Siyaasada
Itoobiya waxaa ka go’an inay si wadajir ah uga shaqayso hirgelinta yoolalka iyo caqabadaha caalamiga ah taasoo ku dhisan falsafadda Iskudarka – Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed (Dr.)
Nov 22, 2025 99
Addis Ababa, Gudba 13/2018 (ENA): Shirka hoggaamiyeyaasha dalalka G-20 ayaa maanta ka furmay magaalada Johannesburg ee Koonfur Afrika, waxaana ka qaybgalay Madaxweynaha Koonfur Afrika Syril Ramafoosaa iyo madaxda dalalka xubnaha ka ah G-20. Ra’iisul Wasaaruhu khudbaddiisa wuxuu ku tilmaamay shirka G-20 ee lagu qabanayo Afrika inuu yahay dhacdo taariikhi ah. Wuxuu xusay in Itoobiya oo leh taariikh qadiimi ah ay ka shaqaynayso horumar iyo koboc loo dhan yahay oo ku saleysan falsafadda Iskudarka. Wuxuu sheegay in Iskudarku (Medemer) ay ku dhisan tahay iskaashi, ka mid noqosho, iyo in la isku keeno fikirro iyo dadaallo kala duwan. Waxa kale oo uu tilmaamay in xarumaha hal-abuurka iyo seerooyinka warshadaha ee magaalooyinka waaweyn ay noqdeen il koboc dhaqaale. Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu carrabka ku adkeeyay in Itoobiya ay adeegsanayso tignoolajiyada casriga ah, oo ay ka mid tahay garaadka macmalka ah, si ay u ballaariso ka mid noqoshada dhanka dijitaalka. Wuxuu intaas ku daray in beeralaydu ay kordhinayaan wax soo saarkooda iyagoo ka faa’iidaysanaya tignoolajiyada. Wuxuu sheegay in Itoobiya ay ku socoto waddo ay kaga gudubto caqabadaha isla markaana ay xaqiijiso riyooyinkeeda, taas oo muujinaysa awood aan la dhayalsan karin oo ay dhiseyso. Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu sheegay in dunida maanta ay u baahan tahay in la dardargeliyo dib-u-habeynta nidaamka maaraynta deynta caalamiga ah, isla markaana waddamada horumaraya lagu taageero dhimista culaysyada deynta si ay u isticmaalaan kheyraadkaas horumarinta iyo koboca. Sidoo kale wuxuu xusay in Itoobiya ay dhaqangelisay olole cagaaran oo ay ku beertay in ka badan 48 bilyan oo geedo ah si loo yareeyo saameynta isbeddelka cimilada. Wuxuu ku baaqay in la fududeeyo hab ay dalalka fulinaya mashaariicda ka hortagga isbeddelka cimilada ugu isticmaali karaan deyntooda si ay u maalgeliso hawlahooda deegaanka. Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu taabtay dhowr arrimood oo kale oo ay ka mid yihiin: isbeddelka dijitaalka, kaabayaasha dhaqaalaha, iyo hal-abuurka. Wuxuu sidoo kale xusay in Biya-xidheenka Weyn ee Itoobiya (GERD) ay muujinayso sida Afrika ugu baahan tahay koronto nadiif ah oo raqiis ah. Ugu dambeyn, wuxuu ku boorriyay G-20 in ay wiiqnaanta dhaqaalaha aysan u arkin cabbir kaliya, balse xasilloonida iyo awoodda waddan u leeyahay inuu ka gudbo culaysyada ay tahay waxa dhab ahaantii qeexaya horashada. Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu ku soo gabagabeeyay in Itoobiya ay ka go’an tahay inay si wadajir ah ula shaqeyso caalamka si loo gaaro yoolalka iyo rajooyinka la wadaago, taas oo ku dhisan falsafadda Iskudarka (Medemer). #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya
Shirka Hoggaamiyeyaasha G-20 ayaa ka furmay Koonfur Afrika
Nov 22, 2025 86
Addis Ababa, Gudba 13/2018 (ENA): Shirka hoggaamiyeyaasha dalalka xubnaha ka ah G-20 ayaa maanta ka furmay magaalada Johannesburg ee Koonfur Afrika. “Midnimo, Sinnaan iyo Waarid” ayaa ah hal-ku-dhegga shirkan oo markii ugu horreysay Afrika lagu qabto. Furitaanka waxaa ka qaybgalay Madaxweynaha Koonfur Afrika Syril Ramafoosaa, oo ah guddoomiyaha G-20 ee waqtigan, iyo hoggaamiyeyaasha dalalka xubnaha ah. Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed (Dr.) ayaa sidoo kale ka qaybgalaya shirka. Shirkan sanadkan wuxuu xoogga saarayaa koboc dhaqaale oo loo dhan yahay oo waara. Inta lagu guda jiro shirka waxaa lagu gorfeeynayaa maalgelinta horumarinta, maaraynta deynta caalamiga ah iyo hubinta in dhamaan dalalka xubnaha ahi si siman uga faa’iidaystaan. Waxaa la sheegay in hoggaamiyeyaashu ay cadaadis saarayaan in dib-u-habeyn lagu sameeyo hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah, iyagoo sidoo kale diiradda saaraya horumarinta ganacsiga iyo xaqiijinta in faa’iidada koboca dhaqaalaha si caddaalad loo qaybsado. Shirku wuxuu sidoo kale xoogga saaraya la dagaalanka isbeddelka cimilada, xaqiijinta isku-dhafka tamarta ee caddaaladda ku dhisan, iyo dhismaha nidaamyo adag oo wax-soosaarka cuntada ah si dunidu uga badbaado dhibaatooyinka soo food leh. Waxyaabaha kale ee jadwalka ka midka ah waxaa ka mid ah suurtogalnimada hal-abuurka, maaraynta xogta, maareynta macdanta qaaliga ah iyo hubinta in bulshada ay si caddaalad ah uga faa’iidaystaan kheyraadka jira. Waxaa sidoo kale jiri doona wadahadal ku saabsan sida teknoolojiyada iyo kheyraadka loogu adeegsan karo si hufan oo kor loogu qaado horumarka waara gaar ahaan dalalka Koonfurta Dunida iyo kuwa Afrika. Shirka G20 wuxuu soconayaa ilaa berrito. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya
Booliiska Addis Ababa oo xoojinaya adeegyada si ay ula jaanqaadaan koboca magaalada
Nov 22, 2025 54
Addis Ababa, Gudba 13/2018 (ENA): Booliiska Addis Ababa ayaa sheegay inay sii xoojinayaan dadaalka lagu horumarinayo adeegyada booliiska si uu ula jaanqaado koboca magaalada, iyagoo adeegsanaya tignoolajiyada casriga ah iyo tababarka awoodda shaqaalaha. Booliska Addis Ababa ayaa markii ugu horreysay soo saaray saraakiil darajo leh oo ku tababartay Xarunta Tababarka Booliiska ee Taliska Guud, tababarkaas oo gebi ahaanba ay iskood u diyaariyeen. Munaasabadda qalin-jabinta waxaa ka qayb gashay Duqa Maamulka Magaalada Addis Ababa Adhaanej Abebe, Ku-xigeenka Taliyaha Booliska Federaalka Jeneraal Melaaku Fantaa, Taliyaha Guud ee Booliiska Addis Ababa Taliye Getu Argaw iyo marti sharaf kale. Adhaanej Abebe ayaa munaasabadda ka sheegtay in mudnaanta maamulka ay tahay in la xoojiyo awoodda dhaqaale ee shacabka, la hagaajiyo nolosha bulshada, lana horumariyo adeegyada si loo xaqiijiyo horumar waara iyo maamul hufan. Waxay intaas ku dartay in qorshaha lagu dhisayo Addis Ababa oo noqota magaalo ku fiican nolol iyo shaqo, laguna tartami karo shirarka caalamiga ah, uu si wax ku ool ah u socdo. Iyadoo arrintan ka hadleysa ayay carrabka ku adkeysay in ilaalinta nabadda iyo amniga ay tahay tiirka ugu muhiimsan ee horumarka magaalada lagu sii wadi karo. Taliska Booliiska Addis Ababa ayaa dhankiisa sheegay in dadaalka lagu xaqiijinayo nabadda iyo amniga magaalada uu qeyb ka yahay barnaamijka isbeddelka socda, isla markaana uu sii xoogeysanayo. Taliyuhu wuxuu sheegay inay wadaan qorshe lagu casriyeynayo adeegyada booliiska, laguna kobcinayo awoodda shaqaalaha, si waajibaadkooda loo fuliyo si hufan oo waxtar leh. Wuxuu sidoo kale tilmaamay in dadaalka ku aaddan dhismaha awoodda tignoolajiyada iyo tababarka shaqaalaha uu yahay mid muuqda oo sii socon doona. Saraakiisha qalin-jabisay ayaa la xusuusiyay inay mas’uuliyad ballaaran ka saaran tahay ilaalinta nabadda iyo amniga magaalada, loona baahan yahay inay si daacad ah ugu shaqeeyaan dhowrista sharciga iyo nidaamka magaalada. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya
Shirkii saddexaad ee Abaalmarinta Warbaahinta IGAD ayaa lagu qaban doonaa Addis Ababa 20 iyo 21-ka Gudba 2018
Nov 22, 2025 53
Addis Ababa, Gudba 12/2018 (ENA): Waxaa la xaqiijiyay in Abaalmarinta Warbaahinta ee Urur-gobaleedka Iskaashiga Horumarinta Dawladaha Bariga Afrika (IGAD) ee sanadkan lagu qabanayo Addis Ababa 20 iyo 21-ka Gudba 2018. Abaalmarintan oo ay si wadajir ah u diyaariyeen Dowladda Itoobiya iyo IGAD, waxaa lagu maamuusi doonaa suxufiyiinta iyo xirfadlayaasha warbaahinta ee soo saaray waxqabad tayo sare leh, gaar ahaan kuwa ka hadla dadaallada la xiriira la dagaallanka isbeddelka cimilada. Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Itoobiya Danjire Nabiyaat Geetaajaw iyo Wakiilka IGAD ee Itoobiya Abebaw Bihoneny ayaa si wadajir ah u shaaciyay qorshaha qabanqaabada. Danjire Nabiyaat Geetaajaw wuxuu sheegay in Barnaamijka Raadka Cagaaran ee Itoobiya, oo uu curiyay Raiisul Wasaare Abiy Ahmed, uu yahay ajende horumarineed oo casri ah, isla markaana uu kaalin weyn ku leeyahay la dagaallanka isbeddelka cimilada. Wuxuu intaas ku daray in COP-30 lagu doortay Itoobiya inay martigeliso COP-32. Waxaa sidoo kale la sheegay in martigelinta abaalmarintan ay caddeyn u tahay guulaha Itoobiya ka gaadhay dhismaha dhaqaalaha cagaaran. IGAD waxay sheegtay in tartanka abaalmarinta ay ka qayb geli doonaan xirfadlayaal warbaahineed oo ka kala socda dalalka xubnaha ka ah IGAD. Qabanqaabiyeyaashu waxay xaqiijiyeen in Abaalmarintu ku tartami doonto siddeed qaybood, oo ay ku jiraan telefishanka, raadiyaha, daabacaadda, warbaahinta dijitaalka ah iyo qeybta suxufiyiinta haweenka. Waxaa sidoo kale la xusay in ilaa 400 oo xirfadlayaal ka socda dalalka IGAD ay soo gudbiyeen shaqooyinkooda, kuwaas oo 94 ka mid ahi yihiin suxufiyiin Itoobiyaan ah. Ujeeddada abaalmarinta ayaa lagu sheegay inay kor u qaaddo doorka warbaahintu ku leedahay hirgelinta horumarka waxtarka leh iyo dhiirrigelinta suxufinimo tayo leh. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya
Midowga Afrika iyo Itoobiya waxay xoojinayaan iskaashiga ay ka leeyihiin arrimaha amniga iyo kuwa gobolka
Nov 21, 2025 88
Addis Ababa, Gudba 11/2018 (ENA): Waxaa la sheegay in Midowga Afrika iyo Itoobiya ay ka shaqeynayaan sidii loo xoojin lahaa iskaashiga ay ku leeyihiin arrimaha amniga iyo kuwa qaarada. Guddoomiyaha Komishinka Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf, ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay Wasiirka Arrimaha Dibadda Dr. Gedhiyoon Timootiyoos, halkaas oo ay kaga wada hadleen arrimaha muhiimka ah ee qaarada. Labada mas’uul ayaa ka hadlay xaaladda isbedbedelka badan ee gobolka, doorka muhiimka ah ee Midowga Afrika ku leeyahay ka hortagga iyo xallinta khilaafaadka, ka jawaabidda xaaladaha bini’aadannimo iyo horumarinta waarta. Waxay muujiyeen welwelka xooggan ee ay ka qabaan xaaladda sii xumaanaysa ee Suudaan, iyagoo adkeeyay in loo baahan yahay in si degdeg ah loo gaaro heshiis xabbad joojin ah. Arrinta Koonfurta Suudaan, waxay ku booriyeen dhammaan dhinacyada Koonfurta Suudaan inay ixtiraamaan heshiiskii nabadeed ee dib loo cusboonaysiiyay ee la kala saxiixday 2018T.Y., isla markaana ay ka shaqeeyaan xasilloonida siyaasadeed. Waxay sidoo kale ka wada hadleen xaaladda hadda taagan ee gobolka Saaxil. Xogta ay WWI ka helayso Midowga Afrika, labada dhinac waxay isku raaceen in dalalka uu ku dhacay afgambiyada ay sameeyaan khariidado cad oo lagu soo celinayo nidaamka dastuuriga ah si degdeg ah. Intii wadahadalku socday, waxaa kale oo la xaqiijiyay in Midowga Afrika iyo Itoobiya ay sii wadi doonaan xoojinta iskaashiga ay ku leeyihiin arrimaha amniga iyo kuwa qaarada. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya
Ra'iisul Wasaaraha Federaalka Malayshiya Dato Seri Anwar Bin Ibraahim ayaa soo gabagabeeyay booqashadiisii rasmiga ahayd ee Itoobiya uu ku joogay, isaga oo dib ugu laabtay dalkiisa
Nov 21, 2025 85
Addis Ababa, Hidaar 11/2018 (ENA): Raiisul Wasaaraha Malayshiya Dato Seri Anwar Bin Ibraahim ayaa soo afjaray booqashadii shaqo ee rasmiga ahayd ee uu ku joogay Itoobiya, wuxuuna dib ugu noqday dalkiisa. Markii uu dib ugu laabanayay dalkiisa, waxaa garoonka diyaaradaha caalamiga ah ee Bole si heer sare ah ugu sii sagootiyey Ra’iisul Wasaare Kuxigeenka dalka Tamasgan Tirunah. Intii uu ku sugnaa Addis Ababa, Dato Seri Anwar Bin Ibraahim wuxuu la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed (Dr.) wadahadallo ku saabsan xoojinta iskaashiga diblomaasiyadeed ee labada dal. Labada dal waxay kala saxiixdeen heshiisyo cusub oo lagu xoojinayo iskaashiga, gaar ahaan dalxiiska, adeegyada duulimaadka iyo caafimaadka. Heshiiska waxaa sidoo kale lagu daray qorshe lagu dhisayo iskaashi u dhexeeya magaalada Kuala Lumpur iyo Addis Ababa, si loo hormariyo wax wada qabsi labada dhinac ah. Intii uu Itoobiya joogay, Raiisul Wasaaraha Malayshiya wuxuu booqday Matxafka Xuska Guusha Adhwa. Sidoo kale wuxuu ka qaybgalay Madasha Ganacsiga ee Sare ee Itoobiya–Malayshiya oo ka dhacday Xarunta Shirarka Caalamiga ah ee Addis, halkaas oo uu Madaxweynaha Itoobiya Taaye Asqasilaase kasoo qaybgalay. Dato Seri Anwar Bin Ibraahim ayaa sheegay in booqashadiisu ay muhiim u noqotay xoojinta xiriirka diblomaasiyadeed iyo kobcinta iskaashiga dhaqaale ee labada dal. Ra'iisul Wasaaraha Malaysia Dato Seri Anwar Bin Ibraahim wuxuu si rasmi ah u soo gabagabeeyay safarkii uu Itoobiya ku sugnaa, wuxuuna dib ugu laabtay dalkiisa. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya
Xiriirka Malayshiya iyo Itoobiya waa tusaale muujinaya iskaashi wax ku ool ah oo u dhexeeya Afrika iyo Malayshiya – Ra’iisul Wasaaraha Malaysia Dato Seri Anwar Bin Ibraahim
Nov 21, 2025 70
Addis Ababa, Gudba 11/2018 (ENA): Ra’iisul Wasaaraha Malaysia Dato Seri Anwar Bin Ibraahim ayaa sheegay in xiriirka labada dal uu yahay tusaale ka tarjumaya iskaashi miro dhala oo u dhexeeya Malayshiya iyo Afrika. Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed (Dr.) ayaa wadahadal la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Malayshiya Dato’ Seri Anwar Bin Ibraahim. Anwar Bin Ibraahim ayaa sheegay in iskaashiga labada dal uu sii xoogaysanayo. Wuxuu xusay in dadka Malayshiya ay si gaar ah u qadariyaan taariikhda Itoobiya, taas oo xiriirka labada dal siinaysa muuqaal gaar ah oo muhiim ah. Labada dal ayaa ku mideysan inay xoojiyaan iskaashiga ay ku leeyihiin madasha BRICS, halka Malayshiya ay uga mahadcelisay Itoobiya taageeradii ay siisay si ay ugu biirto BRICS. Waxa kale oo uu sheegay inay labada dal leeyihiin xiriir wanaagsan oo ku saleysan iskaashiga Koonfur-Koonfur. Intii lagu jiray booqashadii Kuala Lumpur ee uu Abiy Axmed ku tegay, waxaa sidoo kale Addis Ababa lagu qabtay madal ganacsi oo Itoobiya iyo Malayshiya ah, taas oo lagu sheegay inay gacan ka geysan doonto kobcinta xiriirka labada dal. Malayshiya waxay caddeysay inay ka go’an tahay xoojinta iskaashiga labada dhinac ee ku saabsan ganacsiga, maalgashiga, waxbarashada, dhaqanka iyo cilmiga. Dhanka kale, Malayshiya oo ka tirsan ururka dalalka Koonfur Bari Aasiya (ASEAN), ayaa muujisay inay rabto inay ballaariso helitaanka suuqyada Afrika, iyadoo Itoobiya ay ka tahay albaabka muhiimka ah ee qaaradda, maadaama ay xarun u tahay Midowga Afrika. Anwar Bin Ibraahim wuxuu ku daray in iskaashiga Malayshiya iyo Itoobiya uu yahay tusaale ka turjumaya wada shaqayn wax ku ool ah oo u dhexaysa Malaysia iyo guud ahaan Afrika. #WWI #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya
Midowga Afrika iyo Malaysiya ayaa shaaciyay in ka shaqeynayaan xoojjinta iskaashigooda.
Nov 21, 2025 45
Addis Ababa; Gudba 11/2018 (ENA): Midowga Afrika iyo Malaysiya ayaa ku dhawaaqay inay si dhow uga shaqeyn doonaan xoojinta iskaashigooda dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan waxbarashada iyo waaxda dhijitaalka. Ra'iisul Wasaaraha Malaysiya Dato' Seri Anwar bin Ibrahim ayaa maanta booqasho rasmi ah ku tagay Guddiga Midowga Afrika. Ra'iisul Wasaaraha waa hoggaamiyihii ugu horreeyay ee Malaysiya ee booqda Midowga. Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamud Cali Yusuf, ayaa wadahadallo la yeeshay Ra'iisul Wasaaraha Malaysiya; Wadahadalladu waxay ujeedadoodu ahayd in la xoojiyo iskaashiga labada dhinac ee dhinacyada kala duwan. Guddoomiyuhu wuxuu xusay in booqashada Ra'iisul Wasaaraha ay xoojin doonto iskaashiga taariikhiga ah iyo kan istaraatiijiga ah ee labada dhinac ee iskaashiga Afrika iyo Malaysiya. Wuxuu xusay in sannadkii 2024 T.Y mugga ganacsiga Afrika iyo Malaysia uu gaaray 7.5 bilyan oo doolar, taasoo muujinaysa in iskaashiga qaybta uu sii xoogaysanayo. Wuxuu xusay in waxbarashadu ay ahayd tiir muhiim ah oo ka mid ah iskaashiga labada dhinac, iyadoo in ka badan 40,000 oo Afrikaan ah ay wax ku baranayaan Malaysiya tan iyo sannadkii 2012 T.Y. Wuxuu sheegay in xilka guddoomiyenimo ee Malaysiya ee Bulshada ASEAN iyo xiisaha ay u qabto ku biirista BRICS ay fursad u siisay xoojinta iskaashiga Afrika, oo ay ku jirto maalgashiga. Labada dhinac waxay muujiyeen ballanqaadkooda wadajirka ah ee ah inay xoojiyaan iskaashigooda ku aaddan hal-abuurka dijitaalka ah, horumarinta habaynta beeraha, ganacsiga Koonfur-Koonfurta, iyo waxbarashada. Guddoomiyuhu wuxuu soo jeediyay in la qabto Wadatashiyada sanadlaha ah ee Midowga Afrika iyo Malaysiya sanadka 2026 T.Y. Ra'iisul Wasaaraha Malaysiya Dato' Seri Anwar bin Ibrahim ayaa sheegay in Malaysiya iyo Afrika ay sii kordhayaan iskaashiga dhinacyada muhiimka ah oo ay ku jiraan ganacsiga, beeraha iyo waxbarashada. Labada dhinac waxay ku heshiiyeen inay ka shaqeeyaan ballaarinta iskaashigooda si loo hubiyo faa'iidooyinka wadajirka ah, sida laga soo xigtay macluumaadka ay heshay Midowga Afrika. #Wakaaladda_Wararka_Itoobiya #Itoobiya #ENA
Wakaalada Warka Itoobiya
2015