Dirdhaba, Afagaal 13/2018 (ENA): Xafiiska Maalgashiga ee ismaamulka Dirdhaba ayaa ku dhawaaqay in maalgashadayaasha haysta raasamaal diiwaan gashan oo ka badan 71 bilyan oo birr sannad-maaliyadeedka ay heleen ruqsadaha maalgashiga.   Mudane Abera Mengistu, oo ah isku-duwaha kooxda cilmi-baarista mashruuca maalgashiga ee xafiiska, diyaarinta macluumaadka iyo dallacaadda, ayaa maanta u sheegay ENA in 464 maalgashadayaal leh raasamaal diiwaan gashan oo ka badan 71 bilyan iyo 304 milyan oo birr ayaa helay ruqsadaha sannad-maaliyadeedka iyagoo ku jira xaaladaha wanaagsan ee uu maamulku abuuray si loogu dhiirrigeliyo maalgashiga.   Wuxuu sheegay in maalgashadayaasha helay ruqsadaha warshadaha wax soo saarka, adeegga, dhismaha iyo qaybaha beeraha ay abuuri doonaan in ka badan 21,650 fursado shaqo oo joogto ah iyo kuwo ku meel gaar ah marka ay si buuxda u galaan shaqada.   Wuxuu tilmaamay in maamulku uu la soconayo oo uu taageerayo horumariyayaasha marka lagu daro bixinta kaabayaasha dhaqaalaha si ay u noqdaan kuwo wax ku ool ah.   Wuxuu xusay in Dhaqdhaqaaqa Wax-soo-saarka Itoobiya, taageerada isku-dubaridka ah iyo kormeerka uu hirgeliyay maamulku ay awood u yeesheen inay kordhiyaan wax-soo-saarka warshadaha, kordhiyaan alaabada wakiillada ah iyo inay kordhiyaan sarrifka lacagaha qalaad.   Wuxuu sheegay in warshado badan ay awoodeen inay ka koraan heerarka dhexdhexaadka ah ilaa kuwa sare waxayna gacan ka geysteen abuurista fursado shaqo oo loogu talagalay muwaadiniinta.   Wuxuu sheegay in tani aysan kaliya kordhin Dirdhaba oo ah xarunta warshadaha ee Bariga Itoobiya ee qaybta maalgashiga, laakiin sidoo kale ay si weyn u kordhisay hawlaha bulshada iyo dhaqaalaha ee maamulka.   Mudane Abera wuxuu tilmaamay in in ka badan 50 hektar oo dhul ah la siiyay maalgashadayaasha bilaabay hawlahooda qaybta maalgashiga ka dib markay heleen ruqsad, iyagoo la kaashanaya Xafiiska Horumarinta Dhulka iyo Maareynta Dhulka ee maamulka.   Waxa uu sidoo kale xusay in mashiinnada loo oggolaaday in laga soo dejiyo canshuur la'aan si loo ballaariyo maalgashiga iyo inay la shaqeynayaan hay'adaha khuseeya si loo hubiyo in adeegyada maaliyadeed, biyaha, waddooyinka iyo korontada la bixiyo.   Maalgashadayaasha helay shatiyada qaybaha huteelada iyo kafeega, mudane Tekaliny Abebe iyo mudane Abduljebar Ali, ayaa dhankooda muujiyay inay ku qanacsan yihiin jawiga shaqo ee wanaagsan iyo taageerada uu maamulku u abuurayo maalgashadayaasha.   #wakaalda wararka ee Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Afagaal 6, 202018 (ENA): wasiiri dawlha Beeraha, Dr. Fikru Regasa, ayaa sheegay in horumarinta khayraadka xoolaha ee Itoobiya ay natiijooyin wanaagsan ay heleen beeralayda iyo reer xoolo-dhaqatada.   Waxan sidaas lagushegay shir magaalada Addis Ababa ka furmay oo ay si wadajir ah u soo qabanqaabiyen Wasaaradda Beeraha iyo Xafiiska Khayraadka Xoolaha ee Qaaradda Afrika ee hoos taga Midowga Afrika. Wasiiru dawlha Beeraha, Dr. Fikru Regasa, ayaa tilmaamay in madashani ay ujeeddadeedu tahay sidii loo dejisid lahaa jihooyinka siyaasadeed ee lagu horumarinayo khayraadka xoolaha ee Afrika, si loo abuuro nidaam u adkeysan kara isbeddelka cimilada, loona suurtageliyo in xoolo-dhaqatadu ay helaan suuqyo fiican, iyadoo kor loo qaadayo faa'iidooyinka ay waddamadu ka helaan qaybtaas.   Wuxuu sheegay in Itoobiya ay qaadday tillaabooyin la taaban karo oo xaqiijinaya faa'iidooyinka beeralayda iyo xola dhaqatada iyadoo kor u qaadaysa horumarinta khayraadka xoolaha dalka.   Wuxuu sidoo kale xusay in la dhisayo mashaariic si waara u xallinaya dhibaatooyinka la xiriira biyaha iyo calafka ee haysta beeralayda iyo xoolo-dhaqatada, iyadoo isla markaana la ballaarinayo xarumaha bixinta adeegyada caafimaadka xoolaha.   Wuxuu intaas ku daray in la xoojinayo hay'adaha la shaqeeya xoolo-dhaqatada iyo sidii xarumaha suuqyada xoolaha looga dhigi lahaa kuwo si fudud looga heli karo deegaannada ay degan yihiin dadka xola dhaqatada .   Agaasimaha Xafiiska Khayraadka Xoolaha ee Midowga Afrika, Dr. Huyam Salih, ayaa dhankeeda ka sheegtay in kasta oo Afrika ay haysato qaybta ugu dakhliga badan khayraadka xoolaha ee adduunka, haddana dakhliga iyo faa'iidooyinka ay ka hesho qiimahaas ay yihiin kuwo aad u hooseeya.   Waxay kaloo xustay in mustaqbalka, si loo horumariyo khayraadka baaxadda leh ee xoolaha ee qaaradda iyo si loo hagaajiyo faa'iidooyinka beeralayda iyo xola dhaqatada , ay lagama maarmaan tahay in la ballaariyo fursadaha maalgashiga ee dhammaan qaybaha kala duwan

Addis Ababa, Afagaal 5 / 2018 (ENA): Ka dib markii dib loo bilaabay adeegga garoonka diyaaradaha ee magaalada Debre Markos, garoonka diyaaradaha ee casriga ah ee Boqor Taklehaymanot ayaa si rasmi ah maanta loo furay.   Isagoo ka hadlayay munaasabadda furitaanka, Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka Temesgen Tiruneh wuxuu xusay in inkastoo magaaladu ay lahayd garoon diyaaradeed 60 sano ka hor, haddana la xiray ka dib markii ay bixisay adeegyo muddo dheer.   Isagoo sheegay in baahida dadka muddo dheer ay dawladdu ka jawaabtay, mudane Temesgen wuxuu sheegay in baahida laga jawaabay aysan ahayn oo keliya sababtoo ah inay caan ahayd laakiin sidoo kale inay sax ahayd oo sax ahayd.   Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka ma uusan beenin tan, isagoo sheegay in dib u soo celinta adeegga gaadiidka cirka ay sii xoojin doonto dalxiiska maxalliga ah iyo ganacsiga.   Isagoo sheegay in hawsha ugu weyn ee dowladda Medemer ay tahay inay isku xirto Itoobiya iyada oo loo marayo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha iyo dhisidda midnimada qaranka, wuxuu xaqiijiyay in shaqadan horumarinta ay ka sii socon doonto qaybaha kale ee dalka.

Addis Ababa; Afagaal 5 /2018 (ENA): Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa si rasmi ah u furay Garoonka Diyaaradaha ee Debre Markos oo la casriyeeyay, kaas oo dadka Debre Markos iyo agagaarkiisa ay si weyn u sugayeen sannado badan, kaasoo xirnaa ilaa 30 sano.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa farriin uu ku qoray boggiisa baraha bulshada ku sheegay:   Garoonka Diyaaradaha ee Debre Markos ayaa si rasmi ah maanta loo furay.   Wuxuu sheegay in garoonka diyaaradaha, oo dhererkiisu yahay 2,400 mitir iyo ballaciisu yahay 30 mitir, uu abuuray awood ballaaran oo lagu qaabilo diyaaradaha waaweyn ee rakaabka iyo kuwa xamuulka sida Q400 iyo B737.   Wuxuu tilmaamay in hirgelinta garoonkan uu si weyn u kicin doono ganacsiga maxalliga ah, maalgashiga iyo hawlaha dalxiiska, isagoo furi doona cutub cusub oo ku saabsan kobaca dhaqaalaha gobolka iyo dalka oo dhan.   Ra'iisul Wasaare Abiy wuxuu soo gudbiyay farriin ah inaan sii wadi doono muujinta ballanqaadkeenna ah inaan caqabadaha u rogno fursado; inaan si tartiib tartiib ah wax uga qabanno baahiyaha horumarineed ee dadkeenna; iyo inaan dhameystirno mashaariicda waaweyn ee aan ku bilownay tayo iyo xawaare.

Addis Ababa; Agaali 23/2018 (ENA): Shirkado kala duwan oo Sacuudi Carabiya ah ayaa muujiyay xiisaha ay u qabaan inay maalgashadaan Itoobiya.   Wafti diblomaasiyadeed oo heer sare ah oo uu hoggaaminayo Danjire Awel Wagris Muxammed, oo ah Ku-xigeenka Madaxa Ergada Safaaradda Itoobiya ee Sacuudi Carabiya, ayaa booqday Warshadda Jo Drinks iyo Warshadaha bunka ee soil roasters ee ku yaalla Magaalada Labaad ee Warshadaha ee Dammam.   Inta lagu guda jiray booqashada, Danjire Awel ayaa madaxda sare ee shirkadaha uga warbixiyay dib-u-habaynta dhaqaalaha guud, siyaasadaha maalgashiga iyo Beeraha Isku-dhafan ee Beeraha iyo Warshadaha (IAIPs).   Jo Drinks waa shirkad soo saarta cabitaan aan khamri ahayn shirkadduna waxay xiisaynaysaa inay maalgashato Itoobiya oo ay alaabteeda u gudbiso suuqyada gudaha iyo kuwa dhoofinta.   Shirkadda Soil Roasters Company, oo ka soo dejisa bunka gaarka ah Itoobiya, ayaa ku dhawaaqday inay si toos ah uga iibsan doonto soosaarayaasha iyo ururada Itoobiya.   Danjire Awol Hagris ayaa ku martiqaaday hoggaamiyeyaasha labada shirkadood inay booqasho maalgashi ka hor ah ku tagaan Itoobiya.   Safaaradda Riyaad waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay bixiso taageerada lagama maarmaanka ah ee booqashada.   Booqashadan ayaa la filayaa inay sii xoojiso iskaashiga ka dhexeeya Itoobiya iyo Sacuudi Carabiya ee dhinaca ganacsiga, oo ay ku jirto warshadaha beeraha, sida ay sheegtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda.

Addis Ababa, 22 Agaali, 2018 (ENA) — Itoobiya iyo Talyaaniga ayaa kala saxiixday heshiis amaah ah oo dhan 70 milyan oo Euro, kaas oo lagu bixinayo muddo dheer, waxaana loo isticmaali doonaa hirgelinta dib-u-habaynta dhaqaalaha dalka iyo mashaariicda horumarinta, sida uu sheegay Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide.   Heshiiska amaahda ah ayaa waxaa kala saxiixday Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide iyo Danjiraha Talyaaniga u fadhiya Itoobiya, Agostino Palese.   Wasiirka Maaliyadda, Mudane Axmed Shide, ayaa cadeyay in heshiiskan amaahda ah uu muujinayo iskaashiga xooggan ee ka dhexeeya labada dal, uuna sii xoojinayo xiriirkooda taariikhiga ah ee muddada dheer soo jiray.   Wuxuu sidoo kale tilmaamay in heshiiskani uu qayb ka yahay hannaankii iskaashi ee horay ay labada dal ugu heshiiyeen.   Wuxuu sharraxay in taageeradan maaliyadeed ay gacan ka geysan doonto xaqiijinta tillaabooyinka dib-u-habaynta dhaqaalaha qaranka iyo yoolalka horumarineed ee ay Itoobiya bilowday.   Wuxuu xusay in Itoobiya ay si guul leh u dhammaystirtay wajigii labaad iyadoo hirgelisay dib-u-habayn dhammaystiran oo dhanka dhaqaalaha weyn ah (Macroeconomic reform).   Isagoo taa ka duulaya, in Bangiga Adduunka uu ansixiyay taageerada miisaaniyadeed ee loo isticmaali doono hirgelinta wajiga saddexaad ee dib-u-habaynta.   Ugu dambeyntii, Wasiirku wuxuu u mahadceliyay dowladda Talyaaniga taageerada maaliyadeed ee ay u fidisay dadaallada horumarineed iyo dib-u-habaynta dhaqaalaha Itoobiya, iyo iskaashiga joogtada ah ee ay la leedahay.

Dhismaha Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waxaa la bilaabay Dharabley/January 2, 2018 waxaana bilaabay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.). Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waxaa laga dhisayaa magaalada Bishooftu oo 40 kiiloomitir u jirta Addis Ababa . Waxa uu Garoonka leedahay awood ay ku qaadi karto ilaa 110 milyan oo rakaab ah sannadkii. Waxay noqon doontaa 4.4 jeer ka weyn Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bole ee hadda jira. Mashruucan taariikhiga ah waxaa lagu dhisayaa dadaal weyn habeen iyo maalin si dalkeenna looga dhigo xarunta duulista adduunka. Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waa mashruuca kaabayaasha duulista ee ugu weyn taariikhda Afrika. Dhismaha garoonka diyaaradaha waxaa lagu fulin doonaa laba marxaladood. Wajiga koowaad ee dhismaha ayaa la filayaa in la dhammeeyo sanadka 2030, iyadoo qaadi karta 60 milyan oo rakaab ah. Wajigan, hal terminaal rakaab oo aad u weyn oo casri ah iyo hal terminaal rakaab oo dhexdhexaad ah ayaa la dhisi doonaa. Intaa waxaa dheer, laba armaajo diyaaradeed oo is barbar socda iyo meel baarkin ah oo awood u leh inay baarkin ku dhigto 180 diyaaradood markiiba ayaa la dhisi doonaa wejiga koowaad. Hoteel casri ah oo leh 350 qol ayaa laga dhisi doonaa terminaalka inta lagu jiro wejigan. Terminaal xamuul iyo xarun dayactir diyaaradeed oo qaban doonta 1.5 milyan oo tan oo xamuul ah sannadkii ayaa sidoo kale la dhisi doonaa inta lagu jiro wejigan. Mashruucu waa tusaale weyn oo aan ahayn oo keliya Itoobiya laakiin sidoo kale qaaradda Afrika. Waxay door muhiim ah ka ciyaartaa fududeynta hirgelinta Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika iyo xoojinta xiriirka ganacsiga iyo dhaqaalaha qaaradda. Waddo tareen oo 12 baabuur ah iyo tareen xawaare sare leh ayaa laga dhisi doonaa inta u dhaxaysa Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu iyo Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bole. Dhismaha Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waa tallaabo weyn oo loo qaaday xallinta dhibaatada kaabayaasha dhaqaalaha ee dib u dhigtay horumarinta duulista hawada Afrika. Mashruucan dhismaha garoonka diyaaradaha wuxuu abuuri doonaa fursado shaqo oo muhiim ah. Magaalada garoonka diyaaradaha ee la dhisi doono oo ku xigta garoonka diyaaradaha ayaa sidoo kale si weyn uga qayb qaadan doonta horumarinta gobolka ee dhinacyada ganacsiga, warshadaha iyo dalxiiska.

Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waa mashruuca kaabayaasha duulista ee ugu weyn taariikhda Afrika — Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.)   Addis Ababa; Agaali 8/2018 (ENA): Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa sheegay in Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu uu yahay mashruuca kaabayaasha duulista ee ugu weyn taariikhda Afrika.   Wuxuu sheegay in mashruucani uu qaadi karo 110 milyan oo rakaab ah sannadkii marka la dhammeeyo.   Wuxuu sheegay in dhammaystirka mashruucu uu u sahli doono Itoobiya inay ka mid noqoto shirkadaha duulista ee ugu horreeya adduunka, isla markaana la dhisayo iyadoo si joogto ah loo ballanqaadayo habeen iyo maalin.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Miisaaniyadda dowladda federaalka ee qabyada ah ee sannad-maaliyadeedka 2019 ayaa la horgeeyey Golaha Shacabka taas oo dhan 2.339 tirilyan oo birr. Kalfadhiga Golaha Wakiillada Shacabka ee 6aad, sannadka shaqeddkiisii 5 kulankiisii caadiga ahaa ee 25-aad oo falanqeynayo miisaaniyadda taas oo Golaha uu soo hordhigay Wasiirka Maaliyadda Ahmed Shide si loo qabyo-tiro miisaaniyadda dowladda federaalka ee sanad miisaaniyadeedka 2019 T.I Wasiirka Maaliyadda Ahmed ayaa si faahfaahsan u soo bandhigay saldhigyada iyo odoroska lagu dhisayo qoondaynta sanadka maaliyadeed ee soo socda, Iyodoo lagu salaynayo jihada guud ee dhaqaalaha Itoobiya (macro-ecoomi), iyo sidoo kale aragtida iyo waxqabadka dhaqaalaha ee sanad maaliyadeed hadda gabagabada ku dhow. Wasiirka Maaliyadda Ahmed Shide ayaa waqti xaadirka Golaha Shacabka u soo bandhigayay faahfaahinta miisaaniyadda qabyo-qoraalka ah. Wuxuuna sheegay Miisaaniyaddan u diyaarsan tahay iyadoo la tixgelinayo qorshayaasha horumarineed iyo kuwa dhaqaalaha guud ee dalka (macro-economics) ah ee dowladdu dejisay. Wasiirka Maaliyada ayaa sheegay in miisaaniyadda sanadka 2019 T. I, ay dhan tahay 1.236 tirilyan birr loo qoondeyn doono kharashaadka joogtada ah, halka bilyan 568.2 bilyan birr loo adeegsan doono kharashaadka raasumaalka. Waxay sidoo kale la a sheegay in 520.6 bilyan birr loo qoondeyn doono taageerada miisaaniyadda ee dowlad-deeganada dalka , sidoo kalena 14 bilyan birr loo adeegsan doono fulinta yoolalka horumar waara ee dawalad deeganada . Waxay kale oo uu shegay in 52.9% guud ahaan miisaaniyadda, oo ah qayb weyn, loo qoondeeyay kharashaadka joogtada ah. Waxay sidoo kale sheegay lacagtan oo ah 542 bilyan birr loo adeegsan doono bixinta deynta gudaha iyo tan dibadda. Waxay sidoo kale sheegay kharashaadka joogtada ah looga isticmaali donono 236.4 bilyan birr loona qoondeeyay bacriminta, kabka

Addis Ababa; Agaali 2/2018 (ENA): Waxaan sii wadi doonnaa inaan xoojinno dadaalkeenna si aan u hubinno in dadkeennu ay kheyraadkooda ku bixiyaan horumarinta iyagoon waqti iyo lacag ku lumin raadinta adeegyada, ayay tiri Maayarka Magaalada Addis Ababa Adhaanej Abebe.   Fariinteeda, maayarka magaaladu waxay ku tiri; Fulinta ballanqaadyada aan u sameynay dadweynaha waa astaanteenna.   Waxay sidoo kale ku dhawaaqday daahfurka Adeegga Dowladda ee Hal-goob ee 9-aad ee Addis Mesob ee magaalo kasta maanta.   Waxay tilmaamtay in Xarumaha Adeegga Dowladda ee Hal-goob ee Mesob loo qorsheeyay in laga bilaabo dhammaan magaalooyinka hoose sanadka 2018 si loo sameeyo bixinta adeegga dowladda mid hufan, dhakhso badan, hufan oo la heli karo.   Waxay tilmaamtay in sagaal xarumood, oo ay ku jirto tan maanta, la hirgeliyay sidii loogu ballanqaaday dadka.   Nidaamkani wuxuu higsanayaa inuu meesha ka saaro xadgudubka adeegga, laaluushka, isla xisaabtanka, iyo xuquuqda loogu adeego dadweynaha si sharaf leh, ayay sharraxday.   Duqa magaaladu wuxuu sheegay inaan sii wadi doono safarka barwaaqada ee aan bilownay annagoo gaarnay yoolka ah in dadweynaha loo suurtogeliyo inay waqtigooda iyo lacagtooda ku bixiyaan horumarinta halkii ay waqtigooda iyo lacagtooda ku lumin lahaayeen raadinta adeegyada.   Waxay sidoo kale u mahadcelisay hay'adaha ka dhigay adeegga cusub ee dawladda ee hal-xarunta dijitaalka ah ee dhismaha 7-da dabaq ah ee Magaalada Hoose ee Yeka mid dhammaystiran oo diyaar u ah adeeg degdeg ah.

Addis Ababa; Miicaad 28/2018 (ENA) – Xafiiska Beeraha ee deegaanka Oromiya ayaa ku shegay in wax sosaar bun/kafee/ ah oo dhan 16.9 milyan oo kiintal laga helay deegaanka Oromia xilligii wax soo saarka ee la dhammeeyay. Agaasimaha Tayada iyo Horumarinta buunka/Kafeega/ ee Xafiiska beeraha , Takele Hailemariam, ayaa u sheegay ENA; Tan iyo markii horumarinta buunka /kafeega /ee deegaanka dib loohabeyay oo loo hirgeliyay hindise gaar ah, wax soo saarka kafeega iyo wax soo saarka kalaba ayaa si weyn u kordhayay. Agaasimaha, ayaa xusay in nolosha iyo hab-nololeedka beeralayda ay si toos ah ugu xirantahay horumarinta kafeega; sidaas awgeedna in hirgelinta ballaaran ee casriga ah ee horumarinta kafeega ay kordhinayso faa'iidooyinka dhaqaale ee beeralayda.

Addis Ababa; Miicaad 8/2018 (ENA): Maayarka IAA Adhaanej Abebe ayaa sheegtay in diiradda la saaray waaxda warshadaha ee Addis Ababa ay keentay natiijooyin marka loo eego shaqo abuurka iyo wax soo saarka dadban.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa si rasmi ah u furay Beerta Warshadaha ee Gelan Gura, taas oo ballanqaad weyn u leh warshadaha dhexdhexaadka ah iyo kuwa sare waxayna abuuri doontaa fursado shaqo kumanaan dhalinyaro ah.   Maayarka Addis Ababa Adhaanej Abebe ayaa munaasabadda ka sheegtay; Dowladda ku meel gaarka ah waxay taageertay waaxda warshadaha iyada oo loo marayo dib-u-habeyn dhaqaale oo gudaha ah, taas oo ka beddeshay dhaqdhaqaaq been abuur ah una beddeshay hab siyaasadeed oo ku salaysan isbeddel aasaasi ah.   Sidaas darteed, waxay sheegtay in natiijooyinka wax soo saarka ee dhiirigelinta leh ay bilaabeen in lagu arko Dhaqdhaqaaqa Wax soo saarka Itoobiya.   Maayarka ayaa xustay in taageerooyin kala duwan la siiyay warshadaha Addis Ababa si loo xoojiyo dhaqdhaqaaqan; iyo in taageero lagama maarmaan ah la bixiyay si loo kordhiyo awooddooda wax soo saar.   Waxay xustay in tani ay suurtagelisay abuurista isku xirka suuqa iyadoo fududaynaysa waddooyinka, korontada iyo biyaha, bixinta kirada mashiinnada iyo amaahda, iyo xallinta caqabadaha warshadaha.   Waxay sidoo kale sheegtay in soosaarayaashu aysan dabooli doonin baahida suuqa oo keliya iyagoo kordhinaya awooddooda laakiin sidoo kale dhoofinaya alaabadooda si ay u helaan sarrifka lacagaha qalaad.   Aagga Warshadaha ee Gelan Gura, ee la furay, waxay ku taallaa 93.9 hektar oo dhul ah; waxay sheegtay in meelaha la dhisay ay bilaabeen shaqada.   Maayarka ayaa sharraxday in aagga ay higsanayso inay abuurto heer sare oo wareejin aqooneed iyadoo la soo bandhigayo teknoolojiyada casriga ah iyo dhaqamada warshadaha dalka iyo in soosaarayaasha maxalliga ah ay ka dhigaan kuwo tartan caalami ah sameeya.   Waxaa sidoo kale loogu talagalay in lagu dhiirrigeliyo is-weydaarsiga tignoolajiyada iyo aqoonta warshadaha ku jira kooxda, si loogu beddelo alaabada la soo dejiyo alaabada gudaha, iyo in la kordhiyo ganacsiga dhoofinta.   Maayarka ayaa sheegtay in waaxda warshaduhu ay abuuri doonto fursado shaqo oo loogu talagalay 20,000 oo muwaadin; waxay sidoo kale sheegtay in beerta ay si buuxda ugu qalabaysan tahay kaabayaasha dhaqaalaha.   Waxay sheegtay in 116 warshadood oo wax soo saar ah, 356 xafiis, 248 dukaan iyo bakhaarro, xarumo lagu soo bandhigo alaabta, hoteello iyo makhaayado ay ku qalabaysan yihiin waddooyin tayo leh.  

Addis Ababa; Miicaad 8/2018 (ENA): Dhammaystirka iyo furitaanka Wejiga Koowaad ee aagga Warshadaha ee Gelan Gura; waa tallaabo muhiim ah oo ku aaddan safarkayaga lagu dhisayo dhaqaale ammaan ah oo xooggan, ayuu yiri Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.).   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa maanta furay Wejiga Koowaad ee aagga Warshadaha ee Gelan Gura wuxuuna u furay adeeg.   Farriin uu ku soo dhigay boggiisa baraha bulshada, Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) wuxuu ku sheegay in furitaanka aagga warshadaha ay tahay tallaabo muhiim ah oo ku aaddan safarkayaga lagu dhisayo dhaqaale ammaan ah oo xooggan.   Wuxuu tilmaamay in wejiga koowaad ee aagga, oo daboolaya guud ahaan dhul dhan 93.9 hektar oo ku yaal caasimadeenna, laga dhisay 43 hektar oo dhul ah maantana la furay.   Wuxuu tilmaamay in tani ay abuuri doonto jawi ganacsi oo wanaagsan oo loogu talagalay ganacsiyada dhexe iyo kuwa waaweyn iyo fursado shaqo oo furan oo loogu talagalay kumanaan dhalinyaro ah.   Wuxuu sheegay in aaggan uu fursad weyn u yahay soosaarayaasha dalkeenna inay kor u qaadaan awooddooda, kordhiyaan wax soo saarkooda iyo inay kordhiyaan tartankooda, taasoo ka faa'iideysanaysa magaaladeenna, dalkeenna iyo gobolka.   Dhanka kale, Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu sheegay inuu aaggu abuuri doono xiriir ganacsi oo toos ah oo hufan oo u dhexeeya soosaarayaasha iyo macaamiisha iyadoo soo saaraysa alaabo beddel ah, isla markaana ay door muhiim ah ka ciyaari doonto kordhinta sarrifka lacagaha qalaad ee dalkeenna iyadoo badeecadaha loo dhoofinayo suuqyada dibadda.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Miicaad 7/2018 (ENA): Itoobiya waxay si adag uga shaqeyneysaa sidii ay u hirgelin lahayd istaraatiijiyad lagu sii kordhinayo doorkeeda dhoofinta bunka adduunka, ayuu yiri Wasiiru Dowlaha Arrimaha Dibadda danjire Hadera Abera. Itoobiya waxay heshiis la saxiixatay Ururka Bunka Afrika si ay u martigeliso Shir-madaxeedka Bunka Afrika sanadka soo socda. Heshiiska waxaa saxiixay Wasiiru Dowlaha Arrimaha Dibadda danjire Hadera Abera iyo Xoghayaha Guud ee Ururka Bunka Afrika danjire Solomon Rutega. Danjire Hadera wuxuu xilligaas sheegay; Afrika waa qaarad ay ku barakeysan tahay wax soo saarka bunka, laakiin ma aysan awoodin inay ka faa'iidaysato faa'iidooyinka ay u qalanto qaybta. Wuxuu sharraxay in bunku uusan ahayn oo keliya isha kobaca dhaqaalaha ee Itoobiya, laakiin sidoo kale ay yahay wax soo saar beereed oo muhiim ah oo siiya nolol maalmeed malaayiin muwaadiniin ah. Wasiiru Dowlaha ayaa sheegay in Itoobiya ay diiradda saareyso hawlo kala duwan oo ka dhigi doona mid wax ku ool ah qaybta bunka; wuxuu sheegay inay hirgelineyso istaraatiijiyad lagu kordhinayo dhoofinta bunka ilaa heer caalami. Wuxuu tusaale ahaan u soo qaatay in fiiro gaar ah loo yeelanayo kordhinta wax soo saarka beeralayda ku hawlan qaybta, dhisidda awooddooda iyo hubinta tayada bunka. Wuxuu tilmaamay in heshiisku uu sii xoojinayo iskaashiga Itoobiya ee Ururka Bunka Afrika; wuxuu xaqiijiyay sida Itoobiya uga go'an tahay inay si guul leh u martigeliso shirka xiga oo ay ka qayb qaadan doonaan 25 waddan oo Afrikaan ah oo bunka soo saara. Danjire Solomon Rutega, Xoghayaha Guud ee Ururka Bunka Afrika, ayaa yiri; Wuxuu muujiyay farxadda weyn ee ururkiisa ee ah in Itoobiya ay ogolaatay inay martigeliso shirkan weyn ee bunka Afrika. Xoghayaha Guud wuxuu intaas ku daray in tartanka bunka adduunka iyo khibradda ballaaran ee Itoobiya ay si weyn uga qayb qaadan doonaan guusha shirka; wuxuu xaqiijiyay in ururkiisu uu bixin doono dhammaan taageerada lagama maarmaanka u ah guusha munaasabadda. Dhankiisa, Agaasimaha Guud ee Hay'adda Bunka iyo Shaaha Itoobiya, Dr. Adunya Dhebela, ayaa sheegay in 25 waddan oo ka soo saara bunka Afrika, oo ay ku jirto Itoobiya, ay ku kulmeen waqtiyo kala duwan si ay uga wada hadlaan arrimaha la xiriira wax soo saarka bunka iyo wax soo saarka iyo in la dejiyo jiho xalal ah. Wuxuu sheegay in xaqiiqda ah in Itoobiya ay martigelin doonto shir kafeega sanadka soo socda ay furi doonto albaab weyn oo dalka uu kaga faa'iideysan karo qaybta isla markaana uu khibraddiisa la wadaagi doono dalalka kale. Wuxuu sidoo kale xusay in aagga ganacsiga xorta ah uu abuuri doono goob ku habboon Afrikaanka si ay isu dhaafsadaan bunka. Wuxuu xusay in munaasabaddu aysan kaliya kor u qaadi doonin waaxda dalxiiska ee dalka, balse ay sidoo kale abuuri doonto fursad wanaagsan oo lagu sii horumarin karo noocyada kala duwan ee bunka Itoobiya iyo nidaamka dhaqanka ee bunka.

Addis Ababa; Miicaad 7/2018 (ENA): Suuqa Badeecadaha Itoobiya (ECX) ayaa ku dhawaaqay inuu kasbaday 8.7 bilyan oo doolar oo dakhli dhoofinta ah 10-kii bilood ee la soo dhaafay. Suuqa Badeecadaha Itoobiya (ECX) ayaa maanta qalinjabiyay xirfadlayaal tababar ku qaatay muddo saddex bilood ah ganacsiga dhoofinta wax soo saarka beeraha iyo qaybaha dhadhaminta iyo kala-soocidda bunka. Isla mar ahaantaana, Wasiirka Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka, Kassahun Goofe (Dr.), ayaa sheegay in; Horumarinta shaqaale aqoon iyo xirfad leh ay muhiim u tahay dhismaha nidaam dhoofin casri ah oo wax ku ool ah.   Wuxuu sheegay in Akadeemiyada Suuqa Badeecadaha Itoobiya ay door dhiirigelin leh ka ciyaareyso horumarinta xirfadlayaal aqoon leh. Isagoo xusay in isbeddello la taaban karo laga diiwaan geliyay ganacsiga dhoofinta sannadihii la soo dhaafay ee isbeddelka; Wuxuu sheegay in natiijooyinku ay si gaar ah u dhiirigelinayeen sannad-maaliyadeedka hadda socda ee 2018. Wuxuu sheegay in 10-kii bilood ee la soo dhaafay, 8.7 bilyan oo doolar oo dakhli dhoofin ah la helay, isla markaana la dadaalayo in dakhliga la gaarsiiyo 10 bilyan oo doolar dhammaadka sannad-maaliyadeedka.   Wuxuu sidoo kale tilmaamay in ardayda maanta la tababarayo ay door muhiim ah ka ciyaari doonaan gaaritaanka yoolkan dakhliga qaranka iyo dadaallada lagu maareynayo ganacsiga dhoofinta aqoon iyo xirfado. Wuxuu ku boorriyay ardayda qalin jabisay inay isticmaalaan aqoonta ay heleen si ay u noqdaan tiirarka ganacsiga dhoofinta Itoobiya. Madaxa Suuqa Badeecadaha Itoobiya mudane Mergiya Bayisa ayaa yiri; Waxaa la sameynayaa dadaallo lagu hubinayo in ganacsiga dhoofinta lagu maareeyo nidaam ganacsi oo casri ah, aqoon iyo shaqaale xirfad leh. Wuxuu tilmaamay in bixinta alaabada tayada leh ee suuqa la geeyo ay muhiim u tahay kordhinta tartanka Itoobiya ee ganacsiga dhoofinta caalamiga ah. Wuxuu sheegay in tababar lagu bixinayo Akadeemiyada Suuqa Badeecadaha ee ku saabsan qiimeynta iyo xakamaynta tayada, kuwaas oo fure u ah guusha dhoofinta. Akadeemiyadu waxay tababartay oo ka qalin jabisay in ka badan 3,200 oo arday ah oo ku takhasusay qaybta dhadhaminta bunka oo keliya tan iyo 2015, sannadkanna waxay qalin jabisay 168 xirfadlayaal ah oo ku takhasusay ganacsiga dhoofinta beeraha iyo qiimeynta bunka. Mudane Mergiya, ayaa sheegay in guusha ay gaartay Akadeemiyada Suuqa Badeecadaha ay aqoonsi ka helayso gudaha dalka oo keliya laakiin sidoo kale caalami ahaan; ayaa tilmaamay in in ka badan 8 waddan oo Afrikaan ah ay ka faa'iideysteen khibradda akadeemiyadu ilaa hadda. Ardayda qalin jabisay oo faallooyinkooda bixiyay ayaa sheegay in tababarku uu buuxiyay farqiga dhabta ah ee ay ku lahaayeen qaybta isla markaana uu siiyay faham qoto dheer oo ku saabsan mabaadi'da suuqa caalamiga ah. Nardhos Tekle, oo faallo ka bixisay, ayaa sheegtay in tababarku uu u suurtageliyay inay ku beddesho dhaqamadeedii hore ee ku salaysan khibradda tayo cilmiyeed iyo aqoon dhadhan fiican leh. Xuseen Axmed oo kamid ahaa Ardayda qalin jabisay ayaa sheegay in tababarku uu u suurtageliyay inay si qoto dheer u fahamto hababka dhoofinta, qaab-dhismeedka sharciga, iyo istaraatiijiyadaha isku xirka suuqa.

Addis Ababa; Miicaad 7/2018 (ENA):- Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya waa astaan ​​taariikheed, dulqaad, dhisidda qaranka iyo midnimada Afrika, ayuu yiri Wasiirka Gaadiidka iyo Saadka, Alemu Sime (Dr.). Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya waxay garoonka diyaaradaha Boole ku qabatay Bandhigga diyaaradaha si loogu xuso sannad-guuradii 80-aad. Shirkadda Diyaaradaha ayaa sidoo kale u dabaaldegtay Maalinta Dhaqanka Adduunka ee Skylight Hotel, taasoo ka tarjumaysa doorka muhiimka ah ee ay ka qaadato is-weydaarsiga dhaqanka caalamiga ah. Wasiirka Gaadiidka iyo Saadka, Alemu Sime (Dr.) ayaa munaasabadda ka sheegay; Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya waa hay'ad taariikhi ah oo la aasaasay dhowr bilood ka dib markii la aasaasay Qaramada Midoobay. Wuxuu sheegay in Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya la aasaasay iyadoo leh hawlgal lagu fududeynayo hawlaha dadka iyo dhaqaalaha heer caalami iyo mid qaaradba. Tobankii sano ee la soo dhaafay, shirkadda diyaaraddu waxay u adeegtay sidii buundo isku xirta Afrika iyo adduunka intiisa kale, iyadoo qaadaysa rakaabka iyo badeecadaha; fududeynta ganacsiga iyo maalgashiga, dalxiiska iyo diblomaasiyadda, ayuu yiri. Waxa kale oo uu xusay inay noqotay kooxda ugu horreysa ee duulista hawada ee Afrika iyo mid ka mid ah shirkadaha diyaaradaha ee ugu kobaca badan adduunka oo dhan. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Miicaad 7/2018 (ENA): Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya waa hormuudka iibsiga, hawlgalka iyo dayactirka diyaaradaha casriga ah ee Afrika, sida uu sheegay Madaxa Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya Mesfin Tassew. Shirkadda diyaaradaha ayaa maanta qabatay bandhigga diyaaradaha si loogu xuso sannad-guuradeedii 80-aad. Bandhigga waxaa furay Wasiirka Gaadiidka iyo Saadka, Alemu Sime (Dr.) iyo Madaxa Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya Mesfin Tassew. Madaxa Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya Mesfin Tassew ayaa isla waqtigaas sheegay; shirkaddu waxay waddaa barnaamijyo kala duwan si ay u dabaaldegto sannad-guuradeedii 80-aad. Wuxuu sheegay in bandhigga diyaaradda dhulka ah ee maanta la soo bandhigay uu sidoo kale qayb ka yahay arrintan. Wuxuu sheegay in barnaamijkani uu soo bandhigay diyaaradaha casriga ah ee ay shirkaddu u isticmaasho inay bulshada u qaaddo 21 milyan oo rakaab ah iyo 850 kun oo tan oo xamuul ah sannad walba. Waxa kale oo uu xaqiijiyay in shirkadda diyaaradaha Itoobiya ay had iyo jeer hormuud ka ahayd Afrika xagga iibsashada, hawlgalka iyo dayactirka diyaaradaha casriga ah ee tignoolajiyada. Wuxuu sharraxay in tani ay shirkadda ka dhigtay shirkadda diyaaradda ugu guulaha badan qaaradda iyo shirkad caalami ah oo tartan caalami ah la gasha oo leh diyaarado casri. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Miicaad 7/2018 (ENA): Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya ayaa qabanaysa Bandhig Gaar ah oo loogu Dabaaldegayo Sannad-guuradeedii 80-aad. Wasiirka Gaadiidka iyo Saadka, Alemu Sime (Dr.) iyo Madaxa Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya, Mesfin Tasewe, ayaa furay Bandhigga, halkaas oo diyaaradaha lagu soo bandhigi doono si dadweynuhu ay u daawadaan. Barnaamijku wuxuu higsanayaa in lagu dabaaldego sannad-guurada 80-aad ee shirkadda diyaaradaha iyadoo lala kaashanayo macaamiisheeda iyo qaybaha kala duwan ee bulshada. 80-kii sano ee la soo dhaafay, shirkaddu waxay door muhiim ah ka ciyaartay isku xirka dalalka iyo kor u qaadista is-weydaarsiga dhaqanka iyo ganacsiga caalamiga ah iyadoo ka shaqaynaysa diyaaradaha casriga ah iyo inay hormuud ka noqoto waaxda duulintaanka Afrika. #ENA

Addis Ababa; Miicaad 5/2018 (ENA): Komiahineerka Komishinka Kastamka Dhebele Qabeta (Dr.) ayaa shaaciyay in in ka badan 600 bilyan oo birr la ururiyay tobanka bilood ee ugu horreeya sannad-maaliyadeedka 2018. Komishineer Dhebele Qabeta ayaa war-saxaafadeed ka soo saaray hirgelinta qorshaha sagaalka bilood ah ee sannad-maaliyadeedka 2018. War-saxaafadeedkiisa, wuxuu ku sheegay in la qorsheeyay in la ururiyo 598.91 bilyan oo birr tobanka bilood ee ugu horreeya sannad-maaliyadeedka si loo kordhiyo awoodda wax-soo-saarka maaliyadeed ee Itoobiya. Wuxuu sheegay in qorshaha lagu gaaray iyadoo la aasaasay nidaam taageero iyo kormeer oo xooggan, bixinta adeegyo degdeg ah, caddaalad ah oo hufan, xoojinta isku-dubaridka iyo ka hortagga tahriibka. Wuxuu ku dhawaaqay in 600.23 bilyan oo birr oo ah wadarta dakhliga la ururiyay tobanka bilood ee ugu horreeya sannad-maaliyadeedka, taas oo ah in ka badan bartilmaameedka. Waxa kale oo uu sheegay in waxqabadka sanadkan uu ka sarreeyo 75.29 boqolkiiba isla xilligii sannadkii hore. Waxa uu tilmaamay inay suurtogal tahay in la kordhiyo hufnaanta ururinta dakhliga iyadoo la dhisayo awoodda hoggaamiyeyaasha iyo xirfadlayaasha iyo sameynta dib u eegis saddex-biloodle ah. Waxa kale oo uu xusay in 2.864 bilyan oo birr lagu ogaaday in loo beddelay dakhli ka soo baxay dukumentiyada la aqoonsaday oo la baaray intii lagu jiray kormeeryada degdegga ah. Waxa uu sheegay in tobankii bilood ee ugu horreeyay sannad-maaliyadeedka, in ka badan 279.855 bilyan oo birr la badbaadiyay iyadoo la isku dubariday bulshada, xoojinta awoodda gudaha, iyo ka qaybgalka daneeyayaasha ka hortagga ganacsiga sharci darrada ah, kontarabaanka, iyo tahriibka. Waxa uu intaas ku daray in tani ay tahay koror boqolkiiba 54.86 ah marka la barbar dhigo isla muddadaas sannadkii hore.

Addis Ababa, Duugato 30/2018 (ENA): Wasaaradda Warshadaha ayaa sheegtay in bandhigga “Itoobiya Wax ha Soo Sarato” ee sanadkan lagu soo gabagabeeyay heshiisyo ganacsi oo ka badan 57 bilyan oo birr. Bandhiggan oo lagu qabtay halku-dhegga ah “Itoobiya Waxay samaynaysaa Horumar Dhammaystiran oo Madax-bannaani Qaran ah” ayaa socday lix maalmood, waxaana lagu soo xiray xaflad ay ka soo qaybgaleen mas’uuliyiin sare oo uu ka mid yahay Ra’iisul Wasaare ku-xigeen Tamasgan Tiruneh. Wasiirka Warshadaha Melaaku Alebel ayaa sheegay in madax-bannaanida dhaqaale ee Itoobiya ay tahay arrin la xiriirta jiritaanka iyo qaranimada dalka. Waxa uu sidoo kale xusay in isticmaalka garaadka macmalka ah (AI) uu yahay fure muhiim u ah wax-soo-saar iyo hal-abuur mustaqbalka. Waxa uu sheegay in in ka badan 350 warshadood ay ka qayb galeen bandhigga, isla markaana la taageeray shirkado cusub si ay u soo bandhigaan wax-soo-saarkooda. Sidoo kale 20 shirkadood oo hal-abuur leh ayaa soo bandhigay fikradahooda cusub. Waxaa la qabtay tartamo horumarineed oo wax-soo-saar ah oo ay ka qaybgaleen 22 warshadood, halka 10 shirkadood oo cunto soo saara ay soo bandhigeen cuntooyin kala duwan oo ay dadku dhadhaminayeen. Wasaaraddu waxay sidoo kale sheegtay in in ka badan 12,000 xiriir ganacsi ay ka dhex abuurmeen shirkadaha ka qayb galay. Intaas waxaa dheer, 16 hay’adood oo dowladeed iyo warshado ayaa gaaray heshiisyo ganacsi oo ka badan 57 bilyan oo birr. Wasiirku waxa uu sheegay in bandhiggu uu muujiyay sida dowladda ay muhiimad gaar ah u siineyso horumarinta warshadaha, isla markaana uu dhiirrigelin u yahay in Itoobiyaan-ka ay u gudbaan suuqyada Afrika, loona diyaariyay hagaajinta maalgelinta iyo bilaabista wax-soo-saar ku saleysan AI. Bandhigga xiga ee Itoobiya Wax ha Soo Sarato waxaa la qaban doonaa 5-ta ilaa 10-ka Miicaad 2019 T.I. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya