Itiyoophiyaa fi Faransaayi Saayinsii qilleensarraa waliin hojjechuuf walii galtee mallatteessan

572

Finfinnee Bitootessa 4/2011 Itiyoophiyaa fi Faransaayi saayinsii qilleensarraa waliin hojjechuuf kan isaan dandeessisu walii galtee mallatteessaniiru.

Walii galticha kan mallatteessan daarektara inistiitiyuutii teekinooloojii saayinsii ispeesii Itoophiyaa Dr. Salamoon Balaayii fi itti waamamaa jiddu galeessa qorannoo ispeesii biyyaalessaa Faransaayi Dr. Jeen-Yebsi Li Gali dha.

Walii galtichi odeeffannoowwan haala qilleensaa saatalaayitiirraa argamanii fi appilikeeshinoota fayyadamuudhaan dhiibbaawwan jijjiiramoota haala qilleensaa fulla’insaan to’achuuf hordoffii waliinii taasisuuf akka dandeesisu odeeffannoon ministeera teekinooloojii fi innoveeshinii irraa argame ni agarsiisa.

Walii galtichi teekinooloojii qilleensarraa fayyadamuudhaan qonna, uwwisa bosonaa, iddoowwan bishaan itti argamu adda baasuu fi hordofuu kan dandeesisu akkasumas hojiiwwan biroo waliin hojjechuuf kan gargaarudha.

Ijaarsi fi waljijjiiruun dandeettii human namaa, saayinsii qilleenarraa tajaajila nageenyaatiif fayyadamuuf kan dandeessisu walii galteen akka jiraatu gochuudhaan hojiitti akka seenan haala mijeessuunis qaama walii galtichaati.

Itiyoophiyaan dame industirii saayinsii qilleensarraatti makamuuf hojjechaa jirti.

Walii galteen ammaa kun gareen ergamaa pirezidaantii Faransaayi Imaanu’eel Maakirooniin hoogganamu qaama walii galtee Itiyoophiyaatti dameewwan addaddaarratti taasisanii akka ta’e ministeerichi beeksiseera.

Instiitiyuutiin ispees saayinsii fi teekinooloojii  Itiyoophiyaa bara 2009 kan hundeeffame yoo ta’u,  bara 2017 misooma ispees saayinsii fi teekinooloojiirraa fayyadamnishii kan gabbate guddina dame kanaatiif ga’eeshee gumaachitu arguuf mul’ata qabatee hojjechaa jira.

Gama biraatiin jiddu galeessi qorannaa ispeesii biyyaalessaa Faransaayi akka lakkoofsa Awuroppaatti bara 1961 kan hundeeeffame yoo ta’u, fuulduraafis sirna saayinsii qilleensarraatiin yaadota fayyadoo ta’an maddisiisuu, teekinooloojii qilleensarraa isa dhumaa fayyadamuu fi Faransaayi to’annaa tokko malee saayinsii kanaan qaqqabamaa akka taatu taasisuuf itti gaafatamni kennameefii hojjechaa jira.