Ebla 10/2018 (ENA)- Miidiyaaleen dhaabbile amantaa seera Itiyoophiyaa ittiin hundeeffaman kabajuu akka qaban ministirri gorsaa dhimmoota hawaasummaa ministira muummee Mu’aaze Xibabaat Daaqon Daani’eel Kibrat ibsan. Abbaan taayitaa miidiyaalee Itiyoophiyaa bu’aa tamsaasa qabiyyee hordoffii fi qorannoo miidiyaalee dhaabbilee amantaa irratti gochaa ture ilaalchisuun sagantaa qopheesseera. Sagantaa Mata duree “miidiyaaleen dhaabbilee amantaa nageenyaa fi waloomaaf” jedhuun qophaa’erratti bakka bu’oota miidiyaalee dhaabbilee amantaa garagaraa waliin marii gaggeeffameera. Abbaan taayitaa miidiyaalee Itiyoophiyaa ittigaafatama lakk. Labsii miidiyaalee 1238/2013, kennameefiin qabiyyee hojiilee miidiyaalee dhaabbilee amantaa hordofuu fi qorachuun tsrkaanfii sirreeffamaa ni fudhata. Ministirri gorsaa dhimmoota hawaasummaa ministira muummee Mu’aaze Xibabaat Daaqon Daani’eel Kibrat wayita kana akka jedhanitti, miidiyaaleen dhaabbilee amantaa irra caalaan qabiyyee amantaa qajeelfamarratti hundaa’e ni hojjetu. Garuummoo miidiyaalee amantaa hojii gaarii hojjetan keessaa kaayyoo faallaa kan qaban xiqqaan hojii gaarii kanneen biroo ni balleessa jedhaniiru. Miidiyaaleen amantaa seera Itiyoophyaan kan hundaa’an ta’uu ibsanii, seera Itiyoophiyaa kabajuuf dirqama qabu jedhaniiru. Dhaabbileen amantaa daangaa kan cehan ta’uu eeruun, haa ta’u malee biyyi daangaa fi birmadummaa akka qabdu ibsaniiru. Namoonni amantaa wal fakkaataa hordofan Itiyoophiyaa keessaa fi ala jiran kan gaafataman seera biyyasaaniin qofa ta’uu dubbataniiru. Miidiyaaleen dhaabbilee amantaa akka hundeeffamu kan gaafatame amantaa barsiisuuf nuuf haa eyyamamu jechuun akka ta’e ibsanii, kaayyoo hundeeffamaniif ala hojjechuun seera cabsuudha jedhaniiru. Kanaaf ammas seerri nuuf haa fooyya’u jedhanii gaafachuudha malee seeraan ala hojjechuun sirrii akka hin taane ibsaniiru. Miidiyaaleen amantaa ummata waloo fi duudhaan akka gabbatu qoodasaanii yemmuu bahatan rakkoolee biroollee akka furan dubbataniiru.   Miidiyaaleen dhaabbilee amantaa gamtaa waloo uumuun gaaffii qindaa’e gaafachuu akka danda’an ibsanii, gamtaan kun akka hundeeffamu moorummaan deeggarsa barbaachisu ni taasisa jedhaniiru. Ministirri nageenyaa Mahaammad Idriis gamasaaniin, Itiyoophiyaa biyya taatee akka itti fuftu qoodni dhaabbilee amantaa olaanaa ta’uu kaasaniiru.   Akkaataa heera mootummaa irratti tumameen amantaan dhimma mootummaa keessa mootummaan dhimma amantaa keessa akka hingalle ibsanii, birmadummaa kana cimsuuf itti gaafatamummaa fudhatanii hojjechuu qabu jedhaniiru. Miidiyaaleen amantaa Itiyoophiyaa jiraachuunsaanii eebba guddaada kan jedhan ministirichi, walooma ummataa fi ijaarsa nageenyaaf qooda olaanaa akka qabu ibsaniiru. Mmiidiyaaleen amantaa eebba waloomaa ta’anii osoo jiranii dogoggorri uuman funyoo waloomaa bara baraan jiraate addaan kuta jedhaniiru. Kanaaf mootummaan nageenyaa fi tasgabbii lammiilee eegsisuuf itti gaafatama waan qabuuf daandiirraa yoo maqan seera akka kabachiisu ibsaniiru.   De’eetaan ministiraa tajaajila komunikeeshinii mootummaa Tasfaahun Goobazaayi akka ibsanitti, miidiyaaleen amantaa, amantaan gamatti duuhaalee hawaasummaa hawaasichaa calaqqisiisuu qabu. Dhaabbileen amantaa hundi nageenya, tasgabbii fi eenyummaa Itiyoophiyaarratti garaagarummaa qabaachuu akka hin qabne ibsaniiru. Amantaaleen hundi wal danda’uu akka lallaban ibsanii, dhimmoota ijaarsa duudhaa hawaasaa waliin wal qabatan irratti hojjechuu qabu jedhaniiru.

Ebla 10/2018 (ENA): Namoota godina Gaamootti balaa uumamaatiin buqqa’aniif gargaarsi namoomaa Birrii miiliyoona 2tti tilmaamamu taasifameera. Gargaarsi namoomaa kun har’a Tajaajila Inshuraansii Fayyaa Itiyoophiyaa fi Kutaan Gurmaa’ina Mana Barumsa Sanbataa Waldaa Ortodoksii Tawaahidoo Itiyoophiyaa, akkasumas qindoomina Waajjira Qindeessaa Waldaa Misooma Waloo fi barsiisa wangeelaa Afaan Gaamoo waliin ta’uun kan kennamedha. Daarektarri Olaanaan Tajaajila Inshuraansii Fayyaa Itiyoophiyaa obbo Tasfaayee Warquu walharkaa fuudhinsa deeggarsa kanarratti akka himanitti, Itiyoophiyaanonni aadaa walgargaaruu guddifate qabu jedhani. Dhaabbatichi dameelee 24 qindeessuun Bulchiinsa godina Gaamootiif deeggarsa nyaataa fi meeshaa Birrii miiliyoona 1 olitti tilmaamamu geesseera.   Namoota balaa kanaan buqqa’an deebisanii dhaabuun lammiilee Itiyoophiyaa hundarraa eegama waan ta’eef deeggarsi har’a eegale cimee itti fufa jedhan. Haaluma walfakkaatuun Waldaa Ortodoksii Tawaahidoo Itiyoophiyaa Kutaan Gurmaa'ina Mana Barumsa Dilbataa, Misooma Waloo Waldoota Gaamoo fi Waajjirri Qindeessaa barsiisa macaafa qulqulluu Afaan Gaamoo waliin ta'uun deeggarsa namoomaa Birrii miiliyoona 1tti tilmaamamu taasisaniiru.   Gargaarsi kun uffata qorraa, uffata ga’eessotaa fi daa’immanii, kophee fi meeshaalee biroo akka ta’e ibsameera. Bakka bu’aan qindeessaa gargaarsaa obbo Xugaamoo Yaalsoo dhimmiin lammiifi waan ta’eef nutis buqqaatota gargaaruuf gahee keenya ni baana jedhan. #Ena Afaan Oromoo #ENA

Eebila 10/2018 (ENA): Miidiyaaleen Dhaabbilee amantaa dhimma nageenyaa fi tokkummaaf itti gaafatamummaan hojjechuu qabu jedhan Daarektarri Olaantuu Abbaa Taayitaa Miidiyaa Itiyoophiyaa Haayimanot Zallaqaa.   Abbaan Taayitaa Miidiyaa Itiyoophiyaa bu’aa hordoffii fi madaallii raabsa qabiyyee dhaabbilee miidiyaalee amantaa ji’oota sadan darbanii irratti raawwate ifoomsuu sagantaa qopheesseera. Sagantaa mata duree "Dhaabbilee miidayaalee Amantaa naageenyaa fi tokkummaaf" jedhuun gaggeeffamaa jiru kanarratti Gorsaan Dhimma Hawaasummaa Ministira Muummee, Diyaaqon Daani'eel Kibret, Ministira Nageenyaa Mohaammad Idriis, De’eetaa Ministira Tajaajila Komunikeeshinii Mootummaa, Tasfaahun Gobazayii fi bakka bu'oonni dhaabbilee fi miidiyaalee amantaa argamaniiru. Akka Daarektarri Olaantuu Abbaa Taayitaa Miidiyaa Itiyoophiyaa Haayimanot Zallaqaa jedhanitti, dhaabbileen miidiyaalee amantaa barsiisa amantaa, tokkummaa, wal-hubannoo, jaalala, nageenya, misoomaa fi duudhaa waloo dabarsuudhaan hawaasaa fi hordoftoota isaaniif gumaacha gaarii taasisaniiru. Seerota miidiyaa jijjiirama biyyaalessaa dura turan jalatti dhaabbileen miidiyaalee amantaa hundeessuun, beekamtii seeraa fi hayyama akka hin arganne dhorkamuu isaanii ibsaniiru. Haa ta’u malee, haaromsa miidiyaa biyyaalessaa kanaan imaammanni fi labsiin miidiyaa fooyya’ee dhaabbileen amantaa beekamtii seeraa fi hayyama tamsaasaatiin akka socho’an haala mijataa uumuun isaa ni yaadatama. Abbaan Taayitaa dhaabbilee Miidiyaalee amantaa hunda waliin qindoominaan hojii hordoffii fi deeggarsa barbaachisaa ta’e raawwachuun miidiyaaleen dhaabbilee kanaa hayyama argachuu fi akkaataa beekamtii seeraa isaaniif kennameen akka socho’an taasisaa turuu ibsaniiru. Miidiyaaleen amantaas akkaataa seera biyyattii fi duudhaa amantaatiin akka socho’an waamicha dhiyeessaniiru.   Barreessaa olaanaa Mana Maree Dhaabbilee Amantaa Itiyoophiyaa fi Miseensa Boordii Abbaa Taayitaa Miidiyaa Itiyoophiyaa luba Taagaay Taaddalaa gamasaaniitiin, dhaabbileen amantaa nageenyaa fi waldanda’uu biyyattiif gumaacha olaanaa akka taasisan ibsaniiru. #Ena Afaan Oromoo #ENA

Eebila 9/2018 (ENA) : Tajaajilli humna ibsaa Itiyoophiyaa qaqqabummaa tajaajila ibsaa manneen waliin jireenyaa guddisuuf ciminaan hojjechaa jiraachuu beeksise. Odeeffannoon tajaajilichi ENA’f erge akka mul’isutti hojiin ibsaa dhuunfaatti akka fayadamaniif jiraattota saayitiiwwan adda addaa manneen waliin jireenyaa(Kondominiyeemii) Koyyee Facceetti kennuu itti fufee jira.   Jiraattonni Pirojektii Kondominiyeemii Koyyee Faccee 11 fi 17 keessa jiraatan kuma 12 ol ta’an tokkoon tokkoon bilookii keessatti abbaa feezii sadii kan fayyadamaa turan ta’uu eeruun, kanarraa kan ka’e hanqina humna ibsaa fi addaan cituun rakkachaa turaniiru. Haa ta'u malee yeroo ammaa lakkooftuun dhuunfaan isaaniif galuun humna gahaa argachuu danda'aniiru. Akkasumas sararoonni voolteejii gadi aanaa kiiloo meetira 17.3, sarara lafa jalaa voolteejii giddu galeessaa kiiloo meetira 8.4, sarara olka’aa voolteejii giddu galeessaa kiiloo meetira 4.1 diriiruun jiraattotaaf ibsaa akka kennan himeera. Jiraattotaaf tiraansifoormariin 53 kan dhaabaman yoo ta’u,lakkooftuun kuma 12 fi 100 jiraattotaaf galchamuu ibseera. Kaffaltiin karaa Manneen Jireenyaa Finfinneen raawwatamee akkuma xumurameen hojiin ibsaa jiraattota saayitiiwwan adda addaa Kondominiyeemii Koyyee Facceetti argaman cimee akka itti fufu eereera. Tajaajilli kun manneen jireenyaa waliinii keessatti humna ibsaa waliin gahuu guddisuuf xiyyeeffannoo dursa kennuun hojjechaa akka jirus beekseera. #Ena Afaan Oromoo #ENA