Addis Ababa, Cuur 22/2018 (ENA): Wasiirka Difaaca, Injineer Caasha Maxamed, ayaa xustay in ciidamadan cusub ay qayb ka yihiin dhismaha qaran ee lagu taageerayo isbeddelka gudaha dalka, islamarkaana ay ka mid yihiin hawlgallada dib-u-hagaajinta amniga iyo difaaca. Ciidamada Itoobiya ayaa shanta sano ee la soo dhaafay sameeyay dib-u-habeyn ballaaran oo ku saabsan dhammaan qeybaha ciidamada, oo ay ku jiraan xoogga dhulka, xoogga cirka, awoodaha farsamada, xoogga badda, iyo difaaca cyber-ka. Waxaa la dhisay ciidan casri ah oo leh tababar sare, hab-maamuus fiican, iyo teknoolojiyad casri ah, si loo helo awood difaac oo dhammeystiran. Ciidamadan cusub waxay awood u leeyihiin inay ka hortagaan weerar kasta, difaacaan dalka, kuna sugaan nabadda meel kasta oo ay joogaan. Sidoo kale, waxay isticmaalaan teknoolojiyadda casriga ah iyo tababarro xirfadeed si ay u horumariyaan awooda shaqsiyadeed iyo howlgalka farsamo ee ciidamada. Wasiiradu waxay sidoo kale xustay in Itoobiya ay diyaar u tahay inay la shaqeyso dalal badan oo Afrika ah si loo xoojiyo nabadda iyo amniga qaaradda, isla markaana ciidamadan ay ka madax-bannaan yihiin saameynta siyaasadeed, iyaga oo u taagan ilaalinta dastuurka iyo danaha qaranka. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Dawladda Itoobiya siddeeddii sano ee la soo dhaafay waxay qaadday jiho diblomaasiyadeed oo firfircoon oo istaraatiiji ah, taas oo ka saartay aragtidii hore ee ahayd “in dalkeennu ku hareeraysan yahay cadaw,” isla markaana dhigtay saldhig u qalma heer caalami ah oo ka sarreeya kii hore ee xiriirka dibadda. Diblomaasiyadda xukuumadda isbeddelka waxa udub dhexaad u ah danaha qaranka ee Itoobiya. Xiriirka dibadda ee dalka waxa lagu hagayaa ilaalinta madax-bannaanida iyo horumarka qaranka xaalad kasta oo jirta. Sanadadii isbeddelka, Itoobiya waxay si karti leh uga hortagtay cadaadisyo caalami ah, waxayna xoojisay xiriirrada laba geesoodka ah iyo kuwa dhinacyo badan leh. Tusaale ahaan, ku biirista BRICS waxay noqotay astaan muujinaysa sharafka qaran iyo kororka saamaynta Itoobiya ee siyaasadda caalamka. Mabda’a “deriska mudnaanta leh” ayaa ka gudbay hadal oo noqday ficil diblomaasiyadeed. Xiriirrada gobolka ayaa ka gudbay shaki iyo kala fogaansho, una gudbay iskaashi istaraatiiji ah. Itoobiya waxay noqotay xarunta isku xirka Bariga Afrika iyada oo kaabayaasha tamarta la cusboonaysiin karo, waddooyinka, biyaha iyo tareennada ay ku xirtay dalalka gobolka. Istaraatiijiyaddan koboca wadajirka ah waxay Itoobiya ka dhigtay tiir dhaqaale oo gobolka ah iyo quwad hoggaamineed oo adag, taas oo furtay bog taariikhi ah oo cusub. Jiho diblomaasiyadeed oo “muwaadiniinta ku salaysan” ayaa muujinaysa sida ay dowladdu ugu heelan tahay dadkeeda. Waxaa la fududeeyay in muwaadiniintu si sharci ah uga faa’iidaystaan fursadaha shaqo ee dibadda, sidoo kalena waxaa dib dalka loogu soo celiyay muwaadiniin xuquuqdooda lagu xadgudbay, taas oo kor u qaaday kalsoonida iyo qiyamka qaran. Saamaynta Itoobiya ee fagaarayaasha diblomaasiyadda caalamka ayaa sii kordhaysa, iyada oo markale xaqiijisay kaalinteeda Midnimo-Afrikaanimo iyo adkaysi. Guulaha diblomaasiyadeed ee istaraatiijiga ah ee la diiwaangeliyay sanadadii la soo dhaafay waxay sare u qaadeen miisaanka Itoobiya ee caalamka. Maanta, Itoobiya waxaa lagu gartaa inay tahay isha ajandayaasha gobolka iyo qayb ka mid ah xalalka. Muuqaalkan cusub iyo qiyamkan qaran ee sii dhismaya waxay noqdeen awood lagu wajaho caqabadaha jira, isla markaana kor u qaada tamarta horumarineed. Xaaladdan caalamiga ah ee isbeddelaysa, dowladda waxay ugu baaqaysaa muwaadiniinta inay noqdaan safiirrada dalkooda meel kasta oo ay joogaan, si loo sii xoojiyo diblomaasiyadda iyo xiriirka dibadda ee ku saleysan danaha qaranka. Adeegga Xidhiidhka Dowladda Federaalka Itoobiya 22 Cuur 2018 T.I.

Addis Ababa, Cuur 22/2018 (ENA): Madaxweynaha Taaye Asqasilaase ayaa wada hadal la yeeshay Madaxweynahe Teodoro Obiyaang Nguema Mbasogo ee Equatorial Guinea. Farriin uu ku daabacay boggiisa baraha bulshada ayuu ku sheegay in kulankani ka dhacay dhinaca shir madaxeedka Ururka Dowladaha Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga. Wadahadalku wuxuu diiradda saaray xoojinta xiriirka labada dal iyo sidii loo sii adkeyn lahaa iskaashiga ay ka leeyihiin arrimaha gobolka. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Cuur 22/2018 (ENA): – Itoobiya waxay muujisay go’aankeeda cad ee ay ku casriyeynayso nidaamkeeda caddaaladeed iyadoo dhisaysa iskaashi xooggan oo caalami ah. Wafdi sare oo Itoobiya ah oo uu hoggaaminayo Madaxweynaha Maxkamadda Sare ee deegaanka Amxaarada, Alemante Agdhaw, ayaa booqasho istiraatiiji ah ku jooga Maxkamadda Heeg (The Hague) ee dalka Netherlands. Wafdigu waxay wada-hadallo laba geesood ah la leeyihiin hay’ado sharci oo caalami ah oo sumcad sare leh. Kulamada waxaa ka mid ahaa madax ka socday Maxkamadda Joogtada ah ee Xalinta Khilaafaadka iyo Akadeemiyada Sharciga Caalamiga ah ee Hague. Wadahadalladu waxay diiradda saareen xoojinta iskaashi caalami ah iyo helidda taageero farsamo oo lagu dardargelinayo dib-u-habaynta garsoorka, gaar ahaan deegaanka Amxaarada. Booqashadani waxay sidoo kale qayb ka tahay dadaal lagu doonayo in Itoobiya noqoto xarun goboleed lagu xalliyo khilaafaadka iyada oo loo marayo garnaqsi, iyo qorshe lagu dhisayo hay’ad caddaaladeed oo casri ah oo xarun u noqota deegaanka Amxaarada. Masuuliyiinta ayaa kulamada ku caddeeyay sida ay Itoobiya uga go’an tahay inay ku horumariso nidaamkeeda sharciga iyo garsoorka iyadoo kaashanaysa lammaane caalami ah. Wafdigu waxay kaloo booqdeen Qasriga Nabadda, oo ah astaanta taariikhiga ah ee caddaaladda caalamiga ah, si ay uga soo faa’iidaystaan khibrad iyo tusaale. Booqashadan waxaa lagu tilmaamay tallaabo muhiim ah oo Itoobiya ka caawin doonta ballaarinta xiriirka sharci ee caalamiga ah iyo dardargelinta isbeddelka ka socda waaxda caddaaladda. Kulamada waxaa ka qayb galay sidoo kale Ku-xigeenka Madaxa Ergada Safaaradda Itoobiya ee Belgium, Firtuna Dibako, Agaasimaha Guud ee Shirkadda Injineeriyadda Itoobiya Inj. Anwar Kassahun, iyo khubaro kale oo sare. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Cuur 22/2018 (ENA):Komaando Fiqru Muluye, Taliyaha Kooxda Xagjirka ah ee hubeysan ee ka dhaqdhaqaaqaysay Amxaarada, oo isku magacowda “Afaben”, ayaa aqbalay baaqii nabaddeed ee dowladda, isagoo isaga iyo ilaaladiisuba ay si nabad ah isugu soo dhiibeen ciidanka qaranka meel u dhow Lalibela iyo nawaaxigeeda. Wuxuu sheegay in inkastoo ay ku bilaabeen halgan ay ku andacoonayeen in ay “Amxaarada xoraynayaan”, haddana markii ay si deggen u qiimeeyeen xaaladda, ay ogaadeen in jihada ay qaadeen ay khatar weyn ku tahay shacabka Amxaarada iyo dalka guud ahaan. Taas darteed ayuu ku dhawaaqay inay aqbaleen baaqii nabadda. Komando Fiqru wuxuu sidoo kale sheegay in ujeeddadoodii ay bedeleen dad gudaha ku jira, TPLF iyo xoogag shisheeye. Wuxuu xusay inuusan rabin inuu noqdo ka qaybqaate taariikh madow, isla markaana uusan doonayn inuu noqdo fuliyaha dano aan isaga quseyn, sidaas darteedna uu doortay inuu ku laabto nolol nabadeed. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in dhibaato kasta lagu xallin karo oo keliya waddo nabadeed, isagoo qirtay in go’aamo degdeg ah iyo qiimeyn la’aan ay ku riixeen falal uu hadda ka qoomamaynayo oo waxyeello u geystay shacabka iyo dalka. Isagoo sheegay inuu wax ka bartay khaladaadkii hore, ayuu ku dhawaaqay inuu diyaar u yahay inuu dalkiisa iyo dadkiisa ugu adeego si nabad ah, wuxuuna ugu baaqay dhammaan xubnaha ku jira duurka inay aqbalaan baaqa nabadda oo ay ku soo laabtaan nolosha caadiga ah. Wuxuu sidoo kale tilmaamay in joojinta colaadda ka jirta Deegaanka Amxaarada ay muhiim u tahay in deegaanka laga wareejiyo xaalad dagaal una gudbo horumar iyo koboc. Ugu dambayn, Komando Fiqru Muluye wuxuu sheegay in xaqiijinta nabadda dalka iyo dadka ay tahay arrin waqtigeedu yimid, isla markaana uu diyaar u yahay in si wadajir ah looga hortago cid kasta oo caqabad ku ah horumarka Itoobiya. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Cuur 21/2018 (ENA): Itoobiya si firfircoon ayay uga qaybgashay Shirweynihii 11-aad ee Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga (ACP), kaas oo uu ka soo qayb galay Madaxweyne Taaye Asqesilaase, ayuu yiri Eshete Tilahun, Ergeyga Gaarka ah iyo Danjiraha Dowladda Federaalka ee dalalka Benelux iyo Midowga Yurub. Shirweynihii 11-aad ee Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga (ACP) ayaa lagu qabtay Malabo, Iquwatoriyal Gini, Cuur 19 iyo 20, 2018, iyadoo cinwaan looga dhigay "Shirweynihii Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga (ACP) ee la beddelay oo la cusboonaysiiyay ee loogu talagalay Adduun Caqabad leh." Madaxweyne Taaye Asqesilaase, oo ka qayb galay shirka oo khudbad jeediyay, ayaa ku nuuxnuuxsaday in ururku uu ahaado urur xooggan oo ilaaliya danaha dalalka xubnaha ka ah ee dhaqaalaha iyo siyaasadda adduunka ee isbeddelaya. Madaxweyne Taaye ayaa sidoo kale la wadaagay fikradihiisa uu aaminsan yahay inay xoojin doonaan ururka. Intii uu la kulmayay ENA, Ergeyga Gaarka ah iyo Danjiraha Guud ee Jamhuuriyadda Federaalka Itoobiya ee dalalka Benelux iyo Midowga Yurub, Eshete Tilahun, oo ka qayb galay doodda, ayaa sheegay in Madaxweyne Taaye uu la wadaagay fikrado wax dhisaya oo kor u qaadi doona waxtarka iyo saameynta ururka. Sida laga soo xigtay Danjire Eshete, Itoobiya waa waddan leh qiimo iyo mabda' dheer oo lagu taageerayo xiriirka dhinacyo badan leh. Wuxuu tilmaamay inay ka mid tahay dalalka yar ee aasaasay Ururka Dalalka Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga; Wuxuu sheegay in ururku si firfircoon uga qayb qaadanayo qaybta diblomaasiyadda, isagoo ka bilaabaya bixinta lacagaha si habboon, si loo xoojiyo. Danjire Eshete wuxuu sheegay in uusan jirin waddan keligiis wax qaban kara; ka qaybgalka Itoobiya ee ururada kala duwan ayaa si weyn uga caawin doona ilaalinta danaheeda qaran. Wuxuu sheegay in dalalka Afrika, oo ay ku jirto Itoobiya, ay tahay inay dhallinyaradooda u diyaariyaan siyaabo badan si ay uga faa'iidaystaan ​​fursadahan. Ururka Dowladaha Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga waxaa lagu aasaasay Georgetown, Guyana sanadkii 1975, waxaana hadda xubno ka ah 79 dowladood. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Cuur 21/2018, Adeegga Isgaarsiinta Dowladda Federaalka Dowladda Federaalka waxay hirgelisay yoolalka istaraatiijiyadeed ee ay dejisay sannadihii la soo dhaafay ee isbeddelka si ay dalkeenna uga saarto dhibaatada siyaasadeed ee qotoda dheer ee uu ku jiray una gudubto nidaam dimuqraadi ah oo dhammaystiran iyadoo leh adkeysi iyo guul weyn. Guusha ugu weyn ee kala-guurkan taariikhiga ah waa in la jebiyo sheekada siyaasadeed ee gooni-u-soocidda ah ee u kala saaraysay kuwa badhtamaha ah iyo kuwa cidhifyada ah, taas oo Itoobiya ku haysay qarniyo badan iyo in la dhiso midnimo qaran oo muwaadin kasta iyo deegaan kasta uu ku raaxeysan karo awood iyo hanti siman. Isbeddelkani waa guul aasaasi ah oo si dhab ah u caddeysay in Itoobiya aysan ahayn hoy u ah dad yar laakiin ay tahay hoy u ah dhammaanteen. Guulaha laga diiwaan geliyay dhismaha taariikh la wadaago oo u adeegi doonta buundo u dhaxaysa jiilalka si loo helo nabad waarta iyo badbaado qaran waa guulo siyaasadeed oo waaweyn oo ay gaartay dowladda ku meel gaarka ah, waxayna horseedeen burburka sheekooyinka gooni-u-soocidda ah ee ku xididaysan jiray dalkeenna qarniyo badan, iyo horumarinta wax ku oolka ah ee sheekooyinka guud ee xusa taariikhda iyo raadadka dhammaanteen. Sidan, Matxafka Xuska Guusha Adhwa, Biyo-xidheenka Weyn ee Dib-u-curashada, iyo goobaha dalxiiska ee waaweyn ee loo dhisay dalka iyo barnaamijka xeedho wadaagidda, kuwaas oo ah muujinta taariikhda iyo aqoonsiga, ayaa kordhiyay sharafteena qaran ee wadajirka ah. Socodaalka loogu jiro ka kabsashada jababkii hore, oo sii socda iyada oo loo marayo madal wadatashi qaran iyadoo la aqbalayo kala duwanaanshaha sida quruxda, ayaa si tartiib tartiib ah u horseedaya taariikhfa qaran ee shalay ay kala qaybiyeen shaki iyo kala qaybsanaan una horseeday 'walaalnimo iyo barwaaqo guud' oo lagu caddeeyay ficil ahaan. Shaqada dhismaha iyo abaabulka hay'adaha tiirarka u ah dhismaha dawladda ayaa si gaar ah loo fuliyay. Gaar ahaan, dib-u-habaynta ka dhigtay hay'adaha amniga, caddaaladda, iyo dimuqraadiyadda inay hoos yimaadaan oo keliya dadka iyo sharciga ayaa keentay isbeddel xooggan. Sidaas darteed, aasaaska hay'adaha dimuqraadiyadda sida Guddiga Doorashada iyo Guddiga Xuquuqda Aadanaha oo leh hoggaan madax-bannaan, nadiifinta hay'adaha difaaca iyo amniga ee faragelin kasta oo siyaasadeed oo ka baxsan hawshooda qaran, iyo dejinta nidaam loogu talagalay shaqada madaxbannaan ee nidaamka caddaaladda ayaa ah tusaalooyin nool oo dib-u-habaynta hay'adeena. Isbeddelkan siyaasadeed oo ku salaysan xasillooni gudaha iyo is-afgarad qaran, ayaa u suurta geliyay Itoobiya inay ka gudubto khataraha jira ee ay la kulantay. Horumarinta awooddeenna aan ku ilaalin karno madaxbannaanideenna iyada oo loo marayo bisayl siyaasadeed iyo awood hoggaamineed, ma muujin oo keliya awoodda dawladdu u leedahay inay hirgeliso siyaasadaha, laakiin sidoo kale waxay dalka u rartay marxalad horumar oo wanaagsan. Guulahan siyaasadeed waa natiijada tooska ah ee nabadda qaraabada ah ee gudaha laga gaaray, ballaarinta masraxa siyaasadeed, iyo xoojinta hay'adaha, waxayna dhigayaan aasaaska safarka waddankeenna ee barwaaqo. Guud ahaan, guulahan siyaasadeed iyo miraha la gaaray ayaa Itoobiya u wada waayo-aragnimo dimuqraadi ah oo cusub oo ka wanaagsan. Kobaca ka qaybgalka xisbiyada tartamaya, aqbalaadda sii kordheysa ee dawladda ee dadweynaha, iyo guusha dadaallada dib-u-habaynta ayaa noqday dammaanad la isku halleyn karo oo loogu talagalay safarkayaga barwaaqo. Dowladdu waxay sii wadi doontaa inay xoojiso waddadan dimuqraadiyadda iyo barwaaqada, waxayna sii wadi doontaa inay gudato mas'uuliyaddeeda taariikhiga ah ee ah dhisidda Itoobiya barwaaqo ah oo madaxbannaan oo ku habboon jiilalka soo socda. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA #Democracy

Addis Ababa; Cuur 21/2018 (ENA): Madaxweyne Taaye Asqesilaase ayaa ku nuuxnuuxsaday in Ururka Dalalka Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga uu leeyahay awood xisbiyo badan, waana lagama maarmaan in awooddan loo gaarsiiyo faa'iido istaraatiijiyadeed. Shir madaxeedkii 11-aad ee Ururka Dalalka Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga ayaa lagu qabanayaa Malabo, Iquwatoriyal Gini. Madaxweyne Taaye Asqesilaase, oo ka qayb galaya shir madaxeedka, ayaa sheegay in Ururku uu leeyahay awood xisbiyo badan, ayna lagama maarmaan tahay in awooddan la gaarsiiyo faa'iido istaraatiijiyadeed. Waxa kale oo uu ku nuuxnuuxsaday in ay tahay inay ahaato urur xooggan oo ilaaliya danaha dalalka xubnaha ka ah ee isbeddelka dhaqaalaha iyo siyaasadda adduunka. Madaxweyne Taaye ayaa sidoo kale la wadaagay fikradihiisa xoojin doona ururka. Wuxuu sheegay in maadaama ururku leeyahay awood dhinacyo badan leh, ay lagama maarmaan tahay in awooddan la gaarsiiyo faa'iido istaraatiijiyadeed. Wuxuu sheegay in xoojinta xiriirka Koonfur-Koonfureed ay door muhiim ah ka ciyaari doonto arrintan, isla markaana ay lagama maarmaan tahay in laga shaqeeyo sidii xiriirka aan la leenahay dalalka iyo ururada horumariyay dhaqaalaha dhexe iyo kan sare laga bilaabo xiriirkii hore ee gargaarka iyo kuwa qaata, loona beddeli lahaa faa'iido wadajir ah. Madaxweynuhu wuxuu sidoo kale tilmaamay in dowladaha xubnaha ka ah ururka ay tahay inay yeeshaan dareen la mid ah lahaanshaha. Wuxuu sidoo kale xusay in hubinta horumar waara, dhisidda dhaqaale u adkeysan kara cimilada iyo ka shaqeynta sidii loo dhisi lahaa nabadda iyo amniga ay tahay diiradda guud ee dowladaha xubnaha ka ah. Wuxuu sidoo kale sheegay in doorka dowladaha xubnaha ka ah Ururka Dowladaha Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga ee tignoolajiyada dijitaalka ah ay tahay in laga beddelo macaamiisha oo loo beddelo abuureyaal (soo-saareyaal). Wuxuu sidoo kale tilmaamay in arrinta garaadka macmalka, amniga internetka iyo madaxbannaanida tignoolajiyada dijitaalka ah si gaar ah looga shaqeeyo. Wuxuu xasuustay in Itoobiya loo doortay inay martigeliso Shirka Isbedelka Cimilada ee Qaramada Midoobay (COP 32) sababtoo ah guulaha ay ka gaartay dhisidda dhaqaale u adkeysan kara cimilada. Madaxweynaha ayaa sharraxay in tani ay fursad weyn u tahay dalalka Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga inay wadaagaan khibraddooda ku aaddan dhisidda horumarinta cagaaran ee u adkeysan karta isbedelka cimilada. Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antoniyo Guterres, ayaa dhankiisa xusay in saddexda gobolba ay la ildaran yihiin isbeddelka cimilada, inkastoo aysan jirin wax badan oo ay ku biiriyeen. Wuxuu ku nuuxnuuxsaday baahida loo qabo tallaabo wadajir ah si loo hubiyo caddaaladda cimilada. Hogaamiyeyaasha matalaya gobollada Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga ayaa khudbado ka jeediyay shirka, halka Guddoomiyaha hadda ee Midowga Afrika iyo Madaxweynaha Burundi, Evarist Ndishimiye, uu jeediyay farriin uu ku hadlayo Afrika. Hubinta joogtaynta ilaha dhaqaale ee ururka, xoojinta hababka qaab-dhismeedka ururka, iyo qaadashada mowqif wadajir ah oo ku saabsan isbeddelka cimilada ayaa ahaa codadka caanka ah ee laga maqlay shirka, sida laga soo xigtay Pulse of Africa (POA). Shir madaxeedka 11-aad ee Ururka Dalalka Afrika, Kariibiyaanka iyo Baasifigga (OAP) ayaa ka dhacay Malabo, Iquwatoriyal Gini. Shirka waxaa ka soo qayb galaya madax ka kala socota saddexda gobol, iyo sidoo kale wakiillo ka socda Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, iyo Midowga Yurub. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa, Cuur 16/2018 (ENA): Ku-xigeenka Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ee Talyaaniga, Mariya Tribodi, ayaa booqatay shaqooyinka horumarinta hareeraha togaga iyo ilaalinta deegaanka ee u dhexeeya Intoto ilaa Arada. Duqa magaalada Addis Ababa, Adhaanaj Abebe, ayaa fariin ay ku daabacday baraha bulshada ku sheegtay in ay si wadajir ah ula booqdeen Mariya Tribodi mashruucyada horumarinta hareeraha togaga iyo ilaalinta deegaanka inta u dhexeeya Intoto iyo Arada. Waxay sidoo kale xustay in booqashadan ay ka barbar socotay madasha ugu horreysa ee Itoobiya iyo Talyaaniga ee dhismaha, kaabeyaasha iyo dib-u-habaynta magaalooyinka, oo ka socota Addis Ababa. Ugu dambayn, duqa magaalada ayaa u mahadcelisay Mariya Tribodi waqtigii wax-ku-oolka ahaa ee ay wada qaateen. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya Bogagga Baraha Bulshada ee WWI: 👉 https://linktr.ee/ENADigital

Addis Ababa, Cuur 16/2018 (ENA): Dib-u-habaynta dhaqaalaha ee dhameystiran ee ay hirgelinayso Itoobiya ayaa horseeday in xiriirka maalgashi ee u dhexeeya Itoobiya iyo Talyaaniga uu si weyn u kobco, labadaba dhinac, sida uu sheegay Wasiirka Maaliyadda Axmed Shide. Madasha ugu horreysa ee Itoobiya iyo Talyaaniga ee dhismaha, kaabeyaasha dhaqaalaha iyo horumarinta magaalooyinka ayaa ka socota Addis Ababa. Wasiir Axmed Shide oo hadal ka jeediyay munaasabadda ayaa sheegay in isbeddellada ballaaran ee ay Itoobiya waddo ay abuureen jawi ku habboon oo soo jiidasho leh oo loogu talagalay maalgashiga caalamiga ah. Wuxuu sharxay in dib-u-habayntan dhaqaale ay si weyn u xoojisay xiriirka maalgashi ee labada dal, taasoo keentay koboc muuqda oo dhinacyo kala duwan leh. Maalgashadayaasha Talyaaniga ayaa la sheegay inay guulo la taaban karo ka gaareen Itoobiya, gaar ahaan dhinacyada dhismaha, sahayda mashiinnada iyo meelaha kale ee maalgashiga. Wuxuu sidoo kale muujiyay kalsooni ah in madashan ay kordhin doonto tirada maalgashadayaasha Talyaaniga ee ka hawlgala Itoobiya. Waxaa la tilmaamay in iskaashiga labada dal uusan ku koobnayn dhaqaalaha oo keliya, balse uu sii xoojinayo horumarka iyo dhinacyo kale oo badan. Itoobiya ayaa dhisaysa kaabayaal dhaqaale iyo nidaamyo shaqo oo soo jiidanaya shirkadaha caalamiga ah, waxaana si gaar ah loo xusay in Addis Ababa ay si isa soo taraysa u noqoneyso meel ay doortaan maalgashadayaasha shisheeye. Iyadoo leh suuq ballaaran, fursado ganacsi oo wanaagsan iyo adeegyo degdeg ah oo ay taageerto dowladdu, Itoobiya waxay sii xoojinaysaa kaalinteeda ah meel muhiim u ah maalgashiga gobolka. Waxaa sidoo kale la xaqiijiyay in Itoobiya ay sii ahaan doonto xarun muhiim ah oo horumar, nabad iyo amni u ah gobolka, isla markaana iskaashiga labada dal uu sii xoojin doono. Danjiraha Talyaaniga ee Itoobiya Sem Fabrisi ayaa isaguna xusay in labada dal ay leeyihiin xiriir taariikhi ah oo muddo dheer soo jiray. Wuxuu tilmaamay in labada dal ay wadaagaan aragti guud oo ku saabsan horumarinta, isla markaana madashani ay door muhiim ah ka ciyaari doonto gaarsiinta iskaashigan heer sare. Danjiruhu wuxuu sidoo kale sheegay in horumarka kaabeyaasha ee laga arkay Addis Ababa uu yahay mid la yaab leh, isagoo xusay inuu si toos ah u arkay. Wuxuu caddeeyay in Talyaanigu uu door ka qaadanayo horumarka guud ee magaalada, isla markaana uu sii xoojin doono iskaashiga mustaqbalka. Furitaanka madasha waxaa ka qeyb galay duqa magaalada Addis Ababa Adhaanej Abebe, Wasiirka Waraabka iyo Dhulka Joogiisu hooseeyo Abrham Belay, Ku-xigeenka Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ee Talyaaniga Mariya Tribodi, Wasiir ku-xigeenka Horumarinta Magaalooyinka iyo Kaabeyaasha Yitaagesu Asraat, Danjiraha Talyaaniga ee Itoobiya Sem Fabrisii iyo masuuliyiin kale oo sar-sare. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya Bogagga Baraha Bulshada ee WWI: 👉 https://linktr.ee/ENADigital

Addis Ababa, Cuur 16/2018 (ENA):Taliska Bari ee Ciidanka Difaaca Qaranka ayaa si heer sare ah, geesinimo iyo karti leh u fulinaya waajibaadkiisa dastuuriga ah, sida uu xaqiijiyay Taliyaha guud ee taliskaas, Lt. Jeneraal Maxamed Taseema. Lt. Jeneraal Maxamed Tasamaa ayaa tilmaamo iyo jihayn ku saabsan hawlgallada socda siiyay taliyeyaasha kala duwan ee taliska, kuwaas oo ay ku jiraan kuwa koomaandooska, cutubyada iyo hoggaannada shaqaalaha (staff). Jeneraalka ayaa sidoo kale sheegay in ciidanku uu joogo heer uu awood ugu leeyahay inuu ka hortago khataraha dalka ka jira, isla markaana hoggaannadu ay si isku duuban u gudanayaan waajibaadkooda. Wuxuu intaas ku daray in taliska Bari uu si adkaysi leh u fulinayo waajibaadkiisa qaran iyo kuwa hay’adeed. Sidoo kale, hawlgallada lagu sugayo sharciga ee ka socda deegaanka Amxaarada ee lagu fashilinayo ujeeddooyinka kooxaha u adeegaya danaha shisheeye ay si xoogan u socdaan. Ugu dambayn, wuxuu xaqiijiyay in la sii xoojin doono iskaashiga ka dhexeeya ciidamada ammaanka ee deegaanka iyo shacabka, si loo xaqiijiyo nabad waarta oo lagu kalsoonaan karo. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya Bogagga Baraha Bulshada ee WWI: 👉 https://linktr.ee/ENADigital

Addis Ababa; Cuur 15/2018 (ENA): Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa sheegay in dowladdu ay sii wadi doonto xoojinta dhismaha kaabayaasha dhaqaalaha si ay u beddesho nolosha muwaadiniinta.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa waraysi la yeeshay warbaahinta Kana TV isagoo ka hadlaya mowduuca "Magaalooyinka, Magaaleynta, Kaabayaasha Dhaqaalaha iyo Horumarinta Marinada".   Sharaxaaddiisa ku saabsan ku habboonaanta dowladaha maalgashanaya qaybta halkii ay ka ahaan lahaayeen suuqgeynta dhismaha kaabayaasha dhaqaalaha, Ra'iisul Wasaaraha ayaa sheegay in aysan jirin wax kaabayaal dhaqaale ah oo adduunka laga dhisay iyada oo aan dowladdu ku lug lahayn.   Waxa kale oo uu xusay in waddamadu ay rabaan inay gaar u yeeshaan kaabayaasha dhaqaalaha si ay lacag u soo gasho ka dib marka la dhiso oo ay noqoto aqoon iyo hanti bulsho.   Waxa uu tusaale u soo qaatay sida 50 sano ka hor, aysan jirin dayax-gacmeed gaar loo leeyahay, haddana shaqsiyaad iyo shirkado, marka laga reebo waddamada, ay u bilaabayaan.   Wuxuu sheegay in Itoobiya, dhismaha kaabayaasha dhaqaalaha uu u baahan yahay maalgashi badan, sidaa darteed ay adag tahay in la siiyo maalgashadayaasha, laakiin mustaqbalka waa la qaban karaa.   Wuxuu intaas ku daray in ka qaybgalka dowladda ee qaybta ay tahay mashiinka dhaqaalaha, waana lama huraan inay sii waddo ka qaybgalka ballaaran mustaqbalka si ay u beddesho nolosha muwaadiniinta. Wuxuu tilmaamay:   Tani waxay gacan ka geysan doontaa kordhinta dakhliga, hubinta sinnaanta dhaqaale iyo tayada nolosha, ayuu yiri.   Wuxuu sidoo kale ku dhawaaqay in dowladdu ay sii wadi doonto xoojinta shaqada dhismaha kaabayaasha dhaqaalaha maadaama ay bulshada u anfici doonto siyaabo badan mustaqbalka.  

Addis Ababa; Cuur 15/2018 (ENA): Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa sheegay in horumarinta marinada aysan ahayn mashruuc hal ujeedo ah laakiin ay tahay mashruuc ujeedooyin badan leh.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa waraysi la yeeshay warbaahinta Kana TV isagoo ka hadlaya arrimaha sida magaalooyinka, qorsheynta magaalooyinka iyo horumarinta marinada.   Sharaxaaddiisa ku saabsan faa'iidooyinka horumarinta marinada, wuxuu xusay in mashruuc kasta oo horumarineed iyo mashruuc kasta uu leeyahay yoolal.   Wuxuu sharraxay in mashaariicda qaar ay leeyihiin yoolal hal ah, qaarna ay leeyihiin yoolal laba ah, qaarna ay leeyihiin yoolal laba ah; tusaale ahaan, wuxuu ku nuuxnuuxsaday in horumarinta marinada aysan ahayn mashruuc hal ujeedo ah, balse ay tahay mashruuc ujeedooyin badan leh.   Wuxuu sharraxay in horumarinta marinada ay leedahay yoolal dhaqaale, bulsho iyo deegaan.   Wuxuu raaciyay in qof kasta oo si faahfaahsan u arki kara yoolalkan uu fahmi doono sida horumarinta waddooyinka loogu bilaabay ujeedo laba ah.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #PMabiyahmed

Addis Ababa, Cuur 15/2018 (ENA): Ra’iisul Wasaare ku-xigeen Tamasgan Tirunah ayaa sheegay in Gondhar ay tahay astaan muujinaysa sharafka Itoobiya, midnimada qowmiyadaha, isla markaana si gaar ah isugu darsatay taariikh qadiimi ah iyo casriyeyn sida dahab iyo udgoon la isku daray. Farriin uu ku daabacay baraha bulshada ayuu ku sheegay in ay gaareen magaalada taariikhiga ah ee Goondhar, oo ah kayd taariikheed iyo meesha ay ka unkanto farshaxanka iyo ilbaxnimadu. Wuxuu mar kale carrabka ku adkeeyay in Gondhar ay tahay magaalo gaar ah oo astaan u ah qaranimada Itoobiya, isla markaana tusaale u ah wada noolaanshaha qowmiyadaha iyo isku dheelitirka dhaqanka hore iyo nolosha casriga ah. Sidoo kale, wuxuu u mahadceliyay madaxda deegaanka Amxaarada, hoggaanka sare ee gobolka, maamulka magaalada, iyo shacabka Goondhar oo uu ku tilmaamay kuwo sharaf iyo soo dhoweyn heer sare ah ku qaabilay garoonka diyaaradaha ee Boqor Tewodhroskii 2aad. Ugu dambayn, wuxuu si gaar ah ugu mahadceliyay shacabka Goondhar oo lagu yaqaan martisoorka iyo dhaqanka ah “martidu waa nimco Eebbe,” isagoo ku tilmaamay dad sharaf leh oo soo dhoweyn diirran leh. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya Bogagga Baraha Bulshada ee WWI: 👉 https://linktr.ee/ENADigital

Addis Ababa, Cuur 15/2018 (ENA):Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda Itoobiya ayaa sheegtay in cafiska ganaaxa fiisaha ee loo fidiyay dadka asal ahaan Itoobiyaanka ah ee haysta dhalashada Mareykanka uu muujinayo hirgelinta diblomaasiyad diiradda saarta muwaadinka. Go’aankan wax-ka-beddelka ah ayaa khuseeya dadka Itoobiya asal ahaan ka soo jeeda ee Mareykanka dhalashada ka haysta, kuwaas oo muddadii fiisahooda dhaaftay sababo kala duwan awgeed. Sida uu sheegay ku-xigeenka agaasimaha guud, Inj. Goosaa Dhamise, dadka ka faa’iidaysanaya adeeggan waa inay keenaan caddeyn muujinaysa in hooyo, aabbe, ama midkood uu yahay muwaadin Itoobiyaan ah. Waxa uu sidoo kale xusay in ay jiraan dad ku sugnaa dalka iyaga oo jebiyay xeerarka socdaalka, isla markaana muddadii oggolaanshaha joogitaankooda ay dhammaatay iyaga oo aan haysan fiiso sharci ah. Si kastaba ha ahaatee, iyadoo lagu saleynayo mabda’a diblomaasiyadda muwaadinka-ku-saleysan, ayaa cafiskan loo sameeyay si loo qadariyo dadka asal ahaan Itoobiyaanka ah. Marka loo eego go’aanka cusub, dadka ka yar 18 sano ayaa si bilaash ah uga faa’iidaysanaya cafiska, halka kuwa ka weyn 18 sano ay bixinayaan kala bar lacagta ganaaxa si ay ugu laabtaan nidaamka sharciyeysan ee fiisaha. Hay’addu waxay caddeysay in go’aankani uu yahay mid ku-meel-gaar ah, isla markaana soconaya muddo 60 maalmood ah, laga bilaabo 15-ka Cuur ilaa 15-ka Miicaad 2018 ee taariikhda Itoobiya. Inta muddadan lagu jiro, dadka ay khusayso waxay soo gudbin karaan dukumentiyada loo baahan yahay si ay u helaan adeegga. Ugu dambayn, waxa uu sheegay in tallaabadan ay xoojinayso xiriirka Itoobiya iyo Mareykanka, isla markaana ka caawin doonto dadka Itoobiya asal ahaan ka soo jeeda inay si fudud ugu sii wataan dhaqdhaqaaqyadooda bulsho iyo dhaqaale iyaga oo sharciyeysan. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya Bogagga Baraha Bulshada ee WWI: 👉 https://linktr.ee/ENADigital

Addis Ababa; Cuur 12/2018 (ENA): Guddiga Doorashooyinka Qaranka ee Itoobiya ayaa ku dhawaaqay in in ka badan 18.5 milyan oo codbixiye ay iska diiwaan geliyeen doorashada guud ee 7aad.   Guddiga Doorashooyinka ayaa tilmaamay in diiwaangelinta codbixiyeyaasha doorashada guud ee 7aad la qaban doono laga bilaabo Cirir 28 ilaa Cuur 10 2018 T.I.   Taas awgeed, Guddigu wuxuu ku dhawaaqay in wadarta guud ee 18 milyan 556 kun 337 codbixiye la diiwaangeliyey iyada oo loo marayo habka diiwaangelinta codbixiyeyaasha warqadaha iyo tan dijitaalka ah laga bilaabo Cirir 28, 2018 ilaa Cuur 10, 2018.   Marka laga eego jinsiga, 10 milyan 133 kun 639 rag ah iyo 8 milyan 422 kun 698 haween ah ayaa helay kaararkooda codbixinta.   Arrintan awgeed, guddigu wuxuu sidoo kale ku dhawaaqay inuu hawlgeliyay 187 kun oo 28 sarkaal oo ka tirsan doorashada kuwaas oo ay tababareen xisbiyada siyaasadeed si ay u sameeyaan diiwaangelinta codbixiyeyaasha una hubiyaan dhexdhexaadnimadooda.   #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #Doorasho #ENA

Addis Ababa; Cuur 5/2017 (ENA): Musharaxiinta Xisbiga Barwaaqo oo Iska Diiwaangeliyey Goob Doorashada Degmada Hadhagaale.   Xubno ka mid ah musharaxiinta ka tartamaya goob doorashada degmada Hadhagaale ee gobolka Sitti ayaa si rasmi ah isu diiwaangeliyey, iyagoo qaadanaya kaarka codbixinta. Diiwaangelintani waxay qayb ka tahay diyaar-garowga doorashada 7-aad ee dalka ka dhici doonta sanadkan 2018-ka (taariikhda Itoobiya).   Musharaxiintan oo ka tirsan xisbiga Barwaaqo ayaa safafka ka dhex muuqday iyagoo iska diiwaangelinaya islamarkaana qaadanaya kaarka codbixinta. Musharaxiinta is diiwaangelisay waxaa ka mid ah Xildhibaan Ibraahim Xuseen Khayre iyo Xildhibaan Enginer Abokor Daakir Ducaale.   Xubnahan musharaxiinta ah ee isu diiwaangelinaya qaadashada kaarka codbixinta ayaa ka faa’iidaysanaya xuquuqdooda dastuuriga ah ee ah in ay wax doortaan ama la doorto, sida ku cad Qodobka 38-aad ee Dastuurka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya, kaas oo dammaanad qaadaya in muwaadiniintu ka qayb qaataan doorashooyin xor iyo caddaalad ah oo lagu muujiyo rabitaanka shacabka.

Intii aan ku guda jiray booqashadayda shaqo ee Imaaraadka Carabta, waxaan la kulmay oo aan kala hadlay Madaxweyna haybada leh Sheekh Maxamed Bin Zayed Al Nahyan. Dooddayadu waxay diiradda saareysay xoojinta saaxiibtinimada soo jireenka ah ee ka dhaxaysa Itoobiya iyo Imaaraadka Carabta; xoojinta iskaashiga iyo xasilloonida gobolka. Aad baan uga mahadcelinayaa soo dhawaynta diirran ee aan helay iyo ballanqaadka xooggan ee aan wadaagnay si aan u sii xoojinno saaxiibtinimada xooggan ee ka dhaxaysa waddamadeenna.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.)

Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa saaka safar shaqo ku tagay dalka Imaaraadka Carabta.   #PMO Ethiopia   #Wakaalladda_ Wararka_Itoobiya # ENA

Addis Ababa; Cuur 3/2018 (ENA): Xubno hore oo ka tirsanaa jabhadda TPLF oo loo yaqaano Armi 70, kuwaas oo ku sugnaa Suudaan oo aqbalay baaqa nabadda ee dawladda federaalka.   Madaxa Waaxda Maareynta Cududda Ciidanka ee Ciidamada Difaaca Itoobiya, Jeneraal Ajaalu Sheleme, ayaa isla waqtigaas sheegay; waddada nabadda ee ay doorteen dagaalyahannadii hore ayaa cashar u noqon doonta kuwa kale.   Dowladdu waxay sidoo kale xaqiijisay inay diyaar u tahay inay siiso taageerada lagama maarmaanka ah kuwa aqbala ikhtiyaarka nabadda iyadoo la raacayo Heshiiska Nabadda ee Pretoria. Dhankiisa, Guddoomiyaha Guddiga wadatashiga Qaranka, Temesgen Tilahun, ayaa sheegay in shaqada dib-u-soo-celinta dagaalyahannadii hore ee bulshada ay muhiim u tahay nabad waarta.   Wuxuu sheegay in tani ay door weyn ka ciyaareyso xoojinta nabadda iyo ka dhigista dagaalyahannadii hore ciidan horumarineed.   Guddigu wuxuu xusay in in ka badan 85,000 oo dagaalyahanno hore uga tirsanaa deegaannada Tigray, Amxaarada, Oromiya iyo Canfarta ay hub ka dhigeen oo ay ku laabmeen bulshada, iyagoo noqday ciidan nabadda iyo horumarka u ololeeya.   Wuxuu ku dhawaaqay in dowladdu ay aqbashay codsiga kala dirista xubnaha TPLF-tii hore, kuwaas oo u dagaallamay taageerada TPLF isla markaana ka howlgalayay Suudaan xuduudda Itoobiya, kuwaas oo si cad codsigooda ugu gudbinayay dowladda federaalka. Wuxuu sheegay in iyada oo loo marayo Guddiga Dib-u-dhiska Qaranka, shaqada bixinta tababarka dhaqan celinta ee xarunta ku-meel-gaarka ah ee kala dirista iyo isku-darka bulshada ay bilaabatay.   Hawshaas, in ka badan 500 oo xubnood oo aqbalay baaqa nabadda ayaa la dhigay xarunta waxaana la siiyay tababar nafsiyeed, anshax, iyo bulsho.