Qodobada Tilmaamaha
WAR-SAXAAFADEED DEGDEG AH OO KA SOO BAXAY XAFIISKA WARFAAFINTA DOWLAD-DEEGAANKA SOOMAALIDA!
Sep 17, 2026 44
Digniinta-safar ee Safaaradda Mareykanku ka soo saartay Gobolka Doollo ma ah mid ka tarjumaysa xaaladda dhabta ah ee ka jirta deegaanka!   Xafiiska Warfaafinta Dowlad-Deegaanka Soomaalida oo ka duulaya digniinta-safar ee ay Safaaradda Mareykanka ee Addis Ababa ka soo saartay Gobolka Doollo 16-kii Sebtembar 2026. waxa uu caddaynaynaa in digniintan lagu degdegay, isla markaana aanay si sax ah uga tarjumayn xaaladda dhabta ah ee nabadda iyo amniga ee ka jirta Gobolka Doollo. Digniintan waxaa la soo saaray iyada oo aan xaqiijin-xogeed iyo wada-tashi ku filan lala samayn maamulka deegaanka iyo hay’adaha amniga iyo nabadgelyada ee sida joogtada ah ula socda xaaladda ka jirta gobolka.   Dawlada deegaanka Soomaalidu waxay cadaynaysaa in Gobolka Doollo uu nabadyahay, xaaladdiisuna ay deggan tahay.   Hay’adaha dowladdu waxay si buuxda u gudanayaan waajibaadkooda caadiga ah. Isu-socodka dadka iyo gaadiidka, hawlaha ganacsiga, adeegyada bulshada iyo hawlaha kale ee maalinlaha ahiba waxay u socdaan si caadi ah.   Dowlad-Deegaanka Soomaalidu waxay mudnaan sare siisaa badbaadada dadka deegaanka, martida iyo muwaadiniinta ku sugan deegaanka. Haddii ay soo baxdo xaalad amni oo u baahan taxaddar gaar ah, hay’adaha ay khusayso waxay bulshada la wadaagi doonaan xog rasmi ah, sax ah oo waqtigeeda ku habboon.   Sidaas darteed, waxaan hay’adaha diblomaasiyadeed iyo dhinacyada kale ee soo saara digniinaha safarka ugu baaqaynaa inay si habboon u xaqiijiyaan xaqiiqooyinka ka jira goobta ka hor inta aanay baahin macluumaadka, isla markaana ay la tashadaan hay’adaha ay khusayso ee Dowlad-Deegaanka Soomaalida.   Waxaan sidoo kale xusuusinaynaa in digniin aan ku dhisnayn xog dhammaystiran ay abuuri karto walaac aan loo baahnayn, isla markaana ay sawir khaldan ka bixin karto nabadda iyo xasilloonida ka jirta deegaanka.   Xafiiska Warfaafinta Dowlad-Deegaanka Soomaalidu wuxuu mar kale xaqiijinayaa in Gobolka Doollo uu nabad yahay, xaaladdiisuna deggan tahay, isla markaana maamulka gobolka iyo hay’adaha amniga iyo nabadgelyadu ay si dhow ula socdaan xaaladda guud.   Xafiiska Warfaafinta Dowlad-Deegaanka Soomaalida Meskerem 7, 2019 T.I. Jigjiga
FIKRADDA WADAJIRKA (MEDEMER) OO HORSEEDDAY KOR UKAC DHANKA DALXIISKA
Sep 17, 2026 52
Itoobiya waxay leedahay kheyraad dalxiis oo dabiici ah iyo kuwo ay dadku sameeyeen, kuwaas oo isugu jira kuwo la taaban karo iyo kuwo aan la taaban karin, kuwaas oo soo jiidasho gaar ah leh.   Itoobiya Inkasta oo ay leedahay khayraad badan oo soo jiita indhaha dalxiisayaasha ama booqdayaasha, kuwaas oo aan qofku ka caajisin xitaa haddii uu marar badan arko ama booqdo, isla markaana aan sahal lagu soo koobi karin, haddana muddo dheer si habboon looma soo bandhigin, mana aysan helin booqasho iyo aqoonsi u dhigma qiimahooda.   Arrintaas awgeed, waxay muddo dheer ka maqnayd inay ka faa’iidaysato khayraadkeeda dalxiis ee faraha badan.   “Dalal badan oo taariikh iyo khayraad dabiici ah aan innagula tartami karin ayaa wax badan ka faa’iiday waaxda dalxiiska. Innaguse, waxaan qarinay khayraadkeenna qaaliga ah, taariikhdeenana boodh ayaan ku daboolnay, muddo dheerna sidaas ayaan ku soo jirnay.” waxaa sidaa tibaaxaya Buugga Dowladda wadajirka (Medemer,) bogga 259.   Maanta, hase yeeshee, taariikhdaasi way isbeddelaysaa. Dalxiiska oo ka mid ah shanta tiir ee muhiimka u ah dhaqaalaha Dowladda wadajirka Medemer, ayaa lagu dadaalayaa in goobaha taariikhiga ah iyo khayraadka muhiimka ah loo beddelo fursado dhaqaale, iyadoo sidoo kalena Itoobiya si ballaaran loo soo bandhigayo.   Horumarinta goobaha cusub ee dalxiiska oo uu Ra’iisul Wasaaraha dalka Abiy Ahmed,(Dr.) ka bilaabay Qasriga 4 Kilo, ayaa mashaariicda Gedebata lahagar loo marayo ku fiday dhammaan qaybaha dalka.   Khayraadka dalxiiska ee Itoobiya ee muddo dheer aan helin mudnaantii ay u baahnaayeen ayaa Dowladda wadajirka Medemer siisay mudnaan, taasina waxay horseedday in dib loo soo nooleeyo oo la shaaciyo bilowga soo kabashadooda.
So-kabashada Itoobiya waxay abuurtay awooddi lagu dhacayo Dib u curashada Afrika – Adeegga Isgaarsiinta Dowladda
Sep 16, 2026 69
Itoobiya waxay sannadka cusub ku bilowday iyadoo mudnaanta siinaysa danaha qarankeeda, isla markaana noqotay codka dhabta ah ee Afrikaanka.   Itoobiya oo xubin ka noqotay BRICS iyadoo raacaysa siyaasad arrimo dibadeed oo madax-bannaan oo adag, waxay Shirkii 18-aad ee Madaxda BRICS ee lagu qabtay New Delhi, Hindiya, si muuqata uga muujisay Afrika iyo caalamkaba doorkeeda istaraatiijiga ah.   Shirkan oo hal-ku-dhaggiisu ahaa “Dhisidda adkaysi, hal-abuur, iskaashi iyo waaritaan”, wuxuu Itoobiya u noqday fursad ay ku xoojiso xiriirrada ay la leedahay dalalka xubnaha iyo kuwa saaxiibka la ah BRICS, iyadoo taageeraysa dhismaha nidaam caalami ah oo caddaalad iyo ka-qaybgal loo siman yahay ku dhisan.   Itoobiya waxay shirkan ku adkaysay muhiimadda ay leedahay in dalalku dhistaan awood ay kaga hortagaan dhibaatooyinka ka hor inta aysan dhicin. Waxay sidoo kale sheegtay inay si buuxda uga gudubtay ku-tiirsanaantii sarreenka gargaarka dibadda, ayna diyaar u tahay inay BRICS uga qaybqaadato sidii wax-soo-saare iyo alaab-qeybiye.   Dhinaca tiknoolajiyadda iyo hal-abuurka, Itoobiya waxay sheegtay inay ballaarinayso kaabayaasha dijitaalka, aqoonsiga dijitaalka ah, nidaamyada lacag-bixinta iyo shabakadaha is-dhaafsiga xogta. Waxa kale oo ay waddaa dhismaha Jaamacadda Garaadka Macmalka ah ee Medemer, si Afrika ay door hoggaamineed uga qaadato mustaqbalka tiknoolajiyadda. Itoobiya.   waxay sidoo kale carrabka ku adkaysay in Afrika leedahay kheyraad macdaneed oo badan, kaas oo muhiim u ah tamarta nadiifka ah, wax-soo-saarka casriga ah iyo dhaqaalaha dijitaalka ah. BRICS-na waxay fursad u abuuri kartaa in raasamaal, tiknoolajiyad iyo suuqyo la isku daro si kheyraadka Afrika loogu daro qiime dheeraad ah.   Dhanka caafimaadka, tamarta la cusboonaysiin karo, macdanta iyo warshadaha, Itoobiya waxay muujisay inay diyaar u tahay iskaashi iyo maalgashi. Sidoo kale, shirkadda Diyaaradaha Itoobiya, korontada ay Itoobiya siiso dalalka deriska ah iyo xaqiiqda ah in Addis Ababa tahay xarunta Midowga Afrika ayaa lagu tilmaamay inay Itoobiya siinayaan door muhiim ah oo isku xira Afrika iyo dunida.   Dhanka maaliyadda caalamiga ah, Itoobiya waxay sheegtay inay waddo dib-u-habayn dhaqaale iyo dib-u-habayn deynteeda dibadda ah. Waxay ku baaqday in habka dib-u-habaynta deymaha dalalka dhaqaalahoodu dhibaatooyinka ku jiro uu noqdo mid degdeg ah, hufan oo la saadaalin karo, isla markaana dalalka soo koraya ay helaan matalaad caddaalad ah oo saamayn leh hay’adaha maaliyadeed ee caalamka.   Ka-qaybgalka Itoobiya ee shirkan ayaa sidoo kale taageero ka heshay arrimo ay ka mid yihiin ku biirista Ururka Ganacsiga Adduunka (WTO), helitaanka kursi dheeraad ah oo Golaha ICAO ah, iyo martigelinta COP32 ee Addis Ababa. Sidoo kale, soo-jeedinta ah in xafiiska New Development Bank (NDB) laga furo Addis Ababa iyo in la sameeyo “BRICS Coordinator” ayaa heshay taageero ballaaran.   Shirka BRICS ka sokow, Itoobiya waxay kulammo muhiim ah la yeelatay madaxda dalal kala duwan. Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin waxaa lagala hadlay xoojinta iskaashiga istaraatiijiga ah ee Itoobiya iyo Ruushka, gaar ahaan dhinacyada difaaca, amniga, ganacsiga, maalgashiga, waxbarashada, tiknoolajiyadda iyo xiriirka dadka.   Ra’iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Modi waxaa lagala hadlay iskaashiga difaaca, iswaydaarsiga tiknoolajiyadda, dhismaha awoodda iyo horumarinta macdanta. Ra’iisul Wasaaraha Malaysia Anwar Ibrahim waxaa lagala hadlay maalgashi, dalxiis, tamarta la cusboonaysiin karo iyo horumarinta wax-soo-saarka.   Sidoo kale, Amiirka Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan waxaa lagala hadlay ajandayaasha BRICS iyo iskaashi dhinacyo badan leh. Madaxweynaha Iran Masoud Pezeshkian waxaa lagala hadlay xaaladda Badda Cas, amniga gobolka iyo sidii loo ballaarin lahaa ganacsiga, dhaqaalaha iyo iskaashiga horumarineed ee labada dhinac.   Guud ahaan, dowladda Itoobiya waxay sheegtay in ka-qaybgalka firfircoon ee Shirkii 18-aad ee BRICS iyo natiijooyinka laga gaaray ay yihiin tiirar muhiim u ah isbeddelka diblomaasiyadeed iyo dhaqaale ee Itoobiya. Waxay sidoo kale ku tilmaantay Itoobiya dal si geesinimo leh u raadinaya danihiisa istaraatiijiga ah, isla markaana garab taagan horumarka, nabadda Afrika iyo iskaashi caalami ah oo caddaalad ah.   “Soo-kabashada Itoobiya waxay ku bishaaraynaysaa di u curashsada Afrika!”
Shirweynihii 18-aad ee BRICS maalintiisii koowaad oo lasoo gabagabeeyey
Sep 12, 2026 83
Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya ‎Wuxuu u ambabaxay New Delhi, Hindiya si uu uga qayb galo Shirweynihii 18aad ee BRICS, maantana, Kooxdin 2, 2019, wuxuu ka qayb galay Shirweynihii lagu qabtay cinwaanka "Dhisidda Adkeysiga, Hal-abuurka, Iskaashiga iyo Waaritaanka".   ‎Shirweynuhu wuxuu ka hadlay mawduuca ugu muhiimsan ee "Xoojinta Maamulka Caalamiga ah ee loo dhan yahay iyo Iskaashiga Dhinacyada Badan" maalintii ugu horreysay, waxaana la xusay in maamulka caalamiga ah uu hubin doono ka qaybgalka iyo faa'iidooyinka loo dhan yahay oo dheellitiran ee dalalka.   ‎Intaa waxaa dheer, waxaa la xusay in isbahaysigan, oo u dabaaldegayay sannad-guuradii 20aad tan iyo markii la aasaasay, uu si adag u shaqeyn doono sanadaha soo socda si uu u noqdo mid abaabulan, xoojiya iskaashiga dhinacyo badan leh, iyo hubinta faa'iidooyinka cadaaladda ah, ka-qaybgalka iyo kuwa loo dhan yahay.   Farriimtiisa ​​​​shirka, Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed wuxuu ku nuuxnuuxsaday muhiimadda ay leedahay dhisidda nidaamyada adkeysiga iyo maamulka ka hor inta aysan dhibaatooyin soo bixin, isagoo xusay in adkeysigani uu ka caawiyay Itoobiya inay ka gudubto caqabadaha.   Ra'iisul Wasaare Abiy ayaa sidoo kale iftiimiyay baahida loo qabo in laga gudbo ku tiirsanaanta qamadiga la soo dhoofiyo si loo helo cunto, in la soo saaro agabka caafimaadka iyo daawooyinka oo qayb ka ah siyaasadda caafimaadka ee ka hortagga ah, in loo gudbo nidaamyada dijitaalka ah iyo isticmaalkooda badbaadada leh, iyo in jaamacad laga dhiso Addis Ababa, taasoo dabooli doonta baahiyaha cilmi-baarista iyo hal-abuurka ee sii kordhaya ee qaaradda. Waxa kale oo uu muujiyay sida Itoobiya uga go'an tahay inay la shaqeyso waddamada xubnaha ka ah isbahaysiga dadaalladan iyo kuwa kale ee horumarinta.     Wuxuu sheegay in Itoobiya ay gudan doonto mas'uuliyaddeeda ah inay martigeliso shirka COP 32 ee Addis Ababa sanadka 2027 iyadoo leh wax ku oolnimo iyo rajo, wuxuuna soo jeediyay in la sameeyo "Habka Isku-dubaridka BRICS" kaas oo arrimaha mudnaanta u rogi doona heshiisyo ilaa COP 32.     Wuxuu muujiyay sida Itoobiya diyaar ugu tahay inay gacan ka geysato iskaashigan.     Dhinaca Shir-madaxeedka Hoggaamiyeyaasha, Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu wadahadallo miro dhal ah la yeeshay hoggaamiyeyaasha waddamada xubnaha ka ah iyo waddamada iskaashiga la leh iskaashiga labada dhinac; Waxay si qoto dheer uga wada hadleen iskaashiga suurtagalka ah ee maalgashiga, arrimaha gobolka, wareejinta tiknoolajiyada, dhisidda awoodda iyo xirfadaha, dalxiiska, horumarinta macdanta, iyo safarka COP 32.   ‎‎Itoobiya, iyadoo adeegsanaysa sirdoon macmal ah iyo isbeddel dijitaal ah, ballaarinteeda tamarta la cusboonaysiin karo iyo kaabayaasha warshadaha, dadaalkeeda lagu hubinayo madaxbannaanida cuntada iyada oo loo marayo dib-u-habaynta beeraha, iyo dhismaha garoon diyaaradeed oo heer caalami ah, waxay u suurtogelin doontaa inay noqoto jilaa hormuud ka ah ajendayaasha la xiriira ee ka dhasha dadaalladeeda lagu ballaarinayo qaab-dhismeedka ganacsiga qaaradda iyo kan caalamiga ah. ‎ ‎ #PMOthiopia
Astaanta horumarka iyo iskaashiga Afrika - Biyo-xidheenka Weyn ee Itoobiya ayaa cinwaan looga dhigay bogga majaladda caanka ah ee Time
Sep 11, 2026 66
Mashruuca korontada ee Biyo-xidheenka Weyn ee Itoobiya waa wax ka badan mashruuc koronto dhalin ah, waa muujinta xoogga gudaha Afrika iyo muujinta iskaashiga gobolka.   Maqaal cinwaankiisu yahay "AWOODDA IN LA MIDEEYO AFRIKA" oo lagu daabacay majaladda caanka ah ee Times, qoraa Ingiriis ah oo lagu magacaabo Josh Wilson ayaa sheegay in mashruucan weyn uu furi doono cutub cusub oo taariikhda Afrika ah.   Biyo-xidheenkan, oo leh awood uu ku xoojiyo isku xirka qaaradda iyo inuu dedejiyo kobaca tignoolajiyada iyo warshadaha, ayaa si cajiib ah loo dhisay.   Xaqiiqda ah in biyo-xidheenka ay si gaar ah u dhiseen Itoobiyaan, iyada oo aan lahayn hay'adaha maaliyadeed ee caalamiga ah ee caadiga ah iyo deymiyayaasha shisheeye, waa sheeko xiiso leh oo cashar weyn barata.   Mashruucan, oo lagu fuliyay iibsashada curaarta iyo taageerada maaliyadeed, ayaa lagu xusay inuu muujinayo in Afrikaanku ay taageeri karaan ajendahooda horumarineed iyagoo adeegsanaya kheyraadkooda.   Biyo-xidheenka Weyn ee Dib-u-cusboonaysiinta Itoobiya, oo leh awood ka badan 5,000 oo megawatts, ayaa si weyn uga qayb qaadan doona baahiyaha warshadaha iyo korontada Itoobiya.   Faa'iidooyinka biyo-xidheenku kuma koobna oo keliya Itoobiya oo keliya, laakiin sidoo kale waxay leeyihiin awood ay ku xidhaan suuqa tamarta Bariga Afrika iyagoo siinaya awood dalalka deriska ah.   Xadhkaha korontada ee ka gudba xuduudaha ayaa si weyn u horumarin doona iskaashiga dhaqaale iyo faa'iidada labada dhinac ee dadka gobolka.   Biyowga Weyn ee Itoobiya wuxuu door muhiim ah ka ciyaari doonaa bixinta tamar nadiif ah dalalka gobolka, isagoo yareynaya qiiqa kaarboonka iyo xoojinta dadaallada ilaalinta deegaanka.   Josh Wilson wuxuu sheegayaa in bulshada caalamku ay tahay inay u arkaan mashruucan fursad horumarineed iyo iskaashi ballaaran oo ka baxsan qaab-dhismeedka khilaafaadka juqraafiyeed.   Qoraagu wuxuu soo xiganayaa daraasado cilmiyeed oo muujinaya in ganacsiga tamarta iyo heshiisyada isticmaalka biyaha ee la wadaago ay abuuri karaan xiriir dhaqaale oo faa'iido u leh waddamada.   Wuxuu sheegay in isku xirka maaraynta biyaha iyo ganacsiga korontada aysan kaliya dabooli doonin baahiyaha biyaha ee waddamada hoose laakiin sidoo kale ay suurtogalin doonto horumar la wadaago.   Biyuhu wuxuu sidoo kale u gogol xaarayaa iskaashi farsamo oo joogto ah iyo is-weydaarsi macluumaad si wadajir ah wax looga qabto caqabadaha soo bixi kara inta lagu jiro abaaraha daba dheeraaday.   Afrika waxay u baahan tahay mashaariic kaabayaasha dhaqaalaha oo ballaaran si loo gaaro kobac dhaqaale oo degdeg ah, Biyo-xidheenka weynina waa mashruuc weyn oo muujinaya tan, ayuu yiri.   Mashaariicda sida Biyo-xidheenka Renaissance waxay door muhiim ah ka ciyaaraan hirgelinta Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Afrika, kaas oo ujeedadiisu tahay inuu isku xiro Afrika dhaqaale ahaan iyo kaabayaal ahaan, iyadoon loo eegin xuduudaha juqraafiyeed.   Wuxuu sheegay in biyo-xidheenku uu muujinayo in Afrikaanku ay leeyihiin awood ay ku xalliyaan arrimahooda iyaga oo adeegsanaya bisayl diblomaasiyadeed iyo habab nabadeed.   Sida Josh Wilson uu ku qoray maqaalkiisa, kheyraadka biyuhu waa inaysan noqon isha khilaafka, laakiin waa inay noqotaa xarun barwaaqo wadaag ah.   Sida waafaqsan mabaadi'da Midowga Afrika, isticmaalka kheyraadka guud ee barwaaqo wadaagga ah waa inay noqotaa diiradda ugu weyn ee diblomaasiyadda casriga ah iyo horumarka.   Sida waafaqsan mabaadi'da Midowga Afrika, isticmaalka kheyraadka guud ee barwaaqo wadaagga ah waa inay noqotaa diiradda ugu weyn ee diblomaasiyadda casriga ah iyo horumarka.   Wuxuu tilmaamay in magaca Biyo-xidheenka weyn laftiisu uu ka tarjumayo ruuxa soo noolaynta Afrika iyo isku kalsoonida.   Biyo-xidheenku wuxuu albaabka u furi doonaa ballaarinta lahaanshaha tooska ah ee muwaadiniinta ee horumarka guud ahaan Afrika iyo xoojinta suuqyada maaliyadeed ee gudaha.   Josh Wilson wuxuu maqaalkiisa ku soo gabagabeynayaa in Biyo-xidheenka Renaissance uu sii ahaan doono buundo joogto ah iyo astaan ​​u ah horumarka iyo midnimada Afrika, iyo sidoo kale isku xirka dadka.
Qodobaddii ugu muhiimsanaa uu Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) Ku sheegay farriintiisa sanadka cusub :
Sep 10, 2026 65
👉 Maadaama waqtigu yahay buug uu bixiyay Abuuraha; waa inaan maanta qornaa qoraallo wanaagsan annagoo xasuusanayna sheekooyinka guuldarrada iyo guusha aan shalay qornay.   👉 Guulaha laga arkayo beeraha (qamadiga xagaaga iyo hadhuudhka), dhaqaalaha, horumarinta cagaarka iyo mashaariicda waaweyn ayaa hubinaya barwaaqada Itoobiya ee berri.   👉 Faalladii cadowga waa la fashiliyay waxaana la gaaray is-afgarad ballaaran oo ku saabsan wadatashiga qaran ee dadku ay ka qayb qaateen lahaanshaha, cafiska maxaabiistana wuxuu ahaa mid muujinaya tan.   👉 Waqtigii shaqada iyo qoryaha ayaa dhammaaday waxaana la beddelay xilligii qalinka, fikirka iyo nabadda. Cutubka xiga ee Itoobiya wuxuu ku salaysnaan doonaa wadahadal iyo isfaham.   👉 Wadahadalka Qaranku ma aha oo kaliya gorgortan dhexmara dadka aqoonta leh, laakiin waa marxalad taariikhi ah oo beeraleyda, xoolo dhaqatada, dhalinyarada, iyo haweenku si toos ah uga qayb qaateen oo ay ku qaateen masiirka dalkooda.   👉 Marka laga soo tago kordhinta awoodda tamarta, shaqadu waxay bilaabatay in la sameeyo Digital 2030 guul, taasoo ah ballaarinta dhinacyada tignoolajiyada iyo dhaqaalaha dalka.   👉 Mashruuca weyn ee garoonka diyaaradaha ee Bishoftu iyo horumarinta marinnada ayaa dunida u soo bandhigaya hantida, muuqaalka dhulka, iyo quruxda Itoobiya.   👉 Ka qaybgalka isku-dubaridka ah ee xisbiyada siyaasadda, hay'adaha amniga, hoggaamiyeyaasha diinta, warbaahinta, iyo shaqaalaha rayidka ah ayaa muhiim u ah safarka Itoobiya ee barwaaqo iyo nabad si uu u guuleysto.   Ajandaha Dekedda Badda ee Itoobiya wuxuu helay aqbalaad caalami ah wuxuuna ballaarinayay saameynta dalka.   Sanadka cusub waxaa loo qorsheeyay inuu noqdo waqti lagu dhiso jiil barwaaqo ah oo jawiga siyaasadeed la ballaariyo, midnimada qaranka la xoojiyo, wax soo saarkana lagu kordhiyo nooca iyo tayada.   Fikradaha aan ku heshiinay wadatashiga waxaa lagu hirgeliyay qaab dhaqan, nidaam, ku-dhaqan, ku-dhawaaq iyo wax-ka-beddel dastuuri ah.   👉 Habeenka Sannadka Cusub, bulshadu waa inay taageertaa maxaabiista lagu sii daayay cafis si ay wax uga bartaan wixii hore oo ay gacan wanaagsan uga geystaan ​​nabadda iyo horumarka dalka.   👉 Dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ee la sameeyay waxay hagaajinaysaa jabka dhaqaale ee waagii hore waxayna keenaysaa koror ku yimaada wax soo saarka iyo ganacsiga dhoofinta.   👉 Dhaqdhaqaaqa "Itoobiya Tamert" wuxuu dhisayaa wax soo saarka, awoodda wax soo saarka dawooyinka gudaha ee dalka ayaa sidoo kale sii kordheysa.   👉 Horumarinta webiyada ayaa si wadajir ah u ilaalinaya ciidda, magaalooyinka, kheyraadka biyaha iyo caafimaadka.   👉 Hawlaha sahaminta macdanta, wax soo saarka iyo iibka ayaa muujinaya waxqabad ka wanaagsan sidii hore.
Itoobiya waxay maanta dhisaysaa mustaqbalka - Adeegga Isgaarsiinta Dowladda
Sep 10, 2026 91
Mustaqbalka waxaa go'aaminaya shaqada aan maanta qabanno! Guushayada berri waxaa lagu saleeyaa dadaalkeenna maanta. Dhisidda aragtida berri maanta iyadoo laga baranayo dhaqamada wanaagsan ee shalay, si habboon loo fahmayo maanta, iyo dhisidda maanta waa caqiidada adag iyo astaanta dowladdeenna.   Dowladdu waxay si adag u aaminsan tahay inay tahay mas'uuliyad weyn oo laga filayo jiilkan inay u diyaar garoobaan berri iyadoo la isku darayo aqoonta maxalliga ah iyo tignoolajiyada casriga ah. Taasi waa sababta dijitaalaynta loo siinayo fiiro gaar ah oo ah awood-siiye iyo qayb dhaqaale ahaan.   Ku guuldareysiga ka jawaabista baahida waqti xaadirkan waa deyn aan u gudbinaymo jiilka mustaqbalka. Taasi waa sababta dalkeennu uu u barayo malaayiin dhalinyaro ah dugsiyada; taasi waa sababta ay u siinayso tababar bilaash ah oo ku saabsan koodhka koombiitarka malaayiin dhalinyaro ah; taasi waa sababta ay u aasaasayso jaamacaddii ugu horreysay ee garaadka macmalka. Dowladdeennu waxay fahansan tahay in mustaqbalka iyada oo aan lahayn aqoon tignoolajiyadeed, mustaqbalka iyada oo aan lahayn amniga internetka, mistaqbalka iyada oo aan lahayn madaxbannaanida macluumaadka ay tahay khatar jiritaan; waxay u diyaarisaa jiilkeeda taas.   Beeraha, oo ah waax dhaqaale oo qarniyo badan loo arkayay inay dib u dhacday, ayaa khatar ugu jirta jiritaankeeda berri iyada oo aan lahayn tiknoolajiyad. Dijitaalaynta ayaa muhiim u ah digniinta hore iyo ka jawaabista masiibooyinka dabiiciga ah iyo kuwa aadanaha. Hababka hore ee adeegyada dowladda loogu sahlayo muwaadiniinta tayo iyo xawli leh ma aha kuwo la hirgelin karo berri mana aha kuwo la hirgelin karo maanta.   Xirfadaha dijitaalka ah aad bay muhiim u yihiin si loo soo saaro dhalinyaro tartan caalami ah iyo ganacsi. Maadaama Itoobiya ay ka shaqeyneyso arrimahan oo dhan, waxaan dhahnaa "Itoobiya waxay maanta dhisaysaa berriteeda."   U dabaaldegga maalinta shanaad ee Pagumen oo ah Maalinta Berri waa in na xasuusiyo inaan ka shaqeyneyno sidii loo soo saari lahaa jiil ku habboon xilliga soo socda, halkaas oo looga baahan yahay tartan tignoolajiyadeed, halkaas oo go'aanno lagu gaaro iyadoo lagu saleynayo falanqaynta xogta, iyo halkaas oo cilmi-baarista beeraha ilaa sayniska hawada sare ay taageeri doonto tignoolajiyada dijitaalka ah.   U dabaaldegga Baagume 5 oo ah Maalinta Berri waa in lagu dhawaaqo in dalkeennu uu ku jiro marxaladda dijitaalka ah ee dhismaha Itoobiya ee berri iyo ixtiraamka madaxbannaanida.
HAWLIHII UGU MUHIIMSANAA EE RA'IISUL WASAARE ABIY AXMED (DR) EE BILIHII HAMLE IYO NEHASE
Sep 2, 2026 75
Barnaamijka beerista 800 milyan oo geed hal maalin gudaheed.   Sannadkan oo barnaamijka Dhaxal Reebka Cagaaran (Green Legacy) ayaa galay sannadkiisii siddeedaad, Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed (Dr). oo ah Guddoomiyaha Shirka 32-aad ee Isbeddelka Cimilada ee Qaramada Midoobay (COP32) ayaa hoggaamiyay barnaamijka sannadlaha ah ee qaran ee beerista geedo hal maalin ah, iyadoo ay ka soo qaybgaleen Marwada Koowaad qaranka Zinash Tayachew iyo xubnaha Guddiga Qaran ee Isku-dubaridka COP32.   Ololahan ayaa lahaa yool weyn oo ahaa in Itoobiya oo dhan hal maalin gudaheed lagu beero 800 milyan oo geedo ah, waxaana ololuhu lagu guuleystay inuu ka sarre maro yoolkii iyo qorshihii loo dejiyay.   Dadaalkan waxaa ka qayb qaatay Itoobiyaan ku kala nool dhammaan dalka, iyadoo Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed Dr mahadceliyay dhammaan ka qaybgalayaasha, isaga oo sheegay inay gaareen guul taariikhi ah oo muujinaysa midnimo iyo adkaysi.   Kormeerka iyo xarig-jarka mashaariicda   Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed (Dr.) ayaa xarigga ka jaray oo si rasmi ah u furay terminal-ka cusub ee Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Dejazmach Belay Zeleqe ee magaalada Bahir Dhar.   Ra’iisul Wasaare ayaa halkaasi ka xusay in mashruucani uu yahay mid ka mid ah albaabada muhiimka ah ee Itoobiya laga soo galo, isaga oo xusay in magaalada Bahir Dhar, inkastoo ay dhawaan la kulantay caqabado, ay muujisay adkaysi iyo soo kabasho, isla markaana ay tahay xarun muujinaysa fursadaha maalgashi ee mustaqbalka.   Terminal-ka cusub ayaa ka kooban kaabayaal casri ah oo garoon diyaaradeed, waddooyin marin oo la horumariyay iyo adeegyo ballaaran, kuwaas oo kordhinaya awoodda garoonka isla markaana hagaajinaya raaxada iyo adeegga rakaabka.   Mashruucan oo ay weheliso isbeddelka ballaaran ee ka socda magaalada ayaa Bahir Dhar ka dhigi doona xarun muhiim u ah duulimaadyada caalamiga ah iyo kuwa gudaha.   Arrimaha bulshada   Dhanka kale, Ra’iisul Wasaare Dr. Abiy Ahmed ayaa wareysigii uu siiyay Oromia Broadcasting Network (OBN), waxaana uu sheegay in kooxaha hubeysan ee ka hawlgala Oromia, Amxaarada iyo Tigray, kuwaas oo danahooda gaarka ah ka hormariyay danta qaranka, ay sameysteen isbahaysi kaddib markii ay garwaaqsadeen inaysan mid mid uga adkaan karin dowladda.   Waxa uu sidoo kale sharaxay in kooxahan, oo ku shaqeynaya fikir siyaasadeed iyo hab hoggaamineed waqtigiisu dhammaaday, ay noqdeen aalad ay adeegsanayaan cadow taariikhi ah oo dibadda ah oo doonaya inuu wiiqo oo kala qaybiyo Itoobiya.   Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu intaas ku daray in dimuqraadiyadda dhabta ahi aysan ku koobnaan oo keliya furfurnaanta siyaasadeed, balse ay tahay in loo gudbo wada-hadal qaran oo dhab ah oo xaqiijinaya sareynta sharciga.
Horumarka Warshadaha iyo Maalgashiga Dawlad Deegaanka Soomaalida
Sep 1, 2026 112
Deegaanka Soomaalida waxa uu marayay isbeddel weyn oo ku saabsan waaxda warshadaha iyo maalgashiga, kaas oo ka dhalatay dib-u-habayntii qaran ee ay dawladdu hirgelisay.   Deegaankan oo muddo dheer ahaa mid aan horumar lahayn, shaqo la'aan iyo colaado ba'an, ayaa hadda loo tilmaamaa mid ka mid ah deegaannada ugu horumarsan Itoobiya dhinaca dhaqaalaha, siyaasadda iyo bulsho ahaanba.   Kororka Tirada Warshadaha: Mid ka mid ah calaamadaha ugu waaweyn ee isbeddelka ayaa ah kororka tirada warshadaha. Sida ku cad xogta Xafiiska Maalgashiga iyo Warshadaha DDS, tirada warshadaha ayaa ka kortay 80 ilaa 400 tan iyo markii la bilaabay dib-u-habayntii qaran. Sidoo kale, 156 mashruuc oo maalgashi oo cusub ayaa la ansixiyay muddo lix bilood gudaheed, kuwaas oo u qaybsama beeraleyda (43), warshadaha (50) iyo adeegyada (63).   Maalgashiga la diiwaangaliyay waxa uu dhan yahay 10.183 bilyan Birr, taas oo dhaaftay himiladii ahayd in la gaaro 1.2 bilyan Birr.   Mashruucyo Waaweyn oo Warshadeed : Warshadda Gaaska Dabiiciga ah ee Ogaden (LNG) waxaa la furay warshadda ugu horreysa ee Gaaska Dabiiciga ah ee Ogaden. Warshaddani waxay soo saari doontaa 111 milyan oo litir oo gaaska dabiiciga ah sanadkii, iyadoo wejiga labaad uu ballaarin doono wax-soo-saarka ilaa 1.3 bilyan oo litir sanadkii.   Mashruucani waa qayb ka mid ah 10 bilyan oo doolar oo maalgashi ah oo lagu sameeyay Deegaanka Soomaalida.   Warshadda Saliidda ee Godey, waxaa la aasaasay warshadda saliidda ee Godey, oo ay dhistay shirkadda Golden Concord Group (GCL) ee Shiinaha, iyadoo qiimaheeda la qiyaasay 2.5 bilyan oo doolar.   Warshaddani waxay warshadayn doontaa 3.5 milyan oo tan oo saliid ah sanadkii, iyadoo ka faa'iideysanaysa saliidda ceeriin ee kaydka Hilala.   Warshadda Bacriminta Carrada ee Godey ayaa sidoo kale la aasaasay iyada oo ay iska kaashanayaan Sanduuqa Maalgashiga Itoobiya (EIH) iyo shirkadda Dangote Group ee Nayjeeriya, iyadoo qiimaheedu yahay 2.5 bilyan oo doolar.   Warshaddani waxay soo saari doontaa 3 milyan oo tan oo bacriminta carrada ah sanadkii, iyadoo ka faa'iideysanaysa gaaska dabiiciga ah ee Kalub.   Dhinaca maalgashiga Beeraha, Shirkadda Horizon Plantations (oo hoos timaada MIDROC Investment Group) waxay bilaabaysa mashruuc beereed oo weyn oo ku yaalla Deegaanka Soomaalida, iyadoo heshay 20,000 hektar oo dhul ah.   Maalgashigan ayaa la qiyaasay 30 bilyan Birr, waxaana la filayaa inuu abuuro 1,140 oo shaqo oo joogto ah. Mashruucani waxa uu ka mid yahay dadaalka lagu doonayo in laga dhigo Deegaanka Soomaalida mid ka mid ah silsiladaha wax-soo-saarka cuntada ee qaranka.   Dhinaca Soo-saarka Baabuurta Korontada Ku shaqeysa, Shirkadda Suweys Motors oo fadhigeedu yahay Jigjiga ayaa bilaabay soo-saarka baabuurta korontada ku shaqeysa (hybrid electric vehicles). Shirkaddani waxay ka mid noqotay hormuadka warshadaha baabuurta ee Deegaanka Soomaalida, iyadoo bilowday 30 baabuur oo la soo saaray.   Dhismaha Kaabayaasha Dhaqaalaha, Dawladda DS waxay maalgashay dhismaha waddooyin, nidaamyada biyaha, iyo adeegyada caafimaadka si aan horay loo arag. Kumanaan kiiloomitir oo waddooyin ah ayaa laga dhisay deegaannada miyiga ah, kuwaas oo ku xidhay bulshooyinkii go'doonsanaa suuqyada, isbitaallada iyo dugsiyada. Magaalada Jigjiga waxay martay isbeddel muuqda oo ku saabsan waddooyinka, habaynta biyo-mareenada, iyo ballaarinta adeegyada dadweynaha.   Isbeddelkan Baaxada leh waxaa sababay arrimo dhowr ah:   · Xasilooni iyo Nabad: Deegaanka Soomaalida oo ka mid noqday deegaannada ugu xasiloon Itoobiya.   · Dib-u-habaynta Qaran: Dib-u-habayntii 2018-kii oo keenay furmaan siyaasadeed iyo dhaqaale.   · Taageerada Dowladda: Bixinta dhul, kaabayaasha, iyo taageerada kale ee warshadaha.   · Soo Jiidashada Maalgashiga: Maalgashadayaal caalami ah oo soo jiitay khayraadka dabiiciga ah ee deegaanka.   Dawladda DDS waxay sii wadaysaa dadaalka ay ku hormariso waaxda warshadaha, iyadoo diiradda saareysa Ballaarinta warshadaha cusub, Taageerada maalgashadayaasha, Kobcinta wax-soo-saarka gudaha si loo yareeyo soo-dejinta   Sidoo kale, mashruucyada waaweyn sida warshadda LNG, warshadda saliidda, iyo warshadda bacriminta carrada ayaa la filayaa inay abuuraan shaqooyin cusub, yareeyaan ku-tiirsanaanta soo-dejinta, kana dhigaan Deegaanka Soomaalida xarun u ah horumarka warshadaha Itoobiya.   Deegaanka Soomaalida waxa uu marayay isbeddel weyn oo ku saabsan waaxda warshadaha iyo maalgashiga, kaas oo ka dhalatay dib-u-habayntii qaran ee Itoobiya. Tirada warshadaha ayaa korodhay, mashruucyo waaweyn oo warshadeed ayaa la hirgeliyay, kaabayaasha dhaqaalaha waa la dhisay, xasilooni ayaa la sameeyay.   Dhammaan arrimahan waxay ka dhigayaan Deegaanka Soomaalida mid ka mid ah deegaannada ugu horumarsan Itoobiya dhaqaale ahaan, iyadoo la filayo inuu sii wado horumarka mustaqbalka dhow.
BALLANQAADKA CAGAARAN EE ITOOBIYA
Sep 1, 2026 119
Saamaynta taban ee isbeddelka cimiladu ku leeyahay Afrika ayaa muddo dheer soo ifbaxaysay. Qaaradda ayaa si weyn ula tacaalaysa dhacdooyin isdaba joog ah oo abaaro ah iyo sidoo kale khataraha fatahaadaha ba’an.   Itoobiya ayaa caqabadahan iyo kuwo kale oo la mid ah awgood, waxay noqotay dal safka hore kaga jira isbeddelka cagaaran ee Afrika. Sidoo kale, waxay si dhab ah uga gudubtay hadal iyo qorshe oo keliya, iyadoo si wax-ku-ool ah u fulinaysa xalalka la xiriira isbeddelka cimilada.   Istaraatiijiyadda Dhaqaalaha Cagaaran ee Itoobiya, oo la shaaciyay sannadkii 2011-kii, ayaa ujeedadeedu tahay in, iyadoo barbar socota kobaca dhaqaalaha, la dhiso dhaqaale u adkaysan kara isbeddelka cimilada isla markaana ka madax-bannaan kaarboonka.   Istaraatiijiyaddu waxay leedahay afar tiir oo muhiim ah:   Tiirka koowaad ayaa ah horumarinta wax-soo-saarka beeraha waara iyo xoolaha. Arrintan ayaa diiradda lagu saarayaa kordhinta wax-soo-saarka iyo dakhliga beeralayda, xaqiijinta sugnaanta cuntada iyo dhimista wasakhowga.   Tiirka labaad ee istaraatiijiyadda ayaa ah ilaalinta kaymaha, dib-u-beerista iyo horumarinta dhirta, iyo hirgelinta mashaariic waaweyn oo cagaaran oo awood u leh inay kaydiyaan kaarboonka.   Ballaarinta tamarta la cusboonaysiin karo sida tamarta biyaha, tamarta kuleylka dhulka, dabaysha iyo qorraxda ayaa iyaduna ka mid ah meelaha kale ee istaraatiijiyaddu mudnaanta siisay.   Tiirka afraad ayaa ah adeegsiga tiknoolajiyado casri ah oo tamar-badbaadinaya iyo xalal wax-ku-ool ah oo laga hirgeliyo gaadiidka, warshadaha iyo dhismaha kaabeyaasha dhaqaalaha.   Barnaamijka “Dhaxal Reebka Cagaaran” ayaa ah mid ka mid ah tusaalooyinka ugu waaweyn ee lagu muujinayo hirgelinta Istaraatiijiyadda Dhaqaalaha Cagaaran ee u adkaysata isbeddelka cimilada.   Barnaamijka Dhaxal Reebka Cagaaran, oo lagu bilaabay hindisaha Raysalwasare . Abiy Ahmed (Dr) sannadkii 2011-kii, ayaa ilaa hadda lagu beeray in ka badan 54 bilyan oo geedo ah.   Shaqada ilaalinta deegaanka ayaa ah mashruuc qaran oo ballaaran oo si cad bulshada looga qaybgeliyay, isla markaana si joogto ah loo hirgelinayo. Sidoo kale, Itoobiya oo sii kordhinaysa adeegsiga ilaha tamarta la cusboonaysiin karo ayaa muujinaysa guusha istaraatiijiyadda.   Adeegsiga ilo tamareed oo kala duwan ayaa gacan ka geysanaya helitaanka tamar nadiif ah oo ka madax-bannaan wasakhowga.   Istaraatiijiyadda Dhaqaalaha Cagaaran ee u adkaysata isbeddelka cimiladu waa aragti dhammeystiran oo jiilba jiil u gudbaysa; istaraatiijiyaddu waxay isku xiraysaa kobaca dhaqaalaha iyo la tacaalidda isbeddelka cimilada, iyadoo sidoo kale xaqiijinaysa dhimista wasakhowga.   Laga bilaabo beerista balaayiin geedo ah ilaa ballaarinta ilaha tamarta la cusboonaysiin karo, horumarka cagaaran ee Itoobiya ayaa si muuqata u muujinaya guulaha ay waddanku ka gaaray dhinaca horumarinta cagaaran.
Ajandaha 2063 iyo Kaalinta Hormoodka ah ee Itoobiya
Aug 30, 2026 96
Tan iyo markii la aasaasay Ururka Midnimada Afrika (OAU) ee Addis Ababa bishii Miicaad 25, 1963, si looga gudbo caqabadaha qaaradda loona gaaro heer ka wanaagsan, waxaa la go'aamiyay in loo beddelo Midowga Afrika iyadoo la raacayo Baaqa Mabaadi'da Sirte ee Kooxdin 9, 1999.   Midowga Afrika waxaa si rasmi ah loo aasaasay Afagaal 9, 2002, shir madaxeed lagu qabtay Durban, Koonfur Afrika. Marka laga soo tago isdhexgalka siyaasadeed, Midowga wuxuu diiradda saarayaa xaqiijinta horumarka bulshada iyo dhaqaalaha ee muwaadiniintiisa.   Si loo sii xoojiyo geeddi-socodkan taariikhiga ah, Shir-madaxeedkii 24-aad ee Midowga Afrika ee lagu qabtay Addis Ababa bishii Dharabley 2015 wuxuu ansixiyay Ajandaha 2063, oo ah khariidad loogu talagalay barwaaqada la wadaago ee Afrika, oo cinwaankeedu yahay "Afrika aan rabno 2063".   Qorshahan 50-ka sano ah wuxuu ka kooban yahay toddobo ujeedo oo waaweyn oo ku hodmin doona qaaradda iyada oo loo marayo horumar loo dhan yahay, xoojinta midnimada siyaasadeed, kor u qaadida maamul wanaagga iyo xukunka sharciga, iyo abuurista Afrika nabad ah oo ammaan ah.   Isku xirka Afrikaanka iyada oo loo marayo kaabayaasha dhaqaalaha, sameynta aagag ganacsi oo xor ah, siinta lacag, iyo yaraynta shaqo la'aanta ayaa ka mid ah yoolalka ugu waaweyn ee ajandaha.   Itoobiya, oo had iyo jeer mudnaanta siin jirtay arrimaha qaaradda, ayaa doorkeeda ka ciyaareysa safarkan qaaradda. Dalku wuxuu noqday qaab goboleed oo loogu talagalay dadaallada lagu yareynayo isbeddelka cimilada, sida Barnaamijka Cagaaran ee Cagaaran.   Biyo-xidhrenka weyn ee Itoobiya, mashruuca Lapse, iyo isku xirka tamarta iyo gaadiidka ayaa u adeegaya ilo muhiim ah oo lagu xiro Afrika iyada oo loo marayo kaabayaasha dhaqaalaha.   Marka laga soo tago ka qayb qaadashada milatari ee nabadda Afrika, waxay sii waddaa inay muujiso mowqif xooggan oo ku jira golayaasha caalamiga ah si loo hubiyo in Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay uu leeyahay matalaad cadaalad ah oo Afrika ah.   Waaxda beeraha, horumar ayaa laga sameynayaa beerista qamadiga iyo horumarinta digirta, taasoo muujinaysa awoodda Afrika ee ah inay isku filnaato cuntada iyo rootiga Afrika.   Mashruucyada horumarinta marinnada ayaa ka socda dalka, oo ay ku jirto Addis Ababa, waxay abuurayaan magaalooyin casri ah oo ku habboon oo si weyn uga qayb qaadanaya aragtida Afrika ee magaalooyinka iyo horumarka waara.   Maadaama horumarinta dhalinyarada iyo haweenka ay muhiim u tahay gaaritaanka Ajandaha 2063, Itoobiya waxay noqonaysaa tusaale lagu gaaro ajandaha qaaradda iyadoo ballaarinaysa diiradda ay saarayso dhalinyarada iyo haweenka dhinacyada tignoolajiyada, hal-abuurka, lahaanshaha, iyo abuurista shaqada.   Mid ka mid ah ujeedooyinka ugu muhiimsan ee ajandaha ayaa ah in la hubiyo in qaaraddu ay leedahay aqoonsi dhaqameed oo xooggan, dhaxal wadaag ah, iyo qiyam, Itoobiyana waxay gacan weyn ka geysanaysaa xoojinta aasaaska akhlaaqda iyo dhaqanka Afrika iyadoo ilaalinaysa goobaha taariikhiga ah iyo kuwa dhaxalka adduunka ee UNESCO.   Maadaama casriyeynta Afrika iyada oo loo marayo sayniska, tignoolajiyada, iyo hal-abuurka ay tahay tiir muhiim ah oo ka mid ah Ajandaha 2063, Itoobiya waxay dhisaysaa awoodda qaaradda iyadoo dhisaysa jardiinooyin tignoolajiyada macluumaadka, samaynaysa sahaminta hawada sare, iyo dhisidda dhaqaale dijitaal ah.   Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya, oo leh shabakad ballaaran oo isku xirta hawada oo isku xirta dalalka Afrika iyo adduunka intiisa kale, ayaa u adeegaysa laf-dhabarta hirgelinta Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Afrika iyo dhaqdhaqaaqa xorta ah ee dadka, kuwaas oo qayb ka ah Ajendaha 2063.   Ka qaybgalka Itoobiya ee ansixinta iyo hirgelinta Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika (AfCFTA), kaas oo u sahlaya Afrikaanka inay noqdaan kuwo dhaqaale ahaan iyo ganacsi ahaanba isku xiran, ayaa door muhiim ah ka ciyaaray xaqiijinta isdhexgalka suuqa qaaradda.   Iyada oo la raacayo yoolalka amniga, horumarka iyo maamul wanaagga ee Ajendaha 2063 uu u baahan yahay, Itoobiya waxay door hoggaamineed ka ciyaareysaa nabadeynta gobolka iyo golayaasha diblomaasiyadeed si ay uga caawiso Afrikaanka inay helaan xalal Afrikaan ah oo ku wajahan dhibaatooyinkooda.
Guusha Guud ee Itoobiyaanka - Wadatashiga Qaranka
Aug 30, 2026 87
Itoobiya waa waddan ay si cad u muuqato quruxda kala duwanaanshaha iyo hoyga guud ee dalal badan, qowmiyado iyo dad badan.   Si loo gaaro maanta, waxay kasoo gudubtay caqabado badan, iyo cutubyo taariikhi ah. Cutubyadan, waxay sidoo kale martigelisay fursadda jabka taariikhiga ah, oo aan ka yarayn aqoonsiyada guud ee lagu dhisay wadajirka iyo fikrad qaran oo guud, si ay u noqdaan sabab u ah kala duwanaanshaha iyo khilaafaadka.   Waxaa la ogyahay in Wadatashiga Qaranku uu door muhiim ah ka ciyaaray keenista is-afgarad qaran iyo arrimo guud halkii uu ka ahaan lahaa khilaafaad go'doonsan, oo aan ahayn xoog ama rabshado, laakiin iyada oo loo marayo wadahadal miiska saaran. Waxay furtay cutub cusub oo taariikhda dalkeenna ah iyadoo gudanaysa doorkeeda muhiimka ah.   Guddiga Wadatashiga Qaranka ee Itoobiya, oo la aasaasay afar sano ka hor, ayaa si guul leh u fuliyay geeddi-socodka abaabulka ajandaha bulshada iyada oo loo marayo wadatashiyo dadweyne oo ballaaran laga bilaabo kebele ilaa heer qaran.   Shirka Wadatashiga Qaranka ee Itoobiya, oo isugu keenay qaybo kala duwan oo bulshada ah, xisbiyada siyaasadda, ururada bulshada, aqoonyahannada, qurba-joogta, iyo qaybaha kale ee bulshada, ayaa si guul leh loo soo gabagabeeyay 46 maalmood ka dib.   Shirkaan, oo ay muwaadiniintu si xor ah u muujiyeen ra'yigooda isla markaana ay gaareen isfaham guud, waa hab loo dhan yahay oo abuuray jawi ku habboon sare u qaadidda fikradaha iyo dhaqanka wadahadalka nabadda, iyadoo meesha laga saarayo awoodda hubka ee taariikhda siyaasadeed ee dalka.   Talooyinka iyo khibradaha laga helay shirka ayaa la dhaqan gelinayaa, wuxuuna furi doonaa cutub cusub oo wadahadalka bulshada heer kasta ah lagu sii xoojin doono.   Faham guud iyo heshiis dhexmara dadka taariikhdooda, xaaladda hadda jirta iyo masiirka mustaqbalka, kaas oo saldhig adag u ah xoojinta wadajirka.   Kala-qaybsanaanta dhaqamada ku milmay dagaallada, rabshadaha iyo khilaafaadka siyaasadeed qarniyo badan ayaa sidoo kale tusaale weyn u ah sida khilaafaadka si nabad ah loogu xallin karo miiska dhexdiisa halkii laga isticmaali lahaa qoryaha.    
Farriintayda aan u dirayo dhammaan shacabka Itoobiya, gaar ahaan dhallinyarada, waa inayna xilliga xagaaga ku lumin wax aan faa’iido u lahayn.
Aug 29, 2026 87
Waa xilli roobaad. Haddii aan geedo beeranno, waxaan ka hortagaynaa nabaad-guurka ciidda. Haddii aan beeranno cambe, avokado iyo babay, waxaan ka heli doonnaa cunto iyo wax-soo-saar. Haddii aan caawinno dadka tabarta daran, guryahooda dayactirno, xaafadahooda nadiifinno, oo dayrarkooda hagaajinno, maanta oo keliya ma aha faa’iidada aan ka helayno.   Waqtigu wuu dhaafi doonaa, waxaana carruurteenna u sheegi doonnaa in xilliyadii aan xoogga iyo awoodda lahayn, xilliyadii aan firfircoonnayn, annaga Itoobiyaanka ahi aan si wadajir ah ugu shaqayn jirnay; ma ahayn oo keliya aabbayaasheen iyo hooyooyinkeen, balse sidoo kale dadka aan naqaan iyo kuwa aynaan aqoon.   In carruurteenna loo reebo sheekada ah in aynu sidaas oo kale u wada shaqayn jirnay, waxay aad muhiim ugu tahay carruurteenna.   Haddaba, dhallinyaradu arrintan ha ka fekeraan: qofkii xoog iyo awood leh, xooggiisa ha ku biiriyo; qofkii lacag haysta, lacagtiisa ha ku taageero; qofkii fikrad lehna, fikraddiisa iyo naqshaddiisa ha ku biiriyo; qofkii awooda inuu niyad iyo dhiirrigelin bixiyana, ha bixiyo.   Warbaahintuna ha noqoto mid dadka dhiirrigelisa oo kicisa. Macallimiinta ku sugan jaamacadaha kala duwanna waa inay shaqada la socdaan, kormeeraan oo dabagal ku sameeyaan, si loo xaqiijiyo in nolosha dadka reer miyiga ah loo horseedo horumar iyo nolol ka wanaagsan.   Muddo qarniyo ah, shacabka reer miyiga ah, gaar ahaan beeraleydu, ayaa dhabarka ku soo qaaday oo ina soo nooleeyay. Hadda ugu yaraan waa waqtigii aan iska kaashan lahayn sidii noloshoodu u horumari lahayd, u wanaagsanaan lahayd, oo ay uga gudbi lahaayeen heerkii ay hore ugu jireen.   Waa waqtigii aan si wadajir ah wax ugu celin lahayn beeraleyda, oo aan wax ugu celin lahayn shacabka dhabarka ku soo qaaday nolosheenna.   Barnaamijyada noocan oo kale ah waa inaan loo arkin wax iska fudud ama aan muhiim ahayn. Waxay beddeli karaan nolosha dadka, waxay hagaajin karaan guryahooda iyo xaaladdooda nololeed, waxayna wax ka beddeli karaan habka ay noloshooda u maareeyaan.   Sidaas darteed, waxaan si xooggan idiinku boorrinayaa inaan arrintan iskaashi iyo wadajir ugu qabanno.   Buugga la yiraahdo Laga bilaabo Meskerem ilaa Meskerem’,cadadka 8-aad, bogga 125. Daahfurka Barnaamijka Iskaa-wax-u-qabsiga Xagaaga ee Bartamaha Itoobiya.   Ginbot 25, 2017 T.I   “Si aad u hesho buugga oo dhammaystiran, guji xiriirkan:-https://share.google/uTjPqcMG1OFDWj7Xq
MASAR WAA INAY ITOOBIYA SIISAA QIIMAHA AY MUDAN TAHAY :- SAFIIR SHIFERAAW JAARSO
Aug 28, 2026 81
Addis Ababa,Nahaase, 22,2018 (ENA) :Wasiirkii hore ee Kheyraadka Biyaha Itoobiya Safiir Shiferaaw Jarsso ayaa sheegay in Masar inay bixisaa qiimaha ku habboon saamiga 86% ee biyaha Itoobiya ee webiga Abay   Wasiirkii hore ee Kheyraadka Biyaha Itoobiya, Safiir Shiferaaw Jarsso, ayaa sheegay in Itoobiya ay tahay inay dardar-geliso wax-soo-saarka beeraha, iyadoo dhisaysa biyo-xireenno waraab ah oo laga hirgeliyo Webiga Abay iyo webiyada kale ee waaweyn, si loo xaqiijiyo isku-filnaanshaha cuntada.   Inkasta oo Itoobiya ay muddo dheer aanay ka faa’iidaysan khayraadkeeda dabiiciga ah, iyadoo ay sabab u ahayd shirqool ay Masar maleegtay, haddana Itoobiyaanka ayaa ka gudbay dhagartii loo maleegay, iyagoo dhisay Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya ee Webiga Abay, halkaas oo iftiin ka soo ifay, laguna muujiyey midnimadooda.   Hadda, korontada laga dhaliyo Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya ayaa loo gudbinayaa dalalka kale, taas oo gacan ka geysanaysa abuurista faa’iido dhaqaale oo gobolka ah.   Isku-xirka tamarta ee ka dhashay Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada ayaa noqday astaan si cad u muujinaysa aragtida Itoobiya ee ah in Afrika si wadajir ah u horumarto, isla markaana lagu gaaro is-dhexgal dhaqaale oo qaaradeed.   Wasiirkii hore ee Kheyraadka Biyaha Itoobiya, Safiir Shiferaaw Jarsso, ayaa waraysi uu siiyey Wakaaladda Wararka Itoobiya (ENA) ku xusay in siyaasadda ay Masar muddo dheer ku doonaysay inay ku maamusho Webiga Abay ay sababtay in Itoobiya muddo dheer aanay ka faa’iidaysan webigaas.   Wuxuu kale oo xusay in Masar muddo dheer Itoobiya ka wadday hadallo iyo siyaasad ku salaysan cadaawad, taasina ay sababtay in Itoobiya sannado badan aanay ka faa’iidaysan horumarinta iyo isticmaalka biyaha Webiga Abay.   Arrintaas oo ay ka duulayaan, Itoobiyaanka ayaa, iyagoo ku mideysan midnimo qaran iyo fikrada Pan-Africanism-ka, hirgeliyey Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada oo ah mashruuc weyn oo koronto-dhalin ah oo caalami ah.   Safiir Shiferaaw waxa kale oo uu xusay in Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya uu yahay dhaxal taariikhi ah oo jiilkan leeyahay, kaas oo masraxa caalamka ku muujiyey awoodda Itoobiyaanka ee hirgelinta mashaariic waaweyn, isaga oo intaa ku daray in biyo-xireenku uu dalalka hoose qulqulka webigu maro caawinayo helitaanka qulqul biyo oo la isku halayn karo iyo yareynta khataraha fatahaadaha iyo nuglaanta abaaraha.   Waxa uu xusay in isku-xirka tamarta ee Itoobiya la yeelatay Jabuuti, Kenya, Suudaan iyo dalalka kale ee gobolka uu door muhiim ah ka qaadanayo dardargelinta is-dhexgalka dhaqaale ee gobolka iyo qaaradda.   Waxa uu tilmaamay in isku-xirka tamarta ee laga hirgeliyey Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada uu caddeyn u yahay awoodda Itoobiya ay u leedahay inay xoojiso isku-xir tamareed oo isku fidiya Koonfur Afrika ilaa dalalka Yurub.   Safiir Shiferaaw ayaa sheegay in dalalku ay tahay inay ku wada koraan iyagoo ku salaynaya mabda’a isticmaalka caddaaladda iyo macquulka ah ee khayraadka, isaga oo carrabka ku adkeeyay in Masar ay ka gudubto khilaafka iyo hadallada colaadeed, isla markaana ay qaadato aragtida iskaashiga.   Dhanka kale waxa uu xusay in helitaanka koronto la isku halayn karo uu marka laga soo tago dardargelinta horumarka iyo kobaca dalka, yahay kaabayaal muhiim ah oo lagu xaqiijin karo himilada horumarinta wadajirka ah.   Waxa uu sheegay in aragtida Masar ee Itoobiya ku salaysan cadaawad taariikhi ah ay siyaasadaysay arrinta biyaha, taasina ay saameyn ku yeelatay dadaallada iskaashiga ee gobolka.   Waxa uu xusay in haddii lagu shaqeeyo Aragtida iskaashiga, Itoobiya ay awoodi karto inay maamusho xaddiga biyaha ay ku kaydiso biyo-xireennadeeda, taas oo yareyn karta khatarta fatahaadaha, isla markaana gacan ka geysan karta horumarinta nidaam maareynta biyaha oo waxtar leh xilliyada abaaraha.
Astaanta Hogaaminta Duulista Afrika oo Magac iyo Sharaf U Soo Hoyisay Itoobiya.
Aug 27, 2026 175
Addis Ababa; Naaf 21/2018: (ENA): – Shirkadda Diyaaradaha ee Itoobiya (Ethiopian Airlines) oo ah shirkadda duulimaadka ugu weyn uguna guulaha badan qaaradda Afrika, waxay sii xoojinaysaa hoggaaminteeda qaybta duulista caalamiga ah. Shirkaddu waxay ku caan tahay maamul hufan, ballaarin istaraatejiyadeed oo joogto ah, iyo maalgashi lagu sameeyay tignoolajiyada casriga ah.   Hada waxay noqotay buundada weyn ee isku xirta qaaradda Afrika iyo inteeda kale ee dunida.   Shirkaddu waxay awood u leedahay in ay duulimaad ku gaarto in ka badan 140 goobood oo caalami ah, iyada oo adegsanaysa in ka badan 145 diyaaradood oo casri ah. Dhanka dalka gudahiisa, waxay awooday in ay gaarto 25 goobood.   Istaraatejiyadda Hoggaaminta Hufan ee Qorshaha Istaraatejiyadeed ee 2035 Guulaha ay ku talabsatay Shirkadda Diyaaradaha ee Itoobiya ma ahan kuwo ku timid kadis, ee waxay halkan ku soo gaartay diyaarinta iyo hirgelinta qorshayaal muddada dheer ah oo si taxaddar leh loo dejiyay.   Ka dib markii ay si guul leh u dhammaystirtay qorshaheeda "Himilada 2025" ka hor xilligii loogu talagalay, hoggaanka sare wuxuu bilaabay diyaarinta qorshaha ballaaran ee "Hindisaha 2035".   Qorshani wuxuu diiradda sarayaa kor u qaadista dakhliga shirkadda, kordhinta tirada rakaabka, ballaarinta garoomada, iyo dhiirrigelinta adeegga xamuulka oo noqday mid ka mid ah tiirarka ugu waaweyn ee dhaqaalaha shirkadda xilliyadii adkaa ee caalamku soo maray.   "Ujeeddadeedu ma ahan oo kaliya inaan noqonno shirkadda ugu weyn Afrika—maadaama taasi mar hore la gaaray—balse waa inaan bixinno adeeg heer caalami ah oo hufan, sahal ah, oo ammaan ah, anagoo dhiseyna isku-xirnaan dhaqaale oo hufan."—Masfin Tasawe Hoggaanka Sare ee shirkada.   Dhinaca Cusboonaysiinta Diyaaradaha iyo Tignoolajiyada Berri la Gaari Doono sida lagu qeexay warbixinnada ganacsiga caalamiga ah, Shirkadda Diyaaradaha ee Itoobiya waxay awooday in ay hawlgaliso diyaaradaha ugu da'da yar uguna casrisan Afrika iyo caalamka.   Shirkaddu waxay so iibsatay diyaaradaha ugu sarreeya tignoolajiyada sida Airbus A350-900 & A350-1000: Kuwaas oo bixiya raaxo sarreysa oo rakaabka ah iyadoo isticmaalka shidaalkana uu sii kordhiyo waxtarka.   Boeing 787 Dreamliner: Diyaarado loogu talagalay masaafooyinka dheer oo leh jawi gudaha ah oo hawo ahaan iyo cadaadis ahaan aad u raaxo badan. Boeing 737 MAX: Oo loo adeegsado duulimaadyada qaaradda iyo gudaha.   Shabakadda Duulimaadyada Gudaha iyo Dibadda Shirkadda Diyaaradaha ee Itoobiya waxay dhistay shabakad isku xirka duulimaadyada ah oo aan cid kale la barbar dhigi karin, taas oo xarunteeda koowaad ay tahay Garoonka Caalamiga ah ee Bole.   Duulimaadyada Dibadda: Shirkaddu waxay maanta u duushaa in ka badan 140 magaalo oo ku kala yaalla 5 qaaradood. Waxay isku xirtaa magaalooyinka waaweyn ee Yurub (London, Paris, Frankfurt), Ameerikada Waqooyi (Washington D.C., New York, Toronto), Aasiya iyo Bariga Dhexe (Dubai, Beijing, Mumbai, Tokyo), iyada oo dhanka Afrika ka bixisa adeeg toos ah oo tagaya in ka badan 60 magaalo.   Duulimaadyada Gudaha iyo Deegaanka Soomaalida: Gudaha dalka Itoobiya, shirkaddu waxay ka hawlgashaa in ka badan 25 goobood, iyada oo door weyn ka ciyaarta isku xirka bulshada iyo xoojinta dhaqaalaha dalka, gaar ahaan ganacsiga iyo dalxiiska. Deegaanka Soomaalida wuxuu qayb muhiim ah ku leeyahay adeegsiga shabakaddan:   Jijiga: Garoonka Caalamiga ah ee Garaad Wiilwaal wuxuu maalin kasta lahaadaa 2 ilaa 4 duulimaad oo joogto ah, taas oo kordhisa xiriirka caasimada dalka ee Addis Ababa.   Godey: Garoonka Ugaas Mirad wuxuu leeyahay 1 ilaa 2 duulimaad, taas oo door weyn ka ciyaarta isku xirka koonfurta deegaanka iyo horumarinta ganacsiga xoolaha/beeraha.   Qabri Dahar: Waxaa sidoo kale ka socda duulimaadyo lagu kalsoonaan karo oo taga Garoonka Kebri Dahar.   Akadeemiyada Duulista iyo Dhismaha Xirfadda Salaha ugu weyn ee hufnaanta adeegga Shirkadda Diyaaradaha ee Itoobiya waa maalgashiga lagu sameeyo kordhinta awoodda aqoonta shaqaalaha.   Akadeemiyada shirkadda ee EAA (Ethiopian Aviation Academy) waa xarunta ugu weyn ee tababarka duulista ee Afrika. Xaruntan waxay tababartaa:   Duuliyayaasha diyaaradaha heerarka sare   Injineerada iyo farsamoyaqaanada maamula hagaajinta diyaaradaha   Shaqaalaha ka shaqeeya gudaha diyaaradaha iyo adeegga macaamiisha   Maamulayaasha hawada iyo hoggaaminta duulista   Dhinaca waaxda Xamuulka iyo Saadka Ethiopian Airlines ma ahan oo kaliya diyaarad rakaab; waaxda xamuulku waa ta ugu weyn Afrika. Xilliyadii xasillooni darrada ganacsi ee caalamka, shirkaddu waxay noqotay goobta ugu weyn ee gaarsiinta dawooyinka, tallaalka, iyo alaabaha ganacsiga. Tani waxay caddaysay dabacsanaanta iyo kartida hoggaanka sare ee dhanka maamulka.   Dhinaca U Diyaargarowga Berri iyo Adeegyada Dijitaalka ah Tignoolajiyada dijitaalka ah waxay ka mid tahay tiirarka ugu waaweyn ee adeegga hufan. Shirkaddu waxay soo kordhisay nidaamyo online ah oo sahlaya goobaha baaritaanka, maamulida shandadaha, iyo hababka lacag bixinta ee fudud.   Waxaa sidoo kale la ballaariyay Garoonka Bole oo leh hoolal VIP ah oo heer sare ah iyo hoteello u go'an rakaabka transit-ka ah. Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu.   Waxaa kale oo socda dhismaha mashruuca garoonka Bishoftu oo la hiigsanayo in lagu soo gabagabeeyo muddo 5 sano ah. Garoonkani waa mashruuca ugu weyn ee kabayeelka duulista ee taariikhda qaaradda Afrika, waxana loogu talagalay in uu noqdo xarunta ugu weyn ee isku xirta Afrika iyo dunida inteeda kale.   Fadhiga iyo Qiimaha Mashruuca: Qiimaha dhammaan mashruuca waxaa lagu qiyaasay ilaa 12.5 bilyan oo dollar. Awoodda Rakaabka:Wajiga 1-aad (2030): Wuxuu qaabili doonaa 60 milyan oo rakaab ah sannadkii.   Marka la dhammaystiro: Wuxuu qaabili doonaa 110 milyan oo rakaab ah sannadkii iyo in ka badan 4 milyan oo ton oo xamuul ah, taas oo ka dhigi doonta garoonka ugu weyn Afrika.   Ugu dambeyntii, Shirkadda Diyaaradaha ee Itoobiya waxay caddaysay in hoggaamin hufan, qorshe toosan, iyo maalgashi la taaban karo ay keeni karaan guul caalami ah oo ka timaada Afrika. Shirkaddu waxay sii ahaan doontaa tusaalaha iyo halka ay ku tilmaabsadaan ganacsiga duulista caalamiga ah.   #ethiopianairlines #ENA
Horumarinta marinada Jigjiga: oo fursad isku sidkan u noqday dhaqaalaha iyo dalxiiska.
Aug 26, 2026 103
Jigjiga; Naaf 20/2019 (ENA): Caasimadda Deegaanka Soomaalida, waxay si xawli ah ugu tallaabsanaysatay weji cusub oo isku xidhaya ganacsiga,adeegyada bulshada, dhaqanka, dalxiiska iyo maalgashiga.   Jigjiga waxay isku badashay xarun muhiim u ah ganacsiga iyo dalxiiska iyadoo ka faidaysanaysa horumarinta kooridorka iyo mashaariicda bilicda magaalada oo siinaya muuqaal casri ah, waxayna abuureysa fursado cusub oo kobcinaya dalxiiska iyo dhaqaalaha.   Horumarinta marinnada magaalada waxaa ka mid ah waddooyinka casri ah ee loogu talagalay dadka lugaynaya iyo baaskiillada, goobo dadweyne oo qurux badan, nalal waddooyinka iyo ilo-biyoodyo casri ah, kuwaas oo kor u qaaday bilicda magaalada isla markaana abuuray jawi ku habboon dadka deegaanka iyo dalxiisayaasha.   Xanunta dalxiiska ee shabeelle ayaa sidoo kale door muhiim ah ka qaadanaysa kobcinta dalxiiska iyo shirarka muhiimka ee hay’adaha.   Horumarinta kaabayaasha magaaladu wuxuu sidoo kale fursad u abuuray huteellada, makhaayadaha iyo goobo madadaalada iyadoo marka dalxiisku kobco ay kordhayaan fursadaha shaqo-abuurka iyo ganacsiga, laga bilaabo adeegyada martigelinta iyo gaadiidka ilaa farsamada gacanta, adeegyada dalxiiska iyo ganacsiyada yaryar iyo kuwa dhex-dhexaadka ah.   Hada jigjiga ma aha oo keliya xarun ganacsi ee waxay si isa soo taraysa ugu tallaab sanaysaa inay noqoto xarun dalxiis, dhaqan, shirar, maalgashi iyo fursado dhaqaale.   Jigjiga waa magaalo kulmisay , dhaqan hodan ah, dalxiis kobcaya iyo fursado dhaqaale oo sii kordhaya.
Wakaalada Warka Itoobiya
2015