Danjire Maxamuud Dirir, ayaa maanta warbixn uu soo saaray oo ku saabsan geeddi-socodka wadatashiga qaranka ku muujiyay qodobbada ugu waaweyn ee ay kamidka yihiin:   👉 Bilaabidda Wadatashiga: Ka-qeybgalayaashu waxay bilaabeen inay ka wada hadlaan 8-da ajanda ee uu komishanku si rasmi ah u shaaciyay.   👉 Ahabaynta Kooxaha: Laga bilaabo Afagaal8, 2018 waxaa la habaysay 8 kooxood oo ay doorkooda ka qaadanayaan mid walba 500 oo ka-qeybgale.   👉Fahamka Habraaca: Ka-qeybgalayaashu waxay qaateen faham ku filan oo ku saabsan nidaamka iyo habraacyada lagaga wada hadlayo madasha.   👉Kulamada Horudhaca ah: Ka-qeybgalayaashu waxay hore u soo sameeyeen isbarasho iyo wada-hadallo horudhac u ah Shirka Wadatashiga.   👉Subeekha (Nidaamka) Kooxaha Yaryar: Koox kasta oo yar waxaa loo xiddigiyay 50 ka-qeybgale.   👉Fariinta Maanta: Maanta ka-qeybgalayaashu waxay u kala go'een kooxaha yaryar waxayna si toos ah u bilaabeen wadatashiga ajandaha loo xiddigiyay.   👉Muhiimadda Habraaca: Geeddi-socodka maanta bilaabmay waa qayb muhiim ah oo loo dhigay in lagu kafeyo fikradaha kala duwan.   👉 Is-dhagaysiga Fikradaha: Nidaamkani wuxuu ka-qeybgalayaasha siinayaa fursad ay ku soo bandhigaan fikradahooda, isla markaana ay ugu dhagaystaan fikradaha kuwa kale si dhiiran.   👉Khiseeyayaasha/Dhexdhexaadiyaasha: Komishanku wuxuu hawl-galay 160 dhexdhexaadiye (facilitators) oo magac iyo khibrad sare u leh aqoontooda iyo tayada shaqo.   👉Qorayaasha Shiraqa (Minutae Workers): Waxaa loo xiddigiyay 256 qoraa oo si teera-gal ah oo hufan u maaraynaya habraaca shirka wadatashiga qaranka.   👉Kudhex-jirka Wadarta: Isku geyntu waa 80 kooxood oo yaryar oo hadda si toos ah uga wada hadlayo ajandayaasha loo cayimay.

Addis Ababa, Afagaal 13, 2018 (ENA) — Komishineerka Guddiga Wada-tashiga Qaranka Itoobiya, Danjire Maxamuud Dirir, ayaa sheegay in ay ka qaybgalayaashsShirweynaha Wada-tashiga Qaranku ay maanta bilaabeen inay ka wada hadlaan ajandayaashii loo xushay.   Danjire Maxamuud Dirir ayaa maanta warbaahinta siiyay warbixin ku saabsan Shirweynaha Wada-tashiga Qaranka Itoobiya.   Komishineerku wuxuu sheegay in ergada wada-tashigu ay u qeybsameen kooxo kala duwan iyagoo ka wada hadlayay ajandaha laxulay.   Wuxuu tilmaamay in geeddi-socodka maanta bilaabatay uu yahay qayb muhiim ah oo ka mid ah wada-tashiga, wuxuuna xusay in fikrado badan oo ka yimid qaybaha kala duwan ee bulshada lagu falanqeyn doono.   Guddiga ayaa u assigning-gareeyay dhexdhexaandiyayaal khibrad leh oo la socda habka uu wada-tashigu u socdo.   Shirweynaha Wada-tashiga Qaranka Itoobiya ayaa la xusuustaa inuu si rasmi ah u furmay Agaai 8, 2018.

Waaxda macdanta Itoobiya waxay ku jirtaa xilli dib u soo kabasho muhiim ah, oo ay taageerayaan dib-u-habaynta dhaqaalaha gudaha iyo dhaqaalaha guud, iyo ka gudubka caqabadaha hawlgalka iyo qaab-dhismeedka ee la soo maray sannadihii u dambeeyay. Sida uu mar sheegay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.), macdan-qodista waxay sii ahaan doontaa qayb muhiim ah oo ka mid ah aragtidayada horumarinta qaybaha badan iyo mid ka mid ah shanta tiir ee dhaqaalaha ee qorshaha horumarinta soddonka sano ee dalka.   Iyada oo ay dawladdu diiradda saartay qaybta iyo hawlaheeda dhiirrigelinta, horumarinta macdan-qodista hadda waxay noqotay laf-dhabarta dhaqaalaha dalka.   In kasta oo qaybta macdan-qodista ee wax-soo-saarka guud ee gudaha (GDP) ay ka hoosaysay eber boqolkiiba soddonkii sano ee la soo dhaafay, haddana waxay hadda maraysaa isbeddel qaab-dhismeed oo cajiib ah.   Sida laga soo xigtay tirooyinkii ugu dambeeyay, waaxdu waxay si weyn u kordhisay saamigeeda dakhliga sarrifka lacagaha qalaad ee dalka iyadoo diiwaangelisay dakhli ku dhow afar bilyan oo doolar sagaalkii bilood ee ugu horreeyay sannad-maaliyadeedka oo keliya.   Tani waxay xaqiijinaysaa koror boqolkiiba 92 ah oo dakhliga ah iyo koror boqolkiiba 27 ah oo wax-soo-saarka ah marka loo eego isla xilligii sannadkii hore. Badeecadaha waxaa inta badan loo dhoofiyaa suuqyada waaweyn ee adduunka sida Sacuudi Carabiya, Imaaraadka Carabta, Mareykanka, Jarmalka iyo Shiinaha.   Guulahan taariikhiga ah, wax soo saarka dahabka waa nooc ka mid ah macdanta oo hormuud ka ah waaxda dhoofinta.   Sida laga soo xigtay Wasaaradda Macdanta, ganacsiga dhoofinta dahabka ayaa la filayaa inuu soo saaro in ka badan shan bilyan iyo bar doolar sanadkan. Tani waa wax soo saar sare.   Si aan hore loo arag taariikhda Itoobiya, 22.5 tan oo dahab ah ayaa loo dhoofiyay suuqa dibadda siddeeddii bilood ee ugu horreysay sannad-maaliyadeedka oo keliya, waxaana la filayaa in qaddarku gaaro 32 tan dhammaadka sanadka.   Hadda, 95 boqolkiiba wax soo saarka dahabka waxaa lagu soo saaraa habab dhaqameed, laakiin dowladdu waxay si adag uga shaqeyneysaa sidii loo casriyeyn lahaa loona horumarin lahaa hufnaanta habkan iyadoo la dhisayo warshado yar yar oo sifeynaya dahabka iyo dhalaalinta.   #ENA

Guusha Mashaariicda Weyn ee Itoobiya ee Xidhiidhka la leh Xididdada Afrika Itoobiya waa waddan taariikh ahaan safka hore kaga jiray halganka xoraynta Afrika, isagoo jebinaya harqoodka gumeysiga isla markaana iftiiminaya iftiin rajo ah inta kale ee qaaradda.   Maanta, Itoobiya, oo sii wadata dhaxalkan taariikhiga ah, waxay hoggaaminaysaa madaxbannaanida dhaqaale ee Afrika iyo is-dhexgalka iyada oo loo marayo guusha mashaariicdeeda waaweyn. Mashaariicda sida Biyo-xidheenka Weyn ee Itoobiya, Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu, Warshadda Bacriminta ee Godey, Mashruuca Gaaska Dabiiciga ah ee Ogaden, iyo qaybaha kale ma aha oo kaliya inay gacan ka geysteen guusha dalka laakiin sidoo kale waxay gacan ka geysteen riyooyinka horumarinta qaaradda iyagoo dhisaya kaabayaasha dhaqaalaha ee muhiimka ah.   Shaki kuma jiro in caqabadda ugu weyn ee hortaagan kobaca dhaqaalaha Afrika ay tahay la'aanta sahayda tamarta. Biyo-xidheenka Weyn ee Itoobiya ma aha oo kaliya inuu dabooli doono baahiyaha korontada ee Itoobiya, laakiin sidoo kale wuxuu noqon doonaa ilo tamar oo la isku halleyn karo oo loogu talagalay waddamada gobolka iyo hadiyad qiimo leh oo loo fidiyo gobolka oo ah xarun tamar oo dardar gelin doonta isbeddelka warshadaha Afrika. Mashruucani waa calaamad muujinaysa kalsooni ah in Afrika ay isticmaali karto kheyraadkeeda si ay u xaqiijiso amniga tamarta.   Shabakadda saadka ee Itoobiya ay ka dhisayso mashaariicdeeda waaweyn ayaa muhiim u ah xaqiijinta isku xirka ganacsiga Afrika. Dhismaha Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu ma aha oo kaliya jawaab istiraatiiji ah oo ku wajahan wejiga xiga ee horumarka qaaradda, laakiin sidoo kale waa mashruuc muhiim ah oo isku xiri doona barwaaqada Itoobiya iyo barwaaqada Afrika.   Itoobiya iyada oo adeegsanaysa mashruucan, waxay diraysaa farriin ah in Afrika ay dhisi karto kaabayaal heer caalami ah iyada oo loo marayo dadaalkeeda. Garoonkan diyaaradeed waa munaarad heer sare ah oo xoojin doonta booska Itoobiya ee ah hoggaamiye horumarineed oo qaaradda ah isla markaana u beddeli doonta riyada Afrika ee berri mid dhab ah.   Sabab kale oo muhiim ah oo guusha mashaariicda waaweyn ee Itoobiya ay ugu xiran tahay himilooyinka horumarinta Afrika ayaa ah in Itoobiya ay muujinayso in Afrika ay dhisi karto mashaariic waaweyn iyada oo aan lahayn gargaar iyo faragelin shisheeye, iyadoo adeegsanaysa kheyraadka iyo dadaallada dadkeeda. Tani waa qaab horumarineed oo weyn oo loogu talagalay dalalka kale ee Afrika.   Shaki kuma jiro in Itoobiya ay diyaarinayso kheyraadka aadanaha ee Afrika isbeddel iyadoo kor u qaadaysa wareejinta tignoolajiyada, dhisidda awoodda xirfadeed, iyo xirfadaha maaraynta mashruuca.   Saamaynta mashaariicda waaweyn waxay ka baxsan tahay xuduudaha Itoobiya waxayna u gudubtaa gobolka Bariga Afrika. Abuuritaanka sahayda tamarta gobolka, waddooyinka ganacsiga, iyo meelaha warshadaha ayaa noqday mid caadi ah oo horseeda kobaca dhaqaalaha ee dalalka deriska la ah.   Dhinaca horumarinta Itoobiya waa gaaritaanka Aragtida Midowga Afrika ee 2063, kaas oo ujeedadiisu tahay in Afrika laga saaro saboolnimada iyo dabinka colaadaha loona gudbo barwaaqo la wadaago.   Sida Itoobiya ay taariikh ahaan Afrika ugu horseedday inay ku dhawaaqdo madaxbannaanideeda, maanta, iyada oo adeegsanaysa mashaariicdeeda waaweyn, waxay noqotay awood hormuud u ah halganka Afrika ee ka dhanka ah saboolnimada iyo hubinta madaxbannaanideeda dhaqaale.   Mashaariicdani ma aha oo kaliya isha lagu faano Itoobiya, laakiin sidoo kale waa aasaaska jiritaanka Afrika. Hawlaha horumarinta ee Itoobiya ay waddo waxay caddaynayaan in Afrika ay qorayso taariikhdeeda horumarineed si u gaar ah.   Sidaa darteed, guusha mashaariicda waaweyn ee Itoobiya waa muujinta saameynta Afrika ee berri masraxa adduunka, iyo sidoo kale dammaanadda barwaaqada mustaqbalka ee la wadaago.

Dhismaha Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waxaa la bilaabay Dharabley/January 2, 2018 waxaana bilaabay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.). Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waxaa laga dhisayaa magaalada Bishooftu oo 40 kiiloomitir u jirta Addis Ababa . Waxa uu Garoonka leedahay awood ay ku qaadi karto ilaa 110 milyan oo rakaab ah sannadkii. Waxay noqon doontaa 4.4 jeer ka weyn Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bole ee hadda jira. Mashruucan taariikhiga ah waxaa lagu dhisayaa dadaal weyn habeen iyo maalin si dalkeenna looga dhigo xarunta duulista adduunka. Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waa mashruuca kaabayaasha duulista ee ugu weyn taariikhda Afrika. Dhismaha garoonka diyaaradaha waxaa lagu fulin doonaa laba marxaladood. Wajiga koowaad ee dhismaha ayaa la filayaa in la dhammeeyo sanadka 2030, iyadoo qaadi karta 60 milyan oo rakaab ah. Wajigan, hal terminaal rakaab oo aad u weyn oo casri ah iyo hal terminaal rakaab oo dhexdhexaad ah ayaa la dhisi doonaa. Intaa waxaa dheer, laba armaajo diyaaradeed oo is barbar socda iyo meel baarkin ah oo awood u leh inay baarkin ku dhigto 180 diyaaradood markiiba ayaa la dhisi doonaa wejiga koowaad. Hoteel casri ah oo leh 350 qol ayaa laga dhisi doonaa terminaalka inta lagu jiro wejigan. Terminaal xamuul iyo xarun dayactir diyaaradeed oo qaban doonta 1.5 milyan oo tan oo xamuul ah sannadkii ayaa sidoo kale la dhisi doonaa inta lagu jiro wejigan. Mashruucu waa tusaale weyn oo aan ahayn oo keliya Itoobiya laakiin sidoo kale qaaradda Afrika. Waxay door muhiim ah ka ciyaartaa fududeynta hirgelinta Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika iyo xoojinta xiriirka ganacsiga iyo dhaqaalaha qaaradda. Waddo tareen oo 12 baabuur ah iyo tareen xawaare sare leh ayaa laga dhisi doonaa inta u dhaxaysa Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu iyo Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bole. Dhismaha Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Bishoftu waa tallaabo weyn oo loo qaaday xallinta dhibaatada kaabayaasha dhaqaalaha ee dib u dhigtay horumarinta duulista hawada Afrika. Mashruucan dhismaha garoonka diyaaradaha wuxuu abuuri doonaa fursado shaqo oo muhiim ah. Magaalada garoonka diyaaradaha ee la dhisi doono oo ku xigta garoonka diyaaradaha ayaa sidoo kale si weyn uga qayb qaadan doonta horumarinta gobolka ee dhinacyada ganacsiga, warshadaha iyo dalxiiska.

Addis Ababa; Agaali 8/2018 (ENA):- Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa maanta si rasmi ah u daah-furay Barnaamijka Raadka Cagaaran ee sanadkan.   Farriin uu ku qoray boggiisa baraha bulshada, Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa ku sheegay in aan dejinay yool ah in sanadkan la beero 8 bilyan oo geed.   Wuxuu sheegay in aan si joogto ah u soconno si aan u gaarno yoolkeenna ah in la beero 65 bilyan oo geed.   Wuxuu sidoo kale ugu baaqay qof walba inuu ku biiro dhaqdhaqaaqa oo uu dhaxalkaaga cagaarka ah u beero jiilka soo socda.   #Wakaaladda Wararka Itoobiya #ENA

Addis Ababa, Agaali, Sane 8, 2018 T.I. (ENA) –Isbeddelka cimiladu waa caqabada samayn ku leh adduunka . Waa muhiim in la ogaado in Afrika ay tahay qarda ugu yar saamaynta ay ku leedahy isbadalka cimilada adduunka laakiin waxa aad u saraysa waxyelada Afirka kasogaada isbadalka cimilada .sidaas darted qaaradu waa in ayna kacmaha laa laabni oo ay ku kobnaan cabsho, diyaarn u ahaataa kacan ka geysashada hirgalinta barnaamika cagaaran.hirgalinta barnaamijkai Itoobiya kaalin horle ayay kaga jirtaa. hindisay Ra'iisul Wasaare Abiy Ahmed (Dr.)eek u aadan barnaamijkan cagaaran ayaa la ga bilaabo 2011 ilaa hadda lagu beeray , in ka badan 48 bilyan oo geed barnaamijka Cagaaran waxaa u ka mid yaha ka jawaabaha saamaynta isbeddelka cimilada. Barnaamijku wuxuu muujiyay inay suurtagal tahay in si firfircoon loogu lug yeesho yool guud iyo helitaanka xalal loogu talagalay isbeddelka cimilada adduunka. Waxay kordhisay tirada daboolka kaynta. Tani waxay gacan ka geysaneysaa doorkeeda isbeddelka cimilada. Dhanka kale, doorka barnaamijkan Cagaaran ayaa sidoo kale la shaaciyay in ila hada natiijo laga gaadhay .muuqatana soo celinta dhulka xaalufay, fududeynta maaraynta kheyraadka biyaha, iyo hubinta madax-bannaanida cuntada. Itoobiya waxay ku talaabsatay guul leh oo ku saabsan barnamijkan iyadoo ka qayb qaadanaysa dhammaan qaybaha bulshada barnaamijka Cagaaran, iyada oo aan loo eegin da'da, jinsiga, heerka waxbarashada, shaqada, beeralay, iyo diinta. Waxana laga laga eegaa inuu yahay mashruuc qaran oo weyn, barnaamijka waxaa sidoo kale lagu ballaarinayaa deeqo loogu deeqayo deriskeeda. Ra'iisul Wasaare Abiy Ahmed (Dr.) ayaa mar yiri; Mashruuca Cagaaran waa bandhig dadka kale u muujinaya in Itoobiya ay si weyn u fikiri karto, u kori karto, u qorsheyn karto wax weyn, oo ay ku gaari karto waxyaabo waaweyn iyadoo isku dubaridaysa dadkeeda. #Muujinta_Cagaaran #ENA

  Itoobiya waxay guulo badan ka gaartay dadaalkeeda ay ku dhiseyso dhaqaale u adkeysan kara isbedelka caalamka. Guulaha laga diiwaan geliyay warshadaha duulista, raadka cagaaran, horumarinta qamadiga, dalxiiska iyo qaybaha kale ayaa tilmaamaya tan.   Maalgashiga dhinaca tignoolajiyada, oo ay ku jirto garaadka macmalka ah, ayaa diiradda la saarayaa maadaama ay lagama maarmaan tahay in la abuuro waddan iyo dhalinyaro tartan badan.   Suurtagalnimada in tiknoolajiyadda loo isticmaalo heer ka sarreeya sidii hore iyo maanta way sii ballaaran doontaa, sidaa darteed dareenka la siinayo qaybta dijitaalka ah, sida hindisayaasha kale ayaa ah mid xusid mudan.   Tusaale ahaan, hindisaha 5 milyan oo arday oo Itoobiyaan ah oo baranaysa koodhka oo la bilaabay Afagaal 16, 2016 T.I, ayaa weli si ballaaran loogu barayaa ardayda.   Tan iyo markii la bilaabay hindisahan, 5,005,146 oo qof ayaa iska diiwaangalisay inay qaataan tababarka koodhka kombiyuutarka, falanqaynta xogta, horumarinta barnaamijyada Android iyo koorsooyinka aasaasiga ah ee garaadka macmalka ah. In ka badan 3 milyan ayaa dhammeeyay tababarka.   Marka la eego arrintan, dhalinyarada Itoobiya waa inay had iyo jeer diyaar u ahaadaan isbeddelka tignoolajiyada iyagoo si joogto ah u weydiinaya, u baranaya, oo raadinaya waxyaabo cusub.   Maadaama ay tusaale u noqotay gaadiidka cirka ee horumarsan, horumarinta marinnada, dalxiiska, beeraha iyo qaybaha kale, waxay sidoo kale gaari kartaa heer sare oo dhinaca tiknoolajiyada ah iyada oo loo marayo garaadka macmalka.   Kan aan muujin calaamadaha xawaaraha; Haddii calaamadaha aan la daaweyn isla markiiba ka dib marka ay soo baxaan, cudurku wuxuu horseedi karaa dib u dhac maskaxeed   Bishii Janaayo ee la soo dhaafay, intii lagu jiray shirkii caadiga ahaa ee 10-aad ee sannadka 5-aad ee Golaha Wakiillada Shacabka, kaas oo uu ka soo qayb galay Ra'iisul Wasaare Abiy (Dr.), wuxuu sheegay inaan maalgelinayno tignoolajiyada shaqadayada dib-u-habaynta si aan u abuurno waddan iyo dhallinyaro kula tartami karta tiknoolojiyadda.   Waxa kale oo uu ku nuuxnuuxsaday in sababta tignoolajiyadu ay tahay mid ka mid ah shanta qaybood ee kala duwan ay sabab u tahay faa'iidooyinkeeda jiilka mustaqbalka.   Wuxuu tusaale u soo qaatay garaadka macmalka ah; Wuxuu xusay in markii Itoobiya ay aasaastay Machadka Garaadka Macmalka ah qiyaastii lix sano ka hor, aysan jirin waddan kale oo Afrikaan ah oo abuuray AI-ga heer hay'adeed, wuxuuna sidoo kale tilmaamay in Itoobiya ay dhisayso Jaamacad Garaadka Macmalka ah iyo inay bilaabi doonto shaqada ugu badnaan sannad gudaheed.   Diyaargarradan oo dhan waxaa la sameynayaa sidii awowayaasheen ay u aasaaseen Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya waqtigii loogu talagalay, haddana waa lambarka koowaad ee Afrika; iyo Ciidanka Cirka Itoobiya waqtigii loogu talagalay, haddana waa mid ka mid ah ciidamada cirka ee ugu horreeya Afrika; waxaan ka shaqeyneynay dib-u-habaynta arrin muhiim ah si Jaamacaddayada iyo Machadkayaga AI-ga ay u noqdaan hoggaamiye Afrika berri, oo ay u kacaan iyagoo leh aasaas wanaagsan.   Mid ka mid ah diyaargarowga badan ee loo sameynayo berri wanaagsan; waa dowladdu oo tababar bilaash ah siineysa 5 milyan oo cod-bixiyeyaal ah, taasoo noqon doonta kharash badan xitaa haddii ay si gaar ah u ahaan lahayd.   Maadaama hindisahani uu guul ka gaaray waqtigii loogu talagalay; Ra'iisul Wasaare Abiy (Dr.) wuxuu u hambalyeeyay Itoobiyaanka qaaliga ah guusha marxaladda tababarataysaasha hindisaha 5 milyan oo Koodhar.   Wuxuu sheegay in yoolka la dejiyay in lagu gaaro saddex sano gudahood la gaaray wax ka yar laba sano, guushanina ay markhaati u tahay go'aan qaadashada iyo kartida aan xadka lahayn ee dadkeenna.   Wuxuu tilmaamay in 50 boqolkiiba dadka shaqo doonka ah ee adduunka ay joogi doonaan Afrika 10ka sano ee soo socda; wuxuu ku nuuxnuuxsaday in fursaddan dahabiga ah la qaato oo loo diyaar garoobo tartanka berri.   Marka la eego arrintan, waxaan fahamsanahay in tignoolajiyadu ay tahay mid ka mid ah tilmaamayaasha lagu arko inta dib-u-habaynta Itoobiya ay diiradda saartay jiilka.   Sidaa darteed, marxaladda taariikhiga ah ee aan bilownay inaan u diyaargarowno adduunka dijitaalka ah maaha dhammaadka safarkeenna laakiin waa barta laga bilaabayo dardargelinta aragtideenna qaran, ayuu yiri Ra'iisul Wasaaruhu; marka la gaaro Koodxin 2018, waxaa la gaarayaa bartilmaameedka ah in la gaaro 7 milyan oo tababar qaadanaya. Wuxuu ugu baaqay qof kasta oo Itoobiyaan ah inuu qayb ka noqdo hawshan qaran.   Farriintiisa uu u diray ardayda, wuxuu ku boorriyay inay ka fogaadaan inay waqtigooda ku lumiyaan xagaaga soo socda; marka ay ku laabtaan dugsiyadooda iyagoo isdiiwaangelinaya oo baranaya, waa inaysan noqon oo keliya arday, laakiin sidoo kale inay noqdaan hoggaamiyeyaal dijitaal ah oo caalami ah oo la aqoonsan yahay.   Dhanka kale, bishii Dirir ee la soo dhaafay, isagoo ka jawaabaya su'aalo ka yimid aqoonyahanno ku sugan madal dood ah oo loo abaabulay in lagu xuso sannad-guuradii 75-aad ee Jaamacadda Addis Ababa, Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu sheegay in Itoobiya ay tahay waddan leh ballanqaad weyn oo ku saabsan garaadka macmalka.

Addis Ababa, Agali, Sane 4, 2018(ENA) Shirweynihii Shanaad ee Caafimaadka Dadweynaha Afrika ee Caalamiga aha ayaa lagu qaban doonaa Addis Ababa laga bilaabo Noofambar 14 ilaa 18, 2019. Shirkan, oo ay si wadajir ah u soo qabanqaabiyeen Xarumaha Xakamaynta iyo Kahortagga Cudurrada Afrika (Africa CDC) iyo Dowladda Itoobiya, ayaa looga hadli doonaa siyaabaha wax looga qaaban karo mustaqbalka cudurada saameeya Afrika iyadoo la dhisayo nidaamyo caafimaad oo xooggan oo adkeysi leh iyo yareynta ku tiirsanaanta gargaarka dibadda. Shirka ayaa isu keeni doona hoggaamiyeyaasha, siyaasad-dejiyeyaasha, cilmi-baarayaasha, hal-abuurayaasha, bulshada rayidka ah iyo dhallinyarada, sida laga laga soo xigtay macluumaadka ay ENA ka heshay CDC-da Afrika. Dr. Jean Cassia, Agaasimaha Guud ee Xarumaha Xakamaynta iyo Kahortagga Cudurrada Afrika (Africa CDC), ayaa sheegay in shirku uu qayb muhiim ah ka yahay dadaallada socda ee dalalka Afrika iyo CDC-da Afrika si loo dhiso nidaamyo caafimaad oo xooggan oo adkeysi leh. Waxa kale oo uu xusay in shirku uu fursad u siin doono aragtiyo cusub oo ku saabsan maalgelinta caafimaadka iyo horumarinta nidaamka. Wuxuu sheegay in tani ay suurtogal ka dhigi doonto xaqiijinta aragtida nidaamka amniga caafimaadka Afrika oo ay horseeddo lahaanshaha Afrika, hal-abuurka iyo iskaashiga.

Jigjiga, Agaali/Sane,4,2018 (ENA) – Jabhadda wadaniga Xoreynta Ogaadheen (ONLF) ayaa sheegtay inay qayb qaadan doonaan doorkeeda sii xoojinta iyo joogtaynta guulaha horumarineed ka hanaqaadayo Deegan somalida ee sannadihii u isbeddelku curtay . Guddoomiye ku-xigeenka Jabhada wadaniga xoraynta ogaadheen (ONLF) Axmed Yaasiin ayaa xusay isbeddelka ka hor siyaasada ururku ahayd mid halgan hubeysan ku salaysan, sababtuna ahayd nidaamkii siyaasadeed oo haa mid takoorayey Deeganka islamarkaana ka madhnaa cadaalada. Wuxuu kale oo uu sheegay in kaddib isbeddelladii siyaasadeed ka curtay Itoobiya iyo jawiga siyaasadeed ee ka hanaqaaday awgeed ay jabhadu ka tanaasushay halgankii hubeysnaa islamarkaana hadda ay ku jirto ka qaybgal iyo tartan siyaasadeed oo nabdoon Guddoomiye ku-xigeenka Jabhada Axmed Yaasiin ayaa sheegay jabhadu qaddarinayo nabadda waarta ee ka hirgashay deegaanka Soomaalida muddadii isbeddelka, iyo sidoo kale mashaariicda horumarineed ee la taaban karo ee laga fuliyay. Wuxuu intaas ku daray in jabhadu ay diyaar u tahay ka qaybqaadashada guulahaas si loo siiwado islamar ahaantaana loo sii xoojiyo. Wuxuu sidoo kale xusay inay jiraan shaqsiyaad ku dhaqmaya magaca xisbiga kuwaas oo isbahaysi la sameeyay xoogagga hubeysan ismar ahaantaana aqbalay ajandooyinka shisheeye ku hawlan falal burburinta dalka. Wuxuu cadeyey in dadka noocaas ahi aysan meel ku lahayn jabhada isagoo sheegay in jabhadu la shaqeyn doono cid kasta oo kale si looga hortago falalkooda nuucaasa . Guddoomiye ku-xigeenka Jabhada wadaniga xoraynta ogadheen Axmed Yaasiin mar uu kahadlayey qaybgalka jabhada ee Doorashadii Guud ee Toddobaad ee Itoobiya ka turjumayso qaybgalka siyaasadeed ee xooggan ee jabhadu ku leedahay deegaanka Soomaalida. Wuxuu intaas ku daray in jabhadu sii wadi doono ka qaybqaadashada dhismaha nidaam dimuqraadi ah iyada oo loo marayo halgan siyaasadeed oo nabadeed. Guntii iyo Gunaanadkii wuxuu sheegay in xisbiyada siyaasadeed ka dhadhaqa Itoobiya ay waajib ku tahay inay si habboon uga faa’iidaystaan jawiga siyaasadeed ee kajira dalka kaas oo dhashay isbeddellada, islamarkana ka shaqeeyaan danaha dalka iyo horumarka guud ee dalka.

Baxar-Dhar, Miicaad (Gunboot) 2018 T. I (ENA): Wasiirka Nabadda ee Itoobiya Mohammed Idris, ayaa sheegay in sida adag ee shacabka Itoobiya uga go’an nabaddu ay gebi ahaanba fashilisay dadaalladii isku-dubaridnaa ee kooxaha xagjirka ahi ku doonayeen inay ku carqaladeeyaan doorashadii guud ee toddobaad ee dalka.   Wasiirka Nabadda ayaa sheegay in weerarkii ay kooxda argagixisada ah ee Shene ka geysatay degmada Asko ee gobolka Arsi eedeeganka Oromiya, uu yahay fal mudan in si adag loo cambaareeyo.   Wasiir Nabada ee dalka oo Maxamed Idiris ayaa shirka jaraid ee u qabtay ku sheegay in doorashadu tahay marxalad muhiim ah oo lagu xaqiijinayo sarreynta dimuqraadiyadda Itoobiya isla markaana lagu dhisayo dowlad iyo dal adag oo xasilloon.   Wuxuu xusay in doorashadii guud ee toddobaad lagu guulaystay in si nabad ah loo qabto, iyadoo ay si ballaaran uga qaybqaateen shacabka Itoobiya, arrintaas oo mudan in taariikhda lagu xuso. Sida uu wasiirku sheegay, doorashadu waxay u dhacday si nabad iyo dimuqraadiyad ay ku dheehan tahay, iyadoo buuxisay dhammaan halbeegyada lagama maarmaanka ah isla markaana ay xaqiijiyeen kormeerayaal caalami ahi.   Hase yeeshee, wuxuu sheegay in kooxaha xagjirka ahi adeegsadeen dhammaan awoodihii ay haysteen si ay u carqaladeeyaan doorashada.   Wuxuu intaas ku daray in shacabka jecel nabaddu ay fashiliyeen qorshayaashaas iyagoo hubiyay in habka doorashadu u socdo si nabad ah.   Wasiirku wuxuu xusuusiyay in ka hor doorashada ay kooxahaasi isku dayeen inay ka hor istaagaan muwaadiniinta inay qaataan kaararka codbixinta, ka qayb galaan isu-soo-baxyada taageerada, iyo inay codkooda dhiibtaan maalinta doorashada.   Inkasta oo ay jireen dadaalladaas, ayuu sheegay, shacabka Itoobiya waxay iska caabiyeen cabsi-gelinta, hanjabaadaha iyo isku-dayada weerarka, waxayna sii wadeen doorashada, iyagoo sidaas ku ilaal

Addis Ababa; Miicaad 24/2018 (ENA): Doorashada Guud ee Todobaad ee Itoobiya ayaa si habsami leh u socota sida ku cad jadwalka, ayay tiri Melatwerq Haylu, Guddoomiyaha Guddiga Doorashooyinka Qaranka Itoobiya. Guddoomiyaha Guddiga Doorashooyinka Qaranka Itoobiya, Melatwerq Haylu, ayaa warbaahinta u sheegtay inay ka hadashay Doorashada Guud ee Todobaad ee socota. Faahfaahinteeda, waxay ku sheegtay in Guddiga Doorashadu uu waday diyaargarowyo kala duwan oo doorasho horudhac ah tan iyo maalintii ay bilaabatay hawsha doorashadu. Waxay sidoo kale sheegtay in la sameeyay hawlo lagu doonayo in doorashada laga dhigo mid xor ah, cadaalad ah, dimuqraadi ah oo loo dhan yahay. Guddiga ayaa sheegay in diyaargarowgan doorashada hordhaca ah la dhammeeyay, Doorashada Guud ee Todobaadna si habsami leh loo qabanayo 12:00 subaxnimo ee maanta. Wuxuu sidoo kale sheegay in codbixiyayaashu ay si xor ah u dhiibanayeen codadkooda goobaha codbixinta ee kala duwan tan iyo 12:00 subaxnimo.

 

Degmada Sallaxaad ee Gobolka Erer waxaa ku yaalla Togga Jalalaqe, oo ka mid ah goobaha dabiiciga ah ee ugu quruxda badan deegaanka. Toggan ayaa leh muuqaal dabiici ah oo soo jiidasho leh, waxaana hareerihiisa ku teedsan dhir cagaaran iyo deegaan qurux badan oo indhaha soo jiita, gaar ahaan xilliyada roobka iyo barwaaqada.   Xafiiska Dhaqanka iyo Dalxiiska ee DDS ayaa wada xog ururin iyo daraasaad lagu ogaanayo goobaha ku habboon dalxiiska iyo khayraadka dabiiciga ah ee gobolka Erar, Isu-duwaha dhaqanka iyo dalxiiska ee gobolka ayaana qayb ka ah dadaallada lagu soo bandhigayo goobaha dabiiciga ah iyo kuwa dhaqameed ee deegaanku caanka ku yahay.   Togga Jalalaqe wuxuu muhiimad weyn u leeyahay bulshada deegaanka iyo xoolo-dhaqatada, maadaama uu door weyn ka qaato helitaanka biyaha iyo daaqa xoolaha.   Sidoo kale, Togga Jalalaqe waa goob laga helo nasasho, bilic dabiici ah iyo muuqaal muujinaya hodantinimada deegaanka Sallaxaad. Togga Jalalaqe wuxuu astaan u yahay:- Quruxda dabiiciga ah Deegaan cagaaran oo barwaaqo ah Nolosha miyiga iyo dhaqanka reer guuraaga Khayraadka dabiiciga ah ee Gobolka Erer Xigasho: Xafiiska Dhaqanka Iyo Dalxiiska DDA  

Jigjiga; Miicaad 14/2018 (ENA): Madaxweyne Ku-xigeenka DDS, Ibraahim Cusmaan, ayaa sheegay in dadaallo waara la sameynayo si loo sii kordhiyo helitaanka adeegyada caafimaadka ee tayada leh iyo kuwa sinnaanta leh ee Deegaanka Soomaalida. Xafiiska Caafimaadka Deegaanka Soomaalida ayaa qabanaya Shirka Tayada iyo Hal-abuurka Adeegga Caafimaadka ee Sannadlaha ah ee 1aad kaas oo ka dhacay magaalada Jijiga. Khudbad uu ka jeediyay shirka, Madaxweyne Ku-xigeenka Deegaanka Soomaalida, Ibraahim Cusmaan, ayaa sheegay in dowladdu ay qaadayso tallaabooyin muhiim ah si loo bixiyo adeegyo hufan. Wuxuu sheegay in dadaallo ballaaran la sameeyay si loo ballaariyo helitaanka xarumaha caafimaadka ee deegaanka, si loo horumariyo shaqaale xirfad leh, iyo in la daboolo baahiyaha caafimaad. Wuxuu sheegay in dadaallo lagu bixinayo sidii adeegyada caafimaadka loogu fidin lahaa bulshada si hufan, ku habboon oo loo heli karo iyadoo la taageerayo nidaamka dijitaalka ah. Wasiiru-dawlaha Caafimaadka Saxala Cabdullaahi ayaa sheegtay in fiiro gaar ah oo ay dowladdu siisay gobolka ka dib isbeddelka uu suurtageliyay in la diiwaan geliyo guulo badan. Waxay xustay in hawlo badan la qabtay si loo hubiyo in waaxda caafimaadku ay ku qalabaysan tahay agab iyo shaqaale xirfad leh si ay u bixiyaan adeegyo caafimaad oo tayo leh, gaar ahaan bulshada xoolo dhaqatada ah. Madax-xafiiseedka Caafimaadka DDS, Dr. Muuse Axmed, ayaa sheegay in shaqo ballaaran la qabtay si loo fududeeyo bixinta adeegyada caafimaadka iyo in hay'adaha ay bulshada u fidiyaan daryeel ku habboon oo tayo leh. Wuxuu tilmaamay in shaqooyin badan la qabtay, gaar ahaan dhinaca daryeelka caafimaadka hooyada iyo dhallaanka; wuxuu xusay in tan iyo markii isbeddelku dhacay, lix xarumood oo wax soo saarka oksijiinta ah ayaa laga dhisay gobolka qaarkoodna ay bilaabeen inay shaqeeyaan. Tusaale ahaan, Xarunta Fistula iyo Xarunta Wax soo saarka Oksijiinta, oo lagu dhisay kharash dhan 240 milyan oo birr Isbitaalka Guud ee Karamara, ayaa la furay. Wuxuu sidoo kale sheegay in shirka hadda socda uu noqon doono meel lagu soo bandhigi doono waraaqo cilmi-baaris oo kala duwan, sahayda daawooyinka iyo qalabka caafimaadka, hal-abuurka tignoolajiyada, iyo is-weydaarsiga khibradaha ee kor u qaadi kara adeegyada caafimaadka ee tayada leh. Madaxda waaxda federaalka iyo kuwa deegaanka iyo wakiillada isbitaallada jaamacadaha ayaa ka qayb qaadanaya shirka labada maalmood soconaya.

Addis Ababa; Miicaad 13/2018 (ENA): Barnaamijka cusub ee hubinta tayada badeecada ayaa horumarin doona waxqabadka ganacsiga Itoobiya, ayuu yiri Wasiirka Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka Kasahun Gofe (PhD). Barnaamijka hubinta tayada badeecada ee khadka tooska ah ayaa la bilaabay iyadoo ay joogaan Wasiirka Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka Kasahun Gofe (PhD) iyo Agaasimaha Guud ee Machadka Heerarka Itoobiya, Kede Bekele (PhD). Wasiirka Ganacsiga iyo Iskaashiga Gobolka Kasahun Gofe (PhD) ayaa sheegay in hubinta tayada badeecada iyo adeegga ay tahay diiradda dowladda Itoobiya. Wuxuu sheegay in sannadihii la soo dhaafay ee isbeddelka, nidaamka ganacsiga Itoobiya la casriyeeyay si loo gaaro tayada ugu fiican iyadoo la adeegsanayo waxqabad wax ku ool ah. Wuxuu sheegay in barnaamijka cusub ee hubinta tayada badeecada ee khadka tooska ah uu sidoo kale gacan ka geysan doono horumarinta adeegga iyo tayada badeecada. Wuxuu xusay in adeegyo badan ay hadda si dijitaal ah u bixinayaan Wasaaradda Ganacsiga iyo Isdhexgalka Gobolka. Wuxuu sharraxay in tani ay door muhiim ah ka ciyaareyso casriyeynta nidaamka ganacsiga Itoobiya. Wuxuu sharraxay in codsiga shahaadada tayada badeecadaha ee Machadka Heerarka Itoobiya, kaas oo si guul leh loo hirgeliyay, uu si weyn u fududeyn doono ganacsiga dhoofinta iyo soo dejinta.

Addis Ababa; Miicaad 7/2018 (ENA): Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya ayaa qabanaysa Bandhig Gaar ah oo loogu Dabaaldegayo Sannad-guuradeedii 80-aad. Wasiirka Gaadiidka iyo Saadka, Alemu Sime (Dr.) iyo Madaxa Shirkadda Diyaaradaha Itoobiya, Mesfin Tasewe, ayaa furay Bandhigga, halkaas oo diyaaradaha lagu soo bandhigi doono si dadweynuhu ay u daawadaan. Barnaamijku wuxuu higsanayaa in lagu dabaaldego sannad-guurada 80-aad ee shirkadda diyaaradaha iyadoo lala kaashanayo macaamiisheeda iyo qaybaha kala duwan ee bulshada. 80-kii sano ee la soo dhaafay, shirkaddu waxay door muhiim ah ka ciyaartay isku xirka dalalka iyo kor u qaadista is-weydaarsiga dhaqanka iyo ganacsiga caalamiga ah iyadoo ka shaqaynaysa diyaaradaha casriga ah iyo inay hormuud ka noqoto waaxda duulintaanka Afrika. #ENA

Addis Ababa; Miicaad 5/2018 (ENA): Awooddeenna gudaha ayaa kordhisay heerka diblomaasiyadeed, iyadoo abuurtay kalsooni weyn oo lala yeesho la-hawlgalayaasha caalamiga ah iyo asxaabta, ayay tiri Adeegga Isgaarsiinta Dowladda.   Warsaxaafadeedka ay soo saartay hay'addu waxaa loo soo bandhigay sidan soo socota:   Guulaha diblomaasiyadeed ee Itoobiya waxay noqdeen markhaati u ah madaxbannaanida qaranka iyo hoggaanka gobolka. Gaar ahaan, waxay diiwaangelinaysaa guulo diblomaasiyadeed oo taariikhi ah oo ay ka gaartay ilaalinta danaheeda qaran. Habka istaraatiijiyadeed ee ku salaysan xoojinta awoodda gudaha iyo kordhinta iskaashiga ayaa u suurtageliyay dalka inuu noqdo ciyaaryahan muhiim ah oo ka tirsan dhaqdhaqaaqyada juqraafiyeed iyadoo kordhinaysa muuqaalkiisa masraxa caalamiga ah.   Xubinnimada Itoobiya ee BRICS waa guul diblomaasiyadeed oo kor u qaadday heerka awooddeenna gudaha, taas oo ka caawisay Itoobiya inay ilaaliso dheelitirka istaraatiijiyadeed ee dalalka soo koraya, ballaariso kheyraadkeeda maaliyadeed, iyo inay xoojiso codkeeda go'aan qaadashada caalamiga ah. Gaar ahaan, kororka weyn ee tirada awoodaha waaweyn ee adduunka ee dooranaya Itoobiya inay noqoto lammaane istiraatiijiyadeed oo weyn ayaa si cad u muujinaysa bisaylka diblomaasiyadeed ee dawladda iyo miisaanka juqraafiyeed ee aan la beddeli karin ee dalka. Adkeysiga iyo xirfadaha gorgortanka caqliga leh ee dowladda ee ku saabsan Biyo-xidheenka Weyn ee Itoobiya (GERD) ayaa safarka diblomaasiyadeed ee Itoobiya u qaaday heer cusub waxayna si wax ku ool ah u xaqiijiyeen xuquuqda dabiiciga ah ee Itoobiya u leedahay Webiga Niil.   Iyadoo ay jiraan cadaadisyo kala duwan oo dibadda ah, awoodda dowladdu u leedahay inay kor u qaaddo wacyiga bulshada caalamka iyadoo la raacayo mabda'a "xalalka Afrika ee dhibaatooyinka Afrika" iyo dhammaystirka guusha leh ee dib-u-soo-nooleynteeda ayaa noqday muujin weyn oo muujinaysa xoogga diblomaasiyadda.   Guushan madaxbannaanida waa dhacdo weyn oo waddanku u caddeeyay adduunka awooddiisa uu ku hoggaamin karo oo uu ku dhammaystiri karo mashaariicda waaweyn keligiis. Awoodda Itoobiya ee ah inay xal u hesho khilaafaadka Bariga Afrika iyo inay hoggaamiso isdhexgalka dhaqaalaha gobolka ayaa xaqiijisay mowqifkeeda ah tiir nabadda iyo amniga gobolka. Gaar ahaan, shaqadeeda ah inay isku xirto waddamada deriska ah iyada oo loo marayo korontada iyo kaabayaasha dhaqaalaha ayaa muujisay mabda'a horumarinta wadaagga ah, kaas oo loo qaatay saldhigga nabadda iyo isdhexgalka siyaasadeed ee xasilloon ee gobolka.     Dhanka kale, dowladdu, iyadoo ku nuuxnuuxsanaysa in marin u helidda badda ay lagama maarmaan u tahay kobaca dhaqaalaha Itoobiya, waa tallaabo geesinimo leh oo istiraatiiji ah si loo gaaro yoolkan si nabad ah oo iyada oo loo marayo mabda'a "bixi oo qaado". Hindisaha dawladdu ku doonayso inay wax ka qabato arrintan, oo sannado badan la caburinayay, si loo xoojiyo iskaashiga gobolka loona soo bandhigo waa biseyl siyaasadeed oo go'aamin doonta mustaqbalka jiilka soo socda.   Marka la barbar dhigo, shaqada dib u dhiska muuqaalka Itoobiya ayaa si wax ku ool ah loo fulinayaa iyadoo la adeegsanayo madal diblomaasiyadeed oo casri ah si looga hortago macluumaadka khaldan loona sameeyo guulaha horumarinta gudaha oo ay heli karaan bulshada caalamka.   Guud ahaan, jihada diblomaasiyadeed ee ay raacdo dowladda Itoobiya waxay leedahay aragti cad oo ah "Itoobiya oo xooggan oo loogu keenayo Gobol Barwaaqo leh".   Dalalka waaweyn waxay ku heshiiyeen inay xoojiyaan xiriirkooda Itoobiya sababtoo ah awoodda dawladdu ay u leedahay inay si wax ku ool ah ula kulanto caqabadaha gudaha iyo dibadda iyo inay ilaaliso danaha qaranka ayaa abuurtay kalsooni weyn oo ku aaddan la-hawlgalayaasha caalamiga ah. Shaqada horumarineed ee dalkeennu ku wado dib-u-habaynta gudaha, oo ay weheliso xooggeeda diblomaasiyadeed, waxay caddeysay in Itoobiya ay tahay awood lagu xisaabtami karo qaaradda Afrika iyo awood aan la barbar dhigi karin oo ku jirta masraxa caalamiga ah. Itoobiya waxay sii waddaa inay xoojiso safarkeeda iyadoo noqonaysa astaan ​​​​madaxbannaani iyo xoog u leh dalalka kale ee Afrika.   Adeegga Isgaarsiinta Dowladda   #Wakaaladda Wararka Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Miicaad 5/2018 (ENA): In Afrika loo diido kursi joogto ah oo Golaha Amniga ah waa cadaalad darro hay'adaha caalamiga ah, ayuu yiri Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antoniyo Guterres.   Shirweynihii 10-aad ee sanadlaha ahaa ee Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay ayaa lagu qabanayaa Midowga Afrika.   Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antoniyo Guterres ayaa waqtigaas yiri; Qaramada Midoobay waxay leedahay waajib siyaasadeed iyo mid akhlaaqeed oo ah inay mudnaanta siiso Afrika dhammaan dhinacyada.   Wuxuu sheegay in dadaallada Afrika ee lagu yareynayo khilaafaadka iyo hubinta kobaca qaaradda iyo barwaaqada ay tahay mid lagu ammaano; wuxuu ku tilmaamay Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika iyo dadaallada kale ee nabadda iyo amniga mid cajiib ah.   Xoghayaha Guud wuxuu sheegay inuu aqoonsan yahay doorka muhiimka ah ee Afrika ay ka ciyaarto geeddi-socodka caalamiga ah; wuxuu ka go'an yahay inuu taageero dadaalladiisa si uu u beddelo caddaalad-darrada ay la kulantay taariikhda iyo adduunka.   Wuxuu sheegay inaysan habboonayn in hay'adaha caalamiga ah ee la aasaasay ka dib Dagaalkii Labaad ee Adduunka, markii dalal badan oo Afrikaan ah aysan weli ka bixin xukunkii gumeysiga, ay qaaradda ka hor istaagaan kursi joogto ah oo Golaha Amniga ah.   Xoghayaha Guud wuxuu sheegay in cadaalad darrada hay'adaha caalamiga ah ee la aasaasay iyada oo aan Afrika ka qayb qaadan ay Afrika ka reebtay wax badan; wuxuu sheegay in dadaallada la bilaabay ee lagu xallinayo dhibaatooyinka Afrika ee Afrika la taageero.   Wuxuu tilmaamay in Qaramada Midoobay aysan kaliya hoggaamin doonin xallinta khilaafaadka Afrika ee ku jira qaab-dhismeedka Afrika, laakiin sidoo kale ay taageeri doonto dadaallada Midowga Afrika.   Wuxuu sheegay in Afrika ay leedahay awood weyn oo ku saabsan macdanta muhiimka ah iyo dhaqaalaha cagaaran; wuxuu sheegay inay tahay inay hesho hab ay qiimo ugu darto kheyraadkeeda oo ay ugu deeqdo suuqa adduunka.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa; Miicaad 5/2018 (ENA): Afrika waxay go'aansatay inay dhisto hay'ad u gaar ah oo qiimeynta deynta ah (Hay'adda Qiimaynta Afrika) si wax looga qabto nidaamka maaliyadeed ee caalamiga ah ee aan shaqaynayn si loo sugo maalgelinta horumarinta sanadka 2030 iyo Ajandaha 2063, ayuu yiri Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf.   Shirkii 10-aad ee sanadlaha ahaa ee Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay ayaa lagu qabanayaa Xarunta Midowga Afrika.   Sida uu sheegay Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf, madasha waxay diiradda saari doontaa nabadda iyo amniga Afrika, horumarka waara, maamulka maaliyadeed ee caalamiga ah iyo caqabadaha Afrika ee adduunka isbeddelaya.   In kasta oo dadaallo lagu bixinayo wax ka qabashada saameynta xaaladda caalamiga ah ee qaaradda, oo ay ku jirto dagaalka Bariga Dhexe, haddana malaayiin qof ayaa dhibaataysan oo barakacaya, ayuu yiri.   Isagoo xusay in tani ay caqabad ku tahay dadaallada lagu raadinayo xal ammaan ah oo waara oo ka dhaca Afrika, ayuu sheegay in loo baahan yahay in la abuuro jawi awood u leh iyada oo loo marayo maamul wanaagsan, horumar iyo dhisidda dhaqaale adkeysi leh, marka lagu daro amniga.   Guddoomiyaha Guddiga, oo sheegay in maaliyadda horumarinta ee Afrika ay tahay arrin halis ah, ayaa sheegay in maamulka maaliyadeed ee adduunka uu abuuray caqabado lagu gaarayo yoolalka Ajendaha 2063 iyo 2030.   Gaar ahaan, wuxuu sheegay in nidaamka maaliyadeed ee caalamiga ah ee la aasaasay ka dib Dagaalkii Labaad ee Adduunka oo weli jira uusan ka jawaabin baahiyaha iyo xaqiiqooyinka Afrika.   Sidaa darteed, wuxuu sheegay inay go'aansadeen inay dhisaan hay'ad u gaar ah oo qiimeynta deynta (Hay'adda Qiimaynta Afrika) si ay Afrika ugu biirto nidaamka maaliyadeed ee caalamiga ah.   Midowga Afrika ayaa si qoto dheer uga shaqeynayay arrintan wuxuuna si rasmi ah uga bilaabi doonaa Mauritius bisha Juun 2026, ayuu ku dhawaaqay.   Wuxuu sheegay in dagaalkii Bariga Dhexe uu saameyn xun ku yeeshay Afrika; qiimaha cuntadu wuu kordhay dalal badan; dalalka qaar, qiimaha shidaalka ayaa kordhay 100 ilaa 150 boqolkiiba.   Wuxuu sheegay in Midowga Afrika uu si dhow ula shaqeynayay Qaramada Midoobay, wuxuuna xaqiijiyay inay si dhow ula shaqeyn doonaan xoojinta iskaashigooda.   Wuxuu sheegay in labada hay'adood ay xoojin doonaan iskaashigooda; wuxuu sheegay in loo baahan yahay in horay loo socdo iyadoo lala kaashanayo iskaashi dhinacyo badan leh oo u dhexeeya hay'adaha.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA