshadaha wax soo saarku waxay door muhiim ah ka ciyaaraan dhoofinta. Waxay sidoo kale ka caawiyaan soo saarista tiro badan oo alaab ah.   👉 Warshadaha wax soo saarku waxay door muhiim ah ka ciyaaraan kala-guurka hal qayb oo dhaqaale una gudbaya mid kale (kala-guurka qaab-dhismeedka).   👉 Arrin kale oo muhiim ah oo ku saabsan wax soo saarka waa hal-abuurka iyo tiknoolajiyada. Warshadaha wax soo saarku ma keenaan hal-abuur (tiknoolajiyada) oo keliya; waxay sidoo kale gacan ka geystaan ​​​​waaxyaha kale.   👉 Dhanka kale, doorka warshadaha wax soo saarku waa mid muhiim ah marka la eego abuurista shaqada. Tirada fursadaha shaqo ee laga abuuray warshadaha wax soo saarka ayaa aad u badan oo aan la barbar dhigi karin waaxyaha kale.   👉 Warshadaha wax soo saarku waxay abuuraan shaqooyin, waxayna kobciyaan dhaqaalaha, waxayna u adeegaan sidii kicinta u gudubka heerka xiga. Sababahan iyo kuwa kale awgood, warshadaha wax soo saarku ma aha oo kaliya dhaqaale laakiin sidoo kale waa tiir madax-bannaani.   👉 Dal aan soo saarin cuntadiisa ku filan, Dal aan soo saarin dharkiisa ku filan, Dal aan soo saarin daawonkiisa ku filan; Waxay u horseedi doonta dhibaatoyin shaqsiyeed, waxaa ku adkaan doonta helitaanka dharka, waxaa ku adkaan doonta helitaanka cunto ku filan, marka la xanuunsadana waxaa adkaan doonta helitaanka daawoyinka.   Arrintan waxaa la gaari karaa marka warshadaha wax soo saarku si ku filan u shaqeeyaan.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Duugato 7/2018 (ENA): Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) wuxuu sheegay in magaaleyntu iyo magaalooyinku ay door muhiim ah ka ciyaaraan dhismaha qaranka.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa la yeeshay waraysi Hay'adda Warbaahinta Itoobiya waraysigaas oo uu cinwaankiisu yahay "Wadnaha Madaxbannaanida".   Inta uu ku guda jiray waraysiga, Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu soo bandhigay bandhig ku saabsan doorka muhiimka ah ee magaaleyntu iyo magaalooyinku ay ka ciyaaraan koboca iyo dhismaha qaranka.   Sharraxaadiisa, wuxuu ku xusay in dhismaha qaranka la gaari karo oo keliya marka ay jiraan dad ku nool wada noolaansho.   Wuxuu sidoo kale sharraxay in bulsho wada noolaansho leh ay muhiim u tahay hal-abuurka iyo tartanka.   Ra'iisul Wasaaraha, oo sheegay in cufnaanta dadku ay aad muhiim ugu tahay horumarka, wuxuu xusay in dowlad kasta oo danaynaysa horumarka iyo barwaaqada aysan keeni karin horumar haddii xaruntu aysan daryeelin magaalooyinka, meelaha miyiga ah, bixinta canshuuraha iyo bixinta adeegyada.   Wuxuu intaas ku daray in aysan macquul ahayn in laga fikiro horumarka haddii ay jirto maskax oranaysa, "Uma baahni magaalooyin, diiraddaydu waxay saaran tahay oo keliya beeralayda."   Wuxuu sheegay in awoodda lagu abuurayo bulsho ku nool meel dadku ku badan yihiin ay tahay mid aad u sarreysa oo firfircoon, bulshaduna ay bixiso canshuuraha oo ay u dhowdahay kaabayaasha dhaqaalaha, sidaas darteedna ay si dhow u dhegeysato waxa la sheegayo.   Wuxuu sheegay in dowladdu ay diiradda saartay sidii loo hubin lahaa sii socoshada iyadoo qaadanaysa arrimo muhiim ah oo shalay laga soo sheegay.   Wuxuu sheegay in shaqooyinkii hore loo qabtay la saxayo oo la isku waafajinayo, natiijooyin wanaagsanna hadda la gaarayo.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Duugato 6/2018 (ENA):- Hay'adaha cilmi-baarista beeraha ee Itoobiya waa inay xoojiyaan isku-dubaridkooda iyo wadashaqeyntooda iyada oo loo marayo fikirka wadajirka, ayuu yiri Wasiiru-dawlaha Beeraha Meles Mekonnen (Dr.). Wasaaradda Beeraha ayaa qabanqaabinaysa dood ku saabsan nidaamyada cilmi-baarista beeraha ee qaranka oo ay qabanqaabisay Machadka Isbeddelka Beeraha ee Itoobiya iyo Akadeemiyada Sayniska ee Itoobiya. Doodda waxaa lagu qabanayaa cinwaanka "Qiimeynta Nidaamyada Cilmi-baarista Beeraha Itoobiya: Is-dhexgalka Hay'adaha, Isuduwidda Istaraatiijiga ah iyo Siyaabaha Loo Horumarinayo". Wasiiru-dawlaha Beeraha Meles Mekonnen (Dr.) ayaa munaasabadda ka sheegay in Itoobiya ay si weyn u maalgelisay cilmi-baarista beeraha tobanaankii sano ee la soo dhaafay. Wuxuu xusay in Machadka Cilmi-baarista Beeraha ee Itoobiya, machadyada cilmi-baarista beeraha ee deegaannada, jaamacadaha iyo la-hawlgalayaasha cilmi-baarista caalamiga ah ay door muhiim ah ka ciyaareen soo saarista aqoonta, tignoolajiyadda iyo hal-abuurka. Wuxuu sheegay in dadaalladani ay si weyn uga qayb qaateen kobaca wax-soo-saarka, tignoolajiyadda iyo dhisidda awoodda. Wuxuu xusay in kala qaybsanaanta hay'adaha, isku-dubarid la'aanta iyo helitaanka natiijooyinka cilmi-baarista ee xaddidan ee beeraleydu ay ka hortagayaan in nidaamka cilmi-baarista uu ka faa'iidaysto awooddiisa buuxda. Wuxuu sheegay in si looga gudbo tan, nidaamka cilmi-baarista la isku daro; wuxuu sheegay in halkii laga shaqayn lahaa go'doon, hay'aduhu ay wada shaqeeyaan, sayniska waa in lala xiriiriyaa siyaasadda, aqoonta laga helo cilmi-baaristana waa inay wax ka beddeshaa nolosha beeraleyda. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Duugato 6/2018 (ENA):- Dadaallada dib-u-habaynta ee laga sameeyay waaxda beeraha tan iyo isbeddelka qaran ayaa abuuraya awoodda lagu xaqiijinayo iskufilnaashaha cuntada Itoobiya iyadoo si weyn loo kordhinayo wax soo saarka, ayuu yiri Wasiiru-dawlaha Beeraha Fiqru Regasa (Dr.). Madal dood ah ayaa ka socota magaalada Adhama oo cinwaankeedu yahay "Ku Tiirsanaanta ilaa Wax soo saarka" iyadoo diyaaribteeda ay iska kaashadeen Wakaaladda Wararka Itoobiya iyo Wasaaradda Beeraha. Wasiiru-dawlaha Beeraha Fiqru Regasa (Dr.) Ayaa sheegay in Dowladda isbeddelka ay qaadday tallaabooyin siyaasadeed si loo horumariyo wax soo saarka beeraha ee nidaam dhaqaale oo kala duwan. Wuxuu xusay in muddo gaaban gudaheed, iyadoo la kordhinayo awoodda wax soo saarka taas oo kor u qaadaysa tartanka caalamiga iyo dhoofinta. Wuxuu xasuustay in waaxda beeruhu ay ku tiirsanayd roobabka oo ay muddo dheer caqabad ku ahayd iakufilnaashaha cuntada ee muwaadiniinta. Wuxuu sharraxay in isbeddelka cimilada iyo xaalufka deegaanka ay sidoo kale muwaadiniinta degmooyinka kala duwan ka dhigeen kuwo ku tiirsan gargaarka. Wuxuu sharraxay in tallaabooyinka siyaasadeed ee la hirgeliyay muddo gaaban gudaheed iyo barnaamijka horumarinta shabakadda badbaadada ay awood u yeesheen inay kordhiyaan wax soo saarka beeraha oo ay muwaadiniin badan ka wareejiyaan nolol-maalmeedkooda una wareejiyaan wax soo saar. Wuxuu xusay in awoodda wax soo saarka ee laga abuuray dhammaan qaybaha beeraha ay abuurayso awood lagu hubinayo madaxbannaanida cuntada ee Itoobiya. Dhankiisa, madaxa Wakaaladda wararka Itoobiya, Seyfe Dharibe, ayaa sheegay in warbaahintu ay qabanayso shaqo ballaaran iyadoo dejinaysa ajande muhiim ah oo lagu dhisayo nidaam dimuqraadi ah iyo hawlo horumarineed oo kala duwan. Wuxuu sheegay in ENA ay si taxaddar leh ula shaqeyneyso Wasaaradda Beeraha dadaalkeeda lagu xaqiijinayo iskufinaashaha cuntada. Wuxuu sharraxay in la diiwaan gelinayo guul kor u qaadi doonta sharafta muwaadiniinta iyadoo la soo afjarayo taariikhda saboolnimada Itoobiya iyo xaqiijinta madaxbannaanida cuntada. Wakaaladda Wararka Itoobiya, oo kaashanaysa Machadka Isbeddelka Beeraha Itoobiya, ayaa qabatay madal wadatashi ah Cuur 23, 2018 T.I iyadoo cinwaankeedu yahay "Wax soo saarka Beeraha oo horseedi doona Madaxbannaanida Cuntada iyo Sharafta Qaranka" si looga wada hadlo guulaha waaxda beeraha intii lagu jiray sannadihii isbeddelka. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Duugato 5/2018 (ENA): Wasaaradda Maaliyadda ayaa soo saartay go'aan ay ku cafinayso maalgashadayaasha keena wax soo saarka iyo badeecadaha suuqa ee aagagga ganacsiga xorta ah canshuurta dakhliga. Wasaaraddu waxay sheegtay in tan loo oggolaaday inay ka dhigto goobaha ganacsiga kuwo soo jiidanaya maalgashadayaasha. Wasaaraddu waxay ku tilmaantay warqaddeeda in sababaha ugu waaweyn ee horumarka warshadaha Itoobiya uusan u kobcin heerka la rabo ay yihiin la'aanta raasamaalka, dhibaatooyinka sahayda wax soo saarka, iyo khibrad la'aanta. Sidaa darteed, waxay ku dhawaaqday in dhibaatooyinkan si tartiib tartiib ah loo yareeyo si loo kordhiyo horumarka warshadaha dalka. Sidaas darteed, si loo hubiyo in wax soo saarka iyo alaabada kale ay ku filan yihiin suuqa, waxaa loo arkay inay lagama maarmaan tahay in la yareeyo culayska canshuuraha iyo canshuuraha ay soo dejiyaan soo dejiyayaashu ku bixiyaan raasamaalka xaddidan ka hor inta aysan suuq geyn karin alaabadooda. Sababahan awgood, waxaa la sameeyay nidaam aag ganacsi oo xor ah kaas oo u oggolaanaya soo dejiyayaasha inay soo dejiyaan wax soo saarka iyo badeecadaha dalka iyagoon bixin canshuuraha iyo canshuuraha, iyo inay bixiyaan canshuuraha iyo canshuuraha marka wax soo saarka ama alaabta ay gaaraan suuqa. Waxaa la arkay in aagagga ganacsiga xorta ah ee hirgeliya nidaamkan sidoo kale laga aasaasay deegaannada dalka ee kala duwan. Ka dib tan, maalgashadayaasha ku hawlan aagagga ganacsiga xorta ah ee soo bandhiga alaabada iyo wax soo saarka suuqa ayaa laga dhaafay canshuurta dakhliga marka lagu daro nidaamka bixinta canshuurta ee kor ku xusan. Sidaa darteed, Wasaaradda Maaliyadda waxay ugu baaqday maalgashadayaasha inay ka faa'iidaystaan ​​​​fursaddan oo ay ku lug yeeshaan aagagga ganacsiga xorta ah. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Duugato 5 /2018 (ENA): Madaxweynaha DDS, Mudane Mustafe Muxummed Cumar, ayaa daah-furay shirkadda Jeeh Motors. ‎ ‎Shirkaddan oo ka shaqaynaysa soo dejinta noocyada kala duwan ee gaadiidka, gaar ahaan baabuurta ku shaqaysa laydhka (electric) iyo shidaalka labadaba, waxaa maalgeliyay C/raxmaan Maxamed Siciid oo ah mulkiilaha shirkadda. Daah-furka shirkaddan ayaa imanaya xilli guud ahaan caalamku wajahayo yaraanta shidaalka. ‎ ‎ Madaxweynaha DDS, Mudane Mustafe Muxummed Cumar oo munaasibadda ka hadlay ayaa yidhi: “Isbeddelka kaddib, waxaa deegaanka maalgashi ka sameeyay in ka badan 5,000 oo maalgashadeyaal ah, kuwaas oo lacagta ay geliyeen ganacsiyadooda ay gaadhayso 70 bilyan oo birr.” Sidoo kale, shirkaddu waxay ballanqaadday inay deegaanka keeni doonto gaadiidka gurmadka degdegga ah (ambalaasyo) oo ku shaqeeya laydh, kuwaas oo hal mar socon kara masaafo dhan 500 km, iyadoo la tixgelinayo baahida joogtada ah ee adeegyada caafimaadka degdegga ah. ‎ ‎ Guud ahaan, isbadalkii ka dhacay deegaanka ayaa dhabaha ufuray in maalqabeenada deegaanka aay maalgashadaan deegaanka isla markaana shirkado waaweyn iyo warshado wax-soo-saar ay ku dhiiradan inay hantidooda ku aaminaan deegaanka, taasoo sii xoojinaysa koboca dhaqaalaha iyo horumarka adeegyada bulshada. ‎ ‎Munaasibadda daah-furka shirkaddan waxaa ka soo qaybgalay masuuliyiin heer deegaan ah, oo uu ka mid yahay Madaxweyne-ku-xigeenka DDS, Mudane Ibraahim Cusmaan Faarax, odayaal-dhaqameed iyo marti sharaf kala duwan.

Qoraalka: Muuse Salamoon   Turjumaadda : C/raxmaan Fahmi   Qamadiga waa dalagga ugu badan ee laga beero laguna ganacsado Itoobiya. Sidaas darteed, Itoobiya waa mid ka mid ah dalalka ugu sarreeya soo saarista qamadiga ee Afrika.   Kahor xilli-beeraadka dalagga ee 2011/2012, dhulka lagu beero qamadiga xilliga oo roob jirin ee Itoobiya ma ahayn wax ka badan 1.7 milyan oo hektar. Markii la soo bandhigay mashruuca qamadiga la waraabiyo xagaaga, xogtu waxay tilmaamaysaa inuu ahaa 3,000 oo hektar oo keliya.   Hadda, Itoobiya waxay ku beeraysaa qamadiga 7.4 milyan oo hektar oo dhul ah xilliga abaarta, qamadiga la waraabiyo xagaaga iyo xilliyada qamadiga la waraabiyo dayrta, sida laga soo xigtay Wasaaradda Beeraha.   Macluumaadka ay soo saartay Wasaaraddu ee ku saabsan beerista qamadiga ee la waraabiyo xagaaga ee 2018 T.I, waxaa la xasuustaa in qorshuhu yahay in qamadigu lagu beero 4.29 milyan oo hektar oo dhul ah lana soo saaro 175 milyan oo kiintal oo qamadiga ah oo la waraabiyo xagaaga.   Inta badan wax soo saarka qamadiga ee Itoobiya waxaa soo saara beeraleyda yaryar. Si kastaba ha ahaatee, sannadihii u dambeeyay, beerashada makiinadaysan ayaa labanlaabtay wax soo saarka qamadiga.   Dowladdu waxay ka shaqeyneysaa sidii loo kordhin lahaa wax soo saarka dalka iyadoo abuuraysa nidaam u oggolaanaya qamadiga in la soo saaro saddex jeer sannadkii, laga bilaabo hal mar sannadkii, iyadoo la adeegsanayo waraabka.   Baahida qamadiga ee sannadlaha ah ee Itoobiya waa in ka badan 107 milyan oo kiintal. Si loo daboolo baahidan, waxay ku bixisay inta u dhaxaysa $700 milyan iyo 1 bilyan oo doolar iibsiga qamadiga.   Itoobiya waxay dabooli jirtay 25 ilaa 30 boqolkiiba baahida qamadiga ee sannadlaha ah iyada oo loo marayo soo dejinta qamadiga.   Dowladdu waxay si adag uga shaqeyneysay sidii loo hubin lahaa in Itoobiya si buuxda u daboosho isticmaalka qamadiga iyadoo ballaarinaysa beerista qamadiga waraabka xagaaga iyo kordhinta wax soo saarka sannadlaha ah.   Isla sanadkaas, Itoobiya waxay joojisay soo dejinta qamadiga ee dibadda.   Guulaha Itoobiya ee horumarinta qamadiga kuma koobnayn joojinta soo dejinta.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) wuxuu sheegay in Itoobiya aysan isku filnayn oo keliya wax soo saarka qamadiga laakiin ay sidoo kale leedahay awood ay ku dhoofiso; wuxuu dejiyay jiho loogu talagalay dhoofinta qamadiga.   Iyadoo la raacayo yoolka qaran ee uu dejiyay Ra'iisul Wasaaraha, Itoobiya waxay si rasmi ah u bilowday dhoofinta qamadiga Cirir 5, 2015 T.I.   Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu xilligaas sheegay in dhoofinta qamadiga ay calaamad u tahay gelitaanka Itoobiya marxalad taariikhi ah oo cusub oo beddeli doonta wejigeeda.   Itoobiya waxay leedahay awood ay ku dhoofiso 32 milyan oo kiintal oo qamadi ah si ay u daboolo isticmaalka gudaha ee 2015, sida uu xaqiijiyay Guddiga Dhaqaalaha Guud iyo Dhoofinta Qaranka.   Guddigu wuxuu sidoo kale sheegay in 32 milyan oo kiintal oo qamadi ah oo dheeraad ah la dhoofin karo ka dib marka la barto isticmaalka qaranka ee qofkiiba iyo dheelitirka guud ee wax soo saarka dalka.   Waxaa xusid mudan in Shirweynihii 38-aad ee Midowga Afrika lagu qabtay Addis Ababa, xarunta Midowga, bishii Cirir ee la soo dhaafay.   War-saxaafadeed uu ka soo saaray Goluhu, Guddoomiyaha Midowga Afrika ee Beeraha, Horumarinta Reer Miyiga, Dhaqaalaha Buluugga ah iyo Horumarinta Waarta, Moses Vilakati, ayaa sheegay in guusha Itoobiya ee wax soo saarka qamadiga ay tahay guul astaan ​​u ah Afrika.   Wuxuu sheegay in Midowga uu arkay Itoobiya oo kordhisay wax soo saarkeeda qamadiga muddo gaaban gudaheed si loo daboolo baahida gudaha loona dhoofiyo.   Waxa kale oo uu xusay in qamadiga uu yahay saamiga ugu badan ee dakhliga sarrifka lacagaha qalaad ee ka soo gala cuntooyinka dalalka Afrika sannad kasta.   Waxa uu sheegay in Itoobiya ay si ficil ah u muujisay inay suurtagal tahay in badeecadaha dibadda laga keeno lagu beddelo qamadiga gudaha.   Guddoomiyaha ayaa ugu baaqay dalalka kale ee Afrika inay wax ka bartaan khibradda Itoobiya oo ay ku dhaqmaan.   Waxa kale oo uu xusay in haddii Itoobiya ay sii waddo ballaarinta shaqadeeda ku aaddan horumarinta qamadiga, ay haysato fursad ballaaran oo ay ku gaari karto riyadeeda isku filnaanshaha cuntada.

Addis Ababa; Cuur 29/2018 (ENA): Wasiirka Maaliyadda, Axmed Shide, ayaa sheegay in dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ee dhammaystiran ay horseedday koboc waxqabad oo xooggan. Wasaaradda Maaliyadda ayaa soo saartay warbixin faahfaahsan oo qiimaynaysa waxtarka dib-u-habaynta dhaqaalaha guud iyo qaab-dhismeedka ee la hirgeliyay 18-kii bilood ee la soo dhaafay. Wasiir Axmed Shide ayaa isla markaas sheegay in dib-u-habaynta dhaqaalaha ee laga hirgeliyay dalka ay soo saarayaan natiijooyin la taaban karo. Wuxuu xusay in wax soo saarka guud ee gudaha dalka uu muujinayo kobac joogto ah, taasoo u suurtagelisay Itoobiya inay ka mid noqoto dalalka ugu kobaca sareeya Afrika. Wuxuu xusay in waaxda warshadaha ay sii ahaanayso mishiinka dhaqaalaha; wuxuu xusay in qaybaha beeraha iyo adeegga ay muujinayaan waxqabad heer sare ah. Wuxuu sheegay in mid ka mid ah guulaha ugu waaweyn ee dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ay tahay hoos u dhaca weyn ee sicir-bararka, kaas oo ahaa caqabad sannadihii la soo dhaafay. Wuxuu sharraxay in hirgelinta siyaasad maaliyadeed iyo mid lacageed oo isku-dhafan ay keentay natiijooyin rajo leh oo lagu dhimayo qiimaha maciishada. Wuxuu xusay in waxqabadka dhoofinta dalka uu arkay isbeddel taariikhi ah ka dib dib-u-habaynta sarrifka lacagaha qalaad. Wuxuu xusay in tartanka badeecadaha Itoobiya ee suuqa adduunka uu kordhay dakhliga ka soo gala qaybtana uu kordhay; intaa waxaa dheer, wuxuu xusay in horumar la taaban karo laga sameeyay dakhliga xawilaadaha, socodka maalgashiga tooska ah ee dibadda iyo kaydka sarrifka lacagaha qalaad. Wuxuu xusay in dawladdu ay kordhisay dakhliga guud iyadoo casriyeynaysa nidaamkeeda ururinta dakhliga; tani waxay si weyn uga qayb qaadatay dadaallada socda ee lagu dhimayo culayska deynta dibadda ee dalka si waara. Wuxuu xusay in dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ee Itoobiya ay hagayso hoggaan isku xiran iyo falanqayn ku salaysan caddayn; wuxuuna xaqiijiyay inuu sii wadi doono inuu ka shaqeeyo go'aan adag si uu u dhiso dhaqaale deggan oo koraya isagoo xoojinaya dib-u-habaynta qaab-dhismeedka. #Ethiopian_News_Agency #ENA #WWI

Addis Ababa; Cuur 29/2018 (ENA): Wasaaradda Warshadaha ayaa sheegtay in guusha wax soo saarka warshadaha ee Itoobiya ay kor u qaadayso awoodda wax soo saarka gudaha iyo tartanka dhoofinta caalamiga ah. Istaraatiijiyada dhaqaale badan ee la sameeyay oo la hirgeliyay ka dib isbeddelka qaran ayaa natiijooyin la taaban karo ka soo saaray qaybaha beeraha, warshadaha, macdanta, dalxiiska iyo tiknoolajiyada maanta. Kacaanka Warshadaha ee Itoobiya iyo dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ayaa sidoo kale xoojinaya nidaamka taageerada iyo la socodka qaab-dhismeedka ee qaybta warshadaha, iyagoo hubinaya tartanka caalamiga ah ee wax soo saarka gudaha iyo dhoofinta. Horumarka laga diiwaan geliyay waaxda warshadaha ayaa sidoo kale abuuraya fursad muhiim ah oo Itoobiya ay si weyn uga qayb qaadan karto kobaca dhaqaalaha. Wasiiru-dawlaha Warshadaha Tareqeny Bulletta ayaa u sheegay ENA; Ka dib isbeddelka qaranka, tiro tallaabooyin siyaasadeed ah ayaa la qaaday si loo horumariyo wax soo saarka warshadaha. Wuxuu sheegay in dib u eegista siyaasadda istaraatiijiyadeed ee qaybta warshadaha ay u suurtagelisay soosaarayaasha inay wax ka qabtaan caqabadaha ka jira kaabayaasha dhaqaalaha, tamarta iyo sahayda maaliyadeed iyada oo loo marayo hab isku xiran. Waxa kale oo uu sheegay in waaxda warshadaha gudaha iyo dibadda ay abuurtay fursad muhiim ah oo ay door wax ku ool ah kaga ciyaari karto kobaca dhaqaalaha dalka iyadoo kordhinaysa socodka horumariyayaasha maalgashiga. Waxa kale oo uu xusay in Kacaankii Warshadaha Itoobiya uu beddelay taariikhda wax soo saarka warshadaha ee hooseeya isla markaana uu abuuray dib u soo kabasho horumarsan oo ku aaddan qaybta. Waxa uu sheegay in tani ay Itoobiya ka dhigayso xarun muhiim u ah maalgashiga warshadaha caalamiga ah. Waxa uu sheegay in dib u habaynta dhaqaalaha gudaha ee Itoobiya ay tahay fursad kale oo muhiim ah oo abuurtay karti wax soo saarka warshadaha wax soo saarka. Waxa uu sharaxay in fikradda dib u habaynta dhaqaalaha guud ay sidoo kale abuurtay awood ganacsi oo dibadda ah iyadoo la hagaajinayo wax soo saarka warshadaha. Waxa uu sharaxay in nidaamka suuqa raasamaalka ee ugu horreeya ee Itoobiya uu siinayo faa'iidooyin muhiim ah waaxda wax soo saarka. Waxa kale oo uu xusay in suuqa raasamaalka uu abuuray beddel lagu daboolayo baahiyaha maalgelinta ee warshadaha wax soo saarka iyo jawi hawlgal oo suurtagal ah oo dhiirrigeliya keydinta muddada dheer. #Ethiopian_News_Agency #ENA #WWI

Addis Ababa; Cuur 29/2018 (ENA):- Wasaaradda Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka ayaa ku dhawaaqay in kor u kaca qiimaha sharci darrada ah uu horseedi doono mas'uuliyad maadaama ay jirto sahay ku filan bulshada. Wasiirka Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka Kassahun Gofe (Dr.) ayaa furay suuqyada wax laga iibsado sabtida iyo axadda ee laga hirgeliyay magaalo-hoseyaasha kala duwan ee Addis Ababa. Markii uu furayay suuqyada Qirqos iyo Aradha, Wasiirku wuxuu sheegay in goobo isku xidhka suuqa oo la mid ah laga sameeyay magaalooyinka waaweyn ee dalka. Wuxuu sidoo kale xaqiijiyay in in ka badan 2,100 oo suuq oo Sabtida iyo Axadda ah laga sameeyay guud ahaan Itoobiya oo ay si toos ah isugu xirayaan macaamiisha iyo alaab-qeybiyeyaasha. Wuxuu sidoo kale xaqiijiyay in badeecadaha beeraha iyo warshadaha lagu siinayo macaamiisha qiimo macquul ah suuqyada. Waxa kale oo uu sharraxay in hadda aysan jirin wax sahay ah oo sababi kara kor u kaca qiimaha wax soo saarka beeraha ama alaabta kale ee aasaasiga ah. Waxa uu ku nuuxnuuxsaday in kororka qiimaha sharci darrada ah ee alaabada la xiriira saliidda ama kuwa aan saliidda ahayn, iyadoo loo adeegsanayo xasillooni darrada hadda ka jirta Bariga Dhexe cudur daar ahaan, aan la aqbali karin. Wasiirka, oo ugu baaqay ganacsadaha inuu u dhaqmo si waafaqsan sharciga iyo nidaamka, ayaa sidoo kale ku dhawaaqay in tallaabo sharci oo lagama maarmaan ah laga qaadi doono kuwa isku daya inay carqaladeeyaan suuqa. Barnaamijkan bacadlaha iyo bandhigga, oo ay soo qabanqaabisay Wasaaradda Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka iyadoo la kaashanaysa xafiisyada ganacsiga ee maamulka magaalada iyo kuwa magaalo-hooseyaasha ayaa ujeeddadiisu tahay in wax laga qabto yaraanta sahayda iyo kororka qiimaha ee alaabta aasaasiga ah inta lagu jiro sabtida iyo axadda. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #Ethiopian_News_Agency

Addis Ababa; Cuur 26/2018 (ENA): Itoobiya iyo Shiinaha ayaa gaaray heshiis lagu saxiixayo heshiis dib-u-habeyn deyn ah oo hoos yimaada Heshiiska Qaab-dhismeedka Wadajirka ah ee G20, sida ay ku dhawaaqday Wasaaradda Maaliyaddu.   Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide ayaa la kulmay Wasiirka Maaliyadda Shiinaha Lan Fuan magaalada Beijing si ay uga wada hadlaan iskaashiga dhaqaale ee labada dhinac.   Dooddu waxay diiradda saartay siyaabaha loo dhammaystiri karo dib-u-habaynta deynta Itoobiya, loo dedejin karo mashaariicda jira, iyo sidii loo heli lahaa maalgelin loogu talagalay mashaariicda horumarinta ee waaweyn.   Labada dhinac waxay ku heshiiyeen in la xoojiyo awoodda dhaqaale ee Itoobiya marka la eego dib-u-habaynta deynta iyo in la abuuro jawi ku habboon kobaca dhaqaalaha.   Waxay xaqiijiyeen inay diyaar u yihiin inay saxiixaan heshiiska laba geesoodka ah ka dib Qaab-dhismeedka Wadajirka ah ee G20, kaas oo lagu tilmaamay tallaabo weyn oo loo qaaday yareynta culayska deynta Itoobiya.   Dooddu waxay xoogga saartay baahida loo qabo in mashaariicda horumarinta ee hore loo bilaabay waqtigii loogu talagalay la dhammaystiro iyo in la hubiyo isticmaalka hufan ee lacagaha.   Waxay ku heshiiyeen inay si dhow ula socdaan hirgelinta mashaariicda oo ay si wadajir ah wax uga qabtaan caqabadaha.   Waxay yeesheen doodo miro dhal ah oo ku saabsan mashaariicda cusub ee istaraatiijiga ah, gaar ahaan maalgelinta dhismaha Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu.   Garoonka diyaaradaha ayaa la filayaa inuu xoojiyo xiriirka ganacsiga iyo gaadiidka ee u dhexeeya Itoobiya, Shiinaha iyo suuqa caalamiga ah.   Guddoomiyaha Bangiga Qaranka ee Itoobiya, Dr. Eyob Tekaleny, ayaa warbixin guud ka bixiyay iskaashiga iyo heshiisyada ay gaareen bangiyada dhexe ee labada dal.   Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide, ayaa dhankiisa tilmaamay in heshiiska la gaaray uu yahay cutub cusub oo ku saabsan xiriirka soo jireenka ah ee labada dal.   Wasaaradda Maaliyadda ayaa qoraal ay u dirtay ENA ku sheegtay inay ku heshiiyeen inay si dhow uga shaqeeyaan heerka farsamada si ay u saxiixaan heshiiska deynta iyo inay bilaabaan mashruuca garoonka diyaaradaha.   #ENA #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Jigjiga; Cuur 25/2018 (ENA): Xafiiska ganacsiga iyo gaadiidka DDS ayaa sheegay in dadaallo lagu sameynayo sidii loo xakameyn lahaa sharci ahaanshaha ganacsiga shidaalka deegaanka yo fududeynta howlaha gaadiidka.   War-saxaafadeed uu soo saaray madaxa xafiiska ganacsiga iyo gaadiidka DDS Mudane Cabdulxakiim Sheikh Xassan, ayaa lagu sheegay in la sameeyay xakameyn adag si looga hortago cadaadiska saaran ganacsiga shidaalka iyo sahayda ka dib qalalaasaha ka dhacay Bariga Dhexe inay saameeyaan bulshada.   Wuxuu sidoo kale sheegay in mudnaanta la siiyay shidaalka gaadiidka u baahan, hay'adaha dhoofinta, mashaariicda dowladda iyo kuwa gaarka loo leeyahay, iyo gawaarida qaada alaabada aasaasiga, oo ay ku jiraan ganacsiga soo dejinta iyo dhoofinta.   Wuxuu sidoo kale sheegay in hay'adaha amniga ee deegaanku ay si wada jir ah ula shaqeynayaan Booliska Federaalka iyo Komishinka Kastamka si loo xakameeyo ganacsiga shidaalka ee sharci darrada ah.   Wuxuu sheegay in 3,500 litir oo shidaal ah lagu qabtay dadaallada lagu xakameynayo tahriibinta shidaalka ee sharci darrada ah. Sarkaalka ayaa sidoo kale ka codsaday bulshada inay xoojiyaan ka qaybgalkooda shaqada isku-dubaridka ah ee lagu xakameynayo tahriibinta shidaalka ee sharci darrada ah.   Waxa kale oo uu tilmaamay in kor u kaca cusub ee qiimaha shidaalka ee deegaanka la hirgeliyay, isla markaana la wado hawlo wacyigelin ah si loogu dhiirrigeliyo bulshada inay si dhaqaale ahaan u isticmaalaan shidaalka.   Waxa kale oo uu bulshada kula taliyay inay keydiyaan shidaalka iyagoo adeegsanaya ilo kale oo tamar la cusboonaysiin karo iyo yareynta safarka aan loo baahnayn.   #Ethiopian_News_Agency #ENA

Addis Ababa, Cuur 23/2018 (ENA): Shirkani waxaa ka soo qaybgalay madaxa xafiiska Xisbiga Barwaaqo ee Soomaalida, Madaxa Xafiiska Beeraha, masuuliyiinta xafiisyada bahwadaagta, maamulada gobolada iyo madax xafiiseedyada beeraha ayaa xooga lagu saarayaa dhagaysiga warbixinta waxqabadka xili roobaadkii tagay, dardargalinta qorshaha u diyaargaraw xili roobaadka gu'ga, xoojinta aaga beeralayda ee laga hirgaliyay gobolada Faafan iyo Shabeelle iyo sidoo kale dardargalinta mashaariicaha kala duwan ee xafiisku fuliyay. Inj. Maxamed Shaale, Madaxa Xafiiska Xisbiga Barwaaqo ee Soomaalida iyo Madaxa Xafiiska Beeraha Cabdulaahi Maxamed ayaa sheegay in bahda beeraha looga baahan yahay inay mudnaan gaara siiyaan qorshayaasha lagu xaqiijinayo horumarinta waxsoosaarka beeraha iyo isku filaanshaha. Shirkani ayaa inta uu socdo lagu eegi doonaa shaqooyinka waxsoosaarka iyo caqabadaha si la iskula meel dhigo qorshe midaysan. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha ayaa shaaciyay in Itoobiya ay hadda si aad uga wanaagsan sidii hore ugu diyaarsan tahay ganacsiga caalamiga ah. War lagu baahiyay bogga rasmiga ah ayaa lagu sheegay in dowladda Itoobiya, intii lagu jiray madasha Maalgasho Itoobiya 2026, ay heshiisyo maalgashi oo taariikhi ah oo dhan 13.1 bilyan oo doolar la saxiixatay bahwadaag ka kala yimid Shiinaha, Booland, Hindiya, Singaaboor iyo Kiinya. Heshiisyadan oo diiradda saaraya tamarta la cusboonaysiin karo, macdanta iyo ammonia cagaaran ayaa muujinaya in ajandaha dib-u-habaynta dhaqaalaha gudaha uu keenayo natiijooyin muuqda. Waxaa sidoo kale la xusay in tallaabooyin geesinimo leh sida xorreynta sicirka sarrifka lacagaha qalaad iyo furista suuqyada bangiyada iyo isgaarsiinta ay abuureen jawi maalgashi oo hufan oo soo jiidasho leh. Waxaa la tilmaamay in aagagga dhaqaale ee gaarka ah ee casriga ah iyo ka faa’iidaysiga suuqa xorta ah ee qaaradda Afrika ay Itoobiya u sameeyeen marin ku habboon suuqyada caalamiga ah. Xafiisku wuxuu sheegay in horumarkan laga dareemayo dhammaan qeybaha istiraatiijiga ah, gaar ahaan ka faa’iidaysiga khayraadka tamarta la cusboonaysiin karo ee ka dhashay mashruuca weyn ee biyo-xireenka, iyo horumarka laga sameeyay mashaariicda qoraxda iyo hydrogen-ka, halka dhinaca kale wax-soo-saarka macdanta si xoog leh loo horumarinayo. Koboca warshadaha ayaa dardargelin ku socda iyadoo la dhisayo aagag dhaqaale oo cusub, halka waaxda tiknoolajiyadda isgaarsiinta iyo macluumaadkuna ay si hufan ugu socoto isbeddel dijitaal ah. Iyadoo ay Itoobiya leedahay isku xirka caalamiga ah ee duulimaadyada iyo dhaxal dhaqameed qani ah, waxay noqotay meel soo jiidasho leh oo loogu talagalay ganacsiga iyo dalxiiska caalamiga ah. Ugu dambayn, Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha ayaa ugu baaqay bulshada caalamka inay la yeeshaan Itoobiya iskaashi heer sare ah, isagoo adkeeyay in Itoobiya maanta ganacsi uga diyaarsan tahay si ka wanaagsan sidii hore. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Cuur 23/2018 (ENA): Bangiga Shiinaha ayaa sheegay inay danaynayaan ka qeybgalka maalgelinta mashruuca Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu. Wafdi ka socda Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya iyo Wasaaradda Maaliyadda ayaa wadahadal la yeeshay bangiga, iyagoo ka wadahadlay taageerada maaliyadeed ee dhismaha garoonka cusub. Intii lagu jiray wadahadalka, wafdiga Itoobiya waxay bixiyeen faahfaahin ku saabsan naqshadda farsamo ee mashruuca, jadwalka dhismaha, iyo qaab-dhismeedka guud ee maaliyadeed. Sidoo kale waxaa la sharaxay tallaabooyinka dib-u-habaynta ee la sameeyay si mashruucu u noqdo mid wax ku ool ah, bangiyaduna u arkaan mid la maalgelin karo, isla markaana aan culays ku keenin awoodda maaliyadeed ee dalka mustaqbalka fog. Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya ayaa si gaar ah u muujisay faa’iidada weyn ee mashruucu u leeyahay gobolka iyo dalka guud ahaan. Waxaa la tilmaamay in garoonkan cusub uu xoojin doono hoggaanka Itoobiya ee dhanka duulista hawada, isla markaana uu door weyn ka qaadan doono ganacsiga, dalxiiska, iyo kobaca dhaqaalaha. Bangigu wuxuu sheegay inuu khibrad u leeyahay maalgelinta garoomada diyaaradaha, isla markaana uu mudnaan siiyo ka qeybgalka mashaariicda waaweyn ee kaabayaasha dhaqaalaha ee saameynta leh, gaar ahaan Afrika. Bangigu wuxuu caddeeyay in mashruucani si fiican ula jaanqaadayo mudnaantiisa iyo khibraddiisa ku aaddan maalgelinta kaabayaasha gaadiidka waaweyn. Intaa waxaa dheer, bangigu wuxuu sheegay inuu la xiriirayo Bangiga Horumarinta Afrika, oo ah isku-duwaha ugu weyn ee mashruuca, si loo fahmo qaabka maaliyadeed loogana wada shaqeeyo meelaha suuragalka ah. Wadahadalladu waxay diiradda saareen qaabka maalgelinta, isuduwidda lala yeelanayo deyn-bixiyeyaasha kale, iyo shuruudaha muhiimka ah ee u baahan taxaddar. Labada dhinac waxay ku heshiiyeen in la sii xoojiyo wadahadallada farsamo iyo kuwa maaliyadeed, lana adkeeyo xiriirkooda. Bangigu wuxuu carrabka ku adkeeyay in is-weydaarsiga xogta iyo dadaallada wadajirka ah ay muhiim u yihiin si uu uga qeybqaato xirmada maalgelinta. Sida ku cad xog ay Wasaaradda Maaliyaddu usoo dirtay wakaaladda, Bangiga Shiinaha wuxuu muujiyay inuu diyaar u yahay inuu kaalintiisa ka qaato taageerada maaliyadeed ee mashruuca. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Cuur 22/2018 (ENA): Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya ayaa soo gabagabeysay daraasaddka suurtagalnimada ee ku saabsan dhismaha xarun dayactir diyaaradaha ah oo Galbeedka Afrika ah, waxayna hadda ku jirtaa marxaladda hirgalinta. Waxaa sidaas sheegay Agaasimaha Guud ee Shirkadda, isagoo faahfaahin ka bixiyay shirkii 2026 ee ka dhacay Addis Ababa oo muddo saddex maalmood ah socday, kaasoo looga hadlayay dayactirka, horumarinta iyo hawlgalka diyaaradaha Afrika. Agaasimaha Guud ayaa tilmaamay in dhismaha adeeg dayactir, horumarineed iyo hawlgal oo dhammaystiran uu ka caawin doono Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya inay noqoto shirkad guulaysata. Waxa uu sheegay in waddooyinka cirka ee qaaradda Afrika ay marayaan dhibaatooyin sababtuna tahay adeegyada dayactirka iyo hawlgalka oo liita. Si loo bixiyo adeeg dayactir oo xooggan, horumarineed iyo hawlgal, shirkaddu waxay u baahan tahay khayraad ballaaran iyo aqoon qoto dheer, waxaana lagama maarmaan ah in waddamada Afrika ay iska kaashadaan sidii xal waara loogu heli lahaa. Agaasimaha ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay in dhalinyarada leh kartida ay tahay in la tababaro lagana faa’iideysto. Waxaa la caddeeyay in wada shaqeyn lala sameeyo xarumo dayactir diyaaradeed oo ka kala jira dalal kala duwan si loo hormariyo adeegyada. Agaasimaha ayaa xusay in qaybta dayactirka diyaaradaha ay muhiim u tahay guusha Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya, taasoo ah sirta guusheeda ee suuqa diyaaradaha. Shirkaddu waxay qorsheyneysaa in adeegyada dayactirka diyaaradaha ay gaarsiiyaan Afrika iyo dalal kale, shirkanina wuxuu u ahaa madal muujisay awoodda shirkadda iyo kaalinteeda hogaamineed ee qaaradda. Sidoo kale, Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya waxay qorsheyneysaa in ay la kaashato shirkadaha saaxiibadeeda ah si loo furo xarunta dayactirka ee Galbeedka Afrika, iyadoo diyaar u ah fulinta qorshayaasha. Shirkadda ayaa sidoo kale xustay in magaalooyin badan oo gobolka, Bartamaha iyo Bariga Dhexe ku yaal ay dayactirka diyaaradaha u joojiyeen sababo la xiriira dagaal, isla markaana diyaaradaha waddamada deriska ah ay bilaabeen duulimaadyadooda iyadoo la sameeyay qiimeyn amni. Waxaa la sheegay in hawlaha xaaladda ammaanka la sii wadi doono si hawlaha caadiga ah ee duulimaadyada loo soo celiyo. Agaasimaha Guud ayaa xusay in shirkaddu ay qaadday masuuliyadda gaadiidka rakaabka ee qaaradda Afrika iyo waddamada kale, isagoo sheegay in dagaalka Bariga dhexe uu u suurta geliyay shirkadda inay tijaabiso xulashooyin kale oo loogu talagalay adeegyada duulimaadyada. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Cuur 22/2018 (ENA): Maareeyaha Guud ee Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya, Masfin Taasaw, ayaa sheegay in Itoobiya ay ku guulaysatay dhismaha shirkad duulimaad oo heer sare ah, taas oo ku dhisan adeegyo adag oo dayactir, dib-u-cusboonaysiin iyo hawl-gelin ah. Shirkii Afrika ee Dayactirka, Dib-u-cusboonaysiinta iyo Hawl-gelinta oo saddex maalmood ka socday Addis Ababa ayaa maanta la soo gabagabeeyay. Masfin ayaa sheegay in adeeg MRO oo dhammaystiran uu yahay tiirka ugu muhiimsan ee lagu dhisi karo shirkad duulimaad oo guulaysata, isaga oo xusay in uu sannado badan ka soo shaqeeyay qaybtaas gudaha shirkadda. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in sirta guusha shirkadda ay tahay awoodda iyo tayada adeegga MRO ee shirkadda dhexdeeda ka jira. Sidoo kale wuxuu tilmaamay in Afrika ay ka jirto baahi weyn oo dhanka MRO ah, taas oo sababtay in qaar ka mid ah shirkadaha duulimaadyadu noqdaan kuwo daciif ah. Masfin Taasaw wuxuu sheegay in bixinta adeegga MRO oo xooggan ay u baahan tahay maalgelin ballaaran iyo aqoon sare, isla markaana xalka waara uu yahay in shirkadaha duulimaadyada Afrika ay iska kaashadaan arrintan. Wuxuu intaa ku daray in Afrika ay leedahay dhallinyaro karti leh, kuwaas oo u baahan in la tababaro lana hawlgeliyo si loo xoojiyo qaybta MRO. Ugu dambayn, wuxuu xusay muhiimadda ay leedahay in lala shaqeeyo hay’adaha MRO ee caalamka si wadajir ah. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

War-saxaafadeedka Guddiga Siyaasadda Lacagta – Kulankoodii 6aad Guddiga Siyaasadda Lacagta ee Bangiga Qaran ee Itoobiya ayaa qabtay kulankoodii lixaad ee joogtada ahaa, iyadoo la eegay xaaladda dhaqaale ee dalka iyo tan caalamkaba, isla markaana lagu qiimeeyay jihada sicir-bararka, kobaca dhaqaalaha, iyo xaaladaha maaliyadeed. Sicir-bararka Guddigu wuxuu xusay in sicir-bararka guud uu dhammaadka bisha Cirir 2018 T.I. hoos ugu dhacay 9.7%. Sicir-bararka cuntada iyo kan agabkaba labaduba hoos ayay u socdaan marka loo eego heerarkii hore. Tani waxay ka tarjumaysaa saameynta siyaasadda lacagta ee adag ee la fulinayay bilihii la soo dhaafay.   Si kastaba ha ahaatee, guddigu wuxuu ka digay in xiisadaha Bariga Dhexe ay keeni karaan koror ku yimaada qiimaha shidaalka iyo badeecooyinka caalamiga ah, taas oo saameyn ku yeelan karta jihada sicir-bararka gudaha. Dhaqdhaqaaqa dhaqaalaha Tilmaamayaasha isku-darka dhaqdhaqaaqa dhaqaalaha (Composite Indicators of Economic Activities) waxay muujinayaan in dhaqaalaha dalka uu sii wado soo kabasho si tartiib tartiib ah. Wax soo saarka warshadaha, adeegyada, iyo ganacsigu waxay muujiyeen koror marka la barbar dhigo sanadkii hore. Lacag wareegta iyo saldhigga lacagta Kororka lacagta wareegta (broad money supply) iyo saldhigga lacagta (base money) ayaa si dhow loo xakameeyay. Tallaabooyinka la qaaday waxay gacan ka geysteen in la yareeyo cadaadiska ka iman kara kororka lacagta ee saameeya sicir-bararka.   Dulsaarka iyo deynta dib u dhacday Heerka dulsaarka Bangiga Qaranka ayaa lagu sii haynayaa halkiisii. Bangiyada waxaa lagu adkeeyay inay yareeyaan saamiga deynta dib u dhacday (NPL) si loo ilaaliyo caafimaadka nidaamka maaliyadeed. Maareynta dareeraha lacagta Bangigu wuxuu sii xoojinayaa maaraynta dareeraha lacagta ee nidaamka bangiyada, isagoo adeegsanaya suuqa lacagaha bangiyada dhexdooda iyo adeegga amaahda degdegga ah. Miisaaniyadda iyo amaahda dowladda Guddigu wuxuu ku taliyay in dowladda sii waddo maareynta miisaaniyadda si taxaddar leh, isla markaana la joojiyo ama la yareeyo amaahda tooska ah ee laga qaato Bangiga Dhexe. Waxaa sidoo kale lagu booriyay in la xoojiyo dib-u-habeynta lagu kordhinayo tartanka lacagaha qalaad. Isu dheellitirka lacagaha qalaad Isu dheellitirka lacagaha qalaad ayaa muujinaya horumar marka loo eego sanadadii hore. Tani waxay ka tarjumaysaa dadaallada lagu xoojinayo dhoofinta, soo jiidashada maalgashiga, iyo maareynta soo dejinta agabka. Aragti guud iyo saadaal Guddigu wuxuu saadaaliyay in kobaca dhaqaalaha ee sanadkan iyo kan xiga uu sii ahaan doono mid deggan, iyadoo la tixgelinayo taageerada hay’adaha caalamiga ah sida Hay'adda Lacagta Aduunka iyo fulinta dib-u-habeynta dhaqaale ee socda. Go’aannada kulanka: ● In la sii wado siyaasadda lacagta ee adag ● In heerka dulsaarka saldhigga ah lagu sii hayo halkiisii. ● In si dhow loola socdo khataraha caalamiga ah ee saameyn kara sicir-bararka. ● In la xoojiyo maaraynta dareeraha lacagta iyo caafimaadka nidaamka bangiyada. Guddiga Siyaasadda Lacagta ee Bangiga Qaranka wuxuu caddeeyay in tallaabooyinkan ay lagama maarmaan u yihiin xasilinta sicir-bararka iyo ilaalinta kobaca dhaqaale ee waara. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya