Addis Ababa; Agaali 5/2018 (ENA): Heshiiska ay saxiixeen Wasaaradda Difaaca iyo Kooxda Adeegyada Caafimaadka ee Padiyat ayaa kor u qaadi doona adeegyada heerka caalami ah ee ay bixiyaan Isbitaalka Takhasuska Difaaca ee Gaarka ah iyo Kooxda Baarista, sida ay ku dhawaaqday Wasiirka Difaaca Injineer Caayisha Maxamed.   Wasaaradda Difaaca Federaalka ayaa heshiis iskaashi la saxiixatay Kooxda Adeegyada Caafimaadka ee Padiyat, oo ah shirkad caalami ah oo Hindiya ah, kaas oo kor u qaadi doona warshadaha caafimaadka.   Waxaa la sheegay in kooxdu ay la shaqeyn doonto hay'adaha caafimaadka ee khibradda caalamiga ah leh si loo horumariyo helitaanka daryeelka caafimaadka iyadoo la adeegsanayo tiknoolajiyad casri ah.   Wasiirka Difaaca Injineer Caayisha Maxamed ayaa xilligaas tiri; Heshiisku waa iskaashi taariikhi ah oo gaarsiin doona waaxda caafimaadka heerka xiga.   Heshiiska iskaashiga, oo si rasmi ah u furay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) Miicaad 10, 2016, wuxuu adeegyada la siiyo militariga iyo bulshada u qaadi doonaa heerka xiga.   Waxay sheegtay in go'aanka lagu aasaasay isbitaalka koox caafimaad ay gaareen Golaha Wasiirada si loo kordhiyo tartanka caalamiga ah iyo helitaanka; heshiiska maanta wuxuu suurtogal ka dhigi doonaa in la hirgeliyo go'aanka.   Waxay sidoo kale sheegtay in heshiiskan uu awood u siin doono Itoobiya inay bixiso adeegyo caafimaad oo heer caalami ah iyadoo la xoojinayo kaabayaasha caafimaadka ee hay'adda, tignoolajiyada iyo wareejinta aqoonta.   Wasaaradda Difaaca waxay sheegtay inay hirgelisay dib-u-habayn ballaaran si loo hubiyo diyaargarowga dagaalka ee ciidanka iyo in la kordhiyo helitaanka adeegyada caafimaadka iyadoo la dhisayo kaabayaasha caafimaadka laga bilaabo safka hore ilaa isbitaallada gudbinta iyo bixinta adeegyo ku habboon tignoolajiyada.   Wasiirka Caafimaadka Dr. Meqdhes Dhaaba ayaa sheegtay in heshiiska labada hay'adood uu markhaati u yahay sida ay dowladdu uga go'an tahay inay dadka siiso adeegyo tayo leh.   Waxay sheegtay in iyadoo la kordhinayo helitaanka adeegyada caafimaadka ee heer caalami ah ee Itoobiya, ay gacan ka geysan doonto xoojinta dalxiiska caafimaadka ee ka baxsan dalka iyo ka baxsan Afrika.   Waxay sidoo kale xustay in Itoobiya ay si wax ku ool ah u ballaarinayso helitaanka adeegyada caafimaadka iyada oo loo marayo siyaasaddeeda caafimaadka oo ku salaysan ka hortagga iyo daaweynta.   Dr. Hazib Rahman, Guddoomiyaha Kooxda Adeegyada Caafimaadka ee Padiat, ayaa sheegay in heshiisku uu suurtogalin doono bixinta adeegyada caafimaadka ee heer caalami ah ee Itoobiya.   Waxa kale oo uu tilmaamay inay doorkooda ka qaadan doonaan xoojinta helitaanka adeegyada caafimaadka ee tayada leh ee Itoobiya iyo casriyeynta waaxda caafimaadka ee dalka.   Safiirka Hindiya ee Itoobiya Anil Kumar Rai, ayaa dhankiisa sheegay in iskaashiga dhammaystiran ee u dhexeeya Itoobiya iyo Hindiya uu sii korayo.   Wuxuu xusay in hoggaamiyeyaasha labada dal ay ku heshiiyeen inay ka wada shaqeeyaan arrimo badan; wuxuu sheegay in iskaashiga qaybta caafimaadka la xusay.   Wuxuu xusay in heshiiska maanta la saxiixay uu tixgelinayo xaaladda hadda ka jirta Afrika; wuxuu tilmaamay inuu suurtogalin doono bixinta adeegyada caafimaadka ee horumarsan ee gobolka ka baxsan Itoobiya.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa, Agali, Sane 4, 2018(ENA) Shirweynihii Shanaad ee Caafimaadka Dadweynaha Afrika ee Caalamiga aha ayaa lagu qaban doonaa Addis Ababa laga bilaabo Noofambar 14 ilaa 18, 2019. Shirkan, oo ay si wadajir ah u soo qabanqaabiyeen Xarumaha Xakamaynta iyo Kahortagga Cudurrada Afrika (Africa CDC) iyo Dowladda Itoobiya, ayaa looga hadli doonaa siyaabaha wax looga qaaban karo mustaqbalka cudurada saameeya Afrika iyadoo la dhisayo nidaamyo caafimaad oo xooggan oo adkeysi leh iyo yareynta ku tiirsanaanta gargaarka dibadda. Shirka ayaa isu keeni doona hoggaamiyeyaasha, siyaasad-dejiyeyaasha, cilmi-baarayaasha, hal-abuurayaasha, bulshada rayidka ah iyo dhallinyarada, sida laga laga soo xigtay macluumaadka ay ENA ka heshay CDC-da Afrika. Dr. Jean Cassia, Agaasimaha Guud ee Xarumaha Xakamaynta iyo Kahortagga Cudurrada Afrika (Africa CDC), ayaa sheegay in shirku uu qayb muhiim ah ka yahay dadaallada socda ee dalalka Afrika iyo CDC-da Afrika si loo dhiso nidaamyo caafimaad oo xooggan oo adkeysi leh. Waxa kale oo uu xusay in shirku uu fursad u siin doono aragtiyo cusub oo ku saabsan maalgelinta caafimaadka iyo horumarinta nidaamka. Wuxuu sheegay in tani ay suurtogal ka dhigi doonto xaqiijinta aragtida nidaamka amniga caafimaadka Afrika oo ay horseeddo lahaanshaha Afrika, hal-abuurka iyo iskaashiga.

Jigjiga, Agaali/Sane,4,2018 (ENA) – Jabhadda wadaniga Xoreynta Ogaadheen (ONLF) ayaa sheegtay inay qayb qaadan doonaan doorkeeda sii xoojinta iyo joogtaynta guulaha horumarineed ka hanaqaadayo Deegan somalida ee sannadihii u isbeddelku curtay . Guddoomiye ku-xigeenka Jabhada wadaniga xoraynta ogaadheen (ONLF) Axmed Yaasiin ayaa xusay isbeddelka ka hor siyaasada ururku ahayd mid halgan hubeysan ku salaysan, sababtuna ahayd nidaamkii siyaasadeed oo haa mid takoorayey Deeganka islamarkaana ka madhnaa cadaalada. Wuxuu kale oo uu sheegay in kaddib isbeddelladii siyaasadeed ka curtay Itoobiya iyo jawiga siyaasadeed ee ka hanaqaaday awgeed ay jabhadu ka tanaasushay halgankii hubeysnaa islamarkaana hadda ay ku jirto ka qaybgal iyo tartan siyaasadeed oo nabdoon Guddoomiye ku-xigeenka Jabhada Axmed Yaasiin ayaa sheegay jabhadu qaddarinayo nabadda waarta ee ka hirgashay deegaanka Soomaalida muddadii isbeddelka, iyo sidoo kale mashaariicda horumarineed ee la taaban karo ee laga fuliyay. Wuxuu intaas ku daray in jabhadu ay diyaar u tahay ka qaybqaadashada guulahaas si loo siiwado islamar ahaantaana loo sii xoojiyo. Wuxuu sidoo kale xusay inay jiraan shaqsiyaad ku dhaqmaya magaca xisbiga kuwaas oo isbahaysi la sameeyay xoogagga hubeysan ismar ahaantaana aqbalay ajandooyinka shisheeye ku hawlan falal burburinta dalka. Wuxuu cadeyey in dadka noocaas ahi aysan meel ku lahayn jabhada isagoo sheegay in jabhadu la shaqeyn doono cid kasta oo kale si looga hortago falalkooda nuucaasa . Guddoomiye ku-xigeenka Jabhada wadaniga xoraynta ogadheen Axmed Yaasiin mar uu kahadlayey qaybgalka jabhada ee Doorashadii Guud ee Toddobaad ee Itoobiya ka turjumayso qaybgalka siyaasadeed ee xooggan ee jabhadu ku leedahay deegaanka Soomaalida. Wuxuu intaas ku daray in jabhadu sii wadi doono ka qaybqaadashada dhismaha nidaam dimuqraadi ah iyada oo loo marayo halgan siyaasadeed oo nabadeed. Guntii iyo Gunaanadkii wuxuu sheegay in xisbiyada siyaasadeed ka dhadhaqa Itoobiya ay waajib ku tahay inay si habboon uga faa’iidaystaan jawiga siyaasadeed ee kajira dalka kaas oo dhashay isbeddellada, islamarkana ka shaqeeyaan danaha dalka iyo horumarka guud ee dalka.

Addis Ababa, Agaali, Sane /4 /2018 (ENA) – Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa sheegtay in 1,655 Itoobiyaan ah oo ku xirnaa sucuudi Carabiya cafis loofidiyey islamar ahaantaana lalaalay dacwadihii maxkamada. Wasaarada arimaha dibada ayaa sheegtay in Itoobiyaan-kan cafiska loo fidiyay ka dambaysay dadaallo dhanka diblomaasiyadeed oo iskakaashadeen safaaradda Itoobiya ee fadhiyeedu yahay Riyadh iyo qunsuliyadda Jeddah. Wasaarada Arrimaha dibada ayaa sheegtay arintani timiday markii dawladu hirgaliyay in ay xoogan saarto siyaasada diblomaasiyadda ku saleysan muwaadiniinta. Dowladdu waxay kale oo ay sheegtay in ay siiwadi doont dabagalka arrimaha kale ee sucuudi Carabiya ka taagan ee u baahan dadaallo diblomaasiyadeed oo dheeraad ah, iyadoo la raacayo siyaasadda diblomaasiyadeed ee ku saleysan muwaadiniinta. Sidaasi darteed dowladda ayaa ugu baaqday in shacabku ka taxaddaraan tahriibayaasha sharci darrada ah iyo khiyaanooyinka lagu faafiyo baraha bulshada marka dadku raadinayaan fursado ay dibadda ugu safrayaan. Gabagabadii dawladu waxay sheegtay inay ku dadadalayso sidii loo ciribtiri lahaa tahriibayaasha.

Miisaaniyadda dowladda federaalka ee qabyada ah ee sannad-maaliyadeedka 2019 ayaa la horgeeyey Golaha Shacabka taas oo dhan 2.339 tirilyan oo birr. Kalfadhiga Golaha Wakiillada Shacabka ee 6aad, sannadka shaqeddkiisii 5 kulankiisii caadiga ahaa ee 25-aad oo falanqeynayo miisaaniyadda taas oo Golaha uu soo hordhigay Wasiirka Maaliyadda Ahmed Shide si loo qabyo-tiro miisaaniyadda dowladda federaalka ee sanad miisaaniyadeedka 2019 T.I Wasiirka Maaliyadda Ahmed ayaa si faahfaahsan u soo bandhigay saldhigyada iyo odoroska lagu dhisayo qoondaynta sanadka maaliyadeed ee soo socda, Iyodoo lagu salaynayo jihada guud ee dhaqaalaha Itoobiya (macro-ecoomi), iyo sidoo kale aragtida iyo waxqabadka dhaqaalaha ee sanad maaliyadeed hadda gabagabada ku dhow. Wasiirka Maaliyadda Ahmed Shide ayaa waqti xaadirka Golaha Shacabka u soo bandhigayay faahfaahinta miisaaniyadda qabyo-qoraalka ah. Wuxuuna sheegay Miisaaniyaddan u diyaarsan tahay iyadoo la tixgelinayo qorshayaasha horumarineed iyo kuwa dhaqaalaha guud ee dalka (macro-economics) ah ee dowladdu dejisay. Wasiirka Maaliyada ayaa sheegay in miisaaniyadda sanadka 2019 T. I, ay dhan tahay 1.236 tirilyan birr loo qoondeyn doono kharashaadka joogtada ah, halka bilyan 568.2 bilyan birr loo adeegsan doono kharashaadka raasumaalka. Waxay sidoo kale la a sheegay in 520.6 bilyan birr loo qoondeyn doono taageerada miisaaniyadda ee dowlad-deeganada dalka , sidoo kalena 14 bilyan birr loo adeegsan doono fulinta yoolalka horumar waara ee dawalad deeganada . Waxay kale oo uu shegay in 52.9% guud ahaan miisaaniyadda, oo ah qayb weyn, loo qoondeeyay kharashaadka joogtada ah. Waxay sidoo kale sheegay lacagtan oo ah 542 bilyan birr loo adeegsan doono bixinta deynta gudaha iyo tan dibadda. Waxay sidoo kale sheegay kharashaadka joogtada ah looga isticmaali donono 236.4 bilyan birr loona qoondeeyay bacriminta, kabka

Addis Ababa; Agaali 3/2018 (ENA):- Natiijooyinka 1,08 degmo doorasho ayaa loo gudbiyay xarunta xaqiijinta ee guddiga, ayuu yiri Melatwork Hailu, guddoomiyaha Guddiga Doorashooyinka Qaranka Itoobiya. Guddiga Doorashooyinka Qaranka Itoobiya ayaa soo saaray bayaan maalinle ah oo ku saabsan doorashadii guud ee toddobaad. War-saxaafadeedkiisa, Melatwerq Haylu, guddoomiyaha guddiga, ayaa yiri; Tirinta natiijooyinka goobaha codbixinta waa la dhammeeyay, hawsha tirintana waxay ka socotaa degmooyinka. Waxay sheegtay in geeddi-socodka tirinta la dhammeeyay dhammaan degmooyinka marka laga reebo hal degmo doorasho. Waxay sheegtay in natiijooyinka 1,08 goob doorasho loo gudbiyay xarunta xaqiijinta ee guddiga. 501 degmo doorasho ee Golaha Wakiillada Dadweynaha, 446 degmo doorasho ayaa loo gudbiyay xarunta, halka inta soo hartayna ay yihiin goleyaal gobol. Waxay sidoo kale sheegtay in codbixinta xeryaha la dhammeeyay, hawsha tirintana ay socoto.

Addis Ababa; Agaali 3/2018 (ENA): Itoobiya iyo Nayjeeriya ayaa ku dhawaaqay inay ka shaqeyn doonaan sidii loo sii xoojin lahaa xiriirkooda taariikhiga ah iyo kan diblomaasiyadeed.   Wasiirka Arrimaha Dibadda, Gedhoyoon Timotiyoos (Dr.), ayaa maanta wadahadallo la yeeshay Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Nayjeeriya, danjire Bianka Odumegwu-Ojukwu, oo ku saabsan arrimaha labada dal.   Wasiir Gedhiyoon ayaa intii lagu jiray wadahadalka sheegay in Itoobiya iyo Nayjeeriya ay leeyihiin xiriir taariikhi ah iyo mid diblomaasiyadeed oo soo jireen ah oo laga soo bilaabo 1960-meeyadii.   Wuxuu sheegay in isku-dubarid joogto ah iyo wadatashi diiradda saaraya faa'iidooyinka labada dal ay lagama maarmaan u yihiin si loo sii xoojiyo loona kor u qaado xiriirkan labada dal ee soo jireenka ah ilaa heer sare.   Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Nayjeeriya, danjire Bianka Odumegwu-Ojukwu, ayaa dhankeeda muujisay sida ay dalkeedu ugu heelan yahay inuu sii xoojiyo iskaashiga labada dal ee Nayjeeriya.   Danjire Bianka ayaa sidoo kale xaqiijisay diyaar u ahaanshaha Nayjeeriya inay si dhow ula shaqeyso Itoobiya qaybaha kala duwan ee horumarinta iyo siyaasadda.   Intii uu socday kulanka labada dhinac, Wasiirka Caddaaladda, Hanna Aryasalassie, iyo Xeer Ilaaliyaha Guud iyo Wasiirka Caddaaladda ee Nayjeeriya, Lateef Olasunkanmi Fagbemi, ayaa kala saxiixday Heshiis Is-afgarad.   Heshiiska ay saxiixeen wasiirradu waxaa la sheegay inuu daboolayo wareejinta dadka la xukumay ee labada dal.   Heshiisku wuxuu sii xoojin doonaa xiriirka ka dhexeeya hay'adaha garsoorka ee Itoobiya iyo Nigeria wuxuuna abuuri doonaa qaab-dhismeed sharci oo aasaas u noqon doona iskaashi dheeraad ah, sida ay ku dhawaaqday Wasaaradda Arrimaha Dibadda.   Waxa kale oo uu sheegay in wadahadalka iyo heshiiska labada dhinac uu sii xoojin doono iskaashiga ka dhexeeya Itoobiya iyo Nigeria.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Agaali 3/2018 (ENA):- Madaxweyne Taaye Asqesilaase ayaa sagootiyay safiirka Luksambarg ee Itoobiya ee xilka ka degay, Jean Krauser, iyo safiirka Imaaraadka Carabta, Muxamed Salem Al-Rashidi, kuwaas oo dhammaystay muddo xileedkooda. Waxaa la sheegay in xiriirka diblomaasiyadeed ee miro-dhalka ah iyo kan guusha leh ee u dhexeeya labada waddan uu sii xoogaysanayo. Safiirka muddada xilkeeda dhamaysatay, Jean Krauser, oo faalladeeda siiyay ENA, ayaa sheegtay inay qabteen shaqooyin xoojin doona iskaashiga diblomaasiyadeed ee u dhexeeya waddamada intii ay joogeen. Waxa kale oo ay xustay in hawlaha loo qaaday si loo dhaqaajiyo iskaashiga dhaqaale ee u dhexeeya Itoobiya iyo Luksambarg ay guulaysteen. Waxa ay sheegtay in labada waddan ay si guul leh isu dhaafsadeen khibrado iyagoo naqshadaynaya barnaamij tababar oo kor u qaadi doona awoodda xirfadlayaasha maaliyadda iyo dhaqaalaha. Waxa ay muujiysay inay aaminsantahay ah in saaxiibtinimada xooggan ee ka dhaxaysa waddamada ay sii xoojin doonto mustaqbalka dhinacyada dhaqaalaha cagaaran iyo iskaashiga horumarinta maaliyadda. Waxay sidoo kale farriin u dirtay shirkadaha Luxembourg si ay u kordhiyaan ka qaybgalkooda iyagoo eegaya suuqa iyo fursadaha maalgashiga ee Itoobiya.

Addis Ababa, Agali/Sane3 ,2018 T.I. I. (ENA) – Golaha Wasiiradda ayaa kulankiisii 56-aad ee caadiga ahaa ee maanta qabsoomayayaa ka wadaxajoday arrimo kala duwan isla markaana kasoosaaray go’aanno dhowr ah. Go’aannada Kalfadhiga 56-aad ee Golaha Wasiirrada 1. ugu horeyn golaha ayaa kawada doodeen Qaab-dhismeedka Dhaqaale iyo Maaliyadeed ee Muddada Dhexe (2019–2023 T. I.) Hadaba Tan iyo markii la hirgeliyey barnaamijka dib-u-habaynta dhaqaale ee guud ee dhamaystiran, dhaqaalaha Itoobiya wuxuu si tartiib tartiib ah uga soo kabanayay caqabadihii haystay, iyadoo saldhigyada dhaqaaluhuna ay sii xoogaysanayeen. Qaab-dhismeedkan waxaa loo diyaariyey si loo sii adkeeyo loona joogteeyo natiijooyinka wanaagsan ee laga gaaray dib-u-habaynta dhaqaalaha guud . Sidoo kale wuxuu noqonayaa saldhigga diyaarinta Miisaaniyadda Dowladda Federaalka ee sanad maaliyadeedka ee 2019 T. I. , iyadoo lagu salaynayo odorosyo dhaqaale iyo maaliyadeed oo muhiim ah. Kadib dood dheer oo lagu falanqeeyey, Golaha Wasiirrada ayaa si wadajir u ansixiyeen hirgelinta qaab-dhismeedkan. 2. Ugu dambayn Golaha Wasiirradu ka doodeen Hindise Sharciyeedka Miisaaniyadda Dowladda Federaalka ee Sanadka Maaliyadeedka 2019 T. I. Hadaba Miisaaniyada Dawlada Federaalk ee 2019 T.I, waxa lagu saleeye Qorshaha Horumarinta iyo Maalgashiga 2019–2021 T. I, oo ka mid ah Qorshaha Horumarinta Tobanka Sano ee dalka, waxaa kale oo lagu saleeyey Qaab-dhismeedka Dhaqaale iyo Maaliyadeed ee Muddada Dhexe (2019–2023,T. I.,sidokale Waxqabadka miisaaniyadda barnaamijka ee sanadkan 2018, Mudnaanta iyo ujeeddooyinka isbeddelka dhaqaale iyo bulsho ee la filayo mustaqbalka iyowaliba   Qiimeyn lagu sameeyay awoodda maaliyadeed ee dowladda iyo baahiyaha kharashaadka hay’adaha fulinta marka la eego waajibaadkooda iyo masuuliyadahooda. Sidaas awgeed , miisaaniyad dhan 2,339,268,126,738 Birr.Laba Tiriliyan, Saddex Boqol Soddon iyo Sagaal Bilyan, Laba Boqol Lixdan iyo Siddeed Milyan, Boqol Labaatan iyo Lix Kun, Toddoba Boqol Soddon iyo Siddeed Birr) ayaa loo gudbiyay Golaha. Sidoo kale Miisaaniyaddan waxaa loo qoondeeyay Kharashaadka joogtada ah, Kharashaadka raasamaalka, Taageerada dowlad-deeganada dalka, iyo Taageerada hirgelinta Yoolalka Horumarinta Waarta. Ugu dambayn dood ballaaran oo lagu sameeyay hindise sharciyeedka miisaaniyadda,2019 T.I. Golaha Wasiirradu si wadajir ah ayey u go’aamiyeen iyada oon lagu daro talooyin dheeraad ah, kadibna loo gudbiyo Golaha Shacabka si loo tixgeliyo loona ansixiyo. See less

Addis Ababa; Agaali 3/2018 (ENA): Muwaadiniinta iska diiwaan geliyay inay codeeyaan 442 xero ciidan iyo 82 xerooyinka barakacayaasha ayaa codeeyay, sida uu sheegay Melatwerq Haylu, Guddoomiyaha Guddiga Doorashooyinka Qaranka ee Itoobiya. Waa la ogyahay in Guddiga Doorashooyinka Qaranka ee Itoobiya uu qaban doono doorashada guud ee 7aad Miicaad/Ginboot 24, 2018. Guddoomiyaha Guddiga, Melatwerq Haylu, ayaa shir jaraa'id u qabtay warbaahinta taas oo ay kaga hadashay doorashooyinka lagu qabtay xeryaha militariga iyo barakacayaasha. War-saxaafadeedkeeda, waxay ku sheegtay in Guddiga, iyadoo la raacayo awoodda la siiyay, uu u diyaarin doono maalin codbixin gaar ah muwaadiniinta aan ka qayb qaadan doorashada guud ee caadiga ah. Waxay tilmaamtay in Guddigu uu diyaariyay goobo codbixin oo gaar ah ujeeddadaas awgeed isla markaana uu qabtay shaqooyin kala duwan. Waxay sheegtay in tababar siiyay madaxda iyo isuduwayaasha; iyo in wadahadallo la yeeshay dhinacyada ay khuseyso. Waxay sidoo kale sheegtay in agabka doorashada si buuxda loo siiyay goobaha codbixinta shalay si ay u qabtaan doorashada. Wxaay sheegtay in muwaadiniinta iska diiwaan geliyay inay codeeyaan xeryaha ay codkooda dhiibteen Agaali 2, 2018. Waxay sidoo kale sheegtay in doorashada, oo dhacday dhammaan goobaha codbixinta ee ku yaal xeryaha militariga iyo xeryaha barakacayaasha la dhammeeyay marka laga reebo hal xero; waxayna tilmaamtay inaysan jirin wax dhibaato ah oo ku yimid habka codbixinta. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #Maarso #ENA  

  Addis Ababa, Agali sane 3 2018 (ENA) – Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed ( Dr. ) ayaa farriin hambalyo ah u diray dhigiisu Ra’iisul Wasaaraha Hindiya Narendhara Moodhi isagoo ugu hambalyeeyay inuu noqday hoggaamiyihii ugu muddada dheeraa ee soomara taariikhda wadanka Hindiya. Ra’iisul Wasaare Abiye Ahmed (Dr. ) wuxuuna yidhi:- “Walaalkayga qaaliga ah ahna saaxiibkay Narendhara Moodhi waxaan si weyn ugu faraxsanahay inaan kuugu hambalyeeyo guushaada taariikhi ah ee shacabka ugu facawayn kusiiyeen kalsoonida aad ku hoggaaminayso saddex xilli oo sida dimuqraadiyad ah oo waliba isdaba joog ah, adigoo leh aragti fog iyo go’anaasho adag.   Ra’iisul Wasaare Abiy ( Dr. ) ayaa xusay in hoggaanka Mondhi uu malaayiin muwaadiniin oo dalkaasi ah ka saaray saboolnimada, sidoo kale si weynna u ballaariyay kaabeyaasha adeegyada dadweynaha sidadhijitaalka ah. Waxa kale oo uu horseeday dalka horumar aan hore loo arag oo dhinaca kaabeyaasha dhaqaalaha ah, taasi oodhalisay koboc dhaqaale oo degdeg ah iyo isbeddel muuqda.   Sida uu ku sheegay qoraal Kan Abiy Axmed (Dr.) oo uu soodhigay boggiisa baraha bulshada ayuu ku cadeyey guulahaasi inay si weyn uga qayb qaateen horumarka Hindiya ee muddada uu Moodhi hoggaaminayay. Ra’iisul Wasaare Abiy (Dr.) ayaa sidoo kale ku ammaanay Narendhra Modhi inuu si joogto ah cod xooggan ugu ahaa masraxa caalamka gaar ahaan Dalalka aduunka ee koonfuur .

Addis Ababa; Agaali 2/2018 (ENA): Itoobiya iyo Guddiga Dhaqaalaha ee Qaramada Midoobay ee Afrika (UNECA) ayaa ku dhawaaqay inay ka shaqeyn doonaan sidii loo xoojin lahaa iskaashigooda muddada dheer jiray iyagoo sahaminaya meelo cusub oo iskaashi ah.   Wakiilka Joogtada ah ee Itoobiya u fadhiya Midowga Afrika iyo Guddiga Dhaqaalaha ee Qaramada Midoobay ee Afrika (UNECA), Danjire Lelem Fisa, ayaa maanta warqadaheeda aqoonsiga u gudbiyay Xoghayaha Guud ee Guddiga, Kilaver Gatete.   Intii lagu guda jiray kulanka, Danjiraha iyo Xoghayaha Guud waxay ka wada hadleen danaha labada dhinac iyo kuwa guud.   Intii lagu guda jiray wadahadalladooda, labada dhinac waxay iftiimiyeen xiriirka taariikhiga ah iyo iskaashiga ka dhexeeya Itoobiya iyo Guddiga.   Waxay sidoo kale is dhaafsadeen aragtiyo ku saabsan dhinacyada cusub ee iskaashiga ee sii xoojin kara xiriirkan istaraatiijiyadeed, sida laga soo xigtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda.   Waxaa xusid mudan in Danjire Lelem Fisa uu warqadihiisa aqoonsiga u gudbiyay Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Mahmoud Ali Yusuf, usbuucii hore.   #Ethiopian_News_Agency #ENA

Addis Ababa; Agaali 2/2018 (ENA): Wasiiru-dowlaha Caafimaadka Dr. Dhereje Dhuguma ayaa sheegay in Istaraatiijiyadda Dijitaalka ah ee 2030 Itoobiya ay abuurayso awood muhiim ah si adeegyada caafimaadka looga dhigo kuwa casri ah.   Dr. Dhereje ayaa u sheegay ENA in Jihada horumarinta dhaqaalaha dijitaalka ah ee Itoobiya ayaa si weyn uga qayb qaadanaysa abuurista jawi adeeg oo degdeg ah oo hufan oo ku yaal waaxda caafimaadka.   Wuxuu xasuusiyay in Istaraatiijiyadda Dijitaalka ah ee Itoobiya 2025 ee uu ku dhawaaqay Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ay aasaas muhiim ah u dhigtay casriyeynta adeegyada caafimaadka.   Tusaale ahaan, wuxuu sharraxay in adeegyada caafimaadka lagu bixinayo nidaam dijitaal ah oo online ah, taasoo u suurtagelinaysa isticmaalayaasha inay helaan adeegyo caafimaad oo hufan oo tayo leh.   Wuxuu sheegay in tan lagu sameynayo iyadoo lala kaashanayo Ethio-Telecom si loogu xiro xarumaha caafimaadka meelaha aan adeegga internetka laga heli karin ''Shabakadda Caafimaadka''.   Wuxuu xusay in adeegga caafimaadka dijitaalka ah uu gacan ka geysanayo xoojinta awoodaha ka hortagga iyo daaweynta cudurrada.   Waxa kale oo uu xusay in 40 barnaamij oo software ah la horumarinayo si loogu suurtogeliyo dadka isticmaala inay helaan macluumaadka iyo adeegyada caafimaadka iyo in si ballaaran loogu faafiyo macluumaadka hawlaha la qabanayo si loo ballaariyo helitaanka adeegyada caafimaadka dijitaalka ah.   Wasiiru Dowlaha ayaa sidoo kale sheegay in la abuurayo awood weyn si adeegyada xarumaha caafimaadka looga dhigo kuwo aan warqad lahayn iyadoo la raacayo Istaraatiijiyadda Dijitaalka ah ee Itoobiya 2030.   Waxa uu sidoo kale xaqiijiyay in nidaamka dhaqaalaha dijitaalka ah ee Itoobiya uu sii wadi doono inuu si dadaal leh uga shaqeeyo horumarinta deegaanka caafimaadka iyada oo loo marayo dijitaalka nidaamka hawlgalka.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #Maarso #ENA

Addis Ababa; Agaali 2/2018 (ENA): Waxaan sii wadi doonnaa inaan xoojinno dadaalkeenna si aan u hubinno in dadkeennu ay kheyraadkooda ku bixiyaan horumarinta iyagoon waqti iyo lacag ku lumin raadinta adeegyada, ayay tiri Maayarka Magaalada Addis Ababa Adhaanej Abebe.   Fariinteeda, maayarka magaaladu waxay ku tiri; Fulinta ballanqaadyada aan u sameynay dadweynaha waa astaanteenna.   Waxay sidoo kale ku dhawaaqday daahfurka Adeegga Dowladda ee Hal-goob ee 9-aad ee Addis Mesob ee magaalo kasta maanta.   Waxay tilmaamtay in Xarumaha Adeegga Dowladda ee Hal-goob ee Mesob loo qorsheeyay in laga bilaabo dhammaan magaalooyinka hoose sanadka 2018 si loo sameeyo bixinta adeegga dowladda mid hufan, dhakhso badan, hufan oo la heli karo.   Waxay tilmaamtay in sagaal xarumood, oo ay ku jirto tan maanta, la hirgeliyay sidii loogu ballanqaaday dadka.   Nidaamkani wuxuu higsanayaa inuu meesha ka saaro xadgudubka adeegga, laaluushka, isla xisaabtanka, iyo xuquuqda loogu adeego dadweynaha si sharaf leh, ayay sharraxday.   Duqa magaaladu wuxuu sheegay inaan sii wadi doono safarka barwaaqada ee aan bilownay annagoo gaarnay yoolka ah in dadweynaha loo suurtogeliyo inay waqtigooda iyo lacagtooda ku bixiyaan horumarinta halkii ay waqtigooda iyo lacagtooda ku lumin lahaayeen raadinta adeegyada.   Waxay sidoo kale u mahadcelisay hay'adaha ka dhigay adeegga cusub ee dawladda ee hal-xarunta dijitaalka ah ee dhismaha 7-da dabaq ah ee Magaalada Hoose ee Yeka mid dhammaystiran oo diyaar u ah adeeg degdeg ah.

Addis Ababa,Agali/Sane 2018 T.I. (ENA) – Midowga Yurub ayaa mar kale xaqiijiyay sida ay uga go’an tahay xoojinta iskaashiga uu la leeyahay Afrika si wax looga qabto caqabadaha caafimaad iyo kuwa bani’aadantinimo.   Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Itoobiya Gideon Timotoos ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay isla markaana wadaxajood la yeeshay Hadja Lahbib.   Wasiirku wuxuu muujiyay taageerada Midowga Yurub ee la xiriirta wax ka qabashada caqabadaha caafimaad ee caalamiga ah, isagoo sidoo kale uga mahadceliyay iskaashiga iyo wada-shaqeynta uu Midowgu muujiyay, gaar ahaan dadaallada wadajirka ah ee lagu xakameynayo cudurka Ebola.   Sidookale wasiirka ayaa sheegay taageerada uu Midowga Yurub siiyay Xarunta Afrika ee Ka Hortagga iyo Xakamaynta Cudurrada (Africa CDC) ay tahay tallaabo muhiim ah oo lagu xoojinayo ka hortagga khataraha caafimaad ee caalamiga ah ee suurtagalka ah.   Waxaa kale oo Wasiirka arimaha dibada Timotoos Uga warbixiyey komishaneerka xaaladaha nabadda iyo amniga ee waqti xaadirka ka taagan Geeska Afrika.   Dhankeeda Komishaneer Hadja Lahbib ayaa sheegtay in Midowga Yurub ka go’an tahay inay sii xoojiyo xiriirka iyo iskaashiga uu la leeyahay Afrika.   Gabagabadii Waxay carrabka ku adkaysay in Midowgu diyaar u yahay inuu si wadajir ah ula shaqeeyo Afrika si wax looga qabto caqabadaha caafimaad iyo kuwa bani’aadantinimo ee u baahan xalal wadajir ah, sida ay sheegayso Xogtan oo ka helnay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya.   #wakaald wararka itoobiya #ENA

Addis Ababa, Agali/sane/ 2018 (ENA) – Guddiga Doorashooyinka Itoobiya ayaa ku dhawaaqay in codbixinta doorashada guud ee 7-aad lagu qaban doono berrito goobaha codbixinta ee gaarka ah ee loo asteeyay dadk ku barakacay gudaha dalka iyo xeryaha ciidamada.   Sida lawada ogsoon yahay Guddigu ayaa xusay in horey u dhacday habka codbixinta doorashada guud ee 7-aad maalintii Isniinta, oo ku beegnayd Meecaad 24, Ginbot 24, 2018 T.I.   Guddida ayaa sidoo kale sheegay in waqti xaadirkan ay ku hawlan yihiin xaqiijinta natiijooyinka ka imanaya xafiisyada goob dooroshooyinka ee loo soo gudbinayo xarunta dhexe ee Guddiga, dib-u-eegista natiijooyinka leh helitaanno hanti-dhawr , iyo gelinta natiijooyinka laxaqiijiyay keydka xogta.   Guddigu sidoo kale waxa uu ku hawlan yihiin abaabulka iyo dhageysiga marqaatiyada cabashooyinka ay soo gudbiyeen xisbiyada siyaasadda iyo musharraxiinta madax-bannaan, iyadoo la adeegsanayo guddi khubaro sharci ah.   Guddigu wuxuu sidoo kale sheegay in natiijooyinka mara habraacyadan kadib loo gudbin doono oggolaanshaha iyo go’aanka guddiga, isla markaana si rasmi ah loogu shaacin doono dadweynaha iyadoo la raacayo sharciga.   Guddigu isagoo ku duulaaya awoodda uu siiyay “xeerka Doorashooyinka, Diiwaangelinta Xisbiyada Siyaasadda iyo Xeerka Anshaxa Doorashada Itoobiya Lr. 1162/2011, Qodobka 17 ayaa la sameeyay goobo codbixin oo gaar ah oo loogu talagalay dadka gudaha dalka ku barakacay iyo xeryaha ciidamada, si deggeneyaasha xeryahaas loogu diiwaangeliyo inay ka qayb qaataan doorashada guud ee 7-aad.   Isusoowada duubo gudidu ayaa u xaqijinaya codbixinta muwaadiniinta u diiwaangashan inay ka codeeyaan xeryahan ay berrito ka dhici doonto goobaha codbixinta ee gaarka ah ee loo asteeyay.

Addis Ababa, miicaad, Gunboot 30, 2018 (ENA) – madaxwaynaha Ururka Haweenka ee magalada Addis Ababa Inaatelam Indhale ayaa sheegtay in Doorashadii 7-aad ee Guud ay ahayd doorasho xor ah oo caddaalad ah, taas oo haweenku si firfircoon ay uga qayb qaateen iyagoo ka faaiidayaanaya xuquuqdooda dimuqraadiyadeed.   Sida lawada ogsoon yahay Doorashadii 7-aad ee Guud oo Itoobiya ayaa dhacday Miicaad, 24 (Gunboot) 2018 T.I waxaa kormeerayey geedi socodka dooroshinka kooxo kormeerayaal ah oo ka kale socday Midowga Afrika, Ururka goboleed ka IGAD iyo ururro kala duwan oo bulshada rayidka ah.   Hadaba Ururka Haweenka Addis Ababa ayaa ka mid ahaa 55 urur oo rayid ah oo gudaha dalka ah kuwaas oo kormeeray doorashada.   Ugu horeyn Wareysi ay siisay Wakaaladan Wararka Itoobiya (ENA) Madaxwaynaha Ururka Haweenka ee magalada Addis Ababa Marwo Inaatalam Indhaale waxay sheegtay in doorashadu tahay muujinta dimuqraadiyadda, maadaama ay muwaadiniintu ku isticmaalaan xuquuqdooda iyagoo dooranaya xisbigii siyaasadeed ee ay aaminsan yihiin inuu danahooda ugu adeegayo.   Waxa kale oo ay xustay in ka qaybgalka dhammaan qaybaha bulshada uu muhiim u yahay dhismaha qaran adag, iyadoo sheegtay in Doorashadii 7-aad ee Guud ay abuurtay jawi siyaasadeed oo si cad ka muuqatay qaybgalka firfircoon ee haweenka.   Waxay kale oo ay sheegtay in ururkoodu kaddib markii uu oggolaansho ka helay Guddiga Doorashooyinka Itoobiya uu bixiyay barnaamijyo waxbarasho oo ku saabsan muwaadinnimada iyo doorashada si loogu dhiirrigeliyo haweenka inay si firfircoon uga qayb qaataan doorashada guud isla markaana u adeegsadaan xuquuqdooda dimuqraadiyadeed.   Dhanka kale Waxay sheegtay in ururku tababar siiyay in ka badan 2,000 xubnood wuxuuna u diray kormeerayaal doorasha maalintii codbixinta. Waxay intaas ku dartay in muwaadiniin badan ay qaateen kaararka codbixinta oo ay codkooda dhiibteen.

Addis Ababa; Miicaad 29/2018 (ENA): Itoobiya waa waddan door muhiim ah ka ciyaara sidii loo gaari lahaa nabadda iyo xasilloonida gobolka, ayuu yiri Danjire Boutros Tok Deng, Ku-xigeenka Madaxa Ergada Safaaradda Koonfurta Suudaan ee Itoobiya.   Danjire Boutros ayaa wareysi uu siiyay ENA ku sheegay in xiriirka labada dal uu ku salaysan yahay taariikhda wadaagga ah, iskaashiga gobolka iyo xiriirka xooggan ee dadka iyo dadka.   Wuxuu tilmaamay in Koonfurta Suudaan ay ka go'an tahay inay sii xoojiso saaxiibtinimadan soo jireenka ah iyo inay xoojiso iskaashiga dhammaystiran ee dhinacyo kala duwan.   Wuxuu sheegay in iskaashigoodu uu yahay mid ka gudbaya xiriirka diblomaasiyadeed ee rasmiga ah, isagoo iftiiminaya xiriirka qotoda dheer ee qoyska iyo dhaqanka ee ka dhexeeya dadka.   Danjire Boutros, ayaa xusay taageeradii taariikhiga ahayd ee Itoobiya u fidisay Koonfurta Suudaan xilliyadii xasaasiga ahaa iyo kuwa adag ee taariikhdeeda, ayaa sheegay in taageerada dadka iyo dowladda Itoobiya ee geeddi-socodka nabadda ee Koonfurta Suudaan aan waligood la iloobi doonin.   Wuxuu sidoo kale xusay in Itoobiya ay tahay tiir muhiim ah oo lagu gaarayo nabadda iyo xasilloonida gobolka; wuxuuna xaqiijiyay in labada dal ay si wadajir ah uga wada shaqeyn doonaan horumarinta gobolka.   Wuxuu sheegay in labada dal ay hadda ka shaqeynayaan sidii loo ballaarin lahaa iskaashigooda.   Wuxuu sheegay in dhismaha kaabayaasha waddooyinka laga bilaabo Itoobiya ilaa Koonfurta Suudaan, khadka gudbinta korontada, sameynta iyo xoojinta shirkadda diyaaradaha qaranka ee Koonfurta Suudaan, iyo sidoo kale kordhinta xiriirka dhaqaale ee u dhexeeya bulshooyinka ganacsiga ee labada dal ay yihiin arrimo diiradda la saarayo.   Safiirka ayaa ku dhawaaqay in bandhig ganacsi oo loogu talagalay xoojinta xiriirka ganacsiga iyo maalgashiga labada dal iyo isku xirka ganacsatada iyo maalgashadayaasha la qorsheeyay Luulyo 2026.   Wuxuu sidoo kale sheegay in tababarka afar maalmood ah ee lagu bixinayo Addis Ababa ee diblomaasiyiinta sare ee ka socda Koonfurta Suudaan uu gacan weyn ka geystay xoojinta xiriirka laba geesoodka ah ee labada dal iyo dhisidda awoodda diblomaasiyadeed ee hay'adaha.

Addis Ababa,Miicaad 30/ 2018 (ENA) – Mudane Aadan Faarax, Madaxa Xarunta Dhismaha Nidaamka Dimuqraadiyadda Lehna Awood Ra’iisul Wasaare Ku-xigeen , ahna Madaxweyne Ku-xigeenka Xisbiga Barwaaqo, ayaa sheegay in qorshaha iyo hawlaha waaweyn ee uu xisbigu qaaday si loo xaqiijiyo guusha Doorashadii 7-aad ee Guud iyo in Itoobiya gaarto yoolalkeeda qaran si guul leh loo fuliyey.   Farriin uu ku baahiyey boggiisa baraha bulshada ayuu Mudane Aadan Faarax ku sheegay in labadii maalmood ee la soo dhaafay Hogaaminta sare ee xisbigu kulan ku yeeshay Xarunta Daxiiska Shebelay Resort ee Dowlada Deegaanka Soomaalida, halkaas oo ay si qoto dheer ugu qiimeeyeen fulinta hawlihii doorashada ee Xisbiga Barwaaqo ilaa maalintii codbixinta, isla markaana la islaa qaatay guud hawlaha la qabanayo doorashada kadib.   Wuxuu uga mahadceliyey dhammaan cid kasta oo ka qayb qaadatay guusha doorashada, oo ay ku jiraan Guddiga Doorashooyinka Qaranka Itoobiya, xisbiyada siyaasadeed ee tartamay, hay’adaha amniga ee dalka iyo kuwa dowlad-deegaannada,Goob joogayaasha heer qaran, heer gobol iyo heer qaaradeed ee , iyo gaar ahaan shacabka Itoobiya oo muujiyey dadaal ballaadhan oo ku aaddan dhismaha hay’adaha dimuqraadiga ah, iyagoo safaf dhaadheer ugu jiray codbixinta laga bilaabo 4:00 habeenimo ee dambe ilaa 4:00 habeenimo ee xigtay, kana shaqeeyey sidii doorashadu ugu dhici lahayd si guul leh.   Intii uu socday kulanka qiimeynta, hoggaamiyeyaasha sare ee ka qaybgalay shirku waxay sidoo kale booqdeen mashaariic horumarineed oo waaweyn oo ka socda magaalada Jigjiga, ee caasimadda Dowlada Deegaanka Soomaalida.   Intii booqashada lagu guda jiray waxaa la booqday horumarka muuqda ee lagu fuliyay dadaallada dowladda deegaanka iyo ka qayqaadashada bulshada deegaanka.   Mudane Aadan Faarax ayaa sheegay in mashaariicda horumarinta marinada maggaalada Jigjiga ay si buuxda u beddeleen billicda magaalada, kuwaas oo kor u qaaday koboca dhaqaalaha.   Wuxuu intaa ku daray in mashaariicdani ay abuureen fursado shaqo oo ballaaran, isla markaana ay magaalada ka dhigeen xarun goboleed muhiim u ah horumarka iyo ganacsiga.   Isagoo ka hadlayey Isbitaalka Booliska ee cusub oo ay dhistay dowladda deegaanku isla markaana diyaarka u ah billabida addeega, wuxuu sheegay in marka laga soo tago adeegga uu siinayo bulshada deegaanka, uu si hufan addeeg u siin doono adeegyada caafimaadka ee booliska iyo qoysaskooda, taasoo kor u qaadaysa niyadda iyo dadaalka ciidamada amniga ee gudashada waajibaadka qaran.   Mudane Aadan Faarax wuxuu carrabka ku adkeeyey in mudnaanta koowaad ee Xisbiga Barwaaqo ay tahay adeegga bulshada iyo casriyeynta hababka adeeg bixinta.   Wuxuu sheegay in xarumaha adeegg hal goob laga wada helo ee Mesob la dhisay ama dhismahoodu gabagabo ku dhow yahay guud ahaan Itoobiya, ay meesha ka saarayaan caqabadaha dhanka adeega, isla markaana si weyn u kordhinayaan qanacsanaanta muwaadiniinta.   Guud ahaan, wuxuu xusay in isbeddellada degdegga ah ee dhinacyo badan leh ee laga fuliyay magaalada jigjiga ay caddayn u yihiin dadaalada wax ku oolka ah oo muujinaya waxtarka fikradaha iyo siyaasadaha horumarinta iyo maamul-wanaagga ee Xisbiga Barwaaqo.   Wuxuu sidoo kale tilmaamay in koboca degdegga ah ee magaalada uu yahy mid dhiirrigelinta leh, muujinay dadaalada Itoobiya barwaaqo ah ee mustaqbalka ah isla markaana tusaale u noqonaysa deegaannada kale.   Ugu dambayn, wuxuu sheegay in iyadoo la isku dhafayo dimuqraadiyad dhabta ah iyo guulahaha la taaban karo ee dhinacyada horumarka, maamul-wanaagga iyo nabadda ah, ee Itoobiya ay sii xoojin doonto guulaheeda ku aaddan xaqiijinta barwaaqada qaran ee loo dhan yahay.   Wakaaladda Wararka Itoobiya (ENA).

Jigjiga —Kadib markii la soo gunnaanaday kulankii u socday hoggaanka Xisbiga Barwaaqo iyo madaxda dawlad-deegaannada dalka, Madaxweynaha DDS, Mudane Mustafe Muxummed Cumar, ayaa hadiyado ay ka mid yihiin dharka hidaha iyo dhaqanka Soomaalida guddoonsiiyay madaxdii kulanka ka soo qayb-gashay, kuwaas oo lagu sagootiyay xarunta Madaxtooyada DDS.