Addis Ababa; Naaf 15 /2018 (ENA): Itoobiya iyo Mareykanka ayaa gaaray heshiis lagu dhisayo iskaashi istiraatiijiyadeed oo dhammaystiran oo ku saabsan difaaca iyo amniga.   Wafti sare oo ka socda militariga Itoobiya oo uu hoggaaminayo Major General Teshome Gemechu, Agaasimaha Guud ee Xiriirka Dibadda iyo Iskaashiga Milatariga ee Wasaaradda Difaaca Qaranka, ayaa booqday Mareykanka laga bilaabo Naaf 13 ilaa 14 /2018 waxayna la yeesheen la-tashiyo laba geesood ah dhiggooda iyo hoggaamiyeyaasha kale ee militariga Mareykanka ee Pentagon.   Arintan awgeed, wadatashi uu si wadajir ah u guddoominayay Brian J. Ellis, Ku-xigeenka Kaaliyaha Xoghayaha Difaaca ee Arrimaha Afrika ee Pentagon, waxay ku heshiiyeen in iskaashiga militariga iyo diblomaasiyadeed ee labada dal loo raro heer cusub oo ka sarreeya.   Hogaamiyayaasha hay'adaha difaaca ee labada dal waxay ku heshiiyeen in la ballaariyo iskaashiga hay'adaha iyo in la xoojiyo isku-dubaridka istaraatiijiyadeed.   Iskaashiga istaraatiijiyadeed waxaa hagaya tiirar muhiim ah oo ujeedadoodu tahay in la hubiyo danaha qaranka ee waara iyo faa'iidooyinka labada dhinac, dhisidda kalsoonida iyo dhisidda iskaashi waara, iyo kor u qaadidda dadaallada wadajirka ah si loo gaaro nabad waarta, amni, iyo xasillooni Geeska Afrika iyo gobolka oo dhan.     Major Janaraal Teshome Gemechu iyo Ku-xigeenka Xoghayaha Kaaliyaha Brian J. Ellis ayaa xaqiijiyay ballanqaadkooda wadajirka ah ee ah inay si degdeg ah u hirgeliyaan qaab-dhismeedyada la isku raacay iyo in xiriirka difaaca labada dhinac loo qaado iskaashi istiraatiijiyadeed oo dheeraad ah.     Weftigu wuxuu sidoo kale wadahadallo ballaaran la yeeshay hoggaamiyeyaasha hay'adaha kale ee difaaca Mareykanka waxayna booqdeen intii ay joogeen, sida laga soo xigtay Wasaaradda Arrimaha Dibadda.

Addis Ababa; Naaf 14/2018 (ENA): Booliska Federaalka Itoobiya ayaa diyaar u ah inay ka hortagaan khataraha amniga iyagoo leh hufnaan sare iyo inay hubiyaan nabadda qaranka, ayuu yiri Jeneraal Dhamelash Gebremika'el, Taliyaha Guud ee Booliska Federaalka.   Hogaamiyayaasha istaraatiijiga ah ee Booliska Federaalka iyo saraakiisha sare ee booliiska ayaa ka wada hadlay qorshaha amniga ee hadda ka socda Itoobiya.   Jeneraal Dhamelash Gebremika'el ayaa sheegay in muddadan, hay'addu ay gudanayso mas'uuliyaddeeda ah inay ilaaliso nidaamka dastuuriga ah iyadoo dhisaysa niyadda ciidanka, xoojinaysa diyaarsanaanta iyo kordhinta awooddeeda ay ku samayn karto.   Waxa uu xaqiijiyey in booliska federaalku ay diyaar u yihiin inay sameeyaan wax kasta oo ay ku joojinayaan khataraha amniga ee ay keenaan kuwa aan rabin in Itoobiya ay horumar ka sameyso dhammaan dhinacyada.   Madashu waxay sidoo kale soo bandhigtay warqad dood ah oo diiradda saareysa dhisidda niyadda iyo diyaargarowga militariga, sida laga soo xigtay xogta Booliska Federaalka.    

Addis Ababa; Naaf 14/2018 (ENA): Biyo-xidheenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya wuxuu u abuuri doonaa fursado dhaqaale iyo horumarineed oo badan Suudaan wuxuuna sii ballaarin doonaa waddada loogu talagalay isdhexgalka gobolka, ayuu yiri Professor Seif Al-Din Hamad, Wasiirkii hore ee Kheyraadka Biyaha Suudaan iyo khabiirka biyaha caalamiga ah.   Wareysi uu siiyay barnaamijka "Mukrin Al-Nilayn" ee Warbaahinta Al-Nilayn, Professor Seif Al-Din Hamad wuxuu sharraxay in haddii biyo-xidheennada laga dhisay nidaamyada biyo-xidheennada ee webiyada lagu maareeyo si isku dhafan oo casri ah, ay faa'iidooyin wadajir ah u siin doonaan waddamada webiga iyagoo nidaaminaya oo xasilinaya socodka dabiiciga ah ee webiga mana keeni doonaan khatar sinaba.   Dhammaystirka Biyo-xidheenka Weyn ee Itoobiya wuxuu beddeli doonaa xaaladda Webiga Niilka, kaasoo markii hore ku qulquli jiray heer sare xilliga jiilaalka oo keliya, una gudbin doona socod biyood oo nidaamsan oo dheellitiran sanadka oo dhan.   Wuxuu tilmaamay in xaaladdani ay fursado badan oo dhaqaale iyo horumarineed u keeni doonto Suudaan.   Mid ka mid ah fursadahan ayaa ah in la kordhiyo awoodda korontada, wuxuuna sheegay in socodka biyaha ee la nidaamiyay uu u oggolaan doono biyo-xireennada Suudaan sida Rosaris iyo Senar inay soo saaraan koronto badan iyada oo aan la bixin kharash dheeraad ah iyo barakaca dadka.   Waxa kale oo uu sharraxay in kororka biyaha wabiga uu yareyn doono kharashka bamka ee qoysaska Suudaan iyo soosaarayaasha ay u isticmaali jireen waraabka beeraha 30 ilaa 50 boqolkiiba.   Borofisar xamad waxa kale oo uu sheegay in socodka biyaha ee la nidaamiyay uu abuuri doono fursad weyn oo Suudaan ay dib ugu soo ceshan karto gaadiidka biyaha.   Dhanka kale, Professor Xamad ayaa beeniyay walaacyada ah in Biyo-xireenku uu burburi doono ama uu sababi doono daadad iyadoo la adeegsanayo caddayn cilmiyeed.   Biyowga waxa uu ku yaal qiyaastii 600 kiiloomitir aagga dhulgariirkii Dhuljeexa ee Bariga Afrika, waxaana lagu dhisay dhagax granite ah oo xooggan oo u adkeysan kara ilaa 10,000 oo tan mitir laba jibbaaran, sidaa darteed ma jirto khatar dhisme, ayuu yiri.   Sida laga soo xigtay Wasiirkii hore ee Kheyraadka Biyaha Suudaan, Professor Seif Al-Din xamad; Biyo-xireenno cusub oo ay Itoobiya ka dhisayso Webiga Niil wax khatar ah kuma keeni doonto Suudaan haddii heshiisyo hore laga gaaro dib-u-soo-celinta biyaha.   Borofisar Xamad ayaa ku boorriyay Suudaan inay ka baxdo cabsida iyo hubanti la'aanta beenta ah oo ay horumariso istaraatiijiyad kheyraadka biyaha qaranka oo la jaanqaadaysa xaqiiqada cusub ee biyaha ee uu abuuray Biyo-xireenka Renaissance.   Wuxuu tilmaamay in Golaha Kheyraadka Biyaha Qaranka, oo uu hoggaamiyo hoggaamiyaha dalka, ay tahay inay sii wadaan shaqada oo ay horumariyaan qorshe isku-dubarid ah.

Addis Ababa; 13-ka Nehasa 2018 (ENA .) Guddiga Wadatashiga Qaranka ee Itoobiya ayaa ku dhawaaqay in dukumentiga kama dambaysta ah, oo lagu soo ururiyey talooyinkii lagu soo bandhigay Golaha Wadatashiga Qaranka, berri oo ku beegan 14-ka Nehasa 2018 T.I. si wadajir ah loogu soo bandhigi doono dhammaan ergooyinka wadatashiga.   Guddoomiye-ku-xigeenka Guddiga Wadatashiga Qaranka Hirut Gebreselassie oo shir jaraa’id qabatay ayaa xustay in kooxda isku-dubbaridka oo ka kooban 120 xubnood, taas oo loo xilsaaray isku-waafajinta talooyinka ay soo jeediyeen siddeedda kooxood, ay si taxaddar leh u soo shaqeyeen, isla markaana ay ilaa xalay soo diyaarisay hal dukumenti oo mideysan.   Guddoomiye-ku-xigeenka Guddiga Wadatashiga Qaranka ayaa xusay in dukumentiga mideysan saaka loo soo bandhigay siddeedda kooxood, iyadoo koox walba ay ka bixinayso talooyin iyo faallooyin kama dambays ah.   Waxay sidoo kale tilmaantay in kooxda isku-dubariddu ay caawa ku dari doonto faallooyinka iyo talooyinka la ururiyey, kadibna ay dhammaystiri doonto oo diyaarin doonto dukumentiga kama dambaysta ah.   Sidaas darteed, berri oo ku beegan 14-ka Nehasa 2018 T.I. dukumentiga kama dambaysta ah ee la isku-dubariday ayaa si wadajir ah loogu soo bandhigi doonaa 4,000-Ergooyinka Golaha Wadatashiga Qaranka, taasoo muujinaysa in geeddi-socodku gaaray marxalad muhiim ah.   Ugu dambeyn guddoomiye-ku-xigeenka Guddida Wadatashiga Qaranka ayaa shacabka ugu baaqday inaysan ku jahawareerin wararka qalloocan, balse ay si joogto ah ula socdaan bayaannada rasmiga ah ee Guddiga Wadatashiga Qaranka.

Sanadihii u dambeeyay, isbeddellada dhinaca tiknoolajiyadda ee Itoobiya ka dhacay ayaa si xawli ah dalka ugu gudbinaya nidaamka casriga ah ee dijitaalka. Dib-u-habaynta siyaasadaha, dhismaha kaabeyaasha dijitaalka ah iyo xoojinta hay’adaha ayaa ka mid ah tallaabooyinka waaweyn ee lagu xaqiijinayo isbeddelkan qaran.   Dowladdu waxay waaxda dijitaalka ka dhigtay tiir muhiim u ah kobaca dhaqaalaha dalka, iyadoo si guul leh u dhammaystirtay istaraatiijiyadda Digital Ethiopia 2025. Dadaalladan ayaa Itoobiya u horseeday isbeddel aasaasi ah oo dalka geliyay marxalad cusub oo dhinaca tiknoolajiyadda ah.   Furitaanka waaxda isgaarsiinta ee maalgashiga shisheeye, imaanshaha Safaricom Itoobiya iyo casriyeynta Ethio Telecom ayaa door weyn ka qaatay in adeegga internetka uu si ballaaran u gaaro bulshada.   Gaar ahaan, adeegyada tiknoolajiyadda 5G oo si ballaaran loo bilaabay ayaa Itoobiya ka dhigay dalalka Bariga Afrika ugu horreeya dhinaca adeegsiga tiknoolajiyadda iyo u-diyaargarowga kaabeyaasha dijitaalka ah.   Tani waxay suurtagelisay in la helo is-weydaarsi xogeed oo xawaare sare leh, iyadoo sidoo kale la abuuray jawi ku habboon hal-abuurka tiknoolajiyadda ee mustaqbalka.   Casriyeynta kaabeyaasha tiknoolajiyadda ayaa isbeddel weyn ku keentay waaxda maaliyadda. Adeegyada lacag-bixinta dijitaalka ah sida Telebirr ayaa malaayiin muwaadiniin ah u suurtageliyay inay adeegyada iyo wax kala iibsiga ku sameeyaan taleefannadooda, xitaa iyaga oo aan haysan xisaab bangi, taas oo saldhig u noqotay dhaqaale dijitaal ah oo loo dhan yahay.   Ballaarinta nidaamka teknoolajiyadda maaliyadeed ayaa sidoo kale u fududeysay ganacsiyada yaryar iyo kuwa dhexdhexaadka ah inay qaataan lacag-bixinta dijitaalka ah, isla markaana ay kordhiyaan helitaanka adeegyada maaliyadeed. Arrintani waxay dedejisay u gudubka nidaamyadii ganacsi ee aan rasmiga ahayn una gudubka nidaam dijitaal ah oo casri ah oo hufan.   Marka ka eegno dhinaca sirdoonka macmalka ah (AI), aasaaska Machadka Sirdoonka Macmalka ah ee Itoobiya ayaa dunida tusay himilada weyn ee dalka. Machadku wuxuu ka shaqaynayaa horumarinta xalal garaad macmalka (AI) oo horay u ogaan karo cudurrada, taas oo gacan ka geysanaysa badbaadinta nolosha dadka.   Dhanka waaxda beeraha waxaa laga wadaa hawlo tiknoolajiyadeed oo lagu ogaanayo bacrinta ciidda iyo cudurrada dalagyada. Tani waxay door muhiim ah ka qaadanaysaa xaqiijinta sugnaanta cuntada iyo kordhinta wax-soo-saarka beeraha.   Waxaa kale guul weyn oo ka dhalatay isbeddelkan ayaa ah shaqada lagu horumarinayo habaynta luqadaha (NLP), taas oo loogu talagalay in luqadaha maxalliga ah ee Itoobiya ay kaalin tartan leh ku yeeshaan dunida dijitaalka ah. Tani waxay fududeysay in luqadaha Itoobiya lagu dhex daro aaladaha casriga ah ee tiknoolajiyadda, isla markaana ay noqdaan kuwo si sahlan ay isticmaalaashu u adeegsan karaan.   Dhanka kale, mashruuca aqoonsiga dijitaalka ah ee qaranka “Fayda” ayaa nidaamiyay xogta muwaadiniinta, isagoo abuuray saldhig xogeed oo la isku halayn karo. Arrintani waxay fududeysay oo dedejisay adeegyada bangiyada, caafimaadka iyo adeegyada kale ee bulshada.   Xilligan muwaadiniintu waxay adeegyo ay ka mid yihiin cusboonaysiinta baasaboorka, qaadashada ruqsadda ganacsiga iyo bixinta canshuuraha ku fulin karaan internetka iyagoo guryahooda jooga. Tani waxay tusaale u tahay natiijooyinka isbeddelka dijitaalka ah, halka Matxafka Sayniska uu noqday xarun kobcisa hal-abuurka iyo awoodda dhalinyarada.   Intaa waxaa dheer, waxaa si ballaaran loo wadaa barnaamijyo tababar oo lagu horumarinayo xirfadaha dijitaalka ah ee dhalinyarada iyo xirfadlayaasha. Tani waxay aasaas xooggan u noqonaysaa in Itoobiya ay yeelato shaqaale xirfad leh oo tartan kula geli kara dunida dhinaca tiknoolajiyadda.

Addis Ababa, Naaf/Nahaase,13,2018 (ENA) Shacabka Itoobiyaanku waxay leeyihiin awoodda iyo diyaar-garowga ay ku dhisi karaan biyo-xireenno badan, sida uu sheegay Madaxa Fulinta Xafiiska Isku-dubaridka Mashruuca Dhismaha Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u curashada Itoobiya Aregawi Berhe (Dr)   Xafiiska Isku-dubaridka Mashruuca Dhismaha Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya ayaa door weyn ka qaatay isku-dubbaridka ka-qaybgalka shacabka, taas oo gacan ka geysatay in dhismaha biyo-xireenku si guul leh u soo dhammaado.   Madaxa Fulinta Xafiiska Aregawi Berhe Dr ayaa Wakaaladda Wararka ee Itoobiya (ENA) u sheegay in Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashadu uu wax ka beddelay fahamkii qalloocnaa ee muddo dheer laga qabay isticmaalka caddaaladda ah ee biyaha Webiga Abay.   Waxa uu xusay in si dhab ah loo xaqiijiyay in biyo-xireenku uusan wax dhibaato ah u geysanayn dal kasta, balse uu taa beddelkeeda gobolka isku xirayo dhinaca tamarta.   Hase yeeshee, wuxuu xusay Aregawi Berhe Dr in Masar ay xaqiiqadan iska indho-tirayso, isla markaana ay si ballaaran u sii waddo ololihii qaylada iyo jahawareerinta ee ay horey u adeegsan jirtay.   Dhanka kale Aregawi Berhe (Dr.) ayaa xusay in Abay uu yahay kheyraad ay tahay in dalalka ku teedsan webiga ay si iskaashi ah uga faa’iidaystaan, balse uusan ahayn hanti gaar ah oo ay leedahay Masar. Sidaas darteed, ayuu xusay waa in la joojiyaa ololaha Masar ee jahawareerinta.   Waxa uu sidoo kale caddeeyay in ujeeddada ugu weyn ee Itoobiya ay tahay inay horumar ku gaarto iskaashi iyo wada-shaqeyn.   Waxa uu sheegay in Itoobiyaanku ay tusaale cad ka bixiyeen waxa lagu gaari karo iskaashi, kaddib markii ay si wadajir ah u dhiseen Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada , isagoo intaa ku daray in ay awood iyo diyaar-garow u leeyihiin dhismaha biyo-xireenno kale oo badan.   Waxa kale oo uu sheegay in intii uu socday dhismaha Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya la helay khibrado badan oo muhiim ah, gaar ahaan dhinaca abaabulka iyo isku-dubaridka shacabka.   Ugdamabayn Waxa xusay in khibradahaas ay noqon doonaan ilo muhiim ah oo laga faa’iidaysto mashaariicda horumarineed ee la midka ah ee mustaqbalka la fulin doono.

Shirkan oobilaabmay 8-dii Naaf/ Hamle/ 2018 wuxuu hal kulan hoostiisa ku kulmiyay 4,000 oo ergo oo laga soo xulay qaybaha kala duwan ee bulshada, taas oo bog cusub u furaysa taariikhda siyaasadeed ee dalka.   Wada-tashiga qaranku wuxuu noqday mid loo dhan yahay maadaama qaybaha kala duwan ee bulshada ay heleen fursad fadhiga ee matalaadeed oo siman. Xubnaha wada-hadalka waxaa ku jira oo loo ka qeyb-galay: -Odayaasha dhaqanka iyo hoggaamiyeyaasha diinta -Haweenka iyo dhallinyarada -Ururrada shaqaalaha iyo bulshada rayidka ah -Ganacsatada, dadka barakacay, iyo dadka baahiyaha gaarka ah qaba   Geeddi-socodkan wuxuu caddeeyay in wada-tashigu uusan ahayn dood dhexmaraya tiro yar oo aqonyahaniin siyaasadeed ah, ee uu yahay madal qaran oo sal-ballaaran oo dhegeysata codka xubn kasta. Dhismaha wada-tashiga laguma xaddidin magaalada ,madaxda ama magaalooyinka waaweyn oo kaliya, ee wuxuu hoos u dhacay ilaa heer degmo iyo xaafad .Xubnaha guddiga iyo iskuduwayaasha ayaa si shaqsi ah u tagay gobol iyo maamul magaalo kasta, si ay bulshada uga caawiyaan in ay si madax banana ah u samaystaan ajandayaashooda wada-hadalka oo ay u doortaan xubnahooda đại diện ah. Geeddi-socodkan hoos-ka-sareynta ah wuxuu u sahlay xitaa bulshada ku nool miyiga ee fog-fog in ay noqdaan ka-qeybgalayaal firfircoon oo leh lahaanshaha aayaha qarankooda.   Calaamadda kale ee wada-tashiga qaranka waa madalka xorta ah ee loo sameeyay si nabad ah loogu maareeyo aragtiyo kasta oo duwan oo ka dhex jira taageerayaasha fikradaha siyaasadeed. Taasi waxay abuurtay jawi dimoqraadi ah oo ballaaran oo meesha ka saaraya maamulka qori caaradi , beddelkiisana dhiirri-gelinaya tartanka fikradaha iyo dhaqanka wada-hadalka nabadeed.   Muuqaalka iyo madax-bannaanida shaqo ee guddiga ayaa kaali weyn ka qaatay in wada-tashigu noqdo mid loo dhan yahay oo madax banana . Geeddi-socodka wada-tashiga wuxuu u socdaa si ka madax-bannaan faragelin kasta, wada-xisaabtanka oo ay hoggaaminayaan komishanerrada go'aan-qaadashada leh. Xuquuqda buuxda ee lagu ogaado ajandayaasha, lagaga wada-hadlo, lagana soo saaro soo-qoraal hindis ah, waxaa la siiyay dadka ka qeybgalayaasha ah, sababtaas darteed geeddi-socodku wuxuu ku dhisanyahay dedaal gacan-ka-geysasho ah oo furan. Madax-bannaanida noocan ah waxay kordhisay kalsoonida maamulayaasha ee geeddi-socodka, taas oo ku dhiirrigelisay in ay si buuxda ugu qeybqaataan dhisidda nabadda iyo midnimada wadajirka ah ee dalka.   Guddigu markii uu maanta soo saaray warbixin rasmi ah oo ku saabsan madax-bannaanida iyo sida loogu dhanyaha wada-tashiga, wuxuu xaqijiyay in geeddi-socodku uusan ahayn fulinta ajandaha xisbi ama gobol gaar ah, ee uu yahay madal siman oo loogu talagalay dhammaan codadka. Wada-tashiga qaranku ma aha guul dhinac kaliya leeyahay ama guul-darro dhinaca kale ah; wuxuu leeyahay in uu yahay geeddi-socod qof kasta guuleysiiya oo abuuraaya in lagu helo xal wadajir ah oo Itoobiya kaga gudubto xaaladaha jira. Guddigu wuxuu sidoo kale muujiyay go'aankiisa ah in uu si siman u dhegeysto codka dhammaan mawaadiniinta iyo ka-qeybgalayaasha, uuna geeddi-socodka ku hoggaamiyo madax-bannaanid iyo go'aan-qaadasho ganacsi leh.   Gudaha oo dhan, wada-tashiga qaranku ma aha rabitaanka tiro yar, ee waa bog taariikhi ah oo Itoobiya dhan guuleysiiya, aasaasna u ah dalka oo degan oo mustaqbal leh.

Wolqite :12-ka Nehase 2018 (EZA) Qaybo kala duwan oo bulshada ku nool deegaanka Bartamaha Itoobiya ayaa sheegay in wadatashiga qaran uu shacabka Itoobiya u abuuray fursad taariikhi ah oo ay si wadajir ah uga tashadaan uguna helaan xal dhibaatooyinka qaran ee soo jireenka ahaa.   Wadatashiga qaran ee loogu talagalay in si wadajir ah looga doodo laguna xalliyo dhibaatooyinka Itoobiya soo jiitamayay muddo dheer ayaa magaalada Addis Ababa, gaar ahaan Xarunta Shirarka Caalamiga ah, ka socday tan iyo 8-da Hamle 2018.   Waxaa sidoo kale la sheegay in wadatashiga qaranku uu abuuray rajo weyn oo muwaadiniintu ku gaari karaan is-afgarad ku saabsan arrimaha dalkooda, iyadoo si gaar ah loo muujiyay ka-qaybgalka ballaaran ee geeddi-socodka.   Wakalada Wararka Itoobiya ( ENA) ayaa arrintan waraysi kale yeelatay qaarkamida dadka meelo kala duwan oo ka tirsan deegaanka Bartamaha Itoobiya ayaa sheegay in wadatashigu yahay fursad taariikhi ah oo Itoobiyaanka gudaha iyo dibaddaba ay si wadajir ah uga tashan karaan una xallin karaan dhibaatooyinka qaran ee muddo dheer aan xal loo helin.   Ugu horeyn Farshaxan-yahan sawir-qaade iyo xardheeye ah Chebsa Mecha oo ka tirsan dadka ku nool Aagga Yem, ayaa dhankiisa xusay in wadatashiga qaran ay ka qaybgalayaan wakiillo ka kala socda dhammaan qaybaha bulshada, isla markaana madashu ay martigelinayso kala-duwanaanshaha fikradaha.   Waxa uu sheegay in marka laga soo tago doorka uu wadatashigu ku leeyahay xal u helidda khilaafaadkii hore iyo xaqiijinta nabad waarta, uu sidoo kale aasaas u yahay horumarinta dhaqanka ah in dhibaatooyinka lagu xalliyo wada-hadal.   Dhanka kale Mudane Zewge Mulugeta oo ku nool Aaga Bariga Gurage ayaa isna xusay Dhankiisa in wadatashiga qaran uu Itoobiyaanka u abuuray fursad taariikhi ah oo ay si wadajir ah uga tashadaan kala-duwanaanshaha iyo khilaafaadka jira.   Waxa uu xusay in wadatashiga oo diiradda saaraya arrimaha waaweyn ee qaranka halkii uu ka eegi lahaa dano gaar ah uu door muhiim ah ka qaadan karo dhismaha dal wadaag ah oo nabad iyo horumar leh, isagoo tilmaamay in siddeedda ajande ee si gaar ah loo soo bandhigay ay muhiim u yihiin xal u helidda dhibaatooyinka muddada dheer jiray.   Maareeyaha Xarunta Dhaqanka iyo Ururka Horumarinta Qebena ee Degmada Gaarka ah ee Qebena mudane Mohamed Hassan ayaa isna Dhankiisa xusay in Itoobiyaanka oo si wadajir ah u fadhiista kuna wada tashada madasha wadatashigu ay xoojinayso ka-qaybgalka iyo kaalinta ay ku leeyihiin arrimaha dalkooda.   Waxa kale oo uu intaasi ku daray in wadatashigu gacan ka geysan karo in dhibaatooyinka murugsan ee muddo dheer aan xal loo helin lagu xalliyo hab ilbaxnimo leh, isla markaana lagu dhiso midnimo qaran.   Waxay sheegeen in habka wadatashiga oo loo wado si loo dhan yahay uu, marka laga soo tago inuu yahay fursad taariikhi ah, sidoo kale keeni karo natiijo wanaagsan iyadoo laga fogaanayo ka-reebistii jirtay xilliyadii hore.   Dhankiisa Farshaxan-yahan Negash Sija oo ka tirsan Degmada Gaarka ah ee Mareko ayaa xusay in wadatashiga qaranka oo si loo dhan yahay loo wado uu door muhiim ah ka qaadanayo abuurista is-afgarad dhex mara Itoobiyaanka, iyadoo wadatashigu haatan marayo marxaladdiisa ugu dambeysa.   Ugu dambeyn waxa uu sidoo kale xusay inuu aaminsan yahay in ajandayaasha loo asteeyay in looga doodo shirweynaha wadatashigu ay suuragal ka dhigi karaan in si aasaasi ah loo xalliyo dhibaatooyinka qaran ee muddo dheer aan xal loo helin.

Addis Ababa; Naaf 11/2018 (ENA): Guddiga Wadatashiga Qaranka ee Itoobiya ayaa ku dhawaaqay in shaqada iswaafajinta talooyinka ay diyaariyeen kooxaha wadatashiga qaranka ay dhammaatay.   Guddoomiye Ku-xigeenka Guddiga Wadatashiga Qaranka ee Itoobiya, Hirut Gebreselase, ayaa shir jaraa'id ka sheegtay geedi-socodka wadatashiga qaranka.   Qoraalkiisa, wuxuu ku xusay in ilaa 120 wakiil oo ka socda siddeed kooxood ay ka shaqeynayeen iswaafajinta talooyinka tan iyo Khamiistii la soo dhaafay.   Wuxuu sheegay in 15-ka wakiil ee koox kasta ay ka shaqeynayeen iswaafajinta talooyinka ay diyaariyeen siddeed kooxood si aysan u dhicin soo koobid talooyin ah iyo in si isku mid ah loogu soo bandhigo.   Wakiilladu waxay sheegeen inay sidoo kale tixgelinayaan talooyinka kooxaha kale iyo inay isku tashanayaan.   Wuxuu xusay in talooyinka la isku raacay dib loogu soo celin doono siddeed kooxood, iyo in kooxuhu ay talo ka bixin doonaan shaqada la qabtay galabta.   Wuxuu sharraxay in talooyinka la ururiyay la soo gabagabeyn doono berri, waxaana Arbacada ansixin doona afar kun oo ka qaybgale.

Addis Ababa; Naaf 11/2018 (ENA): Saameynta Itoobiya ee ay ku leedahay sugidda amniga gobolka ayaa sii kordheysa, ayuu yiri Lt. Col. Manasseh Hailu, Agaasimaha Tababarka ee Agaasinka Guud ee Difaaca Xiriirka Dibadda iyo Iskaashiga Milatariga.   Waftiga ciidamadda difaaca ee Mareykanka ayaa sidoo kale sheegay in Itoobiya ay door hoggaamineed ka ciyaareyso nabadda iyo xasilloonida Geeska Afrika.   Waftiga ciidamadda difaaca ee Mareykanka, oo ka soo jeeda Rhode Island, ayaa bilaabay inay tababar ku bixiyaan Xarunta Nabadda ee Difaaca Itoobiya.   Tababarka waxaa lagu diyaariyey heshiiska labada dal ee ah inay iska kaashadaan goobta militariga; waxay diiradda saareen ilaalinta xuquuqda aadanaha iyo sharciyada caalamiga ah ee militariga inta lagu jiro howlgallada militariga.   Agaasimaha Tababarka ee Agaasinka Guud ee Difaaca Xiriirka Dibadda iyo Iskaashiga Milatariga, Lt. Korneyl Manasseh Hailu, ayaa sheegay in Itoobiya si isa soo taraysa loogu aqoonsaday saameynta wanaagsan ee ay ku leedahay gobolka.   Wadamadu waxay la shaqeynayaan Itoobiya si ay u helaan faa'iido wadajir ah, iyagoo ogaaday in xallinta xasillooni darrada Geeska Afrika aan la gaari karin iyada oo aan la helin Itoobiya.   Wuxuu sheegay in tababarku uu abuuri doono aqoon cusub oo ku saabsan dhinacyada xuquuqda aadanaha iyo sharciga caalamiga ah ee howlgallada nabad ilaalinta Itoobiya, gaar ahaan miinooyinka iyo hawlgallada militariga.   Wuxuu sheegay inaysan bixin doonin oo keliya tababar laakiin sidoo kale ay nala qaadan doonaan khibradda ay leeyihiin.   Dhankiisa, iskuduwaha howlgalka tababarka, Gaashaanle Sare Zakary Makarter, ayaa tilmaamay in Itoobiya ay door hoggaamineed ka ciyaareyso nabadda iyo xasilloonida Geeska Afrika, gaar ahaan Soomaaliya.   Mareykanka ayaa si dhow ula shaqeynaya Itoobiya wuxuuna sheegay in tababarku uu gacan ka geysan doono sidii howlgallada milatari ee labada dal ay u noqon lahaayeen kuwo waxtar leh, sida laga soo xigtay xogta ay ENA ka heshay warbaahinta ciidamadda difaaca qaranka.

Addis Ababa; Naaf 11/2018 (ENA): Guddiga Wadatashiga Qaranka ee Itoobiya ayaa ku dhawaaqay in wadatashiga qaranku uu yahay geeddi-socod guul-guul ah oo ka caawin doona Itoobiya inay hesho xalal guud oo ku wajahan caqabadaha ay wajahayso.   Guddiga Wadatashiga Qaranka ee Itoobiya ayaa soo saaray bayaan ku saabsan dhexdhexaadnimada, ka-qaybgalka iyo ka qaybgalka geeddi-socodka.   War-saxaafadeedkooda, guddigu wuxuu ku sheegay in wadatashiga qaranku uu qabtay hawlo dhowr ah si loo aqoonsado muhiimadda uu u leeyahay nabadda waarta, dib-u-heshiisiinta iyo nidaam dimuqraadi ah.   Shirka, oo si rasmi ah u furmay Afagaal 8, 2018, wuxuu tilmaamay inuu si wanaagsan u socdo iyadoo la raacayo qorshaha uu diyaariyay guddiga, kaasoo ah mid madax-bannaan oo dhammaan bulshada ka qayb galinaya.   Waxay ku sheegtay in wadatashigu uu yahay fursad taariikhi ah oo si nabad ah loogu xallin karo khilaafaadka siyaasadeed iyo bulsho ee qotoda dheer iyo kuwa adag ee Itoobiya wajahayso, iyo in dhammaan dhinacyada ay tahay inay yeeshaan lahaanshaha.   Guddigu wuxuu sheegay inuu ka shaqeynayo sidii loo hubin lahaa in geeddi-socodku uu noqdo mid xor ah, dhexdhexaad ah, loo dhan yahay oo laga wada qaybqaato isla markaana uusan ku soconayn wax ajende siyaasadeed oo gaar ah.   Guddigu wuxuu faahfaahin ka bixiyay hadalkii dhawaan ay soo saartay Jabhadda Wadaniga Amxaarada (ANM), wuxuuna sheegay in ka dib markii ay sameeyeen baaritaan iyo xaqiijin sax ah, aysan la wadaagin mowqifka Jabahadda AMN ee ah in geeddi-socodku uusan ahayn mid loo dhan yahay oo laga wada qaybqaato.   Waxay sidoo kale sheegtay in codad kala duwan laga maqlayo laguna matalayo madasha wadatashiga, iyagoo matalaya qaybaha kala duwan ee bulshada, xisbiyada siyaasadda, hay'adaha iyo ururada, hay'adaha dowladda, Itoobiyaanka caanka ah, ciidamadii hore ee qalabka siday, bulshada qurbaha iyo daneeyayaasha kale, iyo in ANM ay tahay mid ka mid ah dhinacyada si firfircoon uga qayb qaadanaya geeddi-socodka ilaa hadda.   Guddigu wuxuu sheegay in aysan iska indha tirin wax cabasho ama cabasho ah oo ay ka jawaabayaan cabashooyinka loo gudbiyay ANM ama hay'adaha kale iyadoo la raacayo nidaamka hagaajinta cabashooyinka.   Wuxuu intaas ku daray inay diyaar u yihiin inay qaataan faallooyin iyo cabashooyin wax dhisaya si ay u horumariyaan geeddi-socodka.   Sidaa darteed, Guddigu wuxuu ugu baaqay xisbiga ANM iyo daneeyayaasha kale inay si firfircoon uga qaybqaataan geeddi-socodka wadatashiga ee harsan oo ay si wadajir ah uga shaqeeyaan sidii loo abuuri lahaa isfaham guud.   Wadatashiga Qaranku maaha guul u soo hoyatay hal dhinac ama guuldarro u soo hoyatay mid kale. Waxay gacan ka geysaneysaa helitaanka xalal guud oo lagu xalliyo caqabadaha ay Itoobiya wajahayso; waa geeddi-socod qof walba ka dhigaya guuleyste.   Wuxuu sheegay in Wada-tashiga Qaranku uusan ahayn guul xisbi ama guuldarro mid kale, laakiin uu yahay geeddi-socod qof walba ka dhigaya guuleyste, wuxuuna xaqiijiyay ballanqaadkiisa ah inuu si siman u dhegeysto codadka dhammaan muwaadiniinta iyo inuu si xor ah oo dhexdhexaad ah u qabto hawsha.   Guddigu wuxuu ugu baaqayaa dhammaan dadka Itoobiya, xisbiyada siyaasadda, ururada bulshada rayidka ah, iyo hay'adaha kala duwan inay sii wadaan ka qayb qaadashada wanaagsan ee guusha wadatashiga.   Itoobiya way wadatashanaysaa!   Wadatashiga Qaranka; Is-afgarad Qaran!   Guddiga Wada-tashiga Qaranka ee Itoobiya NAAF 11, 2018 Addis Ababa

Addis Ababa; Naaf 11/2018 (ENA): Wasiiru-dawlaha Beeraha, Sofiya Kassa (PhD), ayaa sheegtay in tallaabooyinka siyaasadeed ee la hirgeliyay si loo hubiyo madaxbannaanida cuntada iyadoo la kordhinayo wax soo saarka beeraha ay keenayaan natiijooyin la taaban karo.   Wasiiru-dawlaha Beeraha, Sofiya Kassa, ayaa u sheegtay ENA; Tallaabooyinka siyaasadeed ee la hirgeliyay si loo kordhiyo hufnaanta qaybta beeraha ee Itoobiya ayaa keenaya natiijooyin la taaban karo.   Waxay sidoo kale sheegtay in helitaanka fursadaha maaliyadeed ee lagu horumarinayo wax soo saarka beeraha ay kordhisay ka qaybgalka maalgashadayaasha gaarka loo leeyahay.   Waxay sheegtay in tani ay abuurayso jawi wanaagsan oo waaxda gaarka loo leeyahay ay ku xoojinayso ka qaybgalkeeda maaliyadda, tignoolajiyada iyo meelaha kale ee iskaashiga.   Waxay sharaxday in mugga iyo tayada wax soo saarku ay sii kordhayaan sababtoo ah isticmaalka baahsan ee wax soo saarka beeraha casriga ah iyo farsamada.   Waxay sidoo kale xustay in warshad bacrimin ah la dhisayo si loogu beddelo ku tiirsanaanta dalka ee sahayda bacriminta awoodda gudaha.   Dr. Mandefro Nigusse, Agaasimaha Guud ee Machadka kalaguurka Beeraha, ayaa sharraxay in dhulka la beeray uu saddex jibaarmay shan sano gudahood.   Wuxuu sharraxay in tani ay keentay kobac wax soo saar leh oo ka jira dhammaan qaybaha beeraha, oo ay ku jiraan horumarinta dalagga iyo xoolaha, kaas oo hubin kara madaxbannaanida cuntada.   Wuxuu sharraxay in hubinta madaxbannaanida cuntadu ay tahay arrin muhiim ah oo si toos ah ugu xiran madaxbannaanida iyo amniga dalka.   Dr. Sofia Kassa, Wasiiru-dowlaha Beeraha, ayaa sheegtay in Heshiiska Cagaaran uu faa'iidooyin badan u siinayo wax soo saarka beeraha isagoo yareynaya saameynta isbeddelka cimilada.   Tani, ayuu yiri, ma aha oo kaliya aasaaska lagu hubinayo amniga cuntada iyadoo la xoojinayo waxtarka isbeddelka beeraha, laakiin sidoo kale wuxuu si weyn uga qayb qaadanayaa abuurista shaqada.   Wasiiru-dowlaha ayaa sheegay in barnaamijku uusan daboolayn oo keliya isticmaalka gudaha, laakiin sidoo kale uu soo saarayo alaabada loo dhoofinayo; sidoo kale wuxuu kordhinayaa dakhliga sarrifka lacagaha qalaad.   Dr. Mandefro Nigusse, Agaasimaha Guud ee Machadka Isbeddelka Beeraha, ayaa sheegay in Beeraha Cagaaran ay abuurayaan dakhli iyada oo loo marayo iibinta kaarboonka iyadoo la ilaalinayo badbaadada deegaanka.   Waxa kale oo uu sheegay in barnaamijka Beeraha Cagaaran uu gacan weyn ka geysanayo dhisidda nidaam beereed oo u adkaysta cimilada.

Bonga; Naaf 11/2018 (ENA): Ciidanka Difaaca Qaranka waa ciidan bulshawi ah oo aan ilaalinayn nabadda iyo xuduudaha oo keliya, laakiin sidoo kale ka qayb qaata mashaariicda kale ee horumarinta, sida ay sheegtay Wasiirka Difaaca Injineer Cayisha Maxamed.   Wasaaraddu waxay fulinaysaa hawlo kala duwan oo adeegga iskaa wax u qabso xagaaga ah oo ka socda gobolka Kafa ee deegaanka Koonfur-galbeed ee Itoobiya.   Sida laga soo xigtay Wasiirka Difaaca Injineer Cayisha Maxamed, hawlaha lagu fuliyo adeegga iskaa wax u qabso, oo ah fikradda dawladda Medemer, waxay xoojinayaan dhaqanka caawinta iyo taageerada bulshada.   Ciidanka Difaaca Qaranka, oo raacaya fikradda, waxay qabanayaan hawlo badan iyagoo beeraya beeraha beeralayda, u dhisaya guryo dadka danyarta ah iyo ka qayb qaadashada hawlo kale.   Wasiirka Difaaca, Injineer Cayisha Maxamed, ayaa sheegtay in Ciidanka Difaaca Qaranka uu yahay ciidan u janjeedha dadka oo ka qayb qaata hawlaha horumarinta marka lagu daro ilaalinta nabadda iyo amniga.   Wasiirka, oo sheegay in 10 guri oo casri ah oo loogu talagalay dadka danyarta ah laga dhisi doono Bonga iyo Decha, Ermo Kebele ee Aagga Kafa, ayaa sidoo kale sharraxay in la bixiyay 15,000 oo buug-gacmeedyo iyo agab waxbarasho.   Madaxweynaha Deegaanka Koonfur-galbeedka Itoobiya, Injineer Negash Wagesh (PhD), ayaa sheegay in dowladda wadajirka ay waday hawlo ku saleysan dadka oo xallin kara dhibaatooyinka aasaasiga ah ee muwaadiniinta sannadihii la soo dhaafay.   Wuxuu sheegay in dhismaha iyo dayactirka guryaha dadka nugul iyo waayeelka, ilaalinta deegaanka, taageerada agabka waxbarashada, dib-u-habaynta iyo dhismaha dugsiyada, iyo shaqooyin kale si xooggan loo fulinayo.    

Addis Ababa,Naaf 11/2018 (ENA ) Hoggaamiyeyaasha xisbiyada siyaasadeed ee ka qaybgalaya Wadatashiga Qaran ee dalka ayaa sheegay in madasha wadatashigu ay tahay meel si xor ah looga soo bandhigay fikrado loo dhan yahay oo ka qaybgal leh, kuwaas oo dhisaya is-afgarad guud.   Shirka Wadatashiga Qaran ee Itoobiya ayaa tan iyo 8-da bisha Hamle ee sannadka 2018-ka T.I. ka socday Xarunta Shirarka Caalamiga ah ee Addis.   Wadatashiga waxaa ka qaybgalaya ku dhowaad 4,000 qof oo ku nool gudaha iyo dibadda dalka, kuwaas oo dood iyo wadahadal ka yeelanaya siddeedda ajande ee waaweyn, iyagoo ku tallaabsanaya sidii loo gaari lahaa is-afgarad guud.   Hoggaamiyeyaasha xisbiyada siyaasadeed ee fikirradooda siiyey Wakaaladda Wararka ee Itoobiya (ENA) ayaa xusay in Itoobiya ay muddo dheer la daalaa-dhacaysay caqabado qaran oo soo jireen ah.   Waxay sidoo kale carrabka ku adkeeyeen in geeddi-socod wadatashi qaran uu yahay arrin muhiim ah oo lagama maarmaan u ah in si waarta loo xalliyo dhibaatooyinkaas, isla markaana dalka loogu gudbiyo heer ka wanaagsan kan uu hadda joogo.   Waxay tilmaameen in geeddi-socodka ilaa hadda uu abuurayo jawi ku habboon oo lagu raadinayo xal waara oo wax looga qabto dhibaatooyinka qaran ee muddada dheer soo jiray.   Ugu horreyn guddoomiyaha dhaqdhaqaaqa dimuqraadiga shacabka Gumuz ahna ergooyinka shirka Wadatashiga Qaran Girayn Gudheta ayaa dhankiisa xusay in wadatashigu muhiim u yahay xaqiijinta nabad waarta iyo gaaritaanka barwaaqo dhinac walba ah oo dalka ah.   Waxa uu intaas ku daray in wadatashigu yahay madal ay ka soo baxayaan fikrado loo dhan yahay oo xoojinaya is-afgaradka guud, isla markaana dhagax-dhig u noqon kara aasaas adag oo lagu dhiso dalka.   Dhankiisa guddoomiyaha ururka midowga dimuqraadiga Itoobiya Gebru Berhe, ayaa dhankiisa xusay in geeddi-socodka wadatashigu uu door weyn ka qaadanayo abuurista jiil iyo bulsho aaminsan wada-hadalka.   Waxa uu intaas ku daray in madasha ay ka socdaan wadaxajood wax-ku-ool ah oo muhiim u ah xaqiijinta nabad waarta iyo gaaritaanka is-afgarad guud oo dalka ah.   Wakiilka Xisbiga Dhaqdhaqaaqa Xorriyadda Sidhama Simachew Engiso ayaa xusay Dhankiisa in tani ay tahay markii ugu horreysay taariikhda Itoobiya ee tiro intan le’eg oo dad ah ay hal meel isugu yimaadaan si ay uga wada tashadaan arrimaha dalka.   Waxa uu xusay in arrintani ay Itoobiya u suurtagelin karto inay xoojiso qaran-nimadeeda iyo wadajirka bulshada, isla markaana ay door wanaagsan ka qaato arimha caalamka.   Madaxweynaha Xisbiga Midnimada Qaranka Itoobiya Zerihun Gebre-Egziabher, ayaa dhankiisa xusay in fikradaha si xor ah loo soo bandhigo iyo in si daahfuran looga wada hadlo ay yihiin aasaas weyn oo muhiim u ah xaqiijinta nabad waarta iyo dhismaha qaranka.   Ugu dambayn Ergooyinku waxay carrabka ku adkeeyeen in qodobada ay ku soo bandhigeen doodaha ballaaran ee kooxaha ay si qoto dheer oo ballaaran u taabanayaan ajandayaasha qaranka, sidaas darteedna geeddi-socodka wadatashigu uu door muuqda ka qaadan karo xaqiijinta nabad waarta oo dalka ka hirgasha.

Addis Ababa; Naaf 8/2018 (ENA): Itoobiya waxay noqonaysaa xarunta tamarta gobolka iyadoo kordhinaysa awooddeeda soo saarista tamarta la cusboonaysiin karo, ayuu yiri Wasiirka Biyaha iyo Tamarta, Injineer Habtamu Itefa (Dr.).   Horumarinta Itoobiya ee tamarta biyaha, qorraxda, dabaysha iyo kulaylka dhulka ayaa abuuraysa jawi lagu kobcin karo awoodda soo saarista korontada.   Socodka horumarka leh ee horumarinta tamarta la cusboonaysiin karo sidoo kale waa yool lagu dhisayo dhaqaale cagaaran oo isku xira soo saarista korontada horumarka, kobaca dhaqaalaha, iyo isku xirka gobolka.   Wasiir Injineer Habtamu Itefa (Dr.) ayaa u sheegay ENA in horumarinta tamarta la cusboonaysiin karo ee Itoobiya ay u suurtagelinayso inay dhisto dhaqaale waara oo u adkeysta saameynta isbeddelka cimilada.   Wuxuu sharraxay in horumarinta ilaha tamarta la cusboonaysiin karo ay sidoo kale dhisayso kaabayaal tamar oo dardar gelin doona kobaca warshadaha, beeraha, horumarinta magaalooyinka iyo dhaqaalaha dijitaalka ah.   Wuxuu sheegay in iyadoo la horumarinayo kheyraadka biyaha, qorraxda, dabaysha iyo kuwa dhulka hoostiisa mara, ay suurtogal tahay in la abuuro aasaas dhaqaale iyadoo la xoojinayo helitaanka ilaha korontada, amniga iyo waaritaanka.   Gaar ahaan, wuxuu sharraxay in Biyo-xidheenka weyn ee Itoobiya, oo la dhisay iyadoo lala kaashanayo muwaadiniinta iyo awoodda dalka, uu furay bog cusub oo taariikhda horumarinta tamarta Itoobiya.   Wuxuu sharraxay in awoodda korontada ee Biyo-xidheenka weyn ee Itoobiya aysan kaliya ka caawinin daboolida baahiyaha Itoobiya, laakiin sidoo kale ay abuurtay fursad cusub oo lagu xoojinayo xiriirka dhaqaale ee gobolka iyadoo loo dhoofinayo tamarta dalalka deriska ah.   Tani waxay muujinaysaa in tamartu aysan ahayn oo keliya kheyraad loogu talagalay kobaca iyo horumarka Itoobiya, laakiin sidoo kale ay tahay qalab loogu talagalay ganacsiga, diblomaasiyadda iyo iskaashiga gobolka.   Iyada oo la tixgelinayo muhiimadda istaraatiijiyadeed ee suuqyada biyaha iyo tamarta adduunka, Itoobiya waxay ballaarinaysaa isku xirka gobolka oo ka baxsan baahiyaha tamarta gudaha iyadoo horumarinaysa kheyraadkeeda dabiiciga ah.   Wuxuu sidoo kale xusay in safarka horumarka leh ee Itoobiya ee horumarinta tamarta la cusboonaysiin karo uu yahay yool horumarineed oo qaaradda ah oo ka baxsan soo saarista tamarta si loo dedejiyo kobaca guud ee gobolka iyo barwaaqada.   Wuxuu sheegay in iyadoo la horumarinayo kheyraadka dabiiciga ah ee istaraatiijiga ah, Itoobiya aysan hubinayn oo keliya amniga tamarta, laakiin sidoo kale ay dhisayso cutub cusub oo ku saabsan isku xirka tamarta Bariga Afrika iyo isdhexgalka dhaqaalaha Afrika.   Tusaale ahaan, wuxuu sheegay in la wado shaqo lagu ballaarinayo isku xirka tamarta ee Jabuuti, Kenya iyo deriska kale si loo horumariyo kobaca iyo barwaaqada la wadaago.   Wuxuu sidoo kale ku dhawaaqay in la diyaar garoobayo sidii loo siin lahaa koronto wadamada deriska ah, oo ay ku jiraan Koonfurta Suudaan iyo Soomaaliya, iyo in la ballaariyo kaabayaasha isku xirka tamarta.   Wuxuu sheegay in iibinta tamarta ay sii waday inay ka faa'iideysato dhaqaalaha, taasoo ka dhigaysa Itoobiya xarun tamar iyo ilo kasbashada sarrifka lacagaha qalaad.   #ENA

Adama; Naaf 8 /2018 (ENA): Dowladda Wadajirk waa inay isticmaashaa fursadaha wanaagsan ee ay abuurtay si ay uga wada shaqeeyaan horumarinta qaranka iyo la dagaallanka musuqmaasuqa, ayuu yiri Mudane Ewnete Alene, Guddoomiyaha Guddiga Joogtada ah ee Arrimaha Dimuqraadiyadda ee Golaha Wakiillada Shacabka.   Golaha Guddiga Anshaxa iyo La-dagaallanka Musuqmaasuqa ayaa lagu qabanayaa Adhaama iyadoo cinwaan looga dhigay "Halganka iyo La-dagaallanka Musuqmaasuqa lagula jiro Shalay, Maanta iyo Berri".   Isagoo khudbaddii furitaanka ka jeedinayay madasha, mudane Ewnete Alene, Guddoomiyaha Guddiga Joogtada ah ee Arrimaha Dimuqraadiyadda ee Golaha Wakiillada Shacabka; wuxuu xusay in wejiga koowaad ee la dagaallanka musuqmaasuqa lagu sameeyay in la iswaafajiyo ka hortagga, baaritaanka iyo dacwad ku oogidda hal hay'ad hoosteeda.   Marxaladda labaad, wuxuu xusay in muddadii laga soo bilaabo bilowgii sannadkii 2000 T.I ilaa isbeddelka ay ahayd xilli faragelin sare lagu sameeyay magaca dawladda horumarka iyo musuqmaasuq baahsan.   Natiijo ahaan, wuxuu xusay in mashaariic kala duwan oo dowladeed oo waaweyn, oo ay ku jirto Biyo-xidheenka weyn ee itoobiya, ay la kulmeen dhibaatooyin halis ah oo ay ugu wacan tahay musuqmaasuq iyo xatooyo.   Marxaladda saddexaad, wuxuu sharraxay in tan iyo bilowgii isbeddelka qaranka ilaa hadda, isbeddello aasaasi ah lagu sameeyay la dagaallanka musuqmaasuqa.   Wuxuu xusay in dib-u-habaynta ugu muhiimsan ee Guddiga lagu sameeyay ay tahay dib-u-habaynta sharciga; wuxuu sharraxay in maadaama musuqmaasuqa aan hal hay'ad oo keliya lala dagaallami karin, dhammaan hay'adaha dowladda laga dhigay mulkiilayaasha dagaalka.   Wuxuu sharraxay in tani ay muujisay go'aan siyaasadeed oo dhiirrigelin leh si looga hortago musuqmaasuqa nidaamsan iyo kan dowladeed inuu xidid yeesho oo uu dhaco.   Wuxuu raaciyay in awoodda lagu bixin karo adeegyo si xor ah oo loo dhan yahay, iyadoo la adeegsanayo fursadaha wanaagsan ee dijitaalka ah, ay keentay isbeddel aasaasi ah oo ku yimaada fikirka isla markaana ay saldhig adag u dhigayso la dagaallanka musuqmaasuqa.   Wuxuu tusaale u soo qaatay bilaabista olole diiradda saaraya qaybaha ay hadda musuqmaasuqu ku badan yahay, isagoo ka faa'iideysanaya isbeddellada wanaagsan iyo fursadaha cusub ee ay abuurtay fikradda ah in lagu daro.   Sidaa darteed, mudane Ewunete wuxuu ku boorriyay in shaqada wanaagsan ee la bilaabay la sii wado oo la sameeyo dagaal isku xiran oo ka dhan ah musuqmaasuqa mustaqbalka.   Guddoomiye Ku-xigeenka Guddiga Anshaxa iyo La-dagaallanka Musuqmaasuqa ee Dawladda, Mudane Eshete Asfaw, ayaa sheegay in sannadihii la soo dhaafay, guddigu uu ka shaqeynayay istaraatiijiyado lagula dagaallamayo musuqmaasuqa iyo wax isdaba marinta, isla markaana ay diiwaan geliyeen natiijooyin dhiirigelin leh.   Annagoo u dabaaldegayna sannad-guuradeenna 25-aad, waxaan xaqiijinaynaa diyaar u nahay inaan mustaqbalka si ka wanaagsan u qabanno annagoo aqoonsanayna awoodaha iyo daciifnimadeenna, ayuu yiri.   Wuxuu sidoo kale tilmaamay in guddigu uu ku jiro boos xooggan oo lagu xallinayo dhibaatooyinka musuqmaasuqa iyo wax isdaba marinta, lagu hubinayo isla xisaabtanka, iyo lagu hubinayo faa'iidada dadweynaha.   Guddoomiye Ku-xigeenka, oo xusay in ay jiraan isbeddello wanaagsan oo ku saabsan diiwaangelinta hantida, ayaa sheegay in shaqada hubinta isla xisaabtanka hay'adaha aan diiwaan gelin hantidooda ay sii xoojin doonto.   Madasha waxaa ka soo qayb galay madax sare iyo daneeyayaal ka kala socda federaalka iyo dhammaan gobollada, oo ay ku jirto Guddoomiye Ku-xigeenka Golaha Wakiillada Shacabka, Marwo Loomi Bedo.   #ENA

Addis Ababa; Naaf 7/2018 (ENA): ‎Waxaa xusid mudan in labo maalmood ka hor ay isfahan gaadheen kooxihii ka doodayay Ajandayaasha nabada, arrimaha diimaha, musuq maasuqa iyo dowlad wanaagga, iyo sidoo kale qaab-dhismeedka dowladda iyo siyaasadda. ‎ ‎Maanta, ayaa waxa sidoo kale heshiis laga gaadhay ajandayaasha kala ah. ‎ ‎• Qaran-dhiska ‎ ‎• Magaalooyinka Federaalka ‎ ‎• Dhismaha hay'adaha, sareynta sharciga iyo xuquuqda aadanaha ‎ ‎• Arrimaha bulshada iyo dhaqaalaha, oo ay ku heshiiyeen kooxaha 500 ka kooban. ‎ ‎Itoobiya way tashanaysaa! ‎

Addis Ababa, Naafa 7/2018 (ENA): Taliye ku-xigeenka Guddiga Wada-tashiga Qarranka ee Itoobiya, Hirut Gebreselassie, ayaa sheegtay in siddeedda kooxood ee loo dhisay inay isku duwaan fikradaha laga sojediyay shirka wada-tashiga qarranka ee socda ay maanta galabta bilaabi doonaan shaqadooda. Waxay sheegtay in kooxaha oo ay ka kooban yihiin 500 oo kaqaybgalyaal ah ay ku jireen wada-tashi dhexdooda ah, maantana iyadoo badankoodu is la gaafeeyeen ay ku dhameystirayaan saniyanada iyo saxiixa soo-jeedintaha. Taliye ku-xigeenku waxay tilmaamtay in kaqaygalayaashu ay is xaqiijiyeen oo ay ka gaareen hal arti/fikrad oo ka dhaxeysa, iyadoo siddeedda kooxoodba ay ku dhawaaqayaan inay soo gaba-gabeeyeen shaqadooda kadib marka ay ka heshiisay arrimaha ugu badan. Waxay sidoo kale sheegtay in siddeedda kooxood ee loo dhisay inay isku duwaan soo-jeedintaha ay maanta galabta guda-gali doonaan shaqadooda. Kooxahan ayaa loo xilsaaray inay ka shaqeeyaan in soo-jeedinta la soo bandhigayo ay noqdaan kuwo isku mid ah oo nidaamsan. Waxay intaa ku dartay in shahsiyaadka, kooxaha, ama xisbiyada siyaasadda ee soo buuxiya cabashooyinka, looga jawaabi doono oo go'aan lagaga gaari doono iyadoo la raacayo nidaamka xallinta cabashooyinka ee u yaalla guddiga. Isaga oo tilmaamaya in saddex ka mid ah afarta qaybood (3/4) ee shaqada ay soo gaba-gabawday, taliye ku-xigeenku wuxuu sheegay in wejiga xiga uu noqon doono mid shaqadii dheerayd ee loo soo dhibtooday natiijadeeda wanaagsan loogu bishaareyn doono shacabka Itoobiya.

Addis Ababa, Nahaase, 7, 2018(ENA ) Ergooyinka Golaha Wadatashiga Qaranka Itoobiya ayaa sheegay in Golaha Wadatashiga Qaranka uu abuuray fursad ballaaran oo lagu xallin karo dhibaatooyinka jira, iyadoo loo marayo wada-tashi iyo dood furan oo u oggolaanaysa fikrado kala duwan inay si xor ah u soo baxaan. Golaha Wadatashiga Qaranka Itoobiya oo ah kulanka ugu weyn ee wadatashiga ayaa tan iyo 8-da Hamle 2018 ka socday Xarunta Shirarka Caalamiga ah ee Addis Ababa, iyadoo 4,000 oo ergooyin ah oo matalaya Itoobiyaan ku nool gudaha dalka iyo dibaddaba ay wadahadallo qoto dheer oo loo dhan yahay ka yeelanayaan siddeed ajande oo waaweyn, si loo gaaro is-afgarad guud.     Ka-qaybgalayaasha la hadlay Wakaaladda Wararka Itoobiya (ENA) ayaa sheegay in fikradaha ka soo baxaya wadatashigu ay wax weyn ka tari karaan dhismaha waara ee dalka. Ugu horeyn Abdhisa Abebe Dr oo ka mid ah ka-qaybgalayaasha matalaya hay’adaha bulshada rayidka ah ayaa xusay in wadatashigu uu fursad u siinayo qaybaha kala duwan ee bulshada ee ka kala yimid qaybaha uu dalka Itoobiya ka kooban yahay inay ka qaybgalaan, isla markaana qof walba uu fikradiisa si xor ah u cabbiri karo. Waxa uu xusay in wadatashigu abuuray fursad lagu soo bandhigo fikrado kala duwan oo aan xad lahayn, taasina ay suurtagelinayso in dhibaatooyinka si wadajir ah oo loo dhan yahay looga doodo, laguna helo xalal aan ku koobnayn maanta oo keliya balse waxtar u leh mustaqbalka.   Waxa kale oo uu xusay in fikradaha ka soo baxaya wadatashigu ay gacan ka geysan karaan in Itoobiya loo gudbiyo nabad waarta, horumar iyo koboc, isla markaana ay door weyn ka qaadan karaan dhismaha nidaamka dimuqraadiyadeed ee dalka. Dhankiisa, wakiilka Xisbiga Dhaqdhaqaaqa Xorriyadda Sidhamaa Smachew Engisso, ayaa dhankiisa xusay in wadatashigan uu yahay markii ugu horreysay taariikhda Itoobiya oo tiro badan oo dad ah ay hal meel ku wada tashadaan, isagoo xusay in doodaha laga yeelanayo fikradaha soo baxaya ay si tartiib ah u horseedayaan is-afgarad guud. Waxa kale oo uu xusay in wadatashigu abuuray fursad weyn oo lagu diyaarin karo xalal waara oo loogu talagalay dhibaatooyinka dalka, taas oo gacan ka geysan karta in jiilka soo socda loo gudbiyo dal ka wanaagsan kan maanta. Waxa uu intaa ku daray in Wadatashiga Qaranku uu kaalin ka qaadan karo xoojinta midnimada iyo wadajirka Itoobiya, isla markaana uu dalka u suurtagelin karo inuu door wanaagsan ka ciyaaro heerka qaaradda Afrika iyo kan caalamka.

​Addis Ababa, 7 Naaf 2018 (ENA): Taliyaha Guud ee Ciidamada Difaaca Itoobiya Field Marshal Birhanu Jula, ayaa sheegay in teknoolajiyadu ay tahay mid si weyn lagama maarmaan u ah dhismaha ciudan casri ah oo difaaci kara madaxbannaanida iyo danaha qaranka.   ​Ciidamada Difaaca Itoobiya iyo Machadka garaadka macmaalka (AI) ee Itoobiya ayaa kala saxiixday heshiis is-faham oo u suurtagelinaya in lagu xojinaayo cidan difaac oo casri ah oo ku disan teknoolajiyada garaadka macmalka ah (AI). ​Taliyaha Guud ee Ciidamada Difaac Field Marshal Birhanu Jula, ayaa sheegay in dhismaha Machadka garaadka macmalka ee Itoobiya uu ciidamka u leeyahay taageero iyo waxtar weyn. ​Wuxuu xusay in adeegsiga teknoolajiyada AI ay tahay mid muhiim u ah dhismaha ciudan casri ah oo awood u leh inay ilaaliyaan madaxbannaanida iyo danaha qaranka.   ​Agaasimaha Guud ee Machadka garadka macmalka ee Itoobiya, Dr. Worku Gachena, ayaa dhankiisa sheegay in teknoolajiyada AI ay waxtar u leedahay ciidamada difaaca, gaar ahaan dhinacyada dhismaha awoodda ciidanka dhulka, ciidanka cirka, iyo dhanka amniga saayber-ka . ​Wuxuu sidoo kale muujiyay in machadku uu si buuxda ugu qanacsan yahay uuna u go'an yahay inuu taageero ciidamada difaaca qaranka. Xogta laga helay Machadka ayaa sheegaya in labada dhinac ay ka wada hadleen arrimo muhiim ah oo ku saabsan horumarinta awoodda ciidanka iyadoo la adeegsanayo AI, gaar ahaan dhinacyada loojistikada, tababarrada, amniga saayber-ka, daryeelka caafimaadka ciidanka difaaca, iyo sidoo kale ciidanka cirka iyo dagaalka elektaroonigga ah