Addis Ababa, Xoorreey 8/2018 (ENA):Hindiya waxay taageero lagama maarmaan ah siin doontaa dadaalka loogu jiro horumarinta Itoobiya, ayuu yiri Ra'iisul Wasaare Narendra Modi. Ra'iisul Wasaare Narendra Modi ayaa khudbad ka jeediyay kalfadhiga wadajirka ah ee Golaha Wakiillada shacabka ee 6aad iyo kan Federeshinka . Khudbaddiisa, wuxuu ku xusay in Itoobiya iyo Hindiya ay leeyihiin xiriir soo jireen ah isla markaana ay yihiin waddamo wadaaga taariikh iyo dhaqan isku mid ah. Sidaa darteed, wuxuu xaqiijiyay sida Hindiya uga go'an tahay inay taageero lagama maarmaan ah u fidiso hawlha horumarinta Itoobiya. Wuxuu sidoo kale tilmaamay in waddankiisu uu danaynayo inuu si wadajir ah uga shaqeeyo dhinacyada wareejinta tignoolajiyada, amniga internetka, dhisidda awoodda, beeraha, waxbarashada iyo caafimaadka. Wuxuu sidoo kale ku nuuxnuuxsaday muhiimadda iskaashiga Hindiya iyo Itoobiya ee dhinaca nabadda iyo amniga gobolka, wuxuuna tilmaamay in si waafaqsan loo sii xoojin doono. Wuxuu ammaanay halganka geesinimada leh iyo midnimada leh ee Itoobiyaanka ay kula jiraan gumeysiga ka dib guushii Adwa iyo guushii ay gaareen.   Ra'iisul Wasaaruhu wuxuu ka mahadceliyay doorka joogtada ah ee Itoobiya ay ka qaadato nabadda iyo xasilloonida gobolka. Wuxuu sidoo kale tilmaamay in Hindiya iyo Itoobiya ay iska kaashadaan sidii loo hubin lahaa in xuquuqda dalalka soo koraya la ixtiraamo iyadoo la isku dubaridayo codkooda goobaha caalamiga ah   .

Addis Ababa, Xoorreey 8/2018 (ENA): Adeegga Xidhiidhka Dowladda ayaa sheegay in booqashada Ra’iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Modi ee Itoobiya ay si cad u muujisay doorka muhiimka ah ee Itoobiya ku leedahay dhismaha nidaam caalami ah oo dhinacyo badan. Adeeggu wuxuu warsaxaafadeed ka soo saaray booqashada uu Ra’iisul Wasaaraha Hindiya ku joogo Itoobiya, isaga oo sheegay in marxalad cusub loo furay iskaashiga istiraatiijiyadeed ee Itoobiya iyo Hindiya. Qoraalka oo dhammeystiran ayaa u dhignaa sidan: Marxalad cusub oo iskaashi istiraatiiji ah oo u dhexeysa Itoobiya iyo Hindiya ayaa furantay. Booqashadan, marka laga soo tago soo dhaweyntii heer qaran ee ka dhacday Qasriga Madaxtooyada Qaranka, waxay muujisay miisaanka iyo maqnaansho la’aanta codka Itoobiya ee fagaaraha caalamiga ah, iyo sidoo kale taageerada istiraatiijiyadeed ee ay Hindiya siiso Geeska Afrika. Heshiiska lagu gaaray in Xarun Xogeed laga dhiso Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya wuxuu leeyahay muhiimad aad u weyn. Heshiiskani wuxuu suurto gelinayaa in Hindiya ay Itoobiya ka taageerto adeegsiga teknoolojiyada casriga ah si loo habeeyo xogta diblomaasiyadeed iyo in la xoojiyo amniga internetka. Iyadoo Hindiya ay tahay dal hormuud ka ah adduunka dhinaca dhijitaalka, khibraddeeda iyo awooddeeda teknoolojiyadeed ayaa loo adeegsan doonaa dhismaha hay’adaha Itoobiya, taas oo sare u qaadaysa kartida diblomaasiyadeed ee dalka. Sidoo kale, heshiiska ku saabsan taageerada wadajirka ah ee maamulka kastamka waxaa looga gol leeyahay in la fududeeyo ganacsiga u dhexeeya labada dal. Maaddaama Hindiya ay tahay dal leh suuq ballaaran oo ay ku nool yihiin ku dhowaad 1.46 bilyan oo qof, heshiiskani wuxuu ka caawin doonaa in badeecadaha Itoobiya si sahlan u galaan suuqa Hindiya, isla markaana uu gacan ka geysan doono xakamaynta ganacsiga sharci-darrada ah ee u dhexeeya labada dal. Tani waxay tusaale u tahay guul lagu beddelay “suuqa fikradaha” una wareegay “suuq ganacsi oo wax ku ool ah”. Saxiixa heshiiska is-afgaradka ee ku saabsan hawlaha nabad ilaalinta Qaramada Midoobay wuxuu sii xoojinayaa doorka caalamiga ah ee Itoobiya iyo Hindiya. Labada dal waa kuwo ka mid ah dalalka ugu waaweyn ee ciidamo nabad-ilaalin ah u dira Qaramada Midoobay, waxaana heshiiskani muujinayaa go’aankooda wadajirka ah ee ku aaddan ilaalinta nabadda iyo amniga caalamka, iyo sidoo kale inay qayb ka noqdaan xallinta xasillooni-darrada ka jirta Geeska Afrika iyo Badweynta Hindiya. Ra’iisul Wasaare Dr. Abiy Axmed ayaa sidoo kale tilmaamay in qodobbada loo yaqaan “Mudnaanta Wadajirka ah” ay muujinayaan isku ekaanshaha mowqifyada labada dal ee ku aaddan ajandeyaasha BRICS+ iyo Global South. Booqashadani waxay xaqiijisay doorka muhiimka ah ee Itoobiya ku leedahay dhismaha adduun dhinacyo badan leh, iyadoo Hindiya ay Itoobiya u aqoonsatay “saaxiib lagu kalsoonaan karo oo muddo dheer ah”. Tani waa guul weyn oo u soo hoyatay Itoobiya, gaar ahaan dhinaca soo jiidashada maalgashiga shisheeye iyo kor u qaadista muuqaalkeeda diblomaasiyadeed. Wadahadallada iyo madasha saxiixa heshiisyada ee dhex maray labadan dal ee leh awoodaha aadanaha ee waaweyn waxay fariin cad u dirayaan shacabka Itoobiya iyo bulshada caalamka, taas oo ah in Itoobiya ay sii ballaarinayso saaxiibbadeeda istiraatiijiyadeed, isla markaana ay xoojinayso go’aankeeda ku aaddan iskaashiga ay la leedahay Hindiya oo ah xarun weyn oo caalami ah oo dhinaca teknoolojiyada iyo awoodda ah. Guushan waxay ahayd fursad taariikhi ah oo “suuqa fikradaha” lagu hoggaamiyay heshiisyo wax ku ool ah, isla markaana lagu muujiyay shakhsiyadda weyn ee Itoobiya ee fagaaraha caalamka. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 8/2018 (ENA): Ra’iisul Wasaaraha ayaa kulan la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Modi. Dr. Abiy Axmed ayaa sheegay in xiriirka laba geesoodka ah ee u dhexeeya Itoobiya iyo Hindiya uu si joogto ah u kobcayo, isaga oo xusay in labada dal ay leeyihiin xiriir ku dhisan saaxiibtinimo qoto dheer, iskaashi iyo ixtiraam wadajir ah. Waxa uu tilmaamay in mowqifka Hindiya uu la jaanqaadayo socdaalka horumarineed ee Itoobiya, isla markaana iskaashiga Afrika iyo Hindiya uu yahay mid Afrika leedahay, Afrika hoggaaminayso, kuna saleysan danaha Afrika. Wadahadalku, sida lagu sheegay, wuxuu ujeedkiisu yahay in la sii xoojiyo iskaashiga casriga ah ee u dhexeeya Itoobiya iyo Hindiya, kaas oo ku dhisan madaxbannaani, isku-filnaansho iyo iskaashi wax ku ool ah. Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu sheegay in iskaashiga laba geesoodka ahi uu ku dhisan yahay sinnaanta iyo mabda’a iskaashiga Koonfur-Koonfur. Isagoo ka hadlayay dhinaca dhaqaalaha, Dr. Abiy Axmed ayaa xusay in is-waafajin cad uu ka dhexeeyo dib-u-habaynta dhaqaalaha ee gudaha Itoobiya iyo awoodda istiraatiijiyadeed ee dhaqaale ee Hindiya, kuwaas oo ku dhisan horumar loo wada dhan yahay iyo ixtiraamka madaxbannaanida. Waxa uu sheegay in dhaqaalaha Itoobiya si xooggan u kobcayo, isla markaana sannadka 2017 la diiwaangeliyay koboc dhaqaale (GDP) oo gaaraya 9.2 boqolkiiba. Sidoo kale, waxa la filayaa in sannadka 2018 uu koboca GDP-ga gaaro 10.3 boqolkiiba, ayuu tilmaamay. Intaas waxaa dheer, Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu sheegay in maalgashiga shisheeye ee tooska ah (FDI) ee Itoobiya uu si weyn u kordhayo, iyadoo Hindiya ay tahay isha ugu weyn ee maalgashiga. Waxa uu xusay in in ka badan 615 shirkadood oo Hindi ah ay maalgelin ka sameeyeen Itoobiya. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in koboca xiriirka dhinacyo kala duwan ah uu dhisayo saldhig adag oo iskaashi ku dhisan kalsooni oo u dhexeeya labada dal. Ugu dambayn, Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in go’aanka Itoobiya iyo Hindiya ay ku horumarinayaan xiriirkooda taariikhiga ah una beddelayaan iskaashi istiraatiiji ah uu yahay tallaabo sax ah. Dr. Abiy Axmed ayaa sidoo kale muujiyay farxaddiisa ku aaddan imaanshaha Ra’iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Modi ee Itoobiya, isaga oo rajeeyay in booqashadiisu noqoto mid miro-dhal ah. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Waxaan yeelanay kulan gaar ah oo miro-dhal ah, kaddibna waxaa xigay kulan laba geesood ah oo ay ka qaybgaleen labada dhinac, halkaas oo aan ku lafagurnay fursado cusub oo iskaashi ah oo ka tarjumaya wada-shaqeynta sii kobcaysa iyo mudnaanta wadajirka ah ee u dhexeeya Itoobiya iyo Hindiya. Sidoo kale, waxaan goob-joog ka noqonay is-weydaarsiga heshiisyo muhiim ah, oo ay ka mid yihiin Heshiiska Iskaashiga Caawinta Maamulka ee Arrimaha jibriyada, Heshiiska Is-afgarad ee ku saabsan dhismaha Xarun Xog-ururin oo laga hirgelinayo Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya, iyo Heshiiska Is-afgarad ee iskaashiga hawlgallada nabad-ilaalinta Qaramada Midoobay, kuwaas oo xoojinaya ballanqaadkeenna wadajirka ah ee nabadda iyo amniga caalamiga ah. Hindiya waa saaxiib muddo dheer la ahaa Itoobiya, kulammada maanta dhacayna waxay si cad u muujinayaan go’aankeenna wadajirka ah ee ah ballaarinta iskaashiga dhinacyo badan si ay uga faa’iideystaan labada dal.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed

Waa farxad weyn oo ii ah inaan qaabilo Ra’iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Moodi oo booqasho rasmi ah ku yimid Addis Ababa. Imaanshihiisu wuxuu muujinayaa xiriirka sii xoogeysanaya ee u dhexeeya labada dal, waxaana rajeynayaa wada-hadallo miro dhal ah oo sii xoojin doona iskaashigeenna dhinacyada aan wadaagno mudnaanta. Ra'iisul Wasaare Dr. Abiy Axmed

Addis Ababa; Xoorreey 7/2018 (ENA): Qoraaga buugga "Amniga Doorashada iyo Doorka Hay'adaha Amniga" Komishoneer Zelalem Mengiste (PhD) ayaa sheegay in doorka hay'adaha amnigu uu muhiim u yahay hubinta in doorashooyinka qaran ee toddobaad ee soo socda ay noqdaan kuwo nabad ah, dimuqraadi ah oo loo dhan yahay. Taliyaha Guud ee Booliska Deegaanka Amxaarada, Komishineer Zelalem Mengiste (PhD) ayaa daah furay buugga "Amniga Doorashada iyo Doorka Hay'adaha Amniga". Daahfurka buugga waxaa ka soo qayb galay Ku-xigeenka Taliyaha Ciidanka Itoobiya Jeneraal Abebaw Tadhese, Komishoneerka Booliska Federaalka Itoobiya, Jeneraal Dhemelash Gebremikaa'el, mas'uuliyiin sare oo ka tirsan dowladda, hoggaamiyeyaasha diinta, iyo marti sharaf la casuumay. Taliyaha Booliska Deegaanka Amxaarada, Komoshineer Zelalem Mengiste (Dr.), ayaa xilligaas sheegay la joogo waqtigii la dhisi lahaa nidaam dimuqraadi ah oo la qabsan lahaa awoodda dowladda iyada oo loo marayo doorashooyin. Wuxuu sharraxay in si loo dhiso nidaam dimuqraadi ah oo adduunku gaaray, nidaam maamul doorasho iyo nidaam saxaya oo la socda cilladaha wiiqaya ay lagama maarmaan tahay. Wuxuu xusay in waddamada si dimuqraadi ah u sameeyay doorashooyin ay dhiseen nidaamyo dowladeed oo xooggan; taa beddelkeeda, wuxuu sharraxay in waddamada aan si habboon u fulin nidaamyadooda doorashada ay la kulmeen khilaafaad gudaha ah iyo fowdo.     Wuxuu xusay in Itoobiya ay isu diyaarinayso inay qabato wareegga toddobaad ee doorashooyinka guud ee qaranka. Wuxuu ku nuuxnuuxsaday in doorka hay'adaha amniga uu yahay mid aad muhiim u ah hubinta in doorashooyinku ay noqdaan kuwo nabad ah, dimuqraadi ah oo loo dhan yahay. Buuggu wuxuu wadaagayaa waayo-aragnimo cilmi-baaris ku salaysan si loo hubiyo in doorashooyinka soo socda ay noqdaan kuwo nabad ah; Wuxuu sidoo kale sheegay inuu aaminsan yahay inay ka caawin doonto xubnaha amniga inay gutaan mas'uuliyadahooda iyagoo ku salaynaya aqoonta.   Komishineerku wuxuu sidoo kale sheegay in buugga la diyaariyey iyadoo la baarayo dhaqamada wanaagsan iyo cilladaha lagu arkay ka qaybgalka lixda wareeg ee doorashooyinka dimuqraadi ah iyo hoggaaminta hay'adaha amniga. Wuxuu sheegay in buugga lagu diyaariyey Amxaari, Af-Oromo Ingiriis iyo Faransiis si ay u helaan qaybaha kala duwan ee bulshada.      

Addis Ababa; Xoorreey 7/2018 (ENA): Xisbiga Barwaaqo ayaa sheegay in dowladdu ay ka jawaabayso dalabaadka dadweynaha iyana ay Itoobiya u horseedayso barwaaqo guud. Bayaankii toddobaadlaha ahaa ee Xisbiga Barwaaqo ee ku saabsanaa doodihii dadweynaha ee maalmihii Sabtidii iyo Axaddii lagu qabtay magaalooyinka kala duwan ee dalka ayaa sidan u dhigan: Xisbiga Barwaaqo wuxuu dhegeysataa tabashada iyo talooyinka dadweynaha; wuxuuna xalliyaa dhibaatooyinka dadweynaha. Dowladda iskudarka oo uu hoggaaminayo Xisbiga Barwaaqo ayaa qabtay doodo dadweyne oo cinwaankoogu yahay "Bishaarooyinka Guba iyo dhaxalka dawladda Dowladda iskudarka". Laba toddobaad oo isku xiga, doodo ayaa lagu qabtay kow iyo toban magaalo oo kamid yohiin caasimadeenna Addis Ababa iyo dhammaan magaalooyinka waaweyn ee deegaanka, iyadoo dadweyne badan ay ka qaybgaleen. Doodahan waxaa ilaa hadda lagu qabtay 24 magaalo iyadoo ay shir hoggaan u yihii xisbiga iyo dowladdu; waxaa lagu ballaarin doonaa magaalooyin kala duwan iyo miyiga dalka, dadka oo dhanna waxay ka qayb qaadan doonaan iyagoo qayb ka ah doodahan. Doodahan dadweyne waxay leeyihiin labo yool ; yoolka koowaad ayaa ah in la qiimeeyo ballanqaadka xisbiga barwaaqo inuu ku rumoobeen ficil ahaan, ; yoolka labaad waa in xal loo helo dhibaatooyinka ka dhasha arrimo kala duwan oo gudaha iyo dibadda ah iyadoo la dhegeysanayo dadweynaha. Doodahan dadweynaha, oo leh yoolalkan mataanaha ah, ayaa halku-dhegga u doortay inuu tixraaco 7-da bishaaro ee dowladda iskudarka ee lagu dhawaaqay bilowgii sanadkan, iyadoo la furayo Biyo-xidheenka Dib-u-cusboonaysiinta Itoobiya ee Weyn. Mid ka mid ah qodobbada muhiimka ah ee madasha doodda dadweynaha waa bishaarooyinka guba kueaas oo ah mashaariic waa weyn, kuwaas oo ay ku baxaysa lacag dhan 30 bilyan oo birr . Mashaariicdan ayaa kala ha Warshadda Bacriminta, warshadda sifeynta shidaalka, warshadda tamarta gaaska, tamarta nukliyeerka, horumarinta guryaha iyo dhismaha garoon diyaaradeed oo weyn; waana mashaariic istaraatiiji ah oo horseedi doona Itoobiya inay noqoto astaan ​​barwaaqo ah oo ka dhacda Afrika 5ta sano ee soo socota waxayna qayb ka yihiin geeddi-socodka dhismaha qaranka. Sida Biyo-xidheenka Weyn ee Dib-u-cusboonaysiinta Itoobiya uu noo suurta geliyay inaan ugu yeerno Biyo-xidheenka Weyn ee Dib-u-cusboonaysiinta Itoobiya "Adhwa 2-aad", mashaariicdani sidoo kale waa mashaariic waaweyn oo heer qaran iyo heer gobol ah oo leh awood loogu yeeri karo "Adhwa 3-aad". Marka mashaariicda si buuxda loo dhammeeyo 5 sano gudahood, waxaa la filayaa inay abuuri doonaan iabeddello waaweyn oo ku saabsan xorriyadda dhaqaalaha, fursadaha shaqada iyo abuurista dhaqaale adkeysi leh. Qodobka labaad ee qayb ka ah halku-dhigga doodda dadweynaha waa dawladda iskudarka. Fikradda iskudarka waxay u adeegtaa fikradda hagitaanka isbeddelka qaranka si loo gaaro barwaaqada guud ee Itoobiya. Fikradda waa la dhaqan galiyay waxayna awood u yeelatay inay Itoobiya ka beddesho iftiin rajo una beddesho iftiin xaqiiqo ah. Natiijada isbeddelkan wax ku oolka ah awgeed, Medemer waxay ka guurtay fikrad una guurtay dowlad. Mid ka mid ah arrimaha si weyn looga arkay goobaha doodda dadweynaha ayaa ah in dadku ay aqoonsadaan oo ay qaddariyaan shaqada loo qabtay. Hawlaha horumarinta iyo dhismaha dawladda ee la qabtay 5-tii iyo 7-dii sano ee la soo dhaafay waxaa lagu soo bandhigay mahadnaq . Dadweynuhu waxay muujiyeen rajo weyn oo ku aaddan shaqooyinka badan ee laga qabtay qayb kasta iyo meel kasta, iyo sidoo kale mashaariicda caadiga ah iyo kuwa waaweyn ee la hirgelin doono 5-ta sano ee soo socota. Doodda dadweynaha waxay iftiimisay guulaha iyo horumarka badan ee laga diiwaan geliyay dhammaan qaybaha, oo ay ku jiraan siyaasadda, dhaqaalaha, qaybaha bulshada iyo kuwa caalamiga ah, 5-tii sano ee la soo dhaafay.     Marka laga hadlayo siyaasadda, shaqooyinka la xiriira ballaarinta iyo casriyeynta jawiga siyaasadeed ayaa la sameeyay waxayna si weyn uga qayb qaateen dhisidda siyaasad ilaalinaysa dheelitirka iskaashiga iyo tartanka dalkeenna. Natiijo ahaan, 275 hoggaamiye xisbi oo tartamaya (7 ka mid ah oo heer wasiirro iyo wasiirro-dowlayaal ah) ayaa hoggaaminaya mas'uuliyado kala duwan oo dowladeed. Dhinaca dhaqaalaha, waxaa jiray horumar la taaban karo oo ku yimid wax soo saarka iyo wax soo saarka, oo ay hormuud ka ahayd dib-u-habayn dhaqaale oo gudaha ah oo dhinacyo badan leh. Isbeddellada beeraha (gaar ahaan qamadiga, bunka iyo hadhuudhka), warshadaha wax soo saarka, macdan qodista iyo dalxiiska ma aha oo kaliya inay hagaajiyeen jabka qaab-dhismeedka laakiin sidoo kale waxaa loo diiwaan geliyay inay abuurayaan isbeddello. Dhinaca bulshada, siyaasadaha ku salaysan aadanaha ayaa la hirgeliyay waxaana la sameeyay shaqooyin badan oo horseeday kor u qaadista sharafta dadweynaha. Laga bilaabo si buuxda uga xoraynta Itoobiya ku tiirsanaanta ilaa hubinta amniga bulshada, waxaa la sameeyay isbeddello la taaban karo oo ku saabsan waxbarashada iyo caafimaadka. Xiriirka caalamiga ah, waxaa la sameeyay ajende ku salaysan danaha qaranka, oo ka xor ah ceeb la'aan oo ay ka buuxaan xigmad iyo geesinimo, oo ay ku jiraan kheyraadkeenna dabiiciga ah, arrinta badda ee taariikhiga ah waxaa taageeray adduunku si caddaalad ah. Iyadoo la hirgelinayo siyaasad dibadeed oo diiradda saareysa muwaadiniinta, mudnaanta siinaysa deriska, abuuraysa xiriir goboleed, iyo taageerta iskaashiga caalamiga ah, Itoobiya waxay kordhisay kalsoonideeda iyo aqbalaaddeeda. Dowladda, iyada oo aan la mashquulin ama aan lagu faanin guulahan iyo kuwa kale ee badan, waxay ogolaatay in dhibaatooyinka iyo cabashooyinka dadka lagu soo bandhigo madal. Heerka ay dawladdu u martay dhegeysiga su'aalaha iyo cabashooyinka kala duwan ee ay dadku soo jeediyeen waa caddayn muujinaysa ruuxeeda iyo adeeggeeda dadweynaha, taas oo ay ka qaybgalayaashu si farxad iyo ilmo leh u qireen oo u arkeen. Xaaladdan hadda jirta, oo ka soo horjeeda wararka beenta ah iyo wararka xanta ah ee ay faafinayaan kooxo iyo kooxo ka tirsan baraha bulshada, waxay muujinaysaa in dadku ay la safan yihiin dawladda iyo in dhibaatooyinka ay la kulmaan aysan ka baxsanayn awoodda dawladda iyo dadku ay ku xallin karaan. In kasta oo dadweynaha iyo dhegeysiga dadweynaha la arkayay sannado badan, haddana macno kale ayaa laga helay doodda dadweynaha ee socota xilligan. Macnaha kala duwan waa taageerada dadweynaha iyo diyaargarowga doorashooyinka qaranka iyo dhismaha nidaam dimuqraadi ah oo sannadkan lagu qaban doono si xor ah, caddaalad ah, lagu kalsoonaan karo oo ka wada qaybqaadasho leh, iyo sidoo kale 5ta sano ee soo socota ee barwaaqada. Annaga oo ah dawlad dad ah oo xukunka kula wareegtay rabitaanka dadku ee isbeddelka, dawladda iskudarka waxay sii wadi doontaa inay xoojiso hoggaankeeda iyadoo leh mabda' ah isbeddel laga bilaabo dadka ilaa dadka iyo dadka. Xisbiga Barwaaqo iyo dowladda iskudarka, oo ay hoggaaminayso fikradda iskudarka, waxay heli doonaan kalsoonida dadweynaha ee la cusbooneysiiyay iyo rajada inay noqoto kalsooni dheeraad ah waxayna xoojin doonaan dadaallada lagu keenayo munaaradda barwaaqada iyadoo loo eegayo taariikhdeeda iyo kartideeda ay ku kori karto. Dowladda iyo xisbiga hoggaaminaya waxay dhegaysan doonaan dadweynaha waxayna ka jawaabi doonaan baahida dadka waxayna Itoobiya u horseedi doonaan barwaaqo guud. Xisbiga Barwaaqo Xoorreey 6; 2018 T.I.

Addis Ababa, Xoorreey 5/2018 (ENA): Kulanka wada-tashiga ah ee lala yeeshay bulshada magaalada Goday ayaa waxaa ka soo qayb-galay Madaxweynaha Ku-xigeenka Deegaanka Soomaalida Mudane Ibraahim Cusmaan, Wasiirka Waraabka iyo Dhulka Jooggiisu Hooseeyo Dr. Abraham Belaay, Wasiirka Macdanta Dalka Inj. Habtaamu Tegeny, masuuliyiin sare oo ka tirsan xisbiga Barwaaqo iyo xukuumadda.   Kulanka ayaa diiradda lagu saaray waxqabadkii u qabsoomay xisbiga Barwaaqo muddadii u dambaysay, aragtida xisbiga ee horumarka guud, daah-furnaanta iyo isla-xisaabtanka, iyo weliba dhagaysiga aragtida shacabka si loo xoojiyo ka jawaabidda baahiyaha bulshada.   Ibraahim Cusmaan ayaa kulanka ka sheegay in isbeddelkii ka dib deegaanka laga hirgeliyey qodobo muhiim ah, oo ay ka mid yihiin xoojinta amniga, horumarinta dhaqaalaha, iyo furfurnaanta siyaasadeed.

Jigjiga; Xoorreey 5/2018 (ENA): Dadweynaha dagan Magaalada Jigjiga ayaa sheegay inay qaybtooda ka qaadan doonaan iyagoo la garab taagan dowladda si loo sii xoojiyo mashaariicda horumarineed ee laga diiwaan geliyay deegaanka.   Madal dood dadweyne ayaa maanta lagu qabtay Magaalada Jigjiga iyadoo cinwaan looga dhigay "Bishaarada Guba iyo Dhaxalka Dowladda Medemer".   Faallo ay bixiyeen ka qaybgalayaasha ka socda Magaalada Jigjiga iyo hareeraheeda ayaa xusay in mashaariicda horumarineed ee laga diiwaan geliyay deegaanka, gaar ahaan tan iyo markii isbeddelku dhacay, ay gaareen natiijooyin wanaagsan; waxay sheegeen inay qaybtooda ka qaadan doonaan iyagoo la garab taagan dowladda si loo sii xoojiyo. Mudane Caaqil Axmed Xuseen, oo ka mid ah ka qayb galayaasha, ayaa yiri; Waxaan aragnay guulo badan oo horumarineed oo la diiwaan geliyay sanadihii la soo dhaafay. Wuxuu sidoo kale sheegay in taageeradayadu ay sii wadi doonto xoojinta mashaariicdan horumarineed ee wax ku oolka ah iyo kor u qaadista faa'iidooyinka dadka.   Dhanka kale, wuxuu sheegay baahida loo qabo in la dhammeeyo wadada dhismaha ka socota magaalada Jijiga sida ugu dhakhsaha badan, oo ay ku jiraan arrimaha kaabayaasha dhaqaalaha oo aan hore wax looga qaban. Dhanka kale Mudane Cumar Xasan Hirs, ayaa sheegay in mashaariicda horumarinta ee laga fuliyay magaalada iyo deegaanka oo dhan ay ammaan u yihiin dowladda. In kasta oo mashaariicda horumarinta ee la fuliyay si wanaagsan loogu tilmaamay, haddana wuxuu tilmaamay in weli ay jirto yaraanta biyaha nadiifta ah ee la cabbo ee magaalada, dowladduna ay ka shaqeyneyso sidii loo xallin lahaa dhibaatada biyaha la cabbo ee magaalada. Qays Iyoob Wondimu ayaa sidoo kale sheegay in dadku ay taageerayaan mashaariic badan oo horumarineed oo laga fuliyay deegaanka, laga bilaabo ilaalinta nabadda. Wuxuu sheegay in mashaariicda horumarinta ee laga fuliyay magaalada Jijiga ay yihiin kuwo dhiirigelin leh, wuxuuna sheegay in sidoo kale la xallinayo dhibaatooyinka waddooyinka iyo korontada ee magaalada. Ka qaybgale kale oo ka tirsan madasha doodda, Luul Sheikh Cabdi, ayaa sheegtay in loo baahan yahay in sii wado taageerada diiradda saarista dowladda ee abuurista shaqada. Madasha dood-wadaagga waxaa guddoominayay Mudane Tilahun Kebedhe, Xubinka golaha Fulinta ee Xisbiga Barwaaqo iyo Madaxa Dowlad-deegaanka Koonfurta Itoobiya; ayaa sheegay in Dowladda isku darka ay ka shaqeyneysaa sidii loo aqoonsan lahaa loona horumarin lahaa kartida dhammaan dhinacyada si loogu faa'iideeyo dadka. Isagoo soo xiganaya shaqadii la qabtay sannadihii isbeddelka, Ato Tilahun wuxuu sheegay in hawlo la qabanayo si loo hubiyo barwaaqada dhammaan qaybaha. Wuxuu sharraxay in Dowlad-deegaanka Soomaaliya uu yahay gobol leh kheyraad dabiici ah oo suurtagal ah, sidaas darteed dowladdu waxay si gaar ah u tixgelinaysaa horumarinta dhammaystiran ee deegaanka. Wuxuu sidoo kale sheegay in Maamulka Magaalada Jigjiga uu sidoo kale ka jawaabi doono su'aalaha ay dadku ka qabaan biyaha, waddooyinka gudaha iyo korontada. Madaxa xisbiga Barwaaqo Laantiisa DDS, Mudane Maxamed Shaalle ayaa sheegay in dawladda deegaanka ay ka go'an tahay inay sii horumariso mashaariicda laga bilaabay magaalada Jigjiga iyo inay magaalada ka dhigto xarun ganacsi. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #ENA

Addis Ababa, Xoorreey 4/2018 (ENA): Shir ku saabsan iskaashiga nabadgalyada iyo xasiloonida gobolka Mudug ee Dowlad Gobaleedka Puntland ee Soomaaliya iyo gobolka Doollo ee Deegaanka Soomaalida ayaa ka qabsoomay degmada Buursaalax ee ka tirsan gobolka Mudug ee Dowlad goboleedka Puntlland. Kulankan waxaa kasoo qaybgalay hogaaminta gobollada Doollo oo uu ugu horeeyo gudoomiyaha gobolka Doollo Mudane Cabdulaahi Deeq, Hogaanka Nabadgalyada Gobolka Doollo Mudane Maxamuud Saalax, madaxa arrimaha siyaasada gobolka Mudane Mustafe Cabdulaahi iyo guddoomiyayaasha degmooyinka Bookh, Galxamur & Gallaadi ee Deegaanka Soomaalida iyo hoggaaminta degmooyinka Gaalkacyo, Buursaalax, Jariiban, Towfiiq iyo Xarfo ee gobolka Mudug ee dowlad goboleedka Puntland ee dalka Soomaaliya. Ugu dambayn, kulankan nabadgalyada ee gobollada Doollo iyo Mudug ayaa ah mid saddexdii bloodba mar la qabto islamarkaasina diiradda lagu saaro xasiloonida labada gobol iyo soohdimaha ay wadaagaan degmooyinka dhaca xuduudaha gobolka Doollo iyo Mudug sidii ay iskaga kaashan lahaayeen ayaa lagu lafaguray xaaladda guud ahaan ee amniga ayaa waxaa kasoo qaybgalay hay'adaha nabadgalyada gobolka Doollo iyo kuwa gobolka Mudug. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 4/2018 (ENA): Wasiirka Gaashaandhigga Itoobiya, Inj. Caasha Maxamed, ayaa sheegtay in heshiiska iskaashi ee ay kala saxiixdeen Itoobiya iyo Jamhuuriyadda Kongo (Brazzaville) uu door weyn ka qaadanayo la dagaallanka argagixisada ka gudubta xuduudaha iyo caqabadaha amni ee gobolka. Waxay tilmaantay in iskaashigu yahay mid ku habboon xaaladda amni ee dunida maanta. Labada dal ayaa kala saxiixday heshiis is-afgarad oo ku saabsan iskaashi ciidan, kaas oo diiradda saaraya warshadaha militariga, dayactirka hubka, tababarro iyo waxbarasho ciidan, iyo howlaha nabad-ilaalinta. Heshiiskan ayaa u oggolaanaya labada dal inay si wadajir ah uga faa’iideystaan awooddooda militari.   Inj. Caasha Maxamed ayaa xustay in xiriirka diblomaasiyadeed ee Itoobiya iyo Kongo uu soo bilowday horraantii lixdamaadkii, kaddib markii Kongo ay xorriyaddeeda qaadatay. Waxay sheegtay in xiriirkaasi uu si gaar ah ugu xoogaystay madalaha caalamiga ah sida OAU iyo Midowga Afrika.   Dhankiisa, Wasiirka Gaashaandhigga Kongo Brazzaville, Jaarles Rijard Mondjo, ayaa sheegay in heshiisku uu si weyn u xoojin doono nabadda iyo amniga labada dal. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in hirgelinta heshiiska si degdeg ah loo bilaabi doono. Ugu dambayn, labada dhinac waxay adkeeyeen in iskaashiga militari iyo diblomaasiyadeed uu sii xoojin doono xiriirka labada dal isla markaana uu gacan ka geysan doono xasilloonida gobolka. Wasiirka Gaashaandhigga Kongo ayaa sidoo kale martiqaad rasmi ah u fidiyay Inj. Caasha Maxamed si ay booqasho ugu tagto Kongo Brazzaville. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Xoorreey 3/2018 (ENA): Wadamada Bariga Afrika waa inay si adag uga shaqeeyaan sidii loo hubin lahaa Iskaashiga gobolka iyo nabad waarta, ayuu yidhi Xoghayaha Guud ee Urur Goboleedka Horumarinta (IGAD), Worqineh Gebeyehu (Dr.). Shirka Guddiga Safiirada ee Urur Goboleedka Horumarinta (IGAD) ayaa lagu qabtay Jabuuti. Shirka waxaa ka soo qayb galay Xoghayaha Guud ee Urur Goboleedka IGAD Worqineh Gebeyehu (Dr.) iyo xubnaha Guddiga danjireyaasha. Guddiga danjireyaasha ayaa ansixiyay Istaraatiijiyadda IGAD ee muddada u dhaxaysa 2026 ilaa 2030 T.Y. Guddigu wuxuu sidoo kale go'aansaday inuu ku taliyo oo uu hirgeliyo miisaaniyadda IGAD ee 2026. Wuxuu sidoo kale qeexay jihooyinka mustaqbalka ee hay'adda. Xoghayaha Guud ee Urur Goboleedka IGAD Worqineh Gebeyehu (Dr.) wuxuu ku nuuxnuuxsaday in iskaashiga wadajirka ah iyo ballanqaadka dalalku ay muhiim u yihiin dhisidda gobol nabdoon, midaysan oo adkaysi leh. Arrintan awgeed, Guddiga Danijireyaasha IGAD ayaa dib u eegay geeddi-socodka dhismaha xarunta cusub ee IGAD iyadoo la eegayo shirka. Xoghayaha Guud wuxuu sheegay in dhismaha kaabayaasha dhaqaalaha uu xoojin doono awoodda hay'adaha iyo iskaashiga wadajirka ah, sida laga soo xigtay macluumaadka ay ENA ka heshay Xoghaynta IGAD. Guddiga Danjireyaasha IGAD waxay ka kooban yihiin safiirro iyo diblomaasiyiin ka socda dowladaha xubnaha ka ah hay'adda gobolka. Hawlaha ugu muhiimsan ee guddiga waa inay la taliyaan IGAD, la socdaan oo ay taageeraan hirgelinta siyaasadda, isku dubbaridka shaqada dowladaha xubnaha ka ah, iyo inay soo gudbiyaan ama ansixiyaan talooyinka iyo qaraarrada. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Xoorreey 3/2018 (ENA): Golaha Wakiillada Shacabka ayaa ku dhawaaqay in Wadatashiga Qaranku uu yahay fursad hal mar ah, sidaa darteed waa inaan si wadajir ah uga wada shaqeynaa si aan u guuleysanno. Guddiga Wadatashiga Qaranka ee Itoobiya ayaa dhameystiraya diyaargarowga lagu bilaabayo Shirweynaha Qaran, sida lagu shaaciyay dood ka dhacday xarunta Golaha Wakiillada shacabka. Intii lagu jiray doodda, waxaa la qabtay dood ballaaran oo ku saabsan arrimaha horseedi kara in la bilaabo Wadatashiga Qaran muddo gaaban gudaheed, oo ay ku jirto dregaanka Tigreega, iyadoo si degdeg ah loo dhammaystiray hawlo qaar ee harsan. Waxaa sidoo kale la sheegay in Guddiga Wadatashiga Qaranku uu gaaray heshiis lagu dhammaystirayo shaqada harsan iyadoo la ururinayo ajandaha deegaanka iyo xulashada ka qaybgalayaasha Shirka Wadatashiga Qaranka, iyadoo la adeegsanayo hab tixgelinaya xaaladaha jira ee deegaanka tigreega. Si taas loo gaaro, waxaa fariin loo diray dhammaan dadka Tigray, xisbiyada siyaasadeed ee ka shaqeeya deegaankaas, aqoonyahannada, ururada bulshada rayidka ah iyo daneeyayaasha khuseeya si ay si buuxda ula shaqeeyaan shaqada Guddiga ee ku saabsan ururinta ajandaha iyo xulashada ka qaybgalayaasha shirka ee deegaanka Tigray. Shirka Wadatashiga Qaran, oo sheegay inuu yahay fursad taariikhi ah, jiil dhan, iyo hal mar nolosha ah, wuxuu ka gudbayaa hal xisbi iyo hal nidaam. Goluhu wuxuu ugu baaqay dhammaan dadka Itoobiyaanka ah inay gacan ka geystaan ​​guusha Shirka Wadatashiga Qaranka iyada oo aan wax takoor ah la samayn. Goluhu wuxuu ku soo gabagabeeyay dooddiisa isagoo ugu baaqay qof walba inuu kaalintiisa ka qaato dadaallada lagu beddelayo dhaqankeenna siyaasadeed ee dib u dhacay iyo in la hubiyo in Shirka Wadatashiga Qaranka si guul leh loo soo gabagabeeyo. Guddoomiyaha, Guddoomiye ku xigeenka, Wasiirka Wakiilka Dowladda, Madaxa iyo Ku-xigeenka Komishinka Wadatashiga Qaranka, dhammaan guddiyada, hoggaamiyeyaasha Guddiga Joogtada ah ee Arrimaha Dimuqraadiyadda, iyo daneeyayaasha kale ayaa ka qayb qaatay doodda. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa; Xoorreey 3/2018 (ENA): Itoobiya waxay ka shaqeyneysaa go'aankeeda adag ee ah inay Afrikaanku xalliyaan dhibaatooyinka Afrika, sida ay sheegtay Wasiirka Difaaca Injineer Caayisha Maxamed. Shir-madaxeedka 17-aad ee Hoggaamiyeyaasha wasaaradaha Difaaca Afrika, kaas oo ay soo qabanqaabisay Midowga Afrika, ayaa la soo gabagabeeyay. Shir-madaxeedkan waxaa loogu talagalay in si wadajir ah wax looga qabto caqabadaha horyaalla qaaradda, oo ay ku jiraan argagixisada, ka ganacsiga dadka iyo caqabadaha kale ee amniga. Madaxdu waxay si faahfaahsan uga wada hadleen sida caqabadaha nabadda iyo amniga Afrika loo xallin karo iyada oo aan loo baahnaan faragelin shisheeye. Shir-madaxeedka Hoggaamiyeyaasha Difaaca, oo maalmo badan ka doodayay arrimo kala duwan oo Afrikaan ah, ayaa looga hadlay nabadda iyo xasilloonida gobolka, ciribtirka Al-Shabaab ee Soomaaliya, xaaladda hadda ka jirta Suudaan, taageerada dhaqaale ee howlgallada nabadda iyo arrimaha la xiriira iyo dejinta jihooyin xalal ah. Itoobiya, oo martigelineysay shirka sannado isku xiga sababtoo ah mowqifkeeda xooggan iyo ballanqaadkeeda nabadda, ayay tiri Wasiirka Difaaca Itoobiya, Injineer Caayosha Maxamed, iyo inay ka shaqeyneyso sidii Afrikaanku u xallin lahaayeen dhibaatooyinka Afrika. Wasiirku waxa kale ay xustay in shirku uu ka hadlay baahida loo qabo ciidamo mideysan oo Afrikaan ah oo si dhakhso ah u xallin kara dhibaatooyinka ka jira Afrika, islamarkaana uu shirku yahay shir ka tarjumaya kaalinta Itoobiya ay ka qaadanayso xasilloonidda qaaradda. Sarreeye Guuto Sebsbe Dhuba, Agaasimaha Arrimaha Caalamiga ah iyo Deriska ee Wasaaradda Difaaca, ayaa sheegay in shirka si weyn loogu aqoonsaday kaalinta Ciidamada Difaaca Itoobiya ay ka qaataan nabadda soomaaliya, isla markaana ay ku heshiiyeen inay sii wadaan wada shaqeynta si loo xalliyo dhibaatooyinka qaaradda. Waxaa sidoo kale la xusay in Shir Madaxeedka Nabadda iyo Amniga ee Hoggaamiyeyaasha Difaaca Afrika, oo ay ka soo qayb galaan dhammaan dalalka xubnaha ka ah Afrika, la qabto sannad kasta. Shirka 17-aad ee Wasiirrada Difaaca Afrika iyo Shirka 20-aad ee Madaxda Shaqaalaha iyo Taliyayaasha Amniga ee Midowga Afrika ayaa lagu qabtay Addis Ababa laga bilaabo Gudba 29 ilaa Xoorreey 2, 2018 T.I. #Ethiopian_News_Agency #ENA #WWI

Addis Ababa, Xoorreey 2/2018 (ENA): Taliye ku xigeenka Qaybta Bari ee Ciidanka, Major Jeneral Fiqaadhu Segaaye, ayaa sheegay in dadaal joogto ah lagu bixinayo sidii loo ilaalin lahaa nabadda deggan ee Bariga Itoobiya, loona xaqiijin lahaa in mashaariicda horumarineed ee halkaas ka bilaabmay ay si guul leh u socon karaan. Gobollada, degmooyinka iyo maamulada magaalooyinka ku yaalla Bariga Itoobiya ayaa qabtay kulan ku saabsan nabadgelyada, si loo xoojiyo wadashaqeynta hay’adaha ammaanka iyo maamulka deegaanka. Ujeeddada kulanka ayaa ahayd in la hubiyo in hay’adaha ammaanka ee heerka gobal iyo kan degmooyinku ay si buuxda uga shaqeeyaan xasilloonida iyo ilaalinta nabadda deegaanka. Major Jeneral Fiqaadhu Tsegaye oo guddoomiyay kulanka ayaa sheegay in nabadda adag ee ka jirta Bariga dalka ay sabab u noqotay in horumar ballaaran la bilaabo, isla markaana loo baahan yahay in lagu ilaaliyo shaqo hufan iyo wadajir. Wuxuu si gaar ah uga hadlay halista ka dhalata ka ganacsiga sharci darrada ah ee ku badan aagga, isagoo tilmaamay in kooxaha wax duminaya ay isku dayaan inay carqaladeeyaan nabadda. Sidaas darteed, hay’adaha ammaanka iyo shacabka ayaa wada shaqayn ka leh ilaalinta amniga maalin iyo habeenba. Wuxuu xusay in ciidamada ammaanku ay si nidaamsan uga shaqeeyaan ilaalinta nabadda, halka Ciidanka Difaaca Qarankuna uu door weyn ka qaato xaqiijinta amniga si mashaariicda horumarka u socda ay u guuleystaan. Kulanka waxaa ka qayb galay hoggaamiyeyaasha amniga ee Hararida, Bariga iyo Galbeedka Hararge ee Oromiya, Gobalada Siti iyo Faafan ee Soomaalida, maamulka magaalada Diri Dhaba, maamulka magaalada Mayaa, iyo saraakiil sare oo ka tirsan Bariga iyo Booliska Federaalka. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 2/2018 (ENA): Gudoomiyaha Guddiga Joogtada ah ee Arrimaha Dimuqraasiyadda ee Golaha Wakiilada Shacabka, Ewnate Alane, ayaa sheegay in warbaahinta loo baahan yahay inay si xooggan ugu shaqeyso ilaalinta danaha qaranka iyo horumarinta wacyiga bulshada. Warbaahinta waxaa la ogyahay inay door ballaaran ku leedahay horumarinta nidaamka dimuqraadiyadda, kor u qaadista hufnaanta iyo isla xisaabtanka, kobcinta wacyiga bulshada iyo xaqiijinta koboca dhaqaalaha, gaar ahaan iyada oo loo marayo faafinta xog sax ah iyo waxbaridda bulshada. Ewnate Alane oo la hadlayay WWI ayaa sheegay in dalka gudihiisa ay ka socdaan tallaabooyin lagu xoojinayo dhaqanka dimuqraadiyadda, lagu dhisayo midnimada, laguna difaacayo danaha qaranka. Wuxuu xusay in kala duwanaanshaha aragtiyaha iyo fikirka uu muhiim u yahay dhismaha dimuqraadiyadda, sidaas darteedna loo baahan yahay in warbaahinta loo abuuro jawi ku habboon oo u saamaxa inay kaalin wanaagsan ka qaadato hawshaas. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu tilmaamay in xogaha la gudbinayo ay tahay inaanay waxyeello u geysan danaha qaranka, isla markaana aanay dhaawacin midnimada iyo wadajirka shacabka. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in warbaahintu ay ku kala duwanaan karto mawduucyada ay tabinayso, laakiin ay waajib tahay inay ka taxadarto si fariimaha ay baahinayaan aysan u noqon kuwa hurin kara colaado ama abuuri kara khilaaf. Ewnate Alane ayaa sheegay in guushii Adhwa ay tusaale u tahay sida dadka Itoobiya ay ugu midoobi karaan ilaalinta karaamada dalka iyo danaha qaranka, inkastoo ay jiraan kala duwanaanshiyo arrimo kale ah. Wuxuu ku boorriyay in mar kasta dalka la hormariyo. Ugu dambayn, wuxuu cadeeyay in warbaahinta looga baahan yahay inay si weyn uga shaqeyso ilaalinta danaha qaranka iyo dhismaha wacyiga bulshada ee loo baahan yahay. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 2/2018 (ENA): Biqila Hurisa (Dr.), Wasiirka Xarunta Dhismaha Nidaamka Dimuqraadiyadda, ayaa sheegay in ay dhamaatay fikirka gumeysiga ah ee Masar ee ku saabsan Webiga Abaay. Dr. Biqila ayaa sheegay in fikradaha ku saleysan gumeysiga aysan maanta wax sharci ah ama macno siyaasadeed lahayn. Isagoo la hadlayey warbaahinta Pulse of Africa, Dr. Biqila wuxuu si adag uga jawaabay hadalkii Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar, Maxamed Cabdiladiif, ee ku saabsanaa Biyo-xireenka Itoobiya (GERD). Wuxuu sheegay in Masar looga baahan yahay inay ka fogaato hadallo iyo ficillo dhaawici kara nabadda iyo xasilloonida gobolka. Sidoo kale, wuxuu caddeeyey in doodda Masar ee ku aaddan Webiga Abaay ay tahay mid ku saleysan fikir hore oo gumeysi ah oo aan ku habboonayn xaaladda maanta jirta. Dr. Biqila wuxuu sheegay in sheegashada Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar ee ah in Itoobiya ay qaadday tallaabo waxyeello u leh Masar ay muujinayso aragti aan waafaqsanayn xaqiiqooyinka maanta, isla markaana asalkeedu yahay fikir gumeysi duugoobay. Wuxuu xusay in sheegashada Masar ee ah “Nile-ka aniga ayaa iska leh” ay tahay aragti waayihiisu dhammaaday oo aan la aqbali karin, isla markaana keeni karta khalkhal iyo xasillooni-darro ka baxsan xadka Masar. Dr. Biqila wuxuu sheegay in hadalka Wasiirka Masar uu yahay mid ka hor imanaya danaha qaranka Itoobiya oo aanu lahayn wax taageero sharci ah. Sidoo kale wuxuu tilmaamay in Masar ay taageerto kooxo mucaarad ah oo dhibaato ka wada Itoobiya, taasoo uu ku sheegay ficil mas’uuliyad-darro ah oo hurin kara colaad. Isagoo ka hadlayay xuquuqda biyaha iyo wadajirka gobolka, wuxuu ku celiyay in Itoobiya — oo ah dalka ugu weyn ee bixiya biyaha Nile — ay leedahay xuquuq sharci ah oo ay kheyraadkeeda uga faa’iidaysato. Dhanka kale, Dr. Biqila wuxuu sheegay in doonista Itoobiya ee ku saabsan marin-badeedku ay tahay mid sharci ah oo ku dhisan mabda’a caalamiga ah, isla markaana beesha caalamku ay si tartiib ah u aqoonsanayso. Ugu dambayn, wuxuu tilmaamay in aragtida Masar ee ah inay keli ahaanteed adeegsan karto biyaha Niil ay tahay mid wakhtigeedii dhacay oo ka tarjumaysa fikir gumeysi ah, taas oo aan ku habboonayn jawiga iskaashi ee maanta loo baahan yahay. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 1/2018 (ENA): Dowladda Jarmalka ayaa xaqiijisay inay sii wadi doonto iskaashiga dhaqaale ee ay la leedahay Itoobiya, iyadoo ballanqaadday taageero dhan 206 milyan oo Yuuro ah si loo horumariyo dhaqaalaha, loo xoojiyo dib-u-habeynta, loona taageero mashaariicda horumarineed ee dalka. Wafti ay hoggaaminayso Wasiirka Iskaashiga Dhaqaale iyo Horumarinta Jarmalka, Reem Alabali-Radofan, ayaa maanta la kulantay waftiga Itoobiya oo uu hogaaminayay Axmed Shide, Wasiirka Maaliyadda iyaga oo ka wada hadlay sidii loo xoojin lahaa iskaashiga muddada dheer u dhexeeya labada dal. Wasiirka Jarmalka ayaa sheegtay in labada dal ay ka shaqeynayaan iskaashi waara oo ku saabsan dib-u-habeynta iyo horumarinta guud, iyaga oo qorsheynaya hirgelinta heshiis iskaashi muddo saddex sano ah oo socon doona 2025 ilaa 2027.   Wasiirka Maaliyadda, Ahmed Shide, ayaa bogaadiyey taageerada xooggan ee Jarmalka, isagoo xaqiijiyey in iskaashiga labada dal uu sii socon doono, islamarkaana Itoobiya ay wado horumarinta dhaqaalaha, hagaajinta adeegyada ganacsiga, saadka, iyo adeegyada dowladda. Labada dal waxay sidoo kale xoogga saareen ilaalinta isbeddelka cimilada, dhiirrigelinta maalgashiga Jarmalka ee Itoobiya, iyo xaqiijinta joogteynta dib-u-habeynta, iyadoo la xoojinayo xiriirka diblomaasiyadeed iyo iskaashiga horumarineed ee labada dhinac. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 1/2018 (ENA):Wasiirka Arrimaha Dibadda, Gedhiyoon Timootieoos, ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay Danjire Hu Jangcjn, oo ah Wakiilka Gaarka ah ee Shiinaha u qaabilsan Geeska Afrika. Intii kulanku socday, Wasiir Gedhiyoon wuxuu iftiimiyay muhiimadda iyo baaxadda ballaaran ee xiriirka Itoobiya iyo Shiinaha. Wuxuu uu wakiilka gaarka ah uga warbixiyay dadaallada horumarineed ee Itoobiya ka wado gudaha dalka, xaaladda gobolka, iyo himilooyinka ballaaran ee dalka ee ku aaddan isku xidhka dhaqaale ee gobolka iyo koboc wadajir ah.   Danjire Hu Jangjun ayaa xusay iskaashiga istiraatiijiyadeed ee muddada dheer iyo kan joogtada ah ee aan saameynta u yeelin xaaladaha ee u dhexeeya Itoobiya iyo Shiinaha, iyadoo labada dal ay sanadkan u dabbaaldegayaan 55 sano oo xiriir diblomaasiyadeed ah. Wuxuu muujiyay heerka sare ee is-weydaarsiga madaxda labada dal, isaga oo xaqiijiyay ballanqaadka Shiinaha ee ah sii xoojinta iskaashiga labada dhinac iyo midka caalamiga ah. Labada dhinac ayaa ku heshiiyay inay si dhow uga wada shaqeeyaan meelaha ay danaha wadaagaan, heer laba geesood ah iyo heer caalami ahba. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya

Addis Ababa, Xoorreey 1/2018 (ENA): Itoobiya iyo Saambiya ayaa ku heshiiyay inay si wadajir ah uga shaqeeyaan arrimaha difaaca, si loo xoojiyo xiriirka labada dal ee muddada dheer soo jiray loona horumariyo iskaashiga ciidamada ee dhinacyada kala duwan. Heshiiskan ayaa ka dhashay wada hadal dhexmaray Taliyaha Guud ee Ciidamada Difaaca dalka, Fildh Maarshaal Birhaanu Juulaa, iyo dhiggiisa Saambiya, Jeneral Jioffrey Syeele. Kadib kulankooda, madaxda difaaca ee labada dal ayaa saxiixay heshiis ku saabsan wada shaqayn milatari oo ballaaran.   Fildh Maarshaal Birhaanu wuxuu sheegay in Itoobiya ay si buuxda ugu howlan tahay ilaalinta amniga gobolka iyo xasilloonida, isla markaana ay diyaar u tahay inay sii xoojiso xiriirka ay la leedahay Saambiya. Dhinaca Zambia, Jeneral Jioffrey Syeele wuxuu tilmaamay in iskaashigan uu abuuri doono awood wadajir ah oo labada dal u horseedi doonta faa'iidooyin badan. Saambiya waxay muujisay qadarin ku saabsan khibradda iyo geesinnimada Ciidanka Itoobiya tan iyo dagaalkii Adhwa, taas oo ay sheegeen inay dhiirrigelisay ka shaqaynta iskaashi dhow. Itoobiya-na waxay uga mahadcelisay Saambiya rabitaankooda ku aaddan in la ballaariyo wada shaqayntooda milatari.   Ugu dambayn, Wasiirrada Gaashaandhigga labada dal ayaa kala saxiixday heshiis ku saabsan iskaashiga dhismaha ciidamo casri ah, tababar, warshadaha difaaca, iyo arrimo amni oo kale. Wasiiru Dowle Maartaa ayaa sheegtay in ujeeddada ugu weyn ay tahay ilaalinta danaha qaranka labada dal iyo kor u qaadista iskaashiga. Wasaaradda Difaaca Saambiya-na waxay ku dartay in xiriirka difaaca la sii xoojin doono si loo gaaro guulo muuqda. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya