Xiriirka taariikhiga ah ee soo jireenka ah ee u dhexeeya Itoobiya iyo Turkiye ayay ka soo wareegtay qarniyo badan

Xiriirka u dhexeeya Itoobiya iyo Turkiye waa mid soo taxnaa qarniyo badan. Itoobiya oo leh taariikh iyo ilbaxnimo qadiimi ah oo Afrika ku suntan, waxay xiriir taariikhi ah la lahayd Bariga Dhexe iyo Yurub, oo ay ku jirto Boqortooyadii Cusmaaniyiinta. Boqortooyadaas Cusmaaniyiinta ah ayaa saldhig u noqotay Turkiye-da casriga ah.

Bilowgii qarnigii 20aad, saaxiibtinimada labada dal waxay ku dhisnayd diblomaasiyad iyo is-weydaarsi ganacsi.

Turkiye waxay Afrika u aragtaa lammaane istiraatiiji ah, halka Itoobiya oo martigelisa xarumo muhiim ah oo ay ku jirto Midowga Afrika isla markaana loo aqoonsan yahay caasimadda Afrika, ay door muuqda ku leedahay iskaashigan.

Itoobiya iyo Turkiye ayaa bilaabay xiriirkooda diblomaasiyadeed sanadkii 1896.

Qunsuliyaddii ugu horreysay ee Cusmaaniyiinta-Turkiye ayaa laga furay magaalada Harar sanadkii 1912.

Turkiye waxay safaaraddii ugu horreysay ee ay ka furto dal ka hooseeya Saxaraha ka furtay Itoobiya sanadkii 1926.

Itoobiya iyaduna waxay safaaraddeeda ka furtay Turkiye sanadkii 1933.

Labaatankii sano ee la soo dhaafay, xiriirka Itoobiya iyo Turkiye wuxuu muujiyay koboc aad u weyn.

Dhaqaalaha ayaa lagu tilmaamaa tiirka ugu weyn ee iskaashiga labada dal.

Maalgashadayaasha Turkiye waxay ka hawlgalaan Itoobiya, gaar ahaan warshadaha, dharka iyo harqaanka, dhismaha, iyo warshadaynta wax soo saarka beeraha, iyagoo ka qaybqaata wax soo saarka kala duwan.

Turkiye waxaa lagu tiriyaa dalalka leh saamiga ugu weyn ee maalgashiga tooska ah ee dibadda ku sameeya Itoobiya, waxaana sidoo kale sii kobcaya xiriirka ganacsi ee labada dal.

Marka laga soo tago dhaqaalaha, siyaasadda, amniga, tiknoolajiyada, warshadaha iyo dhaqanka ayaa ka mid ah meelaha kale ee iskaashiga.

Tobankii sano ee la soo dhaafay waxaa labada dal dhex maray booqashooyin is-dhaafsi ah oo ay sameeyeen masuuliyiin heer sare ah.

Madaxweynaha Turkiye Rajab Dayib Erdogan ayaa sanadkii 2015 booqasho rasmi ah oo shaqo ku yimid Itoobiya, taas oo ujeedadeedu ahayd xoojinta xiriirka laba geesoodka ah ee labada dal.

Sanadkii 2017, Madaxweynihii hore ee Itoobiya Mulaatu Tashoome ayaa booqday Turkiye, isagoo matalaya Itoobiya kana qeyb galay Madasha Ganacsiga Turkiye–Afrika.

Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed (Dr.) ayaa sanadkii 2021 booqasho rasmi ah ku tagay Turkiye, waxaana xilligaas la saxiixay heshiisyo iskaashi oo dhinacyo kala duwan taabanaya.

Biyaha, iskaashiga milatari iyo maaliyadda ayaa ka mid ahaa qodobbadii ugu muhiimsanaa ee heshiisyadaas.

Booqashada Ra’iisul Wasaaraha ayaa ku soo beegantay sanad-guuradii 125aad ee ka soo wareegtay markii la aasaasay xiriirka diblomaasiyadeed ee Itoobiya iyo Turkiye, taas oo siisay muhiimad gaar ah.

Ra’iisul Wasaaraha Abiy Ahmed (Dr.) ayaa farriintiisa ku sheegay in heshiisyada la saxiixay ay muujinayaan sii xoojinta xiriirka labada dal.

Wuxuu sidoo kale bogaadiyay taageerada ay Turkiye siiso safarka horumarka iyo xasilloonida Itoobiya.

Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu xusay in Itoobiya aysan waligeed illoobi doonin taageeradii muhiimka ahayd ee ay ka heshay dowladda iyo shacabka Turkiye xilliyadii adkaa.

Ra’iisul Wasaare ku-xigeenkii hore iyo Wasiirkii Arrimaha Dibadda Dhamaqa Mekonnen ayaa sanadkii 2021 booqday Turkiye, halkaas oo uu ka furay safaaradda cusub ee Itoobiya.

Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Turkiye ayaa sanadkii 2024 soo booqday Itoobiya, isagoo wada-hadallo laba geesood ah la yeeshay Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed (Dr.) iyo masuuliyiin kale oo sare.

Booqashooyinka masuuliyiinta sare waxay sii xoojiyaan xiriirka labada dal.

Warshadaha iyo wax-soo-saarka, kaabeyaasha dhaqaalaha, ballaarinta ganacsiga, difaaca iyo amniga, dalxiiska iyo dhaqanka ayaa ka mid ah meelaha ay labada dal ka shaqeynayaan in ay sii ballaariyaan iskaashigooda.

Iskaashiga Itoobiya iyo Turkiye wuxuu ku dhisan yahay dano wadaag ah, aragtiyo horumarsan, faa’iido dhaqaale oo wadajir ah, iyo la qabsiga isbeddellada ka socda dunida.

Itoobiya oo haysa dhabaha horumarinta iyo xiriirka Turkiye ay la leedahay Afrika ayaa sii xoogaysanaya iskaashiga istiraatiijiyadeed ee labada dal.

Labada dal waxay ka shaqeynayaan xoojinta iskaashigooda istiraatiijiyadeed iyagoo la jaanqaadaya isbeddelka degdegga ah ee ka socda gobolka iyo caalamkaba.