Addis Ababa, Nahaase, 25,2018 (ENA ) Ra’iisul Wasaare ku-xigeenka ahna Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Taylaandhi Sihasak Fuangketkiow ayaa sheegay in Thailand ay doonayso inay xoojiso iskaashiga istiraatiijiga ah ee ay la leedahay Itoobiya, isla markaana ay ballaariso iskaashiga ay la leedahay qaaradda Afrika.   Wasiir-ku-xigeenka Arrimaha Dibadda ee Thailand, Sihasak Fuangketkiow ayaa booqasho shaqo oo rasmi ah ku yimid Itoobiya.   Waxa uu waraysi siiyey Wakalada Wararka ee Itoobiya (ENA) islamarkaana xusay in Addis Ababa ay si isa soo taraysa u noqonayso buundo muhiim ah oo isku xirta Koonfur-bari Aasiya iyo Afrika.   Waxa uu xusay in Itoobiya ay tahay dal xiriir taariikhi ah oo soo jireen ah la leh Thailand, isagoo sheegay in dalkiisu uu ka shaqaynayo sidii xiriirkaas loo sii xoojin lahaa, loona ballaarin lahaa iskaashiga dhinacyada kala duwan.   Gaar ahaan, waxa uu xusay in Taylaandhi ay diyaar u tahay inay Itoobiya la wadaagto khibraddeeda horumarineed ee dhinacyada horumarinta warshadaha iyo kordhinta qiimaha wax-soo-saarka beeraha.   Dhanka kale wuxuu xusay in ujeeddada ugu weyn ee booqashadiisu ay tahay xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee labada dal iyo kordhinta ka-qaybgalka Thailand ee Midowga Afrika (AU) oo xaruntiisu tahay Addis Ababa.   Arrintan awgeed, waxa uu xusay in Thailand ay go’aansatay inay safaarad ka furato Addis Ababa.   Waxa uu xusay in tallaabadan ay muujinayso dadaalka dalkiisu ugu jiro xoojinta saameyntiisa diblomaasiyadeed ee Afrika iyo inuu Addis Ababa ka dhigo xarunta ugu weyn ee xiriirkiisa qaaradda Afrika.   Waxaa intaasi ku daray in Taylaandhi ay si gaar ah diiradda u saarayso hirgelinta barnaamijka loo yaqaan “Thailand-Africa Initiative, kaas oo loogu talagalay in lagu horumariyo iskaashiga siyaasadeed, dhaqaale iyo horumarineed ee ay la leedahay Afrika.   Wasiirku waxa uu sheegay in qaaradda Afrika ay ku jirto koboc degdeg ah, isla markaana ay hadda si caalami ah u noqotay cod xooggan oo saamayn leh oo ka dhex muuqda dalalka Koonfurta Caalamka (Global South).   Waxa uu xusay in saamaynta ay hadda Koonfurta Caalamku ku leedahay fagaarayaasha caalamiga ah ay sii kordhayso, isagoo sheegay in ujeeddada ugu weyn ee Taylaandhi ay tahay dhisidda iskaashi qaaradeed oo la jaanqaadaya xaqiiqadan.   Wuxuu xusay in iyadoo si wadajir ah loola shaqeynayo dalalka Afrika ee xiriirka hore ula lahaa Taylaandhi iyo sidoo kale dalalka cusub, ay suuragal tahay in la gaaro natiijooyin badan oo wadaag ah oo ka sarreeya guulihii hore loo diiwaangeliyay.   Diblomaasigu waxa uu xusay in Addis Ababa ay tahay xarun muhiim ah oo isku xirta Ururka Koonfur-bari Aasiya (ASEAN) iyo Afrika, isagoo sheegay in Itoobiya iyo Taylaandhi ay door weyn ka ciyaari karaan dhismaha buundo iskaashi oo xooggan oo u dhexeysa Midowga Afrika iyo Ururka Koonfur-bari Aasiya (ASEAN).   Waxa uu intaasi ku daray in booqashooyinka wadajirka ah iyo wadaxajoodka joogtada ah ee heerka hoggaanka sare ay muhiim u yihiin in xiriirka labada dal loo gudbiyo heer ka sarreeya kan hadda jira.   Wasiirku waxa uu ugu baaqay Taylaandhi iyo dalalka Afrika inay si wadajir ah uga shaqeeyaan ilaalinta nidaamka caalamiga ah ee ku saleysan sharciga, sii wadista ganacsiga xorta ah iyo xoojinta nidaamka ganacsi ee hoos yimaada Ururka Ganacsiga Adduunka (WTO).   Ugu dambayn waxa uu sharraxay in xubinnimada Itoobiya ee Ururka Ganacsiga Adduunka ay dhiirrigelinayso in dalku si firfircoon uga qaybqaato xeerarka ganacsiga caalamiga ah iyo dhaqaalaha adduunka.

Addis Ababa; Naaf 25 /2018 (ENA): Sahqooyinka dadka deegaanka Amxaarada ee la dagaallanka xagjirnimada iyo gaarista natiijooyin dhammaan dhinacyada horumarka deegaanka waa mid ammaan ah, ayuu yiri Aaden Farax, Madaxa Xarunta Isku-dubaridka Dimuqraadiyadda iyo Horumarinta oo leh darajada Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka iyo Madaxweyne Ku-xigeenka Xisbiga Barwaaqo.   Waxaa la qabanayaa madal lagu barayo hoggaamiyeyaasha sare iyo kuwa dhexe ee deegaanka Amxaarada waxqabadka hawlaha xisbiga iyo dowladda ee sannad-miisaaniyadda 2018 iyo SM-ka 2019.   Isagoo la hadlayay madasha, Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka iyo Madaxa Xarunta Isku-dubaridka ee Dhismaha Nidaamka Dimuqraadiga iyo Madaxweyne Ku-xigeenka Xisbiga Barwaaqada, Aaden Farax, ayaa sheegay in dadka deegaanka Amxaarada ay bixiyeen qiimo midnimo qaran, ixtiraamka nidaamka dowladda, iyo dhismaha dowladda, welina ay bixinayaan qiimaha.   Wuxuu sheegay inay yihiin dad dalbanaya in dhibaato kasta lagu xalliyo sharciga, mudnaanta la siiyo ixtiraamka sharciga, isla markaana ay ka go'an tahay inay ixtiraamaan madaxbannaanida dalka.   Wuxuu sheegay in dadku ay la dagaallameen xagjirnimada SM ka 2018; wuxuu sidoo kale tilmaamay inay iyagu gacan ka geysanayaan xoojinta ciidamada amniga iyo sareynta sharciga.   Wuxuu xusay in dadku, iyagoo aad u xiiseeya dhismaha dawladda, ay doorteen hoggaamiyahooda iyagoo si habboon u qabanaya doorashada.   Wuxuu sidoo kale sheegay in horumar heer sare ah uu ka jiro deegaanka, inkastoo ay jiraan caqabado. Wuxuu sidoo kale xusay in fikradda barwaaqada si habboon loo hirgelinayo. Wuxuu sidoo kale sheegay in dadka gobolku ay iska kaashadaan dhammaan hawlaha ay dowladdu hirgelisay. Dadka deegaanka waxay aqoonsan yihiin shaqada aan qabannay; marka ay jiraan dhibaatooyin, si furan ayay u hadlaan, ayuu yiri.     Waxa kale oo uu ku dhawaaqay in dowladda federaalka iyo Xisbiga Barwaaqo ay garab istaagi doonaan deegaanka dhammaan arrimaha uu raadinayo.

Harar; Naaf 25/2018 (ENA): Shaqooyinka lagu hubinayo ka qaybgalka buuxa ee dhalinyarada ee deeganka Hararida ayaa sii xoojin doonta, ayay tiri Madaxweyen Ku-xigeenka DDH, Roza Cumer.   Barnaamij lagu daahfurayo wacyigelinta Barnaamijka Tababarka Dhalinyarada ayaa lagu qabtay magaalada Harar.   Barnaamijkan Tababarka Dhalinyarada ayaa laga hirgeliyay 11 magaalo oo dalka oo dhan ah.   Madaxweyne Ku-xigeenka Deegaanka Hararida Roza Cumer, ayaa ka qaybgashay madasha, ayaa sheegtay in dowladda dregaanku ay qabatay hawlo badan si kor loogu qaado ka qaybgalka dhalinyarada.   Waxay sheegtay in 1,050 dhallinyaro ah ay ka faa'iideysan doonaan "Barnaamijka Tababarka Dhalinyarada" ee laga hirgeliyay dawlad deegaanka sannad-maaliyadeedka.   Waxay tilmaamtay in ujeeddada ugu weyn ee barnaamijku ay tahay in dhallinyarada loo abuuro fursado shaqo oo joogto ah iyadoo la siinayo khibrad shaqo oo heer sare ah, taasoo yareyn doonta dhibaatada shaqo la'aanta dhallinyarada.     Madaxa Xafiiska Horumarinta Ganacsiga iyo Warshadaha deegaanka, Mudane Ismaaciil Yusuf, ayaa sheegay inaan la shaqeyn doono daneeyayaasha si loo hubiyo in mashruucu uu noqdo mid wax ku ool ah oo lagu gaaro ujeeddadii loogu talagalay gobolka.   Madasha waxaa ka soo qayb galay maamulka sare ee gobolka, madaxda xafiisyada qaybaha, dhalinyarada iyo dhinacyada kale ee lagu casuumay.

Addis Ababa; Naaf 24/2018 (ENA): Itoobiya waxaa ka go'an inay saaxiibtinimada soo jireenka ah ee ay la leedahay Taylaandh u beddesho iskaashi dhaqaale, ganacsi iyo maalgashi oo xooggan, ayuu yiri Danjire Dewano Kedir, Agaasimaha Guud ee Waaxda Arrimaha Bariga Dhexe, Aasiya iyo Baasifigga ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda.   Safiirka Guud ee Taylaandh ee Itoobiya Jirusaya Birananda, ayaa dhankiisa sheegay in Taylaandh ay aad u danaynayso inay iskaashigeeda ganacsi iyo dhaqaale ee ay la leedahay Itoobiya u qaaddo heerka xiga.   Madasha Ganacsiga ee Taylaandh iyo Itoobiya waxaa lagu qabanayaa cinwaanka "Thailand-Ethiopia: Dhisidda Xiriirka Ganacsiga".   Madasha waxaa ka qaybgalaya mas'uuliyiin ka tirsan dowladda iyo xubno ka socda bulshooyinka ganacsiga ee Itoobiya iyo Taylaandh.   Safiir Dewano Keder, Agaasimaha Guud ee Waaxda Arrimaha Bariga Dhexe, Aasiya iyo Baasifigga ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda, ayaa isla waqtigaas yiri; Xiriirka labada dal wuxuu leeyahay taariikh dheer.   Wuxuu sheegay in xiriirkan siyaasadeed loo rogi doono xiriir ganacsi iyo dhaqaale oo la taaban karo.   Wuxuu sheegay in khibradda hodanka ah ee Thailand ee dalxiiska, habaynta beeraha, dawooyinka iyo qaybaha tiknoolajiyada la keeni karo Itoobiya.   Wuxuu sidoo kale ammaanay "Habka Afrika-Thailand" ee dhawaan lagu dhawaaqay Thailand, wuxuuna ku dhawaaqay inay ka shaqayn doonto sidii loo sii xoojin lahaa xiriirka iyadoo dadaalkeeda u beddelaysa qorshe waxqabad oo la taaban karo.   Wuxuu sidoo kale sheegay in Itoobiya ay tahay waddan leh fursado maalgashi oo ballaaran oo ku saabsan beeraha, macdanta, dalxiiska, warshadaha iyo qaybaha tiknoolajiyada.   Wuxuu xaqiijiyay in taageerada lagama maarmaanka ah la siin doono shirkadaha Thai iyo bulshooyinka ganacsiga ee doonaya inay yimaadaan oo ay maalgashadaan Itoobiya.   Dhankeeda, Safiirka Taylaandh ee Itoobiya, Jirusaya Birananda, ayaa tidhi; Itoobiya iyo Thailand waxay leeyihiin xiriir soo jireen ah.   Waxay sheegtay in xiriirkan siyaasadeed ee wanaagsan ee labada dal loo rogi doono iskaashi dhaqaale oo xooggan iyo fursado ganacsi oo la taaban karo.   Waxay tilmaamtay in Itoobiya ay tahay xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taal Geeska Afrika; Suuqa weyn ee dalka oo sii kordhaya, goobta istaraatiijiyadeed, kheyraadka beeraha ee hodanka ah, ajandaha horumarinta iyo ballaarinta kaabayaasha dhaqaalaha ayaa fursado ballaaran u furaya maalgashadayaasha caalamiga ah.     Safiirka ayaa sheegtay in Taylaandh ay rabto in iskaashiga ay la leedahay Itoobiya uu abuuro shaqooyin, keeno tiknoolajiyad iyo wareejin aqoon, iyo inuu gacan ka geysto barwaaqo la wadaago.     Waxag ugu baaqday ganacsatada inay isticmaalaan madasha maanta si ay saaxiibtinimada ugu beddelaan iskaashi, iyo iskaashi barwaaqo la wadaago.

Jigjiga; Naaf 24/2018 (ENA): Madaxweynaha DDS Mustafe Muxumed ayaa sheegay in dhismaha hay'adaha iyo kaabayaasha dhaqaalaha ee Dowlad Deegaanka Soomaalida si isku xiran loo fulinayo.   Madaxweyne Mustafe ayaa daahfuray dhismaha dhisme cusub oo casri ah oo loogu talagalay xafiiska maalgashiga iyo warshadaha dawlad deegaanka.   Farriin uu ka jeediyay isla barnaamijkan, wuxuu ku sheegay in hawlaha horumarinta oo dhammaystiran laga fulinayo deegaanka kuwaas oo hubin doona faa'iidada dadka.   Wuxuu sidoo kale sheegay in dadaallada lagu doonayo in adeegyada dowladda laga dhigo kuwo ku habboon, degdeg ah oo hufan oo ay la isbarbar wado hawlaha horumarinta la xoojiyay.   Wuxuu sidoo kale sheegay in dhismaha dhisme cusub oo casri ah oo loogu talagalay maalgashiga deegaanka iyo warshadaha uu maanta bilaabmay; wuxuu sheegay in dhismaha hay'adaha iyo kaabayaasha dhaqaalaha uu sii socon doono.   Wuxuu sidoo kale sheegay in waxbarashada, biyaha, waddooyinka, caafimaadka, horumarinta dijitaalka ah iyo mashaariic kale si gaar ah loo fulinayo.   Wuxuu sheegay in dhismaha horumarro ku saleysan dadka iyo hubinta faa'iidada muwaadiniinta, ha ahaato magaalooyinka ama meelaha miyiga ah ee deegaanka, ay sii ahaan doonaan diiradda ugu weyn ee aan saarno.

Addis Ababa; Naaf 24/2018 (ENA); Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Taylaandh Sihasak Puangketkew ayaa sheegay in codsiga marin-badeedka ee Itoobiya ay tahay arrin aasaasi ah oo ay tahay in dalalka deriska ahi si sax ah u fahmaan.   Itoobiya waxay ka shaqeyneysaa arrinta helitaanka marinka badda oo ah ajande jiritaan ah marka la eego tirada dadka iyo kobaca dhaqaale ee degdegga ah.   Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.) ayaa la ogyahay inuu si isdaba joog ah u sheegay in Itoobiya, oo ah waddan weyn oo ku yaal gobolka, aysan sii ahaan karin maxbuus juqraafi ah.   Waxaa xusid mudan in Ra'iisul Wasaare Abiy Ahmed (PhD) uu sidoo kale sheegay in Itoobiya ay sii wadi doonto inay ka shaqeyso sidii ay arrintan u gaari lahayd iyada oo loo marayo ganacsi iyo mabda'a ah bixinta iyo qaadashada.   Inta uu ku guda jiray booqashadiisa rasmiga ah ee uu ku tagay Itoobiya, Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Taylaandh Sihasak Puangketkew ayaa sheegay in dekedaha ay muhiim u yihiin ganacsiga iyo maalgashiga dalka.   Sidaa darteed, wuxuu sheegay in dadaallada Itoobiya ee ku aaddan helitaanka badda ay tahay arrin aasaasi ah oo ay tahay in waddamada deriska la ah ay fahmaan.   Wuxuu sidoo kale xusay in geeddi-socodka helitaanka badda loo maro si ku salaysan faa'iido iyo horumar labada dhinac ah oo lala sameeyo waddamada deriska la ah.   Wuxuu sidoo kale xusay in arrinta dekedda Itoobiya ay la xiriirto qaab-dhismeedka iskaashiga ee ay tahay inay ka dhex jirto waddamada soo koraya.   Wuxuu sidoo kale sheegay in waddamada soo koraya ay tahay inay wada shaqeeyaan oo ay iska kaashadaan si codkooda iyo danahooda loogu maqlo golayaasha diblomaasiyadeed ee caalamiga ah.   Wuxuu sidoo kale xusay in waddamada Koonfurta Hemisphere ay tahay inay si wada jir ah uga wada shaqeeyaan sidii hore si ay u ilaaliyaan danahooda nidaamka caalamiga ah; wuxuu sharraxay in Afrika ay soo baxayso oo ah codka ugu weyn ee iskaashigan.   Itoobiya oo ah xarunta midowga, waxay u adeegtaa sidii albaab isku xira Afrika iyo qaaradda Aasiya, ayuu yiri Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka Thailand iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Sihasak Puangketkew.   Wuxuu sidoo kale ku baaqay saaxiibtinimo iyo midnimo ballaaran oo ka dhaxaysa waddamada isku fikirka ah si loo ilaaliyo iskaashiga iyo xukunka nidaamka caalamiga ah ee ku salaysan sharciga.   Addis Ababa; Naaf 24/2018 (ENA): Itoobiya waxaa ka go'an inay saaxiibtinimada soo jireenka ah ee ay la leedahay Taylaandh u beddesho iskaashi dhaqaale, ganacsi iyo maalgashi oo xooggan, ayuu yiri Danjire Dewano Kedir, Agaasimaha Guud ee Waaxda Arrimaha Bariga Dhexe, Aasiya iyo Baasifigga ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda.   Safiirka Guud ee Taylaandh ee Itoobiya Jirusaya Birananda, ayaa dhankiisa sheegay in Taylaandh ay aad u danaynayso inay iskaashigeeda ganacsi iyo dhaqaale ee ay la leedahay Itoobiya u qaaddo heerka xiga.   Madasha Ganacsiga ee Taylaandh iyo Itoobiya waxaa lagu qabanayaa cinwaanka "Thailand-Ethiopia: Dhisidda Xiriirka Ganacsiga".   Madasha waxaa ka qaybgalaya mas'uuliyiin ka tirsan dowladda iyo xubno ka socda bulshooyinka ganacsiga ee Itoobiya iyo Taylaandh.   Safiir Dewano Keder, Agaasimaha Guud ee Waaxda Arrimaha Bariga Dhexe, Aasiya iyo Baasifigga ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda, ayaa isla waqtigaas yiri; Xiriirka labada dal wuxuu leeyahay taariikh dheer.   Wuxuu sheegay in xiriirkan siyaasadeed loo rogi doono xiriir ganacsi iyo dhaqaale oo la taaban karo.   Wuxuu sheegay in khibradda hodanka ah ee Thailand ee dalxiiska, habaynta beeraha, dawooyinka iyo qaybaha tiknoolajiyada la keeni karo Itoobiya.   Wuxuu sidoo kale ammaanay "Habka Afrika-Thailand" ee dhawaan lagu dhawaaqay Thailand, wuxuuna ku dhawaaqay inay ka shaqayn doonto sidii loo sii xoojin lahaa xiriirka iyadoo dadaalkeeda u beddelaysa qorshe waxqabad oo la taaban karo.   Wuxuu sidoo kale sheegay in Itoobiya ay tahay waddan leh fursado maalgashi oo ballaaran oo ku saabsan beeraha, macdanta, dalxiiska, warshadaha iyo qaybaha tiknoolajiyada.   Wuxuu xaqiijiyay in taageerada lagama maarmaanka ah la siin doono shirkadaha Thai iyo bulshooyinka ganacsiga ee doonaya inay yimaadaan oo ay maalgashadaan Itoobiya.   Dhankeeda, Safiirka Taylaandh ee Itoobiya, Jirusaya Birananda, ayaa tidhi; Itoobiya iyo Thailand waxay leeyihiin xiriir soo jireen ah.   Waxay sheegtay in xiriirkan siyaasadeed ee wanaagsan ee labada dal loo rogi doono iskaashi dhaqaale oo xooggan iyo fursado ganacsi oo la taaban karo.   Waxay tilmaamtay in Itoobiya ay tahay xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taal Geeska Afrika; Suuqa weyn ee dalka oo sii kordhaya, goobta istaraatiijiyadeed, kheyraadka beeraha ee hodanka ah, ajandaha horumarinta iyo ballaarinta kaabayaasha dhaqaalaha ayaa fursado ballaaran u furaya maalgashadayaasha caalamiga ah.     Safiirka ayaa sheegtay in Taylaandh ay rabto in iskaashiga ay la leedahay Itoobiya uu abuuro shaqooyin, keeno tiknoolajiyad iyo wareejin aqoon, iyo inuu gacan ka geysto barwaaqo la wadaago.   Waxag ugu baaqday ganacsatada inay isticmaalaan madasha maanta si ay saaxiibtinimada ugu beddelaan iskaashi, iyo iskaashi barwaaqo la wadaago.

Addis Ababa,Naaf, 23,2018 (ENA) Itoobiya waa dal weyn oo awood u leh inay xaqiijiso codsigeeda ku aaddan helitaanka marin-badeed, sida ay u hirgelisay Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya ee (GERD), sida uu sheegay milkiilaha warbaahinta Abbay Kings Media, Ustaad Jamaal Bashiir.   Ustaad Jamaal Bashiir ayaa sheegay in Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya uu muujiyay in Itoobiya ay awood u leedahay inay si madax-bannaan u horumariso oo uga faa’iidaysato khayraadkeeda biyaha.   Ugu horeyn Ustaad Jamal Bashiir oo waraysi siiyey Wakaaladda Wararka ee Itoobiya (ENA) ayaa xusay in biyo-xireenku uu door muuqda ka qaadanayo isku xirka dalalka gobolka dhanka korontada iyo xoojinta iskaashiga ka dhexeeya dalalka gobolka.   Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in Biyo-xireenka Wayne ee Dib-u-curashada Itoobiya uu si dhab ah u muujiyay in iskaashiga Itoobiya iyo dalalka ku jira basin-ka Webiga Nile uu ku dhisan yahay mabda’a faa’iido-wadaagga iyo horumarinta wadajirka ah.   Ustaad Jamaal Bashiir ayaa waxaa kale oo uu xusay in aanu jirin cid ka hor istaagi karta Itoobiya inay ka faa’iidaysato khayraadkeeda biyaha, isagoo carrabka ku adkeeyay in xaqa Itoobiya u leedahay horumarinta khayraadkeeda uu waafaqsan yahay shuruucda iyo mabaadi’da caalamiga ah.   Waxa uu intaas ku daray in mashaariicda Itoobiya qorshaynayso inay mustaqbalka ka fuliso khayraadkeeda biyaha ay dalka u horseedi doonaan marxalad horumarineed oo ka wanaagsan tan hadda.   Mashaariicda waraabka, koronto-dhalinta Koysha iyo kuwo kale ayaa kaalin ka qaadanaya xaqiijinta qorshaha horumarinta Itoobiya.   Dhinaca kale, Ustaad Jamaal Bashiir ayaa sheegay in Itoobiya ay guulo ka gaadhay dhinacyo badan oo ay hiigsatay, gaar ahaan horumarinta magaalooyinka, dalxiiska iyo dhismaha dimuqraadiyad ku salaysan wadatashi iyo is-afgarad.   Waxa uu sheegay in Itoobiya ay hadda si rasmi ah u soo bandhigtay arrinta marin-badeedka oo uu ku tilmaamay mid ka mid ah danaha qaranka ee dalka.   Ustaad Jamaal Bashiir ayaa ku dooday in helitaanka marin-badeedku yahay arrin la xiriirta jiritaanka Itoobiya iyo xaqa ay u leedahay inay si caddaalad ah u horumariso danaheeda, isagoo sheegay in xaqiijinta arrintaasi ay tahay xaqiiqo aan laga maarmi karin oo saaran jiilkan.   Waxa uu intaa raaciyay in xaqiiqada ah in Itoobiya ay heli doonto marin-badeed ay tahay arrin xitaa dhinacyada ka soo horjeeda ay qirayaan.   Ugu dambeyn, Ustaad Jamaal Bashiir ayaa xusay in Itoobiya, sida ay u hirgelisay Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya iyo mashaariicda kale ee waaweyn, ay sidoo kale awood u leedahay inay xaqiijiso codsigeeda ku aaddan helitaanka marin-badeed

Addis Ababa, Naaf 22/2018 (ENA): Wasiirka Arrimaha dibad ee Itoobiya, Gedion Timotheos (PhD), ayaa sheegay inay Itoobiya ka shaqaynayso siday xiriirka diblomaasiyadeed iyo siyaasadeed ay la layelato dalka Tayland si u iskaashiga u noqdo mid heer sare ah.   ​Wasiirka Arrimaha dibadu Gedion Timotheos (PhD) ayaa kulan looga wada hadlayay arrimaha laba-geesoodka ah la qaatay Ra'iisul Wasaare Ku-xiganka ahna Wasiirka Arrimaha Noolaha ee Taylaandhi Sihasak Phuangketkeow.   ​Wasiirada ayaa saxiixay heshiis is-faham ah oo looga dan leeyahay in lagu kordhiyo iskaashiga siyaasadeed, diblomaasiyadeed iyo kan dhaqaale ee ka dhaxeeya labada dhinac.   ​Wasiirka Arrimaha Dibada Gedion Timotheos (PhD) ayaa sheegay inuu dhacay kulan wax ku ool ah oo u gogol-xaaraya in xiriirka siyaasadeed iyo kan diblomaasiyadeed ee Itoobiya iyo Taylaand loo beegsado iskaashi dhaqaale.   ​Wuxuu sidoo kale tilmaamay inay arrintani xoojinayso xiriirka diblomaasiyadeed ee ka dhaxeeya labada darood.   ​Dhankiisa, Ra'iisul Wasaare Ku-kuxgeenka ahna Wasiirka Arrimaha Dibada ee Taylaand, Sihasak Phuangketkeow, ayaa dhinaciisa tilmaamay inay Taylaand danaynayso xoojinta xiriirka diblomaasiyadeed iyo iskaashiga ay la leedahay Itoobiya.

Addis Ababa; 22 Naaf 2018 (ENA): Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Dimuqraadiga ee Itoobiya, Taye Atske-Selassie, ayaa Qariga Madaxtooyada Qaranka ku qaabilay , wada-hadalna ku la qaatay Ra'iisul Wasaaraha Ku-reageha ahna Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Thailand, Sihasak Phuangketkeow.   Sida la ogyahay in Ra'iisul Wasaaraha kuxigenka ahna Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Thailand, Sihasak Phuangketkeow, oo maanta soo gaaray magaalada Addis Ababa si uu booqasho hawleed oo rasmi ah uga sameeyo, isla markaana uu si rasmi ah u bilaabo barnaamijka taariikhiga ah ee “Thailand-Africa Initiative”.   Galabnimadii maanta, Madaxweyne Taye Asqesilaase iyo Ku-xigenka Ra'iisul Wasaaraha ahna Wasiirka Arrimaha Dibadda ayaa ku wada-hadlay Aqalka Madaxtooyada Qaranka.   Wada-hadalkooda ayaa lagu sheegay inay diiradda lagu saareen sidii loo sii korin lahaa loona gaarsiin lahaa heer ka sareeya xiriirka hada ee labada dhinac ka dhexeeya Itoobiya iyo taylandhi

Addis Ababa; Naaf 22/2018 (ENA): Xidhiidhka Taylaandh iyo Afrika ayaa u gudbaya cutub cusub oo lagu xoojinayo iskaashiga labada dhinac ee faa'iidada leh, ayuu yiri Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka Taylandh iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Sihasak Phuangketkeo.   Golaha Iskaashiga Taulandh iyo Afrika ayaa lagu qabtay Addis Ababa.   Farriintiisa uu ka jeediyay ​​​​madasha, Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka Taylaandh iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Sihasak Phuangketkeo ayaa ku soo bandhigay qaab-dhismeed cusub si loo xoojiyo xiriirka dhammaystiran ee Thailand ay la leedahay Afrika si loo gaaro heer sare oo iskaashi istiraatiiji ah.   Wasiirku wuxuu xusay in ahamiyadda ugu weyn ee booqashadiisu ay ahayd Itoobiya iyo Nayjeeriya.   Qaab-dhismeedkan iskaashiga, oo ku salaysan afar mawduuc oo waaweyn, wuxuu higsanayaa in la sii xoojiyo iskaashiga hay'adaha ee Midowga Afrika iyo Bulshada Dhaqaalaha ee Dalalka Galbeedka Afrika (ECOWAS).   Waxaa sidoo kale loogu talagalay in la abuuro buundo dhaqaale oo xooggan oo u dhaxaysa Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika iyo Ururka Qaramada Midoobay ee Koonfur-bari Aasiya (ASEAN).   Si loo gaaro yoolkan, wafdi ganacsato ah oo ka socda Thailand ayaa la kulmi doona dowladda Itoobiya iyo wakiillada waaxda gaarka loo leeyahay ee Addis Ababa si ay u qabtaan wadahadal isku xiraya bulshada ganacsatada.   Dhanka kale, Taylandh waxay ku dhawaaqday qorshe hawleed cusub oo lagu xoojinayo iskaashiga Koonfur-Koonfureed saddexda sano ee soo socota iyadoo miisaaniyaddu ay tahay saddex milyan oo doolar.   Barnaamijku wuxuu inta badan diiradda saari doonaa beeraha, amniga cuntada iyo wareejinta tiknoolajiyada, waxaana loo isticmaali doonaa in lagu dhiso xarumo tababar oo beeraha ah oo ku yaal meelo kala duwan oo Afrika ah.   Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa xaqiijiyay in Taylandh, oo qaban doonta guddoomiyaha Ururka Qaramada Midoobay ee Koonfur-bari Aasiya sanadka 2028, ay ka shaqeyn doonto sidii loo sii xoojin lahaa iskaashiga dhinacyada badan leh ee u dhexeeya ururka iyo Midowga Afrika ee ku saabsan amniga cuntada iyo tamarta, iyo sidoo kale isbeddelka dijitaalka ah.

Addis Ababa,Nahaase, 22,2018 (ENA) :Wasiirkii hore ee Kheyraadka Biyaha Itoobiya Safiir Shiferaaw Jarsso ayaa sheegay in Masar inay bixisaa qiimaha ku habboon saamiga 86% ee biyaha Itoobiya ee webiga Abay   Wasiirkii hore ee Kheyraadka Biyaha Itoobiya, Safiir Shiferaaw Jarsso, ayaa sheegay in Itoobiya ay tahay inay dardar-geliso wax-soo-saarka beeraha, iyadoo dhisaysa biyo-xireenno waraab ah oo laga hirgeliyo Webiga Abay iyo webiyada kale ee waaweyn, si loo xaqiijiyo isku-filnaanshaha cuntada.   Inkasta oo Itoobiya ay muddo dheer aanay ka faa’iidaysan khayraadkeeda dabiiciga ah, iyadoo ay sabab u ahayd shirqool ay Masar maleegtay, haddana Itoobiyaanka ayaa ka gudbay dhagartii loo maleegay, iyagoo dhisay Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya ee Webiga Abay, halkaas oo iftiin ka soo ifay, laguna muujiyey midnimadooda.   Hadda, korontada laga dhaliyo Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya ayaa loo gudbinayaa dalalka kale, taas oo gacan ka geysanaysa abuurista faa’iido dhaqaale oo gobolka ah.   Isku-xirka tamarta ee ka dhashay Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada ayaa noqday astaan si cad u muujinaysa aragtida Itoobiya ee ah in Afrika si wadajir ah u horumarto, isla markaana lagu gaaro is-dhexgal dhaqaale oo qaaradeed.   Wasiirkii hore ee Kheyraadka Biyaha Itoobiya, Safiir Shiferaaw Jarsso, ayaa waraysi uu siiyey Wakaaladda Wararka Itoobiya (ENA) ku xusay in siyaasadda ay Masar muddo dheer ku doonaysay inay ku maamusho Webiga Abay ay sababtay in Itoobiya muddo dheer aanay ka faa’iidaysan webigaas.   Wuxuu kale oo xusay in Masar muddo dheer Itoobiya ka wadday hadallo iyo siyaasad ku salaysan cadaawad, taasina ay sababtay in Itoobiya sannado badan aanay ka faa’iidaysan horumarinta iyo isticmaalka biyaha Webiga Abay.   Arrintaas oo ay ka duulayaan, Itoobiyaanka ayaa, iyagoo ku mideysan midnimo qaran iyo fikrada Pan-Africanism-ka, hirgeliyey Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada oo ah mashruuc weyn oo koronto-dhalin ah oo caalami ah.   Safiir Shiferaaw waxa kale oo uu xusay in Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya uu yahay dhaxal taariikhi ah oo jiilkan leeyahay, kaas oo masraxa caalamka ku muujiyey awoodda Itoobiyaanka ee hirgelinta mashaariic waaweyn, isaga oo intaa ku daray in biyo-xireenku uu dalalka hoose qulqulka webigu maro caawinayo helitaanka qulqul biyo oo la isku halayn karo iyo yareynta khataraha fatahaadaha iyo nuglaanta abaaraha.   Waxa uu xusay in isku-xirka tamarta ee Itoobiya la yeelatay Jabuuti, Kenya, Suudaan iyo dalalka kale ee gobolka uu door muhiim ah ka qaadanayo dardargelinta is-dhexgalka dhaqaale ee gobolka iyo qaaradda.   Waxa uu tilmaamay in isku-xirka tamarta ee laga hirgeliyey Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada uu caddeyn u yahay awoodda Itoobiya ay u leedahay inay xoojiso isku-xir tamareed oo isku fidiya Koonfur Afrika ilaa dalalka Yurub.   Safiir Shiferaaw ayaa sheegay in dalalku ay tahay inay ku wada koraan iyagoo ku salaynaya mabda’a isticmaalka caddaaladda iyo macquulka ah ee khayraadka, isaga oo carrabka ku adkeeyay in Masar ay ka gudubto khilaafka iyo hadallada colaadeed, isla markaana ay qaadato aragtida iskaashiga.   Dhanka kale waxa uu xusay in helitaanka koronto la isku halayn karo uu marka laga soo tago dardargelinta horumarka iyo kobaca dalka, yahay kaabayaal muhiim ah oo lagu xaqiijin karo himilada horumarinta wadajirka ah.   Waxa uu sheegay in aragtida Masar ee Itoobiya ku salaysan cadaawad taariikhi ah ay siyaasadaysay arrinta biyaha, taasina ay saameyn ku yeelatay dadaallada iskaashiga ee gobolka.   Waxa uu xusay in haddii lagu shaqeeyo Aragtida iskaashiga, Itoobiya ay awoodi karto inay maamusho xaddiga biyaha ay ku kaydiso biyo-xireennadeeda, taas oo yareyn karta khatarta fatahaadaha, isla markaana gacan ka geysan karta horumarinta nidaam maareynta biyaha oo waxtar leh xilliyada abaaraha.

Addis Ababa,Nahaase, 21,2018 (ENA) Taliyaha Guud ee Komishanka Booliiska Federaalka Dhamelash Gebremichael, ayaa sheegay in qaab-dhismeedka amniga oo si isku-duuban ula shaqeeyay shacabka uu ku guuleystay inuu fashiliyo dhagarta ay maleegeen kooxaha gudaha iyo kuwa dibadda.   Waxaa socda madal qaran oo wadajir ah oo ay ka qeybgalayaan komishannarrada booliiska iyo mas’uuliyiinta nabadda iyo amniga.   Taliyaha Guud Dhamelash Gebremichael ayaa madasha ka sheegay in natiijooyin wax-ku-ool ah oo lagu xoojinayo nabadda la gaaray, kaddib markii hay’adaha amnigu si wadajir ah oo isku-duuban ula shaqeeyeen shacabka.   Waxa uu xusay in si doorashadii 7-aad ee qaranka si nabad ah loogu qabto, ciidamada booliiska ee heerarka kala duwan, mas’uuliyiinta amniga iyo maamulka, ciidamada maleeshiyaadka iyo Ciidanka Difaaca Qaranka ay si wadajir ah u qorsheeyeen una fuliyeen hawlaha amniga. Waxa uu xusay in dadaalladaas ay suurageliyeen in doorashadu si nabad ah u dhacdo, taas oo tusaale loogu soo qaadan karo gudaha dalka iyo caalamkaba.   Taliyaha Guud Dhamelash ayaa sheegay in cadaw gudaha iyo dibadda ah oo doonaya in Itoobiya ay mar walba ku sii jirto dhibaato, isla markaana ay carqaladeeyaan nabaddeeda, ay isku xirmaan oo ay maleegaan dhagarro badan.   Waxa uu xusay in dhagartaas laga hortagay iyadoo ciidamada amniga ee heerarka kala duwan ay naf-hurnimo muujiyeen, xitaa naftooda u hureen, si ay u fashiliyaan shirqoolladaas, una ilaaliyaan nabadda iyo amniga dalka ilaa heerka maanta la gaaray.   Wuxuu xusay oo kale in madashu ay muhiim u tahay xaqiijinta in ciidamada ay weli diyaar u yihiin inay fashiliyaan dhagarta ay kooxaha cadowga gudaha iyo kuwa dibadda ku doonayaan inay ku carqaladeeyaan nabadda iyo amniga Itoobiya, ayna isu diyaariyaan hawlgallada mustaqbalka.   Waxa uu sidoo xusay in Itoobiya aysan ahayn oo keliya goob ay dalxiisayaashu booqdaan, balse ay sidoo kale tahay dal martigeliya munaasabadaha waaweyn ee qaaradda iyo kuwa caalamiga ah.   Waxa uu xusay in Booliisku, oo la kaashanaya hay’adaha kale ee amniga, uu dadaal xooggan ugu jiro xaqiijinta in munaasabadahan si nabad ah oo amni buuxa leh loo qabto.   Waxa uu adkeeyay in wada-tashi, qorsheyn iyo diyaar-garow wadajir ah loo baahan yahay si loo fashiliyo dhagarta cadowga, loona xaqiijiyo in munaasabadaha waaweyn ee qaranka si nabad ah u qabsoomaan.   Waxa uu sheegay in madasha maanta looga gol leeyahay in lagu qiimeeyo hawlihii la qabtay, khibradihii laga bartay iyo goldaloolooyinkii jiray, si loogu sii diyaar garoobo waajibaadyada mustaqbalka.   Ugu dambayn waxa uu xusay in xoojinta wada-shaqayntu ay muhiim u tahay sidii loo fashilin lahaa dhagarta cadowga Itoobiya, isla markaana loo xaqiijin lahaa barwaaqada dalka.

Addis Ababa, Nahaase, 21,2018 (ENA) Saaxiibtinimada taariikhiga ah ee muddada dheer soo jirtay ee u dhaxaysa Itoobiya iyo Kuuriyada Koonfureed ayaa u gudubtay marxalad cusub, sida uu xusay Safiirkii Kuuriyada Koonfureed u fadhiyay Itoobiya Jung Kang.   Madaxweynaha JDFI Taye Atsqe Selassie ayaa sagootiyay Safiir Jung Kang oo soo gabagabeeyay muddo-xileedkiisii diblomaasiyadeed ee Itoobiya.   Munaasabad sagootin ah oo lagu qabtay Qasriga Qaranka ayaa Safiir Jung Kang uu xusay in saaxiibtinimada Itoobiya iyo Kuuriyada Koonfureed ay ku dhisan tahay saldhig taariikhi ah oo adag.   Waxa uu xusay in xiriirka laba geesoodka ah ee labada dal uu si joogto ah ugu sii xoogeysanayo dhinacyada istiraatiijiga ah.   Safiirku waxa xusay in natiijooyin dhiirrigelin leh laga gaaray booqashooyinka ay is-dhaafsadaan madaxda sare ee labada dal, iskaashiga dhaqaale iyo sidoo kale xiriirka dadka labada dal.   Waxa uu tilmaamay in intii uu Itoobiya joogay uu door wax-ku-ool ah ka qaatay horumarinta xiriirka labada dal iyo in loo gudbiyo heer ka sarreeya kii hore.   Safiir Jung Kang ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la kordhiyo mugga ganacsiga labada dal, lana xoojiyo maalgashiga iyo ka-qaybgalka dhaqaale ee shirkadaha Kuuriyada Koonfureed ay ku leeyihiin Itoobiya.   Dhanka kale wuxuu Sidoo xusay in loo baahan yahay in la sii xoojiyo xiriirka dadka iyo dadka iyo is-dhaafsiga dhaqameed ee ka dhexeeya labada dal.   Ugu dambayn Safiirku waxa uu xusay rajada uu ka qabo in saaxiibtinimada taariikhiga ah ee adag ee Itoobiya iyo Kuuriyada Koonfureed ay mustaqbalka sii xoogeysan doonto, isaga oo uga mahadceliyay dowladda iyo shacabka Itoobiya iskaashigii iyo taageeradii ay siiyeen intii uu dalka ka shaqeynayay.

Addis Ababa, Nahaase, 21,2018 (ENA) Madaxweynaha JDFI Taye Atsqe Selassie ayaa sagootiyay Safiirka Kuuriyada Koonfureed u fadhiyay Itoobiya Jung Kang oo soo gabagabeeyay muddadii uu xilka hayay.   Munaasabad sagootin ah oo lagu qabtay Qasriga Qaranka, Safiir Jung Kang ayaa xusay in saaxiibtinimada Itoobiya iyo Kuuriyada Koonfureed ay ku dhisan tahay saldhig taariikhi ah oo adag.   Waxa uu xusay in xiriirka laba geesoodka ah ee labada dal uu sii kobcayo, gaar ahaan dhinacyada istiraatiijiga ah.   Safiirka ayaa xusay in horumarro dhiirrigelin leh laga sameeyay booqashooyinka heerka sare ee labada dal, iskaashiga dhaqaalaha iyo xiriirka dadka iyo dadka.   Waxa uu xusay in intii uu Itoobiya joogay uu door wax-ku-ool ah ka qaatay sidii xiriirka labada dal loogu gudbin lahaa heer ka sarreeya kii hore.   Dhanka kale wuxuu xusay Safiir Jung Kang muhiimadda ay leedahay in la kordhiyo ganacsiga u dhexeeya Itoobiya iyo Kuuriyada Koonfureed, lana xoojiyo maalgashiga iyo ka-qaybgalka dhaqaale ee shirkadaha Kuuriyada Koonfureed ku leeyihiin Itoobiya.   Waxa kale oo uu carrabka ku adkeeyay in la sii horumariyo xiriirka dadka iyo dadka iyo is-dhaafsiga dhaqanka ee labada dal.   Safiirka ayaa ugu dambayn xusay rajada ah in saaxiibtinimada taariikhiga ah ee Itoobiya iyo Kuuriyada Koonfureed ay mustaqbalka sii xoogeysan doonto, isaga oo uga mahadceliyay dowladda Itoobiya iyo shacabka dalka waqtigii wanaagsan ee uu ku qaatay Itoobiya.

Addis Ababa, 19-ka Nehaase 2018 (ENA) Agaasimaha Gobolka Afrika ee Ururka Caafimaadka Adduunka (WHO), Prof. Mohammed Yacqub Janabi, ayaa xusay in kordhinta maalgashiga iyo xoojinta iskaashiga dalalka xubnaha ka ah ururka caafimaadka aduunka ( WHO) ay muhiim u yihiin in Afrika ay si isku-filnaansho leh u casriyeyso nidaamkeeda caafimaad.   Shirka 76-aad ee Guddiga Gobolka Afrika ee WHO ayaa ka socda magaalada Addis Ababa, gaar ahaan Madxafka Xusuusta Guusha Adwaa.   Prof. Mohammed Yacqub Janabi ayaa sheegay in shirka 76-aad ee Guddiga Gobolka Afrika ee WHO uusan ku koobnayn oo keliya kulan iyo dood ay dalalku yeeshaan.   Wuxuu cadeyey in madashu tahay goob ay dalalka Afrika si wadajir ah uga doodaan caqabadaha caafimaad ee qaaradda, isla markaana ay ka soo baxaan fikrado iyo xalal wadajir ah.   Agaasimaha Gobolka Afrika ee WHO ayaa sheegay in horumar laga sameeyay nidaamka caafimaadka Afrika, taas oo ay horseedeen ka go’naanshaha hoggaamiyeyaasha, diyaar-garowga hay’adaha iyo xirfadlayaasha caafimaadka iyo sidoo kale iskaashiga bulshada.   Dhanka kale wuxuu xusay in Afrika ay hoy u tahay in ka badan 1.5 bilyan oo qof, ayuu sheegay in qaaraddu ay u baahan tahay inay dhisto hay’ado caafimaad oo xooggan oo waara, si ay nidaamkeeda caafimaad ugu horumariso awooddeeda gudaha.   Waxaa kale intaasi ku daray in ururuka caafimaadka aduunka ee WHO ay sii wadi doonto taageerada ay siiso horumarinta adeegyada caafimaadka ee Afrika, isaga oo carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in qaaraddu ay yeelato maalgashi caafimaad oo ku dhisan isku-filnaansho.   Waxa uu sheegay in himilada Afrika ay tahay mid cad, taas oo ah in la dhiso xarumo heer sare ah oo caafimaad iyo in qaaraddu ay awooddeeda gudaha ku dhisato nidaam caafimaad oo waara.   Agaasimaha ayaa sidoo kale sheegay in Afrika aysan ka jirin dhibaato la xiriirta aqoon iyo kheyraad dabiici ah, balse arrinta ugu muhiimsan ay tahay in la abuuro adeegyo caafimaad oo si ballaaran bulshada loo gaarsiiyo.   Ugu dambayn wuxuu cadeyey in casriyeynta nidaamka caafimaadku ay u baahan tahay hoggaan wanaagsan, maalgashi iyo iskaashi, isaga oo xaqiijiyay in WHO ay Afrika siin doonto taageerada lagama maarmaanka ah si ay u dhisto awooddeeda caafimaad.

Addis Ababa, 19-ka Nehaase 2018 (ENA) Madaxweynaha JDFI Taye Atsqe-Selassie, ayaa sheegay in xoojinta iskaashiga istaraatiijiga ah ee dalalka Afrika ay muhiim u tahay dadaallada lagu casriyeynayo nidaamka caafimaadka qaaradda.   Shirka 76-aad ee Guddiga Gobolka Afrika ee Ururka Caafimaadka Adduunka (WHO) ayaa ka socda Madxafka Xusuusta Guusha Adwaa ee magaalada Addis Ababa.   Madaxweyne Taye Atske-Selassie ayaa xusay in caqabado dabiici ah iyo kuwo ay dadku sababaan oo si joogto ah uga jira dunida ay saameyn taban ku yeelanayaan nidaamyada caafimaadka iyo caafimaadka muwaadiniinta.   Waxa uu tilmaamay in Afrika ay tahay inay casriyeyso nidaamyada daryeelka caafimaadka ee muwaadiniinteeda, si ay awooddeeda gudaha ugu wajahdo khataraha caafimaad ee ka dhasha isbeddellada xaaladda caalamka.   Madaxweynuhu wuxuu xusay in caqabadahaasi ay Afrika u abuuri karaan fursad taariikhi ah oo ay ku xoojin karto codkeeda wadajirka ah ee iskaashiga gobolka, isla markaana ay si buuxda ula wareegi karto mas’uuliyadda arrimaheeda caafimaad.   Waxa uu carrabka ku adkeeyay in Afrika ay u baahan tahay istaraatiijiyad wadajir ah oo isku dhafan, cad oo geesinimo leh, isaga oo sidoo kale ku baaqay in la kordhiyo maalgashiga gudaha ee dhinaca caafimaadka.   Si loo casriyeeyo nidaamka caafimaadka qaaradda, ayuu sheegay in loo baahan yahay in la xoojiyo iskaashiga istaraatiijiga ah, lana kordhiyo wax-soo-saarka gudaha ee dawooyinka, tallaallada iyo qalabka lagu baaro cudurrada, si loo xaqiijiyo madaxbannaanida caafimaad ee Afrika.   Madaxweyne Taye ayaa sidoo kale sheegay in loo baahan yahay in la xoojiyo isku-duwidda wax-ku-oolka ah ee u dhexeysa Ururka Caafimaadka Adduunka (WHO) iyo Xarunta Afrika ee Xakamaynta iyo Ka-hortagga Cudurrada (Africa CDC). Waxa uu xusay in go’aannada ka soo baxa shirka ay tahay in lala jaanqaado yoolalka Ajandaha Afrika 2063, isla markaana si wax-ku-ool ah loo dhaqan geliyo.   Dhanka Itoobiya, Madaxweynaha JDFI Taye ayaa xusay in dalku caafimaadka u arko maalgashi qaran oo istaraatiiji ah, isaga oo xusay in miisaaniyadda loo qoondeeyo caafimaadka ay si joogto ah u kordhayso.   Waxa uu tilmaamay in maalgashiga lagu sameeyay adeegyada caafimaadka aasaasiga ah uu suurageliyay in adeegyada caafimaad la gaarsiiyo bulshada, taas oo malaayiin qof ka dhigtay kuwo ka faa’iideysta adeegyadaas.   Sidoo kale, waxa uu xusay in Itoobiya ay xoojisay nidaamkeeda caafimaadka iyadoo kordhisay tirada xirfadlayaasha caafimaadka, taas oo gacan ka geysatay horumar muuqda oo laga sameeyay fursadaha badbaadada hooyooyinka, dhallaanka iyo carruurta.   Madaxweynuhu wuxuu sheegay in Itoobiya ay sidoo kale ballaarisay barnaamijka dhaxal reebka Cagaaran (Green Legacy), iyadoo malaayiin qof ka qayb qaateen beerista geedo badan, si wax looga qabto khataraha caafimaad ee ka dhasha isbeddelka cimilada.   Waxa uu intaa ku daray in howlaha horumarineed ee ka socda Addis Ababa ay yihiin kuwo lagu abuurayo deegaan magaalo oo nadiif ah, caafimaad qaba oo u wanaagsan dadka deggan, si loo horumariyo caafimaadka iyo heerka nololeed ee bulshada.   Madaxweyne Taye ayaa dhanka kale xusay in nidaam caafimaad oo waara uusan jiri karin haddii aysan jirin nabad iyo xasillooni. Waxa uu xusay in Itoobiya Axaddii lasoo dhaafay ay qaaday tallaabo muhiim ah iyadoo qabatay wada-tashi qaran oo loo dhan yahay, kaas oo ay ka qaybgaleen in ka badan 4,000 oo ergo ah oo ka kala socday aragtiyo siyaasadeed oo kala duwan.   Ugu dambayn, Madaxweynaha ayaa xaqiijiyay in Itoobiya ay si buuxda ugu diyaar garowday inay kaalinteeda ka qaadato maalgashiga qaran, iskaashiga gobolka iyo taageerada joogtada ah ee hay’adaha qaaradda.

Addis Ababa, 19-ka Nehaase 2018 (ENA) Itoobiya waxay natiijooyin la taaban karo ka gaartay ka hortagga iyo daaweynta cudurrada iyadoo adeegsanaysa nidaamka caafimaadka dhijitaalka ah, ayay xustay Wasiirka Caafimaadka dalka Meqdhes Dhaba (Dr.).   Shirka 76-aad ee Guddiga Gobolka Afrika ee Ururka Cafimaadka Adduunka (WHO) ayaa ka furmay magaalada Addis Ababa, gaar ahaan Madxafka Xusuusta Guusha Adwaa.   Munaasabadda waxaa ka qayb galay Madaxweynaha JDFI Taye Atsqe-Selassie, Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Mahmoud Ali Youssouf,Wasiirka Caafimaadka Itoobiya Meqdhes Dhaba (Dr.) wasiirrada caafimaadka ee dalalka Afrika iyo madaxda hay’adaha caafimaadka ee heer gobol iyo heer caalami.   Shirka 76-aad ee Guddiga Gobolka Afrika ee hayada caafimaadka aduunka WHO ayaa gacan ka geysanaya dejinta ajandaha caafimaadka gobolka, xoojinta iskaashiga iyo dhismaha bulsho caafimaad qabta, ammaan ah oo u adkaysan karta caqabadaha ka jira qaaradda.   Marka la eego arrintan, Itoobiya oo martigelisay madasha ayaa muujisay sida ay uga go’an tahay dhismaha nidaam caafimaad oo ku dhisan iskaashi iyo wadajir gobolka.   Madashu waxay sidoo kale fursad siinaysaa Itoobiya inay soo bandhigto horumarka ay ka sameysay xoojinta nidaamkeeda caafimaadka iyo wax ka qabashada arrimaha caafimaad ee mudnaanta u leh dalka, iyadoo kaashanaysa caafimaadka aduunka ee WHO iyo hay’adaha kale ee bahwadaagta la ah.   Guulaha dhanka caafimaadka ee Itoobiya gaartay oo ay ka mid yihiin ballaarinta helitaanka adeegyada caafimaadka aasaasiga ah, xoojinta waxqabadka nidaamka caafimaadka iyo xakamaynta si guul leh cudurka faafa ee fayraska Marburg, ayaa muujinaya dadaallada joogtada ah ee dalka loogu dhisayo nidaam caafimaad oo u adkaysan kara caqabadaha.   Wasiirka Caafimaadka Mekdhes Dhaba ( Dr) ayaa sheegtay in saameynta isbeddelka cimilada iyo arrimo kale oo la xiriira ay saameyn taban ku yeelanayaan nidaamka caafimaadka.   Waxa kale oo ay xustay in Itoobiya ay dejisay istaraatiijiyad caafimaad oo heer qaran ah, taas oo looga gol leeyahay in si waarta loo horumariyo helitaanka iyo tayada adeegyada caafimaadka.   Wasiiraddu waxay sidoo kale xustay in Itoobiya ay ku guuleysatay inay si weyn u yareyso dhimashada hooyooyinka iyo carruurta, iyadoo kor loo qaaday awoodda xirfadlayaasha caafimaadka lana casriyeeyay qalabka iyo adeegyada caafimaadka.   Waxay kale oo ay cadaysay horumarinta nidaamka caafimaadka dhijitaalka ah ay Itoobiya u abuureyso awood ay ku xaqiijiso madax-bannaanida dhinacyada caafimaadka iyo tiknoolajiyadda.   Wasiirka caafimaaadka dalka Mekdhes Dhaba (Dr) ayaa intaasi ku dartay in Itoobiya ay gaartay Heerka Bisaylka 3-aad (Maturity Level 3) ee hayada caafimaadka aduunka ee WHO, iyadoo xustay in wax-soo-saarka gudaha uusan ahayn oo keliya arrin la xiriirta siyaasadda warshadaha, balse uu yahay qayb muhiim ah oo ka mid ah istaraatiijiyadda caafimaadka.   Dhanka kale wasiirka ayaa xustay in tiknoolajiyaddu isbeddel aasaasi ah ku sameyneyso nidaamka caafimaadka muwaadiniinta, waxay sheegtay in Itoobiya ay khibrado badan ka heshay wax ka qabashada masiibadii COVID-19.   Waxay sheegtay in Afrika aysan ka jirin dhibaato la xiriirta aqoon iyo xirfad, balse loo baahan yahay in si buuxda looga faa’iidaysto kheyraadka dabiiciga ah ee qaaradda.   Ugu dambayn Wasiir Mekdhes Dhaba (Dr.) waxay xustay in wax-soo-saarka gudaha uu muhiim u yahay xaqiijinta madax-bannaanida caafimaad ee Afrika, waxay xaqiijisay in Itoobiya ay ka go’an tahay inay iskaashi dhow la sameyso dalalka Afrika

Addis Ababa, 19 Naaf 2018 (ENA): Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Dimuqraadiga ah ee Itoobiya, Taye Asaesilaase, ayaa dhammaan dadka aamminsan diinta Islaamka u sojedyay farriin hambalyo ah munaasabadda Mawliidka 1501-aad.   ​Madaxweynaha ayaa farriintiisa ku yiri: "Waxa uu rajaynayaa in ay munaasibmidu noqoto nabad, farxad iyo midnimo ."

Addis Ababa, 19-ka Nahaase 2018 (ENA): Ergooyinkii Shirweynaha Wadatashiga Qaran ee dalka ayaa sheegay in shirweynuhu uu furay bog muhiim ah oo lagu qaabayn karo aragti qaran oo wadajir ah oo mustaqbalka dalka ah, kaddib markii laga wada tashaday ajandayaal aasaasi ah oo muddo dheer ahaa ilaha kala-duwanaanshaha.   Shirweynaha weyn ee Wadatashiga Qaran ee dalka oo muddo 46 maalmood ah ka socday Xarunta Shirarka Caalamiga ah ee Addis Ababa, tan iyo 8-da Hamlle 2018, ayaa la soo gabagabeeyay.   Ergooyinkii shirkii wadatashiga qaran waxay xusay in wadatashigu uu keenay natiijo suuragelinaysa in si xikmad iyo fikir ku dhisan looga jawaabo khilaafaadyo muddo dheer soo jiitamayay oo dhex yaallay Itoobiyaanka.   Ergooyinkii shirka Wadatashiga Qaran ka qabgalay oo aragtidooda siiyay Wakalada Itoobiya (ENA) intii lagu guda jiray munaasabadda xiritaanka shirweynaha ayaa sheegay in shirku uu ahaa mid si aan hore loo arag taariikhda dalka looga wada hadlay arrimo qaran oo aasaasi ah.   Waxay Xuseen oo kale in iyadoo laga wada hadlay ajandayaashii muddo dheer ahaa ilaha kala-duwanaanshaha dalka, uu shirweynuhu furay bog muhiim ah oo lagu qaabaynayo aragti wadajir ah oo mustaqbalka ah, isla markaana uu ahaa fursad taariikhi ah oo aasaas adag loogu dhigay jiilka soo socda.   Mid ka mid ah ergooyinka shirka oo magaciisa la yidhaa Tareqegn Abdujabar ayaa dhankiisa xusay in shirku uu ahaa mid aan hore dalka uga dhicin, iyadoo dhammaan ka-qaybgalayaashu ay dhageysteen su’aalaha iyo aragtiyada dadka kale, marka laga soo tago kuwa ay iyagu wateen, isla markaana ay soo jeediyeen talooyin wadajir ah.   Wuxuu xusay in iyadoo laga wada hadlay dhammaan siddeeddii ajande, laguna gaaray is-afgarad, loo dhigay aasaas iyo rajo cusub oo jiilka soo socda u horseedi karta mustaqbal wanaagsan.   Ka-qaybgalaha kale ee shirweynaha Ilyaas Dhebasu ayaa isna xusay Dhankiisa in habka wadatashigu uu ahaa mid ka bilaabmay heer degmo, isla markaana loo maray hannaan ay dhammaan dhinacyadu si buuxda uga qaybqaateen, taas oo muujinaysa heerka ka-qaybgalka bulshada.   Waxa uu sheegay in Shirweynaha Wadatashiga Qaran uu ahaa guul si dhab ah looga dareemay in Itoobiya ay ka gudubtay caqabado, isla markaana uu noqon karo tusaale ay Afrika ka dayato.   Ka-qaybgale kale oo Shirweynaha Mudane Siyum Yohannes ayaa isna sheegay in wadatashigii laga yeeshay ajandayaasha waaweyn ee qaran uu horseeday in la soo bandhigo talooyin wax-ku-ool ah oo dalka u horseedi kara mustaqbal wanaagsan.   Waxa uu intaa ku daray in Shirweynaha Wadatashiga Qaran uusan kaliya soo bandhigin talooyin xal loogu raadinayo arrimihii muddada dheer ahaa ilaha kala-duwanaanshaha, balse sidoo kale lagu dejiyay hannaan lagu xallin karo caqabadaha la midka ah ee mustaqbalka soo bixi kara.   Ugu dambayn wuxuu xusay in shirku ahaa mid ay ka muuqatay aragti iyo fikir si gaar ah uga tarjumaya xaaladda Itoobiya, waxa kale oo xusay in wadatashigan uu yahay guul aan Itoobiya oo keliya faa’iido u lahayn, balse sidoo kale tusaale weyn u noqon karta qaaradda Afrika.

Addis Ababa,Nahaase,19/2018 (ENA) – Madaxweynaha JDFI Federaalka Taye Atske Selassie, ayaa xusay in loo baahan yahay in la horumariyo magaalada Dhebarqi oo ah xarunta dulqaadka iyo is-kaalmaysiga, si khayraadkeeda dalxiis loogu soo bandhigo caalamka.   Barnaamij dhaqaale-ururin ah oo loogu talagalay horumarinta magaalada Dhebarqi kaas oo hal-ku-dhig looga dhigay (Aan qurxino Dhebarqi magaaladeennana aan bilicdeeda kor u qaadno) ayaa ka qabsoontay Hotel Hilton.   Munaasabadda waxaa ka qayb galay Afhayeenka Golaha Federaalka Agegnehu Teshager, Madaxweynaha Deegaanka Amxaarada Arega Kebede iyo mas’uuliyiin kale oo sare oo ka tirsan dowladda iyo maalqabeenno.   Barnaamijka dhaqaale-ururinta ayaa lagu soo bandhigay baaq ah: “Kaalaya, si wadajir ah aan u horumarino magaalada Dhebarqi oo ah albaabka laga galo Beerta Qaranka ee Buuraha Simien, oo ah goob dalxiis oo cajiib ah oo ay dabiicaddu samaysay.   Dhebarqi ma aha oo keliya magaalo, balse waa dhul ay ka muuqdaan hodantinimada Itoobiya, isla markaana ah goob caan ku ah dalxiiska, fanka iyo taariikh fac weyn.   Magaaladu waxay door muhiim ah ka qaadataa isu-socodka dadka doonaya inay daawadaan xayawaannada dhifka ama naadirka ah ee Itoobiya sida Walia Ibex, daanyeerka Geladha iyo dawacada cas Itoobiya.   Beerta Qaranka ee Buuraha Simien waxaa laga helaa in ka badan 530 nooc oo dhir ah, kuwaas oo 75 nooc ay yihiin kuwo gaar u ah deegaanka. Sidoo kale, 217 nooc oo shimbiro ah oo laga helo beerta qaranka, 10 nooc ayaa si gaar ah looga helaa Itoobiya oo keliya.   Madaxweyne Taye Atske Selassie ayaa sheegay in magaalaysigu kobciyo fikirka casriga ah, isagoo xusay in magaalooyinka Itoobiya ay tahay in ay tignoolajiyada ku horumaraan oo ay casriyeeyaan.   Madaxweynuhu waxa uu xusay in inkastoo Beerta Qaranka ee Buuraha Simien ay ka mid tahay goobaha ku qoran liiska Dhaxalka Adduunka, haddana aysan helin tirada dalxiisayaasha ay mudan tahay sababo la xiriira caqabadaha ka jira kaabayaasha dhaqaalaha iyo dhibaatooyin kale.   Sidaas darteed, waxa uu sheegay in loo baahan yahay in la horumariyo magaalada Dhebarqi oo ah xarunta dulqaadka iyo is-kaalmaysiga, si khayraadkeeda dalxiis loogu soo bandhigo caalamka.   Waxa uu sheegay in Dhebarqi ay leedahay khayraad iyo fursado badan, isagoo xusay in loo baahan yahay in magaalada la casriyeeyo si indhaha caalamku ugu soo jeestaan.   Ugu dambayn Waxa uu xusay in ay lagama maarmaan tahay in la caawiyo lana taageero horumarinta deegaanka quruxda badan ee Simien.