Horumarka Warshadaha iyo Maalgashiga Dawlad Deegaanka Soomaalida

Deegaanka Soomaalida waxa uu marayay isbeddel weyn oo ku saabsan waaxda warshadaha iyo maalgashiga, kaas oo ka dhalatay dib-u-habayntii qaran ee ay dawladdu hirgelisay. 

 

Deegaankan oo muddo dheer ahaa mid aan horumar lahayn, shaqo la'aan iyo colaado ba'an, ayaa hadda loo tilmaamaa mid ka mid ah deegaannada ugu horumarsan Itoobiya dhinaca dhaqaalaha, siyaasadda iyo bulsho ahaanba.

 

Kororka Tirada Warshadaha: Mid ka mid ah calaamadaha ugu waaweyn ee isbeddelka ayaa ah kororka tirada warshadaha. Sida ku cad xogta Xafiiska Maalgashiga iyo Warshadaha DDS, tirada warshadaha ayaa ka kortay 80 ilaa 400 tan iyo markii la bilaabay dib-u-habayntii qaran. Sidoo kale, 156 mashruuc oo maalgashi oo cusub ayaa la ansixiyay muddo lix bilood gudaheed, kuwaas oo u qaybsama beeraleyda (43), warshadaha (50) iyo adeegyada (63).

 

Maalgashiga la diiwaangaliyay waxa uu dhan yahay 10.183 bilyan Birr, taas oo dhaaftay himiladii ahayd in la gaaro 1.2 bilyan Birr.

 

Mashruucyo Waaweyn oo Warshadeed : Warshadda Gaaska Dabiiciga ah ee Ogaden (LNG) waxaa la furay warshadda ugu horreysa ee Gaaska Dabiiciga ah ee Ogaden. Warshaddani waxay soo saari doontaa 111 milyan oo litir oo gaaska dabiiciga ah sanadkii, iyadoo wejiga labaad uu ballaarin doono wax-soo-saarka ilaa 1.3 bilyan oo litir sanadkii.

 

 Mashruucani waa qayb ka mid ah 10 bilyan oo doolar oo maalgashi ah oo lagu sameeyay Deegaanka Soomaalida.

 

Warshadda Saliidda ee Godey, waxaa la aasaasay warshadda saliidda ee Godey, oo ay dhistay shirkadda Golden Concord Group (GCL) ee Shiinaha, iyadoo qiimaheeda la qiyaasay 2.5 bilyan oo doolar.

 

 Warshaddani waxay warshadayn doontaa 3.5 milyan oo tan oo saliid ah sanadkii, iyadoo ka faa'iideysanaysa saliidda ceeriin ee kaydka Hilala.

 

 Warshadda Bacriminta Carrada ee Godey ayaa sidoo kale la aasaasay iyada oo ay iska kaashanayaan Sanduuqa Maalgashiga Itoobiya (EIH) iyo shirkadda Dangote Group ee Nayjeeriya, iyadoo qiimaheedu yahay 2.5 bilyan oo doolar.

 

 Warshaddani waxay soo saari doontaa 3 milyan oo tan oo bacriminta carrada ah sanadkii, iyadoo ka faa'iideysanaysa gaaska dabiiciga ah ee Kalub.

 

Dhinaca maalgashiga Beeraha, Shirkadda Horizon Plantations (oo hoos timaada MIDROC Investment Group) waxay bilaabaysa mashruuc beereed oo weyn oo ku yaalla Deegaanka Soomaalida, iyadoo heshay 20,000 hektar oo dhul ah.

 

 Maalgashigan ayaa la qiyaasay 30 bilyan Birr, waxaana la filayaa inuu abuuro 1,140 oo shaqo oo joogto ah. Mashruucani waxa uu ka mid yahay dadaalka lagu doonayo in laga dhigo Deegaanka Soomaalida mid ka mid ah silsiladaha wax-soo-saarka cuntada ee qaranka.

 

Dhinaca Soo-saarka Baabuurta Korontada Ku shaqeysa, Shirkadda Suweys Motors oo fadhigeedu yahay Jigjiga ayaa bilaabay soo-saarka baabuurta korontada ku shaqeysa (hybrid electric vehicles). Shirkaddani waxay ka mid noqotay hormuadka warshadaha baabuurta ee Deegaanka Soomaalida, iyadoo bilowday 30 baabuur oo la soo saaray.

 

Dhismaha Kaabayaasha Dhaqaalaha, Dawladda DS waxay maalgashay dhismaha waddooyin, nidaamyada biyaha, iyo adeegyada caafimaadka si aan horay loo arag. Kumanaan kiiloomitir oo waddooyin ah ayaa laga dhisay deegaannada miyiga ah, kuwaas oo ku xidhay bulshooyinkii go'doonsanaa suuqyada, isbitaallada iyo dugsiyada. Magaalada Jigjiga waxay martay isbeddel muuqda oo ku saabsan waddooyinka, habaynta biyo-mareenada, iyo ballaarinta adeegyada dadweynaha.

 

Isbeddelkan Baaxada leh waxaa sababay arrimo dhowr ah:

 

· Xasilooni iyo Nabad: Deegaanka Soomaalida oo ka mid noqday deegaannada ugu xasiloon Itoobiya.

 

· Dib-u-habaynta Qaran: Dib-u-habayntii 2018-kii oo keenay furmaan siyaasadeed iyo dhaqaale.

 

· Taageerada Dowladda: Bixinta dhul, kaabayaasha, iyo taageerada kale ee warshadaha.

 

· Soo Jiidashada Maalgashiga: Maalgashadayaal caalami ah oo soo jiitay khayraadka dabiiciga ah ee deegaanka.

 

Dawladda DDS waxay sii wadaysaa dadaalka ay ku hormariso waaxda warshadaha, iyadoo diiradda saareysa Ballaarinta warshadaha cusub, Taageerada maalgashadayaasha, Kobcinta wax-soo-saarka gudaha si loo yareeyo soo-dejinta

 

Sidoo kale, mashruucyada waaweyn sida warshadda LNG, warshadda saliidda, iyo warshadda bacriminta carrada ayaa la filayaa inay abuuraan shaqooyin cusub, yareeyaan ku-tiirsanaanta soo-dejinta, kana dhigaan Deegaanka Soomaalida xarun u ah horumarka warshadaha Itoobiya.

 

Deegaanka Soomaalida waxa uu marayay isbeddel weyn oo ku saabsan waaxda warshadaha iyo maalgashiga, kaas oo ka dhalatay dib-u-habayntii qaran ee Itoobiya. Tirada warshadaha ayaa korodhay, mashruucyo waaweyn oo warshadeed ayaa la hirgeliyay, kaabayaasha dhaqaalaha waa la dhisay, xasilooni ayaa la sameeyay. 

 

Dhammaan arrimahan waxay ka dhigayaan Deegaanka Soomaalida mid ka mid ah deegaannada ugu horumarsan Itoobiya dhaqaale ahaan, iyadoo la filayo inuu sii wado horumarka mustaqbalka dhow.