​​​​​​​የዓለም 73 በመቶ ህዝብ ይከታተለዋል ተብሎ የሚጠበቀው የዓለም ዋንጫ እውነታዎች

23ኛው የፊፋ የዓለም ዋንጫ በአሜሪካ፣ ካናዳ እና ሜክሲኮ ጣምራ አዘጋጅነት መካሄድ ከጀመረ ዛሬ አራተኛ ቀኑን አስቆጥሯል።

የዘንድሮው የዓለም ዋንጫ “በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ” የሚያስብሉ ሁነቶች የሚያስተናገዱበት ውድድር እንደሚሆን እየተነገረ ይገኛል።

የዘንድሮውን ዓለም ዋንጫው የተመለከቱ እውነታዎች እንደሚከተለው ቀርበዋል:-

1. በታሪክ ትልቁ የቡድኖች ቁጥር (48 ብሔራዊ ቡድኖች)

ዓለም ዋንጫ ከተለመደው የ32 ቡድኖች የውድድር ፎርማት ወጥቶ በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ 48 አገራት ይሳተፉበታል።

2. ታሪካዊ የሶስት አገራት ጥምር አስተናጋጅነት
ይህ የዓለም ዋንጫ በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ በሶስት አገራት (በአሜሪካ፣ ካናዳ እና ሜክሲኮ) በጋራ የሚዘጋጅ ይሆናል።

ከዚህ ቀደም ከአንድ በላይ አገር ውድድሩን ያስተናገደው እ.አ.አ በ2002 ጃፓን እና ኮሪያ ሪፐብሊክ በጋራ ባሰናዱት 17ኛው የፊፋ ዓለም ዋንጫ ላይ ነው።

3. 104 ጨዋታዎች (በዓለም ዋንጫ ታሪክ ከፍተኛ የጨዋታዎች መጠን)
በቡድኖች ቁጥር መጨመር ምክንያት በውድድሩ ላይ የሚደረጉት አጠቃላይ ጨዋታዎች ቁጥር ወደ 104 ጨዋታዎች ከፍ ብሏል።

ይህም እ.አ.አ በ2022 በኳታር አስተናጋጅነት ከተካሄደው 22ኛው የፊፋ የዓለም ዋንጫ ላይ ከነበረው የ64 ጨዋታዎች ቁጥር በእጅጉ ጨምሯል።

4. አዲሱ የጥሎ ማለፍ ዙር

ከዚህ ቀድሞ በነበሩ የዓለም ዋንጫ ውድድሮች በስምንት ምድቦች ሁለት ሁለት ቡድኖች ቀጥታ ወደ 16ቱ ዙር ከሚሄዱበት አሰራር ይተገበር ነበር።

የ2026ቱ ውድድር 12 ምድቦች (እያንዳንዳቸው አራት ሀገራት) ይኖሩታል።

ከእያንዳንዱ ምድብ አንደኛና ሁለተኛ የሚወጡት እንዲሁም ምርጥ ሶስተኛ ደረጃን የያዙ ስምንት ሀገራትን ጨምሮ ወደ አዲሱ የ32 ሀገራት ጥሎ ማለፍ የሚሸጋገሩ ይሆናል።

ይህም የዓለም ዋንጫውን አንድ ተጨማሪ የጥሎ ማለፍ እርከን እንዲጨምር አድርጎታል።

5. የኤስታዲዮ አዝቴካ የሶስት ጊዜ ታሪካዊ ክብረወሰን

በሜክሲኮ ሲቲ የሚገኘው ታዋቂው ኤስታዲዮ አዝቴካ ስታዲየም በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ በሶስት የተለያዩ የዓለም ዋንጫዎች (1970፣ 1986 እና 2026) ጨዋታዎችን በማስተናገድ ቀዳሚው ሆኗል።

ስታዲየሙ በሶስቱም ውድድሮች የመክፈቻ ጨዋታዎችን የመምራት ልዩ ክብረወሰንም አለው።

6. የ16ቱ አስተናጋጅ ከተሞች ስብጥር
የዓለም ዋንጫ ጨዋታዎች በሰሜን አሜሪካ በሚገኙ 16 ከተሞች ላይ ይካሄዳሉ። አሜሪካ ከፍተኛውን ድርሻ በመውሰድ 11 ከተሞችን ስታቀርብ፣ ሜክሲኮ ሶስት፣ ካናዳ ደግሞ ሁለት ከተሞችን አዘጋጅተዋል፡

• አሜሪካ: አትላንታ፣ ቦስተን፣ ዳላስ፣ ሂውስተን፣ ካንሳስ ሲቲ፣ ሎስ አንጀለስ፣ ማያሚ፣ ኒው ዮርክ/ኒው ጀርሲ፣ ፊላደልፊያ፣ ሳን ፍራንሲስኮ፣ ሲያትል።

• ሜክሲኮ: ጓድላሀራ፣ ሜክሲኮ ሲቲ፣ ሞንቴሬይ።

• ካናዳ: ቶሮንቶ እና ቫንኩቨር።

7. የፍፃሜው ጨዋታ ስታዲየም

በጉጉት የሚጠበቀው የዓለም ዋንጫ ፍፃሜ ጨዋታ በኒው ጀርሲ (ኤዘርፎርድ) በሚገኘውና በውድድሩ ወቅት "ኒው ዮርክ ኒው ጀርሲ ስታዲየም" ተብሎ በሚጠራው ሜትላይፍ ስታዲየም (MetLife Stadium) ይደረጋል።

ስታዲየሙ ወደ 82,500 የሚጠጉ ተመልካቾችን የመያዝ ግዙፍ አቅም አለው።

8. የአፍሪካ አገራት ተሳትፎ በከፍተኛ ሁኔታ ያደገበት የዓለም ዋንጫ

አዲሱ የ48 ቡድኖች ተሳትፎ ከጠቀማቸው አህጉራት መካከል አፍሪካ ነው።

ቀደም ሲል ለአፍሪካ ይሰጥ የነበረው ቦታ አምስት ብቻ የነበረ ሲሆን፣ በዚኛው ውድድር ግን ዘጠኝ ሀገራት በቀጥታ የመሳተፍ እድል አግኝተዋል።

በዚህም መሰረት ሞሮኮ፣ ሴኔጋል፣ ግብፅ፣ ኮትዲቯር፣ አልጄሪያ፣ ቱኒዚያ፣ ጋና፣ ኬፕቨርዴ እና ደቡብ አፍሪካ በቀጥታ ያለፉ የአፍሪካ ሀገራት ናቸው።

በአንጻሩ የዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ብሔራዊ ቡድን በክፍለ አህጉራዊ አህጉር አቋራጭ የማጣሪያ ውድድር (Play-off) የጃማይካን አቻውን በመርታት ለዓለም ዋንጫው ያለፈች 10ኛዋ የአፍሪካ ሀገር በመሆን አዲስ ታሪክ ሰርታለች።

9. ታሪክ ሰሪ አገራት

የ48 ቡድኖች ተሳትፎ ለአገራት አዲስ ዕድል ፈጥሯል።

በዚህ ውድድር ላይ የደሴቲቷ ሀገር ኩራሳኦ (156 ሺህ ገደማ ህዝብ አላት) ለዓለም ዋንጫ ያለፈች ትንሽ አገር በመሆን ታሪክ ሰርታለች።

ኬፕቨርዴ (ከአፍሪካ)፣ ኡዝቤኪስታን እና ጆርዳንም ለመጀመሪያ ጊዜ በዓለም ዋንጫ መድረክ ላይ ይሳተፋሉ።

10. በታሪክ ትልቁ የገንዘብ ሽልማት (871 ሚሊዮን ዶላር)

ፊፋ አጠቃላይ የፋይናንስ ማከፋፈያ ፓኬጁን ወደ ታሪካዊው 871 ሚሊዮን ዶላር አሳድጎታል።

ይህም የ655 ሚሊዮን ዶላር ቀጥተኛ የስፖርት ሽልማትን ጨምሮ የዝግጅትና የልዑካን ድጎማዎችን ያጠቃልላል።

በዚህም መሰረት ማንኛውም ማጣሪያውን አልፎ የተሳተፈ አገር ለምድብ ጨዋታው ብቻ 12.5 ሚሊዮን ዶላር የሚያገኝ ሲሆን፣ አሸናፊው አገር ደግሞ የ50 ሚሊዮን ዶላር ሽልማት ያገኛል።

11. ግዙፉ የተፈጥሮ ሳር (Natural Grass) ሽግግር ፕሮጀክት

ፊፋ የዓለም ዋንጫ ጨዋታዎች በተፈጥሮ ሳር ላይ ብቻ መደረግ አለባቸው የሚል ጥብቅ ህግ ስላለው፣ እንደ ዳላስ፣ ኒው ጀርሲ እና አትላንታ ያሉ በርካታ ሰው ሰራሽ ሳር (Artificial Turf) የሚጠቀሙ ስታዲየሞች ግዙፍ የምህንድስና ስራ አከናውነዋል።

ለዚህም ሲባል በሚሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር የወጣበትና በልዩ ሁኔታ በፕላስቲክ ንጣፎች ላይ የለማ የተፈጥሮ ሳር ወደ ስታዲየሞቹ የገባ ሲሆን፣ ሳሩ እንዳይደርቅ ጊዜያዊ የውሃ ማፍሰሻ፣ የንፋስ መናፈሻና “LED” የተሰኘ የመብራትና የብርሃን ስርዓት ተገጥሞላቸዋል።

12. የበረኞች የሰዓት ማባከን አዲስ የቅጣት እርምጃ

የጨዋታውን ፍሰት መጠን መጠን ለማሳደግና ሆን ተብሎ የሚደረግን የሰዓት ማባከን ለመግታት የዓለም አቀፉ እግር ኳስ ማህበር ቦርድ (IFAB) እና ፊፋ ባስተላለፉት አዲስ ጥብቅ መመሪያ መሰረት፣ አንድ ግብ ጠባቂ ኳስ በእጁ ይዞ መቆየት የሚችለው ለስምንት ሴኮንዶች ብቻ ሲሆን፣ ዋናው ዳኛም የመጀመሪያዎቹ ሶስት ሴከንዶች ካለፉ በኋላ የቀሩትን የመጨረሻዎች አምስት ሴከንዶች በእጁ ጣቶች ወደ ላይ በማሳየት በግልጽ መቁጠር ይጀምራል።

ግብ ጠባቂው ከተፈቀደው ከዚህ የስምንት ሴኮንድ ገደብ በላይ ኳሱን አዘግይቶ ከተገኘም ዳኛው ቀድሞ በሳጥን ውስጥ ይሰጥ የነበረውን ቀጥተኛ ያልሆነ የቅጣት ምት (Indirect Free Kick) ሙሉ በሙሉ በመሰረዝ ወዲያውኑ ለተቃራኒ ቡድን የማዕዘን ምት (Corner Kick) የሚሰጥ ሲሆን፣ ድርጊቱን በድጋሚ በሚፈጽሙ በረኞች ላይም የቢጫ ካርድ ማስጠንቀቂያ የመስጠት ሙሉ ስልጣን ተሰጥቷቸዋል።

14. ሶስቱ አስተናጋጅ አገራት በቀጥታ ያለፉበት የመጀመሪያው የዓለም ዋንጫ

አንድ አስተናጋጅ አገር በቀጥታ የማለፍ መብት ማግኘቱ የተለመደ ቢሆንም፣ የ2026ቱ ውድድር ግን ሶስት አስተናጋጅ አገራት (አሜሪካ፣ ሜክሲኮ እና ካናዳ) በቀጥታ ያለፉበት የመጀመሪያው ዓለም ዋንጫ ነው።

15. የ1 ሺህ 248 ተጫዋቾች ግዙፍ ሎጂስቲክስ

የቡድኖች ቁጥር ወደ 48 ማደጉ (እያንዳንዱ ቡድን 26 ተጫዋቾችን ይዞ ስለሚመጣ) በአጠቃላይ 1 ሺህ 248 ተጫዋቾች በውድድሩ ላይ ይሳተፋሉ።

ይህን ግዙፍ ቁጥር ለማስተናገድ ፊፋ በስፖርት ታሪክ ትልቁን የጸጥታ፣ የቤትና የልምምድ ሜዳ ዝግጅት አጠናቋል።

በተጨማሪም ቡድኖቹ በጨዋታዎች መካከል ሙሉ ትኩረታቸውን እንዲሰበስቡ በመላው አህጉሪቱ ከ40 በላይ ኦፊሴላዊ የካምፕ ማዕከላትን አዘጋጅቷል።

16. ስድስት ቢሊዮን ህዝብ (ከዓለም ህዝብ 73 በመቶ )

ፊፋ እና የዓለም አቀፍ የሚዲያ ተንታኞች ባወጡት መረጃ መሰረት፣ የዘንድሮውን የዓለም ዋንጫ በዓለም ዙሪያ 6 ቢሊዮን ገደማ ህዝብ በተለያዩ የመገናኛ ዘዴዎች ይከታተለዋል።

ይህም በአሁኑ ወቅት ካለው አጠቃላይ የዓለም ህዝብ ቁጥር ወደ 73 በመቶ የሚሆነው ውድድሩን ይከታተለዋል ማለት ነው።

ይህም እ.አ.አ 2022 በኳታር በተካሄደው 22ኛው የፊፋ የዓለም ዋንጫ የአምስት ቢሊዮን ተመልካች ቁጥር በእጅጉ የላቀ ያደርገዋል።

የ23ኛው የፊፋ የዓለም ዋንጫ ፍጻሜ በታሪኩ ለመጀመሪያ ጊዜ በርካታ ዜጎች ይከታተሉታል ተብሎ ይጠበቃል።

የዓለም ዋንጫ የፍፃሜ ጨዋታ ላይ ብቻ ከ1 ነጥብ 5 ቢሊዮን በላይ ተመልካች በቀጥታ ስርጭት ስክሪኖች ይከታተለዋል ተብሎ ይጠበቃል።

በቴሌቪዥን መስኮት ከሚያየው በቢሊዮን የሚቆጠር ህዝብ በተጨማሪ፣ በሶስቱ አስተናጋጅ አገራት በሚገኙት ግዙፍ ስታዲየሞች ውስጥ በመግባት ጨዋታዎቹን በአካል በቀጥታ የሚከታተሉ ደጋፊዎች ቁጥር ከአምስት ሚሊዮን በላይ እንደሚሆን ፊፋ አረጋግጧል።

ከ500 ሚሊዮን በላይ ተመልካች የትኬት ግዢ ጥያቄ መቅረቡ የፍላጎቱን ከፍተኛነት ያሳያል።

17. የጂኦግራፊ ርቀትና የጉዞ ፈተና

ውድድሩ ከካናዳዋ ቫንኩቨር እስከ ሜክሲኮ ሲቲ ድረስ በሺዎች የሚቆጠሩ ማይሎችን ስለሚሸፍን፣ ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማህበር (ፊፋ) የተጫዋቾችንና የደጋፊዎችን የረጅም ሰዓት በረራ ድካም ለመቀነስ ሲል አስተናጋጅ ከተሞቹን በሶስት ቀጣናዊ ዞኖች (ምዕራብ፣ መካከለኛው እና ምስራቅ) ከፍሎታል።

ይህ የአህጉሪቱ ግዙፍ ስፋት በቡድኖች አዘገጃጀት ላይ የሚያሳድረው ተፅዕኖ ከፍተኛ በመሆኑ፣ ፊፋ በምድብ ጨዋታዎች ወቅት አንድ ቡድን ከአንድ ቀጣና ወደ ሌላ ቀጣና ተሻግሮ እንዳይጫወት የጉዞ ገደብ ጥሏል። በዚህም ምክንያት ቡድኖችና ደጋፊዎች በአንድ ቀጣና ውስጥ ብቻ ስለሚመላለሱ የሚጠብቃቸው የበረራ ርቀት በእጅጉ የሚቀንስ ሲሆን፣ ከዚህ በተጨማሪም ተጫዋቾች በተለያዩ የአሜሪካ ከተሞች መካከል ያለውን ፍጹም የተለያየ የሰዓት አቆጣጠር ልዩነት በፍጥነት እንዲላመዱ እና በምስራቅና ምዕራብ የባህር ዳርቻዎች መካከል የሚፈጠረውን የሰውነት የጉዞ ድካም ለመከላከል ትልቅ እገዛ እንደሚያደርግ ተገልጿል።


18. የካርቦን ልቀትን ለመቀነስ የተነደፈው የ”አረንጓዴ የጉዞ" ዕቅድ

በሶስት ግዙፍ አገራት መካከል የሚደረገው ጉዞ ከፍተኛ የአውሮፕላን በረራዎችን ስለሚጠይቅ፣ ፊፋ የአየር ብክለትን እና የካርቦን ልቀትን (Carbon Footprint) ለመቀነስ አዲስ የጨዋታ አደረጃጀት ዘርግቷል።

ቡድኖች በምድብ ጨዋታ ወቅት በአንድ ቀጠና ውስጥ እንዲቆዩ ከመደረጉም በላይ፣ ደጋፊዎች በከተሞች መካከል በሚጓዙበት ወቅት ከአውሮፕላን ይልቅ ባቡሮችን እና የኤሌክትሪክ የህዝብ ማመላለሻዎችን እንዲጠቀሙ የሚያበረታታ ልዩ የአረንጓዴ ትራንስፖርት ትስስር ተፈጥሯል።

19. የተጫዋቾችን ደህንነት ለመጠበቅ የመጣው የጭንቅላት ጉዳት (Concussion) ህግ

ፊፋ ለተጫዋቾች ጤና እና ደህንነት ከፍተኛ ትኩረት በመስጠት፣ በዚህ የዓለም ዋንጫ ላይ አዲስ የሕክምና መመሪያን በይፋ ተግባራዊ አድርጓል።

በጨዋታ ላይ ሁለት ተጫዋቾች በራሳቸው ተጋጭተው አንደኛው በከባድ የጭንቅላት መቀጥቀጥ አደጋ ከተጎዳ፣ ቡድኑ የተፈቀደለትን የአምስት ተጫዋቾች ቅያሬ ጨርሶ እንኳ ቢሆን፣ የሕክምና ቡድኑን ፍቃድ በመውሰድ ተጨማሪ ስድስተኛ ተጫዋች የመቀየር (Permanent Concussion Sub) እንዲችል ሕጉ ፈቅዶለታል።

ይህ አሰራር ተጫዋቾች ለጉዳት ሳይዳረጉ ጤናቸው ተጠብቆ እንዲጫወቱ ትልቅ ዋስትና ሆኗል።

20. በኳስ ታሪክ ረጅሙን ርቀት የሚጓዘው የዓለም ዋንጫ ችቦ (Trophy Tour)
ይህ ታሪካዊ ውድድር በአንድ አገር ድንበር ብቻ የሚገደብ ባለመሆኑ፣ በታዋቂ የዓለም ዋንጫ ስፖንሰሮችንና በታዋቂ ሰዎች ታጅቦ የሚደረገው ይፋዊ የጉብኝት መርሃ ግብር (FIFA World Cup Trophy Tour) በስፖርቱ ታሪክ እጅግ ረጅሙ እና ሰፊው ሆኖ ተመዝግቧል።


ዋንጫው በሦስቱ አስተናጋጅ አገራት (አሜሪካ፣ ካናዳ እና ሜክሲኮ) ውስጥ የሚገኙትን 16ቱንም አስተናጋጅ ከተሞች ጨምሮ፣ ከ150 በላይ የዓለም አገራትን የሚያካልል ሲሆን፣ ይህም በሚሊዮን የሚቆጠሩ ደጋፊዎች ታሪካዊውን ዋንጫ በአቅራቢያቸው ሆነው በአካል እንዲያዩና የውድድሩ ስሜት ከመጀመሩ በፊት በመላው ዓለም እንዲቀጣጠል አስችሏል።

እ.አ.አ ሴፕቴምበር 2025 የተጀመረው ጉዞ ከዘጠኝ ወራት በኋላ ተጠናቆ በሜክሲኮ እና ደቡብ አፍሪካ የመክፈቻ ጨዋታ ባስተናገደው ታሪካዊው አዜቴክ ስታዲየም አድርጓል።