Abuurista Nidaam Siyaasadeed Cusub iyadoo Wada-tashi lagu saleynayo

Addis Ababa, Cirir 24/2018 (ENA): Komishinka Wadatashiga Qaran ee Itoobiya waa hay’ad madax-bannaan oo loo aas aasay in ay fududeyso wada-tashi qaran oo u dhexeeya hoggaamiyeyaasha siyaasadda iyo fikirka, dowladda iyo qaybaha kala duwan ee bulshada. Ujeedadu waa in xal looga helo khilaafaad iyo kala aragti duwanaansho muddo dheer soo jiitamayay, iyada oo lagu wajahayo wada-hadal iyo is afgarad.

 

Sida ku cad Xeer Lr. 1265/2014 ee lagu dhisay Komishinka, wada-tashiyada qaran waa in loo qabtaa si wanaagsan oo lagu xoojinayo xiriirka u dhexeeya dowladda iyo shacabka, iyo sidoo kale qaybaha kala duwan ee bulshada. Qodobka 6(3) wuxuu si gaar ah u tilmaamayaa in geeddi-socodkani gacan ka geysto dhisidda nidaam siyaasadeed cusub oo ku dhisan kalsooni iyo is aaminaad, isla markaana Komishinku dejinayo habraacyada lagu hirgelinayo.

 

Marka laga duulo aragtidan, “abuurista nidaam siyaasadeed cusub” waxay ku xirnaan doontaa ka-qaybgal firfircoon oo ay sameeyaan dhammaan daneeyayaasha wada-tashiga. Qodobbada hoos ku xusan ayaa muujinaya sida wada-tashigu uga qayb qaadan karo dhismaha nidaam cusub:

 

1. Hagaajinta Dhaqanka Siyaasadda

 

Wada-tashiga qaran wuxuu abuuraa jawi ay hoggaamiyeyaasha siyaasadda ku falanqeeyaan mustaqbalka dalka, iyagoo diiradda saaraya wada-hadal. Tani waxay ka fogaaneysaa siyaasadda “guul ama guul-darro buuxda” oo ku saleysan iskugaynta eber, waxayna dhiirrigelisaa is ixtiraam iyo is faham.

 

2. Xiriir Ku Dhisan Run iyo Kalsooni

 

Isbeddel kasta oo nidaam siyaasadeed ah wuxuu ka bilaabmaa xiriir wanaagsan oo u dhexeeya daneeyayaasha. Wada-tashigu wuxuu abuuraa fursad lagu dhiso kalsooni, laguna abuuro jawi wada-jir iyo is aaminaad, taasoo saldhig u noqota nidaam siyaasadeed o

waara.

 

3. Ka-Qaybgelinta Dhammaan Saamileyda Siyaasadda

 

Marar kala duwan, qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha iyo daneeyayaasha ayaa ka baxay masraxa siyaasadda. Tani waxay wiiqi kartaa dadaalka lagu dhisayo nidaam cusub. Sidaas darteed, ka-qaybgal firfircoon oo loo dhan yahay ayaa lagama maarmaan u ah in geeddi-socodku noqdo mid dhammaystiran oo raad wanaagsan uga taga jiilasha soo socda.

 

4. Fahamka Faa’iidada Siyaasadda ee Qaranka

 

Wada-tashigu ma aha oo kaliya abuurista is afgarad, balse wuxuu sidoo kale sahlaa in la helo faham guud oo ku saabsan arrimaha muranka dhaliya. Inkastoo fahamkaasi mar walba uusan keenin heshiis buuxa, haddana wuxuu noqon karaa jihada lagu gaaro meel dhexe oo la wada oggol yahay. Tani waxay ka caawisaa hoggaamiyeyaasha inay si cad u arkaan meelaha ay ku kala duwan yihiin iyo meelaha ay ku heshiin karaan.

 

Gunaanad ahaan, kala aragti duwanaanshuhu waa qayb ka mid ah horumarka bulsho iyo midka siyaasadeed. Waa in loo arkaa fursad lagu gaaro is faham iyo koboc, halkii laga dhigi lahaa sabab lagu kala fogaanayo ama lagu abuurayo colaad.