DOWLADDA WADAJIRKA (MEDEMER) WAXAY XOOJISAY AWOODDA LAGU FULINAYO MASHAARIIC WAAWEYN OO HORUMARINEED

Addis Ababa, Meskerem, 4,2019 (ENA) Madaxda jaamacadaha tacliinta sare ayaa sheegay in Dowladda wadajirku (Medemer) iyadoo adeegsanaysa barnaamijkeeda dib-u-habaynta dhaqaalaha sare ee dalka, xoojisay awoodda lagu dardargelinayo kobaca dhaqaalaha iyo hirgelinta mashaariic waaweyn oo horumarineed.

 

Barnaamijka dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ee Itoobiya ayaa wax ka qabanaya gaabiska iyo caqabadaha dhanka qaab-dhismeedka ee kobaca dhaqaalaha, isagoo sidoo kale dhiirrigelinaya ganacsiga iyo maalgashiga caalamiga ah, taas oo horseedaysa in kobaca dhaqaalaha laga dardargeliyo dhammaan dhinacyada.

 

Madaxwaynayaasha jaamacadaha oo waraysi siiyey Wakaaladda Wararka ee Itoobiya ENA ayaa xusay in dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ee Itoobiya ay dejisay waddo horumarineed oo ku dhisan dhaqaale kala duwan, isla markaana ay keentay natiijooyin wax ku ool ah oo dardargelinaya kobaca dhaqaalaha.

 

Waxa kale oo ay Xuseen in natiijooyinka laga gaaray qaybaha kala duwan ee dhaqaalaha ay xaqiijiyeen faa’iidooyin dhinacyo badan leh oo ay muwaadiniintu helayaan, isla markaana ay dhiseen aasaas adag oo Itoobiya u horseedaya marxalad ka wanaagsan oo barwaaqo ah.

 

Ugu horeyn Madaxweynaha Jaamacadda Sayniska iyo Teknolojiyadda Addis Ababa, Asrat Atsedhewoyin (Dr.) ayaa dhankiisa xusay in dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ee Itoobiya ay keentay natiijooyin wax ku ool ah, iyadoo xoojisay awoodda dalka uu u leeyahay fulinta mashaariic waaweyn.

 

Waxa uu xusay in Dowladda wadajirku (Medemer) ay xoojisay awoodda lagu fulinayo mashaariicda si tayo iyo xawaare leh, arrintaas oo gacan ka geysatay qaabaynta himilooyinka jiilka iyo abuurista isbeddel muuqda oo dhanka fikirka ah.

 

Tusaale ahaan, waxa uu xusay in mashaariic ay ka mid yihiin Mashruuca Waraabka iyo Biyaha Cabitaanka Nadiifka ah ee Megech, iyo sidoo kale mashaariic muddo dheer shacabka uga jiray ajandaha baahida adeeg-maamul wanaagga, ay heleen fursad lagu dhisayo si tayo iyo xawaare leh.

 

Waxa uu intaa ku daray in dabagalka iyo kormeerka adag ee ay dowladdu siisay hirgelinta dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ee dalka ay kor u qaadeen wax-ku-oolnimada horumarinta magaalooyinka iyo miyiga, taas oo Itoobiya ka dhigaysa dal tusaale u ah horumarka.

 

Madaxweynaha Jaamacadda Jimma, Dhereje Engidha (Dr.) , ayaa dhankiisa sheegay in tallaabooyinka siyaasadeed ee ku salaysan dib-u-habaynta dhaqaalaha guud ay dalka u horseedayaan kobac joogto ah.

 

Waxa uu xusay in Dowladda wadajirku iyadoo dardargelisay kobaca dhaqaalaha, ay ku guuleysatay inay soo saarto natiijooyin muuqda oo la taaban karo, kuwaas oo xaqiijinaya faa’iidooyinka dhinacyada kala duwan ee ay muwaadiniintu ka helayaan horumarka.

 

Waxa uu sidoo kale sharaxay in tallaabooyinka siyaasadeed ay Itoobiya u suurageliyeen inay caqabadaha gudaha iyo kuwa caalamiga ah u beddesho fursado, isla markaana ay fuliso mashaariic waaweyn oo horumarineed oo magaalooyinka iyo miyigaba ah, oo uu ka mid yahay Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya. 

 

Waxaa intaa dheer, waxa uu sheegay in tallaabooyinkaas ay Itoobiya u suurageliyeen inay bilowdo mashaariic waaweyn oo door muhiim ah ka qaadanaya kobaca dhaqaalaha, kuwaas oo ay ka mid yihiin garoonka diyaaradaha caalamiga ah ee Bishoftu iyo mashaariic kale oo waaweyn oo ah tiirarka horumarka dhaqaalaha.

 

Waxa uu xusay in safarka horumarineed ee isku xira magaalooyinka iyo miyiga Itoobiya uu yahay mid taariikh cusub u dhisaya dalka, si jiilasha soo socda loogu gudbiyo Itoobiya oo tusaale u ah barwaaqada Afrika.

 

Madaxweynaha Jaamacadda Selale Feyera Dhinsa (Dr.)ayaa isna Dhankiisa xusay in mashaariicda horumarineed ee laga hirgelinayo magaalooyinka iyo miyiga Itoobiya, kuwaas oo lagu dhisayo si tayo iyo xawaare leh, ay yihiin kuwo muujinaya sida ay dowladdu uga go’an tahay horumarka.

 

Waxa uu sheegay in tallaabooyinka siyaasadeed ee dib-u-habaynta dhaqaalaha gudaha ay dalka u horseedayaan marxalad horumarineed oo ka wanaagsan, iyadoo la hirgelinayo hindisayaal horumarineed oo wax ka qabanaya saboolnimada iyo dib-u-dhaca.

 

Gaar ahaan, wuxuu xusay in dhammaystirka Biyo-xireenka wayn ee Dib-u-curashada Itoobiya uu xoojiyay kalsoonida dalka, isla markaana dhiirrigeliyay bilaabista mashaariic kale oo waaweyn oo horumarineed.

 

Dhankeeda Madaxweynaha Jaamacadda Dire Dawa Ubah Aadam (Dr.) ayaa xustay in guulaha horumarineed ee dalka Itoobiya ay abuureen awood dardargelin karta kobaca dhaqaalaha, iyadoo la xaqiijinayo faa’iidada ay muwaadiniintu ka helayaan horumarka.

 

Tusaale ahaan, waxa uu xusay in natiijooyinka laga gaaray horumarinta marinnada isku xira magaalooyinka iyo miyiga Itoobiya ay yihiin shaqooyin horumarineed oo wax ku ool ah, kuwaas oo kor u qaaday awoodda dalka ee qorshaynta iyo fulinta mashaariicda, isla markaana wax ka beddelay muuqaalka dalka.

 

Ugu dambeyn Waxay ku boorrisay dowladda iyo shacabka Itoobiya inay si wadajir ah uga faa’iideystaan fursadaha ay abuureen tallaabooyinka siyaasadeed ee gudaha, isla markaana ay si wadajir ah uga shaqeeyaan xaqiijinta madaxbannaanida iyo awoodda buuxda ee dalka.