Addisabab,Koxdin 22, 2019 (ENA):- Abbaa Gadaas ayaa sheegay in xuska Irreecha uu door weyn ka qaato xoojinta qiyamka midnimada, jacaylka, cafiska iyo nabadda. Itoobiya waa dal weyn, shacab weyn leh, isla markaana leh himilo iyo aragti weyn.   Waxyaabaha caddeynaya baaxadda iyo hodantinimada Itoobiya waxaa ka mid ah hiddooyinka diimeed, dhaqameed, taariikheed iyo kuwa ay dadku sameeyeen, iyo sidoo kale dhaqamada kala duwan iyo goobaha dalxiiska ee dalka.   Waxyaabahaas dhaqameed ee hodanka ah waxaa ka mid ah munaasabadda Irreecha oo ka soo jeedda nidaamka Gadaa.   Irreecha ayaa sannad kasta lagu xusaa munaasabado kala duwan oo si furan loo qabto. Sannadkan waxaa maalinta berri ah lagu xusi doonaa Hora Finfinnee ee magaalada Addis Ababa, halka maalinta xigta lagu qaban doono Hora Harsadhe magaalada Bishoftu.   Xuska Irreeja ee sanadkan ayaa lagu qabanayaa hal-ku-dhegga “Irreecha oo loogu talagalay is-afgaradka qaran”, iyadoo munaasabaddan ay xoogga saarayso qiyamka midnimada, jacaylka, cafiska, dib-u-heshiisiinta iyo nabadda.

oo diiradda lagu saaray xoojinta daryeelka, waxbarashada iyo adeegyada caafimaad ee carruurta qabta Ootiisamka (Autism), iyadoo si gaar ah looga wada hadlay sidii loo heli lahaa xarun casri ah oo si dhammaystiran uga jawaabta baahiyaha gaarka ah ee carruurtan.   Kulanka waxaa ka soo qayb-galay Madaxweyne Ku-xigeenka DDS, Mudane Ibraahim Cusmaan Faarax, Madaxa Xafiiska Xisbiga Barwaaqo ee Soomaalida Inj. Maxamed Shaalle isaaq Wasiirka Xafiiska Madaxweynaha DDS, Xuseen Xaashi Qaasim (Ph.D) wasiirro iyo masuuliyiin kale oo heer deegaan ah, ganacsato, iyo qaybaha kala duwan ee bulshada.   Magaalada Jigjiga waxaa hore uga jiray laba dugsi oo loogu talagalay waxbarashada iyo taageerada carruurta qabta Ootiisamka. Hase yeeshee, baahida sii kordhaysa iyo adeegyada gaarka ah ee ay carruurtani u baahan yihiin ayaa muujinaya muhiimadda ay leedahay in laga gudbo adeegyo kooban, loona tallaabo xarun isku dhafan oo bixisa waxbarasho, daryeel caafimaad, tababar iyo taageero horumarineed.   Kulanka maanta ayaa udub-dhexaad u ahaa qorshaha dhismaha xarun casri ah oo awood u leh inay carruurta qabta Ootiisamka siiso goob ku habboon waxbarashadooda, kobcinta xirfadahooda iyo helitaanka adeegyada daryeel ee ay u baahan yihiin.   Madasha waxaa sidoo kale lagu soo bandhigay baaxadda mashruuca iyo dhaqaalaha loo baahan yahay hirgelintiisa, iyadoo ganacsatada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada Deegaanka Soomaalida lagu boorriyey inay kaalintooda ka qaataan maalgelinta mashruucan.   Ganacsatada deegaanka ayaa dhankooda muujiyey sida ay uga go’an tahay inay garab istaagaan carruurtan sla markaana ay qayb muuqata ka qaataan dadaalka lagu dhisayo xarunta.   Carruurta qabta Ootiisamku waa carruur leh karti iyo mustaqbal u baahan in la kobciyo. Marka la helo waxbarasho ku habboon, daryeel joogto ah iyo taageero xirfadeed, waxaa la xoojin karaa awooddooda, isku-filnaanshahooda iyo ka qaybgalka nolosha qoyska iyo bulshada.   Dhismaha xaruntan la qorsheeyey ma noqon doono oo keliya dhisme cusub; wuxuu noqon doonaa goob waxbarasho, daryeel, rajo iyo fursad cusub u abuurta carruurta qabta Ootiisamka iyo qoysaskooda   XIGASHO :- SRTV SOMALI  

Addis Ababa; Koxdin 17/2019 (ENA): Waxaan si wadajir ah ugu dabbaal-deganaa ciida Meskel si wadajir ah oo muujinysa midnimadeenna, ayuu yiri Maayarka Addis Ababa Adhaanej Abebe.   Ciidda Mesqel Dhemera oo si weyn looga xusay kaniisada Ortodokska ee dalka Itoobiya ayaa si weyn looga xusay fagaaraha Mesqel.   Ciiddan ayaa waxaa ka soo qayb galay Abune Mathiyas I, Baadariga Itoobiya, Baadariga Aksum Wochege Zemenbere Teklehaimanot, Baadariga Kaniisadda Ortodokska, Maayarka Magaalada Addis Ababa Adhanej Abebe, Wasiirka Dhaqanka iyo Ciyaaraha Shewit Shanka, Aabayaal diinta, Dublamaasiyiin sarsare oo ka tirsan Dawladda.   Maayarku waxay sheegtay in ciidda Mesqelka, oo ah mid ka mid ah ciidaha dadweynaha ee ugu caansan magaaladeenna, ay tahay munaasabad weyn oo ilaalinaysay qiimaheeda diimeed qarniyo badan.   Waxay sheegtay in ciidda Mesqelka ay tahay qiimo guud oo kor u qaaday sumcaddeenna adduunka iyadoo UNESCO ay diiwaan gelisay inay tahay dhaxal matalaad ah oo aadanaha ah.     Noqo Qoyska Warbaahinta Dijital ah ee ENA: https://www.ena.et/web/links

Gondher; Koxdin 17/2019 (ENA): Wasiirka Dalxiiska Selamawit Kassa ayaa sheegtay in ciidaha dadweynaha iyo kuwa diimeed ee looga dabaaldego Itoobiya ay soo jiidanayaan dalxiisayaal badan waana ilo dhaqaale oo weyn oo dalka ah.   Wasiirka Dalxiiska, oo ay weheliyaan mas'uuliyiin kale oo ka tirsan dowladda federaalka iyo kuwa deegaanka, ayaa booqday goobo kala duwan oo dalxiis ah oo ku yaal magaalada Gondhar.   Wasiirka Dalxiiska Selamat Kassa oo ka hadashay booqashada ka dib, ayaa sheegtay in ciidaha dadweynaha ee looga dabaaldego Itoobiya ay soo jiidanayaan dalxiisayaal badan oo ajnabi ah.   Waxay sheegtay in dadaallo lagu bixinayo sidii loo ilaalin lahaa qiimaha iyo quruxda dabaaldegyada loona gudbin lahaa jiilalka soo socda, iyo sidoo kale in la ilaaliyo dhaxalka taariikhiga ah iyo kan diimeed.   Waxay sheegtay in shaqo la wado si loo horumariyo qaab-dhismeedyo sharci oo dheeraad ah iyo hirgelinta dhaqamada dijitaalka ah iyadoo lala tashanayo dawlad deegaannada si loo abuuro jawi ku habboon kobaca dalxiiska.   Natiijo ahaan, in ka badan 800 oo goobo dalxiis oo cusub iyo kuwo horay loo booqday ayaa la aqoonsaday sannadkii la soo dhaafay oo keliya, waxaana socda hawlo badan oo lagu dardar gelinayo kobaca qaybta iyadoo la aasaasayo lana xoojinayo xiriirka xafiisyada dalxiiska ee deegaanka.     #mesqel

  Addis Ababa; Koxdin 17/2019 (ENA): Itoobiyaanku waa in ay ku dadaalaan sidii ay dalkooda nabad iyo midnimo waarta ugu heli lahaayeen, ayuu yiri Abune Mathias oo ah Baadariga Kaniisadda Ortodokska ee Itoobiya.   Ciidda Mesqel Demera oo si weyn looga xusay kaniisada Ortodokska ee dalka Itoobiya ayaa si weyn looga xusay fagaaraha Meskel Square.   Dabaaldegga ayaa waxa ka soo qayb galay, Abune Mathias, Baadariga Kaniisadda Ortodokska ee Itoobiya, Abune Mathias, Baadariga Kaniisadda Ortodokska ee Itoobiya, aabayaasha diinta Maayarka Addis Ababa Adhaanej Abebe, Wasiirka Dhaqanka iyo ciyaaraha Shewit Shanka, masuuliyiin sarsare oo dawladda ka tirsan, rumaystayaal, safiirro dalal kala duwan ah iyo marti sharaf kale.     Wuxuu ugu baaqay Itoobiyaanka inay ka gudbaan arrimaha caqabadda ku ah midnimadeenna iyo wadajirkeenna iyagoo leh dulqaad iyo aragti fog oo ay si adag uga shaqeeyaan sidii loo dhisi lahaa nabad iyo midnimo qaran oo dhammaystiran.   #ENA

Bishoftu,Koxdin, Meskerem 12, 2019 (ENA) Ururka abaagadaysasha ee Qoomiyda Oromada ayaa shaaciyay in dabaaldegga Munaasibadda Irreecha ee sanadkan la qaban doono 23-ka iyo 24-ka bishan Meskerem 2019.   Waxaa la xaqiijiyay in Irreecha Hora Finfinnee la xusayo 23-ka Meskerem, halka Irreecha Hora Arsadhi la xusayo 24-ka Meskerem.   Maadaama xuska Irreecha uu yahay munaasibad ka tarjumaysa mahadnaq, jacayl, midnimo iyo wadajirka bulshada, waxaa la sheegay in loo baahan yahay in loo dabaaldego iyadoo la dhowrayo dhaqanka iyo qiyamka uu xambaarsan yahay, isla markaana kor loo qaadayo sumcadda iyo muuqaalka dalka.   Munaasabadda Irreecha ee sannadka 2019-ka ayaa lagu xusi doonaa halku-dhigga “Irreecha oo loogu talagalay is-afgaradka qaran.”

Addis Ababa; Koxdin 12/2019 (ENA): Munaasbadaha diimeed iyo dhaqameed ee lagu xusay Addis Ababa waxay leeyihiin faa'iidooyin waaweyn oo ku saabsan horumarinta warshadaha dalxiiska, ayuu yiri Hunde Kebede, Guddoomiyaha Guddiga Dalxiiska Addis Ababa.   Qiimaha diimeed iyo dhaqameed ee Itoobiya, kheyraadka dabiiciga ah ee hodanka ah iyo kumanaan sano oo taariikh ah ayaa loo diiwaangeliyey inay yihiin goobo dhaxal ah oo ay iska leedahay Hay'adda Qaramada Midoobay ee Waxbarashada, Sayniska iyo Dhaqanka (UNESCO).   Goobaha dhaxalka ee UNESCO u diiwaan gelisay inay yihiin Dhaxalka Wakiilka Aadanaha ayaa sidoo kale si weyn uga qayb qaata kobaca dakhliga dalxiiska iyadoo soo jiidanaysa booqdayaasha caalamiga ah ee ka baxsan dalka.   #ENA

Xogaha ayaa muujinaya in in ka badan 466 milyan oo carruur ah oo dunida ku nool ay ka faa’iideystaan barnaamijyada quudinta ee dugsiyada.   Barnaamijyada quudinta dugsiyada ma aha oo keliya in carruurta loo helo cunto, balse waxay door weyn ka qaataan horumarinta waxbarashada, caafimaadka carruurta iyo xasilloonida dhaqaale ee qoysaska.   Barnaamijku wuxuu gacan ka geystaa kordhinta heerka waxbarashada ardayda, iyadoo dhinaca kalena si weyn loo yareynayo tirada ardayda ka haraysa waxbarashada.   Gaar ahaan meelaha ay saameeyeen abaaraha iyo xaaladaha degdegga ah, barnaamijka quudinta dugsiyada ayaa door muhiim ah ka qaatay kordhinta tirada carruurta u soo xaadiraysa waxbarashada.   Cuntada nafaqada leh ee ardaydu helaan maalin kasta waxay sare u qaaddaa feejignaantooda, awoodda xusuusta iyo fahamka casharrada, taas oo iyaduna gacan ka geysata horumarinta natiijooyinka waxbarashada.   Xogaha Machadka Caafimaadka Dadweynaha Itoobiya (EPHI) iyo Barnaamijka Cunnada Adduunka (WFP) ayaa muujinaya in quudinta dugsiyadu ay carruurta siiso cuntooyin nafaqo leh oo ka kala yimaada lixda kooxood ee cuntada, taas oo yareyn karta nafaqo-darrada iyo khataraha caafimaad.   Cunto isku dheelitiran ayaa sidoo kale muhiim u ah koritaanka jireed ee carruurta, xoojinta difaaca jirka iyo ilaalinta caafimaadka maskaxda, taas oo gacan ka geysanaysa kobcinta jiil caafimaad qaba.   Barnaamijka Cunnada Adduunka ee Qaramada Midoobay (WFP) ayaa qorsheynaya in marka la gaaro sannadka 2030 dhammaan carruurtu ay helaan cunto nafaqo leh.   Qaaradda Afrika, in ka badan 100 milyan oo carruur ah ayaa ka faa’iideysta noocyo kala duwan oo barnaamijyada quudinta dugsiyada ah, sida ay xoguhu tilmaamayaan.   Itoobiya ayaa iyaduna barnaamijka quudinta dugsiyada ka faa’iideysanaysa iyadoo malaayiin carruur ah ay helayaan adeegga.   Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Ahmed (Dr), ayaa hore u sheegay in in ka badan 9.5 milyan oo arday ay dalka ka helaan adeegga cunto quudinta laba jeer maalintii, isagoo xusay in tirada carruurta Itoobiya quudiso ay la mid tahay tirada dadka ku nool dalal qaar.   Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu carrabka ku adkeeyay in xaqiijinta in carruurta da’doodu yar tahay ay dugsiga aadaan iyaga oo aan waxbarashadooda uga maqnaan sababo la xiriira cunto la’aan ay tahay arrin muhiim u ah dhismaha qaranka.   Maamulka Addis Ababa ayaa aasaasay Hay’ad Quudin, si si joogto ah oo guul leh ardayda looga faa’iideeyo adeegga quudinta.   Sida xogaha Xafiiska Waxbarashada ee Maamulka Addis Ababa tilmaamayaan, ku dhowaad hal milyan oo arday oo wax ka barta dugsiyada dowladda, laga bilaabo xannaanada ilaa heerka dhexe, ayaa maalin kasta si bilaash ah u hela laba waqti oo cunto ah (quraac iyo qado).   Khibradda maamulka Addis Ababa ee barnaamijka quudinta ardayda ayaa lagu soo bandhigay fagaarayaal caalami ah oo lagu qabtay Paris, Faransiiska iyo Rio de Janeiro, Brazil, iyadoo barnaamijkana lagu guddoonsiiyay abaalmarinta Milan Pact Award.   Abaalmarintan taariikhiga ah ayaa lagu bixiyay shirkii 8-aad ee caalamiga ah ee ku saabsan siyaasadaha cuntada magaalooyinka, kaas oo sannadkii 2022 lagu qabtay Rio de Janeiro, iyadoo Addis Ababa lagu aqoonsaday habka ay si waara oo wax-ku-ool ah ugu hirgelisay barnaamijka iyo bixinta cunto nafaqo leh.   Sidoo kale, sannadkii 2021, magaalada Rome ee Talyaaniga, intii lagu guda jiray shirkii caalamiga ahaa ee cuntada iyo Madasha Quudinta ee Milan, Addis Ababa waxaa lagu aqoonsaday inay leedahay khibrad wanaagsan oo ku saabsan quudinta.   Abaalmarinnadan iyo aqoonsiyadan caalamiga ah ayaa lagu saleeyay in barnaamijku aanu kaliya wax ka qaban dhibaatada cunto la’aanta ardayda, balse uu sidoo kale gacan ka geysto horumarinta nidaam cunto oo waara iyo abaabulka hooyooyinka dakhligoodu hooseeyo ee iskaashatooyin, taas oo fursado dhaqaale iyo bulsho u abuurtay haweenka.   Khibradda Addis Ababa ayaa hadda ku fidaysa deeganada iyo magaalooyinka kale ee Itoobiya, iyadoo wafdiyo ka socda dalal Afrikaan ah, oo ay Kenya ka mid tahay, ay magaalada u yimaadaan si ay uga bartaan waayo-aragnimada barnaamijka.   Machadka Caafimaadka Dadweynaha Itoobiya (EPHI) ayaa sidoo kale diyaariyay buug cusub oo ku saabsan nafaqada ardayda iyo bixinta cunto isku dheelitiran, kaas oo loo adeegsado hirgelinta barnaamijka.   Duqa magaalada Addis Ababa, Adanech Abiebie, ayaa mar hore sheegtay in barnaamijku uu meesha ka saarayo culayskii nafsiyeed iyo dareenkii kalsooni-darrada ahaa ee ardaydu la kulmi jireen sababo la xiriira awood-darro dhaqaale, taas oo ay ku tilmaantay tallaabo lagu xaqiijinayo caddaaladda bulshada.   In ka badan 25,000 oo hooyooyin ah oo dakhligoodu hooseeyo ayaa lagu abaabulay iskaashatooyin si ay uga qayb qaataan diyaarinta iyo bixinta cuntada, taas oo u abuurtay ilo dakhli oo joogto ah, isla markaana xoojisay awoodda dhaqaale iyo bulsho ee haweenka.   Xogaha Wasaaradda Waxbarashada Itoobiya ayaa muujinaya in qaybta ugu badan ee miisaaniyadda barnaamijka quudinta ardayda ee dalka lagu daboolo awoodaha gudaha iyo miisaaniyadda dowladda.   Tan iyo markii la bilaabay barnaamijka, gaar ahaan deegaannada ay saameeyeen abaaraha iyo isbeddelka cimiladu, tirada ardayda isdiiwaangelisa dugsiyada ayaa korodhay boqolkiiba 10, halka heerka ka-harista waxbarashaduna si weyn hoos ugu dhacay.   Si loo yareeyo kharashaadka dugsiyada, waxaa sidoo kale la dhiirrigeliyay in gudaha xarumaha dugsiyada laga sameeyo beero khudradeed, dhaqashada digaagga iyo xoolaha caanaha laga helo, si qayb ka mid ah baahida cuntada looga daboolo gudaha dugsiyada.   Itoobiya ayaa barnaamijka quudinta u aragta mid aan ku koobnayn helitaanka cunto oo keliya, balse qayb ka ah istaraatiijiyadda muddada dheer ee dalka ee horumarinta raasamaalka aadanaha.   Barnaamijka quudinta dugsiyadu, marka laga soo tago kordhinta helitaanka iyo waxtarka waxbarashada, wuxuu carruurta ka caawiyaa inay ku koraan jir iyo maskax caafimaad qaba, taas oo qayb ka noqon karta dadaallada caafimaadka guud ee dalka.   Casharrada nadaafadda iyo badbaadada ee lagu bixiyo xarumaha quudinta ayaa sidoo kale carruurta ka caawiya inay da’ yar ku bartaan hab-nololeed caafimaad qaba iyo ilaalinta nadaafadda shaqsiga.   Guud ahaan, barnaamijka quudinta dugsiyadu wuxuu door muuqda ka qaadanayaa horumarinta waxbarashada, caafimaadka iyo kobcinta jiil wax-soo-saar leh, taas oo muhiim u ah horumarka iyo kobaca mustaqbalka ee dal.   Itoobiya ayaa dhinacan ku ballaarinaysa barnaamijka quudinta dugsiyada, iyadoo khibraddeeda ay sidoo kale soo jiidanayso magaalooyin iyo dalal kale oo doonaya inay wax ka bartaan nidaamka quudinta ardayda.

JIGJIGA; maskaram 16, 2019 (ENA): Ardayda Dugsiga Sare ee Sheekh Cabdisalaam ee magaalada Jigjiga ayaa shaaca ka qaaday inay si buuxda ugu diyaar-garoobeen sannad-duqsiyeedka cusub ee 2019 T.I., iyagoo si hufan u isticmaali doona waqtigooda si ay u gaaraan natiijooyin sare.   Wadarta guud ee deegaanka Soomaalida, hawlaha wax-baridda iyo sannad-duqsiyeedka cusub ayaa si rasmi ah uga bilowday dhammaan dagmooyinka iyo maamul-magaaloyinka .   Dugsiga Sare ee Sheekh Cabdisalaam ayaa muddo dheer ahaa dugsi soo saarista jiil ku kudadaala tayada iyo anshaxa, iyadoo ardayda la barayo maaraynta waqtiga si ay u gaaraan guul.   Nimo Hassan oo ah Ardayda Fasalka 12-aad,ee Sayniska Waxay xaqiijisay inay diyaar u tahay in waqtigeeda ay si habboon u maamusho, iyada oo si sarraysa u dhiirri-galinaysa in ay hesho natiijo u dammaanad-qaadaysa bixinta imtixaanka qaranka ee gelitaanka jaamacadda.   Isra Abdi Yusuf Waxay sheegtay inay si buuxda diyaar u tahay u dhagaysiga casharrada class-ka iyo qayb-qaadashada xiisadaha dheeraadka ee lagu xoojinayo waxbarashada.   Maamulaha Dugsiga Sare ee Sheekh Cabdisalaam, Mudane Cbdulqadir Cbdirahman, ayaa tilmaamay in hoggaanka dugsiga, barayaasha, iyo ardaydu ay sameeyeen diyaar-garowgii u dambeeyay. Waxaa la habaysay fasallada, maktabadaha, iyo barnaamijyada xiisadaha dheeraadka ah si deegaanku u noqdo mid ku habboon waxbarashada.   Dhinaca kale, Agaasimaha Horumarinta Dugsiyada ee Xafiiska Waxbarashada Deegaanka Soomaalida, Mudane Maxamed Matan, ayaa ku cadeyay in hawlihiisii wacyigelinta iyo diyaar-garowga lagu soo kaxeeyay ubadka gaaray da'da waxbarashada ay midho-dhalleen, waxana uu xaqiijiyay in sannad-duqsiyeedka 2019 T.I. uu si rasmi ah uga bilaabmay deegaanka oo dhan.

DIRE DHABE –maskaram 6/2019 Maamulka Dire Dhabe ayaa u dhaqaaqay sidii uu heer sare uga gaari lahaa tayada iyo helitaanka waxbarashada, iyadoo la raadinayo dhisidda jiil tartami kara, sida uu ku dhawaaqay Xafiiska Waxbarashada ee Maamulka.   Madaxa Xafiiska Waxbarashada Maamulka Dire Dhabe, Mudane Sultan Ali, oo waraysi siiyay Wakaaladda Wararka Itoobiya (ENA), ayaa sheegay in sannad-duqsiyeedka cusub loo sameeyay diyaar garawe waaweyn oo ku saabsan tayaynta geeddi-socodka wax-baridda iyo wax-barashada.   Xilligii xagaaga, waxaa la hirgeliyay ololo logu magadaray "Waxbarashada Jiilka" oo ay bulshadu ka qaybqaadatay, kaas oo lagaga jawaabay baahiyo badan:   Waxaa la dhisay dugsiyo cusub oo carruurta yaryar ah iyo kuwo cusboaysiin ballaaran lagu sameeyay.   Waxaa gabagabo ku dhow dhismaha 8 dugsi oo cusub oo hoose, kuwaas oo dhowaan adeegga bilaabi doona.   Waxaa la diyaariyay kombiyuutarro, qalabka tijaabada iyo maktabado, iyadoo barayaashana loo maray tababarro lagu horumarinayo awoodooda teknoolajiyadeed.   Natiijadii wanaagsanayd ee ardayda fasalka 12-aad ka gaareen imtixaanka qaranka ee sannadkii la soo dhaafay ayaa loo qaatay tusaale lagu dhiirri-galinayo dadaalka sannadkan. Maamulaha Dugsiga Sare ee Sabian, Ejeta Mekonnen, iyo Maddax-xigeenka Dugsiga Hoose ee Misraq Jegnoch, Frehiwot Tadesse, ayaa labaduba xaqiijiyay in diyaar-garowga xagaaga uu jidka u xaaray waxbarasho ku dhisnaanta ficil iyo tayayn sare.   Dhinaca kale, waalidiinta sida Seifu Tadesse (Dr.) ayaa muujiyay caqabad-jebinta ka dhanka ah waxbarashada iyagoo balanqaaday inay sii xoojin doonaan ushi doonka iyo taageerada ay la leeyihiin dugsiyada si ubadku u gaaraan guulo ka sarreeya kuwa maanta.

Waxaan ardaydeenna dalka oo dhan u rajeyneynaa sanad dugsiyeed miro dhal ah oo guul leh!   ‎Maadaama jiilka da'da yar uu yahay hantida ugu weyn ee Itoobiya, waxaan ku dhiirigelinayaa arday kasta inuu waxbarashadiisa ku sii wato dadaal iyo xamaasad, inuu ku dadaalo heer sare, iyo inuu dhiso xirfado qaabeeya mustaqbalka dalkeenna.   ‎Maadaama mashaariic badan oo horumarineed oo aan maanta hirgelineyno lagu naqshadeeyay iyadoo maskaxda lagu hayo jiilalka mustaqbalka, waxaan ku kalsoonahay in ballanqaadkiina, oo ah ka faa'iideystayaasha iyo wakiillada fursaddan xigta, ay tahay aasaaska sii wadidda taariikhda weyn ee ilbaxnimada Itoobiya.   ‎Dhiirigelinta iyo ballanqaadka macallimiinteennu waa tiir aasaasi ah oo ku jira dadaalka lagu dhisayo jiil karti leh oo isku kalsoon. Waxaan si xushmad leh idiinku boorinayaa inaad sii wadataan ballanqaadkiina ku aaddan dhiirigelinta ardaydeenna, daah-furka kartidooda, iyo qalabaynta aqoonta, xirfadaha, iyo qiyamka u sahlaya inay u soo baxaan tartamayaal berri.   ‎Dhammaan daneeyayaasha qaybta waxbarashada; Waxaan idiin rajeynayaa sannad waxbarasho oo guul iyo midho dhal leh.   ‎

Jigjiga: Waxaa xarunta Maxkamadda Guud ee DDS lagu qabtay munaasibad lagu furayo Maxkamadaha Deegaanka ee Sannadka Shaqeedka 2019 T.I., kaddib markii garsoorku uu kasoo laabtay fasax-sannadeedkii labada bilood ahaa Munaasabadda furitaanka ayaa waxaa ka soo qaybgalay masuuliyiin sare oo ay kamid yihiin Guddoomiyaha Maxkamadda Shareecada, Sheekh Axmed Maxamed Aadan; Komishineerka Komishinka Booliska DDS, Sareeye Guud Cabdi Cali Siyaad; iyo Ku-xigeenka Hoggaanka Nabadgelyada DDS, Mudane Maxamed Maxamuud, iyo marti-sharaf kale. Guddoomiyaha Maxkamadda Guud ee DDS, Mudane C/kariin Axmed Aadan, oo munaasabadda ka hadlay, ayaa sheegay in furitaanku yahay soo dhaweyn loo sameeyay garsoorka kasoo laabtay fasaxa sannadlaha ah iyo bilowga rasmiga ah ee shaqada sannadka cusub. Guddoomiyuhu wuxuu garsoorka kula dardaarmay inay si fiican u ilaaliyaan madaxbannaanida garsoorka, dhexdhexaadnimada iyo caddaaladda, si loo xaqiijiyo adeeg garsoor oo hufan oo bulshada loogu adeego. Munaasabadda ayaa sidoo kale loogu mahadceliyay masuuliyiinta iyo hay’adaha kala duwan ee ka qaybqaatay xafladda furitaanka

Raysal Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa munaasabadda Sannadka Cusub ee Itoobiya ee 2019 awgeed, ugu deqay hadyado uu ugu talagalay shaqaalaha Xafiiska Raysal Wasaaraha.

Addis Ababa, Baagume, 4,2018 ENA: Duqa Maamulka Magaalada Addis Ababa, Adanech Abebe, ayaa munaasabadda Sannadka Cusub ee Itoobiya ee 2019-ka awgeed cunto la wadaagtay qaybaha bulshada ee dakhligoodu hooseeyo.   Adanech ayaa xustay in taageeridda dadka nugul iyo la wadaagga cunto xilliyada munaasabadaha ciidaha ay tahay dhaqan soo jireen ah oo ay leeyihiin shacabka Itoobiya.   Waxay sheegtay in hawsha wadaagga cuntada ee Maamulka Magaalada Addis Ababa uu maanta qabtay ay ujeeddadeedu tahay in dhammaan qaybaha bulshada ay munaasabadda si farxad leh ugu dabaaldegaan.   Waxay sidoo kale xustay in barnaamijka wadaagga cuntadu aanu ahayn oo keliya taageero cunto, balse uu sidoo kale yahay muujin ka tarjumaysa jacaylka, ixtiraamka iyo wadajirka loo hayo muwaadiniinta.   Duqa Adanech ayaa mahadcelin u jeedisay maalqabeennada ka qayb qaatay sidii uu barnaamijkan, oo ka socda dhammaan maamullada xaafadaha, degmooyinka iyo heerka dhexe, uu ugu hirgelip lahaa si guul leh.   Waxay sidoo kale u dirtay shacabka hambalyo iyo rajadeeda ku aaddan in sannadka cusub uu noqdo sannad nabad, jacayl iyo barwaaqo leh.   Ugu dambayn dadka ka faa’iidaystay taageerada lagu bixiyay barnaamijka wadaagga cuntada ayaa iyaguna uga mahadceliyay Maamulka Magaalada Addis Ababa taageerada uu u fidiyay.

Addis Ababa; Naaf 29/2018 (ENA):- Caafimaadka dadweynaha waa aasaaska barwaaqada qaranka ee waarta, ayuu yiri Ra'iisul Wasaare Ku-xigeen Temesgen Tiruneh.   Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka, oo qoraal ku soo dhigay boggiisa baraha bulshada, ayaa sheegay in hadafka guud ee caafimaadka dadweynaha uu yahay in la dhiso bulsho wax soo saar leh oo wax ku ool ah dhammaan qaybaha oo gacan ka geysata barwaaqada guud ee dalka.   Wuxuu sheegay inuu arkay shaqada Machadka Caafimaadka Dadweynaha ee Itoobiya, kaasoo u adeegayay Itoobiya 100-kii sano ee la soo dhaafay isla markaana isku daraya dhaxalka taariikhiga ah iyo awoodaha casriga ah, maanta.   Caafimaadka dadweynaha waa aasaaska barwaaqada qaranka ee waarta. Wuxuu sheegay in machadku uu si xooggan u taageerayo nidaamka caafimaadka dalka iyada oo loo marayo ka hortagga cudurrada faafa, la socodka iyo ka jawaabista cudurrada, shaybaarka, cilmi-baarista, dijitaalka iyo u diyaargarowga khatarta caafimaadka.   Wuxuu sheegay in aasaaska xarumaha ka hortagga xaaladaha degdegga ah ee caafimaadka dadweynaha iyo xakamaynta ee gobollada iyo ballaarinta shaybaarrada gudbinta ay yihiin hawlo muhiim ah oo xoojinaya awoodda diyaargarowga caafimaadka ee dalka.   Wuxuu sheegay inay si adag uga shaqeyneyso sidii ay u noqon lahayd xarun Afrikaan ah oo heer sare ka gaarta caafimaadka dadweynaha. Intaa waxaa dheer, wuxuu sheegay inay dadaal weyn ku bixineyso sidii ay u xoojin lahayd doorkeeda caalamiga ah ee Xarunta Iskaashiga WHO.   Sida uu sheegay Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka, taageeridda iyo xoojinta hay'ad noocaas ah oo ilaalisa taariikhda shalay, casriyeysa maanta, una dhaqaaqeysa berri waa hawl aynaan uga tagi karin berri.   Wuxuu sheegay in machadku uu yahay awood muhiim ah oo lagu dardargelinayo barwaaqada dalka, dowladduna ay bixin doonto taageerada lagama maarmaanka ah.

Addis Ababa; Naaf 27/2018 (ENA): Hawlaha lagu sameeyay horumarinta tayada waxbarashada ee Addis Ababa ayaa aasaaska u dhigaya dhisidda jiil abuuri kara oo guulaysan kara iyadoo la kordhinayo heerka baasaska ardayda, ayuu yiri maayarka Magaalada Addis Ababa Adhaanej Abebe.   Shirkii 33-aad ee Waxbarashada ee Magaalada oo dhan ayaa lagu qabtay hoolka Xuska Guusha Adwa iyadoo cinwaan looga dhigay "Mustaqbal rajo leh oo leh Fikirka Maanta".   Waxaa la xusay in shirku uu diyaar u ahaa in la hubiyo tayada waxbarashada, la ballaariyo helitaanka, iyo in la qiimeeyo shaqada xooggan ee laga qabtay habka waxbaridda iyo waxbarashada iyo in lagu taliyo tilmaamaha mustaqbalka.   Waxaa la xusay in Maamulka Magaalada Addis Ababa uu si gaar ah diiradda u saaray tayada waxbarashada, shaqada la qabtayna ay wanaajisay natiijooyinka ardayda, heerka baasaska ee imtixaanaadka fasalka 12-aadna uu kor u kacay boqolkiiba 33.   Waxaa sidoo kale la sheegay in maamulku uu ka shaqeynayo sidii loo dhisi lahaa jiilka aqoon iyo akhlaaq leh iyadoo loo qoondeeyay miisaaniyad weyn waaxda waxbarashada, dugsiyada hore ee carruurnimada, dugsiyada hoose/dhexe iyo kuwa sare.

Addis Ababa; Naaf 27/2018 (ENA): Diyaargarowgii lagama maarmaanka ahaa ayaa la dhammeeyay si looga hortago yaraanta sahayda iyo xakamaynta ganacsiga sharci-darrada ah inta lagu jiro diyaargarowga Sannadka Cusub ee soo socda, ayay tiri Marwo Xabiba Siraj, Madaxa Xafiiska Ganacsiga Ismamulka Magaalada Addis Ababa.   War-saxaafadeed ay warbaahinta siisay oo ku saabsan diyaargarowga Sannadka Cusub ee 2019, madaxa xafiiska ayaa sheegtay in diyaargarowgii lagama maarmaanka ahaa ee fasaxa Sannadka Cusub la dhammeeyay.   Waxay sheegtay inay la shaqeynayaan daneeyayaasha si looga hortago kororka qiimaha, yaraanta badeecadaha, iyo dhaqdhaqaaqyada ganacsi ee sharci-darrada ah ee dhici kara xilliga fasaxa, iyadoo lagu saleynayo baahida suuqa oo sareysa.

Addis Ababa, 26-ka Nehasie 2018 (ENA) Wasiirka Nabadda JDFI Maxamed Idris ayaa sheegay in Golaha Hay’adaha Diinta Itoobiya uu si dhab ah ugu muujinayo dalka iyo shacabka garab-istaaggiisa.   Waxaa socda xuska sannad-guurada 15-aad ee aas-aaska Golaha Hay’adaha Diinta dalka iyo shirkiisa guud ee caadiga ah ee 18-aad.   Wasiirka Nabadda Maxamed Idris ayaa munaasabadda ka xusay in goluhu uu isagoo isu keenaya hay’adaha diimeed ee xubnaha ka ah, uu qabtay hawlo wax-ku-ool ah oo lagu dhisayo wada-noolaanshaha bulshada iyo xoojinta nabadda.

Addis Ababa,Naaf 22,2018 (ENA) Shirkii 76-aad ee Guddiga Gobolka Afrika ee Ururka Caafimaadka Adduunka (WHO) ayaa Itoobiya u abuuray fursad wanaagsan oo ay qaaradda ugu soo bandhigto natiijooyinka iyo waxqabadka ay ka gaartay dhinacyada tallaalka iyo cilmi-baarista caafimaadka, sida uu sheegay Agaasimaha Guud ee Machadka Cilmi-baarista Armauer Hansen, Prof. Afework Kassa.   Shirkii 76-aad ee Guddiga Gobolka Afrika ee Ururka Caafimaadka Adduunka oo muddo saddex maalmood ah ka socday magaalada Addis Ababa ayaa shalay si guul ah ku soo gabagaboobay.   Ka qaybgalayaashii shirka ayaa maanta booqday Machadka Cilmi-baarista Armauer Hansen ee magaalada Addis Ababa, halkaas oo ay ku soo arkeen awoodaha iyo xarumaha machadka iyo sidoo kale hawlaha cilmi-baarista ee socda.   Agaasimaha Guud ee Machadka Prof. Afework Kassa, ayaa xusay in Itoobiya intii uu shirku socday ay awood u yeelatay inay wakiillada dalalka qaaradda Afrika la wadaagtay waxqabadkeeda iyo natiijooyinka ay ka gaartay dhinacyada kala duwan ee cilmi-baarista caafimaadka.   Waxa kale oo uu intaasi ku daray in madashu ay Itoobiya u saamaxday inay soo bandhigto guulaha ay ka gaartay falanqaynta nidaamka xogta caafimaadka, dhismaha awoodda iyo dhinaca tallaalka.   Dhanka kale wuxuu xusay in shirka uusan Itoobiya oo keliya u suurtagelin inay soo bandhigto guulaheeda la taaban karo, balse uu sidoo kale ka caawiyay inay xiriirro dhow oo dhinaca shaybaarrada iyo cilmi-baarista ah la sameysato dalalka kale ee Afrika.   Waxa uu cadeyey in nidaamyada cilmi-baarista iyo dhismaha awoodda ee lagu soo bandhigay shirka ay noqon doonaan saldhig wanaagsan oo laga duulo hawlaha caafimaad ee heer qaran iyo heer qaaradeed ee mustaqbalka.   Sidoo kale, shirku wuxuu abuuray fursad weyn oo lagu is-weydaarsado khibradaha iyo waayo-aragnimada dhinaca caafimaadka.   Prof. Afework Kassa ayaa tilmaamay in nidaamyada cilmi-baarista iyo dhismaha awoodda ee lagu soo bandhigay shirka ay noqon doonaan saldhig wanaagsan oo laga duulo hawlaha caafimaad ee heer qaran iyo heer qaaradeed ee mustaqbalka.   Waxa uu sharraxay in shirku Itoobiya iyo dalalka kale ee ka qaybgalayba u ahaa fursad wanaagsan oo lagu xaqiijiyay iskaashi iyo faa’iido wadaag.   Dhankiisa Agaasimaha Adeegyada Caafimaadka ee Wasaaradda Caafimaadka Gambia Momodou Niyasi (Dr) ayaa xusay in nidaamka caafimaadka Itoobiya uu si aad ah u horumarayo, isla markaana uu ku socdo jihada saxda ah.   Waxa uu si gaar ah u xusay in Machadka Cilmi-baarista Armauer Hansen uu yahay xarun heer sare ah oo baaxaddeeda iyo awooddeeduba ku filan yihiin in ay u adeegto guud ahaan qaaradda Afrika.   Waxa kale oo uu xusay in machadku yahay xarun rajo weyn leh oo dalalka kale ee Afrika ay u diri karaan xirfadlayaashooda caafimaadka iyo cilmi-baarayaashooda si ay uga faa’iidaystaan is-weydaarsiga khibradaha, cilmi-baarista, hal-abuurka iyo waxbarashada.   Ugu dambayn wuxuu xusay inay si weyn u danaynayaan inay Machadka Cilmi-baarista Armauer Hansen la sameeyaan iskaashi dhow oo isku-dhafan, si loo horumariyo ajandaha caafimaadka Afrika loona helo xalal wadajir ah oo wax looga qabanayo caqabadaha caafimaad ee qaaradda.

Addis Ababa; Naaf 20/2018 (ENA): Maayarka Ismaamulka Magaalada Addis Ababa, Adhaanej Abebe ayaa la kulantay Agaasimaha Sanduuqa Maalgashiga Carruurta Adduunka, Chris Bengwa iyagoo ka wada hadlay mashaariicdooda wadajirka ah ee mustaqbalka.   Waxa kale oo ay maayarku sheegtay in agaasimaha Sanduuqa Maalgashiga Carruurta (CIFF) Chris Bengwa iyo kooxdiisu ay booqdeen Xarunta Dhaqancelinta iyo Horumarinta Xirfadaha ee Lenegewa.   Maayarka ayaa sheegtay in Xarubta dhaqancelinta Lenegewa ay tahay shaqo lagu fikiray dareen qalbi furan, la qorsheystay oo loo beddelay ficil, loona beddelay aragti weyn oo ka caawin doonta haweenka wajahaya dhibaatooyinka bulshada ee kala duwan inay ku noolaadaan nolol wanaagsan oo leh rajo iyo fursad, sharaf iyo ammaan.   Si aan u beddelno nolosha haweenka walaalaheen, waxaan bilownay Xarunta Dhaqancelinta iyo Horumarinta Xirfadaha ee Haweenka ee Lenegewa, waxaanan tababarnay 3,259 arday oo ku takhasusay xirfadaha iyo horumarinta shakhsiyadda 5 wareeg oo hadda ka shaqeynaya xarumaha xirfadaha ee kala duwan, ayay tidhi.   Maanta, dhammaan ardayda qalin jabisay waxay bilaabeen inay ku noolaadaan nolol cusub oo leh sharaf, rajo wanaagsan, ayay tidhi.