የኢንቨስትመንት ባንኮችና ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች በኢትዮጵያ የሙዓለ ንዋዮች ሰነድ ገበያ ለመሳተፍ ፍላጎታቸውን እየገለጹ ነው

91

ግንቦት 19 ቀን 2014 (ኢዜአ) የኢንቨስትመንት ባንኮችና ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች በኢትዮጵያ የሙዓለ ንዋዮች ሰነድ ገበያ ለመሳተፍ ፍላጎታቸውን እየገለጹ መሆኑን የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገለጸ።

የካፒታል ገበያን በኢትዮጵያ ለመጀመርና ገበያውን ለመምራት የጸደቀውን አዋጅ በማስመልከት ለኢዜአ ማብራሪያ የሰጡት የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ከፍተኛ የማክሮ ኢኮኖሚ አማካሪ መለሰ ምናለ፤ የአዋጁ መጽደቅ የገበያው ተዋንያን፣ የቁጥጥር ስርዓቱን፣ በገበያው ላይ ሊፈፀሙ የሚችሉ ወንጀሎችን ለመቆጣጣር የሚያስችል ወሳኝ እርምጃ መሆኑን ተናግረዋል።

May be an image of text

የካፒታል ገበያ አዋጁ መፅደቁን ተከትሎ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የፋይናንስ ዘርፉን የመምራት ሃላፊነት ስላለበት የፕሮጀክት ቡድን አቋቁሞ ለካፒታል ገበያው እውን መሆን የኢትዮጵያ ሰነደ ሙዓለ ንዋዮች ገበያ (Ethiopians Securities Exchange-ESX) አንዱ መሳሪያ እንደሆነ ገልጸዋል።

በኢትዮጵያ በካፒታል ገበያ አዋጁ 1248/2013 በተቀመጠው ትርጓሜ መሰረት የሙዓለ ንዋይ ሰነድ ገበያ ማለት የሰነዶች ሽያጭ፣ ግዥ፣ ልውውጥ፣ የሽያጭ ዋጋ፣ እንዲሁም ክፍያ በቋሚነት የሚፈፀምበት ቦታ መሆኑን ያብራራል።

ኢትዮጵያ የጀመረችው የሰነደ ሙዓለ ንዋይ ገበያ በሌሎች አገሮች ካለውና በተለምዶ የስቶክ ወይም የአክሲዮን ገበያ ከሚባለው ጋር ተመሳሳይ ስለመሆኑ አማካሪው ያስረዳሉ።

ሆኖም ኢትዮጵያን ጨምሮ የተወሰኑ ሀገራት የስቶክ ገበያን የስያሜ ለውጥ በማድረግ (Securities Exchange) በሚል መጠቀም መጀመራቸውን በማንሳት የስያሜ ለውጡ የተደረገውም ስቶክ ገበያ ከአክሲዮን ግብይት ጋር ብቻ በመያያዙና አሁን ብዙ የሙዓለ ንዋይ ሰነዶች በመምጣታቸው ነው ብለዋል።

ለአብነትም በሰነደ ሙዓለ ንዋዮች ገበያ ሊሸጡና ሊገዙ የሚችሉት ከአክሲዮኖች በተጨማሪ፣ የባለ እዳነት ሰነዶች፣ ብድሮች፣ ቦንዶች፣ ወደ ካፒታልነት ሊቀየሩ የሚችሉ ሰነዶች፣ በመንግስት የወጡና ለግብይት የሚውሉ የህዝብ ብድር ሰነዶች፣ ከሙዓለ ንዋይ ጋር የተያያዙ ውሎች፣ የኢንቨስትመንት ፈንድ የድርሻ ሰነድ ይገኙበታል ነው ያሉት።

በካፒታል ገበያ አዋጁ መሰረት ቼክ፣ የተስፋ ሰነድ፣ የሃዋላ ወረቀት፣ የንግድ ወረቀቶችን፣ ሌተር ኦፍ ክሬዲት፣ ጥሬ ገንዘብ ማስተላለፍና በባንኮች መካከል የሚተላለፉ ሰነዶች፣ የመድን ፖሊሲዎች፣ ለተጠቃሚዎች ከጡረታ ክፍያዎች የሚመነጩ መብቶች በሙዓለ ንዋይ ሰነድነት አይካተቱም።

የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስ፣ የገንዘበ ሚኒስቴርና ኤፍኤስዲ አፍሪካ (Financial Sector Deepening Africa) የሰነደ ሙዓለንዋዮች ገበያን ለማቋቋም ባለፈው ሳምንት የተመሰረተውን ፕሮጀክት ስራ ለማስጀመር መስመማታቸውን አቶ መለሰ አስታውሰዋል።

ኢትዮጵያ በካፒታል ገበያ አዋጁ መሰረት የሙዓለ ንዋዮች ሰነድ ገበያን ለመጀመር በእንቅስቃሴ ላይ መሆኗን የሰሙ የውጭ ኩባንያዎች በገበያው ለመሳተፍ እያማተሩ መሆኑንም ገልጸዋል።

ገበያው ለውጭ ኢንቨስተሮችም ክፍት መሆኑን የጠቀሱት አማካሪው፤ በዚህም አዋጁ በፀደቀበት ሰሞን በዓለም ታዋቂ የሆኑ ሶስት የሰነድ ገበያ ኩባንያዎች ፍላጎታቸውን በማሳየታቸው የቴክኒክ ውይይት መደረጉን ገልጸዋል።

ኩባንያዎቹ የቴክኖሎጂ አገልግሎት ለመስጠት እንዲሁም በባለድርሻነት ለገበያው የሚጠቅሙ የቴክኖሎጂ ኢንቨስትመንት ላይ ለመሰማራት አማራጭ ማቅረባቸውን ገልጸው፤ የቴክኖሎጂ አቅርቦቱን ይዘው በገበያው ባለድርሻነት ለሚሳተፉት በራችን ክፍት ነው ብለዋል።

በቅርቡ የሙዓለ ንዋዮች ሰነድ ገበያን ለመጀመር ፕሮጀክት መቋቋሙን ተከትሎ የውጭ ኢንቨስተር የሆነው ኤፍ ኤስዲ አፍሪካ ባለድርሻ ለመሆን በኢንቨስትመንት መሳተፍ መጀመሩን ገልጸዋል።

May be an image of 2 people and text

ከኤፍ ኤስዲ አፍሪካ ባሻገርም ዓለም አቀፉ የፋይናንስ ኮርፖሬሽንን (አይ ኤፍ ሲ) ኢንቨስት ለማድረግ ፍላጎቱን ማሳየቱንም ጠቁመዋል።

የኤፍ ኤስዲ እና የአይ ኤፍ ሲ በኢትዮጵያ የሰነደ ሙዓለ ንዋይ ገበያ መሳተፍ ሌሎችም ኩባንያዎች እንዲመጡ የሚያነሳሳ መሆኑንም ተናግረዋል።

ከሰነድ ገበያ ኩባንያዎች ባሻገር በዓለም አቀፍ ደረጃ ትላልቅ ልምድ ያላቸው የኢንቨስትመንት ባንኮች፣ የሽያጭ ዋጋ ተመን አውጭዎች፣ ገበያ አከናዋኞችና የቢዝነስ አማካሪዎችም ፍላጎታቸውን እያሳዩ ነው ብለዋል።የካፒታል ገበያ ተቆጣጣሪ ባለስልጣኑ በይፋ ፈቃድ መስጠት እስኪጀምር ተዘጋጅተው እየጠበቁ መሆናቸውንም በመጥቀስ።

ኢትዮጵያ በምትጀምረው የሰነድ ገበያ አገልግሎት ላይ የሚውሉ ቴክኖሎጂዎች የእውቀት ሽግግር እንደሚያፋጥኑ ተናግረዋል።

በመሆኑም የሰነድ ገበያውን የሚያቋቁመው የፕሮጀክት ቡድን ቴክኖሎጂ፣ እውቀትና ካፒታል ይዘው እንዲመጡ የገበያውን አጠቃላይ የቢዝነስ እቅድ በፍጥነት ያከናውናል ብለዋል።

በዚህም በሰነደ ሙዓለ ንዋዮች ገበያ ወደ ኋላ የቀረችውን ኢትዮጵያ ወደፊት ለማሻገር እንሰራለን ብለዋል።